Savaş, XX. yüzyıl insanlığı için kaçınılmaz sonuçlardan birisi oldu. İnsanoğlu ve onların örgütlendiği devletler zenginleştikçe doyumsuzlaştılar. Bu psikolojinin getirdiği açgözlülük büyük bir kavgaya dönüştü. Kavganın sebebi, çoğu zaman daha küçük ve güçsüz devletlerin paylaşılması ya da bir coğrafya üzerindeki rekabetti. Gözle görünür bu sebeplerin dışında milletler arasında başlayan kin ve düşmanlık da savaşların sebeplerini oluşturuyordu. Fransa-Almaya düşmanlığı, Türk-Rus düşmanlığı ileride onarılması çok güç yaraların açılmasına sebep oluyordu. İşin en kötü yanı bu devletler arasında yeni yüzyılda ittifak sistemlerinin doğması ve aradaki uçurumun gittikçe derinleşmesiydi.
Birinci Dünya Savaşı başladığında hemen hemen tamamlanan bu ittifaklar sistemine en son dahil olan devletler üzerlerinde pazarlık yapılan küçük ve güçsüz ülkelerdi, ancak onlar çoğu zaman bunun farkında değillerdi. Osmanlı Devleti, Romanya, Bulgaristan ve Yunanistan, Ortadoğu ve Balkanlarda kendi geleceklerini kurtarmak ya da tarihi imparatorluklarına ulaşmak için savaşı bir fırsat saymışlardı. Savaşın sonunda mağlup olanlar safında yer alan Osmanlı Devleti ve Bulgaristan, kendi toprak bütünlüklerinin korunamayacağını görmüşler, iktidar değişiklilikleri ile savaşın suçundan kendilerini kurtarmak istemişlerdi. Ancak galipler bu kurnazca girişimleri gördüklerinden savaş boyunca yaptıkları planları uygulama alanına koymuşlar ve işgalleri savaşı sona erdiren mütarekelerden sonra da devam ettirmişlerdi.
Milli Mücadele tarihimizin üzerinde en çok tartışılan konularından birisi, ilk işgalin ve ilk milli direnişin nerede, ne zaman ve kimler tarafından başlatıldığıdır.Mondros Mütarekesi’nin imzalanmasını bir başlangıç olarak kabul edenlerİskenderun Dörtyol’un Köse Köyü’nde ilk kurşunun atıldığını, Genelkurmay Başkanlığı ATASE Başkanlığı’ndan aldıkları bir yazı ile ispatlamışlar ve “İlk Kurşun” anıtını beldelerine dikmişlerdir. Oysa İzmir Konak Meydanı’ndaki Hasan Tahsin Anıtı da “İlk Kurşun Anıtı” adını taşımaktadır.
Bu tartışmanın diğer bir boyutu da ilk kurşun öncesi ya da sonrası gelişmeleri içersine almaktadır. Yani kurşunu attıran ilk milli teşkilatın kuruluşu sorunu bugün şehirlerimiz arasında adeta bir rekabete dönüşmüştür. Bir bakıma ilgili şehir tarihçilerinin de bu durumun doğmasında etkili olduklarını söylemek mümkündür. Her araştırmacı kendi ilgi alanını kamuoyu önünde önemli hale getirerek dikkat çekmek istemektedir. Yerel kongreler, konferanslar, sempozyumlar, dinlemeyi seven ve milli duygularına hitap edilmesinden hoşlanan insanlarımız için bu görüşlerin ön plana çıktığı yerler olmuştur.
İlk olma sorununun temelinde yatan unsurlardan birisi de milli mücadeleye katılmış olanların kaleme aldığı hatıralar olmuştur. Mütareke dönemindeki gelişmeleri ele alan oldukça fazla hatıra tefrika ve kitap halinde yayınlanmıştır. Bu hatıraların yazarları savaş sonrası gelişmeleri ele alırken bölgesel ve milli olmak üzere iki grupta konuları ele almışlardır. Hükümetin merkezinden bütün ülkeyi görenler daha geniş düşünerek bütün gelişmeleri inceleme imkânı bulabilmişlerdir. Yerel hatıra yazarları ancak kendi bölgelerindeki ilk teşkilat ve ilk kurşundan söz etmektedirler. Bu açıdan bakıldığında konu ile ilgili ilginç örnekler vardır. 1920 yılı gelişmelerini anlatan hatıralarda bile ilk milli teşkilattan bahseden kaynaklar görülmektedir.
Kısacası, Anadolu’nun her köşesinin bir mücadele öyküsü vardır. Bu öykü, her bölge için bir ilki ifade etmektedir. Girift olaylar ve girift ilişkiler içerisindeAnadolu Türkü’nün milli mücadeledeki “ilk”ini bulmak araştırmacılar için gerçekten güç görünmektedir. Bu ilk psikolojisinin varlığı da tabii görülmelidir.
Savaşmak, mücadele etmek ya da direnmek, birbirinden çok farklı kavramlar gibi görünse de aslında birbirine çok yakın anlamlar taşımaktadır. Savaşmak, hem mücadele etmeyi hem de direnmeyi içerisine alan geniş bir anlam taşımakla beraber direniş daha çok baskı ve güce karşı koymayı ifade etmektedir.
Bu haliyle Milli Mücadele ya da Milli Direniş, Kurtuluş Savaşı’nın diğer anlamları olmakta ve savaşın değişik şekillerde ifade edilmesi ile sonuçlanmaktadır. Savaş bazen bir kazanç elde etmek bazen de hakkını korumak için yapılır. Hakkını korumak için yapılan savaşlardan gurur ile bahsedilir. Savaş tarihçileri bir milletin ya da bir görüşün temsilcisi olarak tahakküm ve işgal amacıyla yapılan savaşları bazen çok iyi tolere ederek içerisine haysiyet, gurur ve barışı yerleştirmişler, ezici gücü çoğu zaman adil güç olarak kendi toplumlarına kabul ettirmişlerdir. Bu sayede yaşama hakkı gasp edilen hem yenilmiş hem de haksız bir duruma getirilmiştir.
Türk Kurtuluş Savaşı içersinde de böyle bir tezat kendisini göstermektedir. Ülkesi işgale uğrayan ve bu işgali ortadan kaldırmak için direnişe geçen millî kuvvetler, işgalcilere göre kanunsuz davranmaktadırlar. Kurtuluş hareketiBirinci Dünya Savaşı’nın devamı olarak düşünüldüğünde bu görüşü ileri sürenler haklı görünmektedir. Ancak tek başına Yunan işgali, Anadolu’daki haksız uygulama ve vahşetleri bütün delilleri ortadan kaldıracak ve direnişe hak verecek niteliktedir.
Her ne kadar barış adına hareket ettiklerini iddia eden Avrupa basını ve kamuoyu bu olayları görmemezlikten geldiyseler de Anadolu’da başlayan yangının dumanlarını kendi insanlarından daha fazla gizleyemediler.
Bu çalışma Anadolu’nun dört bir yanında başlayan yangının hikâyesini konu edinmektedir. Edirne’den Kars’a, İskenderun’dan Trabzon’a kadar uzanan millî direnişin hikâyesini…
Sakarya Üniversitesi
Esentepe Kampüsü
02.02.2011
← Osmanlıdan Günümüze Temizlik Tarihi- Tanzifat-ı İstanbul-Mehmet Mazak-Fatih Güldal
Balkan Muharebeleri Sırasında Mustafa Kemal’in Çanakkale Bölgesindeki Faaliyetleri (Yrd. Doç. Dr. Mithat Atabay) →
16.119 okunma	
Bir cevap yazın Cevabı iptal et
E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir
Yorum
İsim *
E-posta *
İnternet sitesi
Bir dahaki sefere yorum yaptığımda kullanılmak üzere adımı, e-posta adresimi ve web site adresimi bu tarayıcıya kaydet.
Arama
Kategoriler
Balkan Savaşları (17)
Basından Seçmeler (22)
Birinci Dünya Savaşı (357)
ENGLISH (23)
Genel Güncel (212)
Osmanlı Araştırmaları (26)
Savaş ve Edebiyat Yazıları (7)
Savaş ve Sinema Yazıları (9)
Söyleşiler (20)
En Çok Okunanlar
100. Yılında II. Meşrutiyet (“Didar-ı Hürriyet” kitabının yazarı Sacit Kutlu İle Söyleşi ) - 120.150 Okunma
18 Mart Kahramanı Cevat Paşa ( Ahmet Yurttakal ) - 113.270 Okunma
“Boğazı Geçmek İmkansızdır” Çanakkale Boğaz Savunmasında Harbiye Nazırı Enver Paşa’nın Rolü (Yasin Çatal) - 105.818 Okunma
Balkan Muharebeleri Sırasında Mustafa Kemal’in Çanakkale Bölgesindeki Faaliyetleri (Yrd. Doç. Dr. Mithat Atabay) - 105.561 Okunma
Sarıkamış Kuşatma Harekâtı’na Ait Değerlendirmeler ( M. Şahin Aldoğan ) - 96.956 Okunma
9 Ocak 1916 – İtilaf Devletlerinin Gelibolu Yarımadasını Tahliye Harekâtı ( Melike Bayrak ) - 80.116 Okunma
1.Dünya Savaşında Türkiye Dışında ve Anadolu’da Esir Kampları Balıkesir Esir Kampı (Aydın Ayhan) - 75.522 Okunma
Kutülammare’de Esir Alınan İngiliz Ordusu ve General Townshend (Muzaffer Albayrak) - 73.035 Okunma
İlk Türk Hemşiresi Safiye Hüseyin (Elbi) (Ahmet Yurttakal) - 70.614 Okunma
1915 Çanakkale Cesarettepe Kahramanı Kırşehirli Mehmet Çavuş ( Cemalettin Yıldız ) - 70.137 Okunma
Son Eklenenler
22 Eylül 2021 – 103 Yılında Filistin Cephesi Nablus Meydan Muharebesi YouTube Yayını
Eylül 25, 2021
Şehit Yarbay Hüseyin Avni Bey – Şanlı 57. Alay’ın Cesur Komutanı (Ahmet Yurttakal-Hüseyin Avni Tanman)
Eylül 13, 2021
Birinci Dünya Savaşında Trabzon Araklı’da Yaşanan İşgal Olayları ve İşgal Acıları (1914-1918) (Mehmet Akif Bal)
Ağustos 11, 2021
Kurtuluş Savaşı Sonrası Türk Silahlı Kuvvetleri Barış ve Konuş Projesi-1923 (Kara Kuvvetleri Kısmı) (Eray Çelik)
Temmuz 30, 2021
Anadolu Coğrafyası Dışındaki Hey Onbeşli Çeşitlemeleri (Necdet Kurt)
Haziran 27, 2021
Sakarya Meydan Muharebesi’nde 11’inci Piyade Tümen Komutanları (Eray Çelik)
Haziran 15, 2021
Hey Onbeşli Ağlatmalı mı, Oynatmalı mı? (Necdet Kurt)
Haziran 8, 2021
Filistin Cephesinden Auschwitz Kampına – Osmanlı Madalyalı SS Subayı (Murat Söylemez)
Mayıs 29, 2021
Jeremy Black’in “Dünya Tarihinde Askeri Strateji” Kitabı Hakkında Bir Değerlendirme (Bestami S. Bilgiç)
Mayıs 1, 2021
Kader Değil Mustafa Kemal – İlk 4 Saat (Gürsel Göncü-Jul Snelders-Şahin Aldoğan)
Nisan 23, 2021
Goltz Paşa’nın 18 Mart Öncesi Alman İmparatoru II. Wilhelm’e Sunduğu Raporunda Çanakkale’deki Durum ve Cephenin Önemi Hakkındaki Değerlendirmeleri (Yusuf Ziya Altıntaş)
Nisan 12, 2021
Veteriner Hekim Mehmet Akif Ersoy’un Türk Bilim Tarihine Geçmiş Katkıları (Erol Kabil)
Nisan 6, 2021
Kireçtepe’den Londra’ya Bir Pusulanın İzinde… Yüzbaşı Castle’ın Hikayesi (Murat Söylemez)
Mart 25, 2021
Kireçtepe’den Londra’ya Bir Pusulanın İzinde… Yüzbaşı Castle’ın hikayesi (Murat Söylemez)
Mart 25, 2021
Belediye Başkanının Çanakkale’de Şehit Olan Oğlu -18 MART ÖZEL (Ahmet Yurttakal)
Mart 17, 2021
Comments
Son Yorumlar
Veteriner Hekim Mehmet Akif Ersoy’un Türk Bilim Tarihine Geçmiş Katkıları (Erol Kabil) için Arif yilmaz
Sakarya Meydan Muharebesi’nde 11’inci Piyade Tümen Komutanları (Eray Çelik) için Hacı Veli KÖRPE
Çanakkale Savaşı’nın Kanada’da Bıraktığı İzler (Birol Uzunmehmetoglu) için Yavuz Selim İnci
Çanakkale Savaşı’nın Kanada’da Bıraktığı İzler (Birol Uzunmehmetoglu) için Yavuz Selim İnci
I. Dünya Savaşı’nda Üsküdar Mekteb-i Sultanîsi (Nuri Güçtekin) için Bahadır Gürer
Vehip Paşa Kahramanlıktan Sürgüne (Dr. Yüksel Nizamoğlu) için Alemşah Begüm
Kurtuluş Savaşı Sonrası Türk Silahlı Kuvvetleri Barış ve Konuş Projesi-1923 (Kara Kuvvetleri Kısmı) (Eray Çelik) için Eray
Kurtuluş Savaşı Sonrası Türk Silahlı Kuvvetleri Barış ve Konuş Projesi-1923 (Kara Kuvvetleri Kısmı) (Eray Çelik) için Eray
Kurtuluş Savaşı Sonrası Türk Silahlı Kuvvetleri Barış ve Konuş Projesi-1923 (Kara Kuvvetleri Kısmı) (Eray Çelik) için Fuat Serdar Aydın
Kurtuluş Savaşı Sonrası Türk Silahlı Kuvvetleri Barış ve Konuş Projesi-1923 (Kara Kuvvetleri Kısmı) (Eray Çelik) için Elif kinay