Dolar kuru: Merkez Bankası'nın açıklaması piyasaları sakinleştirebilir mi? - Haberci Kahvesi - Haber Dünyasındaki Tüm Gelişmeler
Anasayfa
Hakkımızda
Künye
İletişim
CANLI
BORSA
KORONA VİRÜS
İSTATİKLERİ
NAMAZ
VAKİTLERİ
HAVA
DURUMU
Spor
Dünya
Ekonomi
Kültür-Sanat
Yaşam
Sağlık
Siyaset
Gündem
No Result
View All Result
Spor
Dünya
Ekonomi
Kültür-Sanat
Yaşam
Sağlık
Siyaset
Gündem
No Result
View All Result
No Result
View All Result
Home Ekonomi
Dolar kuru: Merkez Bankası’nın açıklaması piyasaları sakinleştirebilir mi?
by admin	
25 Kasım 2021
in Ekonomi	
0
Getty ImagesTCMB Lideri Şahap Kavcıoğlu.
Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın (TCMB) geçen haftaki faiz indirimini takip eden dört iş gününde, Türk Lirası yüzde 24’e yakın kıymet kaybetti. Bu paha kaybının yaklaşık üçte biri dün gerçekleşince, akşam saatlerinde TCMB’den bir basın açıklaması geldi.
Buna nazaran TCMB döviz kurunun hür piyasada belirlendiğini ve yalnızca çok oynaklığa müdahale edebileceğini not etti. Bu açıklamanın şayet piyasaları sakinleştireceği düşünüldüyse o maksada hizmet etmeyeceği ve geri tepeceği çok açık.
Kelam konusu duyuru, fiyat istikrarı konusunda gerekeni yapıp, enflasyon beklentilerini çıpalamış kredibilite sahibi merkez bankalarından duyacağımız tipten bir açıklama. Bu kurallar oluştuğunda, dışsal bir şokla para üniteniz hudutlu bir oynaklık yaşasa bile müdahale etmeme lüksünüz olabilir. O vakit bile, çok oynaklık oluşursa finansal istikrarı zedelememek için merkez bankası müdahale eder. Natürel bunun için de döviz rezervi gerekir.
Bizdeki durum üstteki tariften son derece uzak. Ne yüzde 20 enflasyona bakıp fiyat istikrarı olduğunu söyleyebilmek mümkün, ne de tarihi oynaklık düzeylerine ulaşmış kura bakıp “aşırı oynaklık yok” diyebilmek.
Üstüne üstlük, kurda yaşanan oynaklık dışsal bir tesirden değil para siyasetinin kendisinden kaynaklanıyor. Yani “benden bağımsız tesirlerden kaynaklanan bir oynaklık var” bile diyemiyorsunuz.
Durum bu türlü iken Merkez Bankası’nın çıkıp böylesine bir duyuru yaparak kimi ikna edeceğini düşündüğünü anlamak güç. Bu çeşit bağlantı atılımları ekonomik prensip ve temellerle desteklenebildiği ölçüde ve Merkez Bankası kredibilitesi oranında ikna edici olur. İtimat sağlar. Piyasaları sakinleştirir. Hitap ettiği kitlelerin bilgi birikimlerini hafife alan, TL’deki kıymet kaybında para siyasetinin sorumluluğunu kabul etmeyen bir irtibat ise hiç irtibat yapmamaktan daha çok ziyan verir.
Hür piyasa kurallarına uyulmasını hepimiz istiyoruz. Merkez Bankası’ndan ne özgür piyasa kurallarına müdahale etmesi ne de kur hedeflemesi yapması bekleniyor. Kaldı ki elde süreksiz müdahale için bile yetecek döviz rezervi bulunmuyor. Merkez Bankası’ndan beklenen tek şey var. O da kanunla belirlendiği üzere fiyat istikrarını sağlamak.
Pekala fiyat istikrarı konusunda ne yapılıyor?
Yüzde 20 enflasyon olan bir ülkede Fed’vari bir uslupla çıkıp “enflasyon geçici” demek sonrasında da faiz indirimine gitmek TCMB’nin ne Fed’in ne yaptığını, ne “geçici” sözü ile Fed’in neyi kastettiğini ne de Fed’in uyguladığı para siyasetinin temel prensiplerini anladığını gösteriyor.
Halde kırmızı çizgi ABD enflasyonunu, mavi çizgi ise Türkiye’deki enflasyon oranını gösteriyor. TCMB son faiz indirimlerine münasebet olarak Fed’i örnek alıp “enflasyon geçici” dedi. Fed “geçici” terimi ile pandemi kaideleri ortadan kalktığında enflasyonun salgın öncesindeki yüzde 2 altındaki düzeylere dönmesini beklediğini ve bundan şad olduğunu kastediyor. Buna karşın, iktisat olağanlaştıkça talep güçlenip enflasyonist baskılar artacağı için bir sonraki adımım faiz artırımı olacak diyor, faiz indirimine gitmiyor.
Bizde ise enflasyonun pandemi öncesi düzeyi bile %12’nin üzerinde idi. Yani gayenin neredeyse üç katı bir enflasyon vardı. Dolayısı ile enflasyon “geçici” dediğiniz vakit, pandemi tesirleri ortadan kalkınca geri dönüleceğini umduğum yüzde 12’lik düzeyden memnun olurum demiş oluyorsunuz. Bir de üzerine faiz indirirseniz yüzde 12’nin de üzerini tercih etmiş oluyorsunuz.
Siz faiz indirirken kur krizi çıkar ve enflasyon beklentileri yükselirse, o vakit enflasyonu büsbütün bir kenara bırakmış oluyor ve emsal gösterdiğiniz ülkelerden farklı dinamiklerle yüzleşiyorsunuz. Bu sebeple küresel enflasyonist sebeplerden hayli ayrışan enflasyon dinamiklerimizi tanımlarken, orası için tanımlanmış terminolojiden uzak durmak, hakim olmadığımız tabirleri kullanmamak lazım.
Unutmayalım ki, TCMB iktisadi temellerden uzaklaştıkça, yapılan kusurları daha da yanlışlı münasebetlerle izah etmeye çalıştıkça panik artıyor ve iktisatta telafisi mümkün olmayan ağır bedeller ödeniyor.
Kurdaki kıymet kaybı sektörel kayıpları nasıl tesirler?
Düşük faiz siyasetine münasebet olarak kıymetsiz TL sayesinde ihracatımızın artacağı ve bu formda döviz muhtaçlığımız azalacağı için kurdan enflasyona olan geçişkenliğin ortadan kalkacağı söyleniyor. Üretim yapımız ithal orta malına dayalı ve düşük katma bedelli olduğu için bu düzeneğin işlemesi epey güç. Kesimlerin ithalata ve ihracata açıklığına paralel olarak TL’deki paha kaybından darbe yemeleri kaçınılmaz.
Halde kesimlerimizin dış ticarete açıklık oranlarını GSYH’ya oranla görüyoruz. Pembe sütunlar dal girdilerindeki ithal eserlerin oranını gösterirken yeşil sütun sonuncu tüketimdeki ithal eser oranını, açık gri sütun ise bölüm çıktılarındaki ihraç eser oranını gösteriyor.
Mesela ithal bir otomobil kullanıyorsak bunu yeşil sütun, Türkiye’de üretilen bir otomobilde kullanılan ithal orta malını pembe sütun, ihraç ettiğimiz arabayı ise gri sütun gösteriyor. Ticaretin bir de ikincil tesirleri var. Mesela otomobil üretiminde kullandığımız dokuma yerli üretim olsa da kumaşın boyası ithal olabilir. Bu ikincil tesirler tabloda görülmüyor.
Kurdaki paha kaybının üretim maliyetlerine yansımasını incelemek için bölüm girdilerindeki ithal eser oranını gösteren pembe sütunlara odaklanmamız lazım. Buna nazaran, başta imalat sanayii olmak üzere sıhhat, inşaat, ve nakliyat kesimlerinin TL’deki kıymet kaybı sonucu ithal girdi maliyetleri en çok artacak bölümler olduğunu görüyoruz. Bu maliyetlere içeriden satın alınsa da fiyatları dünya pazarında belirlenen çelik, bakır üzere hammadde fiyat artışlarını da eklemek gerek.
En son tüketim mallarındaki ithal eserlere odaklanırsak bu sefer madenler, imalat, toptan ve perakende kesimlerinin en çok fiyat artışı yaşayacak bölümler olduğunu görüyoruz. Zayıf TL ile gaye bu bölümlerdeki son ithal malı tüketimini iç üretime dönüştürmek olabilir. Fakat kısa vadede üretim yapısında bu türlü süratli bir değişiklik olamayacağı için görücek tesir artan maliyetler karşısında ezilen talep olur.
TL’deki kıymet kaybından yararlanacak bölümlerin ise ithal girdi oranı (pembe sütun) düşük, ihraç eser oranı ise (açık gri) yüksek kesimler olması lazım. İthal orta malına dayalı üretim yapımız nedeni ile bu tanıma uygun dallar hudutlu. Madencilik, imalat sanayii, konaklama ve yemek, toptan ve perakende kesimlerinde görece bir avantaj var. Fakat kurdan enflasyona olan geçişkenlik sonrasında fiyat avantajı hudutlu kalacağı için ihracattaki görece avantajın da sürdürülebilir olması mümkün değil. Kurda yaşanan bu büyük şokun iktisat genelinde yarattığı derin hasar düşünüldüğünde oluşabilecek hudutlu ve kısa vadeli karı tekrar kıymetlendirmekte büyük yarar var.
Etiketler: EnflasyonFaizİthalSektörSütün
Önceki Haber
Fenerbahçeli oyuncu Crespo, derbideki golüyle maça damgasını vurdu
Sonraki Haber
Siyasette ‘döviz kuru’ hareketliliği: İktidar ve muhalefet partilerinde nasıl değerlendiriliyor?
Sonraki Haber
Siyasette 'döviz kuru' hareketliliği: İktidar ve muhalefet partilerinde nasıl değerlendiriliyor?
Bir cevap yazın Cevabı iptal et
E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir
Yorum
İsim *
E-posta *
İnternet sitesi
Bir dahaki sefere yorum yaptığımda kullanılmak üzere adımı, e-posta adresimi ve web site adresimi bu tarayıcıya kaydet.
Popüler
Yorumlar
Son
Hande Yener’in yeni albümünün kapağı İran’da sansürlendi
9 Ekim 2020
‘Köpek memesi’ hastalığına yakalandı, yardım bekliyor
2 Kasım 2020
İzmir Saat Kulesi Azerbaycan bayrağı renklerine büründü
1 Ekim 2020
Dünya Kahve Günü: Tüketimi hızla artan içecek hakkında bilinmeyen 12 gerçek
1 Ekim 2020
Angela Merkel askeri törenle uğurlandı, vedası için bir de punk şarkısı seçti
0
Atlar ölüyor
0
TRT’den çirkin anma
0
‘Tek şey deseniz müziği seçerim!’
0
Angela Merkel askeri törenle uğurlandı, vedası için bir de punk şarkısı seçti
4 Aralık 2021
Fitch, Türkiye’nin 2021 yılı büyüme tahminini yüzde 10,5’e yükseltti
4 Aralık 2021
Cristiano Ronaldo 800 gole ulaşan ilk futbolcu oldu
4 Aralık 2021
Udineseli Tolgay Arslan son dakika golüyle takımına 1 puan getirdi
4 Aralık 2021
Son Haberler
Angela Merkel askeri törenle uğurlandı, vedası için bir de punk şarkısı seçti
4 Aralık 2021
Fitch, Türkiye’nin 2021 yılı büyüme tahminini yüzde 10,5’e yükseltti
4 Aralık 2021
Cristiano Ronaldo 800 gole ulaşan ilk futbolcu oldu
4 Aralık 2021
Udineseli Tolgay Arslan son dakika golüyle takımına 1 puan getirdi
4 Aralık 2021
Anasayfa
Hakkımızda
Künye
İletişim
© 2020 Tüm Hakları Saklıdır.
No Result
View All Result
Spor
Dünya
Ekonomi
Kültür-Sanat
Yaşam
Sağlık
Siyaset
Gündem
© 2020 Tüm Hakları Saklıdır.
Deneyiminizi iyileştirmek için yasal düzenlemelere uygun çerezler (cookies) kullanıyoruz. Detaylı bilgiye Çerez Politikası sayfamızdan erişebilirsiniz. Daha fazla