Duvar yıkılıp da tarihin sona erdiği ilan edildikten sonra faturanın büyük bir bölümü “ideoloji” kavramına çıkarıldı. Kavram resmen pejoratif (aşağılayıcı) bir anlam kazandı. “Fakat bu ideolojik bir düşünce” gibi kuşku belirten ifadeler; “Ama sizin ideolojik saplantılarınız var” gibi bilgiç tutumlar; “ideolojik parti ve gruplar” diyerek önemsiz gösterme girişimleri oldu.
Kavramın biraz alengirli olduğunu kabul etmek gerekir. Tarihi çok eskilere dayanır. Fransız filozof Destutt de Tracy siyasî toplumun içinden yükselen bunca tantanalı söz ve iddianın ardında tutarlı biçimde izah edilebilecek disiplinli bir şeylerin olması gerektiğini düşünürken, 1796’da “ideoloji” kavramını icat etmiş. Fikir (ide) bilimi (oloji) demek.
Tracy kapsamlı bir toplum teorisi geliştirme, mücadele yoluyla bu teoriyi insanlara kabul ettirme, bir siyasî program sunma eylemini “ideolojik” olarak tanımlamış; bu türden faaliyetin adanmış savunucuları gerektirdiğini, entelektüellerden oluşan bir önderlik kurumunun şart olduğunu saptamış. Ondokuzuncu yüzyılda, ne kadar saçma olursa olsun ağızdan ya da kalemden çıkan her lafın arkasında bir fikir disiplini arayan, kendilerine “ideolog” diyen adamlar türemiş.
Ondokuzuncu yüzyıldan günümüze kadar filozoflar ideoloji kavramını feci şekilde didiklemişler. Karl Marx, kavrama olumsuz bir anlam yüklemiş, “ideoloji yanlış (sahte) bilinçtir” demiş. Marx’a göre ideoloji, Devlet, Tanrı ve hâkim sınıflara itaat edilmesini sağlamak için icat edilmiş ve işçi sınıfının kendi maddi ve manevi durumunu kendisine yabancı düşünceler ve önermeler aracılığıyla yanlış anlamasına yol açmıştır.
Fakat daha sonra Marx, Kapital adlı eseri üzerinde çalışırken, bu adamlar (devlet yöneticileri, burjuvazi, ruhban vs) “bilmeden nasıl yapıyorlar?” diye sormuş ve ideolojiyi farklı bir ışıkta görmeye başlamıştır. Böylece Marx, ideolojinin sadece hâkim sınıfın diğer sınıfları kendi yönetimine razı etmek, toplumda bir mutabakat sağlamak için yarattığı bir yanılsama olmadığını; farklı sınıfların içinde yer aldıkları üretim ve mülkiyet ilişkilerinden, hayat koşullarının maddî üretiminden kaynaklandığını fark etmiş: “hayatı belirleyen bilinç değildir, tersine, bilinci belirleyen hayattır.”
Toplumu oluşturan bütün sınıflar, zümreler ve çıkar grupları, kendi toplumsal ilişkilerini ve deneyimlerini, bizzat geliştirdikleri ya da önlerine konulan fikirler aracılığıyla anlamaktadırlar. Bu anlamda politik, felsefi, sanatsal, kültürel vs her söylemin ardında, bilinçli olarak ya da söyleyenden bağımsız olarak mutlaka bir fikir disiplini vardır. Dolayısıyla toplumsal sınıfların, çıkar gruplarının, devletlerin tutumları ve her türlü kültürel faaliyet özünde ideolojiktir. İdeolojinin kendi tarihi yoktur fakat farklı ideolojik söylemlerin ve tutumların farklı tarihleri vardır.
Demek ki herhangi bir siyasî söylemi köklerine kadar izlersek, orada mutlaka bir ideoloji buluruz. İdeoloji kişilerin, siyasî partilerin, sınıfların, devletlerin davranışlarına yön verir; farkında olsalar da olmasalar da onların söylemlerinin temelini, kökünü oluşturur.
İdeoloji değişmeyen, taşa saplı kılıç gibi insanın kafasında sabit duran bir şey değildir. Mesela muhafazakâr İmparatorluk ideolojisini benimseyen Osmanlı Paşası daha sonra Cumhuriyet ideolojisini benimsemiştir; laik Cumhuriyet ideolojisini benimseyen Türkiye Cumhuriyeti’ne Sünni İslâm ideolojisi dayatılmış ve bu dayatma bütün toplumsal sınıfları ve çıkar gruplarını ideolojik olarak bölüp parçalamıştır; 1918-1933 arasında monarşist düşünceleri terk ederek Cumhuriyet (Weimar) ideolojisini benimseyen Alman burjuvazisi, evreler hâlinde Nazi ideolojisini elverişli bulmuştur. Sayısız örnek verilebilir.
Siyasî partilerin geliştirdikleri teoriler; yani dünyanın ve ülkenin durumuna ilişkin somut verilerden hareketle, tarihe de gönderme yaparak oluşturdukları analizler, son tahlilde o partilerin ideolojisini yansıtır. Siyasî partilerin sadece analizleri değil, söylemleri de ideolojiktir. Mesela AKP’nin söylemi tamamen ideolojiktir; “millet” dediği zaman “ümmet”i, “vatan” dediği zaman “dâr-ülİslam”ı, yani İslam beldelerini kastettiğini anlarız. Türkiye’nin söz gelimi Suriye ve Mısır’la ilişkisini ülkenin jeopolitik ihtiyaçları değil, Erdoğan’ın ideolojisi belirlemektedir.
Siyaset çok geniş bir alanda manevra yapmaya imkân sağlayan bir faaliyettir. Partinizi görünür kılmak için hep “çarpıcı açıklamalar” yapmak zorunda kalırsınız,sınıfsal ve politik ittifaklar kurarsınız; içinde bulunduğunuz konjonktürü (bir ülkenin iktisadî ve siyasi durumunu etkileyen koşullar bütünü) kendi siyasî menfaatlerinize uygun biçimde, esnek bir tutumla yorumlarsınız.
Fakat burada esnekliğin bir ölçek göstergesi (skalası) vardır. Sola ya da sağa doğru kayarken ne kadar esneyebilirsiniz? Burada bir ölçek sorunu ortaya çıkar. İşte o ölçeği belirlemesi gereken şey partinizin ideolojisidir. Söyleminizin ardındaki fikir disiplinini kaybettiğiniz anda dünyayı yorumlayacak yerde kendi dünyanızı kurmuş olursunuz. Giderek söyleminizin ardında olması gereken fikir disiplinini göz ardı etmeye başlarsınız; siyasî yelpazedeki koordinatlarınız değişir. Mesela en sağa ya da en sola kayar, sağınızı ve solunuzu yeni konumunuza göre yeniden tarif eder, insanları bu yeni tarife ikna etmek için debelenmeye başlarsınız. Sağınız solunuza karışır, verdiğiniz mesajlar giderek karmaşık ve anlaşılmaz olur.
Durumunuzu toparlamak için kendi tarihinizi bile yeniden kurgulamaya başlarsınız. Yaptığınız kurguya adamlarınızın inanması yeterlidir, başkalarının inanması o kadar önemli değildir. Fakat günün birinde siyasette ölçeği şaşırdığınızı, ideolojik tutumdan saptığınızı, siyasetin teorinin yerini işgal ederek onu yiyip bitirdiğini söyleyerek özeleştiri yaparsınız. Ya da kendinizi fena halde sosyalist, hatta Bolşevik Leninist falan zannederken, emperyalizmin oyuncağı etnik milliyetçi hareketle kurduğunuz maddi ve siyasî menfaat ilişkisinde ölçüyü öyle bir kaçırırsınız ki emperyalizmin yeni “insan hakları” tarifini ve özgürlük yorumunu bir tür sosyalizm sanacak kadar aptallaşırsınız.
İdeolojik pusulayı şaşırırsanız, siyasetiniz teorinizi peşi sıra sürükler. Sürüklenen teorinizi giderek ideolojinize yabancı unsurlarla donatmak zorunda kalırsınız, inandırıcılığınız giderek azalır ve nihayet Ahmet Haşim’in ünlü Merdiven şiirinde dediği gibi, Eteklerinizde güneş rengi bir yığın yaprak / Ve bir zaman bakarsınız semaya ağlayarak.
Özetle,ideoloji kötü ya da modası geçmiş bir şey değildir. İnsanın bütün siyasî, kültürel ve sanatsal faaliyeti özünde ideolojiktir. İdeoloji, teori ve siyaset, birbiriyle tutarlı olmalıdır.Sürekli zafer kazanmak zorunda değilsiniz. Dik durun, yeter. İnsanlar sizi anlayacaklardır.
yalogan@gmail.com
Önceki Haber
Devlet Başkanı’na korona tepkisi: Katil
Sonraki Haber
AYM, 11 Eylül’de Wikipedia’yı görüşecek
Yorumlar
Ad
E-posta
Yorum
Yorum Gönder
Yorumlar (1)
Metin
“İnsanın bütün siyasî, kültürel ve sanatsal faaliyeti özünde ideolojiktir. İdeoloji, teori ve siyaset, birbiriyle tutarlı olmalıdır.” Tamamiyla katiliyorum. Onumuzdeki en guzel orneklerden biri Ataturk ve devrimleridir. Tutarli oldugu icin gunumuzde halen yikilmayip, surekli guclenen bir ulus-devlet ideolojisidir. Bir benzeri Guney Amerikada Bolivarist ideolojidir, digeri ise gorusume gore Cinde olusan devlet kapitalismidir (Oligarsik olmayan sosyalist kapitalism, yani devlet kapital gelirinin esit dagitimi). Bunun yanisira Liberalism’e bir bakin, abstract modern spekulatif sanattan, dekadant LGBT hareketine, sahte sosyalist, yesiller hareketine, oligarsik tabanli Sikago Friedman ekonomik modeline kadar her olusum Liberalist ideolojinin anafikrini olusturmaktadir. Bulundugumuz yuzyil ideolojik savasinin, Avrasyaciligin savundugu ve koklerinde Ataturk, Bolivar, Mao, Lee Kuan Yew gibi ulusal kahramanlardan esinlenen ulus-devletcilik ve batinin halen savundugu ancak cokuste olan Liberal oligarsi ve batida son donemlerde artan konservatif tutucu, irkci, evangelist ancak oligarsik yapilanma (Trump ornegi) arasinda yasanacagi kanaatindeyim.
2 yıl önce Cevapla 0
İlgili Haberler
Gemide isyan
05 Aralık 2021 11:03
Kötünün biraz iyisi
03 Aralık 2021 10:36
Mitingler, gösteri ve yürüyüşler
28 Kasım 2021 10:25
Olağanüstü hâl
26 Kasım 2021 10:47
Kültür etkileşimleri
21 Kasım 2021 09:39
Devri daim makinesi
19 Kasım 2021 10:13
Deneme balonu
14 Kasım 2021 09:52
Devletin rengi
12 Kasım 2021 09:31
Öze dönüş
07 Kasım 2021 09:47
Köşe Yazıları
Gemide isyan
Yavuz Alogan 05 Aralık 2021 11:03
İkinci Sevr tehlikesi ve 'yeni' pandemi
Hüseyin Vodinalı 03 Aralık 2021 15:26
İnsanlık hali
Hüseyin Kaya 03 Aralık 2021 12:20
Kötünün biraz iyisi
Yavuz Alogan 03 Aralık 2021 10:36
Açlığın Felsefesi
Şahin Filiz 01 Aralık 2021 09:38
Mandacı, Zam, Hırsız...
Naci Beştepe 01 Aralık 2021 01:13
Tüm Yazarlar >>>
En çok okunanlar
1
Barolar için kritik gün... Feyzioğlu: Evet hata yaptım!
04 Aralık 2021 16:41
2
Kılıçdaroğlu'nun mitinginde dikkat çeken iki eksik!
04 Aralık 2021 18:04
3
Mersin Valiliği, CHP'nin Mersin mitingine kaç kişinin katıldığını...
04 Aralık 2021 23:52
4
'Casusluk soruşturması genişliyor' iddiası... Gazeteci...
04 Aralık 2021 15:52
5
Marketlerde zam fırtınası! Çalışanlar değişen etiketleri...
05 Aralık 2021 01:54
6
Mahir Ünal'dan 'Zaten kimse gelmemiş ki' sözleriyle ilgili...
04 Aralık 2021 22:08
7
Edirne'ye gelen turist: 500 euro bozduruyoruz, harca harca...
04 Aralık 2021 14:44
8
Hastaneye kaldırılan adamın makatından tanksavar mermisi...
05 Aralık 2021 02:48
9
Katar'dan Türkiye açıklaması
05 Aralık 2021 00:59
10
15 Temmuz'da TRT'yi basan 34 askeri öğrenci ankesörcü çıktı
04 Aralık 2021 19:16
Sosyal Medya
Facebook
Twitter
Instagram
Linkedin
Telegram
Youtube
Önerilen Haberler
Kültür-Sanat
Mecid Mecidi, İstanbul'da... Gençlere altın tavsiyeler
05 Aralık 2021 00:13
İşte Netflix'in en çok izlenen filmleri
04 Aralık 2021 16:08
Omicron, Türkiye'de kapanma getirir mi? Bilim Kurulu üyesi...
04 Aralık 2021 11:42
Doktor olacak oğlunu kaybeden baba: Kaza değil cinayet
04 Aralık 2021 10:43
Parasını bankaya TL olarak yatıranlar yıl sonu kârda mı...
03 Aralık 2021 21:06
Rastgele Haber
Gündem
Çavuşoğlu’ndan tezkere mesajı
02 Ocak 2020 18:37
Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu'nda...
Gündem
Hastanedeki patlama göz göre göre gelmiş
19 Aralık 2020 15:36
Gaziantep’te Covid-19 yoğun bakım ünitesinde 9 kişinin ölümüne yol açan patlama...
Dünya
Rusya’dan Türkiye’ye ABD mesajı: Taktiri size bırakıyoruz
13 Şubat 2020 06:54
Rusya Büyükelçiliği, resmi Twitter hesabından yaptığı paylaşımla ABD'nin YPG'ye...
Gündem
VİDEO- Vatandaşı azarlayan Uşak Valisi’ne tepki yağıyor
01 Nisan 2020 12:28
Sokaktaki vatandaşları 'haydii!' diye azarlayan Uşak Valisi Funda Kocabıyık'ın yükselişi,...
Gündem
Rıza Bey Apartmanı enkazındaki kurtarma çalışmaları tekrar...
01 Kasım 2020 21:34
İzmir'de deprem sonrası yıkılan Rıza Bey Apartmanı enkazındaki arama kurtarma çalışmasına,...
Dünya
ABD’den Suudilere ‘askeri güç’ telefonu: İran frenlenmeli
26 Eylül 2019 08:32
ABD Savunma Bakanı Mark Esper ile Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman,...
Gündem
AKP’de ‘çarşamba’ itirazı
08 Mart 2020 09:05
Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, salı günü yapılan partinin grup toplantısının artık...
Gündem
Lavabo açıcı bomba gibi patladı
25 Mayıs 2020 18:01
İstanbul'da reklam sektöründe çalışan Özlem Atay, mutfak lavabosunu açmak isterken...
Dünya
Cephe hattında ağır kayıplar veren Ermenistan'ın kritik...
08 Ekim 2020 12:32
Cephe hattında ağır kayıplar veren Ermenistan, Ulusal Güvenlik Servisi Başkanı Argişti...
Dünya
Azerbaycan'dan İran'a düşen roketler hakkında açıklama
17 Ekim 2020 03:06
İran'ın Hüdaaferin ilçesindeki iki köye 10 roket düşmüş ve bu saldırıda bir ev yıkılmış,...
Veryansintv.com, Türkiye’nin bağımsız haber/yorum sitesidir. Türkiye’den yana taraftır. Aynı zamanda vatansever yazar, yorumcu ve uzmanların özgürce yazacağı bir fikir meydanıdır. Veryansintv.com, internet gazeteciliğini saran çarpıtma haber anlayışına, “tık” avcılığına ve tuzak başlıklara karşıdır. Gerçeğin ve özgünlüğün peşindedir. Veryansintv.com ile vatanseverlerin sesi daha gür çıkacak!
Sosyal Medya
App Store 'dan indirin
Google Play 'den indirin
AppGallery 'den indirin
Copyright © 2020 VeryansınTV.com
Künye
Bu web portali sizlere daha iyi hizmet sunulabilmesi için çerezleri kullanılmaktadır. Çerez ayarlarını değiştirmeniz durumunda sitenin bazı özelliklerinin işlevselliğini kaybedebileceğini dikkate alınız.