Doğal soğutkanların sentetik soğutkanlar yerine kullanıldığı, bugün piyasada bir gerçektir ve büyüme eğilimi göstermektedir. Bu seçimin büyük bir etkeni, CFC, HCFC, HFC ve diğer soğutucu akışkanların neden oldukları ozon tabakasının delinmesi ve/ya da küresel ısınma sorunlarından dolayı yasaklanmış olmalarından kaynaklanmaktadır.
Aynı zamanda hem iyi performans hem de çok düşük çevresel etki sebebiyle; bu doğal soğutucular, ekipman üreticilerinin tercihini kazanmıştır.
Ticari soğutma söz konusu olduğunda, bu konuya odaklanın, açıkçası güçlü seçenekler hidrokarbon R290 (propan) ve CO2 (karbondioksit) ‘tir. Embraco, bu iki soğutucu akışkanı mükemmel alternatifler olarak görüyor ve kendilerini bunları içeren soğutma çözümlerinin araştırılması ve geliştirilmesine adamış durumdalar. Bugün şirket Dorin ile ortak olarak , R290 için geniş çapta pistonlu kompresör ve CO2 için yarı hermetik bir seri sunmaktadır.
Bu iki doğal soğutucu akışkanın özellikleri, kullanıldıkları uygulamalar ve bu uygulamalarda dikkat edilmesi gerekenler hakkında biraz daha bilgi edinelim.
CO2 Tanıma
Çoğu soğutucularda daha az bilinen CO2 ya da R744 ile başlayalım, ancak yarı hermetik kompresörlerde yaygın olarak kullanılan bir seçenek haline geldi.Doğal bir akışkandır, fiziksel özelliklerinden dolayı atmosferde büyük oranda mevcuttur, havadan daha ağır olduğu bilinmelidir, kokusuz ve renksizdir. Buna ek olarak, diğer önemli özellikleri şunlardır:
Yüksek hacimli hacimsel soğutma kapasitesine sahiptir.
Düşük basınçta sıvılaşma
Alev almaz.
Genleşme valflerinde basınç düşüşünün artması nedeniyle verimlilik artar.
Yağla iyi karışabilir ve kompresöre geri dönüşünü garanti eder.
Yüksek sıkıştırma oranlarına sahip olması nedeniyle yüksek ısı tahliye sıcaklıklarına sahiptir, bu da ısıyı geri kazanmayı ve iyileştirmeyi mümkün kılar.
CO2 kullanılan iki sistem türü vardır: Subcritical and Transcritical.
CO2 Subcritical durumunda, soğutma sisteminin bir bölümünün soğutkan akışkanın yoğunlaşması için kullanıldığı bir kaskat sistemidir. Konvansiyonel bir sisteme çok benzemektedir, fakat önemli bir fark vardır: yüksek basınçlarda yoğuşma olur.
Zaten CO2 Transcritical için, gaz soğutucudaki soğutucu akışkanın soğuması yoğuşmayla değil, kritik noktaya yakın hızla değişen özelliklerle olur. Çünkü yoğuşma olmadığında; basınç ve sıcaklık değerleri değişken ve bağımsızdır.
Subcritical sistem özellikleri; yüksek ,orta ve düşük evaporasyonlarda çalışmaya izin verdiği için uygulamaları çok geniştir. Ancak,orta ve düşük uygulamaların çoğunda kaskad sistem ile kritik noktanın altında çalışma sağlanır.
Transkritik sistemler söz konusu olduğunda, bu uygulamalarda sıkıştırma sisteminde yüksek ve orta evaporasyon sıcaklığına yönlendirilip, kritik noktanın üstünde çalışma sağlanır.
R744’lü sistemlerle çalışabilmeniz gerekir. Kullanımı ile ilgili temel tavsiyeler şunlardır:
Yüksek çalışma basınçları, sızıntı olasılığını artırır.
R744’ü kullanan soğutma sistemleri daha fazla kontrol bileşeni gerektirir.
Propan : Daha Fazla Bilgi
Propan, ticari soğutma sistemlerinde, özellikle hafif uygulamalarda, uzun yıllar kullanılmaktadır. Uluslararası kanunlar ve standartlara olan talep arttıkça, propan kullanımları da artış göstermektedir. Yine de, yanıcı olduğu için, kendisiyle alakalı olmayan profesyonellerde korku uyandırıyor.
Propan’ dan korkmam için bir sebep yok. R290’ın normal şarjı, diğer soğutucu akışkan sıvılarınkinden % 40 daha düşüktür. Bu nedenle, hafif bir ticari soğutma sisteminde,yük R290 da 150 grama kadardır. Bu, mevcut uluslararası IEC standardına göre maksimum sınır olup, daha büyük uygulamaları kapsayacak şekilde bu sınırın arttırılması için tartışılmaktadır.
Buna ek olarak, propan kullanılan sistemlerin elektrik devresi, herhangi bir kıvılcım oluşumunu önleyerek ,onları çok güvenli hale getirmek için tasarlanmıştır. Bu nedenle, propan sadece bu tür bir kullanım için tasarlanmış kompresör ve sistemlerde kullanılmalıdır. Bu, operasyonların güvenliğini ve sistemin daha performanslı olmasını sağlayacaktır.
R290 ile yapılan işlemlerde, güvenliği sağlamak için bazı bakımlar yapılmalıdır. Kaynakla ilgili olan en temelidir.
Herhangi bir kaynak yapmadan önce, soğutma sistemindeki tüm propanları kapalı bir kapta toplayın. Ozon tabakasına zarar vermediğinden ve küresel ısınmaya karşı düşük bir etkiye sahip olduğu için, R290 iyi havalandırılan bir ortamda serbest bırakılabilir. Daha sonra, şaluma kullanmadan önce, borunun tamamen propan içermediğini dikkatle kontrol edin. Bu durumu garanti altına almak için, mevcut kalıntıları ortadan kaldıran bir azot yükü borudan geçirilmelidir. Sırayla, proses tüpünü kapatmak için tüpleri basınç penseleri ile sızdırmaz kılın.
İsterseniz, kaynak yapmak yerine tüpleri birleştirmek için Lokring® sistemini kullanabilirsiniz.
Propanla uğraşmak için, soğutma sisteminin bazı özelliklerinin hidrokarbon kullanımına göre değiştiğini bilmek gerekmektedir. Örneğin, R290 için kompresör strok hacmi daima küçüktür: R134a modelleriyle karşılaştırıldığında % 40 daha küçük olabilir.
Başka bir fark ise, R134a’ya kıyasla propanın daha yüksek basınçlarda çalışmasıdır. Aynı şey R600a (izobütan) ile karşılaştırıldığında da geçerlidir.
Yukarıda söylediğimiz gibi, elektrikli bileşenlere özel dikkat gösterilmelidir. Temel öneri, propanın kullanıldığı kompresörler için (buji olasılığını önlemek için) onaylanmış başlangıç ​​cihazlarının kullanılabilmesidir. Termal koruyucunun ¾ izolasyonu (kapaklı) veya 4TM olması gerekir.
Bir diğer önemli bilgi: kurutucu filtreler kurutucu 4A-XH5 içermelidir.
Diğer hususlarla ilgili , neredeyse hiçbir şey önemli değişiklik göstermez. Örneğin, kılcal borular ve ısı eşanjörleri (buharlaştırıcılar ve kondenserler ), diğer soğutucu akışkanlarla çalışan sistemlerde kullanılanılarla hemen hemen aynı özelliklere sahiptir.
Son olarak, CO2 veya propan ile yapılan çalışmalar için geçerli olan bir uyarı – ve yaptığınız diğer bakım faaliyetleri için de geçerlidir: başlamadan önce, en iyi uygulamaları ve gerekli önlemleri kullandığınızdan emin olmak için.teknik materyalleri (ünitenin el kitabı gibi) inceleyin.