Bosna-Hersek mutfağı deyince, börek, köfte ve kahve ilk akla gelenlerden oluyor. Ama, Bosnalılar, bunlara kendi özelliklerini de ekleyip fark yaratmayı başarmışlar.
Bosna-Hersek mutfağı, diğer Balkan ülkelerinde de olduğu gibi, Doğu ile Batının seçkin lezzetlerini bir arada sunabilen bir özellik taşıyor. Genellikle yemeklerde Osmanlı mutfağının, pasta ve patates türevi yiyeceklerde ise, Avusturya-Macaristan mutfağının etkisi var. Bosna- Hersek mutfağında süt ürünleri ve her çeşit et büyük yer tutuyor. Çok kullanılan bir diğer unsur ise, baharat.
Yerel alışkanlıklar
Bosna-Hersek’de sabah kahvaltısında yumurta, yumuşak beyaz peynir, reçel ya da bal, tereyağı ve tabii ki ekmek mutlaka sofrada oluyor. Çay, kahve veya sıcak süt içiliyor. Öğle yemekleri ise, günün en kuvvetli öğünü oluyor. Eğer mümkünse, ailece hep birlikte yeniliyor. Tatil günlerinde, ailece yenen yemekler öğleden sonra geç saatlere kadar sürebiliyor. Ama akşam yemekleri genelde saat 20’den sonra ve çok daha hafif.
İyi bir öğle yemeği, ev yapımı bir çorba ile başlamalı. Müslüman evlerde bu bazen Tarhana olabilir. Bunu bir et ya da balık, ayrıca sebze yemeği ve salata izlemeli, ardından da tatlı gelmeli. Tatlı deyince, puding veya kek daha harcıalem sayılıyor. Baklava ya da Tulumba özel günlerde tercih edilen tatlılar. Bir de “tufahiye” denilen, Bosna’ya has elma tatlısı var. İçine ceviz, üstüne de krema konularak sunuluyor.
Özel lezzetler
Ünlü Boşnak böreği günün her saatinde yenebiliyor. En popüler olanı kıymalısı. Ama daha pek çok çeşidi var: peynirli olanına “sirnica” deniliyor, ıspanaklısına “zelyanica”, patateslisine de “krompirusa”. Bosna-Hersek’de en yaygın olan bir diğer yiyecek ise köfte. Bosna-Hersek usulü köfteye “cevapi” ya da “cevapcici” deniyor. Türkçedeki “kebap” kelimesinden alınmış. Saraybosna, “cevapdzinica”, yani köfteci dolu. 400 yıllık geçmişi olan, koyun ya da sığır etinden yapılan “cevapi”, “somun” adı verilmiş yassı ve yuvarlak ekmek ya da pide arasında yeniyor; bol soğanlı, yanında da yoğurt.. Bosna-Hersek’e yolu düşen herkesin en az bir kez tatması gereken bir lezzet. Geleneksel yemeklerden bir diğeri olan “bosanski lonac”, güveç kap içinde fırına verilen ve yavaş yavaş pişirilen et ve sebzeden oluşuyor. Çok lezzetli. Bosna-Hersek’de pek çok yemek Türk zevkini yansıtıyor, örneğin şiş kebap gibi. Diğer popüler yemekler “Yaprak” sarması, lahana sarması, ve bir tür kuzu şiş olan “Raznyici”. Raznyici, odun ateşinde yapılıyor, bazen keçi eti de kullanılıyor. Zaten, ülkede etler çok kaliteli. Deniz kıyısındaki tek kent olan Neum’da ve nehir kıyılarında ise mutlak surette taze balık yeniyor.
Ne içelim?
“Pivo“, bira demek Boşnakçada. “Sarajevsko“ ise, Saraybosna’nın geleneksel birası. Ülkede ayrıca “Banjalucko”, “Tuzlanski” ve “Preminger” gibi başka kaliteli markalar da var. Bira, Bosna-Hersek’de çok tüketilen bir içki. Ayrıca, “Rakiya” da çok tüketiliyor. Rakiya, adı üstünde, bir tür rakı. Üzümden veya erikten üretiliyor, evlerde de yapılabiliyor. Şarap ise, hem kırmızı, hem de beyaz olarak her yerde var. Bosnalılar kırmızı şaraba “Crno vino” yani “siyah” şarap diyorlar.