BUÐDAYDA YÜKSEK VERÝM ÝÇÝN DOÐRU EKÝM TEKNÝKLERÝ - Tarým Makinalarý, Kültivator, Tesviye Küreði, Tiller, Gübre Ara Çapalama, Dal Kýrma, Sap Parçalama, Set Makinesi - Birleþim Tarým
ANASAYFA
HAKKIMIZDA
ÜRÜNLERÝMÝZ
BÝLGÝ BANKASI
GÖRÜÞLERÝNÝZ
ÜYE GÝRÝÞÝ
BAYÝLER
MULTÝMEDYA
TANITIM FÝLMÝ
GALERI
VÝDEOLAR
KATALOG
BELGELER
LÝNKLER
ÝLETÝÞÝM
BÝLGÝ BANKASI » BUÐDAYDA YÜKSEK VERÝM ÝÇÝN DOÐRU EKÝM TEKNÝKLERÝ
Özellikle Ýç Anadolu çiftçisinin büyük bir bölümünün geçim kaynaðý olan buðday ve hububat ekimi hayati öneme sahip. Birçok çiftçimizin tek gelir kaynaðý ve yýlda sadece bir defa ürün alýnacak. Yapýlan çok basit hatalar belki de bir yýlýn kaybolmasýna sebep olacak.
Ýþleyeceðimiz konu baþlýklarýný þöyle maddelendirelim;
1- Tohumluk:
a- Uygun tohumluk seçimi: Uygun tohumluk seçimi kaliteli ve yüksek verim almanýn temel þartýdýr. Tohum, sahip olduðu tüm genetik karakteri ile bitki verimini belirleyen en temel girdidir. Uygulanan üretim teknikleri ne olursa olsun; elde edilen ürün, tohumda var olan genetik potansiyelin üzerine çýkamaz. Kullanýlan tüm üretim teknikleri (gübreleme, sulama, ekim teknikleri, çapalama vs. ) tohumda var olan maksimum genetik potansiyeli ortaya çýkarmaya yönelik faaliyetlerdir.
b- Tohumluk ilaçlamasý: Tohumluklar uygun ilaçlama ile ilaçlanmalýdýr. Genellikle sertifikalý kullanýlan tohumluklar bu ilaçlama iþleminden geçirilmiþ þekilde hazýrdýr.
c- Tohumluklarýn köklendirici ile ýslatýlmasý: Tohumluklar humik asit ile ýslatýlýp kurutularak, köklendirilmesinin hýzlandýrýlmasý çok ciddi faydalar saðlayacaktýr. Ýlaç pompasý’na belirli bir oranda sulandýrýlmýþ humik asit konularak, kullanýlacak olan tohumlara püskürtülmeli ve biraz bekletilerek kuruyan tohumlar kullanýlmalýdýr. Bu kullanýlan tohumlarýn çimlenme oranýný artýracak ve daha kuvvetli kök yapýsýna sahip olmasýna yardýmcý olacaktýr.
d- Çinko ilavesi: Ýç Anadolu topraklarýnda eksikliði bulunan çinkonun ilavesi verimi ciddi oranda artýrmaktadýr. Bu iþlem tohumun ilaçlanmasý veya köklendirici humik asit ile ýslatýlmasý sýrasýnda karýþým olarak çinko ilave edilmesi þeklinde olabilir.
2- Uygun gübreleme:
Ýç Anadolu bölgesinin genel yapýsýna baktýðýmýz zaman pH seviyesinin bazik olduðu görülmektedir. Organik madde seviyesi ise çok düþüktür. Gübre kullanýmýnda bu iki nokta hayati öneme sahiptir. Bazý gübre çeþitleri asitli topraklar için uygun iken bazý gübre çeþitleri bazik topraklar için uygundur. Ayrýca topraktaki organik madde yüzdesi ile kullanýlacak gübre miktarý arasýnda da doðrusal bir iliþki söz konusudur. Ayrýca tarlanýn sulak veya kýraç olmasý da kullanýlacak gübre cinsini ve miktarýný belirlemede önemli bir etmendir.
Buðdayda ihtiyaç duyulan temel besin elementleri azot ve fosfor’dur. Buðdayda toplamda her 100 kg tane ürün verimi için 2 kg saf azot (N), ve yine 2 kg saf fosfor (P) önerilmektedir. Azot, yaðýþý yeterli olan yerlerde yüksek, yaðýþý az olan yerlerde düþük miktarlarda verilmelidir. Bitkinin ihtiyacý olan diðer besin elementleri ise potasyum, kükürt, çinko ve diðer mikro besin elementleridir.
a-Taban Gübrelemesi: Buðdayda taban gübrelemesinde bitkinin ihtiyaç duyduðu azotun bir kýsmý ve fosfor’un tamamý verilir.
Tüm bitkilerde olduðu gibi buðday bitkisinde de protein üretimi için azota ihtiyaç duyulmaktadýr. Bitkinin ilk geliþme döneminde yapraklarýn ve kardeþlenme döneminde kardeþlerin oluþabilmesi için temel gübredir. Ýlk kardeþi oluþturacak tomurcuk, bitki henüz üç yapraklý iken teþekkül ettiðinden, kardeþlenmenin baþlangýcýnda azotun bitki tarafýndan alýnabilecek þekilde hazýr olmasý gereklidir. Ýlk iki kardeþ oluþumunda azot desteklenmesinde geç kalýnmasý durumunda 3. kardeþ teþekkül etse bile yüksek verim potansiyeline sahip 1. ve 2. kardeþler yok olabilecektir. Bu nedenle taban gübrelemesinde azot bulunmasý hayati öneme sahiptir. Bazen sýrf ticari kaygýlarla sadece fosfor içeren taban gübrelemesi yapýlmakta bu artýk önü alýnamaz bir felakete zemin hazýrlamaktadýr.
Fosfor ise hücre zarlarýnýn bir unsuru olup, bitki hücrelerinde enerji taþýnmasý ve depolanmasýnda görev almaktadýr. Buðday bitkisi tarafýndan geliþmenin ilk dönemlerinde alýnan fosfor tüm geliþme dönemleri boyunca yeterli olduðu için, erken fosfor uygulamasý yüksek verim için þarttýr. Yapýlan araþtýrmalara göre, tahýllarýn fosfora olan ihtiyaçlarý çimlenmeden kardeþlenme devresinin sonuna kadar oldukça fazladýr. Bu devrede bitki ömrü boyunca alacaðý fosforun %75’ ini almaktadýr. Fosfor bitki bünyesinde hareket edebilen bir besin maddesidir. Fosfor hücre dokularýnda fiske edilmediði için depo edildikleri noktalardan gereken yerlere taþýnýrlar.
Ýç Anadolu bölgesinin topraklarýnýn alkali yapýsýndan dolayý taban gübrelemesinde kullanýlacak en uygun gübre DAP (Diamonyum fosfat) gübresidir. Diamonyum fosfat gübresi kompoze bir gübredir. 100 kg diamonyum fosfat gübresinde 18 kg saf azot ve 46 kg fosfor bulunur. Yani içerisindeki her bir kilo azota karþýlýk 2,5 kg. fosfor bulunur. Taban gübrelemesinde üre ve nitrat formunda gübreler kesinlikle kullanýlmamalý amonyum (NH4) formunda olan gübreler tercih edilmelidir. DAP gübresinde azot amonyum formundadýr. Amonyum formunda olan azot asit karakterli olduðu için bulunduðu bölgede pH’yý asitliðe çekmekte ve buðdayýn semiral kökleri o bölgedeki fosfordan daha kolay yararlanmaktadýr. Üre ise toprakta çok çabuk hidrolize olmakta ve bir miktar serbest amonyak (NH3) açýða çýkmaktadýr. Açýða çýkan bu NH3 özellikle pH’sý yüksek topraklarda tohuma temas ederek çimlenmeyi olumsuz etkilemektedir.
Bu noktada en önemli husus DAP gübresinin veriliþ þeklidir.
Verim açýsýndan en yanlýþ gübre uygulamasý; tohumla beraber ayný çim yataðýna gübre verilmesidir. Bu durumda topraktaki nem gübrenin erimesine neden olmakta, tohumla birlikte ayný yerde bulunan eriyik gübre çimlenmeyi olumsuz etkilemektedir. Burada birincisi gübre; tohum ile nem rekabetine girmekte, topraktaki nemi kendi bünyesine alarak tohumun yetersiz nemlenmesine sebep olmakta, ikincisi ortamdaki NH3 (amonyak) konsantrasyonunun artmasý sonucu kýlcal köklere toksik etki yapmasýndandýr. Diðer bir etkisi ise çimlenmesi ve geliþmesi geç olan bitki fosforu zamanýnda absorblayamamakta, bu da fosforun toprakta daha uzun beklemesinden dolayý daha fazla fiske olarak bitki tarafýndan alýnamaz hale gelmesine sebep olmaktadýr.
Serpme yöntemi tohum yataðýna vermeye göre daha uygun olmasýna raðmen, gübre kayýplarý yüksek olduðu için yine tercih edilmemelidir. Bu yöntemde azot’un amonyak þeklinde kayýplarý en fazla seviyede olmakta, ayrýca fosfor’un toprakla çok temas etmesi sonucu, kireçle baðlanarak dikalsiyum fosfat ve trikalsiyum fosfatlar formunda tutulmasýna sebep olmaktadýr.
En uygun gübreleme þekli, tohumun 3-5 cm açýðýna ve tohum seviyesinin altýna gübrenin býrakýlmasýdýr. Tohumlardan çýkan ilk embriyonal kök doðrudan aþaðýya doðru büyümektedir. Diðer embriyonal kökler ve adventif kökler ise, önce belirli bir açý ile yana doðru büyür sonra aþaðýya doðru büyümektedir. Bu þekilde tohumun 3-5 cm açýðýna ve tohum seviyesinin altýna gübrenin býrakýlmasý halinde buðday diðer yabancý ot tohumlarýndan daha önce besin maddelerine ulaþacak ve rekabet üstünlüðü kazanacaklardýr. Ayrýca gübre ve tohum ayrý noktalarda olduðu için aralarýnda nem rekabeti yaþanmayacak, bitki çimlenme esnasýnda gerekli nemi alabilecek ve amonyaðýn toksik etkisinden etkilenmeyecektir.
Buðday ekiminde taban gübresi olarak DAP uygulamanýn dýþýnda toprak analizlerinde kükürt (S) eksikliði söz konusu ise topraða kükürt karýþtýrýlmasý da çok yararlý olacaktýr. Kükürt azot gibi proteinlerin yapýsýna girmekte ve birçok aminoasit’in bileþiðinde bulunmaktadýr. Ayrýca kükürt topraktaki yüksek pH seviyesinin dengelenmesinde de etkin rol oynayacaktýr. Burada dikkat edilmesi gereken tek husus kükürt’ü tek baþýna deðil Leonardit kaynaklý bir organik toprak düzenleyici ile karýþtýrarak uygulamaktýr. Bu toprakta hem kükürt parçalayan bakterileri geliþtirecek hem de topraktaki organik madde seviyesini artýrarak verime olumlu katkýda bulunacaktýr. Ayrýca Leonardit kaynaklý organik toprak düzenleyicilerin kireç çözücü, pH dengeleyici ve toprakta bulunan mikro ve makro besin elementlerini çözücü ve þelatlayýcý özelliklerinin olmasý önemini daha da artýrmaktadýr.
Ýç Anadolu Bölgesi topraklarýnda genel olarak potas eksikliði söz konusu olmadýðýndan ayrýca potasyumlu gübrelemeye ihtiyaç yoktur. Ama yapýlan toprak analizlerinde bu besin elementinin eksikliði görülürse taban gübrelemesinde ayrýca potasyum verilmelidir. Bu takdirde de yine alkali topraklarda potasyum sülfat olacaktýr.
b- Üst Gübreleme: Üst gübrelemede sadece azot takviyesi yeterli olacaktýr. Burada dikkat edilmesi gereken hangi üst gübrelerin tercih edilmesinin ve hangi zamanlarda verilmesinin en doðru olduðudur.
Burada dikkat edilmesi gereken en temel nokta yaðýþlarýn veya sulamanýn olmadýðý durumlarda üre formunda azotlu gübrelerin kullanýlmamasýdýr. Üre’de yaðýþ gelmez ise amonyak formunda buharlaþma þeklinde kayýplar çok olacaktýr. Yine yaðýþ ve su miktarýna baðlý olarak azot miktarýnýn ayarlanmasý gereklidir. Düþük yaðmur ve sulamada azot miktarý sulak arazilere göre daha az verilmelidir.
Üst gübrelemede azot verilmesi tek seferde olacaðý gibi verilecek gübre miktarý ikiye bölünerek iki dönemde de verilebilir. Ýki döneme bölünerek verilmesi halinde daha iyi sonuçlarýn alýndýðýný gösteren çalýþmalar mevcuttur.
Buna göre üst gübreleme kardeþlenme döneminde erken ilkbaharda uygulanmalýdýr. Eðer ikiye bölünerek uygulanacaksa yarýsý erken ilkbaharda yarýsý ise sapa kalkma döneminde uygulanmalýdýr. Sapa kalkma döneminde uygulanan azot tanenin protein içeriðini artýrmada rol oynar.
Üst gübrelemede amonyum nitrat, amonyum sülfat ve üre tercih edilebilir. Ýç Anadolu topraklarýnda kireç oranýnýn yüksekliðinden dolayý amonyum nitrat yerine amonyum sülfat tercih edilmesi daha uygun olacaktýr. Kireç oraný düþük olan ve pH’ý yüksek olmayan asidik topraklarda ise Amonyum nitrat daha doðru bir tercih olacaktýr. Yine daha önce belirtildiði gibi su problemi olan durumlarda üre tercih edilmemelidir. Su problemi yoksa bile üst gübrelemede ikiye bölünerek gübreleme yapýlýyorsa birincisinde üre ikincisinde asidik topraklarda amonyum nitrat bazik topraklarda amonyum sülfat tercih edilmelidir. Üst gübreleme mutlaka sulamadan veya yaðmurdan önce yapýlmalý, su ile çözünerek topraða karýþmasý köke ulaþmasý temin edilmelidir.
Buraya kadar anlattýðým buðday gübrelemesinde özellikle Ýç Anadolu genel toprak þartlarý dikkate alýnarak tavsiyelerde bulunulmuþtur. Ama þu nokta unutulmamalýdýr. Gübrelemede hiçbir reçete topraðýn, bölgenin, tohumun vs. diðer üretim süreçlerinin tam olarak bilinmediði durumlarda kesin doðru deðildir. Her topraðýn ve bölgenin isteði farklý olmakla birlikte bu yazý çiftçilerimize genel bir bakýþ açýsý kazanmalarýný saðlayacaktýr. Aslýnda çiftçilerimizin ilk yapmasý gereken þey topraklarýndan bir numune alarak analiz yaptýrmalarý ve buna göre özel gübreleme reçetesini oluþturmalarýdýr. Bu reçete hazýrlanmasýnda ise gerçekten konunun uzmaný olan kiþileri bulmalý ve onlarýn tavsiyeleri doðrultusunda ziraat yapmalýdýr