S&P geçen haftanın son günü sürpriz şekilde Türkiye’nin görünümünü negatiften durağana yükseltti. Yani kredi notunda bir iyileştirme yapmadı ama negatif bakışını iyileştirdi. Zor günlerde yinede iyi bir adım.
Cuma günü 3,174 liraya yükselen dolar, pazartesi sabah saatlerinde 3,145 liraya düştü.
Saatler ilerledikçe bölgemizde ve içerde yaşanan gelişmeler eşliğinde yeniden yükseliş yaşandı ve 3,174 sınırına geldi.
Galiba döviz piyasasında sıkıntılı süreç henüz yatışmadı. Ve de önemli adımlar atmadan da yatışmayacak gibi.
Peki bu sıkıntıları nasıl aşacağız?
15 Temmuz sonrası eğer bir dış irade var ise ikinci adım ekonomiden gelecektir diye korkumu belirtmiştim.
Herkesin muhteşem ekonomi diye övündüğü geçmiş dönemin aslında parlak tarafları olduğu gibi eksik taraflarının da olduğunu yıllardır dile getiriyorum.
Mesela büyüme oranından çok fazla artan dış borçlanma oranı gibi.
Veya büyüme oranının kat be kat üstünde artan kredi oranı gibi. Ekonominin bankacılık sektörüne çok yüksek oranda bağlanması gibi.
Ama bugün sorun söylemek değil, çözüm söyleme zamanı.
O zaman işe Ankara ile başlamak lazım.
Dün belirttiğim gibi Ankara’nın kafası galiba çok karışık. Neyi, ne zaman, nasıl yapacaklarını bilmiyorlar gibi bir hal var.
***
Öncelikle şu noktayı belirtelim. Bu ülkenin ucuzluğa ihtiyacı var. Ucuz girdiye muhtacız. Özellikle vücudumuzdaki kan gibi ekonomide işlev gören enerji fiyatlarını düşürmemiz gerekiyor.
TUIK Eylül 2016 dış ticaret verilerini yayınladı. Boru hatları üzerinden ithal edilen doğalgaz faturasını “Uluslararası Standart Ticaret Sınıflamasına (SITC,Rev.3) Göre İthalat” verisinden izleyebiliyoruz. Uluslararası anlaşma gereği “Gizli Veri” olarak yayınlanıyor. Peki ne ödemişiz 9 aylar itibari ile doğalgaz ithalatına:
2016 : 11.014 milyon dolar
2015: 18.257 milyon dolar
2014: 25.929 milyon dolar
2013: 26.392 milyon dolar
2013 yılından 2016 yılına doğalgaz faturası tam 15 milyar 379 milyon dolar azalarak 11 milyar 014 milyon dolar olmuş. Buna karşılık yurt içine fiyatlar sadece yüzde 10 indirimle yansıtıldı. O indirim de daha yeni yapıldı.
Hatırlatmak isterim ki; Moody’s kredi notunu düşürmeden önce “indirin şu doğalgaz fiyatını yüzde 25-35; indirin ki Mooody’s not indiremesin” diye defalarca dile getirdim. Maalesef Moody’s not indirdikten sonra doğalgazda indirim yaptık ve de sadece yüzde 10.
Bakınız yüzde 10 indirim bile sanayide hemen kıpırtılara yol açtı. ISO-PMI endeksi ve MUSIAD-SAMEX endeksi hemen hareketlendi. Sanayide kıpırtı yaşandı.
30 Ağustos günü “Ne Bekliyoruz?” başlıklı yazımda “1 gün bile beklemeye vaktimiz yok” dedim.
22 Eylül günü “Moody’s ne diyecek!” başlıklı yazımda “Bugün faiz düşsün denildiğinin belki de 10 katı 100 katı doğalgaz fiyatı düşsün dememiz gerekiyor” dedim.
Keşke uyarılara birazcık kulak verebilsek. Keşke güzel ülkemizde sorunlar çıkmadan çözümler üretebilsek; keşke sorunlar çıkınca çözmediğimiz meseleleri görmezden gelip dışarıda suçlu aramasak. Aslında çözümler içimizde.
Sayın Mehmet Şimşek 15 Temmuz sonrası “reformlar ile bunları aşabiliriz” dedi. Zaten S&P’de görünümü artırırken bu iradeye işaret etti.
***
Bugün Maliye Bakanlığı çok önemli adımlar atmaya başladı. Ben Naci Ağbal’ın kısa sürede bu dönüşümüne açıkçası hayran kaldım. Kamu yatırımları için bir ölçüde bütçe açığına izin vereceklerini belirtti. Ağbal “bütçede cari giderleri frenleyerek, yatırım harcamalarını artıracaklarını” da ilan etti.
Muhteşem ötesi hamleler.
Türkiye, “Orta Yaş Fırsat Ülkesidir”. Bu ülkede verimli kamu yatırımları daha büyük kalkınmayı destekleyecektir. Bu yolda ilerlememiz gerekiyor.
Hatırlayın; “Anakara’nın şişmanlığı arttıkça büyüme düşüyor” diyordum. Defalarca 07 Haziran ila 01 Kasım 2015 arası büyümenin nasıl rekor kırdığını sormuştum. Anakara zayıfladıkça büyüme artıyor dedim durdum. Nihayet işaret Maliye Bakanlığından geldi.
Ama bir şerh düşeceğim: Keşke akaryakıt mutat vergisi artırılmasaydı. Hatta keşke o muhteşem yollar ve köprüler bu kadar pahalı kullanıma sunulmasaydı. Keşke...
Dolardaki yükselişe değil, üretimdeki gücümüze bakmamız gerekiyor. Daha çok üretim, daha çok ihracat bizim çıkış yolumuz olacaktır. Kısa vadede maliyetleri düşürüp, uzun vadede “Bilgi Ekonomisine” geçmemiz gerektiğini hiç unutmayalım.
YORUMLAR (5)
YORUM YAZ
UYARI: Hakaret, küfür, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. (!) işaretine tıklayarak yorumla ilgili şikayetinizi editöre bildirebilirsiniz.
5 Yorum
SON YAZILAR
Ya sorun genel ise
Gökhan Aktürk
Mustafa Cengiz dersleri
Mehmet Atalay
Vatandaşlaştıramadıklarımızdan mısınız?
İskender Öksüz
Bilime adanmış hayatlar
Taha Akyol
Hangi mutfakta hazırlandı?
Ahmet Taşgetiren
Yolsuzluğa karşı Nas arayan kaç dindar var?
Mehmet Ocaktan
Yolsuzlukta muasır medeniyet seviyesi
Yusuf Ziya Cömert
Kaptan ne yaptığını biliyor mu?
Akif Beki
Başka bir dünya...
İbrahim Kahveci
Napolyon “Ekonomist” olsaydı…
Figen Çalıkuşu
©Copyright 2019
Tüm Hakları Saklıdır
KARAR SON DAKİKA
İLETİŞİM
KÜNYE
KULLANIM ŞARTLARI
GIZLILIK BİLDİRİMİ
VERİ POLİTİKASI
HUKUK AYKIRILIK BİLDİRİMİ
KATEGORİLER
Güncel
Politika
Üçüncü Syfa
Türkiye
Çevre
Eğitim
Dünya
Orta Doğu
Amerika
Avrupa
Asya
Afrika
Ekonomi
Piyasa
Emlak
Otomotiv
Enerji
Sosyal Güvenlik
Şirketler
Spor
Futbol
Basketbol
Voleybol
Atletizm
Motor Sporları
Diğer
Hayat
Diziler
Magazin
Sağlık
Kültür Sanat
Eğlence
Teknoloji
Mobil
İnternet
Sosyal Medya
Yazılım
Bilim
Karar TV
Gündem
Dizi
Sinema
Komik
İlginç
Teknoloji
Spor
Foto Galeri
Hayat
Capsler
Spor
Teknoloji
Kültür ve Sanat
Gündem
Ekonomi
Görüşler
Yazarlar
SERVİSLER
Hava Durumu
Namaz Vakitleri
Puan Tablosu
Dolar Kaç TL
Şehir Haberleri
Ramazan İmsakiyesi
Google Play Uygulamamız
Apple Store Uygulamamız
Dünyadan en son haberler, Türkiye'den son dakika gelişmeleri, günün öne çıkan gündem haberleri, dünya ekonomi piyasalarından flaş haberler, en yeni spor haberleri ve magazin dünyasından son olaylar Karar.com’da