Canın sıkıldığı zaman, sinirlendiğin zaman, mutsuzken, aç olmadığın halde bir şeyler yiyor musun? Karşıdaki kişiye olan sinirini besinler ile mi çıkarıyorsun? Sonrasında ‘’ben neden yedim şimdi?’’ deyip pişman oluyor musun? Korkma hasta değilsin fakat duygusal yeme yapıyor olabilirsin. Merak etme çözümü var, halledeceğiz.
Duygusal yeme, olumsuz duygular ile başa çıkabilmek için ‘’yemek’’ ve ‘’yeme eylemini’’ kullanmaktır. Aslında kişinin duyguları ile mücadele edebilmek için kullandığı savunma mekanizmasıdır. Fakat sonu olmayan bir sürecin başlangıcı gibidir. Çünkü birey asıl sorununu çözmek yerine onun üstünü kapatıp, geçiştirme yoluna gider. Bu geçiştirme yolunu ise besinleri kullanarak yapar. Peki neden bireyler duyguları ile başa çıkmada besinleri kullanır ki? Bunun yapılmasında pek çok sebep vardır.
1-Yetiştirilme tarzımız. Nasıl mı? Ağlayan çocuğa dursun diye yiyecek bir şey vermek en sık karşılaştığımız örnektir. Çocuğun o besin ile ilgisi dağılır ve ağlaması durur, tabii bilinçaltında mutsuz olduğu zaman besinle bunun üstesinden gelebileceği fikri ufak ufak oturmaya başlar.
2-Gıda reklamlarının mutluluk algısı. ‘’Mutluluğa kapak aç’’, ‘’ Mutlu sabahlar çikolata ile başlar’’ bunlar en bilinen gıda ürünlerinin reklam sloganlarıdır. Burada, o gıdaların tüketimi ile mutluluğun eş zamanlı insana yükleneceği algısı yer almaktadır.
3-Toplumun kınamadan kabul edeceği en basit yöntem yemek yemektir. İnsan rahatlamak için alkol, sigara, uyuşturucu kullanabilir ya da kendisini bu maddeler ile cezalandırabilir fakat toplum bu maddeleri kullanan bireyleri kınar, dışlar. Hal böyle olunca göze batmadan yapılabilecek en kolay yol yemek yemek oluyor. Bu ve bunun gibi pek çok neden bireyleri bilinçli ya da bilinçsiz duygusal yemeye itiyor.
Duygusal yeme nedir? Sebepleri nelerdir? Konuştuk, peki duygusal yeme yapıp yapmadığını nasıl anlarsın?
Olumsuz bir duygu yaşadığınız zaman ‘’tok’’ olduğunuz halde bir şeyler yiyorsanız duygusal yeme yapıyor olabilirsiniz. Burada tok olmanız önemli bir belirteçtir. Gelin sizinle ufak bir test yapalım. Sorulara verdiğiniz ‘’evet’’ cevabı fazla ise duygusal yeme yapıyor olabilirsiniz.
Bazı şeyler ters gittiğinde ve stresli bir gün yaşadığımda bir şeyler yeme isteği duyarım.
Bir şeyler yeme isteği aniden gelir.
Genelde yüksek kalori, yüksek yağ ve şeker içeren besinleri tercih ederim.
Doysam bile yemeye devam etmek isterim
Yemeğimi bitirdikten sonra suçluluk ve pişmanlık hissederim.
Evet cevabı çok çıktı ve duygusal yeme yaptığını düşünüyorsun. Bu durumda yapabileceklerini 5 adımda sıraladım.
Adım 1: Unutma, ilk adım farkındalık ile başlar. Burada kendine sorman gereken 2 soru var. Beni duygusal yemeye iten tetikleyici faktörler neler? Nasıl hissettiğimde, ne gibi durumlarda duygusal yeme ihtiyacım artıyor?
Adım 2: Kendini izle. Hangi saatlerde ve hangi duygularda duygusal yeme yapıyorsun? Bunun için beslenme günlüğü tutabilirsin. Beslenme günlüğüne; öğün, öğünün yapıldığı saat, öğün içeriği ve onu tüketirken ki duygularını yazarak, hangi saatlerde ve hangi durumlarda duygusal yeme yaptığını keşfedebilirsin.
Adım 3: Harekete geç. Duygularını anlamak ve ona doğru karşılık verebilmek için, besinler dışında alternatif yaklaşımlar bul. Mesela mutsuzken müzik dinlemek ya da yürüyüşe çıkmak gibi aktiviteleri hayatına adapte edebilirsin. Burada önemli olan şey, başkasına iyi gelen çözüm sana da iyi gelmek zorunda değildir. Kendine en uygununu bulmalısın.
Adım 4: Değiştir. Çevresel düzenlemeler yapılması bu sürecin daha kolay geçmesine yardımcı olacaktır. Mesela, evde duygusal yeme yapacağın besinlerin yer almaması ya da alışverişe giderken alışveriş listesi yapıp listede yer alanları alman sana kolaylık sağlayacaktır.
Adım 5: Destek Al. Kendi çaban ile kalıcı olarak alışkanlıklarını değiştiremediğini düşünüyorsan beslenme uzmanı ve psikologdan destek almaktan çekinme.
Duygusal yeme, yeme bozukluğu değildir. Fakat bu durum desteğe ihtiyacınız olmadığı anlamına gelmez. Bizler her zaman senin yanındayız, yeter ki sen değişmek için bir adım at.