Herhangi bir konuda karar almak için yapılan toplantıya vunafe denir. Vunafeye katılanlara vunefeş denir.
Düğün için olacağı gibi, köy sorunları ile ilgili olaraktan da vunafe yapılır. Alınan kararlar kararı alan gurubun toplandığı yöre için geçerlidir. Köy ile ilgili kararların alınması için yapılan toplantıya kuejevunafe denir.
Her aileyi temsilen yetişkin bir erkek katılır. İmam ile anlaşmaktan, imece ile yapılacak işlere kadar köy ile ilgili kararlar alınır. Temsilcisi katılmayan ailelerde alınan kararlara uymak zorundadır.
Nısaşe vunafe, gelin almaya gitmek için yapılan toplantıdır. Köyün orta yaş ve üstü erkeklerinin, gelen misafirleri de aralarına alarak yaptıkları vunafe. Öncelikli görev nısaşe thamade ve thamade khuedzenin seçilmesidir. Nısaşe thamade çoğunlukla köyden, orta yaşın üzerinde gerekli deneyimi olan birisi seçilir. Gelen misafirler arasında daha uygun görülen birisi varsa thamade atanabilir. Thamade misafirlerden olursa thamade khuedze olarak köyden birisi görevlendirilir.
”Nısaşe guıp”ın kaç kişi olacağı kaç atlı olacağı, at arabası veya kızakla gidileceği için kaç kız götürüleceği düğün sahiplerine bildirilirdi. Halalar veya büyük ablalar hangi kızların gideceğini isim isim saptarlardı.
Kızların bineceği, dönüşte gelinde o araca binilirdi, arabanın üzeri guşha ile kapatılırdı. Nısaşe gidilecek köy eğer bir günde ulaşılamayacak uzaklıkta ise giderken ve dönerken akrabaların oturduğu bir köyde gece kalınacağına karar verilirdi. Thamade khuedze ye şhağırıt da bildirilirdi. Pşafeyi genellikle thamade khuedze seçerdi. Şhağırıt thamade ve thamade khuedzenin yardımcıları konumunda idi. Pşafe ise gençlerden seçilir ayak işleri yaptırılırdı. Thamade ve thamade khuedze verdikleri kararları şhağırıt aracılığı ile gruba bildirirlerdi. Şhağırıt olgun gençlerden seçilirdi.
Ğuegu bje veya şışes bje yola çıkmadan düğün sahipleri tarafından thamade ye verilirdi.
Thamade hayırlı bir yolculuk için Tha’ya huahuesini yapardı. Hayırlı bir yolculuk için Tha’ya yakarma duası idi. Müslümanlıktan sonra bje ile Allah’a hayırlar ihsan etmesi için dua şeklini aldı.
Kızların thamadesi ve thamade khuedze, guıp thamde ve thamade khuedze tarafından atanırdı. Vunafe ile thamade ve thamade khuedze seçilince kuebjeut te toplanmaya başlanırdı. Kuebjeut vunafeye katılanlardan başlanır köydeki her hane den bir miktar nakit toplanır. Thamadeyi maddi bakımdan zorda bırakmadan yani her kes tarafından ödenemeyecek meblağlara ulaşmadan düğün sahibine maddi nakdi yardımdır. Toplanan miktarlar liste yapılır, yolda katılanlarda olabileceği için onlarda katkıda bulunur. Thamade khuedze kasa durumundadır. Para ona emanet edilir. Yolculuk boyunca harcamalar oradan yapılır.
Nısaşe guıp gidecekleri köye yaklaşınca dururlar, thamade gidecekleri eve haberci olarak hıbaryeğaşe 1-2 kişiyi gönderir. Guruba da bir söylevde bulunur. Xabzeye aykırı davranılmamasını, grubaayıp getirtmemeleri yolunda bir konuşma yapar. Gidilen köye de gurubun kötü niyetli olmadığını, yani baskın niyetli olmadığını, kız ve erkek sayısını ve de içlerindeki atlı sayısını bildirerek ev sahiplerinin hazırlanmasına fırsat verilirdi. Köyün ve misafirlerin nahıj (yaşlıları)larının oturduğu yere alınan
hıbaryeğaşe (haberci) gelenler, gurup (guıp) hakkında bilgi verirlerdi. ”Thamademiz filan, thanade khuedze filan, beni thamademiz gönderdi. Şu kadar kız ve erkek bu kadarı atlı, salimen geldik diye haber verdiriyorlar.”
Bısım (evsahibi) nahıjları (yaşlıları): Hoş geldiniz, derler ve gelenlerle bir kaç kişiyi gurubu karşılamaya gönderirler.
Nısaşe gurubunun geleceği köylü önceden hazırlanırdı. Her aile kaç misafir alacağını bildirirdi. Nısaşe gurubu köye yetişince, kızlar ve thamadeler kız evinde kalır, diğer misafirler evlere dağıtılırdı.
Kızların thamadesi, guıp thamade ve thamade khuedzeyi nasılsınız, diye sorar. Daha sonra da kızların thamadesi evlere dağılan kendileri ile gelen misafirleri, nasılsınız yerleşe bildiniz mi, dinleniyor musunuz, diye sordururlar. Erkek tarafından 1-2 kız ile kız tarafından 2-3 erkek ile ev ev misafirleri dolaşırlar.
Misafirleri sorarlar. Nısaşe giden kızların ev ev misafirleri dolaşarak sormaları eski bir uygulama mı idi, yoksa sonradan mı xabze oldu bilmiyorum.
Bazen de bazı misafirlerin sorulması unutulurdu. Ev sahibi gençlerin ihmalliği, unutkanlığı veya hinliği. Büyük şaka davaları açılır, thamadelere kadar olay aksettirilir. Unutulduğundan dahi haberi olmayan
Kızların thamadeleri suçlanır ve onlara tazır düşerdi.
Ev sahipleri köyün kızlarını düğün için toplarlardı. Misafiri olan genç kızlar düğüne giderken misafirlerini de davet ederlerdi. Misafirler bir müddet dinlendikten sonra düğün başlardı. Düğün sahipleri de bütün misafirlere düğünün başladığının haberini verirdi.
Misafiri olan köylüler gurup gurup misafirlerini düğün yerine getirirlerdi. Köylüler arasında çekişme varsa, buyur cenaze namazına. Vay benim misafirim, geride kaldı, yok seninki jantede (baş köşe) nizahları.
Bizim çocukluğumuz Uzunyayla’sında düğünlerde misafir yeri için başka zaman da köpek için kavga olurdu veya kavga için bahane olurdu.
more
You Might Also Like
MİSAFİR AĞIRLAMA
March 18, 2019
ÇERKES TOPLUMU ANAERKİL Mİ ATAERKİL MİDİR?
March 18, 2019
ADİGELERDE SÜT ÜRÜNÜ YİYECEKLER (ГЪЭЩХЭК1 ШХЫНХЭР)
March 18, 2019
CC İÇİ ARAMA
Search this website
CC BÖLÜMLERİ
Adige-Abhaz ÇOCUK
Adige-Abhaz Yemekleri Tarifi
Araştırma
Araştırma Ana Sayfa
Aydın Adige-Abhaz Gençliği
CC Katılımcıları Soruyor-Yanıtlıyor
CC Radio Broadcast
CCP Adigece Geliştirme Projesi
CCP CC Katılımcıları Adana Toplantıları
CCP CC Katılımcıları Kefken Projesi
CCP Genç Proje-Bargish
CCP Genç Proje-Şinkuba
CCP Gubsege Köy Projesi
CCP Televizyonumu İstiyorum Projesi
DAAVA
Değerlerimiz
Diasporada Çerkes Yaşamı CAPSLARI
ED- Sohbet Yazıları
ED-Adige Mitolojisi
ED-Dil Bilgisi ve Dersleri
ED-Genel Konular
ED-Kendi Halinde Bir Şair
ED-Kitap Tanıtımı
ED-Öyküler
ED-Şairlerimiz Yazarlarımız
ED-Semerko
ED-Şiirler
Entelektüel Adige-Abhaz Gençliği
Haber Arşivi
İNFO-Derneklerimiz
İNFO-Köylerimiz
İNFO-Sülalerimiz ve Yerleşimleri
Kültür Ana Sayfa
Portreler
RF Ticaret
SAN-Dans
SAN-Fotograf Sanatı
SAN-Güzel Sanatlar
SAN-Müzik
SAN-Tiyatro
Sanat
Spor
Sporda En İyiler
SPR-Soçi Kış Olimpiyatları
SPR-Spor Dalları
SPR-Spor Genel Konular
Tarih
TUR-Kuzey-Batı Kafkasya
TUR-Rusya Federasyonu
TUR-Türkiye'deki Adige-Abhaz Köyleri Hakkında
Turizm
VİD-Belgesel Videoları
VİD-Bilim Videoları
VİD-Haber Videoları
VİD-Program Videoları
VİD-Sanat Dans Videoları
VİD-Sanat Müzik Videoları
VİD-Sanat Tiyatro Videoları
VİD-Spor Videoları
Xabze
Yazarlar
Yazarlar: ADAMEY Semra Gürel
Yazarlar: Ali Çurey
Yazarlar: Ali İhsan Aksamaz (Laz Kültürü)
Yazarlar: APSUWA Nilgün
Yazarlar: BABUG Ergün Yıldız
Yazarlar: Çetawe İbrahim
Yazarlar: Doç Dr. ERGENOY Erol Yıldır
Yazarlar: Dr. MEŞFEŞ'Ü Necdet Hatam
Yazarlar: Dr. YEDİC Batıray Özbek
Yazarlar: HATKO Mülayim
Yazarlar: Kafkas Faresi
Yazarlar: KIP Fuat Aydemir
Yazarlar: Kuban Seauhmann
Yazarlar: Murat Duman
Yazarlar: Sezai Babakuş
Yazarlar: SHOQUL İlhan Aydemir
Yazarlar: ŞIH Şamil
Yazarlar: TLETSERUK Nahit Serbes
Yazarlar: Wordum Müzeyyen
Yazarlar: YEMUZ Nevzat Tarakçı
Recent Posts
ADİGELERDE SAYGI KURALLARI (ШЪХЬЭК1ЭФАГЪЭР)
TÜRKİYE’DEKİ ABAZA-AŞUWA LO KIT KÖYLERİ
ADİGEY ULUSAL MÜZESİ (TARİHİMİZ KORUMA ALTINDA)
ÇERKESLERİN YENİ BÜYÜK SINAVI
Categories
Categories Select Category Adige-Abhaz ÇOCUK Adige-Abhaz Yemekleri Tarifi Araştırma Araştırma Ana Sayfa Aydın Adige-Abhaz Gençliği CC Katılımcıları Soruyor-Yanıtlıyor CC Radio Broadcast CCP Adigece Geliştirme Projesi CCP CC Katılımcıları Adana Toplantıları CCP CC Katılımcıları Kefken Projesi CCP Genç Proje-Bargish CCP Genç Proje-Şinkuba CCP Gubsege Köy Projesi CCP Televizyonumu İstiyorum Projesi DAAVA Değerlerimiz Diasporada Çerkes Yaşamı CAPSLARI ED- Sohbet Yazıları ED-Adige Mitolojisi ED-Dil Bilgisi ve Dersleri ED-Genel Konular ED-Kendi Halinde Bir Şair ED-Kitap Tanıtımı ED-Öyküler ED-Şairlerimiz Yazarlarımız ED-Semerko ED-Şiirler Entelektüel Adige-Abhaz Gençliği Haber Arşivi İNFO-Derneklerimiz İNFO-Köylerimiz İNFO-Sülalerimiz ve Yerleşimleri Kültür Ana Sayfa Portreler RF Ticaret SAN-Dans SAN-Fotograf Sanatı SAN-Güzel Sanatlar SAN-Müzik SAN-Tiyatro Sanat Spor Sporda En İyiler SPR-Soçi Kış Olimpiyatları SPR-Spor Dalları SPR-Spor Genel Konular Tarih TUR-Kuzey-Batı Kafkasya TUR-Rusya Federasyonu TUR-Türkiye’deki Adige-Abhaz Köyleri Hakkında Turizm VİD-Belgesel Videoları VİD-Bilim Videoları VİD-Haber Videoları VİD-Program Videoları VİD-Sanat Dans Videoları VİD-Sanat Müzik Videoları VİD-Sanat Tiyatro Videoları VİD-Spor Videoları Xabze Yazarlar Yazarlar: ADAMEY Semra Gürel Yazarlar: Ali Çurey Yazarlar: Ali İhsan Aksamaz (Laz Kültürü) Yazarlar: APSUWA Nilgün Yazarlar: BABUG Ergün Yıldız Yazarlar: Çetawe İbrahim Yazarlar: Doç Dr. ERGENOY Erol Yıldır Yazarlar: Dr. MEŞFEŞ’Ü Necdet Hatam Yazarlar: Dr. YEDİC Batıray Özbek Yazarlar: HATKO Mülayim Yazarlar: Kafkas Faresi Yazarlar: KIP Fuat Aydemir Yazarlar: Kuban Seauhmann Yazarlar: Murat Duman Yazarlar: Sezai Babakuş Yazarlar: SHOQUL İlhan Aydemir Yazarlar: ŞIH Şamil Yazarlar: TLETSERUK Nahit Serbes Yazarlar: Wordum Müzeyyen Yazarlar: YEMUZ Nevzat Tarakçı