Anasayfa>Blog>Makaleler>Bilimsel Veriler>İnsan varlığı ve müdahalesi yüzünden hayvanlar gececil olmaya başladı
İnsan varlığı ve müdahalesi yüzünden hayvanlar gececil olmaya başladı
13 Temmuz 2019 Yunuslara Ozgurluk	
Artık resmen kanıtlandı: Hayvanlar, insan varlığından ve müdahalesinden her geçen gün daha fazla rahatsızlık duyduğu için gececil olmaya başladı.
Science dergisinde yayımlanan bir bilimsel makale, altı kıtada gözlemlenen 62 memeli türünün yüzde 83’ünün insanlardan kaçınmak için hayatlarının büyük kısmını gece sürdürmeye başladığını ortaya koydu.
Makalenin yazarlarından biri olan ve Berkeley California Üniversitesi’nde görev yapan çevrebilimci Kaitlyn Gaynor, insan aktivitelerinin hayvanları gececil olmaya ittiğini, bu eğilimin farklı türler arasında oldukça yaygın olduğunu ve hayvanlar üzerindeki etkisinin çarpıcı bir noktaya geldiğini söyledi.
Geyikler, yaban domuzları, çakallar ve kaplanlar… Bu hayvanların hepsi insanlarla etkileşime girmemek için aktivitelerinin çoğunu gece saatlerinde yapmaya başlıyor.
Her şeyden önce gürültülü bir türüz
Arabalarımızdan ve uçaklarımızından doğaya yayılan sesler, Güney Afrika cüce kuyruksüreninin kendisine yaklaşan yırtıcı hayvanların sesini duymasını engelliyor. Doğal gaz ve petrol çalışmalarından kaynaklanan tüm o kakofoni, cırcırböceklerini, çekirgeleri ve karıncaları uzaklaştırırken mavi kuşların da dünyaya getirdiği yavru sayısının azalmasına neden oluyor. Bir de sualtındaki gürültü kirliliğini düşünün! Durmaksızın çalışan jeneratörlerimiz, pervanelerimiz, motorlarımız ve askeri sonarlarımız yunusların dalış yaparken tıkanmasına, narval türü balinaların kalbinin de düzensiz atmasına yol açıyor. Okyanuslardaki bu hengame, anne kambur balinalarla yavruları arasındaki iletişimi sağlayan hafif fısıltılar ve ıslıkları bastırıyor.
Avcılık ve şiddet eğilimimiz had safhada
Colorado hükümeti, insanlar geyik avlayabilsin diye geyiklerin sayısını artırmak amacıyla siyah ayıları ve dağ aslanlarını öldürmeye 4,5 milyon dolar ayırıyor.
Nitekim ABD Tarım Bakanlığı, insanların istemediği şekillerde doğal çevreyi “bozduğu” gerekçesiyle 2017’de 23 bin 646 kunduz öldürdü. Bu, her 22 dakikada 1 kunduzun hayatını kaybettiği anlamına geliyor.
Dünyayı gerektiği gibi paylaşmıyoruz
Doğal yaşam alanları günümüzde çöplüğe ve inşaat alanına dönüşmüş durumda. Kuzey Amerika ren geyiklerinin yaşadığı ormanlık ve dağlık alanlar, katranlı kum çıkarmak için delik deşik edilmiş halde. Marstonia salyangozunun arşınladığı akarsu ve dere kenarları ise, içme suyu ve sulama nedeniyle kuraklığa mahkum edilmiş durumda. Ridgway şahininin yaşadığı yağmur ormanları da, besicilik ve kahve plantasyonları yüzünden tarumar edilmiş halde. Peki ya kutup ayılarının son sığınağı olan buz kütleleri? Şu anda biz bunu okurken hızla erimeye devam ediyor.
Hayvanlar artık, insanlarla her geçen gün daha fazlasını paylaştıkları bu dünyada nasıl hayatta kalacaklarını hesap etmeye çalışıyorlar. Binlerce yıla yayılan evrim sürecinde geliştirdikleri davranışları değiştirme pahasına da olsa, insan tacizinden kaçmanın yollarını arıyorlar.
Fotoğraf: George Shiras
Mekansal yerine zamansal ayrışma
Araştırmacılar, “hayvanların insanlarla aynı ortamda bulunmaları halinde riskleri en aza indirmek için mekansal ayrışma yerine zamansal ayrışmayı tercih etmeye başlamış olabileceğini” vurguluyor. Öyle ki, şempanzeler ve keseli antiloplar hayatlarına kaldıkları yerden devam edebilmek için bizim paydos edip eve gitmemizi bekliyor gibiler!
Zimbabve antiloplarına bir bakın… Otlamayı seven bu hayvanlar, gün içinde su birikintilerini bulup ihtiyaçlarını giderirler çünkü bu su kaynakları geceleri sırtlan, aslan gibi yırtıcı türler tarafından kuşatılırlar. Fakat 2012 yılında yapılan bir araştırma, gün içinde devam eden avcı baskısının antilopları gececi olmaya zorladığını ortaya koyuyor. Bu da antiloplarla aslanların karşılaşma riskini daha da artırıyor.
Gabon sakini leoparlar da avcılardan ve vahşi hayvan eti tüccarlarından kaçabilmek için benzer bir taktik geliştirmişler.
İnsan nüfusunun ve faaliyetlerinin yoğun olmadığı yerlerde gece ve gündüz saatlerindeki aktivitelerini neredeyse eşit olarak bölerken (yüzde 46 gececi), avcılık baskısının yoğun olduğu yerlerde zamanlarının yüzde 93’ünü gece saatlerinde geçiriyorlar.
Varlığımız bile ürkütücü
Hayvanları gizlenmeye iten nedenler yalnızca çıkardığımız yüksek sesler veya ölümcül silahlarımız değil.
İnsanların ormanlık alanlarda yürüyüşe çıkması bile, Sumatra güneş ayısının karanlığa geçişini hızlandırıyor (düşük seviyede rahatsız edilme durumunda yüzde 19, araştırma yapan bilim insanlarının varlığı durumunda yüzde 90 gececi olma hali). Alaska’nın boz ayıları için de aynısı geçerli: Bu ayılar, gün içinde ziyarete gelen turistlerin meraklı bakışlarından kaçınmak için gün ışığına veda etmek zorunda kalıyor (düşük seviyede rahatsız edilme durumunda yüzde 33, yüksek rahatsızlık durumunda yüzde 76 gececi olma hali).
Peki, bu iyi bir şey olabilir mi? Hayvanlar bizimle aynı ortamları paylaşmanın huzurlu ve barışçıl bir yolunu buldular mı dersiniz? Ne de olsa rakunlar, güvercinler ve fareler gibi “daha şehirli türler” komşularımız olarak bizlerle yaşama konusunda iyi iş çıkarıyorlar.
Elbette, bazı hayvanların insana yakın olması bu türlerin hayatta kalması için faydalı olabiliyor. “Örneğin Nepal’de kaplanlar ve insanlar orman içinde aynı rotayı kullanıyorlar ama günün farklı saatlerinde. Böylece insanların bu etçil hayvanlarla karşı karşıya gelme ihtimali ve çatışma riski azalıyor,” diyor Gaynor. Böylesi her iki türün de menfaatine.
Fakat bazı yabani hayvanların bu tür bir adaptasyon geliştiremediğini söyleyen Gaynor, “Her tür geceye geçiş yapamıyor ya da yapmaya istekli olmayabiliyor,” diyor. Bu türler için insan müdahalesinden uzak alanlar ayırmalıyız; bunlar avlanmanın yasaklandığı ve yürüyüş rotalarının kısıtlandığı bölgeler olabilir. Daha geniş bir çerçevede ise iklim değişikliğiyle mücadele olabilir…
Hayvanların binlerce yıldır geliştirdikleri hayatta kalma stratejilerini, yalnızca bizim ihtiyaçlarımız doğrultusunda değiştirmelerini beklemek nereden bakarsanız bakın bencilce.
Bu, “Bulaşıkları ev arkadaşımın yıkamasına izin veriyorum çünkü bulaşıklar onu daha çok rahatsız ediyor” demek gibi bir şey!
Hayır, işin ucundan hepimiz tutacağız ve sorumluluğu alacağız. Yeryüzündeki her bir canlının isteklerimiz ve kudretimiz karşısında bize boyun eğmesini, bizim çıkarlarımıza ayak uydurmasını bekleyemeyiz. Ortak ev işlerini gözden geçirmenin zamanı çoktan geldi.
Kaynak: NRDC & ScienceMag
Yazı: Jason Bittel, 12 Temmuz 2018
Fotoğraflar: George Shiras
Çeviri: Yunuslara Özgürlük Platformu
Yazı dolaşımı
Bodrum Dolphin Park kapatılsın: Belediye Başkanı Ahmet Aras ile ilk görüşme yapıldı
İstanbul Sea Life Akvaryum Saros Körfezi ÖÇKB’den deniz canlılarını çalarken yakalandı
Arama:
Son Eklenenler
Esaretten kurtarılmış balinalar için rehabilitasyon merkezi 2023’te açılıyor
24 Kasım 2021
Seyahat devi Expedia yunus parkı içeren tatil paketlerine yasak getirdi
16 Kasım 2021
Hayvan Özgürlüğü Aktivistleri İstanbul Dolphinarium’u protesto ederek Burak Özgüner’i andı
9 Kasım 2021
Yaban hayat fotoğrafçılığı ödüllerinde “odadaki fil”
15 Ekim 2021
Kategoriler
Arşiv
İmaj Arşivi
Müzik Arşivi
Video Arşivi
Genel
Haberler
Makaleler
Bilimsel Veriler
Yunusla Terapi
Blog Yazıları
Öne Çıkanlar
Tarih Dizini
Tarih Dizini Ay seçin Kasım 2021 (3) Ekim 2021 (2) Eylül 2021 (3) Haziran 2021 (1) Mayıs 2021 (3) Nisan 2021 (1) Mart 2021 (3) Şubat 2021 (4) Ocak 2021 (4) Aralık 2020 (5) Ekim 2020 (6) Eylül 2020 (3) Temmuz 2020 (2) Haziran 2020 (2) Mayıs 2020 (2) Nisan 2020 (2) Mart 2020 (5) Şubat 2020 (2) Ocak 2020 (3) Aralık 2019 (2) Kasım 2019 (6) Ekim 2019 (7) Eylül 2019 (5) Ağustos 2019 (5) Temmuz 2019 (2) Haziran 2019 (8) Mart 2019 (2) Ocak 2019 (3) Mart 2018 (1) Nisan 2017 (2) Eylül 2016 (1) Mayıs 2016 (3) Ekim 2015 (2) Ağustos 2015 (1) Temmuz 2015 (4) Haziran 2015 (2) Mart 2015 (1) Şubat 2015 (1) Ocak 2015 (4) Aralık 2014 (1) Kasım 2014 (2) Eylül 2014 (2) Temmuz 2014 (1) Haziran 2014 (3) Mayıs 2014 (2) Nisan 2014 (1) Mart 2014 (1) Ocak 2014 (2) Ekim 2013 (1) Eylül 2013 (1) Mayıs 2013 (1) Nisan 2013 (1) Mart 2013 (2) Şubat 2013 (1) Aralık 2012 (1) Temmuz 2012 (2) Haziran 2012 (7) Mayıs 2012 (5) Nisan 2012 (4) Mart 2012 (5) Şubat 2012 (2) Ocak 2012 (4) Aralık 2011 (6) Kasım 2011 (3) Eylül 2011 (4) Ağustos 2011 (1) Temmuz 2011 (2) Haziran 2011 (1) Mayıs 2011 (1) Nisan 2011 (2) Mart 2011 (4) Ocak 2011 (1) Aralık 2010 (1) Kasım 2010 (21) Ekim 2010 (1) Eylül 2010 (3) Mayıs 2010 (1)
En Çok Okunanlar
Yeryüzünden Şarkılar & Sesler
“O fotoğraftaki yunus da ölüydü ama gülümsüyordu”
Havuzlardan okyanuslara, yunuslara özgürlük…
Esaretten kurtarılmış balinalar için rehabilitasyon merkezi 2023’te açılıyor
Yunusla Terapi: Daha Çok Yanlış Bilgi ve Daha Çok Yanlış Çıkarım
Bize Ulaşın
Adınız, Soyadınız *
E-posta adresiniz *
Konu *
İletiniz (tercihe bağlı)
Gönder
Yunus Hapishanesi
https://youtu.be/mXJJq9UzcsA
Yunuslara Özgürlük
BİZİ TAKİP EDİN
Sitemizdeki yazı, röportaj, görsel ve haberler, ilgili bağlantı ve Yunuslara Özgürlük Platformu kaynak gösterilmek koşuluyla kullanıma açıktır. Afiş ve Posterler kısmındaki görseller ise, Yunuslara Özgürlük Platformu'nun bilgisi ve izni dışında eylemlerde kullanılamaz.Benevolent | Developed By Rara Themes. Powered by WordPress.
Bu Sitede, kullanıcı deneyimini geliştirmek ve internet sitesinin verimli çalışmasını sağlamak amacıyla çerezler kullanılmaktadır. “Onay” linkini tıkladığınızda tüm çerez (cookie) kullanımını kabul etmiş olacaksınız. Çerez (cookie) kullanımı hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
Çerez (Cookie) AyarlarıOnayla
Manage consent
Close
Privacy Overview
This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may affect your browsing experience.
Necessary	
Necessary
Always Enabled
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.	
Non-necessary	
Non-necessary
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.	
SAVE & ACCEPT
↑
Web sitemizi güncelliyoruz. Kaş'tan Bodrum'a, TBMM'den sokak eylemlerimize kadar 10 yıla yayılan aktivizmimize dair haber içeriklerimizi en kısa sürede tamamlayacağız. Şimdilik Haberler sekmesi dışındaki içeriklerden faydalanabilir, sosyal medya hesaplarımızdan mücadelemize destek olabilirsiniz.