Rus Çarlığının Kırım Tatarlarına yönelik baskısı, 1917 Bolşevik Devrimi’nde Tatarların Bolşeviklerle işbirliği yapmasının önünü açtı. Devrimin ardından Bahçesaray’da Kırım Tatar Milli Kurultayı toplanarak Kırım Muhtariyeti ilan etti. Bu muhtariyetin ilk başkanı seçilen isimse Numan Çelebicihan oldu. Kırım Müftüsü olan Çelebicihan, aynı zamanda Kırım Tatarlarının milli marşını da yazan sembol bir isimdi.
Devrim öncesi işbirliğine rağmen Bolşevik Rusya’sı Tatarlara yönelik zulme devam etti. Muhtariyetin ilan edilmesinden 2 ay sonra Rus ordusu Kırım’a girerek Çelebicihan’ı Sivastopol’a hapsetti, kısa bir süre sonra da cenazesini parçalayarak Karadeniz’e attı. Çelebicihan, son dönem Tatar hareketinin en önemli siyasi lideri olarak kabul ediliyor ve Tatarların Kırım sınırında kurduğu küçük bir askeri birliğe isim babalığı yapıyor.
2. Dünya Savaşı’nda Tatar siyasi hareketinin, Rusya’ya karşı Almanya’nın yanında yer alması, “Büyük Sürgün”e giden kapıyı açmış oldu. Rusya, savaşın hemen bitiminde Kırım’da yaşayan tüm Tatarları bir gecede; sadece birkaç saat içerisinde yük vagonlarına doldurdu ve Sibirya ile Orta Asya steplerine sürdü. Yaklaşık 3-4 hafta süren bu sürgün yolculuğunda binlerce kişi hayatını kaybetti. 18 Mayıs 1944 günü yaşanan bu sürgünle demografik denge de Rus etnik unsuru lehine değişti. Tatarlardan boşalan ev ve arazilere Ruslar yerleştirildi. Bu sürgünde 250 bin Kırım Tatarının yurtlarından sürüldüğü biliniyor. Uzun yıllar kamplarda yaşayan ve yurtlarına girişlerine izin verilmeyen Tatarlar, 1987 yılına kadar sürgün hayatı yaşadılar.
Oldu bitti referandumu
Ukrayna’nın Avrupa Birliği’ne giriş süreciyle birlikte ülkede siyasi çalkantılar dönemi başladı. Avrupa yanlısı gösterilerin eylemleri sonucu Ukrayna Cumhurbaşkanı Yanukoviç Rusya’ya kaçtı ve daha sonra parlamentoda Avrupa yanlısı görüş hâkim olmaya başladı. Ancak buna rağmen, Ukrayna’daki Rus nüfus yoğunluğu ülkeyi tam olarak batı bloğuna çekmede önemli bir engel vazifesi gördü
Ukrayna’daki gösteriler nedeniyle Rus yanlısı Cumhurbaşkanı’nın düşmesinin ardından, Rus ordusu Ukrayna’ya girerek Kırım Özerk Cumhuriyeti Parlamentosu’nu Ukrayna’dan ayrılmaya zorladı. 16 Mart 2014’teki Rus güdümlü referandumda şıkları sadece “evet” ve “hayır” olan bir soru soruldu: Kırım’ın Rusya’ya bağlanmasını istiyor musunuz?
Rus kaynakları katılımı yüzde 97 olarak açıklansa da uluslararası gözlemciler bu referandumu izleyemedi ve Kırım Tatar Milli Meclisi ve Kırım’daki Ukrainler referandumu boykot etti. Bu iki etnik unsurun nüfus oranı Kırım’da yüzde 30’un üzerinde. Referandumda, Kırım’ın Rusya’ya bağlanması kararı çıktıktan sonra Kremlin bu kararı onayladı ve Kırım, Rusya Federasyonu’nu oluşturan cumhuriyetlerden biri haline geldi. SSCB’nin dağılmasından 23 yıl sonra Kırım’da yeniden Rus bayrağı dalgalanmaya başladı. Ancak bu ilhak Rusya’nın Kırım’da sürekli yaptığı gibi savaşarak değil referandum yöntemiyle başarıldı. Kırım’da Rus işgali yaşansa da hiçbir zaman sıcak çatışma ortamı oluşmadı.
Tatar siyaseti bölündü
İlhakın ardından, 1 Ocak 2015’e kadar devam eden “Kırım’ın Rusya’ya entegrasyonu süreci” başladı. Bu süreçte Kırım’ın ekonomik, hukuki, siyasi ve sosyal alanlarda Rusya’ya entegre edilmesi gerçekleştirildi. Bu sürecin tamamlanmış olduğu açıklansa da Kırım’ın enerji ve su alanında Ukrayna’ya tam bağımlı olması hâlâ çözülememiş bir problem olarak göze çarpıyor.
Batı kaynaklı bazı insan hakları raporları Kırım’da Tatarlara yönelik baskı kurulduğunu yazdılar. İlhakın ardından Kırım’dan 45 bin kişi göç etti. 2014’te 21 bin, 2015’te ise 25 bin kişinin Kırım’dan göç ettiği belirtiliyor. Göç edenlerin yarısının Tatar olduğu ifade ediliyor.
Şu an Tatar siyasi hareketi iki kampa bölünmüş durumda. Rus ilhakını kabul eden Tatarlar ile Kırım’ın Ukrayna’ya bağlı kalmasını isteyenler arasında görüş ayrılığı bulunuyor. Kırım’da Tatar siyasetçilerin ülkeden deport edilmesi ve Rus kaynaklı siyasi baskılar Tatarların askeri yapılanmalar kurmasına yol açtı. O taburlardan biri Numan Çelebicihan Tatar Taburu, diğeriyse Kırım Taburu.
Direniş taburları
Kırım’a ürün girişini engellemek için Lenur İslamov organizatörlüğünde bir araya gelen bir grup Kırım Tatarı, Çongar ve Kalançak sınır kapılarında nöbet tutmaya başladı. Daha sonra Ukrayna’nın Kırım’a mal giriş ve çıkışını kanunla yasaklaması üzerine sivil abluka eylemcileri yine İslamov tarafından oluşturulan Numan Çelebicihan taburuna dâhil oldu.
Diğer bir grup ise, İsa Akaev öncülüğünde 2 yıl önce kurulan Kırım Taburu. Bu tabur, Rus ayrılıkçıların hâkimiyetindeki Donetsk şehrindeki çatışma hattında aktif olarak görev yapıyor.
Kırım’ın Rusya tarafından “demokratik yöntemlerle” işgal edilmesi ile bölgedeki hareketliliğin zirve yapması, dünyaya yeni bir kriz bölgesi hediye etti. Türk Hava Yolları Kırım’a bağlı Akmescid (Simperofol) şehrine yaptığı uçuşları sona erdirdi. Bunun yerine stratejik bir hamle yaparak Kırım’a 150 km uzaklıkta bulunan liman şehri Kherson’a 2014 yılında uçuş başlattı. Bu şehre uçuşlar stratejik bir hamle olarak başlatılsa da şu anda ticari kazanımla devam ediyor. Haftanın 6 günü yapılan seferler genellikle tam dolu kapasiteyle yapılıyor.
Kherson Uluslararası Havaalanı, askeri pistten bozma kötü bir alan. Ukrayna’daki siyasi istikrarsızlık, kötü yönetim, rüşvetin yaygın olması gibi sebepler Kherson’u yaşanılabilir bir şehir olmaktan çıkarmış durumda. Anadolu şehirleriyle kıyaslanmayacak durumda olan Kherson’un yolları da oldukça kötü. Kırım sınırına ulaşmak için gittiğimiz yaklaşık 150 km yolu 3 saatte kat edebiliyoruz.
‘Şahin Giray değilim!’
Kırım’ın ilhakının ardından Ukrayna devleti, Kırım’a giden yollara iki sınır kapısı kurarak bölgenin dünyayla karayolu bağlantısını kesti. Bölgeye giden yolda Numan Çelebicihan Tatar Taburu’nun karargâhı bulunuyor. Dev boyutlarda Kırım, Ukrayna ve Türk bayraklarının asıldığı karargâhta askerler çadırlarda yaşıyor ve çadırların içi sobalarla ısıtılıyor.
Taburda kayıtlı yüzlerce savaşçı var. Büyük oranda Kırım Tatarları görev alırken Rus karşıtı Ukraynalı milliyetçiler az da olsa Tatar taburunda yer alıyor. Bu savaşçılardan biri 26 yaşında bir kadın. Genç savaşçı, uzun ojeli tırnaklarıyla diğer arkadaşları gibi yemek sırasına giriyor ve barakada uyuyor. Numan Çelebicihan Taburu’nda 10 civarında kadın asker bulunuyor.
Taburun başında zengin bir işadamı olan Lenur İslamov var. Rusya’da banka kuran İslamov’un Tatarca yayın yapan bir de televizyon kanalı bulunuyor. Kırım işgalinin ardından 3 ay kadar Başbakan Yardımcılığı yapan İslamov, “Aslında Rusya’nın Kırım’daki niyetini görevimin 3. günü anladım, 3. ayında da istifa ettim. Rusya beni “Tatar Kadirov” gibi gördü ve öyle davranmamı istedi. Biz yeni bir Şahin Giray olmayız, tarih bunu yazar” diyor.
Ukrayna’ya yüz vermediler
İslamov’un şu andaki gündemi Kırım Taburu ile birleşme görüşmeleri. İsa Akaev’in başında bulunan Kırım Taburu daha profesyonel bir şekilde savaş sahasında. Numan Çelebicihan Taburu, Ukrayna devletiyle yaptığı protokolle sınır kapısının güvenliğine de yardımcı oluyor. Kırım Taburu ise Ukrayna’nın milis kuvvetlerine yaptığı “Düzenli orduya entegre olun” çağrısına pek kulak asmadı. Ukrayna ordusunun yemeklerde domuz hassasiyetinin bulunmaması gibi sebepler Tatarların bu çağrıya uymamasına neden oldu.
Tatarların dışında Ukrayna milliyetçilerinin kurduğu Sağ Sektör ismindeki askeri güç ile Savunma Bakanlığı’na bağlı Azov ismindeki milis gücü de aktif olarak savaşa katılıyor. Ülkede Çeçenler de kısa bir süre öncesine kadar Ruslara karşı aktif şekilde savaşıyordu ancak savaşın büyük oranda sönmesi savaşçı Çeçenlerin ülkeden ayrılmasına neden oldu.
Sonraki konu Seyit Onbaşı’nın torunları: Dedem madalya bile istemedi
Önceki konu Hayallerin ötesinde bir ömür
Benzer konular
Vatikan: Sübyancılık, eşcinsellik, tecavüz, kara para, uyuşturucu…
11 Mar, 2019
Türk siyasetinde Bahçeli duruşu
23 Nis, 2018
‘Çalınan’ seçim nasıl geri kazanılır?
20 May, 2019
Son Konular
Popüler Konular
Kapak
Sana, bana, hilafete dair…
27 Tem, 2020
Röportaj
Hilafet Müslümanların birliği için şart
27 Tem, 2020
Gerçek Hayat
Web sitemizi taşıyoruz!
23 May, 2020
Ekonomi
Petrole dayalı terör şimdi çok daha maliyetli
11 May, 2020
Gündem
Bir keçi ve bir meyve koronalı çıkmış…
11 May, 2020
Röportaj
Velhâsıl İnsan: Sorumluluğumuz tüm yaratılmışlara…
11 May, 2020
Kapak
İlaç sektörünü kim dizginleyecek?
11 May, 2020
Kapak
Asıl salgın ilaç terörüdür
11 May, 2020
Genel
Türkiye neden ilaç üretemez?
11 May, 2020
Dosya
Salgın, afetler, evler ve şehirler
11 May, 2020
Aktüel
Kaybedenler Kulübü kapandı
25 Kas, 2015
Dünya
Çar Deli Putin’in Kızıl Ordusu
25 Kas, 2015
Genel
İslamcılık söylemi son 10 yılda nasıl değişti?
26 Kas, 2015
Dünya
İngiliz ordusu BBC’ye el koyacak
26 Kas, 2015
Gündem
Türkmen Dağı’nda iç savaşın en kanlı günleri
30 Kas, 2015
Portre
Amerika’nın şımarık çocuğu: Donald Trump
30 Kas, 2015
Dünya
Bir Amerikan Pastası: Küresel Terör
30 Kas, 2015
Dünya
Düşen Savaş Uçağının “Kara Kutusu”ndaki Sırlar…
30 Kas, 2015
Kültür Sanat
Mr. Holmes’un Sırrı, Yani İnsanın
1 Ara, 2015
Gündem
Diyarbakır’ın cemaatini bekleyen camileri
7 Ara, 2015
Abonelik / Online Satış Tüm Sayılarımız Satış Noktaları
Hakkımızda
Künye
Abonelik
Mobil Uygulamalarımız
Tüm Sayılarımız
Sık Sorulan Sorular
Satış Noktaları
Kişisel Verilerin Korunması
İletişim
Gerçek Hayat © 2015. Her hakkı sakldır.
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunundaki amaçlar ile sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerezler kullanılmaktadır. Detaylı bilgi için çerez politikamızı inceleyebilirsiniz. KAPAT
Manage consent
Close
Privacy Overview
This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may affect your browsing experience.
Necessary	
Necessary
Always Enabled
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.	
Non-necessary	
Non-necessary
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.	