1999 İstanbul depreminden sonra ,devlet kanunla YAPI DENETİM YASASINI getirdi. Yapılan yapılar artık kurulan bu denetim firmaları ile denetlenerek yapılmaya başlandı. 1999 dan sonra ruhsat alıp başlanan bu yapılar, yasa ve yönetmeliklere ve teknik esaslara göre yapılan ve 1. SINIF YAPILARDIR. Hiç rapor ihtiyacı bile yoktur. Daha öncesinde ise, kağıt üstünde kısaca TUS (Teknik uygulama sorumlusu ) diye belirtilen mimar yada inşaat mühendisin sorumluluğundaydı. Ama maalesef pek kontrol edilmez, müteahhidin ve kalfanın bilgi ve insafına bırakılırdı. Beton malzemesi olarak, tuzlu ve midye kabuklu deniz kumundan yapılırdı, ama yasakta değildi, çünkü malzeme buydu. Daha sağlıklı beton döken hazır beton firmaları yoktu yada yaygın değildi. Bu yapılar 2. SINIF YAPILARDIR. Ama bunlarında hepsini bir çırpıda ve aynı göremeyiz. Bu binalarında ortası, kötüsü çok kötüsü var. Ben bunları 4 sınıfa daha ayırıyorum;
1- FENA DEĞİL, İYİ SAYILIR BİNALAR; Ruhsatlı ve projeli yapılan, projeye de uygun yapılan yapılar. Bunlarda hiç hasar yoktur. Belki az bir çatlaklar vs olabilir. Bu yapıların temel ve bodrum katlarının su ve nemden korunması ve çok iyi yalıtım yapılması gerekir. Şimdi bile yapılsa faydası olur, binanın zayıflamasını durdurur, ömrünü uzatır. Bu binalarda beton kalitesi çok kötü olmadığından, ihtiyaç duyulması halinde güçlendirme yapılabilir.
2- ORTA DURUMDA BİNALAR; Ruhsatlı ve projeli olmasına rağmen, projeye tam uyulmadan binalar. Yapı büyütülmüşse demir donatısı ve betonu doğru olsa da binanın yükü arttırılmıştır. 200 m2 olan kat 300 m2 yapılmıştır. Beton kalitesi olması gerenden daha düşüktür.(C20 cıvarı). Demir donatısı eksiktir. Bu binaların bodrum ve zemin katlarında kolon- kiriş çatlakları olabilir. Orta bir depremde hasar alır, güçlü depremde de yıkılması kuvvetle muhtemeldir. Bu çatlaklar hasar boyutuna yakındır, güçlendirme mümkündür.
3- KÖTÜ BİNALAR. Projeli ruhsatlı olsa da, demiri eksik, beton sınıfı ve kalitesi çok düşüktür.(C15 cıvarı). Belki bir kaç kat fazladan kaçak yapılmış, yada yatayda m2 olarak büyütülmüştür. Bu yapıların ama az ama hasarlıdır. Bodrum ve zemin katlarda 1-2cm çatlaklar açılmalar olabilir. Bodrumdan başka normal katlarda da kolon ve kirişlerde hasarlar, yada en azından çatlaklar vardır. Bu yapılar güçlü bir depremde (7 şiddeti) kesin yıkılır, orta bir depremde de güvenilir değil tehlikelidir. Deprem yıkmadan oturan maliklerin yıkıp yeniden yaptırması gerekir. Devlet 2 yıl ödemesiz 10 yıl vadeli ve çok düşük faiz oranları ile kredi veriyor. Bu yapılarda beklemek, depremde ölmeyi beklemek gibidir.
4- ÇOK KÖTÜ BİNALAR. Proje ve ruhsatı olmadan, mühendislik hizmeti almadan, yada proje ve ruhsatı olmasına rağmen, yeterli demir donatısı konmamış ve beton kalitesi çok kötü (C10 cıvarı) olan binalar. Bu inaların hemen hepsi de hasarlıdır. Orta şiddette bir depremde yerle bir olacağı gibi, hiç deprem olmadan da, Kartal da yıkılan Yeşilyurt apartmanı gibi kendiliğinden durduk yerde yıkılacak binalar. Bu tip yapılarda oturanlar, yeni yapılırsa bana daire kalıyor mu? yada yenisini yaptırmaya imkanım var mı?, diye ekonomik kısmına hiç ama hiç bakmadan
DERHAL BİNAYI TAHLİYE ETMELERİ VE YIKMALARI GEREKİR.
Görüldüğü gibi bütün iş bu yapılarda yaşayan maliklere düşmektedir, çok dikkatli olmaları ve binalarını kontrol ettirmeleri gerekir.