En Popüler Anahtar Kelimeler kuantum evrim sinirbilim uzay kütleçekim sicim teorisi büyük patlama şempanze makro Telomer
Biyoloji
Genetik Hayvanlar Bitkiler Mantarlar Mikroskobik Yaşam Medikal
Evrim
İnsan Evrimi Canlıların Evrimi Evrimsel Psikoloji Paleontoloji
Doğa Bilimleri
Fizik Kimya Yerbilim Çevrebilim
Diğer Bilimler
Sinirbilim Psikoloji Arkeoloji Eğitim Dilbilim Teknoloji
Uzay Bilimleri
Gökbilim Evrenbilim Uzay Keşifleri Uzay Teknolojisi
Keşfet
Bilimin Doğası Yazı Dizileri Soru-Cevap İnfografik Liste Podcast
Patreon ile Bağış Yap
Hepsi
Sadece Başlıklarda Ara
Sadece Yazı İçinde Ara
Arama yapmak istediğiniz kelimeyi giriniz.
En Popüler Anahtar Kelimeler kuantum evrim sinirbilim uzay kütleçekim sicim teorisi büyük patlama şempanze makro Telomer
Üye Girişi
Üye Ol
E-Posta Adresiniz:
Şifreniz:
Twitter ile Giriş Yap
Facebook ile Giriş Yap
İsim:
Soyisim:
E-Posta Adresiniz:
Şifreniz:
Twitter ile Üye Ol
Facebook ile Üye Ol
E-Posta Adresiniz:
Twitter ile Giriş Yap
Facebook ile Giriş Yap
Dilbilim 14 Ocak 2018
Diller Arası Benzerlikler Beynimizin Dil İşleyişinden Kaynaklı Olabilir mi?
Psychological Science'da yayımlanan araştırmaya göre, dünya dilleri; dil tümelleri ya da diller arası genellemeler de denen çok sayıda benzerlik barındırıyor.
Beğen Kaydet
0
Willi Heidelbach / Flickr
Onur Demir
Boğaziçi Üniversitesi - Çevirmen/Yazar
Takip Et
Willi Heidelbach / Flickr
Onur Demir
Boğaziçi Üniversitesi - Çevirmen/Yazar
Bütün Yazılarını Gör Takip Et
Günümüzde, tahminen 7,099 dil konuşuluyor ve bu dillerin üçte biri yok olma tehlikesi ile karşı karşıya. 23 tanesi ise, dünya nüfusunun yarısından fazlası tarafından konuşuluyor.
Araştırmacılar yıllardır diller arasındaki benzerliklerle yakından ilgileniyorlar. Arizona Üniversitesi’nden araştırmacılar tarafından yürütülen çalışma, bu benzerliklerin, insan beyninin bilgiyi etkili biçimde işleme çabasından kaynaklanabileceğini ortaya koydu.
Psychological Science'da yayımlanan araştırmaya göre, dünya dilleri, ilk bakışta çok farklı görünseler de esasında, dil tümelleri ya da diller arası genellemeler de denen çok sayıda benzerlik barındırıyor. Birçok teoriye göre, dil tümelleri vardır, çünkü insan beyni “böyle ister”. Eğer bu tümeller, ya da benzerlikler, gerçekse ve sebepleri anlaşılabilirse, dilbilimin en temel sorularından biri olan “Diller, insan beyni tarafından nasıl öğrenilir ve işlenir?” sorusuna yanıt bulunmasına yardımcı olabilir.
Araştırma ekibi, üç günlük süreç içerisinde, yalnızca İngilizce bilen bireylere, araştırmacılar tarafından yaratılan yapay birer dil öğretti. Bu iki dilin yapısı birbirinden tamamen farklıydı ve katılımcıların ana dilleri olan İngilizce’ye benzemiyordu.
İki gruptaki katılımcılara da aynı düşünceyi, öğrendikleri dillerde iki farklı yoldan nasıl ifade edecekleri öğretildi. Sonrasında katılımcılardan bir videoda gördükleri olayları oluşturulan yapay dili kullanarak anlatmaları istendi. İki gruptaki katılımcıların da yapay dilde konuşmaya çalışırken büyük bir çoğunlukla, anlamlı cümleler kurabilmek için birbirine bağımlı olan kelimelerin aralarındaki mesafeyi temsil eden “bağımlılık mesafesini” kısa tutmaya çalıştıkları gözlendi.
Bu bulgu, kısmen, insan beyninin “kısa bağımlılıklar” tercihini neden yaptığının açıklanmasıyla dil tümellerinin açıklanmasına yardımcı olabilir.
Araştırmacılara göre, kelimeler arası bağımlılık mesafesi ne kadar uzun olursa, zihinsel bazı kısıtlamalar yüzünden anlama süreci zorlaşıyor. Dilbilimsel olarak, dillerin kelime düzenlerine bakıldığında genelde diller, beynin bilgiyi işleyişi ve doğal dillerin yapısı arasında rastgele bir ilişki olmadığını kanıtlar biçimde, kısa bağımlılık mesafelerini tercih ediyorlar. İşte araştırmacılar, bu ikisi arasındaki ilişkiyi gösteren ilk davranışsal kanıtı ortaya koydu. Katılımcılar, iki farklı gramer seçeneği sunulduğunda, cümleleri beynin işlemesini kolaylaştırmak için, kısa bağımlılıklı yapıda kurmayı tercih ettiler.
Yapay Diller Bize Ne Öğretebilir?
Araştırmacıların, bu çalışma için yapay bir dil oluşturmaları stratejik bir adım. Geleneksel yöntemlerde, dil tümellerini araştırılabilmesi için farklı kültürlerin bulunduğu yerlere giderek farklı dillerin gramer yapılarının belgelenmesi ve daha sonra dil tümellerinin aranması gerekiyor. Araştırmacılara göre, bu tarz bir araştırma, çok sayıda dil tümelini tanımlamakta oldukça başarılı ve birçok teoriyi ortaya atabilmenin de yolunu açıyor. Ancak, bu yöntemin dezavantajları da var: Beynin bu konudaki rolünü ortaya çıkarmak oldukça zor.
Örneğin, İspanyolca ve İtalyanca gibi dillere bakıldığında, birçok yapısal benzerlik rahatlıkla görülebiliyor. Ancak bu iki dildeki birçok benzerliğin sebebi, ikisinin de Latince kaynaklı diller oluşu. Ayrıca, coğrafik olarak birbiriyle bağlantılı diller de tarihten bağımsız olarak benzerlik gösterebiliyor. Yalnızca coğrafik ve tarihi bağlantılara bakılarak, dil tümelleri hakkında ikna edici hipotezler oluşturmak için yeterince bilgi toplamak söz konusu değil.
Ancak, deneklere dillerinde bulunmayan yapıları barındıran yapay bir dil öğretip, bu dilin kullanımı sırasında ne tarz cümle yapılarını kullandıklarına bakarak, dil tümelleri hakkında bir yargıya varmak mümkün. Eğer katılımcılar öğrendikleri yapay dilde ve ana dillerinde bulunmayan yapıları kullanıyorlarsa, buradan çıkarılabilecek sonuç; insanların düşünsel sürecinde genel bir meyil olduğu.
Bu durum, daha sonraki araştırmalarda, araştırmacıların, insan bilişinin dil yapısı ve öğrenimi üzerinde nasıl bir etkisi olduğunu anlamalarına yardımcı olabilir.
Kaynak ve İleri Okuma
Why do we see similarities across languages? Human brain may be responsible. MedicalXpress. (accessed December 3, 2017). https://medicalxpress.com/news/2017-12-similarities-languages-human-brain-responsible.html
Human Information Processing Shapes Language Change. Psychological Science, (December, 2017). http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0956797617728726
Etiket
beyin dil
Projelerimizde bize destek olmak ister misiniz?
Dilediğiniz miktarda aylık veya tek seferlik bağış yapabilirsiniz.
Destek Ol
Yorum Yap (0)
Bunlar da İlginizi Çekebilir
Psikoloji
10 Mart 2019
Depresyondaki İnsanlar Dili Farklı Kullanıyor
Sinirbilim
24 Mayıs 2018
Konuşulan Dile Göre Renk Algısı Değişiyor
Teknoloji
21 Kasım 2015
Giyilebilir Sensörler, İşaret Dilinden İngilizce'ye Tercüme Yapabilir!
Biyoloji
25 Eylül 2017
Öğle Uykusu, Bebeklerde Sözcüğü İçerikle Bağdaştırmaya Olanak Tanıyor
Sinirbilim
17 Aralık 2015
İlk Öğrenilen Dil, Diğer Bütün Dillerin Nasıl Algılandığını Belirliyor
Hayvanlar
23 Haziran 2016
Kuşlar Soyut Dilbilgisi Yapılarını Öğrenebiliyor
Biyoloji
17 Ağustos 2015
Yavru Marmosetler Konuşmayı Nasıl Öğreniyor?
Biyoloji
22 Kasım 2014
Unutulan Bir Dil Beyindeki Varlığını Sürdürebilir mi?
Sinirbilim
29 Kasım 2016
Karşımızdakinin Cümlelerini Tamamlama Durumlarında Beyinde Neler Olur?
Bağış Yap, Destek Ol!
Projelerimizde bize destek olmak istersen Patreon üzerinden aylık veya tek seferlik bağışta bulunabilirsin.
Destek Ol
En Çok Okunan
1
Psikoloji
Pedofili Nedir? Pedofil Beyni Nasıldır? Pedofili Tedavi Edilebilir mi?
Yazar: Gürkan Akçay
2
Evrim
Çıplak Gerçek: İnsanların Neden Kürkü Yoktur?
Yazar: Editör
3
Bilimin Doğası
Bilimsel Temeli Olmayan Bir Etiket: Irk
Yazar: Gürkan Akçay
4
Biyoloji
Evrimsel Süreçte Devrim Yaratan Ortaklıklar: Endosimbiyotik İlişkiler
Yazar: Sevkan Uzel
5
Biyoloji
Omurgalılara Genel Bir Bakış
Yazar: Editör
Bu Ay Öne Çıkanlar
1
Katalin Kariko: mRNA Aşısının Arkasındaki Bilim İnsanı
Zeynep Senis Çevirmen/Yazar
2
İnsanlık Uygarlığı Neden Bu Kadar Geç Keşfetti?
Gürkan Akçay Boğaziçi Üniversitesi - Yazar / Editör
3
Erkekler Ne Zaman Karın Kaslarına Takıntılı Olmaya Başladı?
Zeynep Senis Çevirmen/Yazar
E-Bülten Üyeliği
Duyurulardan e-posta ile haberdar olmak istiyorum.
Abone Ol
Arşiv
Yıl Seçiniz 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 Ay Seçiniz Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık