TümüDoğaEkoköylerEnerjiHayvan HaklarıHayvanlar Alemiİklim & SuKentleşmeTarım & GıdaYeşilBisikletDoğa SporlarıDoğal TıpEko MimariGeri DönüşümKamp HayatıPaylaşım ve SürdürülebilirlikVeganlık
Doğa
Vegan dövmeci ile vegan dövme hakkında
Ekoloji
İstanbul Dolphinarium önünde yunus işkencelerine ve esaretine karşı protesto
Duyurular & Etkinlikler
Hayvan Özgürlüğü Kolektifi 1 Kasım Dünya Vegan Günü Ankara etkinlikleri
Ekoloji
Dünya’yı soğutmak için bir ateş yakmak
Yaşam
TümüCinsel DevrimÇocukçaDünya KültürleriEngelli HaklarıFeminizmİnsan HaklarıKadınKendin YapLGBTİ+Sağlıklı BeslenmeYeşil MutfakYoga & MeditasyonYol Tepenler
Feminizm
Kadın Savunmasından çağrı: 25 Kasım’da sokaklardayız!
Sağlıklı Beslenme
Beş çayları: Önceliğimiz, öğretilmişliklerimizden kurtulmak
Çocukça
Artı Atölye çocuklar için geliyor
Kadın
Her cadı Salem’de yaşamaz!
Kültür & Sanat
TümüBelgeselDans & PerformansDiziEdebiyatEl SanatlarıFotoğrafGrafik-TasarımKitapMüzikÖyküResim ve HeykelSinemaTiyatro
Öykü
Noel Baba’ya bir şişe | Öykü
Kültür & Sanat
Tufan Taştan: “Polisiye ve kara mizahı harmanlayıp, politik bir hikaye ele…
Dizi
Midnight Mass | Body of Christ ve Aşai Rabbani | Gece…
Kültür & Sanat
Bütün dâhiler uyumsuzdur
Bilim & Teknoloji
TümüNanoteknolojiUzay
Bilim & Teknoloji
Kripto İklim Anlaşması doğru yönde atılmış bir adım
Bilim & Teknoloji
Pandemi bitince de uzaktan çalışma artık kalıcı olabilir
Bilim & Teknoloji
Koronavirüs aşısını gerçekte kim buldu?
Bilim & Teknoloji
Matematiksel Sayılardan Sihir Yapan Bilim Kadını: Ada Lovelace
Güncel
TümüAlıntıSöyleşiSponsorlu İçerikTestlerVideo
Kültür & Sanat
Tufan Taştan: “Polisiye ve kara mizahı harmanlayıp, politik bir hikaye ele…
Çocukça
Çok gereksiz bir yazı: Çocuklara ne izletme-me-li
Alıntı
Kadın Hakemler ve Ayrımcılık Üzerine
Duyurular & Etkinlikler
ODTÜ’lüler 15 Ekim’de gerçekleştirilen eylemde, rant yoluna ”Hayır!” dediler
Ana Sayfa Yaşam Engelli Hakları Evrensel tasarımı yeterince anladık mı?
Yaşam
Engelli Hakları
İnsan Hakları
Evrensel tasarımı yeterince anladık mı?
Yazar
Osman Zeybek
-
5 Aralık 2015
570.634
Okuma süresi: 3 dakika
Ülkemizde yaklaşık 8,5 milyon engelli birey yaşamakta. Yani Türkiye nüfusunun yaklaşık yüzde 12’sini engelli bireyler oluşturuyor. Bir başka deyişle 100 kişiden 12’si. (Böyle ifade edince sayının çokluğu daha iyi idrak ediliyor.) Bunun içinde tüm engel türleri var elbette. Ancak sayılarının bu kadar çok olmasına rağmen onları günlük hayatta göremememizin en önemli nedeni, kamusal alanların, engellilerin ihtiyaçlarına göre tasarlanmamış olmasıdır.
Hakkını yemeyelim, son yıllarda ülkedeki hemen hemen tüm belediyeler kaldırımlara yapıştırılan sarı renkli kılavuz çizgilerini kent geneline yaymış durumda. İnsan gözünün en uzaktan algılayabildiği rengin sarı olması nedeniyle bu renk tercih edilmiştir. Ancak bu girişim, sadece görme engelliler için. Bedensel engelliler için kent genelinde rampa bağlantılarının çok iyi takip edilmesi gerekir. Yine bazı belediyelerdeki peyzaj mimarlarının titiz çalışmalarıyla bu iş de başarıyla yapılmakta, lakin önemli olan halkı eğitmek. Rampanın önüne ya da kaldırımın üstüne araç park edilmesiyle bu detay da işlevini yitiriyor.
Üniversitelerdeki peyzaj mimarlığı eğitimlerinde verilen önemli dersler arasında Engelliler İçin Peyzaj Tasarımı da yerini almış durumda. Engelli bireylerin de bizler kadar rekreatif ihtiyaçlarını karşılama arzuları var. O nedenle kent içinde bir tasarım ya da planlama işi yapılacağı zaman ilk düşünülen şeylerden biri erişilebilirlik olmalı. Özellikle kamusal dış mekanlarda, her engel türü için hususi detaylar projelere eklenmelidir. Bu gereksinimin ardından evrensel tasarım terimi oluşturulmuştur.
Ankara Üniversitesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü öğretim üyelerinden Doç. Dr. Aysel Uslu’ya göre evrensel tasarım, engelli olan ya da olmayan tüm bireylere eşit kullanım olanakları veren ürünlerin üretimi ve tasarımı ya da yaş, yetenek ve durumlarının farklılıklarına karşın tüm bireylerin mümkün olduğu oranda kullanımlarını sağlayan çevre ya da tüm tasarım ürünlerinin tasarım yaklaşımıdır. Evrensel tasarım, aynı zamanda herkes için tasarım ya da engelsiz tasarım gibi kavramlarla da anılmaktadır.
Evrensel tasarım birey-grup, birey-çevre arasında uyum standartlarını tanımlar, engelli bireylerin hareketini destekleyen ve kolaylaştıran ürünleri destekler, ürünlerin ve çevrenin olumsuz etkilerini azaltmaya çalışır.
Evrensel tasarımın farklı meslek disiplinlerince daha rahat anlaşılıp uygulanabilmesi amacıyla, evrensel tasarım kavramının da çıkış yeri olan Evrensel Tasarım Merkezi (The Center for Universal Design) tarafından 7 ilke belirlenmiştir. Bu ilkeler, mimarlar, peyzaj mimarları, endüstriyel ürün tasarımcıları ve mühendisleri içeren bir grup tarafından, farklı tasarım alanlarında çalışan mesleklere yol gösterici olması amacıyla belirlenmiştir. Bu 7 ilkenin, mevcut tasarımları değerlendirme süreçlerinde kullanılabileceği, tasarım süreçlerinde yol gösterici olabileceği ve daha kullanışlı ürün ve çevrelerin özellikleri ile ilgili tasarımcı ve tüketicileri eğitebileceği öngörülmüştür.
Bahsi geçen 7 ilke şunlardır:
Eşitlik: Tasarım çok farklı yetenekleri olan kişilerce kullanılabilir ve satın alınabilir olmalıdır. Bu durum hem ürün tasarımında hem de mekân ve çevre tasarımında geçerlidir. Mekân ve çevre tasarımında kullanılabilirlik ve erişilebilirlik ele alınmalıdır.
Kullanımda Esneklik: Tasarımın bireysel tercihler ve yetenekler konusunda geniş seçenekler içermesi yararlı olur.
Basit ve Sezgisel Kullanım: Tasarımın kullanımının kullanıcının deneyimine, bilgisine, dil yeteneklerine ve mevcut konsantrasyon düzeyine bağlı olmadan, kolay anlaşılabilir olmasını ifade etmektedir. Tasarım ve mekân kurgusunun kolay anlaşılabilmesi için basit olması ve kolay algılanabilir olması yararlı olmaktadır.
Tasarım ürünü, çevre ve mekân, kullanımı ile ilgili gerekli bilgilendirmeyi, kullanıcısına çevrenin şartlarından ve kullanıcının algılama yeteneklerinden etkilenmeyecek şekilde verebilmelidir.
Hatalara Dayanım: Tasarım, tehlikeleri, kaza veya irade dışı hareketlerin kötü sonuçlarını en aza indirmelidir. Evrensel tasarım farklı kullanıcılara yönelik olduğu için tüm kullanıcıların tehlike ve kazalara karşı korunması gerekir.
Düşük Fiziksel Çaba: Tasarım ürünleri ve mekânlar minimum güçle efektif olarak ve konforlu şekilde kullanılabilmeli, mekân-çevrelere minimum güç harcanarak konforlu şekilde erişilebilir olmalıdır.
Yaklaşım ve Kullanım İçin Boyut ve Mekân: Her türlü kullanıcının vücut boyutu, duruş şekli ve hareketlilik özelliklerine uyum gösterecek yaklaşım, erişim ve kullanım boyut ve alanının sağlanması gereklidir.
Türkiye’de standartlar ve yasal prosedürde “evrensel tasarım” felsefesini çağrıştıran çözümlerin tanımlandığı söylenebilirse de uygulamada yetersiz kalındığı görülmekte, engelli bireyler ve ilgili kurum, dernek, federasyon temsilcilerinin yorumları da bu görüşü desteklemektedir.
Başkent Ankara’da, “engelsiz park” sloganı ile açılan sadece iki park mevcuttur. Birisi Keçiören’de birisi Çankaya’da olan bu parklar, özellikle engelli çocuklar için güzel birer aktif rekreasyon alanıdır. Ancak koskoca Ankara için sadece iki park yeterli midir? Bırakın parkın yeterliliğini, engelli bir çocuğun parka güvenli ve kolay bir şekilde ulaşımı için her şey düşünülmüş müdür?
Bir düşünün, gün içinde kaç tane tekerlekli sandalye kullanan insan görüyorsunuz? Ya da kaç tane görme engelli birey? Onları görmememiz, olmadıkları anlamına gelmiyor; refah düzeyi düşük bir ülke olduğumuz anlamına geliyor. Kentlerin gelişmişlik düzeyi arttıkça, evrensel tasarım ilkeleri doğrultusunda yapılan tasarımlar uygulandıkça engelli bireyler görünür olacak ve daha keyifli bir hayat sürecektir. Klişeleşmiş bir söz olsa da unutmamak gerekir ki, hepimiz birer engelli adayıyız.
Etiketler
Bedensel Engelliler
Doç. Dr. Aysel Uslu
Engelli Hakları
Engelliler İçin Peyzaj Tasarımı
Evrensel Tasarım Merkezi
Görme Engelliler
Güncel
sarı renkli kılavuz çizgileri
The Center for Universal Design
Facebook
Twitter
Google+
Pinterest
WhatsApp
Önceki İçerikEt yemeyi bırakmak doğanın zarar görmesini önleyebilir
Sonraki İçerikKuzey Kore halkının, “Kısa Adam” Kim Jong-un tarzı saç modeliyle sınavı
Osman Zeybek
Kitcsh sanatın peşinde. Doğaya saygı duyuyor. Yaşadığı mekânları güzelleştirmeye gayret ediyor.
İlgili HaberlerYazarın Diğer İçerikleri
Edebiyat
Afgan yazar Taqi Akhlaqi: “Kötüler gidecek, iyilik kazanacak!”
Doğa
Türkiye’de Mutlu Bir Sabah II.
İnsan Hakları
Can Güzeloğlu: “Ne olursa olsun direneceğiz; çünkü çok haklıyız!”
Hayvanlar Alemi
Doğa
Avrupa’daki her beş kuştan biri yok olma tehlikesiyle karşı karşıya
Mete Gürkan - 18 Ekim 2021
Kuşların tehlike kategorilerini belirleyen ve neden yok olduklarını ortaya koyan, Avrupa Kuşları Kırmızı Listesi Güncellendi. Dünya Kuşları Koruma Kurumu, Avrupa genelinde 54...
Veteriner ve hayvan & tabip ve beşer – Bir giriş: Türkiye...
15 Ağustos 2016
Dinozorların sihirli mantar yediği keşfedildi
28 Şubat 2015
Yol Tepenler
Doğa
5 bin metrede zaman: Wakhan Koridoru
Fulya Uysal - 21 Nisan 2017
Bir yol öyküsü ile tanıştırmak istiyorum sizi. Bu öykü daha başlamadı ama farklı olduğu apaçık ortada olan bu yolculuk, "hayallerinin peşine düştü" cümlelerinden biraz...
Ölü Adamın Geçiti: Cesaretin var mı?
10 Mart 2015
Journey to Dreams (Hayallere Yolculuk) belgeselinin ilk bölümü yayınlandı
29 Haziran 2017
Gaia Dergi; ırkçılığa, cinsiyet ayrımcılığına, türcülüğe ve betonlaşmaya karşı, doğadan ve doğaldan yana yaşamı savunan alternatif bir platformdur. Ekoloji, sürdürülebilir yaşam, yeşil felsefe, kadın hakları, LGBTİ hakları, insan hakları, hayvan hakları, kültür-sanat, dünya kültürleri ve bilim & teknoloji alanında haberler ve röportajlar yapan görsel ve yazılı bir haber kaynağıdır.
Gaia Dergi'nin içeriklerini kullanmak için lütfen izin isteyin ve yayınınızda yer verdiğiniz yazılarımıza aktif link verin. Emek hırsızlığı yapmayın, yapanları uyarın!
İletişim: [email protected]
Reklam
Sıkça Sorulan Sorular
© Copyright 2017 Gaia Dergi
DİĞER HABERLER
Fotoğraf
Tarihe tanıklık eden fotoğraflar
Ezgi Kurt - 7 Mayıs 2016
'); var formated_str = arr_splits[i].replace(/\surl\(\'(?!data\:)/gi, function regex_function(str) { return ' url(\'' + dir_path + '/' + str.replace(/url\(\'/gi, '').replace(/^\s+|\s+$/gm,''); }); splited_css += ""; } var td_theme_css = jQuery('link#td-theme-css'); if (td_theme_css.length) { td_theme_css.after(splited_css); } } }); } })();