Simurg Aylık Ay Seçin Kasım 2021 (1) Ekim 2021 (1) Ağustos 2021 (1) Nisan 2021 (1) Mart 2021 (1) Ocak 2021 (1) Haziran 2020 (1) Mayıs 2020 (2) Nisan 2020 (1) Mayıs 2019 (2) Nisan 2019 (1) Ekim 2018 (1) Ağustos 2018 (1) Mayıs 2017 (1) Nisan 2017 (2) Mart 2017 (2) Şubat 2017 (2) Ocak 2017 (3) Aralık 2016 (2) Kasım 2016 (2) Ekim 2016 (1) Eylül 2016 (2) Ağustos 2016 (1) Mart 2016 (1) Ocak 2016 (1) Aralık 2015 (2) Ekim 2015 (1) Eylül 2015 (1) Temmuz 2015 (3) Mayıs 2015 (4) Nisan 2015 (2) Mart 2015 (2) Şubat 2015 (1) Ocak 2015 (1) Aralık 2014 (1) Kasım 2014 (3) Ekim 2014 (21) Eylül 2014 (4) Ağustos 2014 (1) Temmuz 2014 (1) Haziran 2014 (1) Mayıs 2014 (11) Nisan 2014 (13) Mart 2014 (11) Şubat 2014 (4) Ocak 2014 (1) Aralık 2013 (3) Kasım 2013 (1) Ekim 2013 (2) Eylül 2013 (14) Ağustos 2013 (26) Temmuz 2013 (5) Haziran 2013 (24) Mayıs 2013 (6) Nisan 2013 (3) Mart 2013 (6) Şubat 2013 (2) Ocak 2013 (2) Aralık 2012 (6) Kasım 2012 (1) Ekim 2012 (2) Eylül 2012 (7) Ağustos 2012 (3) Temmuz 2012 (7) Haziran 2012 (6) Mayıs 2012 (9) Nisan 2012 (2) Mart 2012 (5) Şubat 2012 (13) Ocak 2012 (15) Aralık 2011 (16) Kasım 2011 (18) Ekim 2011 (18) Eylül 2011 (10) Ağustos 2011 (17) Temmuz 2011 (14) Haziran 2011 (24) Mayıs 2011 (25) Nisan 2011 (13) Mart 2011 (17) Şubat 2011 (10) Ocak 2011 (21) Aralık 2010 (10) Kasım 2010 (12) Ekim 2010 (31) Eylül 2010 (21) Ağustos 2010 (70) Temmuz 2010 (30) Haziran 2010 (30) Mayıs 2010 (18) Nisan 2010 (14) Mart 2010 (8) Şubat 2010 (20) Ocak 2010 (13) Aralık 2009 (9) Kasım 2009 (6) Ekim 2009 (4) Eylül 2009 (12) Ağustos 2009 (12) Temmuz 2009 (12) Haziran 2009 (10) Mayıs 2009 (12) Nisan 2009 (7) Mart 2009 (20) Şubat 2009 (27) Ocak 2009 (38) Aralık 2008 (2) Kasım 2008 (9) Ekim 2008 (52) Eylül 2008 (21) Ağustos 2008 (17) Temmuz 2008 (30) Haziran 2008 (8) Mayıs 2008 (17) Nisan 2008 (2) Mart 2008 (5) Şubat 2008 (21) Ocak 2008 (9) Aralık 2007 (13) Kasım 2007 (3) Ekim 2007 (15) Eylül 2007 (6) Ağustos 2007 (13) Temmuz 2007 (6) Haziran 2007 (14) Mayıs 2007 (8) Nisan 2007 (17) Mart 2007 (8) Şubat 2007 (10) Ocak 2007 (10) Aralık 2006 (7) Kasım 2006 (3) Ekim 2006 (9) Eylül 2006 (3) Temmuz 2006 (3) Haziran 2006 (1) Mayıs 2006 (3) Nisan 2006 (1) Mart 2006 (2) Ekim 2005 (2) Temmuz 2005 (1) Haziran 2005 (1) Mayıs 2005 (1) Mart 2005 (1) Şubat 2005 (2) Ocak 2005 (1) Aralık 2004 (3) Kasım 2004 (2) Eylül 2004 (1) Haziran 2004 (1) Mayıs 2004 (1) Şubat 2004 (1) Ocak 2004 (2) Aralık 2003 (2) Kasım 2003 (1) Ekim 2003 (1) Eylül 2003 (1) Ağustos 2003 (1) Temmuz 2003 (1) Nisan 2003 (1) Mart 2003 (3) Şubat 2003 (1) Ocak 2003 (1) Aralık 2002 (2) Kasım 2002 (2) Mayıs 2002 (2) Nisan 2002 (1) Mart 2002 (1) Kasım 2001 (1) Ocak 2001 (3) Aralık 2000 (1) Ekim 2000 (2) Ağustos 2000 (3) Aralık 1999 (3) Haziran 1999 (3) Nisan 1999 (1) Ocak 1999 (2) Haziran 1998 (1) Nisan 1998 (1) Aralık 1997 (1) Ağustos 1997 (1) Haziran 1997 (1) Mart 1996 (1) Şubat 1995 (1) Ocak 1995 (1) Ekim 1994 (1) Temmuz 1994 (1) Kasım 1990 (2) Ağustos 1987 (1) Ağustos 1978 (1) Mayıs 1978 (2) Mayıs 1977 (1) Aralık 1976 (1) Mayıs 1972 (4) Mart 1972 (1) Ekim 1971 (1) Eylül 1971 (1) Temmuz 1971 (3) Mayıs 1971 (3) Mart 1971 (1) Aralık 1970 (1) Mayıs 1970 (1) Nisan 1970 (1) Şubat 1970 (1) Ocak 1970 (1) Eylül 1969 (1) Nisan 1969 (3) Ekim 1967 (1) Nisan 1967 (2) Nisan 1965 (1) Aralık 1961 (1) Şubat 1948 (1) Haziran 1920 (1) Eylül 1906 (1)
Kategoriler
Kategoriler Kategori Seçin Alıntı Yazılar (187) Bilgilik (22) Darüşşafaka (43) Günce (853) Referandum 12 Eylül 2010 (3) OYG (230) Sanat (160) Edebiyat (3) Karikatür (4) Müzik (1) Sinema (14) Şiir (138) Spor (8) Video (36)
Etiketler
1 Mayıs
6 Mayıs
6-7 Eylül
9 Mart
10 Ekim
12 Eylül
12 Mart
15 Ekim
Ahmed Arif
Ahmet Demirel
Ahmet Erhan
Ali Ulvi Ersoy
Alpaslan Özdoğan
Anarşizm
Arif Damar
Askeri Darbe
Attila İlhan
Aydınlar Dilekçesi
Aziz Nesin
Can Yücel
Cemal Süreya
Cihan Alptekin
Cumhuriyet
Darüşşafaka
Darüşşafakalılar Derneği
Deniz Gezmiş
Devrimci
Devrimci Yol
Din
Diyarbakır
Ece Temelkuran
Edip Cansever
Enver Gökçe
Ergin Günçe
Ernesto Ché Guevara
Fatsa
Fidel Castro
Fikri Sönmez
Gezi Direnişi
Hale Özgür Kıyıcı
Halit Çelenk
Hasan Hüseyin Korkmazgil
Haymarket
Hikmet Kıvılcımlı
Hrant Dink
Hüseyin Cevahir
Hüseyin İnan
Kadın Mücadelesi
Kadın Sorunu
komünizm
Korkut Boratav
Lenin
Mahir Çayan
Mihri Belli
Mustafa Kemal Atatürk
Mustafa Lütfi Kıyıcı
Mustafa Suphi
Nazım Hikmet Ran
Nurhak
ODTÜ
Orhan Veli Kanık
OYG
Rakel Dink
Referandum
Sabahattin Alî
Sinan Cemgil
Sözümona Türk Milliyetçileri
Taylan Özgür
Tevfik Fikret
THKO
THKP-C
Turgut Uyar
TİP
Yusuf Aslan
İdam
“Mağdur” ve “Muhatap”
Orhan Yalçın Gültekin
Hücrede dinlenmeye çalışırken kapı gürültülü bir biçimde açıldı ve içeriye birini attılar. Attılar diyorum, zira ayakta duramıyordu. İşkencecisi hücre kapısını kapatırken ona seslendi: “Al bir de derdini azılı komünist militanlara anlat!”
Gelen, solcu bir öğretim üyesinin katil zanlısı bir ülkücü militandı. Gözleri karanlığa alışmamış, bizi henüz seçemiyordu ama sırtını duvara yaslayıp gardını almakta tereddüt etmedi. Su uzattık. Almak istemedi. Belki de can düşmanlarının elinden su içmeyi bile zül sayıyordu.
“Şu bidon su bidonu; diğeri ‘küçük su’ bidonu… Aman dikkat et, karıştırma!” diye hücremizin demirbaşlarını tanıtıp onu rahat bıraktık. Hatta iki metreye bir metrelik hücremizde sekiz kişi olmamıza karşın, ona biraz nefes alma fırsatı vermek için daha da sıkıştık hücrenin dip kısmına doğru.
Birkaç “işkence seansı”ndan sonra yumuşamıştı bize karşı. İşkence dönüşü su içirmeye çalışmamıza, yüzüne su serpmeye çabalamamıza itiraz etmemeye başlamıştı. Yine de konuşmuyor, hiçbir şey söylemiyordu.
Geceleri nispeten rahattık. Gündüz yoruluyordu işkencecilerimiz. Mesaileri bitiyor ve evlerine gidiyorlardı. Eşleri ve çocuklarıyla akşam yemeklerini yiyor; çocuklarının derslerine yardımcı oluyor; saçlarını okşuyor ve muhtemelen akşam uyumalarından önce alınlarına bir öpücük kondurup üstlerini örtüyorlardı. Çocuklarına uyumadan önce masal anlatıyorlar mıydı, bilemeyeceğim ama hep merak etmişimdir hangi masalı anlatır bir işkenceci çocuğuna diye. Her sorgu timinin sorguladığı şahıslar ayrıydı ve sorgucular diğer sorguculardan sakınırlardı onları. Yani gece nöbetçilerinden işkence görmek pek olağan sayılmazdı.
Gecelerden bir gece –şeytan mı dürttü ne?- uyandım. O, göğsüne dek çektiği bacaklarını kollarıyla sarmış, sırtını duvara dayamış, mazgallardan süzülüp gelen ve karşı duvara yapışmış hissi veren ışığa bakıyordu dalgın dalgın.
Uyandığımı fark ettiğinde biraz rahatsız mı oldu ne? Yine de karşı duvardaki ışığa bakmaya devam etti bir süre daha. Sonra dudaklarından bir cümle döküldü, bütün bir hayal kırıklığını yansıtan:
“Biz ülkücüler, devleti, milleti, memleketi komünizm belasından korumak, kurtarmak için kelle koltukta savaştık ve ne gerektiğini düşündüysek onu yaptık. Şimdi sizlerle aynı muameleye maruz kalmayı içime sindiremiyorum.”
Benim yanıtım biraz sert, biraz insafsızca mıydı ne? Ama elden ne gelir; ikimizin gerçeği farklıydı. Mealen şöyle bir şey söylemiştim:
“Ben, altı yıldır devrimci mücadelenin içindeyim. Her yıl için bir idama, hatta fazlasına razıyım. Bu devleti yıkıp halka dayanan bir devlet kurarak işe başlamayı düşünüyorduk. Bu devletin bize neler yapacağını, nelerle karşılaşacağımızı, nelere maruz kalacağımızı biliyorduk. Bizim tarihimiz, hücreler, tabutluklar, işkenceler, öldürülmeler, idamlar tarihidir. O yüzden içim rahat. Sen ve senin gibiler öyle mi ya? Bize karşı koruduğunuz devlet… Timsah, yavrusunu yerken gözyaşı dökermiş. Sizinkiler onu bile yapmıyorlar. Yapıyorlarsa da belli etmiyorlar.”
Birkaç gün sonra alıp götürdüler; nereye bilmiyorum.
Muhatap
Geçenlerde Devrimci Yol’un bir numarası Oğuzhan Müftüoğlu ile yapılmış bir söyleşiyi okudum. Müftüoğlu, “çok yakın bir süre önce NTV televizyonundaki bir tartışma programında, (…) 12 Eylül’den önce devletle, egemen sınıfla ve onun temel kurumlarıyla mücadele eden devrimcilerin 12 Eylül’ün mağduru değil, muhatabı oldukları ve bunun bedelini de adaplarıyla ödedikleri doğrultusundaki konuşması”ndaki sözlerini şöyle açıklıyordu:
“O televizyon konuşmasında ‘mağdur’ kelimesine özellikle, esastan itiraz ettim. Hem kendisi hem de çeşitli çevrelerce 12 Eylül’ün mağduruymuş gibi ilan edilen MHP’nin durumuyla, ömürleri boyunca devlete kafa tutmuş devrimcilerin konumunu eşitlemeye kalkmanın, tam anlamıyla bir kandırmacaya ve sahtekârlığa denk geldiğini vurgulamayı uygun gördüm. ‘Mağduriyet’ kelimesine karşı çıkışımın esas sebebi budur. (Bknz.)”
Komünistlerin, devrimcilerin “insanlık suçları”na maruz kalmaları anlamında “mağduriyet”leri ne kadar gerçekse de, bu “mağduriyet”lerinin bizatihi onların, yalnızca askerî yönetimlerin değil sivil yönetimlerin de “muhatap”ı olmalarından kaynaklanan de facto bir “durum” olduğunu bilmek ve unutmamak gerekir. Kaldı ki, komünistlerin, devrimcilerin “mağduriyet”leri, şubeler ve cezaevleriyle sınırlı kalmamıştır. Çoğu komünist ve devrimci, yaşamlarını sürdürebilmek, karınlarını doyurabilmek için kimliklerini gizlemek, söyleyecekleri her şeyi Ezop’un o lânetli diliyle söylemek, çoğunlukla da kendilerini suskunluğa terk etmek zorunda bırakılmıştır. Yurtdışına kaçabilenler ise, yalnızca geçinebilmek için her şeye sıfırdan başlamak zorunda kalmışlardır.
MHP’lilerin, Ülkücülerin “12 Eylül” döneminde “insanlık suçları”na maruz kalanlarının “mağdur” oldukları –haksızlığa uğramış oldukları- kuşkusuz yadsınamaz. Ama bir bütün olarak bu “mağduriyet”in komünistlerin ve devrimcilerin “mağduriyet”iyle aynıymışçasına ele alınması, değerlendirilmesi doğru değildir.
Zeyl
İnternetteki en iyi Türkçe-İngilizce sözlük olarak gördüğüm Zargan’da “itiraf etmek/açıkça söylemek” karşılığındaki “to profess”in çeşitlendirmelerinden biri akla ziyan kabul edilebilir ama “komünist”in nasıl ele alındığını göstermesi açısından önemlidir.