KURUMLAR VERGİSİ DÖNEMİ VE TAM TASDİK RAPORLARI * Kadir DODİ, SMMM * **www.MuhasebeNet.Net** muhasebenet.net-muhasebe bilgi rehberi www.muhasebenet.net-----muhasebe rehberi muhasebenet.net-muhasebe rehberi-muhasebenet.com
Muhasebe
Maliye
Vergi
Sigorta
İletişim
MUHASEBE MAKALE/YORUM : 19.03.2008
Ana Sayfa
Muhasebe Forum
2008 Çalışmaları
Asgari Geçim İndirimi Rehberi
Transfer Fiyatlandırması Reh.
Staj-Stajyer Rehberi
2008 Pratik Bilgiler
Yasal Uyarı
Kadir Dodi
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
İşletme Yönetimi Bilim Uzmanı
kadirdodi@ahsel.com.tr
19.03.2008
KURUMLAR VERGİSİ DÖNEMİ VE TAM TASDİK RAPORLARI
I.GİRİŞ
Bilindiği üzere, her sene Nisan ayında, Kurumlar Vergisi Beyannamesi Vergi İdaresine beyan edilmektedir. Bu açıdan bakıldığında, Ticari faaliyet yürüten işletmeler, o yıla ilişkin gelir ve giderlerini bu beyanname ile beyan etmektedirler.
Peki, beyan edilen gelir ve giderlerin doğruluğunun tespiti nasıl yapılacaktır?
Elbetteki, Vergi İdaresi – yapacağı - yapmış olduğu incelemeler ile tespitlerde bulunacaktır. Bunun neticesinde ortaya çıkan sonuçları da Vergi İdaremiz, mutlak surette değerlendirecek ve gereğini yapacaktır.
Bununla birlikte, Vergi güvenlik müesseselerinden en önemlilerinden biri de Yeminli Mali Müşavirliklerdir.
Hepimizin bildiği gibi, Yeminli Mali Müşavirler, iyi yetişmiş , nitelikli bilgi ve birikime sahip meslek mensuplarıdır.
Bu meslek mensuplarının bir sözleşme düzenlemek suretiyle mükelleflerin gelir ve giderlerinin tespiti işlemi yani tasdiki, önemli bir vergi güvenlik aracıdır.
Dolayısı ile yazımızın konusunu Tam Tasdik kavramı oluşturacaktır.
II. TAM TASDİK
‘3568 Sayılı Serbest Muhasebecilik Serbest Muhasebeci-Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununun yasalaşması sonucu Batılı Ülkelerin uygulamaları anlamında ilk kez denetim ve tasdik alanları doğmuş ve devlet denetim yetkisini özelleştirme yolunda ciddi bir adım atmıştır. Burada oluşan değişiklik beraberinde getirilen en önemli husus ise, vergi mükelleflerinin yada denetime konu olan kişi ve kurumların denetime ve tasdike konu işlemlerde hata yapmadan önce yasal düzenlemelere yönelmeleri ve yeminli mali müşavirlik mesleği kapsamında hata ve yanılsamaların önünü kesecek koruyucu ve önleyici bir süreçte olmalarını sağlamaktır.Tıpta koruyucu hekimlik uygulaması gibi hasta olmadan önce sağlık ve hijyene yönelik tedbirlerin önceden alınması ve hastanın korunması örneği verilebilir.Çağdaş vergileme ve vergi idaresi-mükellef ilişkilerinde asıl olan, mükellefin hataya düşmesi sonucu cezalandırılması yerine, mevcut mükellefiyet sürecinin denetlenerek ve desteklenerek görülen hata ve noksanlıkların yasal düzenlemeler çerçevesinde yeminli mali müşavir tarafından düzelttirilmesidir.(1)
Yeminli Mali Müşavirlik Raporlarının düzenlettirilmesi konusundaki tercih ve zorunluluklar mükellef ya da kanuni temsilcisi tarafından belirlenebildiği gibi sıkça rastlanan şekliyle kamu kurum ve kuruluşları tarafından da bu tür tasdik raporlarına yönelik tercihler ve taleplere yer verilmektedir.Örneğin bir kamu ihale kurumu tarafından "Yapım İşlerinde İhaleye Yeterlilik Bulunduğuna İlişkin" denetim ve yeminli mali müşavirlik tasdik raporu, Hazine Müsteşarlığınca "Teşvik Belgeli Yatırımlarda Kur Farklarının Tespitine Yönelik Yeminli Mali Müşavirlik Tasdik Raporu" Bankalar Kanununa göre belirli bir tutarı ve büyüklüğü aşan kredi taleplerinde firmanın tasdik raporu alması ve mali tablolarını yeminli mali müşavire onaylattırması öngörülmüş iken, bu defa kredi miktarının büyüklüğü esas alınmaksızın da, mali tabloların yeminli mali müşavir tasdikinden geçirilmesi aranan bir koşul olmuştur.En yaygın biçimiyle yeminli mali müşavirlik tasdik raporlarının uygulama alanı; hiç kuşku yoktur ki, "İhracatta Katma Değer Vergisi İadesi Yeminli Mali Müşavirlik Tasdik Raporu" ve "Tam Tasdik Yeminli Mali Müşavirlik Tasdik Raporu"dur.Aslında bu iki tasdik konusunda ve yukarıda sayılan tasdik konularının çoğunda mükelleflerin yeminli mali müşavirlik müessesesinde yaralanmaları tamamen ihtiyari ve mükellef ya da kanuni temsilcisinin tercihine kalmış bir durumdur.Fakat bu tercih giderek uygulamada öylesine gereklilik göstermektedir ki, tercihten zorunluluğa doğru bir giden bir yol izlemektedir.Örneğin İhracatta Katma Değer Vergisi İadesi uygulamalarında nakden ya da mahsuben iadeler olsun, yeminli mali müşavir raporuna duyulan gereksinim kendiliğinden ortaya çıkmaktadır.Nakden ya da mahsuben (iade alacak mükellefin kdv iade alacağını kendi vergi borçlarına mahsubu kastedilmektedir) kdv iadelerinde vergi dairelerince maddi bir hata ya da iadeye engel teşkil etmeyecek durumda olsa bile tanım farklılıklarında bile mükelleflerden "Özel Amaçlı Yeminli Mali Müşavir Raporu" istenmektedir.Hatta bu rapor, vergi dairesinin herhangi bir kademesindeki memur ya da şef tarafından, çoğu kez de müdür ya da müdür yardımcıları tarafından olası daire denetimlerinde sorumluluğu paylaşma ya da devretme bakımından sıkça kullanılmaktadır.(2)
Yeminli Mali Müşavirlik Denetim ve Tasdik Hizmetlerinden yararlanmak ve bu tasdiki rapora bağlatmak mükellefler ve kanuni temsilcileri için çogu kez bir tercih olmaktan çok, giderek uygulamalardaki güçlüklerin aşılması ve yeminli mali müşavir denetim ve tasdik raporuna duyulan gereksinimle zorunluluğa doğru bir yönelişi beraberinde getirmektedir.Özellikle ihracatta kdv iadelerinde yaşanan güçlükler ve iadenin zamanında yapılması hususunda ymm raporlarından yararlanmak yerinde bir uygulamadır.(3)
III. TAM TASDİK RAPORLARI İBRAZ SÜRESİ
Yeminli Mali Müşavirlikler tarafından düzenlenen tam tasdik raporu (yıllık Gelir veya Kurumlar Vergisi Beyannamesi ve Eklerinin tasdiki), yatırım indirimi Raporu gibi gibi Yeminli Mali Müşavir(YMM) tasdik raporlarının ibraz süresi konusunda Gelir İdaresi başkanlığının açıklaması aşağıdaki gibidir;
‘Söz konusu raporların Yıllık Gelir Vergisi veya Kurumlar Vergisi Beyanname verme dönemlerinin sonuna kadar verilmesi esastır. Ancak, Bakanlığımıza 213 sayılı VUK’ un mükerrer 227’nci maddesi hükmü ile bu raporların verilme süresini 2 aya kadar uzatma yetkisi verilmiştir. Bu yetkiye dayanılarak yayımlanan 24 Sıra No’lu Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliği ile yapılan düzenleme uyarınca Tam Tasdik, Yeniden Değerleme, Kurumlar Vergisi İstisnası ve Yatırım İndirimi Tasdik Raporlarının beyanname verme süresinin bitimini takip eden iki ay içerisinde yeminli mali müşavirlerce ilgili vergi dairelerine teslim edilebilmesi uygun görülmüştür.’(4)
IV.TAM TASDİK YAPTIRMAK ZORUNLULUĞU
18 No’lu YMM genel tebliği ile Yıllık Gelir veya Kurumlar vergisi beyannamesi ( tasfiye, birleşme ve devir ve beyannameleri dahil ) vermek durumunda bulunan mükellefler, sözkonusu beyannameleri ile bunlara ekli mali tablolarını ve bildirimlerini diledikleri takdirde yeminli mali müşavirlere tasdik ettirebilirler.
Ancak, yine 18 nolu tebliğde yer alan "Yeminli mali müşavirlerce tasdik edilen beyannameler ve bunlara ilişkin mali tablolar, Kamu idaresinin yetkili memurlarınca incelenmiş bir belge olarak kabul edilir. Ancak, çeşitli kanunlarla Kamu İdaresine tanınan teftiş ve inceleme yetkilerinin kullanılmasına ve gerektiğinde tekrarına ait hususlar saklıdır.(5)
V. 41 SERİ NOLU TEBLİĞ İLE TAM TASDİK RAPORUNA BAKIŞ
26443 Sayılı, 23.02.2007 Tarihli Resmi gazetede yayınlanan 41.Seri no’lu tebliğ ile, ‘3568 sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununun 12 nci maddesi ile Yeminli Mali Müşavirlerin Tasdik Edecekleri Belgeler, Tasdik Konuları, Tasdike İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 7 nci maddesinin Bakanlığımıza vermiş olduğu yetkiye dayanılarak, Yeminli Mali Müşavirlerin tasdik hizmeti vermek suretiyle hesap ve işlemlerini doğrulayacakları mükelleflerle ilgili olarak, tasdik hizmeti verilecek mükelleflerin doğrudan ya da silsile yoluyla ticari ilişkide bulundukları diğer mükelleflerin yeminli mali müşavirlerinden bilgi istenmesine ilişkin bir düzenlemenin getirilmesi ve bu düzenlemeye ilişkin usul ve esasların belirlenmesi ile evvelce yayımlanmış olan 24 ve 37 Sıra No.lu Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliğlerinde yer verilmiş olan bazı hükümlerin değiştirilmesi gerekli görülmüştür. demektedir.(6)
Yine önemli bir noktaya ilişkin olarak aynı tebliğde ‘Diğer taraftan, 213 sayılı Vergi Usul Kanunun mükerrer 227 nci maddesinin 2 numaralı bendi ile, vergi kanunlarında yer alan muafiyet istisna, yeniden değerleme, zarar mahsubu ve benzeri hükümlerden yararlanılmasını Bakanlığımızca belirlenen şartlara uygun olarak yeminli mali müşavirlerce düzenlenmiş tasdik raporu ibraz edilmesi şartına bağlamaya, bu uygulamalara ilişkin usul ve esasları belirlemeye Bakanlığımız yetkili kılınmıştır. Anılan maddede ayrıca, 2 numaralı bent hükmüne göre yararlanılması yeminli mali müşavirlerce düzenlenmiş tasdik raporu ibraz şartına bağlanan konularda, tasdik raporunu zamanında ibraz etmeyen mükelleflerin tasdike konu haktan yararlanamayacakları ile Bakanlığımızın tasdik raporlarının ibraz süresini iki aya kadar uzatmaya yetkili olduğu hususları hükme bağlanmıştır. Bu çerçevede, yararlanılması yeminli mali müşavir tasdik raporu ibraz zorunluluğuna bağlanmış olan yatırım indirimi istisnası ve kurumlar vergisi istisnası konularında veya içerisinde anılan konuların da değerlendirilmiş olduğu yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesi ve eklerinin tasdiki (tam tasdik) konusunda yeminli mali müşavirlerce düzenlenmiş tasdik raporlarının Yeminli Mali Müşavirler Odaları vasıtasıyla vergi dairelerine teslimine ilişkin bazı düzenlemelerin yapılması gerekli görülmüştür’. denmektedir.
VI. TAM TASDİK RAPORLARINA İLİŞKİN YAPILACAK İNCELEMEDE ARANILACAK OLAN BİLGİ VE BELGELER
Kuşkusuz raporu oluşturma sürecinde sayısız bilgi ve belge temin edilmekte olup, bu bilgi,belgeler çok detaylı olarak denetçiler tarafından incelenmektedir. Ancak biz burada bunlardan sadece bir bölümünü vereceğiz. Bu bilgi ve belgeler ana hatları ile çerçeveyi oluşturacaktır.Bunlar aşağıdaki gibidir;
• Dönem içinde kullanılan kanuni defterlere ilişkin tasdik bilgileri:
• Vergi dairesi değişikliği var ise yeni vergi dairesi adı
• Rapor Dönemine Ait Karşılaştırmalı Bilanço ve Dipnotları,
• Rapor Dönemine Ait Karşılaştırmalı Gelir Tablosu ve Dipnotları,
• Rapor Dönemine Ait Karşılaştırmalı Kar Dağıtım Tablosu,
• Kurumlar Vergisi Beyannamesi ve tahakkuk fişi fotokopileri
• Rapor Döneminin 1-2-3-4 dönemlerine ait geçici vergi beyannamelerinin fotokopileri
• Rapor Dönemi içinde verilen KDV, Muhtasar ve Geçici Vergi Beyannamelerine ilişikin döküm
• KDV
• MUHTASAR
• GEÇİCİ VERGİ
• Rapor Döneminde çalışan personele ilişkin bilgiler
• En son yapılan Genel Kurula ait hazirun cetveli
• Sermaye veya hissedar veya hissedarların ikamegah değişikliklerine ait bilgiler,
• Genel Kurul kararlarının yayınlandığı Ticaret Sicil Gazeteleri (Anasözleşme değişiklikleri ile ilgili )
• Rapor Dönemi içinde kullanılan kredilere ilişkin bilgiler
• Rapor Dönemi içinde kullanılan kredilere ilişkin Muavin Defter Dökümleri (Kapanmış hesaplar Dahil)
• Rapor Döneminin sabit kıymetler ve birikmiş amortismanlar hesapları muavini.
• Rapor Döneminin amortisman giderleri fişi.
• Varsa Rapor Döneminde satılan sabit kıymetlerin;
a- alış tarihi
b- alış değeri
c- satış faturası tarihi
d- satış tutarı
e- satış tarihindeki sabit kıymet değeri
f- birikmiş amortisman tutarı
• Rapor Döneminin Kanunen Kabul Edilmeyen Giderlerinin ayrıntısı
• Rapor Döneminin bilançosunda bulunan vadesi geçmiş sigorta prim borçları tutarı...............
• Şüpheli alacaklar (128), şüpheli alacaklar karşılığı (129) ve geçmiş yıllarda şüpheli hale gelmiş alacaklardan tahsil edilen varsa gelir hesabının muavin dökümleri
• Sanayi Sicil Belgesi Fotokopileri
• Kapasite raporu fotokopisi (yeni alınmış veya revize edilmiş)
• Varsa yenilenmiş fire tespit yazıları
• Yatırım teşvik belgelerinin ve eklerinin fotokopisi
• Yatırım teşvik belgelerinin ve eklerinin noter tasdikli örneği
• Rapor örneğine uygun hazırlanmış yatırım teşvik harcama listeleri
• Yatırımda kullanılan sabit kıymetlere ait alış faturalarının fotokopisi
• Yatırımda kullanılan sabit kıymet ithal ise gümrük giriş beyanname fotokopisi
• Yıl içinde kapatılan, kapama müracaatı yapılan veya süre uzatımı yapılan belgelerin fotokopileri
• Muhasebeden sorumlu olanların Adı Soyadı, Görevi ve 3568 sayılı kanuna göre ünvanları ve Oda sicil no’ları
• Finansman giderleri (780) muavinleri (kur farkı giderleri dahil)
• Mükellef kurumun rapor döneminde üretimini yaparak sattığı mamul ve yarı mamullerin, mamul cinsine göre ayrıntılı kaydi envanter bilgileri
• Yıl içindeki ilk madde, yardımcı madde ve malzemenin cinslerine göre ayrıntılı kaydi envanter bilgileri
• Mükellef kurumun rapor döneminde alım satımını yaptığı ticari emtianın yıl içi hareketlerine göre ayrıntılı kaydi envanter bilgileri
• Stok maliyet değerleme yöntemi
• Mükellef kurumun incelenen döneme ilişkin Satışların Maliyeti Tablosu (bu dönemde üretilen ve satılan mamullerin maliyeti, stok değişimleri de dikkate alınmak suretiyle )
• İletişim Araçları Telefon ve Fax varsa Telex numaraları
• Kanuni iş merkezi adresi ile varsa şube sayısı ve şube adresleri ayrıca irtibat bürolarının adresleri
• Mükellefin rapor döneminin I-II-III-IV.geçici vergi dönemlerinde kesinti suretiyle ödenen gelir vergisine ilişkin bilgiler.
• Mükellefin rapor döneminin I-II-III-IV.geçici vergi dönemlerinde kesinti suretiyle ödenen gelir vergisine ilişkin bilgilere ait 31 Aralık tarihli banka yazılarının fotokopileri
VII. KURUMLAR VERGİSİ BEYANNAMESİ TASDİK RAPORLARI KAPSAMI
Kurumlar Vergisi Beyannamesinin tasdik raporu ile idareye sunulmasında önemli bir gaye söz konusudur. Bu gaye, ödenecek Kurumlar Vergisinin doğruluğunu tespit ederek kamu yararı ilkesinin yerine getirilmesidir. Bununla birlikte, ‘defter ve belgeleri üzerinde inceleme ve karşıt inceleme yapılmak suretiyle hasılat ve giderlerin doğrulukları ile gerçeğe ve mevzuata uygunluklarının tespit edilmesi; Değerleme, amortisman, yatırım indirimi ile diğer indirim ve istisna tutarlarının doğru ve mevzuata uygun bir biçimde hesaplanıp hesaplanmadığının kontrol edilmesi; Kayıtların genel muhasebe kurallarına ve mevzuata uygun olarak tutulup tutulmadığının, mali tablolara doğru olarak aktarılıp aktarılmadığının, vergi ve benzeri mali yükümlülüklerin doğru olarak tespit edilip edilmediğinin araştırılması; Gerektiğinde kaydi envanter ve randıman tespiti çalışmaları yapılarak beyan edilen gelirin doğruluğunun denetlenmesi , Yapılan çalışmalar sonucunda ortaya çıkabilecek risklerin şirket yöneticileri ile görüşülerek gerekli düzeltmelerin yaptırılması, Şirketin kesin mali tabloları hazırlandıktan sonra, vergi matrahı ve kurumlar vergisi hesaplamasının doğruluğunun kontrol edilmesi; Kurumlar Vergisi Beyannamesi'nin onaylanması, Tasdik işlemi sonucunda yapılan çalışmanın sonuçlarını özetleyen ve ilgili Yeminli Mali Müşaviri müştereken ve müteselsilen sorumlu kılan Kurumlar Vergisi Beyannamesi Tam Tasdik Raporu'nun hazırlanması ve süresinde ilgili vergi dairesine ve şirkete verilmesi, Kurumlar Vergisi Beyannamesi tasdikinin amacı ile sınırlı olmak üzere aylık olarak verilen KDV ve muhtasar beyannamelerin örnekleme yolu ile kontrol edilmesi,(7)
VIII.TASDİK VE TASDİKTEN DOĞAN SORUMLULUK
3568 Sayılı SERBEST MUHASEBECİLİK, SERBEST MUHASEBECİ MALÎ MÜŞAVİRLİK VE YEMİNLİ MALÎ MÜŞAVİRLİK KANUNU’nun 12.Maddesinde konuya ilişkin olarak sorumluluk açıklanmıştır. Buna göre ‘Yeminli malî müşavirler gerçek ve tüzelkişilerin veya bunların teşebbüs ve işletmelerinin malî tablolarının ve beyannamelerinin mevzuat hükümleri, muhasebe prensipleri ile muhasebe standartlarına uygunluğunu ve hesapların denetim standartlarına göre incelediğini tasdik ederler.
Yeminli malî müşavirlerin tasdik edecekleri belgeler, tasdik konuları ile tasdike ilişkin usul ve esaslar; gerçek ve tüzelkişilerin mükellefiyet şekilleri, iş kolları ve ciroları, döviz kazandırıcı işlemleri, ithalat ve ihracatları, yatırımın miktarları ve nevileri ile belgelerin ibraz edileceği merciler esas alınmak suretiyle Maliye ve Gümrük Bakanlığınca çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir.
Kanunları gereğince, kamu kurum ve kuruluşlarına verilen tasdik edilmiş mali tablolar, kamu idaresinin yetkili memurlarınca, tasdikin kapsamı ölçüsünde incelenmiş bir belge olarak kabul edilir. Ancak, çeşitli kanunlarla kamu idaresine tanınan teftiş ve ineleme yetkilerinin kullanılmasına ve gerektiğinde tekrarına ait hususlar saklıdır.
Yeminli malî müşavirler yaptıkları tasdikin doğruluğundan sorumludurlar. Yaptıkları tasdikin doğru olmaması halinde, tasdikin kapsamı ile sınırlı olmak üzere, ziyaa uğratılan vergilerden ve kesilecek cezalardan mükellefle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar. Yeminli malî müşavirler yaptıkları tasdikin kapsamını düzenleyecekleri raporda açıkça belirtirler.
Bu Kanun hükümlerine göre meslek icra edenlerin vergi kanunları ve diğer kanunlardaki sorumlulukları saklıdır.(8)
IX.SONUÇ
Mükelleflerimiz Nisan ayı içerisinde Kurumlar vergisi Beyannamelerini İlgili Vergi dairelerine beyan yolu ile verecekler. Beyan edilen Gelir ve giderlere ilişkin tespitler tam tasdik raporları ile Yeminli Mali Müşavirliklerimizce düzenlenecektir.
Ticari faaliyet gösteren ve bu faaliyetin neticesinde ülkemize katkıda bulunan tüm işletmeler takdire şayandırlar. Elbetteki elde edilen kazançların vergilendirilmesi ile ülkemizin yaşanılası güzellikleri bir kat daha artacaktır.Bu ilişki ayrılmaz bir sarmaldır.
Önemli bir Vergi güvenlik müessesesi olan, Yeminli Mali Müşavirliklerin konuya ilişkin,bu anlamdaki katkısı ve sorumlulukları tartışılmazdır.
YARARLANILAN KAYNAKLAR
1,2,3-Galip Sarımeşeli
4-Gelir İdaresi Başkanlığı
5-İtisadi Dayanışma.com
6-Gelir İdaresi Başkanlığı
7-Vergiportali.com
8-3568 Sayılı SERBEST MUHASEBECİLİK, SERBEST MUHASEBECİ MALÎ MÜŞAVİRLİK VE YEMİNLİ MALÎ MÜŞAVİRLİK KANUNU’
Kadir Dodi
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
İşletme Yönetimi Bilim Uzmanı
www.muhasebenet.net
kadirdodi@ahsel.com.tr
19.03.2008
Copyrıght © 2005 -2008 www.muhasebenet.net- www.muhasebenet.com - Türkiye'nin muhasebe rehberi. Her hakkı saklıdır.