İran’da Elbruz dağları üzerinde yükselen ve Hasan Sabbah’ın kendine üs edinmesiyle bilinen kale Kazvin’in kuzeydoğusunda yer almaktadır. Orta Çağ’da Rûdbâr vadisinde bulunan elli kadar müstahkem kalenin en meşhuru olan Alamut, Deylem sınırında Rûdhâne-i Alamut vadisiyle Tâlekan nehrinin birleştiği yerden 2, Kazvin’den ise 6-8 fersah mesafede 2000 m. yükseklikteki yalçın kayalar üzerinde kurulmuştur. Âluh ve âmût (âmûht) kelimelerinden meydana gelen Alamut ismi, eski Fars dilinin Taberistan şivesinde “kartal yuvası” veya “kartal eğitimi” anlamına gelmektedir. Bazı kaynaklarda ifade edildiği üzere kale Deylem hükümdarlarından biri tarafından kuruldu. Ancak daha sonra 860 yılında Taberistan Alevileri’nin reisi Hasan b. Zeyd ed-Dâî-İlelhak tarafından yeniden inşa edilen kale, asıl şöhretini Haşşâşîn’in lideri ve İsmaili Devleti’nin kurucusu Hasan Sabbah’a borçludur.
Alamut Kalesi’ni 4 Eylül 1090 tarihinde ele geçiren Hasan Sabbah burasını Batıni karargâhı haline getirdi. Hasan Sabbah’ın Alamut’taki faaliyetlerine son vermek isteyen Sultan Melikşah, 1091-1092 yıllarında vezir Nizamülmülk ile birlikte kaleye asker sevk edip burayı kuşattıysa da başarılı olamadı. Kale daha sonra defalarca kuşatıldıysa da fethi mümkün olmadı. Uzun süre Bâtınîler’in elinde bulunan Alamut Kalesi 19 Kasım 1256’da Moğol Hükümdarı Hülâgû’nun askerlerine boyun eğmek zorunda kaldı. Alamut’un son hâkimi Rükneddin Hürşah, Hülâgû’ya karşı koyamayacağını anlayınca teslim oldu. Hülâgû kaleyi yerle bir etti ve halkını kılıçtan geçirdi. Burada bulunan zengin kütüphaneyi de veziri meşhur tarihçi Alâeddin Atâ Melik Cüveynî’ye teslim etti. İsmaililer daha sonra Alamut’u yeniden işgal etmek için seferber oldularsa da Moğollar tarafından püskürtüldüler. Alamut Kalesi Safeviler zamanında tamir edilerek siyasi suçlular için hapishane olarak kullanıldı. Zaman zaman eşkıyanın eline geçen Alamut’un Avşarlılar, Zendliler ve Kaçarlar devrindeki durumu hakkında ise bilgi yoktur. Bugün harabe halinde olan kalenin yanında aynı adı taşıyan bir kasaba vardır.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Abdülkerim Özaydın, Alamut, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt.2, 1989
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
Alamut Kalesi
İran’da Elbruz dağları üzerinde yükselen ve Hasan Sabbah’ın kendine üs edinmesiyle bilinen kale Kazvin’in kuzeydoğusunda yer almaktadır. Orta Çağ’da Rûdbâr vadisinde bulunan elli kadar müstahkem kalenin en meşhuru olan Alamut, Deylem sınırında Rûdhâne-i Alamut vadisiyle Tâlekan nehrinin birleştiği yerden 2, Kazvin’den ise 6-8 fersah mesafede 2000 m. yükseklikteki yalçın kayalar üzerinde kurulmuştur. Âluh ve âmût (âmûht) kelimelerinden meydana gelen Alamut ismi, eski Fars dilinin Taberistan şivesinde “kartal yuvası” veya “kartal eğitimi” anlamına gelmektedir. Bazı kaynaklarda ifade edildiği üzere kale Deylem hükümdarlarından biri tarafından kuruldu. Ancak daha sonra 860 yılında Taberistan Alevileri’nin reisi Hasan b. Zeyd ed-Dâî-İlelhak tarafından yeniden inşa edilen kale, asıl şöhretini Haşşâşîn’in lideri ve İsmaili Devleti’nin kurucusu Hasan Sabbah’a borçludur.
Ömer Hayyam
Ömer Hayyam, İranlı alim, şair ve filozoftur. Batı’da, Doğu’nun en fazla hayranlık duyulan şairi ve en tanınmış alimlerinden biridir. 1892 yılında Londra’da onun adına bir kulüp kuruldu, 1970 yılında ayın üzerindeki bir kratere, 1980 yılında yeni bulunan bir kuyruklu yıldıza adı verildi. Rubaileriyle meşhurdur. Rubailerinin sayısı 158'dir. Fakat kendisine mal edilenler binin üzerindedir. Ömer Hayyam için tarihteki ilk bilinen savaş karşıtı eylemci yakıştırması da yapılmaktadır. Rubailerinin Türkçeye çevirisi farklı birçok çevirmen tarafından yapılmışsa da rubaileri Türk halkına sevdiren çeviri Sabahattin Eyüboğlu tarafından yapıldı.
Ma Zhu
Çinlileşmiş Müslüman bir ailenin çocuğu olan Zhu, Cengiz Han’a katılarak Moğollar’ın hizmetine girdi. Kubilay Han tarafından Yunnan eyaletine sivil vali olarak tayin edildi. Buharalı kumandan Seyyid el-Ecel Şemseddin Ömer’in on beşinci ve Hz. Peygamber’in kırk beşinci dereceden torunudur. İslâmî adı Yûsuf olan Ma Zhu Çinliler tarafından Wen Bing, Zhong Xiu ve Zhinan Loren diye tanınır. Yunnan’da Ming hânedanının son hükümdarı olan Yungli’nin sarayında kâtip olarak göreve başladı. Yunnan’ın Manchu hânedanı tarafından zapt edilip Ming ailesinin ortadan kaldırıldığı dönemde herhangi bir zarar görmediği anlaşılan Ma Zhu, Yunnan’ın küçük bir kasabasında Müslüman bir ailenin yanında öğretmenlik yapmaya başladı. Ma Zhu, o dönemde Yunnan eyaletinin en bilgili kişisi sayılan He Guanwu’dan öğrenim görmek üzere Kunmingin batısındaki Wuding’e gitti. Burada kısa zamanda tanınan Ma Zhu bilgisi ve başarısı ile etkili oldu. Halk onu geleneksel Çin klasiklerini ve saray hizmetinde kazandığı devlet adamlığı tecrübesini gençlere öğretmekle görevlendirdi. Bu maksatla Konfüçyanist teoriye dayanan, İslâm ahlâkı ile de bezenmiş, Jing Quan adlı politika konusundaki iki ciltlik eserini yazdı.
Rusçuklu Çelebizade Şerif Hasan Paşa
Hayatının ilk yılları hakkında bilgi sahibi olmadığımız Şerif Hasan’ın, III. Mustafa devrindeki Rus seferlerine serdengeçti ağası olarak katıldığı ve Kırım Hanı Giray Han ile birlikte akınlarda bulunduğu bilinmektedir. Buradaki yararlılıkları üzerine kapıcıbaşılık payesi verildiyse de babası gibi ayan olmak istediğinden bu rütbe geri alındı; daha sonra yanına sığındığı eski Kırım Hanı III. Selim Giray’ın aracılığıyla Rusçuk’ta oturmasına izin verildi. 1773 yılında vezirlik payesini alarak İlbasan sancakbeyiliğine getirilen paşa, Yergöğü Kalesi’nin fethini başaramadığı gibi nakledildiği Özi Kalesi muhafızlığı görevine gitmekte yavaş davrandığı için vezirlikten uzaklaştırıldı. Bundan sonra bazen Selanik, bazen Filibe’de ikamete mecbur tutulan Hasan Paşa 1787 yılında vezir payesi verilerek Misivri ve Vidin muhafızlığına gönderildi; 1790 yılında ise sadaret mührü verilerek sadrazamlık mevkine tayin edildi.
Huneyn Gazvesi
Huneyn Gazvesi Kur’ân-ı Kerîm’de adına yer verilen iki gazveden biridir. Eğer Resûlullah düşmanı şaşırtmak amacıyla bir hücum yapmayı tasarlamış olsaydı kendi usulüne göre ters bir yol izlemesi ve o sırada Mekke üzerine yürüyüşe geçen düşman kuvvetlerini durdurmak zorunluluğundan dolayı da doğrudan düşmanın üzerine gitmesi gerekirdi. Mekke ile Necid arasında yayılmış olan Hevâzin kabileler topluluğu ile Kureyş arasında ticarî rekabetin de tesiriyle Câhiliye döneminden beri süregelen bir düşmanlık vardı. Bu düşmanlık, Kureyş’e mensubiyeti sebebiyle Resûl-i Ekrem’e ve onun getirdiği İslâmiyet’e de yönelmişti. Hevâzinliler’den özellikle göçebe hayatı yaşayan bazı kabileler Hudeybiye Antlaşması’nın yol emniyetiyle ilgili hükümlerini ihlâl ettiklerinden Hz. Peygamber üzerlerine bazı küçük seriyyeler göndermişti. Ancak kin ve düşmanlıkları artarak devam ettiği için Hevâzinliler, Mekke’nin fethi sırasında Resûlullah’ın Kureyş’ten sonra en önemli hedeflerinden biri haline geldi. Hevâzinliler de Hz. Peygamber’in büyük bir ordu ile Medine’den yola çıktığını işittikleri zaman onun kendi üzerlerine yürüyeceğini düşünmüşler ve savaş hazırlıklarına başlamışlardı.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun
ANASAYFA
HABERLER
ANSİKLOPEDİ
MAKALELER
RESİMLERLE TARİH
RÖPORTAJLAR
ARŞİV
GİZLİLİK
HAKKIMIZDA
KÜNYE
İLETİŞİM
REKLAM
TARİH
İLETİŞİM FORMU
'Bilge Ansiklopedi' parolası ile yayın hayatına başlayan Beyaz Tarih bilgiye ulaşabileceğiniz en hızlı ve en güvenli internet adresidir. Tarihi ve güncel konular üzerine özel hazırlanmış dosyalar, makaleler, haberler, kültür-sanat yayınları ve ansiklopedi maddeleri ile akademisyenlerin yazıları eşliğinde yaşanmış tarihi öğrenmek adına gerçeğe vakıf olacağınız bir tarih platformudur.'