TavsiyeEdiyorum.com > Makale Kütüphanesi > Uzm.Psk.Merve KIRNA > Çocukta Enürezis (İdrar Kaçırma) ve Enkoprezis (Dışkı Kaçırma)
İzmir Psikolog
Psk. M. Berk KARAOĞLU
■ Çocuk ve Ergen Psikolojisi
■ Aile Terapileri
■ Bireysel Psikoterapi
■ Cinsel Terapiler
Çocukta Enürezis (İdrar Kaçırma) ve Enkoprezis (Dışkı Kaçırma)
MAKALE #20622 © Yazan Uzm.Psk.Merve KIRNA | Yayın Haziran 2019 | 1,472 Okuyucu
Enürezis Ve Enkoprezis Nedir?
Çocukluk çağında sık görülen altına kaçırma durumu, 5 yaşından sonra Enürezis (idrar kaçırma) ve 4 yaşından sonra Enkoprezis (dışkı kaçırma) olması durumunda çocuğu ve ebeveynlerini sıkıntıya sokan fizyolojik ve/veya psikolojik bir durumdur. Çocuklarda mesane kontrolü sağlanana kadar ortalama 2 – 3 yaşlarına kadar geceleri alt ıslatma problemi yaşamaları normal bir durumdur. Tuvalete gitme gereksinimi yeterli düzeyde kas kontrolü gerektirdiğinden, çocuklarda 4 yaşına kadar tuvalete gitme kazanımı devam etmektedir. Çocuğun bağırsak ve mesane kontrolü öncelikle gece dışkı kontrolü ile başlar; sonrasında gündüz dışkı kontrolü, gündüz idrar kontrolü ve son olarak gece idrar kontrolü ile sonlanır.
DSM-V alt ıslatma bozukluğunu 3’e ayırmaktadır:
• İstemsiz alta kaçırmanın sadece gece, uyku sırasında olması durumuna enürezis noktürnal
• İstemsiz alta kaçırmanın sadece gündüz uyanıklık durumunda gerçekleşmesi durumuna enürezis diürnal
• İstemsiz alta kaçırmanın hem gece uyku sırasında hem de gündüz uyanıklık sırasında olmasına da enürezis noktürnal ve diürnal
Enürezis Primer enürezis ve Sekonder enürezis olmak üzere iki gruba ayrılır.
• Primer enürezis : Çocuğun bebekliğinden beri mesanesini kontrol etmeyi hiçbir zaman kazanamadığı durumudur. Genellikle enürezis sorunu yaşayan çocukların %80i bu gruptadır. Geceleri daha sık görülür ve çoğunlukla gece idrar kaçırma şeklindedir. Primer enürezis daha çok genetik yatkınlıklar, biyolojik ve gelişimsel etkenler, ebeveynlerin çocuğa yetersiz ve düzensiz tuvalet eğitimi vermesi neden olmaktadır.
• Sekonder enürezis: Çocuğun en az 6 ay ve 1 yıl arasında altına kaçırmayıp kuru bir dönem geçirdikten sonra, tekrar idrar kaçırmaya başlanması ise sekonder enürezisdir. Burada önemli bir ayrım çocuğun tuvalet eğitimi kazanmış olması ve tuvalet kontrolünü sağladıktan sonra alt ıslatma probleminin başlamasıdır. Bu durum Enürezis yaşayan çocukların %20’sini oluşturur. Sıklıkla 5-8 yaşlarında görülür. Sekonder enürezise neden olan durumlar ise genellikle fizyolojik ve/veya psikolojik nedenlerdir.
Enürezis Nedir ve Nedenleri Nelerdir?
Biyolojik Nedenler:
• Genetik alt yapının olması: Ebeveynlerinde ya da yakın akrabalarının çocukluk dönemlerinde enürezis problemi yaşamış olması çocuğun enürezis problemi yaşamasına neden olabilmektedir. Yapılan araştırmalar alt ıslatma sorunu olan çocukların ebeveynlerininde çocukluk yıllarında bu problemi yaşamış olduklarını göstermiştir.
• Hormonal Etkenler: İdrarın vücuttan atılımı gündüzleri daha fazla iken geceleri bu oran 2-3 kat azalmaktadır. Enürezis problemi yaşayan çocuklarda bu atılımın geceleri azalmaması çocukların alt ıslatma sorunu yaşamalarına neden olabilmektedir.
• Mesane, böbrek ile ilgili sorunlar
• Gelişimsel bozukluklar
Kullanılan ilaçların yan etkisi
• Bazı çocuklarda da derin uykudan uyanamama problemi de enürezise neden olabilmektedir.
Psiko-sosyal Nedenler:
• Annenin hamile olması ya da kardeş kıskançlığı
• Tuvalet eğitiminin çocuğun hazır olmadığı zamanda verilmesi ya da yanlış tuvalet eğitimi tutumları. Örn: Çocuğu cezalandırma, kızma, bağırma ve inatlaşma.
• Yanlış ve yetersiz ebeveyn tutumları: Çok sert, baskıcı bir ebeveyne karşı pasif bir cevap ya da aşırı koruyucu, sahiplenici ebeveyne karşı bebeksi tutum sergileme.
• Çocuğun yaşadığı olumsuz yaşam olayları: Aile içinde yaşanan kavgalar, tartışmalar, ebeveyn ayrılıkları, dayak yeme, şiddet görme, kardeş kıskançlığı, yeni bir kardeşin olması, taşınma, göç, hastalık, ölüm, okulda yaşanan problemler sonucu ortaya çıkan yoğun kaygı duygusu enürezise neden olabilir.
Enkoprezis (Dışkı kaçırma) durumu, çocuğun bağırsak kontrolünü sağlamış olmasına, kakasını tutma ve bırakma işlevini gerçekleştirecek yaşa ve olgunluğa gelmiş olmasına rağmen kakasını altına ya da uygun olmayan yerlere yapması durumudur. 4 yaşını aşmış olan çocuk için tekrarlayıcı nitelikte kaka yapma eylemini gerçekleştirmesi ve bu davranışın en az 3 ay süre ile ayda bir kez meydana gelmesi ve tıbbi bir duruma bağlı olmama durumudur.
Enkoprezis Primer enkoprezis ve Sekonder enkoprezis olmak üzere iki gruba ayrılır.
• Primer enkoprezis: Çocuğun bebekliğinden 4 yaşına kadar kakasını tutması ile ilgili hiç kontrol geliştirmediği durumlarda görülmektedir.
• Sekonder enkoprezis: Çocuk kakasını kaçırma davranışını en az 1 yıl kontrol edebildikten sonra kakasını kaçırmaya başlama durumunda görülmektedir.
Dışkı kaçırmanın kabızlığa bağlı olup olmaması da önemli bir noktadır. Eğer kabızlığa bağlı ise öncelikle tıbbi bir destek ile çocuğa uygun bir beslenme programı uygulanarak kabızlığın önlenmesi gerekmektedir. Sorun kabızlık ile ilgili değilse yapılacak psikolojik değerlendirme çok önemlidir.
Enkoprezis Nedenleri
Biyolojik Nedenler:
• Bağırsak bozuklukları
• Kabızlık
• Gelişim bozuklukları
Psikososyal Nedenler:
• Çocuğun yaşadığı olumsuz yaşam olayları: Aile içinde yaşanan kavgalar, tartışmalar, ebeveyn ayrılıkları, dayak yeme, şiddet görme, kardeş kıskançlığı, yeni bir kardeşin olması, taşınma, göç, hastalık, ölüm, okulda yaşanan problemler sonucu ortaya çıkan yoğun kaygı duygusu enürezise neden olabilir.
• Annenin çok titiz olması
• Tuvalet eğitiminin çocuğun hazır olmadığı bir yaşta verilmesi, yetersiz bir eğitim verilmesi ya da eğitim sırasında çocuğun baskıya maruz kalması, zorlamaların olması.
• Yanlış ve yetersiz ebeveyn tutumları. Çok sert, baskıcı bir ebeveyne karşı pasif bir cevap ya da aşırı koruyucu, sahiplenici ebeveyne karşı bebeksi tutum sergileme.
• Çocukta dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olması nedeniyle tuvalet yapma kazanımını geliştirememiş olması
• Çocuğun kişilik biçimi olarak inatçı bir yapıya sahip olması ve tuvalet eğitimine karşı direnç göstermesi
Enürezis ve Enkoprezisi Önlemenin Yolları Nelerdir?
• Primer enürezis ve enkoprezis tedavisinde çocuğa psikolojik destek sağlamak önemli bir yer tutmaktadır.
• Öncelikle çocuğunuz hazır olduğu zaman tuvalet eğitimi vermeye başlamalısınız. 1,5-2 yaş arası çocuklar tuvalet eğitimini almaya hazır olmaktadırlar. Yapılamaması gereken ilk şey çocuğun altını bezlemenizdir, bu durum önlem olmaktan çok yaşanan durumu pekiştirmeye neden olmaktadır. Tuvalet eğitimi verirken sizin nasıl tuvalete gittiğinizi anlatmanız ve çocuğa da nasıl yapabileceğini göstererek, lazımlık kullanım konusunda bilgilendirin.
• Tuvalet kazalarını cezalandırmayın, sesinizi yükseltmeyin ya da bağırmayın. Cezalar öğretici olmaz. “Tuvalete gitmeye ihtiyacın var mı?”, “Tuvaletin var mı?” demek yerine belirli aralıklarla “İç çamaşırını kontrol et bakalım kuru mu” demek daha hatırlatıcı olmaktadır. Böylelikle hem çocuğunuzun sorumluluk bilincinin gelişmesine hem de yaşadığı sıkıntılı konu üstünde daha fazla kontrolü olduğu duygusu hisseder. Sonuç olarak çocuk kendi sorumluluğunu alıp, kendisine bakabildiğini hissettiği için büyümüş hissetmesine yardımcı olur. Eğer “kuru” cevabını alırsanız “İç çamaşırının kuru olması ne kadar güzel” şeklinde çocuğunuzun davranışını pekiştirmek için ödüllendirici, destekleyici bir cümle söyleyiniz. Kuru kalmanın önemini ne kadar sık tekrarlarsanız çocuğunuz altını ıslatmamanın yararlarını farkedebilmesi o kadar hızlı olur. Ayrıca altını ıslatmadığı zamanlarda “Altının ıslak olmaması çok güzel, şimdi seninle birlikte istediğin bir oyunu birlikte oynayabiliriz”, “Sevdiğin bir masalı okuyabiliriz” ya da “Sevdiğin bir çizgi filmi izleyebiliriz” gibi küçük ödüllerden yararlanabilirsiniz.
• Sorduğunuzda altının ıslak olması durumunda sakin ve yumuşak tepkiler ile birlikte tuvalete gitme egzersizlerini gün içinde sık sık tekrarlayarak çocuğunuzun tuvalete gitme kazanımını sağlamasını hızlandırabilirsiniz. Gün içinde yaptığınız tuvalete gitme egzersizleri sırasında çocuğunuzun çişini ya da kakasını yapması gerekmez, önemli olan doğru tuvalet hareketlerinin kazanımının sağlanmasıdır.
• Gün içinde çocuğunuzun alması gereken sıvı alımını yapmaya özen gösterin ki çocuğunuzun vücudu susuz kalmasın. Yatmadan 2 saat önce sıvı alımını kesmeye çalışın ve mutlaka yatmadan önce tuvalete götürün. Bunun haricinde gün içerisinde tuvaleti geldiğinde 1 dakika tuvaletini tutmasını isteyin ve tuttuğu zaman küçük bir ödül verin. Süreyi giderek 2 dakika, 3 dakika şeklinde uzatın. Bu idrar kesesinin kapasitesini arttırmasına yardımcı olmaktadır. Altını ıslattığı durumlarda yatağın çarşaflarının değişimi ya da kıyafet değişimi sırasında çocuğunuzun aktif katılımını sağlayın.
• 4 yaşında kaka kaçırma devam ediyorsa enkoprezis, 5 yaşından sonra idrar kaçırma devam ediyorsa enürezis olarak tanımlanır. Enürezis ve/veya enkoprezis tedavisine geçmeden önce çocuğun detaylı öyküsünü almak çok önemlidir. Fizyolojik bir sıkıntı olup olmadığının araştırılması ve tıbbi incelemelerin yapılması için mutlaka bir uzmana danışılmalı. Ayrıca alta kaçırmanın altında yatan psikolojik nedenlerin detaylı incelenmesi için bir uzmandan psikolojik destek alınması gerekmektedir.
Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.
Yazan
Uzm.Psk.Merve KIRNA
▶ Yazarla İletişim
Bu makaleden alıntı yapmak için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir:
"Çocukta Enürezis (İdrar Kaçırma) ve Enkoprezis (Dışkı Kaçırma)" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Uzm.Psk.Merve KIRNA'e aittir ve makale, yazarı tarafından TavsiyeEdiyorum.com (http://www.tavsiyeediyorum.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır.
Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak Uzm.Psk.Merve KIRNA'nın izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz.
1 Beğeni
Yazan Uzman
Uzm.Psk.Merve KIRNA
İstanbul (Online hizmet de veriyor)
Uzman Psikolog
Bu Üyemize Mesaj GönderinEposta
İzmir Psikolog
Psk. M. Berk KARAOĞLU
■ Çocuk ve Ergen Psikolojisi
■ Aile Terapileri
■ Bireysel Psikoterapi
■ Cinsel Terapiler
Makale Kütüphanemizden
İlgili Makaleler Uzm.Psk.Merve KIRNA'nın Makaleleri
► Enürezis (İdrar Tutama) ve Enkoprezis (Dışkı Tutamama) Tanı ve Tedavisi Psk.Engin OLGUN
► Dışkı Kaçırma Psk.Dnş.Gökçenur GÖDEK
► Çocuklarda Alt Islatma ve Dışkı Kaçırma Psk.Şahin UÇAR
► Kaka İmparatorluğu / Çocuklarda Alt Islatma – Dışkı Kaçırma Psk.Hakan TOKGÖZ
► Çocuklarda Davranış Bozuklukları, Nedenleri ve Tedavisi (Kekemelik, Alt Islatma, Dışkı Kaçırma) Veli DERİN
► Çocuklarda Gece Islatmaları, Alt Islatma, İdrar Kaçırma- Enürezi Psk.Mahmut KIZILBOĞA
► Çocuklarda Kaka Kaçırma Psk.Saadet ELEVLİ
► Fomo: Gelişmeleri Kaçırma Korkusu (Fear Of Missing Out) Psk.Damla KANKAYA
► Çocuklarda Alt Islatma ve Kaka Kaçırma Nedir? Tedavi Yöntemleri Nelerir? Psk.Nagehan YETGİNER
► Çocuklarda Alt Islatma (Enürezis) Psk.Zehra BİNİCİ
► Alt Islatma (Enürezis) Hakkında Bilmedikleriniz Psk.Fahrettin ÖZÇELEBİ
TavsiyeEdiyorum.com Bilimsel Makaleler Kütüphanemizdeki 19,482 uzman makalesi arasında 'Çocukta Enürezis (İdrar Kaçırma) ve Enkoprezis (Dışkı Kaçırma)' başlığıyla benzeşen toplam 46 makaleden bu yazıyla en ilgili görülenleri yukarıda listelenmiştir.
► İşsizliğin Psikolojik Etkileri Nisan 2020
► Karantina’da İlişkileri Güçlü Tutmak İçin 12 Öneri Nisan 2020
► Koronavirüs Döneminde Panik Bozukluğu ve Okb (Obsesif Kompulsif Bozukluk) Hastalarına Öneriler Nisan 2020
► Hamilelikte Koronavirüsün Psikolojik Etkilerine Karşı 7 Öneri Mart 2020
► Koronavirüs (Kovid-19)’un Psikolojik Etkileri & Çocuklara Koronavirüs'ü Nasıl Anlatmalıyız? & Sosyal İzolasyon Boyunca Neler Yapabiliriz? Mart 2020
► Siber Zorbalık Şubat 2020
► Psikoterapi Nedir? Ne Zaman Terapi Desteği Alınmalı? Şubat 2020
► Doğum Öncesi, Doğum Anı ve Doğum Sonrasına Psikolojik Olarak Hazırlanmanın Önemi Şubat 2020
► Doğum Korkusu Nedir? Şubat 2020
► Bağlanma Stiliniz İlişki Seçiminizi Etkiliyor Şubat 2020
Uzm.Psk.Merve KIRNA'nın Diğer 25 Makale ve Yazısı
enürezis, enkoprezis, alt kaçırma, idrar kaçırma, kaka kaçırma, tuvalet eğitimi, çocuklarda tuvalet eğitimi
Sitemizde yer alan döküman ve yazılar uzman üyelerimiz tarafından hazırlanmış ve pek çoğu bilimsel düzeyde yapılmış çalışmalar olduğundan güvenilir mahiyette eserlerdir. Bununla birlikte TavsiyeEdiyorum.com sitesi ve çalışma sahipleri, yazıların içerdiği bilgilerin güvenilirliği veya güncelliği konusunda hukuki bir güvence vermezler. Sitemizde yayınlanan yazılar bilgi amaçlı kaleme alınmış ve profesyonellere yönelik olarak hazırlanmıştır. Site ziyaretçilerimizin o meslekle ilgili bir uzmanla görüşmeden, yazı içindeki bilgileri kendi başlarına kullanmamaları gerekmektedir. Yazıların telif hakkı tamamen yazarlarına aittir, eserler sahiplerinin muvaffakatı olmadan hiçbir suretle çoğaltılamaz, başka bir yerde kullanılamaz, kopyala yapıştır yöntemiyle başka mecralara aktarılamaz. Sitemizde yer alan herhangi bir yazı başkasına ait telif haklarını ihlal ediyor, intihal içeriyor veya yazarın mensubu bulunduğu mesleğin meslek için etik kurallarına aykırılıklar taşıyorsa, yazının kaldırılabilmesi için site yönetimimize bilgi verilmelidir.
02:35
© TavsiyeEdiyorum.com 2007 - 2021
Misyonumuz
Güvenilirlik Sözümüz
Uzman Listesi
Yeni Uzman Kayıt
Yardım
Bize Yazın!
TavsiyeEdiyorum.com, sitede listelenen hiçbir uzmanla bağlantısı olmayan tarafsız ve objektif bir portaldır. Sitenin tüm hakları saklıdır. Site içindeki hiçbir öğe (tavsiye yazıları dahil) izinsiz başka bir ortamda yayınlanamaz. Sitemizi kullanan ziyaretçilerimiz, Site Sözleşmesi ve Yararlanma Şartları, Kişisel Verilerin Korunması Aydınlatma Metni, Çerez Politikası ve Telif Şartlarını kabul etmiş sayılır.