Ülkemizde sık sık gündeme gelen ulaşım engellemelerle beraber VPN kullanımının artması da kaçınılmaz şekilde gözlemleniyor. Beynelmilel firmaların gözünden kaçmayan bu vaziyet da bir takım VPN hizmet sağlayıcıların ülkemize özel kampanyalar yapmasıyla sonuçlanıyor.
VPN, direk çevirecek olursak İngilizce sanal özel ağ (virtual private network)mananına geliyor ve olmadığınız bir yerdeki fiziksel bir ağa sizi uzaktan bağlıyor. Kimisi bu teknolojiyi şirketlerinin mahalli ağına sanki oradaymış gibi bağlanmak için kullansa da bir takım zorunluluklardan dolayı bu kavramı tıpkı DNS gibi öğrenmek zorunda kalan yoldaki yurttaş için VPN girilemeyen sitelere girilebilmesini sağlayan mucizevi bir çözüm.
VPN nasıl çalışır?
VPN, bir hayli değişik protokol ve teknolojiyi kullansa da temel olarak bilgisayarınızın fiziksel olarak bulunduğu yerden karşıdaki ağa şifreli (kripto mananında) bir tünel açar. Bu tünel içinden mesajlan bilgi dışarıdan bakıldığında şifreli olduğu için dışarıdan görüntülenemez.Konuya hakim güvenlik uzmanları şifreli data aktığını görür fakat muhtevasının ne olduğunu (çok zayıf bir güvenlik kullanmıyorsa) anlayamaz. VPN çözümleri bilgisayarınıza veya mobil aletinize özelleşmiş bir ağ sürücüsü kurar (veya mobil aletlerde bu gömülü olarak gelir) ve bu noktada sanal bir ağ bağdaştırıcısı gibi davranarak size karşıdaki ağdan bir IP numarası da verir. Bu sayede destur verilen uygulamalara veya mahalli adreslere ulaşabilirsiniz.
Ne tür VPN sistemleri ve kullanım alanları var?
Son zamanlarda üç farklı popüler VPN kullanımı var. Bunlardan bir tanesi nasıl çalışır bölümünde temel mekanizmayı anlattığımız, sözgelimi evinizdeki bilgisayardan ofisteki sistemlere, hizmetlere veya bilgisayarınıza bağlanmanızı sağlayan VPN sistemleri. Bu sistemler sayesinde uzaktaki bir ağa sanki oradaymışçasına girebilir ve orada işlem yapabilirsiniz. Bunu da gayet güvenli şekilde yapabilirsiniz.
İkinci kullanım alanı, ülkemizde iş kullanımı dışında oldukça yaygın olan, tüm trafiği toplu şekilde alıp değişik bir konumdan (ekseriyetle başka bir ülkeden) internet ortamına çıkış sağlayan sistemler. Bu VPN teknolojisinin bir avantajı da bilhassa kamuya açık ağlarda işe yaraması. Mesela şifreli veya şifresiz olarak bağlandığınız bir kablosuz ağ var. Şifre varsa ağa bağlı diğer bilgisayarlar, şifre yoksa da etraftaki herkes burada akan veriyi görebilir ve sosyal mühendislik tekniklerini kullanarak sizle veya çalıştığınız firmayla alakalı saldırı vektörleri oluşturabilir. Bu noktada devreye giren VPN sistemi, bilgisayar veya mobil aletinizden akan veriyi “koklanabilir” (sniffing, data paketlerini toplayıp çözümleme işi) ağdan uzaklaştırıp internete çıkarttığı için hemen hemen tam güvenlik sağlar. Bu noktadan sonra, interentte gezebilir, bulut hizmetlerindeki dosyalarınızı hangi hizmeti kullandığınızı göstermeden senkronize edebilir, güvenli olmayan FTP hizmetleri üzerinden daha güvenli şekilde dosya gönderebilirsiniz.
Son VPN türü ise özellikle oyuncuların hayatlarını kurtaran ve yanlış yönlendirme (routing) meseleleri sebebiyle yükselen sunucu yanıt müddetlerini (ping) düşüren özelleşmiş sistemlerdir. Bu sistemler internet servis sağlayıcınızın oyun verisini ayırt etmeden noktadan noktaya sektirmesi meselenini çözüp size daha kısa bir rota çizer ve özellikle MMO diye deyim ettiğimiz çok oyunculu online oyunlarda gözle görülür ve sinir katsayılarını düşürür nitelikte tesir etmektedir. Bir evvelki VPN çözümlerine göre daha ucuz veya pahalı olabilirler fakat çoğunlukla oyundan oyuna göre daimi aktüellenen ayarlara sahip olmaları sayesinde hayat kurtarır niteliktelerdir.