SpaceX şirketi kesintisiz ve ucuz uzaydan internet için 60 adet mini telekom uydusu fırlatmaya hazırlanıyor. Bugün fırlatılması planlanan 60 uydu, 2027’ye kadar fırlatılacak 12 bin uydunun ilk serisi olacak. Starlink uzaydan internet hizmeti bant genişliğini yüzde 50 artıracak ve Elon Musk’ın SpaceX şirketinin Mars’a insan göndermesi için gereken milyarlarca doları bulmasını sağlayacak.
Starlink uzaydan internet rekabeti
Uzaydan İnternet Motoru Elektrosprey yazısında anlattığım gibi, 12 bin uydu içinde en alçak yörüngede uçacak olan 4000 bin uydunun, Dünya atmosferine girip yanmadan yörüngede iki ay kalması kolay değil. Kısa ömürlü 4000 uyduyu iki ayda bir yenilemek de kolay değil.
Ancak, Starlink uzaydan internet projesinin 12 bin uydu gerektirmesi, aynı zamanda SpaceX şirketinin çok sayıda fırlatma yapması demek. Bunun şirkete ne faydası var derseniz: 1) Şu anda geliştirilen ve Mars’a insan gönderecek olan Yıldız Gemisi her seferinde 264 mini Starlink uydusu taşıyabilecek. 2) 100 kez yeniden kullanılabilen Falcon 9 Blok 5 roketleri yaklaşık 60 uydu taşıyabilecek.
3) Bu da yeniden kullanılabilen roketlere talebi artıracak. Yıldız Gemisi’nin geliştirilmesini hızlandıracak ve ara çözüm Falcon Heavy roketine iş imkanı sağlayacak. Böylece Elon Musk’ın SpaceX şirketi Mars’a insan göndermek için iki türlü para kazanacak: 1) Uzaydan internet ihtiyacı doğurup roketleri ucuzlatarak daha çok iş bulacak. 2) Starlink ile doğrudan gelir akışı sağlayacak.
İlgili yazı: Yapay Zeka Nedir ve Nasıl Çalışır?
Musk Bezos’a karşı
Öte yandan, SpaceX’in en büyük rakibi, kendisi de yeniden kullanılabilen roketler geliştirmekte olan Blue Origin şirketi. Amazon kurucusu Jeff Bezos’un Blue Origin şirketinin de Kuiper Projesi adlı kendi uzaydan internet projesi var.
Ancak, uzaydan internet globaldir ve Dünya gezegeni de bir tanedir; yani uzaydan internet sınırlı bir pazar olacak ve ilk gelen pazara egemen olacak. Starlink karşısında Dünya’daki yüzlerce 1, 2, 3. kademe telekom şirketi kadar çok rakip olmayacak. Elon Musk işte bu yüzden Starlink ile Bezos’un önüne geçmeyi planlıyor.
İlgili yazı: Gerçek Adem: ilk insan ne zaman yaşadı?
Starlink avantajları nedir?
Bir kere uzaydan internet ile kapsama alanı artacak. Bant genişliği yüzde 50 artacak, internet hızı artarken abonelik ücreti azalacak. Buna ek olarak süper merkezi internet gelecek. Bu bir yandan Batı-Atlantik ittifakı ülkelerinin interneti kendi çıkarlarına uygun olarak yönetmesini kolaylaştırırken, diğer yandan diğer ülkelerin interneti sansürlemesini zorlaştıracak.
Açıkçası yerel telekom şirketlerine olan ihtiyaç azalacak. Ülkelerin uzaydan interneti yasaklamaması halinde, insanlar çanak antenle gerçekten ucuz internete ulaşabilecek. Özellikle Afrika gibi Batının kapmak istediği pazarlarda ABD’nin egemenliği güçlenecek. Uzaydan internet, ABD’nin Çin ekonomisine kaynak yapmasına ve Çin karşısında rekabet gücünü korumasına imkan tanıyacak.
Bugün az sayıda uydu internet sistemi var ki bu hizmetler yavaş ve pahalı. Oysa uzaydan internet bant genişliğini fiber internetin iki katına çıkaracak. Kısacası 5G mobil internet yerine 5G uydu internet yaygınlaşacak. Telefon arazide, uçakta çekmiyor veya bağlantıda gecikme var gibi sorunlar azalacak.
Türkiye’nin de yeni pazarda konumlanmak üzere kendi uzaydan internet hizmetini ve yüzde 100 yerli baz istasyonlarını geliştirmesi gerekiyor. Uzaydan 5G internet endüstri 4.0 için önemli bir adım oluşturuyor.
İlgili yazı: Kodlama İçin En Gerekli 16 Programlama Dili
İlk 60 Starlink uydusu
SpaceX daha önce uzaya test maketleri göndermişti. Ancak, bu 60 uydu tam kapasiteli gerçek sistemler ve Starlink uzaydan internet hizmetinin omurgasını test edecek. Starlink 2027 yılında 12 bin uydu ile hizmete girecek. Bu da şu anda Dünya yörüngesinde faal olan uydu sayısının 6 katıdır!
Kısacası Elon Musk, Starlink ile yepyeni bir uzay ekonomisi doğurmak istiyor. Gerisi FCC onayı ve politikacılara kalıyor. Ne de olsa uzaydan internet ABD, AB ve İngiliz yayılmacılığının önemli bir ayağı olacak. Elon Musk’ın rakibi olan gedikli telekom şirketlerinin iflas etmemesi için bunlar muhtemelen Starlink’e dahil edilecek. Belki de ona rakip olmaya veya onu yasaklamaya çalışacaklar.
Peki 12 bin Starlink uydusu uzay istasyonu ve diğer uyduları tehdit eden uzay çöpü sayısını artırmayacak mı? Aslında sanıldığı kadar değil; çünkü eskiyen uydular atmosfere düşerek yanacak. Öte yandan, 4000 uydunun iki ayda bir yenilecek olması, hem atmosferde yanan uyduların enkazının, hem de uydu fırlatmakta kullanılacak roket sayısının artması nedeniyle çevre kirliliğine yol açabilir.
Elbette uzay çöpü sayısı da artacak. Bu kaçınılmaz olunca, uzayda temizlik yapan uzay çöpçüsü şirketler de kurulacak. İlk 60 uydu aksilik olmazsa bugün Florida’daki Cape Canaveral’dan fırlatılacak.
İlgili yazı: Evrendeki En Bol Su Formu Süperiyonik Sıcak Buz
Katlanmış Starlink uyduları Falcon 9 roket bölmesinde. Bunlar uzaya kendi başına dağılacak. Aktif dağıtım sistemi kullanılmayacak.
Starlink FCC’den izin aldı
SpaceX şirketi Kasım 2018’de uzaya 7000 Starlink uydusu fırlatmak ve 2027’de toplam 12 bin uydu fırlatmış olmak için izin aldı (bu sayı yörüngedeki aktif uydu sayısı olup yenilenecek uydu sayısı değildir). Elbette 2027’ye kadar ISP olarak çalışmak için gereken bütün izinleri de alması gerekecek.
İlk iki Starlink demo uydusu 22 Şubat 2018’de, California Vandenberg Hava Kuvvetleri Üssü’nden fırlatılmıştı. Bunlar PAZ uydusunu taşıyan Falcon 9 roketine yüklenmişti. Starlink projesi Musk için çok önemli; çünkü proje yöneticileriyle anlaşamayan Musk, 2018’de 7 kişinin işine son vermişti.
Yine de 60 mini uydu sadece çok sınırlı bir kapsama alanı sağlayabilir. Orta ölçekli uzaydan internet için ise en az 12 Falcon 9 uçuşu ve 720 uydu gerekiyor. Belki de en iyisi alçak yörüngeye 68 ton yük taşıyabilen Falcon Heavy roketlerini kullanmak. Ne de olsa bir seferde ne kadar çok mini uydu gönderilirse fırlatma maliyetleri o kadar azalır.
Ancak, Falcon Heavy üç Falcon 9 roketinden oluşan kompozit bir sistem. Bu sebeple de kaprisli. Bugüne dek ciddi kaza yaşanmadı, ama bir kez patlasa yüzlerce internet uydusu da heba olabilir. SpaceX yönetimi Falcon 9 mu, yoksa Falcon Heavy mi diye sorarak bu riskleri hesaplayacaktır. Yine de Falcon Heavy’nin 60 yerine 180 Starlink uydusu taşıyabileceğini belirtelim.
Starlink ISP’den çok lojistik şirketi
Yeni geliştirilmekte olan Yıldız Gemisi ise daha ilk modelinde 264 uydu taşıyabilecek. Ancak, bütün bunlar en alçak yörünge tahminleri. Starlink uydularının bir kısmı alçak yörüngenin daha üst katlarında yer alacağı için gerçek fırlatma adedi azalabilir.
İlgili yazı: İnternetinizi Uçuracak En İyi 10 Modem
Gelelim rekabet ortamına
Blue Origin’in 3236 uyduluk Kuiper projesine ek olarak OneWeb, Telesat ve Leosat gibi telekom şirketleri de uzaydan internet hizmeti vermeye hazırlanıyor ve bunların internet uyduları da düzenleyici kurullardan onay alma aşamasında bulunuyor. Nitekim OneWeb şimdiden 1,25 milyar dolar yatırım buldu ve 6 internet uydusu fırlattı. 2021’de ise hizmete girmek istiyor.
Starlink projesinin sorunlarından biri de hem kendi uydularını, hem de diğer şirketlerin uydularını korumak için uzay çöplerine dikkat etmek ve uyduların çarpışmasını önlemek. Bunun için gereken teknolojiyi geliştirdiği zaman da insanlık ilk büyük ölçekli uzay endüstrisinin kapılarını aralamış olacak.
Blue Origin’in bu işe girmesinin asıl sebebi ise e-ticaretten ziyade lojistik şirketi olan Amazon’un ve dünyanın en büyük bulut bilişim şirketlerinden biri olan Amazon Web Services’ın daha hızlı bir internete kavuşmasını sağlamak. Yine de Kuiper daha işin başında ve henüz kesin olacak diye bir şey yok.
İlgili yazı: Tuzlu Salda Gölü Mars’ta Hayata Işık Tutuyor
Geleceğe bakış
Uzaydan internet 5G mobil internetle rekabet etmek için ondan ucuz olmak zorunda. Neyse ki uzaya uydu fırlatmanın zorluklarına rağmen bu kolay. Telekom şirketleri internet altyapı maliyetinin binde 5 olmasına rağmen yavaş interneti insanlara damlalıkla ve pahalıya satıyorlar. Bu nedenle uzaydan ucuz internetle fiyat kırmadan rekabet etmeleri zor.
Asıl risk telekom şirketlerinin hükümete baskı yapıp Starlink proje maliyetini yapay olarak artırması. Peki Starlink projesi Mars için yeterli parayı bulduğu zaman SpaceX Terleyen Yıldız Gemisi ile Mars’a nasıl insan gönderecek? Yıldız Gemisi gelene dek 100 kez kullanılabilen Falcon 9 roketleri daha kaç yıl uçacak?
Bütün bu soruların ve daha fazlasının cevabını ilgili yazılarda bulabilir; ama asıl Uzay Yolcuları yazısıyla bir adım ileriye giderek nükleer füzyon roketleriyle komşu yıldızlara nasıl ulaşacağımızı inceleyebilirsiniz. Oyunun kurallarını değiştirmek için de yörünge roketlerini kadük kılacak olan uzay asansörü projesine bakabilirsiniz. Neşeli günler ve şimdiden güzel bir Cuma dilerim.
Uzaydan internet
1FCC OKs lower orbit for some Strlink satellites
2Air Force laying groundwork for future military use of commercial megaconstellations
3Strlink mission
Bunu beğen:
Beğen Yükleniyor...
İlgili Yazılar
Yorumlar
Ufuk	 09/02/2020 Cevapla	
Benim en çok merak ettiğim şey şu: “Uzaydan 5g internet” için yerde daha az maliyetli de olsa bir istasyona ihtiyaç duyulacak mı?
Kozan Demircan	 18/02/2020 Cevapla	
Güçlendirici gerekebilir.
Yorum ekle
Cevabı iptal et
E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir
Yorum*
İsim:*
Email Adresi:*
Website:
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
Beni sonraki yorumlar için e-posta ile bilgilendir.
Beni yeni yazılarda e-posta ile bilgilendir.
Δ
Arşivler
Arşivler Ay seçin Kasım 2021 (9) Ekim 2021 (13) Eylül 2021 (15) Ağustos 2021 (21) Temmuz 2021 (22) Haziran 2021 (17) Mayıs 2021 (21) Nisan 2021 (20) Mart 2021 (14) Şubat 2021 (16) Ocak 2021 (17) Aralık 2020 (16) Kasım 2020 (12) Ekim 2020 (14) Eylül 2020 (10) Ağustos 2020 (21) Temmuz 2020 (25) Haziran 2020 (16) Mayıs 2020 (9) Nisan 2020 (10) Mart 2020 (16) Şubat 2020 (7) Ocak 2020 (7) Aralık 2019 (10) Kasım 2019 (16) Ekim 2019 (15) Eylül 2019 (10) Ağustos 2019 (14) Temmuz 2019 (17) Haziran 2019 (20) Mayıs 2019 (12) Nisan 2019 (14) Mart 2019 (10) Şubat 2019 (5) Ocak 2019 (6) Aralık 2018 (4) Kasım 2018 (7) Ekim 2018 (13) Eylül 2018 (10) Ağustos 2018 (10) Temmuz 2018 (12) Haziran 2018 (20) Mayıs 2018 (18) Nisan 2018 (6) Mart 2018 (9) Şubat 2018 (7) Ocak 2018 (9) Aralık 2017 (5) Kasım 2017 (11) Ekim 2017 (8) Eylül 2017 (13) Ağustos 2017 (20) Temmuz 2017 (20) Haziran 2017 (16) Mayıs 2017 (19) Nisan 2017 (13) Mart 2017 (14) Şubat 2017 (17) Ocak 2017 (25) Aralık 2016 (17) Kasım 2016 (13) Ekim 2016 (19) Eylül 2016 (16) Ağustos 2016 (14) Temmuz 2016 (21) Haziran 2016 (21) Mayıs 2016 (17) Nisan 2016 (14) Mart 2016 (11) Şubat 2016 (17) Ocak 2016 (13) Aralık 2015 (21) Kasım 2015 (22) Ekim 2015 (22) Eylül 2015 (21) Ağustos 2015 (14) Temmuz 2015 (11) Haziran 2015 (15) Mayıs 2015 (8) Nisan 2015 (7) Mart 2015 (6) Şubat 2015 (4) Ocak 2015 (12) Aralık 2014 (8) Kasım 2014 (5) Ekim 2014 (11) Eylül 2014 (11) Ağustos 2014 (8) Temmuz 2014 (10) Haziran 2014 (14) Mayıs 2014 (8) Nisan 2014 (12) Mart 2014 (3) Şubat 2014 (12) Ocak 2014 (10) Aralık 2013 (7) Kasım 2013 (8) Ekim 2013 (11) Eylül 2013 (8) Ağustos 2013 (9) Temmuz 2013 (7) Haziran 2013 (7) Mayıs 2013 (13) Nisan 2013 (6) Mart 2013 (10) Şubat 2013 (12) Ocak 2013 (11) Aralık 2012 (17) Kasım 2012 (44) Ekim 2012 (55)