John Alexander Macdonald (11 Ocak 1815, Glasgow - 6 Haziran 1891, Ottawa), Kanada Dominyonu'nun ilk başbakanı (1867-1873, 1878-1891). Kanada'nın William Lyon Mackenzie King'dan sonra en uzun süre başbakanlık yapan politikacısıdır. Dominyonun kuruluş dönemini izleyen gelişme sürecine önderlik etmiştir.
John A. Macdonald
Kanada başbakanı
Görev süresi
1 Temmuz 1867 - 5 Kasım 1873
Hükümdar
Victoria
Yerine geldiği
Yeni makam
Yerine gelen
Alexander Mackenzie
Görev süresi
17 Ekim 1878 - 6 Haziran 1891
Hükümdar
Victoria
Yerine geldiği
Alexander Mackenzie
Yerine gelen
John Abbott
Kişisel bilgiler
Doğum
11 Ocak 1815
Glasgow, İskoçya
Ölüm
6 Temmuz 1891 (76 yaşında)
Ottawa, Ontario
Partisi
Muhafazakâr
Evlilik(ler)
Isabella Clark (1843–1857) ve Agnes Bernard (1867–1891)
Çocuk(lar)
John Alexander ve Hugh John (Isabella'dan)
Mesleği
Avukat
Dini
Presbiteryen, sonra Anglikan
İmzası
Avukatlık kariyeri ve 1837 isyanı
1820'de ailesiyle birlikte İskoçya'dan Kingston'a (bugün Ontario'da) göç etti. 1836'da baroya kabul edildi. Bir süre sıkıcı bulduğu ticari davalara baktıktan sonra ceza davalarına girmeye başladı. 8 yasinda bir kiza tecavüz ettigi suclamanan birisini, ardindan arkadasini vurdugu iddia edilen birini savundu ve eglenceli ve juriyi etkilemeye dönük savunma yöntemi ilgi cekti.[1] 1837'de patlayan isyan Macdonald'in avukatlik kariyerinde bir sicrama yaratti. Macdonald liberal ilkeleri için mücadele etmekten kacinmayan ama muhafazakâr biri olarak tanindi.[2] Macdonalds, İngiliz kolonyalistlerine karşı savaşan ve sınırı geçip yakalanan ve vatana ihanet suçlamasıyla yargılanan 8 isyancıyı savunmayı üstlendi. Daha sonra 15 politik mahkûmun cezaevinden kaçmasına yardım ettiği icin yargılanan John Ashley'in danışmanlığını yaptı.
Politik kariyeri ve başbakanlık dönemi
İngiliz parlamentosu'nun 1840'ta kabul ettiği Birlik Yasası'yla Yukarı ve Aşağı Kanada'yı Batı Kanada (bugün Ontario) ve Doğu Kanada (bugün Québec) eyaletlerinden oluşan tek bir koloni olarak birleştirmesinden sonra, 1844'te Kingston'da Muhafazakâr Parti'nin adayı olarak Kanada Yasama Meclisi'ne seçildi.[1] Partisinin muhalefette olduğu 1848-1854 arasında Kanada'nın birleştirilmesini ve İngiltere'yle olan bağlarının pekiştirilmesini amaçlayan İngiliz Amerikası Birliği'ni güçlendirmek için çaba gösterdi.
Halkın reformlara yönelik desteğinin artması üzerine 1854'te Doğu Kanada'nın önderi George Etienne Cartier'yle bir koalisyon hükûmeti kurdu. Bu koalisyonun sonucunda doğan Liberal-Muhafazakâr Parti'nin başkanlığına getirilen Macdonald 1857'de de Kanada Eyaleti'nin başbakanı oldu.[3] Macdonald ve Cartier İngiliz Kuzey Amerikası'nda bir konfederasyon kurma tasarısını gerçekleştirmek amacıyla Haziran 1864'te başlıca muhalifleri olan George Brown'la aynı hükûmette bir araya geldiler. Prens Edward Adası'nın merkezi Charlottetown'da, Québec'te ve Londra'da toplanan konferansların ardından kabul edilen İngiliz Kuzey Amerikası Yasası'yla (1867) Kanada Dominyonu kuruldu. Dominyonun ilk başbakanı olan Macdonald'a aynı yıl Büyük Britanya İmparatorluğu'na hizmetlerinden dolayı K.C.B. (Knight Commander of the Bath) unvanı verildi.
Pasifik skandalı ve yeniden iktidara geliş
Macdonald'ın başbakanlığı sırasında dominyon, Manitoba (1870), Britanya Kolumbiyası (1871) ve Prens Edward Adasının da (1873) topraklarına katılmasıyla hızla genişledi. Macdonald, hükûmetin Pasifik Demiryolu sözleşmesiyle ilgili olarak rüşvet almakla suçlandığı 1873 Pasifik Skandalı nedeniyle görevinden istifa etmek zorunda kaldıysa da, beş yıl sonra yeniden başbakan oldu ve ölünceye değin bu görevde kaldı.
1878 genel seçimlerinin temel konusu izlenecek ticaret politikaları oldu. Liberaller serbest ticareti savunuyorlardı. Ama birkaç yıl süren bunalımdan sonra Macdonald'ın savunduğu korumacı ticaret politikası daha geniş bir destek bulmaya başladı. Macdonald yeniden iktidar olur olmaz bu politikayı hızla ve kapsamlı biçimde uygulamaya koydu. Ayrıca Pasifik Demiryolu'nun tamamlanmasına yardımcı oldu. Son yılları başta kuzeybatıda başlayan ayaklanma olmak üzere Kanada'nın birliğine yönelik tehditlere karşı mücadele etmekle geçti. Temel ilkesi her zaman Uluslar Topluluğu'na bağlılık ve ABD'den bağımsızlık olan Macdonald, İngiliz yurttaşı olarak doğdum; İngiliz yurttaşı olarak öleceğim biçimindeki açıklamasına sonuna değin bağlı kaldı.
Kaynakça
Richard Gwyn: The Man Who Made Us – The Life and Times of Sir John A. Macdonald. vol 1: 1815-1867. Random House Canada, 2007. ISBN 0-679-31475-X.
Donald Creighton: John A. Macdonald – The Young Politician vol 1: 1815–1867. The Macmillan Company of Canada Limited, Toronto 1952.
Phenix, Patricia (2006). Private Demons: The Tragic Personal Life of John A. Macdonald (1st hardcover ed.). Toronto: McClelland & Stewart. ISBN 978-0-7710-7044-0.
Siyasi görevi
Önce gelen
Robert Baldwin Batı Kanada Başsavcısı
1854–1862 Sonra gelen
John Sandfield Macdonald
Önce gelen
John Sandfield Macdonald Batı Kanada Başsavcısı
1864–1867 Sonra gelen
Ontario Başsavcılığı ve
Kanada Başsavcılığı kuruldu
Önce gelen
Sir Allan Napier MacNab Kanada Eyaleti Ortak Başbakanı – Batı Kanada
1856–1858 Sonra gelen
George Brown
Önce gelen
George Brown Kanada Eyaleti Ortak Başbakanı – Batı Kanada
1858–1867 Sonra gelen
Kendisi (Kanada başbakanı olarak)
Sir John Sandfield Macdonald
(Ontario Premieri olarak)
Önce gelen
Yok Kanada Muhafazakâr Partisi Başkanı
1867–1891 Sonra gelen
Sir John J.C. Abbott
Kanada başbakanı
1867–1873 Sonra gelen
Alexander Mackenzie
Kanada Adalet Bakanı ve Başsavcısı
1867–1873 Sonra gelen
Antoine Dorion
Önce gelen
Alexander Mackenzie Kanada Muhalefet Lideri
1873–1878 Sonra gelen
Alexander Mackenzie
Kanada başbakanı
1878–1891 Sonra gelen
Sir John J.C. Abbott
Önce gelen
David Mills Kanada İçişleri Bakanı
1878–1883 Sonra gelen
Edgar Dewdney
Kanada Kızılderili İşleri Genel Komiseri
1878–1887 Sonra gelen
Thomas White
Önce gelen
Archibald Woodbury McLelan Kanada Hükümdarlık Konseyi Başkanı
1883–1889 Sonra gelen
Charles Carrol Colby
Önce gelen
Thomas White Kanada Kızılderili İşleri Genel Komiseri
1888 Sonra gelen
Edgar Dewdney
Kanada İçişleri Bakanı
1888
Önce gelen
John Henry Pope Kanada Demiryolları ve Kanallar Bakanı
1889–1891 Sonra gelen
Mackenzie Bowell (Geçici)
Kanada başbakanları (liste)
Macdonald
Mackenzie
Macdonald
Abbott
Thompson
Bowell
Tupper
Laurier
Borden
Meighen
King
Meighen
King
Bennett
King
St. Laurent
Diefenbaker
Pearson
Trudeau
Clark
Trudeau
Turner
Mulroney
Campbell
Chrétien
Martin
Harper
Trudeau
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.