Anadolu şehirlerinin birinde şiirle bağını gittikçe güçlendiren şirin bir ilçe var: Sapanca. Göl sularının sesine mısraların eşlik ettiği Sapanca'da şiir akşamlarının dokuzuncusu gerçekleştiriliyor. Etkinlik, bu yılın onur konuğu usta şair Cahit Koytak'ın ve şiirinin konuşulduğu panelle önceki akşam başladı.
Sakarya Valiliği ve İl Kültür Müdürlüğü'nün katkılarıyla düzenlenen şiir akşamları, pek çok şairi ve şiir severi de Sapanca'da bir araya getirdi. Cahit Koytak şiirinin konuşulduğu salonda, kimi katılımcıların elinde usta şairin artık sahaflarda bile bulunmayan tek şiir kitabı 'İlk Atlas' göz kırpıyor. Hemen her okurun içinde Koytak'ın şiirlerini bir kitap olarak görmenin arzusu yatıyor desek yeridir. Kırk yıla yakın bir süredir, tüm renkleri kuşatan bir dille, çocuklara, gökyüzüne, hayallere, bilgeliğe dair söyleyecek sözü olan Koytak, bir süredir 'kayıp'tı. Taraf gazetesinde her pazartesi 'Yoksullar ve siviller için tezler' başlıklı köşesiyle okuruna yeni bir kapı aralarken şiiri de günlük gazeteye taşıdı. Usta şair, şiirlerinde yok ettiği 'ben'i onun adına düzenlenen gecede de eritmenin peşindeydi.
Adapazarı Atatürk Kültür Merkezi'nde Doç. Dr. Yılmaz Daşçıoğlu'nun yönettiği panelde Haydar Ergülen, Roni Margulies, M. Emin Özkan kendi aynalarındaki Cahit Koytak'ı anlattı. Koytak'ı 'buluşmanın şairi' olarak gördüğünü söyleyen Haydar Ergülen, "Onun şiirleri tehlikelidir, onları okumak da haliyle tehlikelidir. O, şiirde muhalif olduğunu söylemeye bile ihtiyaç duymadan, reddini, itirazını anında şiiriyle bildirir. Koytak, Turgut Uyar'ın deyimiyle 'korkulu ustalık'ı bana göreyse 'tehlikeli ustalık'ı yaşatan bir şairdir." dedi.
Koytak'ın şiirinden öte siyasî duruşunu ele alan Roni Margulies, "Cahit Koytak, benim köşe yazılarımdan çok daha siyasî olan şiirler yazıyor. Onunla dostluğumu Türkiye'nin son 10-12 yıldır geçirdiği siyasî döneminin en olumlu sonucu olarak görüyorum. Dervişane duruşuyla beni hep etkilemiştir." dedi. Koytak'ın eniştesi M. Emin Özkan ise şairi 'içeriden' bir bakışla anlattı. Koytak'ın marangoz ustalığından ney üflemesine kadar okurları ve sevenleri tarafından pek bilinmeyen mahfi yönlerini açık etti. Oturumun ardından konuşma sırası Cahit Koytak'a geldi. Mahcuptu, bir o kadar da heyecanlı. Adına düzenlenen bu panelin insanın kendi cenaze törenine katılması gibi bir anlam taşıdığını söyleyen şair, bir şiirini okudu. Şiir akşamları kapsamında dün, konuk ülke Kırım'ın edebiyatı ve şiiri hakkında bir panel gerçekleştirildi. Akşam da Sapanca sahilinde Kırım türkülerinin okunduğu konser düzenlendi. Etkinlik, bu akşam saat 20.30'da şairlerin Sapanca Gölü kıyısında şiirlerini okumasıyla sona erecek.
Musa İğrek, Sakarya
Zaman Gazetesi
27/06/2009
9. Sapanca Şiir Akşamları Cahit Koytak
Get link
Facebook
Twitter
Pinterest
Email
Other Apps
Comments
Post a Comment
Popular Posts
Bir yazar kitabına nasıl isim koyar?
Okur, önce kitabın adıyla karşılaşır. Hatta bu buluşma seneler sonra yazarı unutturup kitabın adının zihinlerde kaldığı bir duruma dönüşebilir. Kitabın ismi içeriğinden rol çalmaya eğilimlidir; çoğu kez metnin kendisinden daha çok şey vaat eder. Yazar için metne kimliğini veren ismi bulmak zorlu bir uğraştır. Salâh Birsel’den ödünç bir ifadeyle, “Kitap adları fırdır. Tam ele geçireceğinizi sandığınız anda atlayıp kaçarlar.” Bir kitabı diğerlerinden ayırmaya yarayan bu eylemi Orhan Pamuk şöyle tanımlar: “Kitap adları kafamızda tıpkı insan adları gibidir; bir kitabı milyonlarca benzeri içinden ayırmaya yararlar.” Bazen bir kitap, seneler önce yayımlanmış bir başka kitapla aynı adı taşıyabilir. Stephen King geçtiğimiz yıl Joyland adlı bir roman yayımlamıştı. Kitabın raflarda yerini almasının ardından, Emily Schultz’un 2006’da aynı adla yayımladığı e-kitap birden hatırı sayılır bir satış rakamına ulaştı. Zira okurlar King’in romanı zannederek Schultz’un kitabını satın almıştı. Genç y
Başka dillerde edebiyatımız
Usta yazar Bilge Karasu, Türk edebiyatının başka dillere çevrilmesi konusunda yıllar öncesinden bakın neler demiş: “Bugüne dek, çeviri dediğimizde, amaç dilin Türkçe olduğunu düşünerek konuştuk daha çok. Türkçe metinlerin yabancı dillere çevrilmesi, yıllar boyu, büyük birer ‘olay’ oldu bizim için. Son yıllarda ise ‘tanınmak’, bilir-bilmez, düşünülür-düşünmez pek çoğumuzu konuşturan bir konu haline geldi. Bir yandan da Türkçeden yabancı dillere çevrilen yazınsal metinler hızla artıyor. Tanınmak, Türkçenin kaynak dil olarak düşünülmesi de demek olacaktır. Türkçe metinleri yabancı dillere çevirenlerin ustalığına körü körüne inanmak-güvenmek dönemi gerilerde kaldı. Bizim başkalarını çevirirken gösterdiğimiz başarı ya da başarısızlık, şimdi bizi çevirenler için de söz konusu olacak.” Karasu haklı, zira Türkçe edebiyatın yabancı dillere çevrilmesi senelerce büyük bir ‘olay’ olarak görüldü. Talat Sait Halman’ın deyişiyle, “Türk edebiyatı on yıllar, hatta yüzyıllar boyunca dış âleme
İdeal okur kimdir?
Okurlar da tıpkı edebi türler gibi çeşit çeşittir. Aralarındaki ayrım kimi zaman ince bir çizgide sürse de bunu tarif etmek kolay değil. Alberto Manguel, Türkçede yakın zamanda yayımlanan Okumalar Okuması adlı kitabının “İdeal Okurun Tanımına Yönelik Notlar” başlıklı denemesinde ideal okurun tarifini veriyordu. Manguel’in bu hayli kışkırtıcı denemesi, son dönemlerde pek çok yazarın şikayet ettiği “nitelikli okurun azlığı” meselesini akla getirdi. Nitelikli okurlar gittikçe azalıyor mu? Enis Batur’a kulak verirsek: “Yakın gelecekte nitelikli okur ortadan tümüyle kaybolmaz ama eskisi kadar çok yetişmeyeceğini düşünüyorum. Çünkü böyle bir dünyadayız; her şey görsellik üzerine kurulu ve bu pasifleştiriyor insanları.” Nitelikli okur dediğimiz azınlığın özellikleri, sınırları, özgürlükleri, yazarla ve metinle ilişkisi, kısaca tanımı konusunda görüş birliğine varmak zor. Edebi metnin bir nevi tamamlayıcısı olan, çeşitli niteliklere sahip bu okurun peşine düştüğümüzde, başka sıfatlarla da
Şiiri öyküye dönüştürme akımı
Ahmet Hamdi Tanpınar için şiir, ‘söylemekten ziyade bir susma işidir'. Tanpınar ‘sustuğu şeyleri' hikâye ve romanlarında anlattığını söyler ve devam eder: “Onun için mümkün olduğu kadar kapalı âlemler olmasını istediğim şiirlerimin anahtarlarını roman ve hikâyelerim verir.” Edebi türler arasındaki sınırların gittikçe inceldiği hatta kaybolduğu bir çağdayız. Tanpınar'ın dediği gibi bir yazar söylemek istediklerini türlerin içine ustaca yerleştirdiği o kod öğelerle aktarırken, kitabı bitirdikten sonra ona edebiyat tarihinde bir sınıf verecek türün de adını koyar. Türler arası geçiş yazarlar arasında sıkça rastlanan bir durum fakat, bir şiiri, öyküye veya romana dönüştürmek zorlu bir uğraş. Ama yine de bunun örnekleri artıyor. Britanya'da yayın yapan BBC Radyo 4, geçtiğimiz ay, Poem Stories (Şiir Hikâyeleri) adlı bir edebiyat programına başladı. Şairlerin kendi şiirlerini öyküye çevirdiği ve daha sonra hikâyenin seslendirildiği bu program, dinleyicilerden büyük ilgi gö
100. yılında Dönüşüm’ün ilk cümlesi hâlâ tartışılıyor
Edebiyat tarihinin trajik yazarlarından Franz Kafka'nın (1883-1924), Dönüşüm (1915) adlı eseri şöyle başlar: “Als Gregor Samsa eines Morgens aus unruhigen Träumen erwachte, fand er sich in seinem Bett zu einem ungeheueren Ungeziefer verwandelt”. Edebiyat tarihinin en önemli başlangıç cümlelerinden biri olan bu giriş, her dilde farklı bir çevirmenin eliyle çeşitli dönüşüyor. Dönüşüm'ün yayımlanışının 100. yılı dolayısıyla pek çok ülkede, bu önemli giriş cümlesinin nasıl çevrildiği ve en iyi çevirinin hangisi olduğu tartışılıyor. Her çeviri uğraşının yeniden bir üretim olduğu gerçeğini hatırlatırsak, bu süreçte çevirmenin metne bağlılığı önem taşır. Akşit Göktürk'ün deyişiyle “Çeviri yalnızca anlamın yabancı bir dilden bir dile aktarımı değildir… Başka dillerin tanımladığı başka dünyaların tanıtılmasıdır.” Kafka'nın Türkçeye “Dönüşüm” ve “Değişim” adıyla çevrilmiş “Die Verwandlung” adlı öyküsü ilk olarak 1955'te Vedat Günyol tarafından ikinci bir dilden çevrilir. Ye
Sevmediğiniz kitabı bitirmeyin!
Herkesin, okuduğu kitapla kaynaşamadığı zamanlar olmuştur. Okur ne kadar çabalasa da kitap bir türlü akmaz. Onu bitirip bitirmeme kararsızlığı okuyanı kuşatır ve kitabı yarıda bıraktığında yerini suçluluk duygusuna terk eder. Okurun tıkandığı, bıkkınlık hissettiği anlarda kitabı yarıda bırakma hakkı var mıdır? Bu soru bir tartışmayı da beraberinde getirir. Söz konusu, herkesin dilinden düşmeyen klasikler ise kitabı yarıda bıraktığımızı itiraf etmek hayli güçleşir. Zira Italo Calvino’nun o meşhur deyişiyle, klasikler “okuyorum” değil, “yeniden okuyorum” dediğimiz eserlerdir. Türkiye’de de okurların yakından tanıdığı İngiliz yazar Nick Hornby, geçen ay Cheltenham Edebiyat Festivali’nde okurun kitabı yarıda bırakma özgürlüğünden bahsetti. Özellikle okuma zorunluluğu hissederek başladığımız kitapların bize haz vermeyeceğine değinen yazar, “sevdiğiniz kitapları okuyun” çağrısında bulunarak okumanın tıpkı film ya da televizyon izlemek gibi zevk aldığınız sürece yapılması gereken bir
Çok ortaklı romanlar
Jorge Luis Borges, Arjantinli öykü yazarı Adolfo Bioy Casares ile akşam yemeklerini Casares'in evinde yiyip ardından birlikte yazmaya başladıklarını anlatır. İki yazarın bir masaya oturup aynı metin üzerine çalışması oldukça garip gelebilir fakat onlar, bundan büyük bir keyif alırlar. Ortak metinlerine H.Bustos Domecq diye imza atan iki yazarın deneyimini Borges şöyle anlatır: “Beraber yazdığımızda öyküler kalemden nasıl dökülürse öyle bırakıyoruz, bazen iyi işler çıkıyor, neden olmasın? Her şey bir yana, şu anda çoğul konuşuyorum, öyle değil mi? Yazdıklarımız başarılıysa, öyküler ne tam Casares'ın ne de tam benim tarzım oluyor hatta espriler bile farklı oluyor. Sanki ikimizden üçüncü bir şahıs türettik. Bir şekilde bizden oldukça farklı başka bir şahıs çıkarttık ortaya.” Yazma eylemi yazar için ‘kendine ait bir oda'da tek başına bir uğraş olmaktan çıkıyor. Yazarların birleşerek ortak eser üretmeleri gittikçe yaygınlaşırken, ortak roman yazma devri pek çok yazar için ca
Kitaplarda 'nar' bereketi
Usta yazar Bilge Karasu, 'Narla İncire Gazel' adlı kitabında şöyle bir anısından bahseder: "Anam her kışın en karanlık noktasında, eve girerken bir nar atardı yere, bütün gücüyle; parçalanıp iyice dağılsın diye. Evin beti bereketi niyetine... Ardından hızla süpürüp silerdi ortalığı. Bir iki gün sonra, narın patladığı yerden çok uzakta incecik bir çıtırtı duyduğum olurdu ayağımın altında. Ne kadar dağılmışsa nar taneleri, o kadar iyiydi. Topladıktan sonra söylerdim anneme, sevinsin diye." Sanki görünmez bir el tıpkı Karasu'nun bahsettiği gibi irili ufaklı narları bu kez kitapların adlarına, kapaklarına atmış gibi... Zira, dikkatli okurun gözünden son dönemlerde yayımlanan kitapların ya adında ya da kapağında yer alan 'nar' dikkati hemen çekmiştir. Nazan Bekiroğlu'ndan İskender Pala'ya, Refik Durbaş'tan Yavuz Ekinci'ye pek çok yazarın eserinde pek sevilen, çokça da övülen güzelim sonbahar meyvesi nar bir şekilde tüm alacasıyla kendin
Matisse’in makastan çıkan kolajları
Sanatçının hastalığı da başka türlüdür. Elindeki o sihirli değnekle bu huysuz zamanların yönünü akla gelmeyecek bir tarafa döndürür. Virginia Woolf hastalık üzerine yazdığı denemesinde “hastalıkta sözcüklerin mistik bir niteliği vardır sanki. Yüzeydeki anlamlarının gerisindekini kavrarız, sezgilerimizle oradan buradan bir şeyler toplarız.” derken, hastalığın her türlüsünün, epeyce önce unuttuğumuz kimi şeyleri çekip çıkardığına da işaret eder biraz da. Hele bir sanatçının, hastalığın bedene verdiği huysuzlukla, bu keyifsiz anları nasıl gördüğü oradan neler topladıkları izlenmeye değerdir. 20. yüzyılın önemli sanatçılarından Fransız ressam Henri Matisse’in (1869-1954) Londra Tate Modern Müzesi’nde açılan “The Cut-Outs” adlı sergisi tam da bu hastalık ve ‘yüzeyden’ kurtulup daha da derinlerde bir arayışa çıkmanın karşılığı. Matisse’in son dönemlerinde kanser hastalığıyla savaşırken gerçekleştirdiği yüz otuzu aşkın irili ufaklı eser, sanatçı için son 10 yılda düzenlenmiş en kapsamlı s
Değeri bilinmemiş kitaplar...
“Değeri bilinmemiş kitaplar” edebiyat dergilerince ve kadirbilir yazarlarca zaman zaman okur kamuoyuna hatırlatılır. Çeşitli dosyalarla, hatta unutulmuş eserleri bugüne taşıyan antolojilerle hak ettiği ilgiyi görmemiş kitapları öğrenir, hatırlar, zihnimizi yoklarız. Bu konuda son yıllarda yapılan en ciddi girişimin haberi Amerika Birleşik Devletleri’nden geldi. Melville House yayınevi, edebiyat çevrelerinde ilgi uyandıracak bir seriye başlama kararı aldı. Yayınevi, “Neversink” (Asla Kaybolmayacak) başlıklı bu seride edebiyat tarihinin görmezden gelinmiş, değeri bilinmemiş, hak ettiği ilgiyi görmemiş, kendisine kuşku ile yaklaşılmış kitaplarını bir araya getirecek. Gerçi Türkiye’de, ABD’de ve başka ülkelerde bu tür kitapları okura ulaştıran yayınevleri var ama sözünü ettiğimiz seri sadece “değeri bilinmemiş kitaplara” adandı. Yayınevinin basacağı kitaplar arasında Simenon’un Tren’i, Başkan’ı, Georgi Vladimov’dan Sadakatli Ruslan gibi eserler var. Kültürlerarası etkileşim ve çeviri