LabKar Programının amacı yasa koyucunun belirlediği analizlerin çevrimlere katılan laboratuvarlar tarafından standarda uygun olarak yapılmasını sağlamaktır. Motorin programının amacı ise motorin numunelerinde analiz yapan akaryakıt laboratuvarlarına motorin karşılaştırma programı sağlamaktır.
Programa Katılım
Programa katılım için katılımcı laboratuvarın program için belirlenen analizlerden en az bir tanesini yapabiliyor olması, LabKar Programı katılım ücretini ödemesi ve LabKar Program Sözleşmesi'ni kabul etmesi gereklidir.
Program Organizasyonu
Program kapsamında düzenlenmesi planlanan çevrimler için http://www.labkar.org.tr adresinde katılımcılara bilgi verilir.
Zaman Çizelgesi
Numuneler, web sayfasında duyurulan tarihlerde katılımcı laboratuvarlara ulaştırılmak üzere kargoya verilir. Numunelerin gönderildiği tarih, veri sistemine analiz sonuçlarının son giriş tarihi ve çevrim sonuç raporunun yayınlandığı tarih katılımcılara e-posta aracılığı ile bildirilir.
İnternet sayfasında çevrimlerle ilgili yayınlanan planlanan tarihlerden 5 iş günü sapma olması durumunda katılımcılara e-posta ile bilgilendirme yapılır ve bilgilendirme metni sayfadaki “Duyurular” kısmında da yayınlanır.
Homojenite ve Stabilite Analizleri
Motorin numunelerinde homojenite ve stabilite değerlendirmesi, ODTÜ Petrol Araştırma Merkezi Laboratuvarlarında yapılan Yoğunluk ve Parlama Noktası analizleri ile ISO 13528 standardına göre yapılmaktadır.
Kalite Kontrol Numunesi
Programlara başvuru esnasında kalite kontrol numune talepleri de alınmaktadır. Kalite kontrol numuneleri rapor yayınlandıktan sonra 1 hafta ya da 10 gün içerisinde katılımcılara gönderilmektedir. Çevrim raporunda verilen tanımlanmış değer ve program standard sapması bilgilerinin yer aldığı Kalite Kontrol Numune Bilgileri Tablosu’da numunelerle birlikte katılımcılara gönderilmektedir. Katılımcılar kalite kontrol numunelerini kalite kontrol, doğrulama ve geçerli kılma vb çalışmalarda kullanabilmektedir. Talep edilmesi durumunda ilgili çevrime katılım sağlamayan katılımcılara da kalite kontrol numunesi gönderilmektedir.
2. GİZLİLİK
Programa katılan her laboratuvara bir laboratuvar kodu verilir. Bu kodlar her yıl ve aynı yıl içerisinde de katılım sağlanan ürün bazındaki çevrimlere gore değişmektedir. Laboratuvarlar ilgili çevrimle ilgili koduna www.labkar.org.tr sayfasına kullanıcı adı ve şifreleriyle giriş yaptıktan sonra Çevrimler sekmesinden ulaşabilirler. Bu laboratuvar kodları ile katılımcılar kendilerine ait sonuçların değerlendirmesini yapabilirler. Laboratuvar kodlarının kime ait olduğu programın yürütücüsü olan Petrol Araştırma Merkezi dışında hiçbir kurum tarafından bilinmez. Bu kodların Petrol Araştırma Merkezi içerisinde de yetkili olmayan personel tarafından bilinmesine engel olacak güvenlik tedbirleri alınmıştır.
Talep edildiği takdirde ancak katılımcıların onayı alınarak ve bu konuda önceden bilgilendirme yapılarak sonuç raporları 3. kişilere verilebilir.
Katılımcı sonuçlarının doğrudan düzenleyici bir otoriteye iletilmesi gerektiğinde, bu durumda ilgili katılımcılar konu hakkında yazılı olarak bilgilendirilir.
3. NUMUNELER
Analiz Numuneleri
Katılımcılara gönderilen analiz numunelerinin genel karakteristiğinin ürün ana standardlarında verilen özellikler aralığında olması beklenmektedir. Numunelerin rutinde olduğu gibi analiz edilmesi gerekmektedir. Gerekli olan güvenlik önlemleri ürün ile birlikte gönderilen Ürün Bilgi Formu dokümanlarında belirtilmektedir.
Motorin numuneleri birer litrelik 2 adet cam şişe içinde katılımcılara ulaştırılır. Cam şişeler kargoda nakliye esnasında zarar görmemesi için özel kutular içine konur.
Numunelerin katılımcılara ulaştırılmasında kargo firmasından hizmet alınmaktadır.
ODTÜ Petrol Araştırma Merkezi, taşerondan aldığı hizmetlerden LabKar katılımcılarına karşı sorumludur.
Kalite Kontrol
Katılımcılara gönderilmeden önce numunelere homojenlik testleri uygulanır. Böylece her katılımcının eşdeğer numune alması sağlanır.
Analitler
Motorin karşılaştırma programında dağıtılan numunelere aşağıdaki analizler uygulanır:
Distilasyon
Yoğunluk (15 ºC)
Kükürt Miktarı
Kinematik Viskozite (40 ºC)
CFPP
Su Miktarı
Parlama Noktası
Toplam Kirlilik*
Setan İndisi
Karbon Kalıntısı
Kül
Yağlayıcılık Özelliği (HFRR)
Oksidasyon Kararlılığı*
Bakır Şerit Korozyonu
Aromatik Hidrokarbonlar
Yağ Asidi Metil Esteri (YAME) Tayini
Kalorimetre Bombası Metodu İle Yanma Isısı Tayini
Distilasyon Kalıntısı
Setan Sayısı
Poliaromatik Hidrokarbon Analizi
Renk Tayini
Mangan Miktarı*
Doktor Testi
Su ve Tortu Tayini
Bulutlanma Noktası
Standart Metotlar
Analizlerde ISO, EN, ASTM ve TSE gibi standart metotlar kullanılır. Katılımcı laboratuvar, belirtmek şartıyla bunların dışında da bir standart metot kullanabilir. Motorin programında kullanılabilecek standart metotlar şu şekildedir.
Distilasyon TS 1232 EN ISO 3405/ EN ISO 3405
Yoğunluk TS EN ISO 12185 / EN ISO 12185 / TS 1013 EN ISO 3675 / EN ISO 3675
Kükürt Miktarı TS EN ISO 20846 / EN ISO 20846 / TS EN ISO 20884 / EN ISO 20884 / TS EN ISO 13032 / EN ISO 13032
Kinematik Viskozite TS 1451 EN ISO 3104 / EN ISO 3104
CFPP TS EN 116 / EN 116 TS EN 16329 / EN 16329
Su Miktarı TS 6147 EN ISO 12937 / EN ISO 12937
Parlama Noktası TS EN ISO 2719 / EN ISO 2719
Toplam Kirlilik* TS EN 12662 / EN 12662
Setan İndisi TS EN ISO 4264 / EN ISO 4264
Karbon Kalıntısı TS EN ISO 10370 / EN ISO 10370
Kül TS EN ISO 6245 / EN ISO 6245
Yağlayıcılık Özelliği (HFRR) TS EN ISO 12156-1/ EN ISO 12156-1
Oksidasyon Kararlılığı* TS EN ISO 12205 / EN ISO 12205 / TS EN 15751 / EN 15751
Bakır Şerit Korozyonu TS 2741 EN ISO 2160 / EN ISO 2160
Aromatik Hidrokarbon Türlerinin Tayini TS EN 12916 / EN 12916
Yağ Asidi Metil Esteri (YAME) Tayini TS EN 14078 / EN 14078
Kalorimetre Bombası Metodu İle Yanma Isısı Tayini TS 1740 /ASTM D240
Distilasyon Kalıntısı TS EN ISO 3405 / EN ISO 3405
Setan Sayısı EN ISO 5165/TS 10317 EN ISO 5165 / EN 15195/TS EN 15195 / EN 16144/TS EN 16144
Renk Tayini ASTM D 156
Mangan Miktarı* TS EN 16576
Doktor Testi TS 2884/ASTM D4952
Su ve Tortu Tayini TS 7075/ ASTM D2709
Bulutlanma Noktası TS 2834 EN 23015 / ASTM D2500
*: Toplam Kirlilik, Oksidasyon Kararlılığı ve Mangan analizleri için programlara başvuruda bu analizler için oluşturulan paketleri seçmiş olan katılımcılara numune gönderimi yapılacaktır. Bu analizler Motorin paketi içerisinde bulunmamaktadır.
4. SONUÇLARIN GİRİLMESİ, RAPORLAMA VE İTİRAZ
Analiz Sonuçlarının Girilmesi
Katılımcı laboratuvarların analiz sonuçlarını girebilmeleri amacıyla LabKar web sitesinde veri giriş sayfası oluşturulmuştur. Katılımcıların belirlenen tarihler içinde sonuçlarını girmeleri gerekmektedir.
Veri giriş sayfası kullanıcı hatasını en aza indirgemek üzere tasarlanmıştır. Sonuç giriş ekranında raporlama hanesi hesaplama yoluyla bulunan analitler dışındakiler için serbest bırakılmış olup,katılımcıların sonuçlarını kullanmış oldukları standard metoda uygun olarak girmeleri beklenmektedir. Hesaplama yoluyla bulunan analitler için sonuç giriş ekranında hane sayısında kısıtlama yapılmıştır ve kısıtlama yapılan bu analitlerde katılımcıların raporlama yapmaları istenen hane sayısı hakkında Katılımcı Bilgilendirme Talimatı’nda bilgi verilmektedir. LabKar sistemine girilmiĢ ancak onaylanmamıĢ sonuclar veri girisi icin verilen son tarihten sonra sistem tarafından otomatik olarak onaylanacaktır. Katılımcı sonuçlarının istatistiksel değerlendirmeye alınabilmesi için sonuçların onaylandıktan sonra kaydet işleminin yapılması gerekmektedir. Veri girişi tamamlandıktan sonra LabKar Çevrim Sorumlusu tarafından sonuçların gözle yapılan kontrolü sonrasında hatalı olduğu belirlenen sonuçlar için katılımcıya geri dönüş yapılır ve yeniden analiz yapmadan sonuçlarını gözden geçirmeleri istenir. Geri dönen katılımcıların sonuçları Program Sorumlusu tarafından sisteme girilir. Bu sonuçlar raporda “D/İlk Sonuç” olarak belirtilir.
Katılımcılar, rapor yayınlandıktan sonra 15 gün içerisinde rapor indirme bağlantısının bulunduğu yerdeki “İtiraz Bildir” sekmesini kullanarak değerlendirme sonuçlarına itiraz edebilirler. Bunun dışındaki itiraz, öneri vb konular için labkar@metu.edu.tr adresi ile iletişime geçebilirler.