Ağız sindirim kanalının girişidir. Ağızdaki olumsuzluklar diş sağlığının bozulmasına, sindirimin olumsuz etkilenmesine yol açar. Ağızla aldığımız yiyecekler çiğnenip, tükürükle karıştırılarak yutulmaya ve sindirime hazır hale getirilirler. Ağız aynı zamanda konuşmaya yardım eder. Tat alma organı olan dilin; çiğneme, yutma, konuşma gibi çok önemli yan görevleri de bulunmaktadır.
Dişlerin besinlerin parçalanması, öğütülmesi görevlerinin yanı sıra konuşmada ve görünümümüzde önemli etkileri vardır. Dişleri eksilmiş kişilerin bazı sesleri çıkarabilmeleri zorlaşır, çiğnemede ve/veya ısırmada da zorluk olur. Dişlerin gelişim süreci içerisinde ilk çıkan süt dişleri, daha sonra yerlerini kalıcı dişlere bırakır.
Ağız ve diş sağlığında en önemli iki hastalık diş çürükleri ve diş eti iltihaplanmalarıdır. Diş eti hastalıkları kimi zaman diş yuvasının bulunduğu çene kemiğinin erimesine kadar ilerleyen bir etki yapabilir. Diş sağlığının bozulması vücuttaki diğer organları da etkileyebilir. Dişler neredeyse bütün sistemleri olumsuz etkileyen sürekli enfeksiyon odağı haline gelebilir ve kalp, böbrek, eklemler vb. yapılarda önemli sağlık sorunlarına yol açabilen enfeksiyonlara kaynaklık edebilir.
Ağızda ve dişlerde yapısal ve işlevsel herhangi bir bozukluğun olmaması, ağız ve dişlerin görevlerini tam olarak yapabilmeleri durumu “ağız ve diş sağlığı” nın varlığını gösterir.
1. Diş Çürümesi
Kanal tedavisi Kliniği
Diş çürüklerinin oluşmasında üç temel etmen bulunmaktadır: Duyarlı bir diş yüzeyi, mikroorganizmalar için elverişli yiyecek artıkları, bunların parçalanmasına ve asit oluşumuna yol açacak mikroorganizmaların varlığı. Besinler içinde diş çürümesine en çok neden olanlar karbonhidratlar, yani kabaca, şekerli gıdalardır.
Dişler düzenli olarak fırçalanır ve bakımlarına özen gösterilirse, mikroplar onlara zarar veremezler. Diş çürüğü, dişte oyuklar yaparak dişin yapısını bozan ve kendi kendine iyileşmeyen bir hastalıktır. Dişler iyi temizlenmeyecek olursa, üzerinde besin artıkları ve mikroplar birikir. Ağız içerisindeki bakteriler yiyecek artıklarındaki şekerli maddeleri kullanarak onu saydam, yapışkan bir madde haline getirir ve dişler üzerine yapışmasını sağlar. Bu birikintilere plak denir. Bu plaklar bakterilerin diş üzerinde tutunmalarını da kolaylaştırırlar. Besinlerin tatlandırılması için kullanılan şekerli maddelerin içinde bulunan asit, dişlere zarar verebilir, ancak bakterilerin kendileri de asit oluşturabilmektedir. Asit diş minesinin erimesine neden olur. Böylece oluşan erime bölgelerinden giren mikroplar kolayca alttaki yumuşak dokuya ulaşabilirler.
Asitler dişin koruyucu tabakası olan diş minesi üzerinde küçük delikler oluşturur. Bu delikler giderek genişler ve küçük oyuklar haline gelir. Diş minesinin erimesinden sonra çürük hızla ilerler, alttaki tabakada geniş ve derin bir oyuk meydana getirir. Diş çürüğü diş özüne doğru ilerledikçe dişler ağrımaya başlar. Çürük daha da ilerlerse diş özü bölgesinde ve çene kemiği içerisinde cerahat oluşmaya ve birikmeye başlar. Buna diş apsesi denir. Eğer diş hekimi tarafından daha başlangıcında tedavi edilmeyecek olursa çürük diş için daha zor, karmaşık ve pahalı tedaviler gerekebilir. Diş plağı, diş etlerinin önemli hastalık nedenlerinden biridir. Yemeklerden sonra dişlerin fırçalanması ve diş ipi kullanarak yemek artıklarının çıkarılması dişlerin çürümesini, diş eti hastalıklarının oluşumunu ve ilerlemesini önler.
Dişlerin ağrımaması sağlıklı olduğu anlamına gelmez. Diş ağrısının olması için diş çürüğünün çok ilerlemiş olması gerekir. Diş çürüklerinin tedavi edilebilir dönemde belirlenmesi için ağrı oluşmasını beklemeden senede en az iki kez diş hekimine giderek dişlerin muayene ettirilmesi gerekir. Diş hekimleri gerektiğinde dişlerin filmini çekerek gözle görünmeyen diş oyuklarını da belirleyebilirler.
Diş çürüklerinin erken dönemde tanınması dişlerin kaybedilmesini engelleyebilir veya en azından geciktirebilir. Bu hem sağlık açısından, hem de sosyal ve ekonomik açıdan önemli katkılar sağlar. Ağza takma diş takılmasına olan ihtiyacı azaltır. Hiçbir şey kendi doğal dişlerimizin yerini tutamaz. Kalıcı dişlerin erken dökülmesi beslenme sorunlarına neden olur. Doğal dişlerin uzun süre dayanmasında ağız ve diş bakımının önemi çok büyüktür.
Diş sağlığı açısından sularla aldığımız flor da çok önemlidir. Sularında flor eksikliği olan yerleşim yerlerinde diş çürüklerinin oranı çok artar. Bu nedenle florla ilgili olarak sağlık kuruluşlarının önerilerine uyulmalıdır.
2. Diş Eti Hastalıkları
Diş eti hastalığı
Dişin diş eti dışında görünen bölümü diş minesi denilen sert bir tabaka ile kaplanmıştır. Bunun altında daha yumuşak bir yapı vardır. En içte ise diş özü vardır. Burada bol miktarda damar ve sinir bulunur. Diş gövdesi diş etine ve onun altındaki kemiğe girdiği bölümde daralır. Bu bölüme dişin boyun bölümü denir. Çene kemiği içinde kalan bölümüne ise dişin kök bölümü adı verilir. Diş kökü diş yuvasında çene kemiğine özel doku uzantıları ile sıkıca bağlanmıştır. Diş eti hastalıkları, diş çürükleri ağız kokusuna neden olabilir. Ağız kokusu olduğunda nedeni araştırılmalıdır.
Diş eti hastalıkları en önemli diş sağlığı sorunları arasındadır. Ağız hijyeninin bozukluğu ile yakından ilişkilidir. Başlangıç döneminden itibaren diş etleri kolay kanar. Diş eti kanamalarında diş hekimi muayenesi zorunludur. Diş etleri, diş yuvaları ve ağız tabanındaki iltihaplanmalar genel olarak diş eti hastalığı olarak bilinmektedir. Diş üzerindeki plaklar bunun en önemli nedenidir. Tedavi edilmeyen diş eti iltihapları çene kemiğinin de iltihaplanmasına ve zarar görmesine yol açabilir.
Diş çürüğü, diş eti hastalıkları, sinüzit, bademcik iltihabı, solunum sistemi hastalıkları, sindirim sorunları, ağız bakım yetersizliği ağız kokusuna neden olabilir. Bu hal, sosyal ilişkileri de etkiler. Bazı metabolizma hastalıkları da ağızda kendine özgü kokular yapabilir.
3. Dişlerin Gelişim Bozuklukları
Ağızda kapanma bozukluklarına neden olan diş düzensizlikleri dişlerin çürümesini kolaylaştırır ve daha erken dönemde dökülmesine yol açar. Düzensiz dişler, alt ve üst çene arasındaki ilişkinin bozulmasına neden olabilir. Çiğneme ve temizleme güçlüğü yaratırlar, kötü ağız kokusuna yol açarlar.
Düzensiz dişlerin en önemli nedeni süt dişlerinin zamanından önce yitirilmesi olabilir. Bunun sonucunda çıkan kalıcı dişler birbiri üzerine gelecek biçimde yerleşebilirler. Düzensiz dişler konuşma bozukluklarına ve görünüm bozukluklarına neden olabilir.
Sigara dişlerde renk değişikliği yapar. Sigara içenlerin dişleri kahverengimsi bir renk alır. Canlılığını kaybetmiş olan dişler gri renkte görünür. Çocuklarda hatalı olarak kullanılan bazı ilaçlar da dişlerde renk değişikliğine neden olabilir. Aşırı derecede flor dişlerin sararmasına neden olabilir.
Hamilelikte ve süt çocukluğu döneminde kullanılan antibiyotik vb. bazı ilaçlar dişlerde kalıcı renk değişikliklerine neden olabilir. Bu nedenle hekim önerisi olmaksızın ilaç kullanılmamalıdır.
4. Ağız ve Diş Sağlığı Nasıl Korunur?
Diş çürümesini önlemek için Florür uygulanabilir.
Diş hastalıkları ve diş sağlığının korunması açısından erken tanı çok önemlidir. Bu nedenle yılda en az iki kez diş hekimine muayene olunması önerilir.
Diş çürümelerinin önlenmesinde sularda yeterli flor olması, düzenli olarak dişlerin fırçalanması, diş ipi kullanılması, aşırı tatlı ve şekerli yiyeceklerden olabildiğince kaçınma bunlar yendiğinde mutlaka dişlerin fırçalanması, diş hekimi kontrollerine gidilmesi temel uygulamalardır. Diş eti hastalıklarının önlenmesinde de diş fırçalama ve düzenli diş hekimi kontrolleri önemlidir.
Dişlerde gelişim bozuklukları varsa erken dönemde özel diş hekimliği dallarında uzmanlaşmış birimlere başvurularak gerekli tedavi sağlanmalıdır.
Aşırı asitli ve şekerli yiyecekler mikroorganizmaların etkisini artırır. Dişler sert cisimlerle karıştırılmamalı, fındık, ceviz vb. kabuklu yiyecekler dişlerle kırılmamalıdır. Bunlar diş minesinin çatlamasına ve bakterilerin etkisinin artmasına neden olur. Diş minesinin koruyucu etkisi ortadan kalkar.
5. Diş Fırçalama Tekniği
Dişlerimizi korumanın en etkili yolu düzenli olarak fırçalamaktır. Diş fırçalamanın ilk adımı doğru fırça seçimidir. En uygun fırça naylon ve orta sertlikteki fırçalardır. Ağız içinde kolay hareket ettirilmesi ve arka dişlere rahat ulaşabilme açısından fırçanın kafasının fazla büyük olmaması tercih edilir. Uygun fırça seçildikten sonra dişler en az günde iki kere düzenli olarak fırçalanır. Diş macunu ağza verdiği hoşa giden koku ve his nedeniyle diş fırçalanmasını kolaylaştırır. Diş parlatma tozları diş hekimi önerisi olmadıkça kullanılmamalıdır. Aşırı kullanımlar diş sağlığı açısından zararlıdır.
Diş fırçalanmasında fırçanın duruşu dışındaki temel hareket aynıdır: Fırça diş eti çizgisine eğimli olarak yerleştirilir. Bu durum bozulmadan küçük dairesel hareketlerle dişler fırçalanır. Daha sonra fırça, bir fırça boyu kadar kaydırılarak fırçalama sürdürülür.
1. Diş fırçası 45 derecelik açı yapacak biçimde tutulur ve diş eti hizasından başlanarak ağız boşluğuna doğru fırçalamaya başlanır. Dış yüzeylerden başlayan fırçalama sert darbeler halinde değil, yumuşak ve daireler çizecek biçimde, ön dişlerden arka dişlere doğru yapılmalıdır.
2. Daha sonra dişlerin iç yüzeyleri aynı şekilde fırçalanır. Bu işlemde fırça eğik tutularak, diş etinden ağız boşluğuna doğru hareket ettirilir.
3. Daha sonra dişlerin çiğneme yüzeyleri fırça düz olarak ileri geri hareket ettirilerek fırçalanır.
Fırçalama işleminin en az iki-üç dakika sürmesi gerekir. Sağlıklı diş etleri fırçalama sırasında kanamaz.
Diş fırçası kişiye ait bir araçtır, başkalarıyla paylaşılmaz. Diş fırçaları birkaç ayda bir, en geç altı ayda değiştirilmelidir. Gerektiğinde ara yüzlerin etkin olarak fırçalanmasını sağlamak üzere ara yüz fırçaları kullanılır. Bunlarla ilgili önerilerini almak üzere diş hekimine başvurmak gereklidir.
6. Diş İpi Kullanımı
Diş ipi, diş aralarında kalan yiyecek artıklarının uzaklaştırılması açısından çok yararlı bir araçtır. Çok küçük yaşlardan başlanarak uygun diş fırçalama ve diş ipi kullanma tekniklerinin öğrenilmesi gerekmektedir.
Dişler fırçalandıktan sonra diş ve diş eti çizgisi ile dişler arasında kalan yemek artıklarının temizlenmesi için diş ipi kullanılır. Bu artıklar en önemli çürük nedenlerindendir.
1. Otuz santimetre kadar diş ipi alınır. Diş ipinin bir bölümü bir elin orta parmağına diğer ucu da diğer elin orta parmağına dolanır. İpin bir bölümü ortada kalmalıdır.
2. Ortada kalan ip bölümü işaret parmağı ile geriye doğru itilir.İp, dişler arasından geçirilir. Bu hareket sırasında sert olunmamalıdır. İp diş etine kadar indirildikten sonra ağız boşluğuna doğru diş aralarını sıyıracak biçimde indirilir. Bu sırada diş etinin kesilmemesine özen gösterilmelidir.
3. Aynı uygulama diğer bir parça ip alınarak alt dişler için de tekrarlanır.
Diş taşı nasıl oluşur?
Diş taşı oluşumu için bakterilerin oluşturduğu organik bir tabaka (bakteri plağı) ile tükürük olması gereklidir. Kısaca, karbondioksit oranının ani düşmesi sonucu ortamda kalsiyum ve fosfat oranının artması pH’ı yükseltir ve bu esnada mineraller çökelir ve diş yüzeyine yapışır. Bakterilerin enzimatik aktivasyonu sonucu ortama üre, amonyum ve aminler de salınır. Diş taşı içerisinde başlıca dört tip kalsiyum fosfat kristali bulunur. Bunlar Buruşit, Hidroksiapatit, Oktakalsiyum fosfat. Magnezyum vitlokittir. Buruşit yeni oluşmakta olan diş taşı içerisinde en etkin olanıdır.
Kaç tip diş taşı vardır?
Diş taşları dişetlerinin hemen üzerinde biriken “dişeti üstü” ve “dişeti altı” olmak üzere iki tiptir. Kalsiyum içeriklerine, eskiliklerine ve hastanın yeme içme alışkanlıklarına göre san beyazdan koyu kahverengi-siyaha kadar değişik renklerde olabilirler. Yeni oluşan diş taşları sarımsı beyazdır ve diş yüzeyinden kolayca ayrılır. Eskidikçe diş yüzeyinden temizlenmesi zorlaşır.
Diş taşı temizlenmeli midir?
Evet mutlaka temizlenmelidir. 1960’lı yıllara kadar dişeti hastalıklarının başlıca nedeninin diş taşları olduğuna inanılıyordu. Günümüzde artık bunun bakteriler yoluyla olduğunu biliyoruz. Çok pürüzlü olan diş taşı yüzeyi bakterilerin tutunmasını kolaylaştırır. Diş taşı yüzeyinde her zaman canlı bir bakteri tabakası vardır. Dolayısıyla, diş taşı temizliği yapılması hem bakterilerin, hem de bakterilerin kolay tutunabildiği bir yapının ortamdan uzaklaştırılması ve yerine cilalı diş yüzeyinin iade edilmesini sağlar.
Diş taşı oluşum hızı ve miktarı kişisel farklılıklar gösterir mi?
Evet, bireyin beslenmesi, tükürük akışkanlığı, hastalığın tipi ve şiddeti, dişlerin karşılıklı ilişkileri, çiğneme etkinliği, ağızdaki bakteri çeşitliliği, bazı sistemik hastalıklar (dolaylı olarak) taş oluşum miktarını etkileyebilir.
Diş taşı temizliğiyle ilgili gerçek dışı inanışlar var mıdır?
Maalesef çok sayıda gerçek dışı inanış hastaları diş hekimine gitmekten alıkoyar. Bunlar;
• “Diş temizliği sırasında mineler çizilir”
Doğru değildir, zira diş taşı temizliği özel olarak bu iş için imal edilmiş profesyonel aletlerle yapılmaktadır. Bu aletler el aletleri ve ultrasonik kazıyıcılardır. Profesyonel insanların elinde bu aletlerin dişe zararı yoktur.
• “Diş taşı temizliği yaptırdım, dişlerim sallanmaya başladı’’
Bu tamamen ağızdaki hastalık düzeyiyle ilgili bir olaydır. Dişeti hastalıkları neticesinde dişlerin çevresindeki kemikte erime oluşur ve desteğini kaybetmiş diş sallanmaya başlar. Diş taşlarının çokluğu, geçici bir süre, dişler sanki sağlammış hissi verebilir. Oysa durum tam tersidir, sallanmayı geç fark eden hasta dişler ağıza dökülünce ya da şiddetli bir apseyle sonunda hekime gitmek zorunda kalır; bu durumda yapılacak bir şey kalmamıştır.
• “Diş taşı temizliği çok ağrılı bir işlemdir”
Hayır! Hastanın ağzındaki hastalığın şiddetine göre hekim gerekli önlemleri alır. Örneğin gerekirse lokal anestezi yapar. Ama vakaların çoğunluğunda bu ağrısız bir işlemdir.
• “Diş taşı temizlenince daha çabuk taş oluşur”
Hayır, böyle bir bilimsel gerçek yoktur. Temizlenmiş yüzey üzerindeki birikintiler daha çabuk fark edilir; bu tamamen hastanın günlük ağız temizliğini yapabilme etkinliğiyle ilgilidir.
Diş taşı temizliği sırasında ve sonrasında neler olabilir?
Temizlik esnasında ve sonrasında dişlerde hassasiyet oluşabilir. Bu işlem bittikten bir kaç hafta sonra kaybolsa da çok rahatsız olan hastalar temizlik sonrası bir süre hassasiyet giderici macun kullanabilirler. Dişler arasında taşlar temizlendiği için boşluklar oluşur, bu doğaldır. Ortam normal olması gereken hale dönüştüğü için çok kısa sürede bu duruma adapte olunur. Dişeti hastalığı şiddeti fazla olan hastalarda tedavi belirli bir aşamaya gelene kadar dişlerde sallanma devam eder, sonra azalır. Bazı vakalarda dişler hekim tarafından birbirine bağlanabilir.
Sağlıklı diş ve dişetleri için en az altı ayda bir dişhekiminize muayene olmayı ihmal etmeyiniz.
[contact-form-7 404 "Bulunamadı"]
Rate post
Önceki YazıDiş hekimi Sertaç Kızılkaya
Sonraki YazıÖn Diş Estetiği
24/05/2021
Diş Yaptırmaktan Korkmayın
Dişlerimiz sindirim sisteminin başlangıç noktasıdır ve en önemli görevi üstlenirler. Yediğimiz besinlerin kopartılması, parçalara ayrılması ve öğütülmesi görevini üstlenen sert...
Devamını Oku
27/12/2020
2021 Diş Fiyatları
2021 diş fiyatları ile ilgili sorular gelmeye başladı bile. 2021 implant diş fiyatı, 2021 zirkonyum diş fiyatı ne kadar olacak? 2021 diş dolgu fiyatı değişti mi? gibi. Bu yazıda...
Devamını Oku
20/10/2020
İmplant Yaptırmadan Önce Bilinmesi Gerekenler
‘Ağzımda diş kalmadı’ cümlesi implant sayesinde artık maziye karışıyor. İster tek dişiniz eksik olsun ister hiç dişiniz olmasın implant tedavisi sayesinde artık sağlıklı ve...