Eğitim dönemini kapsayan yeni yetme filmleri bir tarafa, sinemada eğitim meselesini masaya yatıran birçok misal var. Alan Parker’in Duvar’ı, Yorgos Lanthimos’un Köpek Dişi ve Nikias Chryssos’un Sığınak’ı en sıradışılarından. Üçünün de benzerlik gösterdikleri husus, modern örgün eğitim anlayışlarının doğasındaki gayri insaniliğe işaret etmek. Elbette sanatın o insanı hayrete garkeden yaratıcılığıyla.
Binlerce yıllık klâsik anlayışa eğitim üzerinden meydan okuyan ve geleneğe dair ne varsa handiyse beherini yere seren modernitenin gelip dayandığı ve henüz lâyığınca yerle yeksan edemediği yegâne kale eğitim. Farkındayım elbet, kilisenin tekelinde diye skolastik eğitime karşılık 350 yıldır nice değişik yöntem ve anlayış ileri sürüldü; aralarından birçoğu da şu veya bu şekilde tatbik şansı da bulabildi. Fantezi düzeyinde kalanlardan tutun da ancak 100-150 yıl sonra uygulanabilenlere kadar bir sürü alternatiften sözedebilmekteyiz.
Doğru, bir yönüyle eğitim şart. Ama modern anlayıştaki gibi herkes için mi? Ve özellikle bizim gibi Avrupa’dan aldıklarını gizli bir kasıtla her daim yanlış anlamaya meyyal toplumlarda, eğitimde fırsat eşitliğini bir çeşit tekdüzeleştirmeye dönüştürmeye hangi hakla eğitim diyebileceğiz? Öyleyse nasıl bir eğitim? Ve hangi gayeyle, kimi, neye mebni eğiteceğiz? Ve bizim için sorulması zorunlu soru: Giyim-kuşamdakinden çok daha hızlı bir eğitim modası anlayışı o toplumu neye dönüştürür?
Mühim sorular. Ve yıllar boyunca yapılan yanlışlar ve yapılmayan doğrular yüzünden tutarlı bir biçimde cevaplandırılması imkânsızlaştırılmış.
Eğitimin Tehlikeleri
Cehaletten, vurdumduymazlıktan, işgüzarlıktan ve en önemlisi de hedefsizlikten dolayı eğitim uygulamalarımızı düşürdüğümüz içler acısı durumu hesaba katarak söylüyorum, yine de hâlimize şükretmeliyiz. Çünkü Batı’daki çok daha yüce ve farklı gerekçelerle daha vahim sonuçlar doğuran eğitim anlayışlarının ve uygulamalarının da farkındayız.
Eğitimin aslında ne menem bir şey hâline getirilebileceğini, özellikle de onca sıra dayağından geçirilen ve klâsik eğitim anlayışının bütün eksikliklerini giderebilecek, dahası her genci mutlu bir biçimde müreffeh bir geleceğe taşıyacak modern eğitim anlayışlarının nasıl da çığrından çıkarılabileceğinin altını çizen filmler çok. Ne ki benim için ikisinin yeri çok mühim. İlki henüz lise talebesiyken izlediğim ve beni derinden etkilemesi kaçınılmaz 1982 tarihli The Wall adlı film. Bizdeki tutan albümün adıyla çekilen filmlerin furyasını uzaktan çağrıştırsa da Pink Floyd’un aynı adlı albümüne dayanan ve Roger Waters’ın senaryosunu yazdığı, Alan Parker’ın yönettiği Duvar, öbür muhteşem evsafının yanında eğitim sistemini de şiddetle eleştirdiği için uzun yıllar, grubun kendi ülkesi İngiltere’de yasaklı kalmıştı. O kadar yani. Teknik maharetin doğrultusunda artan imkânlara rağmen filmin animasyonlarındaki derinliğe işaret etmemek haksızlık.
Köpeğin Dişleri Arasına Sıkışmak
İkincisi ise daha yeni. Son yılların en yaratıcı yönetmenlerinden Yorgos Lanthimos’un 2009 tarihli Köpek Dişi (Kynodontas) adlı filmi. Film hakikaten sert ve sıradışı bir meseleyi gündeme getiriyor. Aynı zamanda ideolojiler çağı diye adlandırılan geçen yüzyıldaki yaşananları da tabii ki hesaba katarak ama meselesini zaman ve mekândan bağımsızlaştırarak ve elbette herhangi birisinin yanında yahut karşısında yeralmadan alttan alta şu soruyu soruyor: İdeolojileri bir tarafa bırakalım, ‘ideal toplum’ fikrinin kendisi, dahası belli bir ideal anlayışına göre o toplumun fertlerini dönüştürmeyi göze alabilmenin bizatihi kendisi gayri insani bir tavır değil midir? Öyle ya, siz iyiniyetle dahi başkalarına kendi doğrularınızı dayattığınızda bunun bir aşamadan sonra zulme dönüşmeyeceği ne mâlum! Ezberlenmiş cevapları bir kenara bırakarak düşünmekte fayda var. İkna ve zamanla dönüştürmek ile dayatmak arasında dağlardan bile fazla fark yok mu?
Trier ile Haneke karışımı bir zihin dünyası barındıran yönetmenin çıkış filmi durumundaki Köpek Dişi’nde, iyi niyetli bir baba, içinde yaşadığı toplumun çürümesinden, en azından ailesini korumak için şehrin dışında, yüksek duvarlarla çevrili bir villada yaşamaya başlar. Otoriteyi temsil eden baba, bürokrasiyi temsil eden anneyle elele vererek, diledikleri gibi bir aile kurmanın idealini gerçekleştirmek için kollarını sıvar. Çocuklarını okula göndermez ve evde, diledikleri gibi yetiştirirler. Bu farklılaştırma arzusu akla gelebilecek her şeyi kapsar. Meselâ televizyonun kötülüklerinden korunmak için kendileri bazı videolar çeker ve televizyon yayını diye çocuklarına izletirler. Kendi doğrularını içeren didaktik videolardır bunlar.
Farklı ve Tehlikeli
Nihayetinde çocuklar, ebeveynlerinin beklediği gibi yetişirler. Ama galiba hesaplayamadıkları bir mesele vardır: İçinde yaşadıkları toplumun ahlâk yozlaşmasından kaçınmak için özel şartlarda büyüttükleri çocukları, toplumdan mahrum bırakıldıkları için kendi toplumlarından bile yoz, aşağılık, gayri ahlâki ve gayri insani varlıklara dönüşmüşlerdir. Ve yaşayabilecekleri yegâne yer, yüksek duvarlarla çevrili o banliyö evinden ibarettir.
Kısaca söylemek gerekirse toplumun şerrinden korunmak için özel yetiştirilen çocuklar, toplumun korunmasını gerektirecek birer canavara dönüşmüşlerdir.
Otorite, disiplin, farklılık, benzerlik, tektiplik, eğitim, ideal ve ideoloji gibi deve dişi meseleleri masaya yatıran film, ne yazık ki seyri hayli zor bir yapım. Demedi demeyin.
Ebeveynin Şerrinden Kaçabilmek
2015 tarihli Sığınak (Der Bunker) adlı filmde, disiplin denince akla gelen Alman toplumundayız. Nereden akıllarına esmişse bir ebeveyn, yegâne çocukları Klaus’un bir gün Amerika’ya başkan olması gerektiğini hayal eder ve çocuklarını da bu uğurda yetiştirmeye başlar. Tabii özel bir eğitimle ve ev okulunda. Zamanla bazı pratik sorunlar başgösterdiği için ikili, üniversitede fizik okuyan kiracılarından yardım ister. Film boyunca adını öğrenemediğimiz, dolayısıyla toplumu temsil eden kiracı, kendini adadığı bilim yolunda sükûnet içerisinde ilerlemeyi düşlediği bu yuvada, akılalmaz bir ortamın içine çekiliverir. Klaus’un akla ziyan durumunu görünceye değin bilimin, yani ilerlemenin ve gelişmenin, başka bir ifadeyle daha çok kazanmanın yolunu tercih eden genç, garip bir huzursuzluk hisseder ve çocuğun ıstırabını dindirmeye karar verir.
İyi ama nasıl? Karşısında kendilerini ideallerine adamış ve haklı davalarından vazgeçmemeye and içmiş bir ebeveyn vardır. Hem bu evin duvarları, hem de ebeveynin kabulleri aşılacak gibi görünmemektedir. Biricik çocuklarını diledikleri gibi yetiştirmek arzusunun, zamanla sadistik bir işkenceye dönüştüğünü anlayamayacak bir hâldedir. Ve her ikisi de aynı zamanda kendi çocukluklarının travmalarını biricik çocuklarına yansıttıklarını kavrayacak bir anlayıştan da mahrumdur.
Biz mi? Biz bu meselede hâlâ Hababam Sınıfı’ndayız.
Yazarın diğer yazılarını görüntüle: Hasanali Yıldırım
Son Konular
Popüler Konular
Kapak
Sana, bana, hilafete dair…
27 Tem, 2020
Röportaj
Hilafet Müslümanların birliği için şart
27 Tem, 2020
Gerçek Hayat
Web sitemizi taşıyoruz!
23 May, 2020
Ekonomi
Petrole dayalı terör şimdi çok daha maliyetli
11 May, 2020
Gündem
Bir keçi ve bir meyve koronalı çıkmış…
11 May, 2020
Röportaj
Velhâsıl İnsan: Sorumluluğumuz tüm yaratılmışlara…
11 May, 2020
Kapak
İlaç sektörünü kim dizginleyecek?
11 May, 2020
Kapak
Asıl salgın ilaç terörüdür
11 May, 2020
Genel
Türkiye neden ilaç üretemez?
11 May, 2020
Dosya
Salgın, afetler, evler ve şehirler
11 May, 2020
Aktüel
Kaybedenler Kulübü kapandı
25 Kas, 2015
Dünya
Çar Deli Putin’in Kızıl Ordusu
25 Kas, 2015
Genel
İslamcılık söylemi son 10 yılda nasıl değişti?
26 Kas, 2015
Dünya
İngiliz ordusu BBC’ye el koyacak
26 Kas, 2015
Gündem
Türkmen Dağı’nda iç savaşın en kanlı günleri
30 Kas, 2015
Portre
Amerika’nın şımarık çocuğu: Donald Trump
30 Kas, 2015
Dünya
Bir Amerikan Pastası: Küresel Terör
30 Kas, 2015
Dünya
Düşen Savaş Uçağının “Kara Kutusu”ndaki Sırlar…
30 Kas, 2015
Kültür Sanat
Mr. Holmes’un Sırrı, Yani İnsanın
1 Ara, 2015
Gündem
Diyarbakır’ın cemaatini bekleyen camileri
7 Ara, 2015
Abonelik / Online Satış Tüm Sayılarımız Satış Noktaları
Hakkımızda
Künye
Abonelik
Mobil Uygulamalarımız
Tüm Sayılarımız
Sık Sorulan Sorular
Satış Noktaları
Kişisel Verilerin Korunması
İletişim
Gerçek Hayat © 2015. Her hakkı sakldır.
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunundaki amaçlar ile sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerezler kullanılmaktadır. Detaylı bilgi için çerez politikamızı inceleyebilirsiniz. KAPAT
Manage consent
Close
Privacy Overview
This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may affect your browsing experience.
Necessary	
Necessary
Always Enabled
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.	
Non-necessary	
Non-necessary
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.	