böylesine seküler bir özelliğe sahip bir devlet yapısında dinin yeri mevcut durumu meşrulaştırmaktan öteye ne olabilir ki? Dinin bireyin ve devletin yaşamına hakim olması gerektiği iddiasında bulunanların her şeyden önce modern devletin bu karakterine kökten itiraz getirmesi gerekiyor.
Medeniyetler Çatışması ve Ortadoğu
İslam Özkan
Arap-İslam coğrafyasındaki çatışmaların temelinde mezhep/din faktörünün önemli bir yer işgal ettiğine ilişkin yaklaşım, büyük ölçüde Samuel Huntington’un Medeniyetler çatışması” tezinden besleniyor. Huntington’un tezine yönelik eleştirileri içeren literatür oldukça geniş. Yazarın ABD’nin politikalarına yön veren muhtevaya sahip olmasının ötesinde metnin var olan gerçekliğe dair bir açıklama ya da gözlemden ziyade büyük ölçüde kendisinin de içinde bulunduğu çevrenin beklentilerini yansıtan birtakım temennilerden ibaret olduğu artık akademik çevrelerde dahi genel kabul görüyor. Hatta bu tezlerin ABD politikalarına yön vermenin ötesinde Batı ve NATO ittifakının İslam’ı bir tehdit olarak gösterme çabalarının bir ürünü olduğu da kuşku götürmez bir gerçek.
Mezhep meselesi de çatışmanın temelde hegemonik ihtiraslardan, politik anlaşmazlıklardan, ulus devletler arasındaki rekabetten, ekonomik üstünlük elde etme çabalarından değil de dini motivasyondan kaynaklandığını savunan bu tezin bir uzantısı.
Bu bakış açısı maalesef işin politik ve ekonomik yönünü ıskalarken politik ve ekonomik çıkarların, hegemonya meselesinin din ve mezhep araçsallaştırılarak perdelenmeye çalışıldığı aşikar.
Bir başka husus ise gerçekten o mezhebe ait olduğu iddia edilen rejimlerin ne kadar Sünni ya da Şii oldukları meselesi. Yine bölgede çatışmaların tarafı olan devletlerin kimliklerine bakıldığında mezhep ya da din unsurunun aslında bir katalizör işlevi gördüğünü, büyük ölçüde kendi politikalarını meşrulaştırmaya yarayan araçlardan öteye gitmediğini görüyoruz. Bu, söz konusu ülkeleri yöneten elitlerin her zaman samimi olmadıkları ya da tamamen dini bir avuç siyasi elitin çıkarları doğrultusunda kullandıkları anlamına gelmiyor. Örneğin İran, ABD karşıtı politikalarını meşrulaştırırken dini yorumlardan güç alıyor ancak Şiilik içerisinde İran’ı yöneten elitlerle hemfikir olmayan, Velayet-i Fakih anlayışına şiddetle muhalefet eden Şii ulemanın varlığı, söylemek istediğimize biraz daha netlik kazandırabilir. Ya da Vehhabi olduğu iddia edilen Suud rejiminin yapısına daha yakından bakıldığında rejimin Necdi/Vehhabi ulemayla ittifak içerisinde olduğu, siyasi yapının Vehhabi ya da selefi olmaktan ziyade önemli ölçüde laik ve seküler bir temelde örgütlendiği görülüyor. Ya da Irak’taki politik aktörlere bakalım. İşgalden hemen sonra Şii-Sünni kutuplaşması olarak sunulan şeyin dağıldığını ve yerini politik ve ideolojik merkezde siyaset yapan partilerin almaya başladığını görüyoruz. Şii Mukteda Sadr ve Ammar el Hakim, Komünist ve Seküler partilerle ittifak yaparak seçimlere gidebiliyor. Bütün bunlar mezhep/din meselesinin politik hayatta ne kadar merkezde olduğuna ilişkin önemli doneler.
Hele hele modern dönemde devletlerin belli bir mezhep ya da dinle kendilerini aynileştirmeleri neredeyse imkânsız. Zira bu durum İslam orta çağındaki imparatorlukların ve Modern-ulus devletin laik/seküler karakterine oldukça ters. Temel amacın vergi gelirlerinin ve hegemonyanın maksimize edilmesi, ilahi kurallara rağmen imparatorun bölünmez egemenliğinin herşeyin üstünde telakki edildiği bir imparatorluk anlayışı nasıl seküler bir karaktere sahipse tek güdüsü kâr olan burjuvanın egemenliğindeki bir Modern-Ulus devlet anlayışı da temelde sekülerdir yani din dışıdır. Dolayısıyla buradan herhangi bir şekilde din temelli bir anlayış çıkmaz.
Öte andan böylesine seküler bir özelliğe sahip bir devlet yapısında dinin yeri mevcut durumu meşrulaştırmaktan öteye ne olabilir ki? Dinin bireyin ve devletin yaşamına hakim olması gerektiği iddiasında bulunanların her şeyden önce modern devletin bu karakterine kökten itiraz getirmesi gerekiyor.
“Din ve mezhebin öne çıkarılması kimin işine geliyor” sorusu da hafife alınmaması gereken bir mesele. Huntington ne demişti? “İslam dünyasının sınırları kanla çizilmiş olup Soğuk savaş sonrası dönemde çatışmanın ana eksenini belirleyecek olan din olgusudur.” Bunun anlamı, ABD’nin hegemonya arayışını bir dönem (Komünizm-Kapitalizm çatışması vb. gibi) ideolojik karşıtlıklar tanımlarken yeni dönemde motivasyon sağlayacak bir antagonizma üretme anlamında din, ABD politikaları açısından elverişli bir alt yapı sağlamış görünüyor.
Bütün bu söylediklerimiz, din ve mezhep meselesinin politik arenada hiçbir rolü olmadığı anlamına elbette gelmez. Özellikle otoriter yönetimler başta olduğu sürece İslam dünyasında din, ezilenlerin ideolojisi olarak varlığını sürdürecektir. Nasıl ki eşitsizlikler olduğu sürece ideolojiler ölmeyecekse mücadelesini mahrumlar ve mustazaflara adayan Hz. Muhammed’in (s.a.v.) ortaya koyduğu değerler de Müslüman halkların yoluna ışık tutmaya devam edecektir.
İslami Analiz
Güncel
Paylaş :
Leave a Comment	
Your email address will not be published. Required fields are marked with *
Comment *
Cancel reply
Güncel
BM Özel Raportörü: Modern kölelik devam ediyor
Güncel
4 Aralık 2021
Filistinli şehidin cenazesi bir yıl sonra teslim edildi
Güncel
4 Aralık 2021
ABD-İngiltere üst düzeni / İsrail-BAE alt düzeni
Güncel
4 Aralık 2021
Siyahi geci öldüren polise 'beyaz' jüri!
--
4 Aralık 2021
ABD, 'Rusya Ukrayna'yı işgal edecek' iddiasını tekrarlıyor
Güncel
4 Aralık 2021
Videolar
Din nedir?
Ercümend Özkan Videoları, Videolar
12 Aralık 2020
Vefatının 24. yılında bir Ercümend Özkan biyografisi
Ercümend Özkan Videoları, Videolar
12 Ocak 2019
İktibas Dergisi
1 Ocak 1981 tarihinde yayın hayatına başlayan İktibas Dergisi, 2010 yılından itibaren internet üzerinden de yayına başlamıştır. Ankara’da faaliyetini sürdüren İktibas Dergisi, halen ilk kurulduğu büroda okuyucularını ve yazarlarını ağırlamaya devam ediyor. İktibas bürosunda bulunan lokalde günlük gazeteleri ve çeşitli dergileri okuma imkanı da bulunuyor.
Adres :
Tuna Cd. 14 / 3 Kızılay 06420 Yenişehir ANKARA
İletişim :
0312 435 37 60 - iktibas@yahoo.com
Hesap Numaralarımız :
Anlam Basın Yayın
Kuveyt Türk Ankara Kızılay Şubesi
IBAN: TR80 0020 5000 0936 7806 1000 01
Hesap No (TL) 93678061-1
Hesap No(Euro) 93678061-101 BIC-SWIFT: KTEFTRISXXX
Güncel
BM Özel Raportörü: Modern kölelik devam ediyor
Güncel
4 Aralık 2021
Filistinli şehidin cenazesi bir yıl sonra teslim edildi
Güncel
4 Aralık 2021
ABD-İngiltere üst düzeni / İsrail-BAE alt düzeni
Güncel
4 Aralık 2021
Siyahi geci öldüren polise 'beyaz' jüri!
--
4 Aralık 2021
ABD, 'Rusya Ukrayna'yı işgal edecek' iddiasını tekrarlıyor
Güncel
4 Aralık 2021
Ankara'da Libya Ortak Askeri Komite toplantısı
--
4 Aralık 2021
Erdoğan: Gaziantep'in ihracat ekonomisini model alacağız
Güncel
4 Aralık 2021
Bir devlet başkanı 'yalan haber yaymaktan' soruşturulacak
Güncel
4 Aralık 2021
Siyonistler bölgede nüfuzunu artırıyor
--
3 Aralık 2021
Lübnan'da Bakan Kardahi, Macron'a destek amaçlı istifa etti
Güncel
3 Aralık 2021
Site İçeriğinin Kullanımı
Sitede yer alan tüm içeriğin telif hakları www.iktibasdergisi.com’a aittir. www.iktibasdergisi.com sitesinde yer alan bütün yazılar, materyaller, resimler, ses dosyaları, animasyonlar, videolar, dizayn, tasarım ve düzenlemelerimizin telif hakları 5846 numaralı telif hakları yasası gereğince koruma altındadır. Site içeriği, İktibas Dergisi veya iktibasdergisi.com’un yazılı izni olmaksızın ticari olarak herhangi bir şekilde kopyalanamaz, dağıtılamaz, değiştirilemez, yayınlanamaz. Site içeriği, fikri amaçlı olarak, ancak kaynak belirtilmek suretiyle kopyalanabilir ve kullanımı mümkündür. Aksine davranıldığı takdirde yasal işlemleri başlatma hakkı İktibas Dergisi veya iktibasdergisi.com’a aittir.
Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumlardan, yazarları sorumludur. İktibas imzalı yazılar ise dergimizi ve sitemizi bağlamaktadır. www.iktibasdergisi.com hiçbir bildirim yapmadan, herhangi bir zaman site içeriğinde değişikliğe gitme, yazı ve yorumları yayından kaldırma hakkına sahiptir.