Malum uykusuzluk birçoğumuz için ciddi bir sorun. Yazılı ve görsel basında yer alan haber ve köşe yazılarından dolayı bu konuda yalnız olmadığımızı artık çok iyi biliyoruz. Ancak uyku konusunda bildiğimiz çoğu şey hala yanlış. Bu yazımda giderek global bir sorun halini alan uykusuzluktan ve yarattığı tahribattan bahsedeceğim.
Uyku neden önemli?
İddialı bir cümle ile başlayalım. İyi ve kaliteli bir uyku en güçlü vitamin haplarından daha değerlidir. Nasıl ki iyi bir yemek vücudumuza iyi geliyorsa, iyi kaliteli bir uyku da ruhumuza o kadar iyi geliyor. Uyku konusunda ayarlarımız bozulduğunda ruh sağlığımız tıpkı kötü beslenme sonucu etkilenen vücut gibi çökmeye başlamaktadır. Yani ruh sağlımızın olmazsa olmazı iyi bir uykuya bağlıdır.
Uykusuzluk baş ağrısından reflüye, diyabetten obeziteye, kalp hastalığından depresyona, dikkat kaybından bellek problemlerine, trafik ve iş kazalarında artıştan öfke ve stres tepkilerinde kontrolsüzlüğe kadar pek çok sorunla birebir ilişkilidir. Bundan dolayıdır ki uykusuzluk problemini çok daha fazla dikkate almalı ve uyku konusunda bildiklerimiz doğru olmalıdır.
DOĞRU BİLİNEN YANLIŞLAR
1) Horlama önemli değil
Horlama sağlıksız bir uykunun en önemli işaretlerinden biridir ve şiddeti/süresi arttıkça sağlığı daha da olumsuz etkiler. Özellikle uyku apnesi denilen nefes almanın belirli periyotlar halinde duraksadığı gibi bir durumda, horlama çok ciddi sağlık sorunlarına kapı aralayabilir. Uyku apnesi olanlarda uykuda ani ölümlere, kalp krizlerine, obezite ve sinir hasarlanmaları gibi sorunlara daha sık rastlanıyor.
2) Az uyku bana yetiyor
Sağlıklı insanların çoğu her gece 7 ila 9 saat uykuya ihtiyaç duyar. Yaş grubuna göre değişmekle beraber uyku ortalamamız 8 saattir. 5-6 saat uykuyla ideal bir şekilde en fazla birkaç gün idare edebilirsiniz. Sürekli ideal uyku saatinden yoksun kalırsanız hemen her gününüzde sersemlik, yorgunluk, gerginlik, sinirlilik ve dikkat dağınıklığı ile boğuşursunuz.
3) Alkol daha güzel uyutur
Alkol diğer tüm hususlarda olduğu gibi uyku konusunda da hiç masum değildir. Alkol asla ama asla uykuya yardımcı olabilecek bir faktör değildir. Bunu iddia eden ve uygulayanlar şunu bazı noktaları çok daha iyi bilmeli. Alkol yatıştırıcı dozda uykuya daha hızlı dalmanızı sağlar ancak alkolün derin uyku fazına (dinlendiren uyku bölümü) geçmeyi güçleştirdiği, uykuyu siz farkına varmasanız da defalarca böldüğü, erken uyandırdığı ve ne kadar çok uzun uyusanız da asla dinlenmiş bir şekilde uyanamayacaklarını bilmeleri gerekir.
4) Gün içerisinde kestirmek sırf tembellikten
Gün içinde sık sık uykuya dalmak tiroid hormon yetersizliği, uyku apnesi kan şekeri oynamaları ve normal uyku süresinin yetersizliğinden de kaynaklanabileceğini unutmayalım.
5) Şekerleme yapmak kötüdür
Bu husus ne her zaman doğru ne de her zaman yanlış. Eğer şekerlemeleriniz uyku sürenizi olumsuz etkilemiyorsa sağlığınız için faydalı olduğunu yapılan çalışmalar net bir şekilde ortaya koymaktadır. Ancak dikkat edilmesi gereken husus şekerleme yapmak gece uykularını kısaltan bir uyku hırsızı haline de gelebilir.
İyi bir uyku için 5 basit öneri:
Yeteri kadar uyumaya çalışın
Yatmadan en az 5 saat önce uyarıcı özelliği olan çay, kahve gibi içeceklerden uzak durun
Mümkün olduğu kadar aynı saatlerde uykuya geçin
Uyku hijyenine dikkat edin. Uyuduğunuz odayı, yatağınızı ve yastığınızı mümkün olduğu kadar temiz tutun ve sık sık değiştirin
Yatmadan önce telefon, televizyon vs. gibi elektronik cihazlardan uzak durun hatta odanıza bile almayınUNUTMAYIN
Tarihte “uykusuzluğun neden olduğu” birçok küresel felaket örneği yer almaktadır. Bunlardan aklımda kalan son yıllara ait iki önemli örneği sizlerle paylaşmak istiyorum. 1986 yılında gerçekleşen Çernobil Nükleer Santral faciası ve Meksika körfezindeki BP petrol sızması. Haberlerde belirtildiğine göre resmi raporlarda yer alan bilgiler iki kazanında ilk ve en önemli faktörünün uykusuzluk sonucu gelişen kazalar olduğudur.
Bazı bilimsel araştırma sonuçlarında belirtildiği üzere “uykusuzluk aynen alkollü araç kullanmak gibi vücudumuza etki etmekte ve reaksiyonlarımızı azaltmakta. Uykusuzluk sonucu yollarda her gün binlerce kaza olduğunu ve maalesef bunların bazılarının canlara mal olduğunu da asla unutmayalım.