FETÖ Kalkışması Bağlamında Türkiye'de Din Devlet İlişkileri, Cemaat ve Tarikatların Eğitimden Teberrisinin Lüzumu
Hasan POSTACI
Sezai Karakoç’un Ardından
İsmail Hakkı Güleç
KARDEŞLİK BEDEL İSTER
Kevser Huzziyas
SABIR VE ŞÜKÜR
Mahmut Olgun
GELECEK AİLEYE SAHİP ÇIKANLARINDIR
Mehmet AKTAŞ
Beyaz Martı...
Mehmet Ali BİLİCİ
İnsani Değerlerde İflas
Mehmet CÖMERT
Allah Kâdir midir?
Mehmet ŞEREFOĞLU
Said Çekmegil ve Ercüment Özkan’ın Sohbetine Tanıklığım
Muhammet YETİŞ
YAZ DOSTUM!
Muhittin BAĞCI
Tutarsızlık Üzerine Birkaç Telmih
Murat Yiğit
İstanbul
Musab Aydın
ZAMAN VE UMUT
MUSTAFA AYGÜN
ÇOCUK YETİŞTİRME SANATI
Mustafa DOĞU
Kanserleşmiş Zihinler
Mustafa GÜL
HATEMÜ'l-ENBİYA*
Necati Atar
TERÖRE YARDIM VE YATAKLIK YAPAN DİPLOMALI HIYARCILARIN BÖLÜCÜ OLDUĞU GERÇEĞİNİ İNKÂRA KALKIŞANLARIN DA BÖLÜCÜ TERÖR ÖRGÜTLERİNİN EKMEĞİNE YAĞ SÜRDÜĞÜ GERÇEĞİ
Necip CENGİL
ÂDEM’İN İKİ OĞLUNDAN HAYAT DERSİ
Necla Arpa GÜLAÇAR
GÜVEN TOPLUMU
Nevzat KAYA
SADECE BİR DERNEK DEĞİL, ONA BOĞAZİÇİ RUHU DERLER!
Nezir ERGENÇ
“Ben” olmadan “Biz” olmaz!
Nilüfer Zontul Aktaş
​Güz giderken güzide dört genci de uğurladı
Nuri YILMAZ
Hak Arayışlarında Meşruiyet Sorunu
Nusret AYDEMİR
Yürüyüş (İstikamet)
Nusret AYDEMİR
Problematik
Ömer Naci YILMAZ
AFETLER TARAFSIZDIR
Prof. Dr. Bilal SAMBUR
Eğitimi düşünmek
Ramazan DEVECİ
Ali Şeriati Üzerine…
Ramazan KAYAN
Dijital direniş
Ramazan Keskin
HOCALARIMIZA TAVSİYELERİMİZ!
Sait ALİOĞLU
Alternatif “Dinî İçerikli” Eğitim Olgusu ve AK Parti Sürecindeki Serencâmı
Şakir KURTULMUŞ
GÜZEL VE ÖNEMLİ UYARILAR
Selvigül ŞAHİN
"Âşıklar Ölmez" Üstat Sezai Karakoç'a rahmetle
Serdar ÇALIŞ
ÇÜRÜYÜŞ
Seyfi Pınarbaşı
DOĞRULUK VE İSTİKAMET
Seyit Ahmet UZUN
HATUN
Ümit AKTAŞ
Sömürgecilikten Kurtuluş Mücadelesi ve Farklı Bakmak
Yunus Çolakoğlu
Arakan Müslümanları ve Bir Ayetin Düşündürdükleri
Yusuf YAVUZYILMAZ
Ahlak ve İbadetlerde Tutarlık
Ziya GÜNDÜZ
İZDİHAM VARSA EDEBİYAT VAR DEMEKTİR!
Uyarı! Yapmış olduğunuz yorumlar incelendikten sonra onaylanacaktır onaylandıktan sonra gözükecektir
Yaşamın ince ayarı bize ne söylüyor?
24.11.2021 16:52:00
facebook
twitter
mail gönder
Güneç Kıyak, t24.com’da “Yaşamın ince ayarı bize ne söylüyor?” başlıklı bir yazı kaleme aldı. Yazıyı aşağıya alıntılıyoruz.
Örneğin, bir elektronun kütlesi veya yükü biraz farklı olsaydı bu uyumu sağlamak mümkün olur muydu?
Yapılan çalışmalar olamayacağını gösteriyor. Yaşamın mümkün olması için elektronun kütlesi ve yükünün tam olarak bu değerlere sahip olması gerekmektedir. Dahası, onlar gibi 26 evrensel sabit daha bulunuyor.
Amerikalı bir kuramsal fizikçi olan Lee Smolin, yaşamla uyumlu bu sabitlerin tesadüfen ortaya çıkma ihtimalini 10229‘da 1 olarak hesapladı. Telaffuzu bile zor bir sayı; yalnızca bu sabitlerin trilyonyonda birinin trilyonyonda birinin ve trilyonyonda birinin trilyonda birinde bile bir fark olması, yaşam ile evrenin uyumunu, yani yaşamın ortaya çıkma olasılığını ortadan kaldırıyor.
Fizikçiler buna “ince ayar” olarak atıfta bulunuyorlar.
Şimdi, bundan nasıl bir sonuç çıkarmalıyız?
Bazıları, bu durumu bizim iyi şansımızın bir sonucu olduğunu söyleyebilir, ancak Alan Guth, Max Tegmark ve Martin Rees gibi bilim insanları bunu çoklu evrenler topluluğunun içinde yaşıyor olabileceğimizin bir kanıtı olarak kabul ediyorlar. Onlara göre evrenimiz devasa boyutta, belki de sonsuz bir evrenler topluluğu içinde yer alan, farklı yasalara, evrensel sabitlere ve başlangıç koşullarına sahip bir dizi evrenden yalnızca biri olabilir.
Yani, elde yeterli sayıda evren varsa, o zaman birinin yaşam için doğru sayılara sahip olması istatistiksel olarak olasıdır, diyorlar; onlara göre bu evrenlerden en az birinin yaşama uyumlu koşullara sahip olması imkansız değildir.
Peki, çoklu evren için bilimsel kanıt var mı?
Bazı fizikçiler doğrudan şişme kozmolojisini işaret ediyorlar ve bunun çoklu evrenler için bir tür kanıt olabileceğini düşünüyorlar.
İnce ayar ve şişme kozmolojisi
Bugün neredeyse tüm bilim insanları, özellikle fizikçiler ve kozmologlar, Büyük Patlama (BigBang) modelinin, mevcut gözlemsel verilere anlam kazandıran tek kuram olduğu konusunda hemfikirler.
Model, evrenin genişlemesi, yaşının belirlenmesi ve erken dönemde üretilen elementlerin nasıl oluştuğu (nükleosentez) gibi birçok soruya yanıt getirdi.
Bu çok önemli başarılara karşın çok sıkıntılı sorunlar da vardı: Örneğin evren düz bir geometriye nasıl sahip olmuştu; nasıl birdenbire ışık hızını aşacak kadar genişlemişti vb.
1980’lerde, bu sorulara yanıt Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nde fizikçi Alan Guth ‘dan geldi. Daha sonra Stanford Üniversitesi’nden fizikçi Andrei Linde tarafından geliştirilen bu modelde başlangıç anını izleyen bir şişme (inflation) evresi bulunuyor.
Buradaki temel yaklaşıma göre, Büyük Patlama’nın hemen ardından kuantum ölçeğindeki bir uzay baloncuğu olağanüstü büyük bir hızla genişlemiş, daha sonra yavaşlayarak soğuması ile birlikte günümüz evreni şekillenmişti.
Buna şişme kozmolojisi deniyor.
Bilim insanlarına göre, eğer şişme kozmolojisi doğruysa başka evrenler de olmalıdır. Şişme öngörüsünün, şimdiye kadar gözlemlediğimiz, tek evrenin neden ince ayarlı olduğunu ve diğer evrenlerin neden var olacağını çıklayabileceği ileri sürülüyor.
Sonsuz şişme varsayımına göre, evrenin bu çok erken “şişme” döneminde, bazı bölgelerde hızlı genişleme duruyor; şişmenin durmadığı yerlerde “kabarcık evrenler” oluşuyor.
Alan Guth, bu evrenleri “cep evrenler” olarak adlandırıyor ve bizim evrenimiz de bu sonsuz sayıda baloncuktan yalnızca biridir, diyor. Guth’a göre, bu model içerisinde uzay-zaman dokusu genişlerken, paralel evrenler (ya da onun tabiriyle “cep evrenler”) de kendiliğinden doğal bir şekilde oluşuyor.
Guth ile aynı görüşte olan fizikçiler cep evrenlerin enflasyon yani şişme teorisinin kaçınılmaz bir sonucu olduğunu ileri sürüyorlar. Bu varsayıma göre, temel doğa yasalarını belirleyen evrensel sabitlerin her bir evrende farklı değerler aldığı, temel parçacıkların türleri ve özelliklerinin bir evrenden diğerine farklılık gösterdiği birden fazla evren oluşuyor.
Çoklu evrenlerde yaşıyor olabilir miyiz?
Ancak çok yeni bir fikir olmamakla birlikte çoklu evrenlere ciddi anlamda ilk olarak Hugh Everett atıfta bulunuyor.
1954 yılında, Hugh Everett henüz Princeton Üniversitesi’nde yüksek lisans öğrencisi iken çılgın bir fikir ortaya atıyor.
Her şeyin birçok olası durumundan yalnızca birinde var olduğu tek bir gerçeklik yerine, kuantum mekaniğinin öngördüğü tüm olasılıkların aynı anda var olabileceğini ve bunun sonucu olarak farklı evrenlerle dolu çoklu evrenler topluluğu içinde olabileceğimizi öne sürüyor. O buna paralel evrenler/dünyalar diyor ama kastettiği çoklu evrenlerdir.
Everett’in 1957 yılındaki doktora tezinin konusu olan bu öngörü öylesine sıra dışıdır ki, konu bilim dünyası tarafından kabul görmez ve sonrasında Everett araştırmalarını başka alana kaydırmak durumunda kalır.
Ancak sonraki yıllarda, Everett’in çoklu evren fikri öncelikle bilimkurgu kültürü içine yerleşerek popülerlik kazanır ve ardından bilim çevrelerinde tartışılır olmaya başlar.
Ve fizikçiler arasında da yavaş yavaş taraftar bulur, hatta daha da geliştirilir. Şişme kozmolojisi ile erken kozmosun katlanarak genişlediği öngörüsü, beraberinde çoklu evren fikrinin bilim kurgudan gerçekliğe doğru kaymasını sağlar.
Artık birçok kozmolog, evrenin tamamı gibi görünen yapının aslında çoklu evren denilen çok daha büyük bir yapının yalnızca küçük bir parçası olabileceği fikrine sıcak bakıyor.
Bazı bilim adamlarının, evrensel sabitlerin farklı evrenlerde farklı değerler aldığı bu çoklu evren olasılığını ciddiye almalarının temel nedeni, öngörünün “ince ayar” olgusunu açıklıyor görünmesidir.
Ancak ince ayardan çoklu evrenlere yapılan çıkarımın hatalı bir akıl yürütme olduğunu ileri sürenler de var.
Bazılarının dediği gibi, belki de biz çok şanslıyızdır!
Ancak, akıl yine de sormadan edemiyor: Neden?
Kaynakça:
https://www.wired.com/2014/11/multiverse-big-bang/
https://phys.org/news/2018-05-multiversestephen-hawking-theory-big.html
https://www.quantamagazine.org/the-multiverses-measure-problem-20141103/
https://www.newscientist.com/article/2063204-mystery-bright-spots-could-be-first-glimpse-of-another-universe/#ixzz7CDeR7JRx
Kaynak: Farklı Bakış
Lütfen Boş Bırakmayınız.
Anahtar Kelimeler: Yaşamın ayarı söylüyor?
HABERLER
Yaşlılara Öğütler İhtiyarın El Kitabı 6.12.2021 17:18:00
Çin modeli ile kalkınma girişiminin 6 ayda meyvelerini vereceği vaadi.. 6 ay, garip değil mi? 6.12.2021 15:35:00
Bir papaz Papa’ya kâfir dedi 6.12.2021 13:13:00
Bana Mazlum’u getirin 6.12.2021 12:57:00
“Döwlet adam üçındır” 6.12.2021 12:48:00
Suriye’nin Hatay Açıklaması Nasıl Okunmalı? 5.12.2021 23:47:00
Klan yerine cemaat, aşiret yerine parti 5.12.2021 22:36:00
İnsanlar bitkilere benzer: Işığa doğru büyürler 5.12.2021 18:34:00
Dilipak'tan Erdoğan'a Hz. Ömerli faiz tepkisi: Dine zarar veriyor 5.12.2021 13:02:00
İktidar yeni bir ‘resmi ideoloji’ öneriyor! 5.12.2021 12:56:00
Ekonomiyi krizden çıkarmaya bir söz yeterdi 4.12.2021 16:48:00
Ali Fuat Başgil’i mezarında ters döndürmek! 4.12.2021 16:28:00
Dinlenmeyeceğini bile bile uyarıda bulunmanın çaresizliği hoş görüle… 4.12.2021 12:59:00
O mektup 4.12.2021 11:30:00
Gayba imana siyasetçi çağırıyorsa dikkat! 4.12.2021 02:04:00
Entelektüel sürgünler 3.12.2021 15:57:00
Bâtıl nedir, “mallarınızı aranızda batıl yollarla yemeyin” ne demektir? 3.12.2021 14:42:00
Kuryelerle hemdert olanlar, olamayanlar... 3.12.2021 13:47:00
Hangi mutfakta hazırlandı? 3.12.2021 13:16:00
CHP’den ve yakın çevresinden yükselen Abdullah Gül karşıtı sesler siyasi akıldan yoksun… 3.12.2021 12:53:00