Edebiyatımızın bence en büyük değerlerinden birisidir Oğuz Atay. Hep birlikte onunla birlikte Tehlikeli Oyunlar oynayacağız. Oğuz Atay’ın Tehlikeli Oyunlar kitap incelemesi sizlerle. Siz de okumaya ve oyuna katılmaya hazırsanız başlayalım.
Tehlikeli Oyunlar Kitabının Konusu Nedir?
Oğuz Atay ülkemizde Tutunamayanlar kitabı ile nam salmıştır. Daha sonraları canı oyun oynamak istemiştir ve Tehlikeli Oyunlar kitabında Hikmet adında bir karakter yaratmıştır. Hikmet kitabımızın ana karakteridir ve herkesten kaçarak bir gecekondu mahallesine sığınmıştır. Bir de albay vardır
Hikmet, Sevgi ve Bilge arasında süregelen aşk ikileminde gidip geliyor ve topluma karşı yabancılaştıkça içine çekiliyor. Toplumdaki sorunlardan kaçtıkça hem kendine karşı hem de etrafındaki insanlara karşı adeta bir duvar örüyor. Her duvar birer oyun şeklinde ortaya çıkıyor. Oğuz Atay tüm bu çerçevede üst kurmaca tekniğini ustaca kullanarak Tehlikeli Oyunlar kitabını ortaya çıkarıyor.
Üst Kurmaca Marşları Çalıyor
Burada izninizle öncelikle kısaca üst kurmacanın tanımını yapmak istiyorum. Üst kurmaca gerçek ile kurmaca arasındaki ilişkiyi sorgulamak için anlatının kurmaca olduğuna dikkat çeken bir türdür. Burada önemli olan yazarın kullandığı dildir. En önemli özelliği ironi içermesidir.
Oğuz Atay ilk kısımda da belirttiğim gibi üst kurmaca tekniğini aslında Tutunamayanlar kitabında başarıyla uygulamış Tehlikeli Oyunlar kitabında bu başarısını sürdürmüştür. Tehlikeli Oyunlar kitabında üst kurmaca tekniğinin en güzel örneklerini Hikmet Benol karakteri üzerinden vermiştir Oğuz Atay. Şimdi aşağıdaki maddelerde kitaptaki Hikmet Benol karakterlerini inceleyip elimden geldiğince size üst kurmacayı örneklendireceğim.
Kendisi ve Çevresiyle Savaşan Hikmet
Kendisiyle sürekli çatışan Hikmet Benol: Kendisinden hiç memnun olmayan, kendisini sürekli eksik gören bir karakter var burada. Ne yapsa bırakın topluma kendine bile yaranamayan bir adam düşünün. Attığı adımı bile düzgün attığını düşünmeyen, bunu sürekli dalgaya alan ve kendisini sürekli yerden yere vuran bir insan. Bu karşımıza çıkan Hikmet Benol karakterlerinden birisidir. Hemen kitaptan bir alıntı yaparak bu dediğimi desteklemek istiyorum.
Korkuyordum. Hayallerinde bile korkar mı insan? Hayallerine bile hükmedemez mi?
Oğuz Atay- Tehlikeli Oyunlar
Yukarıda gördüğümüz örnek birinci Hikmet Benol için verebileceğim örneklerden sadece biridir. Romanı okudukça bu örneklere daha sık rastlayacak kendisiyle kavga durumunda olan bir adamla belki bir sokakta, belki albayın bulaşıklarını yıkadıklarını sırada, belki rüyalarında karşılaşacaksınız.
2. Gerçek dünyayı reddeden Hikmet Benol: Burada bambaşka bir Hikmet Benol karakteri karşımıza çıkıyor. Kitabımızın adına dikkat çekmek istiyorum ”Tehlikeli Oyunlar” Hikmet Benol gerçek dünyadan o kadar bunalıyor, o kadar sıkılıyor kendisi ve albay bir olup birlikte oyunlar yaratıyorlar. Ve bir süre sonra bu oyunlara inanmaya başlıyor.
Gerçekle bu oyunları birbirine karıştırmaya başlıyor. Karakterler, yaşamlar, düşünceler arasında savruluyor. Ve tüm gerçekliğe rağmen -burada bahsettiğim yaşamın gerçekliği- Hikmet Benol karakterine oyunlarda yazdığı kurmaca dünya daha gerçekçi geliyor ve kendini buna inandırarak yaşamına öyle devam ediyor.
Ben ölmek istiyorum sayın albayım, ölmek. Bir yandan da göz ucuyla ölümümün nasıl karşılanacağını seyretmek istiyorum. Tehlikeli oyunlar oynamak istiyor insan; bir yandan da kılına zarar gelsin istemiyor. Küçük oyunlar istemiyorum albayım.
Oğuz Atay- Tehlikeli Oyunlar
İroni Krallığı Yeşeriyor- Tehlikeli Oyunlar
Üst kurmaca tekniğinde en önemli şey ironi. Oğuz Atay, bunu eserlerinde başarıyla uygulayan isimlerinden belki de en önemlisidir. Tehlikeli Oyunlar kitabında ben bu konuya karakterler üzerinden dikkat çekmek istedim. Bir kitabı okurken karakterlerin analizlerini yapmayı severim, karakterlerin fiziksel görünümlerinden tutun isimlerine kadar her şeyi benim için önemlidir.
Oğuz Atay da bunu önemsemiş olacak ki ironi tekniği karakterlerini saç tellerinden duygularına kadar yaymış. Şimdi sizlerle birlikte Tehlike Oyunlar kitabındaki karakterlere göz atalım.
İsimleriyle Farklı Ruhu Taşıyan Karakterler
Hikmet Benol: Bana kalırsa ironi tekniğinin en güzel uygulandığı karakterlerden birisidir. Her şeyi aslında alaya alıyormuş gibi görünen ama dünyanın tüm yükünü kalbinde hisseden birisidir Hikmet Benol. Bir taraftan doğunun gelenekleri, batının ilericiliği arasında sıkışmıştır, öte taraftan toplumdan bunalıp kendine sığınmıştır. Fakat sığındığı kendisine bile yabancıdır.
Oyunlar oynamak ister canı bir gün. Oynadığı oyunları hem beğenir beğenmez. Uygulamak ister fakat çevresinden memnun değildir. Ama aynı zamanda aynı çevre tarafından çok sevilmek ister. Hatta bunun için psikoz krizine bile girer. Ama en önemlisi anlaşılmak ister Hikmet Benol. Öte yandan Hikmet isminin anlamına dikkat çekmek isterim. Kelime anlamı sözlükte ”bilgelik” olarak geçmektedir. Fakat yaratılan karakter bambaşka bir şekil çizmektedir.
Beni hemen anlamalısın, çünkü ben kitap değilim, çünkü ben öldükten sonra kimse beni okuyamaz, yaşarken anlaşılmaya mecburum.
Hikmet Benol- Tehlikeli Oyunlar
Sevgi: Hikmet Benol bu kadını sever, bu kadın da Hikmet Benol ile tanışınca onu sever. Ve birbirlerini seven iki genç evlenirler. Buraya kadar her şey normal görünüyor fakat normal olmayan bir şey var çünkü ikisi de mutlu değillerdir evliliklerinde. Sevgi farklı düşünen bir kadındır. Hikmet Benol ile tam tersi karakterdedir. Ve Hikmet Benol ne yapsa Sevgiye yaranamamaktadır. Oğuz Atay bu ikili arasındaki ilişkiyi öyle bir betimlemiştir ki ortada Sevgi’ye rağmen sevgisiz kalmış Hikmet Benol vardır.
Kendimle konuşurken bile onun hoşuna gitmeye çalışıyordum.
Hikmet Benol- Tehlikeli Oyunlar
Bilge: Sevgi ve Hikmet Benol’un arkadaşı. Aynı zamanda Hikmet Benol ile sonradan ilişki yaşayacaktır. İsminin Bilge olduğuna pek aldırmayın. Bilge aslında her şeyi bildiğini sanan cahillerden birisidir. Hikmet Benol ile tartışmaya girdiğinde onu dinlemeyen, susturmaya çalışan birisidir. Her şeyi ben bilirim zihniyetine sahiptir. Neticede okul okumuştur o halde bilgilidir. Çünkü o Bilgedir.
Buna rağmen Oğuz Atay burada bir çeşit karakter bölünmesi yaratmıştır ve Hikmet Benol’u, Bilge karşısında tamamen bilgisiz ve cahil birisi gibi göstermiştir. Sanki Bilge her şeyi biliyor, Hikmet bilmiyormuş gibi. Bu o kadar ileri düzeye gitmiştir ki bir konuşmalarında pijama katlamanın bile ansiklopedide yazması gerektiğini düşündüğünü söylemek ister Hikmet Benol.
Çünkü hiçbir şeyi bilmediğini sanmaktadır. Burada da Bilge’ye rağmen bilgisiz kalmış Hikmet Benol karakteri görüyoruz. Ve tabii Bilge ismini taşıyan bir cahil.
Mesela ben, pijama üstünü katlamayı kesinlikle bilmem. Bu soruları da bilgeyle konuşamam ya. İnsan bir kadını severse, ona her şeyi sorar ya, neyse.
Hikmet Benol- Tehlikeli Oyunlar
Albay Hüsamettin Tambay: Emeklidir Hüsamettin Tambay. Bilirsiniz genelde askerlikten emekli olan insanlar sert ve ciddi bir tavra sahip olurlar. Bu kadar ciddiyetsizliğe tahammül edemezler mesela. Fakat burada Hikmet Benol’a göre her ne kadar onu ara sıra düzeltse de onu dinleyen bir tek Albay vardır. Hatta çoğu soruyu kendisi cevaplasa, kendi sözlerini kendisi bölse de ”albayım” demekten hiç vazgeçmez.
Beraber oyun yazmak isterler ve yazarlar da. Bazı kısımları Albay beğenmez, bazı kısımları Hikmet Benol sevmez. Çünkü gerçek ile oyun için ince bir çizgidedir ve Hikmet Benol çoğu kez oyunun içindedir; Albay ise gerçeğin. Burada aslında bir nevi gerçek ile oyunun karşılaşması olarak düşündüm ben.
Ruhumu okuyor albayım. Yüz kırk ikinci sayfaya kadar geldi.
Hikmet Benol, Tehlikeli Oyunlar
Doğu Kültürü Batı İlericiliği Analizleri
Kitap okurken yanıma mutlaka bir kağıt ve kalem alırım. Yeni öğrendiğim bilgileri, önemli gördüğüm her şeyi not almaya çalışırım ve sonraları onları araştırırım. Bu kitapta da dikkatimi çeken farklı bir unsur oldu. Oğuz Atay biliyorsunuz ki büyük bilim insanımız Mustafa İnan‘ın öğrencisiydi.
Belki bu eserinde bunları yazarken bundan esinlenmiştir bilemiyorum ama kitabında Doğu kültüründe sıkışmış bir adam görüyoruz. Yine aynı kitapta Batının ”medeniyetini” hatta ”bilim” sandığımız şeylerini eleştirdiğini görüyoruz. Ben okudukça aklıma Mustafa İnan geldi açıkçası. Kitaptan bir alıntıyla yazdığım şeyleri desteklemek istiyorum izninizle. Oğuz Atay, az gelişmiş ülkeler ile gelişmiş ülkeler arasında farka şöyle değinmiştir:
Azgelişmişülke göndeririz; yardım gönderirler. Zelzele, toprak kayması, sel felaketi haberleri göndeririz; çadır ve heyet gönderirler. Asker göndeririz; teşekkür gönderirler. Binzorluklayetiştirdiğimizdeğerler göndeririz; dışülkelerdeçalışanyabancılaristatistiği gönderirler. Gerçek insanlarımızı göndeririz; bizeordanmektup gönderirler.
Hikmet Benol- Tehlikeli Oyunlar Kitap İncelemesi
Dipçe: Burada bir yazım yanlışı yapmadım, kitapta Oğuz Atay bu kelimeleri özellikle bu şekilde yazmıştır. Daha önce yazdığı Tutunamayanlar kitabında da noktalama işareti kullanmadığı bölümler vardır. Bu kendine özgü bir tekniktir. Bunu bozmak istemedik.
“Tehlikeli Oyunlar Kitap İncelemesi” adlı yazımızın sonuna geldik. Bizleri Instagram ve Twitter hesaplarımız üzerinden takip edebilirsiniz. Diğer içeriklerimize de göz atmayı unutmayın!
Etiketler Bir Parça Tuhaftık birparcatuhaftık Birparçatuhaftık bpt Edebiyat kitap kitap incelemesi Kitap Otağ Kitap tavsiyesi mustafa inan Mustafa İnan Kimdir Oğuz Atay tehlikeli oyunlar
Hopp… Bir emoji bırak!
Aşk1
Üzücü0
Mutlu1
Uykucu0
Kızgın0
Ölü0
Wink0
0 kişi paylaştı
Facebook'ta paylaş Twitter'da paylaş Pinterest'de paylaş Mail yoluyla paylaş
Damla Kılıç 9 Ekim 2020
Damla Kılıç
Daha fazla içerik gör
Okur, yazar.
Önceki Makale Türkiye’den Gitmek İsteyenler: II. Jön Türkler Kimdir?
Sonraki Makale 9 Ekim Günün Özeti
Bir cevap bırak
Bir cevap yazın Cevabı iptal et
E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir
Yorum
İsim *
E-posta *
İnternet sitesi
Bir dahaki sefere yorum yaptığımda kullanılmak üzere adımı, e-posta adresimi ve web site adresimi bu tarayıcıya kaydet.