Özellikle başlangıç evrelerinde „iç savaş” kavramını tam olarak karşılayan bir durumu yaşayan Suriye devam eden yıllarda NATO,BM, Rusya, Çin, Japonya gibi dünyanın birçok güç odağının fiilen dahil olduğu bir savaşa dönüştü.
7 yıl önce başlayan ayaklanmalar aslında uzun yıllardır süregelen bir birikimin son haddine ulaşmasıydı. 2000 yılında babası Hafız Esad’ın yerine başkanlık koltuğuna oturan Beşar Esad’ın işsizlik, yolsuzluk ve özgürlüklerin kısıtlanması gibi birçok konuda başarsız olduğu halk tarafından sıklıkla vurgulanıyordu.
Bu birikimin dışa vurumu olarak gerçekleşen sokak eylemleri 2011 yılında patlak verdi. Hükümete bağlı kolluk kuvvetlerinin orantısız güç kullanımı birçok Suriyelinin ölümüne sebep oldu. Bu sırada komşu ülkelerde devam etmekte olan „Arap Baharı” adlı ayaklanma dalgasının Suriye’de ilk kez somut olarak hissedilmesi de 2011’de gerçekleşti. Bu sırada eylemcilerin birinci talebi Esad’ın istifası ve yeni seçim kararı alınmasıydı.
Sokaklara taşınan eylemler kısa süre sonra silahlı çatışmalara dönüştü ve muhalif kanata bağlı paramiliter gruplar ile Esad’a bağlı kolluk kuvvetleri arasında ölümcül çatışmalar günümüze kadar devam edecek şekilde başlamış oldu.
Suriye İç Savaşı’nda Kaç Kişi Öldü?
Belki kaybolan hayatları bir „istatistik” olarak yansıtmak fazla objektif görünebilir fakat yıllardır süregelen bu dramatik tabloyu somut rakamlarla ortaya koymak gerekiyor ki herkes olayın ciddiyetini kavrayabilsin.
Büyük Krallık merkezli bir izleme grubu olan Suriye İnsan Hakları İzleme Örgütü’nün verilerine göre Eylül 2018’e kadar gelişen süreçte 364.371 kişi öldü. Bu ölümlerin en az 3’te 1’ini sivil kayıplar teşkil ediyor. Ve maalesef bu sivillerin binlercesi de çocuk ve bebek.
Suriye Savaşı’na Hangi Ülkeler Ve Örgütler Dahil Oluyor?
Suriye’de muhalif örgütlere açıkça destek veren ülkeler arasında Türkiye, ABD ve Suudi Arabistan başı çekiyor. Bununla birlikte halen Esad’ın tarafında pozisyon alan ülkelerin en önemlileri de Rusya ve İran şeklinde öne çıkıyor.
Bunlara ek olarak Suriye ve çevre ülkelerindeki kargaşayı fırsat bilen IŞİD terör örgütü de kendi hedefleri doğrultusunda savaşıyor.
Rusya: Yıllardır Suriye üzerinde askeri üsler bulunduran Rusya özellikle 2015 yılında Beşar Esad lehine düzenlediği hava saldırıları ile hükümet güçlerinin savaşta büyük avantaj kazanmalarını sağladı. Rusya’nın hava saldırına gerekçe olarak „terörist grupları” göstermesi batı dünyasında karşılık bulmadı ve bu saldırılarda muhalif sivillerin de hedef alındığı birçok basın organı tarafından öne sürüldü.
İran: Beşar Esad’ın Şia yanlısı politikalarını destekleyen İran, çoğunluğunu Sünni grupların oluşturduğu muhalif örgütlere karşı savaşmak üzere binlerce Hizbullah militanını Suriye’ye sevk etti.
Bununla birlikte ABD, İngiltere, Fransa ve birçok Batı ülkesi „ılımlı muhalif” olarak tanımladıkları silahlı örgütlere farklı şekillerde destek verdi.
2014 yılında ABD’nin başını çektiği ve 14 ülkenin aktif olarak hava desteği sağladığı koalisyon operasyonlarında hedef Esad yanlısı kuvvetler ve IŞİD olarak belirlenmişti. Bu operasyonda yer desteği ise Suriye Demokratik Güçleri tarafından sağlanıyordu. Ancak SDG militanlarının büyük bir çoğunluğunu PKK, PYD, YPG ve PJAK gibi terör örgütlerinin silahlı üyeleriydi.
Bu nedenle Türkiye ile Batı dünyası arasında diplomatik krizler sürekli olarak gündeme geldi ve nihayetinde Türkiye SDG güçlerine karşı TSK’nın yönettiği operasyonlara start verdi.
Bu operasyonlardan en büyükleri 2016 yılındaki Fırat Kalkanı ile 2018 başlarındaki Zeytin Dalı Harekatı olurken, 2018 sonlarında yeni bir operasyonun başlatılacağı Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından açıklandı. Bunun üzerine ABD’nin Suriye sınırları içerisinde yer alan kuvvetleri de geri çağrıldı.
Şu an için yeni operasyonun detayları net olarak bilinmese de ağırlıklı olarak PKK, PYD, YPG, IŞİD gibi terör örgütlerinin hedef alınacağı biliniyor.