06:40 - Yaşar Yakış: Türkiye, BAE ile pazarlıkta daha zayıf konumda, BAE Peker'i tutmaya devam edecektir
06:17 - Belediye otobüsüyle çarpıştı, 2 kişi yaralandı
06:15 - Polisten uyuşturucu operasyonu
06:13 - Eve servis getiren kurye, apartman sakinini öldürdü
06:55 - Seda Demiralp: İktidar Çekirdek Seçmeninden Uzaklaşıyor
06:23 - Yanmaz'dan yatırımlara destek verenlere teşekkür
06:21 - Sıtkı Şengün: Akçakoca bizim yaşam alanımızdır...!!
06:19 - BİN-DİR ALİ YILDIRIM VE TAİFESİ… HIRSIZIMIZ İYİDİR!
07:04 - DÜZCESPOR STORE YENİLENDİ
Gökhan BACIK
Tüm Yazıları
Ezilenin rızası: Ters sosyoloji
Abone ol
25.10.2018 00:00
Pierre Bourdieu sosyolojinin tanımını, toplumu izleyerek düzenli olarak kendini tekrar eden ilkeleri ve bunları meydana getiren koşulları yani yasaları açıklamak olarak vermiştir.
Nitekim sosyoloji bizlere, bazı kendini tekrar eden sebep-sonuç ilişkilerini öğretti. Bizler de bu nedenselliklere göre toplumları anlamaya çalışıyoruz, dahası bunlara göre toplumların dönüşmesini bekliyoruz.
Örneğin ezilen fakirlerin kendilerini ezenlere karşı örgütlemesini yahut en azından onlara kızmasını bekliyoruz.
Dindarların ahlaksız siyasi liderlerle mücadele etmesini bekliyoruz.
Yakınlarındaki madende hükümetin denetim görevini yapmadığı için yüzlerce insanın yer altında gömülü kaldığı kentin iktidara oy vermemesini bekliyoruz.
Hâlbuki dünyada bazen işler pek öyle gitmiyor: Dindarlar, ahlaksızlıkta marka haline gelmiş pek çok siyasi liderin peşinde koşuyor.
Pek çok ülkede fakirler, ülkenin en zengin işadamlarının kurduğu siyasi partilere oy veriyor.
Böylece ezilenlerin rızasından dolayı bütün olumsuzluklara rağmen geleneksel sosyolojik düşüncenin bizde var ettiği beklentiler yani kötü yöneticilerin tasfiyesi, halkın haksızlığa ve sömürüye itirazı bir türlü gerçekleşmiyor.
Bu durumu ters sosyoloji olarak tanımlayabiliriz: Ters sosyoloji, insanların içinde bulunduğu sosyal, moral ve ekonomik şartların gerektirdiğinin aksine davranmasıdır.
CNBC’nin verdiği bir habere göre Harley-Davidson fabrikasında çalışan ve Başkan Trump’ın aldığı son ticari kararlar ile işlerini kaybetme riski artan işçilerin başkana desteği artarak devam etmektedir.
İşçiler ekonomik olarak kaybedecek olsalar bile Başkan’ın “Amerika’yı yeniden büyük yapmak” siyasetinden dolayı buna hazır olduklarını ifade etmişlerdir.
Benzer örneklere her yerde rastlamak mümkün. Pek çok insan sosyal, ahlaki ve ekonomik şartlarının gerektirdiğinin tam aksine kararlar almaktadır.
Kısacası ezilenin ezilmeye rıza gösterdiği, ahlaksızlıktan şikâyet edenlerin ahlaksız siyasi liderlere destek olduğu tuhaf bir sosyolojik nedensellik ile karşı karşıyayız.
Bu önemli sorunu daha önce eserlerinde ele alan bazı düşünürler de elbette olmuştur.
Örneğin, Antonia Gramsci Hapishane Defterleri’nde işçilerin pek çok ülkede asla neden kendilerini sömüren düzene karşı gelmediklerini tartışmıştır.
Gramsci’ye göre egemen sınıflar bir hegemonya kurmakta ve diğerlerini ikna etmektedirler. Böylece ezilenlerin rızası alınmaktadır.
Gramsci bu süreçte devlet, sivil toplum, kimi aydınlar ve din gibi faktörlerin rol oynadığını söylemektedir.
Örneğin, ürününü maliyetinden daha az fiyata satmaya zorlanan fırıncı “devletin sorunlarımıza çare bulmasını istiyoruz” demektedir. Bu aslında ezilen fırıncının, hegemonya kurmuş sınıfın kendi çıkarlarını düşüneceğine ikna olduğunu göstermektedir.
Yahut camideki imam müminlere “burada anarşist olmayın nasıl olsa ahiret var orada bütün ihlaller cezasını bulacak” demektedir.
Dini grubun lideri yaşanan sorunlarda kendi sorumluluğunu tartışmaya açmak yerine “bunlar Allah’ın bize sevgisinden kaynaklandı bizi sınıyor ve olgunlaştırıyor” demektedir.
Ters sosyoloji üzerine önemli bir kitap yazan diğer düşünür ise Yeryüzünün Lanetlileri adlı kitabında sömürgeciliğin oluşturduğu durumları ele alan Frantz Fanon’dur.
Fanon, bir taraftan Batılı sömürgecilik üzerine destansı bir eleştiri ortaya koyar ancak öte yandan sömürgecilik ve ondan kurtuluş sürecinin sömürülenler üzerinde oluşturduğu aksi durumları da ele alır.
Örneğin, hatırı sayılı bir kesim sömürgeciler gibi düşünmektedir dahası sömürgecilik ile mücadele etmek şiddeti benimseyen bir anlayışı da beslemiştir.
Bu tartışmaların önemli bir boyutu da şu:
Ezilenlerin ezilmeye rıza gösterdiği durumlarda makul insanlar için entelektüel bir işkence süreci başlar. Sosyolojik nedenselliğin alt üst olması onları sarsıntılar içinde midesi bulunan bir insan gibi yapar.
Dahası pek çok makul insan bile ters sosyolojinin etkisine girer. “Ülkede işler kötü gitse ancak düzelir” yahut “insanlar aç kalsa akıllanır” gibi düşünceler onlara çekici hale gelir.
Peki, bu yaklaşımlar doğru mu?
Türkiye örneğinde Balkan Savaşları, 1. Dünya Savaşı, Kurtuluş Savaşı gibi birey hayatını en mikro düzeyde dahi zehir etmiş nice büyük felaket öğretici olmadı.
Yine 1999 Depremi’nden sonra bugün İstanbul’un geldiği hal felaketlerin insanlara her zaman öğretici olmadığını gösteren diğer bir örnek.
Mesela bugün içinden geçtiğimiz ekonomik krizi bazıları ülkeyi yönetenlerin beceriksizliği olarak görürken başkaları da “ülkenin altın çağa ulaşmasının önündeki en son engel” olarak yorumluyor.
İnsanların inançlarına yahut ekonomik çıkarlarına zıt şeyleri onlara güzel olarak gösterebilecek yeteneğe sahip pek çok hegemonik dil her zaman var olacaktır.
Peki, çözüm nedir?
Ters sosyoloji yani gerçeğin zıddını iş yapmak toplumlara sürekli acılar ve türlü maliyetler (ekonomik kriz, otoriterleşme, dış politik fiyaskolar, trafik kazaları vb.) yükler.
Aslında ters sosyoloji, toplumun kendi kendine işkence yapabilme kapasitesidir. Ne var ki, bu kapasite kimi toplumlarda sandığımızdan çok uzun sürebilir.
O nedenle en makul yol kalabalıkların sosyal sorunlardan ders çıkarmasını beklemek yerine farklı politik mahallelerin elitlerinin bir uzlaşı yolunu bulmaya çalışmasıdır.
Elitler uzlaşmadığı sürece toplumlar bazı buhranlarla yön değiştirebilir ancak bu rahatlama Türkiye’de olduğu gibi beş-on yıllık düzelmeler ve sonra yeniden siyasi istikrarsızlık ve toplumsal sorunlar ile dolu yıllar demektir.
Abone ol
Yazarın Diğer Yazıları
‘Mevsimsel etkiden arındırılmış Kemalizm’ 22.11.2021
200 yıl sonra Anadolu’yu hayal etmek: Tek devlet, tek millet, tek tip… 10.11.2021
Karizmatik lider en sonunda kendi mahallesini yakar 2.11.2021
Çek Cumhuriyeti seçimlerinden Türkiye için bazı notlar 13.10.2021
Abdullah Öcalan ne olacak? 21.09.2021
Taliban ve modern uluslararası sistemin ‘bilardo topları’ 6.09.2021
Güneydoğu’dan çıktım yola, kıyı şeridinde verdim mola 8.08.2021
Sürdürülebilir fakirleşme modeline doğru 17.04.2020
Post korona döneminde gelişmekte olan ülkeler: Riskler büyüyecek 10.04.2020
Korona krizi, Türkiye’yi rasyonalize eder mi? 2.04.2020
Gökhan BACIK Tüm Köşe Yazıları
Yorum Yap
Gönder
Yorum yazarak yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Düzce Yerel Haber (www.duzceyerelhaber.com) hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Çok Okunanlar
Şampiyon Hamit Kaplan’dan ve Düzcelilerden Özür Dileyin!
2.11.2021
1162
DÜZCE'DE SAFRAN YETİŞTİRİCİLİĞİ YAYGINLAŞIYOR
4.11.2021
DÜZCE'NİN HAVASINI KİRLETEN SANCAKLI'YI KİMSE GÖRMÜYOR!
4.11.2021
DÜZCESPOR SEVGİSİ "ENGEL" TANIMIYOR
4.11.2021
Düzce'deki sarsıntı olası Marmara depremini tetikler mi? Uzman isimden ilk yorum
17.11.2021
Çok Konuşulanlar
Şampiyon Hamit Kaplan’dan ve Düzcelilerden Özür Dileyin!
2.11.2021
1
AZMİMİLLİ İLKOKULU İÇİN İLK KAZMA VURULDU
4.11.2021
1
Yazarlar
Yaparsa AK Parti yapar...
26.11.2021
BAE ile 15 Temmuz şehitleri konuşuldu mu?
26.11.2021
Helalleşmenin koordinatları
26.11.2021
YA HELALLEŞİLEMEYENLER!
26.11.2021
'Helalleşme’nin altını derhal doldurmak şart
26.11.2021
Bağlılık savaşında duyguları yaratmak
26.11.2021
DALGAKIRAN MUAMMASI (BAŞLANGIÇTAN GÜNÜMÜZE)
26.11.2021
KÜRESELLEŞME SÜRECİ, VE AK PARTİ İKTİDARI!-3
26.11.2021
Bu işten kârlı çıkanlar kimler?
26.11.2021
Helâlleşme üstünden Kılıçdaroğlu’na saldırı sağanağı
26.11.2021
`
Resmi İlanlar
Sitemizdeki dış bağlantılar referans amaçlıdır, dış bağlantıların içeriklerinden kuruluşumuz sorumlu değildir.