Sunumu beğendiniz diye düşünüyoruz. Bunu indirmek için lütfen bu sunuyu herhangi bir sosyal ağlarda arkadaşlarınıza tavsiye edin. Tuşlar alttadır. Teşekkürler.
Tuşlar:
İptal et
İndir
Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz
Video
Slayt şov
To view this video please enable JavaScript, and consider upgrading to a web browser that supports HTML5 video
SES BİLGİSİ Türkçe Öğretmeni.
YayınlayanSeda Turkmen Değiştirilmiş 6 yıl önce
Yerleştir
Sunuyu indir
Panoya kopyala
Benzer bir sunumlar
Ayrıntılar
... konulu sunumlar: "SES BİLGİSİ Türkçe Öğretmeni."— Sunum transkripti:
1 SES BİLGİSİ Türkçe Öğretmeni
2 (Kalınlık-İncelik Uyumu)
BÜYÜK ÜNLÜ UYUMU (Kalınlık-İncelik Uyumu) Çok heceli kelimelerde ünlüler hep kalın ya da hep ince olmalıdır.Buna kalınlık incelik uyumu denir. çocuklar → Hepsi kalın ünlülerden oluşmuştur. bekledim → Hepsi ince ünlülerden oluşmuştur. Ses değişikliğine uğrayarak büyük ünlü uyumuna uymayan sözcüklerde vardır. Anne, kardeş, hangi, elma… Türkçede bazı ekler(-ken, -leyin, -daş, -yor, -imtrak, -msi, -gil) kimi kelimelerde uyumu bozar. Koşarken, akşamleyin, geliyor… Tek heceli kelimelerde ve birleşik kelimelerde ünlü uyumu aranmaz.
3 Küçük Ünlü Uyumu Bir kelimenin ilk hecesinde düz sesli harf (a,e,ı,i) varsa, diğer hecelerinde de düz sesli harf olması gerekir. Kelimenin ilk hecesinde yuvarlak sesli harf (o,ö,u,ü) varsa, diğer hecelerinde ya düz-geniş (a,e), ya da dar-yuvarlak (u,ü) sesli harf bulunması gerekir. Buna küçük ünlü uyumu kuralı denir. *** (Kelimenin ilk hecesinde) (Diğer Hecelerde) Düz ( a-e-ı-i) → Düz(a-e-ı-i) Yuvarlak(o-ö-u-ü) Düz-geniş(a-e) Dar-yuvarlak(u-ü)
4 Küçük Ünlü Uyumu B. Ünlü uyumu incelenirken kelimelerin tüm heceleri dikkate alınır. Yani dört heceli bir kelimede ilk üç hece büyük ünlü uyumuna uyarken, son hece uyumu bozuyorsa, bu kelimeler kurala uymamış olur. Getiriyor, otururken... Küçük ünlü uyumunda ise yan yana gelen her hece dikkate alınır. Örneğin, “kolaylık” kelimesinin tüm hecelerine bakarsak ilk hecedeki yuvarlak sesli o’dan sonra ikinci hecede düz-geniş –a , son hecede düz sesli -ı yer almıştır. Birinci ve üçüncü heceyi dikkate aldığımızda yuvarlaktan sonra düz sesli geldiği için kelimenin k.ünlü uyumuna uymadığını sanabiliriz. Halbuki bu kelime k.ünlü uyumuna uymaktadır. Çünkü yuvarlaktan sonra düz-geniş, düzden sonra düz sesli harf kullanılmıştır. Ko – lay – lık (Yuv.-düz/geniş-düz)
5 ÖRNEKLER Öğretmen Arkadaşlık a:Düz ö: Yuvarlak e: Düz-Geniş a: Düz
Uyar Kolonya o: Yuvarlak o: Geniş-Yuvarlak Uymaz Arkadaşlık a:Düz a: Düz ı:Düz Uyarı : Yağmur, çamur, kavun gibi kelimeler Türkçe olduğu halde küçük ünlü uyumuna uymaz
6 ÜNLÜ DÜŞMESİ İki heceli kimi kelimeler ünlüyle başlayan bir ek alınca, kelimenin ikinci hecesindeki dar ünlü düşer. Buna hece düşmesi denir. Omuz-u → omzu ağız-ı → ağzı Yapım eki almış bazı kelimelerde de ünlü düşmesi görülür. sarı-ar-mak → sararmak devir-ik →devrik Koku-la-mak →Koklamak Yanıl-ış →Yanlış Bazı birleşik kelimelerin oluşumu sırasında ünlü düşmesi görülür. Kayıp etmek →kaybetmek ne için →niçin kahve+altı →kahvaltı İki heceli kimi yabancı kökenli kelimelerde de ünlü düşmesi görülür. şehir-i →şehri hüküm-ü →hükmü
7 Ünlü Türemesi ve Ünlü Daralması
“a” “e” ünlüleriyle biten fiillerden sonra –yor eki gelirse fiilin son ünlüsünde daralma olur. başla-yor → başlıyor gelme-yor → gelmiyor Bazı Türkçe kelimeler sonlarına –cik/-cık ekini aldıklarında bir ünlü türemesi olur. bir-cik → biricik dar-cık →daracık genç-cik → gencecik
8 KAYNAŞTIRMA VE ULAMA Ünsüzle biten bir kelimeden sonra, ünlüyle başlayan bir kelime gelirse, ilk kelimenin son sesi ikincinin ilk hecesine bitişik okumaya ulama denir. Seni bir gün çekip aldılar benden. Benzedin köksüz bir ağaca Babam akşam evin eşyasını aldı. Türkçede iki ünlü yan yana gelmez. Ünlüyle biten bir kelimeden sonra ünlüyle başlayan bir ek gelirse, araya y,ş,s,n seslerinden biri girer. Bu olaya kaynaştırma denir. elma-y-ı, aklı-n-ı, altı-ş-ar Uyarı: İki ünlü arasına girmeyen bu sesler kaynaştırma değildir.ÖR:Çayı
9 SERT YUMUŞAK f,h,s,ş ğ,j,l,m,n,v,y,z p, ç,t,k b,c,d,g SÜREKLİ
ÜNSÜZLERLE İLGİLİ ÖZELLİKLER Türkçedeki ünsüzlerin özellikleri: SERT YUMUŞAK SÜREKLİ f,h,s,ş ğ,j,l,m,n,v,y,z SÜREKSİZ p, ç,t,k b,c,d,g Ünsüzlerle ilgili başlıca ses olayları şunlardır:
10 hafif-ce →hafifçe balık-cı →balıkçı piş-gin → pişkin
Sert Sessiz Benzeşmesi (Sertleşme) Dilimizde sert ünsüzle(f,s,t,k,ç,ş,h,p)biten kelimelere c,d,g ile başlayan bir ek getirildiğinde c,d,g ünsüzleri sertleşir, ç,t,k’ ye dönüşür. Bu olaya sertleşme denir. hafif-ce →hafifçe balık-cı →balıkçı piş-gin → pişkin Not: Sertleşme rakamların sonuna getirilen eklerde de aranır. 1923’te, 1960’ta
11 Ünsüz Türemesi Yardımcı fiille yapılmış bazı birleşik fiillerde bir ünsüzün türediği görülür. his etmek → hissetmek af etmek → affetmek zan etmek → zannetmek
12 Ünsüz Düşmesi Türkçede k sesiyle biten kelimelerden sonra
– cik eki gelirse kelimenin sonundaki k sesi düşer. Küçük-cük → küçücük ufak-cık → ufacık minik-cik → minicik yaprak-cık →yaprakcık Not :“ufak, yüksek, alçak…” kelimelerinden (–e)l ekiyle türetilmiş fiillerde de ünsüz düşmesi görülür: ufak-l →ufal- yüksek-l →yüksel
13 Sert ünsüz Yumuşaması(Yumuşama)
P,ç,t,k seslerinden biriyle biten bir kelime ünlü ile başlayan bir ek aldığında sözcüğün sonundaki ünsüz yumuşar; b,c,d,g(ğ)’ye dönüşür. dolap-ı → dolabı ilaç-a → ilaca yoğurt-un → yoğurdun renk-e →renge bildik-i →bildiği git-en →giden Uyarı : Özel isimlerde yumuşama olmaz. Zeynep’i, Tarık’ı… * Tek heceli Türkçe kelimelerin çoğunda ve kimi yabancı kelimelerde yumuşama olmaz. at-ı, hukuk-u, devlet-e, ok-un…
14 TÜRKÇE ÖĞRETMENİ
"SES BİLGİSİ Türkçe Öğretmeni." indir ppt
Benzer bir sunumlar
SES BİLGİSİ.
SES BİLGİSİ (ÜNSÜZ BENZEŞMESİ)
Dinle-yor dinliyor e>i
TÜRKÇE’DE SES BİLGİSİ=
KONULAR: Büyük Ünlü Uyumu Küçük Ünlü Uyumu Kaynaştırma Harfleri
Hakan Satılmış/ Türkçe Öğretmeni
SES OLAYLARI.
TÜRKÇE / Ünlüler ve Ses Olayları
SES BİLGİSİ.
Selçuk ÖKSÜZ Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME TÜRKÇENİN SESLERİ VE ÖZELLİKLERİ
SES BİLGİSİ Hazırlayan Gülgün BAKKAL.
6. SINIFLAR SES BİLGİSİ.
TÜRKÇENİN SESLERİ VE ÖZELLİKLERİ www. videodershane. com www
SES BİLGİSİ Ali MUTLU MUTLUCAN.
TÜRKÇENİN SES ÖZELLİKLERİ
SES BİLGİSİ HAZIRLAYAN:FERİT GÜL.
İsmail ÖZELBAŞ Vaiz FONETİK ve DİKSİYON.
Büyük Ünlü Uyumu.
ÜNSÜZ BENZEŞMESİ (ÜNSÜZ SERTLEŞMESİ)
Benzer bir sunumlar
Proje hakkında
SlidePlayer
Kullanım şartları
Geri bildirim
Gizlilik Politikası
Geri bildirim
© 2021 SlidePlayer.biz.tr Inc.
All rights reserved.
Arama
To make this website work, we log user data and share it with processors. To use this website, you must agree to our Privacy Policy, including cookie policy.