Termostat; motor suyu sıcaklığını istenen ölçüde sabir tutabilen, motor içerisinde devirdaimin yapılıp yapılmamasını sağlayan bir anahtardır. Yıllardır araçlarda hep aynı sistemde yapılır ve üzerine başka türlü bir parça kullanılmamıştır. Genelde sarı malzemeden üretilirler. Ortasında bulunan civa ısı arttıkça genleşmeye başlar ve ucundaki kapakçığı iter ve böylelikle suyun geçişine izin verir. Motor çalıştığı sürece motor suyu devirdaim pompası vasıtasıyla sürekli motor içerisinde ve soğutma sisteminde dönerek hararet önlenir. Ancak aracı ilk çalıştırdığınızda su soğuk olmasına rağmen de bu işlem devam eder. Motorun sağlıklı çalışma sıcaklığına ulaşabilmesi için bu sistemin geçici süreliğine kapatılması gerekir. Bu da termostat vasıtasıyla olur.
Termostat motor ile radyatör arasında bulunur. Su sıcaklığı düşükken suyun önünü kapatarak devirdaim etmesini önler. Böylece aracı sabah ilk çalıştırdığınızda motor çalışma sıcaklığına bir an evvel ulaşır. Motorun ısısı gerekli dereceye geldiğinde daha fazla ısınıp hararet yapmaması için termostat açılır ve su soğutma sisteminde dolaşmaya başlar ve bu şekilde termostat görevini yapmaya devam eder. Termostatın açıp suyun devirdaim etmesine rağmen hararet yine yükselince de ısı müşürü durumu algılar ve fanı çalıştırır.
Termostat araç marka ve modeline göre fiziksel farklılıklar gösterir ancak görevi ve çalışması aynıdır. Kimi araçta suyun ısısı 89 derecede termostat açarken kimisinde 75 derecede açar. Ancak genel olarak görevi aynıdır.
Termostat arızaları nelerdir?
Termostat sürekli açık kalması
Motoru ilk çalıştırdığınızda motor normal çalışma sıcaklığına (90 dereceye) bir an evvel ulaşmak zorundadır. Termostat açık kaldığında motor suyu motorla radyatör ile sürekli devirdaim yapacağı için normal çalışma sıcaklığına ulaşılamaz. Bu durumda araç hem performansı düşük olacaktır hemde fazla yakıt tüketecektir.
Termostat sürekli kapalı kalması
Termostatın sürekli kapalı kalması en tehlikeli durumdur diyebiliriz. Çünkü erken farkedilmediği taktirde motorda büyük hasarlara yol açabilir. Termostatın açması gereken derecede açmaması halinde motor suyu radyatöre gidip soğumayacağından dolayı hararet yükselmeye devam eder. Devirdaim olabilmesi için termostatın açık olması şart. Termostatın açıp açmadığı motorun sıcak, radyatörün ise hala soğuk kalmasından belli olur. Radyatöre dokunduğunuzda bazı bölgesi sıcak bazı bölgesi soğuksa, veya motor kadar sıcak olmayıp sadece ılık kalışsa termostat açmamış demektir.
Termostatın geç açması
Otomobil üreticileri termostatın açma derecesini genelde 75 ile 89 derece arasında belirler. 85 derecede açması gereken termostat 95 derece açar ise aracın motorun normal çalışma sıcaklığını geçmiş olur ve bu da motora zarar verir.