Çocukluk günlerini renklendiren yılbaşı günleri unutulabilir mi? “Dört üç iki bir…. Mutlu yıllar!”. Fonda çalan kaynana düdükleri, masada tombala kağıtları, kestane, muz, elma… Sabahtan telaşla başlanan hazırlıklar. “Bu yıl PTT’ye takılıyoruz” şakalaşmaları. Yılbaşının değişmeyen klasiklerine bir göz atalım.
PTT…
Yılbaşını evde mi sokakta mı kutlayacağız? Yılların değişmeyen tartışması. 80’lerde gazeteleri süsleyen “Dar gelirliler bu yıl da eve mahkum” haberleri, gazinoda yılbaşı kutlamanın maliyet hesaplamaları, yılbaşında evde olacaklara tavsiyeler, televizyon programlarının Aralık ayı boyunca haberlere konu olması, hangi assolist 12’de televizyona çıkacak heyecanı…
Eğer yılbaşını evde geçirecekler arasındaysanız, sizi özetleyen bir cümle vardı: “Biz bu yıl PTT’ye takılıyoruz”. Pijama, terlik, televizyon anlamına gelen PTT, yıllar içinde eskisi kadar anılmasa da hala zihnimizde yerini koruyan klasiklerden.
Çinko!
Ya bir defterin kullanılmış kağıtları yırtılır, ya mandalina kabukları küçük küçük parçalara ayrılırdı ki, kaybolan taşların yerine imdada yetişsin. 1’den 90’a rastgele sıralanmış 15 sayının yer aldığı kartlar dağıtıldığında yılbaşı gecelerinin en önemli eğlencesi başlardı. Tombala çoluk çocuk herkesin oynadığı, yılbaşı gecelerinin vazgeçilmezi bir oyundu. Günümüzde de unutulmadı ve evlerden “Çinko” sesleri yükselmeye devam ediyor.
Gazino
Yılbaşı kutlamasının evde yapmak istemeyenlerin aklına gelen ilk adresti. Aylar öncesinden hangi gazinoya gidileceği seçilir, hangi assolist nerede çıkıyor iyice öğrenilirdi. Gazeteler gazinoda yılbaşı karşılamanın maliyet hesabını yapar, maliyeti yükseltmemek için tavsiyelerde bulunurdu. İki ya da üç ailenin bir araya gelerek gittiği eğlencelerin ertesi günü gittiğiniz gazinonun gazetede çıkıp çıkmadığını kontrol etmek için gazete bayisine koşmak da adettendi.
Kokina
Geçmişten günümüze yılbaşı yaklaşırken şehri donatmaya başlayan kırmızı top top çiçekler yılın son günlerinin en önemli işareti. Aslında iki ayrı parça olan yapraklarla çiçeklerin dikilmesinden oluşan kokina büyük bir zahmetle hazırlanıyor. Kokina eğer bir sonraki yılda uzun süre bozulmazsa o yılın bereketli olacağı düşünülüyor. Kokinanın eşlikçisi elbette koni biçimli karton şapka ve kaynanadili.
Simli Yılbaşı Kartları
Kart göndermenin geçerli olduğu günlerde yılbaşı kartları diğer bayram kartlarından simleriyle ayrılırdı. Karlı manzaralara eşlik eden simler, geyik resimleri, Noel Baba’nın başrolde olduğu temalar… Hepsi şans, mutluluk ve sağlık dilekleriyle yılbaşı kartlarını süslerdi.
TRT
Nostalji denilince TRT ekranlarında izlediğimiz Zeki Müren’i unutamayız. Uzun yıllar asosolist oydu ve onun ekrana çıkmasıyla beraber o saate kadar sahne almış bütün sanatçılar çevresinde toplanır, beraber geri sayım yapıldıktan sonra yılbaşı dansı başlardı. 1983’ten 1984’e girdiğimiz yılbaşı programında müzik başladığında Türkiye ve Avrupa Güzeli Neşe Erberk’i dansa kaldırması da klasiktir.
Kuruyemiş, Muz, Kestane
Karışık kuruyemiş içinde Antep fıstığı aramak bir yılbaşı aktivitesidir. Uykuya yenik düşmemek için gözlerini zorlayan çocuklar önlerindeki kuruyemiş kabını karıştırır, içinden çıkacak fıstığı ganimet sayardı. Annelerin “Kestane yer misin, muz vereyim mi?” sesleri eşliğinde saat 12’ye kadar direnilir, o saate kadar dayanamamışsa, zaten geri sayım sesleriyle uyanılırdı.
Kütük Pasta
Yılbaşı öncesi vitrinleri süsleyen çörekler içinde parlayan pastalar arasında bir zamanlar en çok kütük pasta modaydı. Evde yapılacaksa tarifler yoklanır, komşulardan sorulur, dışarıdan alınacaksa siparişi bir hafta evvelden verilirdi. Şekliyle kışı hatırlatan bu güzel pastanın orijinal adı ‘Bûche de Noël’. Günümüzde de hala vitrinlerde görmek mümkün. Yapmak isteyenler için de internet artık yüzlerce tarif sunuyor.
Nar Patlatma
Bir yılın bolluk bereket içinde geçmesi için nar patlatma süregelen yılbaşı adetlerinden. Tam yıl girerken ailenin bütün fertlerinin tuttuğu nar yere fırlatılır, düşen tanelerce bereket olacağı düşünülürdü. Eski çağlardan beri bolluk bereket simgesi olan narın yılbaşlarında kırılması eski bir gelenek. İster kapıda kırın ister evde herkese dağıtıp yiyin, nar sofrada unutulmaması gereken bir meyve.
2020 mutluluk, heyecan, iyilik, güzellik, sağlık getirsin. Her Yaşta ailesi olarak yeni yılınızı kutlarız.