Yeteneği ya da bilgisi olmayan bir konuda kendini yetkin zanneden insanlarla her yerde karşılaşmak mümkündür. Neyi bilmediklerini bilmeyen ve bu nedenle kendileri hakkında gerçekdışı sonuçlara varıp, gereksiz bir özgüvene sahip olabilen insanların tutumlarını çoğu zaman cahil cesareti olarak tanımlarız. Bu durum literatürde ise Dunning ve Kruger etkisi olarak yer alır. Popüler bir atasözü olan “Dünyanın sorunu akıllı insanlar şüphelerle doluyken, aptalların özgüvenle dolu olmasıdır” sözünü duymuş olabilirsiniz. Dunning Kruger etkisi bir yerde tam da bu atasözünü ifade etmektedir. Ortalama bir insandan daha zeki olduğunu düşünen, ancak aslında o kadar da zeki olmayan sayısız insan vardır. Ancak bir o kadar da bir konuda gerçekten iyi olan, ancak o kadar yetenekli olmadıklarında ısrar eden insanlara da rastlanır. Bu özgüvenin/ ya da güvensizliğin nereden geldiği bilim insanları için de bir zamanlar merak konusu olmuştur.
Dunning ve Kruger Etkisi Nedir?
Dunning-Kruger sendromu olarak da adlandırılan Dunning-Kruger etkisi, Cornell Üniversitesi’nden Justin Kruger ve David Dunning adlı iki psikoloğun tanımlamış olduğu bir algılama eğilimidir. İnsanların bilişsel yeteneklerini gerçekte olduklarından daha büyük olarak yanlış bir şekilde değerlendirdikleri bilişsel bir önyargıdır. Üstbilişsel beceriler muhtemelen bu fenomende anahtar bir rol oynamaktadır. Biliş kavramı kısaca algılama, anlama, hatırlama gibi zihinsel süreçlere karşılık geliyor. Üst bilişsel beceri ise en genel anlamda, insanın tüm bu zihinsel süreçlerin farkında olması ve onları kontrol edebilme özelliği olarak tanımlanıyor. Yani üst biliş için kısaca neyi ne kadar bildiğimizi bilmemizi sağlıyor diyebiliriz. Üstbiliş, kendi bilgimizin bilgisine atıfta bulunur. Belirli bir alanda yetersiz üstbiliş becerisine sahip kişiler, neyi bilmediklerini bilmedikleri için performanslarını abartabilir. Dunning-Kruger etkisinin tanımlanması da oldukça ilginç bir olay sayesinde gerçekleşti.
Görünmez Olduğuna İnanan Soyguncu McArthur Wheeler
McArthur Wheeler davası, 1995’te yaşanan 44 yaşındaki bir adamın bir banka soygunu ile alakalı oldukça sıra dışı bir ceza davasıdır. Hükümlü Bay Wheeler, limon suyunun bazı tuhaf özelliklerini okumuş ve onları oldukça tuhaf bir ölçüde yanlış yorumlamıştır. Limon suyunun kimyasal özelliklerinin görünmez mürekkebe biraz benzediğinden, yüzünün güvenlik kameralarına görünmez veya bulanık görüneceğini varsaymış ve kimsenin kimliğini tespit edemeyeceğinden emin biçimde iki banka soymuştur. Güvenlik kamerasındaki görüntüleri sonrasında da elbette aynı gün tutuklanmıştır. Bu dava Cornell Üniversitesi’nden (Dunning ve Kruger) sosyal psikologların ilgisini çekmiş ve konu ile ilgili araştırmalar yapmalarını sağlamıştı. Sonunda ikili Aralık 1999 konu ile ilgili bir çalışma yayınladılar. Dunning ve Kruger bu araştırmayla üst bilişsel becerilerdeki eksikliğin insanların bu yaklaşımında etkili olduğunu ortaya çıkarmış ve araştırmanın başında öne sürdükleri varsayımları doğrulamış oldular.
Beceriksizler neden harika olduklarını düşünüyor?
Dunning ve Kruger, makalelerinde, böyle bir bilişsel önyargıdan mustarip insanların becerilerini veya yeteneklerini abarttıklarını öne sürüyorlar. Başka bir deyişle, beceriksiz insanların gerçekte ne kadar beceriksiz veya vasıfsız olduklarına dair hiçbir fikri yoktur. Bir testte kötü performans gösteren insanlar, ortalama olarak, kötü performans gösterdiklerinin farkına varsalar da gerçekte ne kadar kötü olduklarını anlamazlar. Dunning ve Kruger, bu tür bir abartmanın kısmen vasıfsız insanların çifte yüke maruz kalmasından kaynaklandığını öne sürdü. Bu insanlar sadece yanlış sonuçlara varmak ve talihsiz seçimler yapmakla kalmaz, aynı zamanda beceriksizlikleri nedeniyle yetenekli olmadıklarını bile fark etmekte zorlanırlar.
Deneyim / uzmanlık düzeyi ile hiç bilmemenin, özgüven açısından birbirlerine karşılık geldiğine dikkat edin.
Bu önyargının başta da dediğimiz gibi bir başka ilginç yanı daha vardır. Ortalama bir bireyden daha yetenekli insanlar bazen ne kadar iyi olduklarını fark edemezler. Bir kişi belirli bir konuda / alanda ne kadar yetkin veya deneyimli ise, bilgilerindeki boşlukları veya sınırlamaları o kadar fark eder. Bu nedenle, becerileri konusunda kendisine daha az güvenme eğilimi gösterir. Bir kişi bir konu hakkında ne kadar çok şey öğrenirse, konunun gerçekte ne kadar karmaşık olduğunu o kadar çok anlar. Bununla birlikte, kimileri bir konu hakkında o kadar az şey bilirler ki, ortalama bir insandan önemli ölçüde daha az zeki oldukları halde, harika olduklarını düşünürler. “Bildiğim tek şey, hiçbir şey bilmediğimdir. ” sözüyle Sokrates bu konuya Dunning ve Kruger’den aslında çok önce dikkatimizi çekmiştir.
Görünmez El ve Bireysel Çıkarlarımız
Komplo Teorilerine Neden İnanıyoruz?
Cevabı Bulunamayacak Sorular: Kurt Gödel ve Eksiklik Kanıtı
Haberleri Bir Bilim İnsanı Gibi Nasıl Okuyabiliriz?
Kaynaklar:
Why Do Foolish People Think That They Are Very Smart?; https://www.scienceabc.com
Scott O. Lilienfeld, Steven J. Lynn; Psychology: From Inquiry to Understanding; ISBN: 0134552512
Matematiksel
İlgili Makaleler
Bilimsel Makale Yazma ve Yayınlama Süreci Nasıl Gerçekleşir?
02/11/2018	
Ev Ödevi Antik Mısır’da Bile Vardı
13/08/2020	
Bağırsak Beyin İlişkisi: Bağırsaklara Neden İkinci Beyin Denir?
26/04/2020	
Değişim Körlüğü: Farkları Görebiliyor musunuz?
20/08/2020	
Sibel Çağlar13/02/2019Güncelleme 31/03/2021
13.495 3 dakikada okuyun
Paylaşmak İsterseniz
Facebook Twitter LinkedIn Messenger Messenger WhatsApp E-Posta ile paylaş Yazdır
Sibel Çağlar
Merhabalar. Matematik öğretmeni olarak başladığım hayatıma 2016 yılında kurduğum matematiksel.org web sitesinde içerikler üreterek devam ediyorum. Matematiğin aydınlık yüzünü paylaşıyorum. Amacım matematiğin hayattan kopuk olmadığını kanıtlamaktı. Devamında ekip arkadaşlarımın da dahil olması ile kocaman bir aile olduk. Amacımıza da kısmen ulaştık. Yolumuz daha uzun ama kesinlikle çok keyifli.	
Facebook
Twitter
LinkedIn
İçeriğimiz Hakkında Bir Yorum Bırakabilirsiniz.
Bir cevap yazın Cevabı iptal et
E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir
Yorum
İsim *
E-posta *
İnternet sitesi
Δ
İlgili Makaleler
Ülkelerin Sosyolojik Özelliklerini İnceleyin: Hofstede Insights
26/05/2019
Bilgi Çağı Ve Toplumsal Hastalığımız: Zihinsel Atalet
30/04/2019
Yengeç Sepeti Sendromuna Sosyal Psikoloji Cephesinden Bakış
28/02/2019
Bir Tutsaklık Hali: İnternet ve Sosyal Medya Bağımlılığı
06/07/2020
Bronz Madalya Sahipleri Neden Gümüş Kazananlardan Daha Mutlu?
09/10/2021
Dünyada En Fazla Kaç İnsan Yaşayabilir?
24/10/2020
Biz Kimiz?
Matematiksel, tamamen gönüllü bir ekip tarafından 2015 yılından beri yürütülen bir bilim platformudur. Hedefimiz matematiğin ülkemizde bir popüler bilim olarak yaygınlaşmasını sağlamaktır. Sizin desteğiniz ile büyüyoruz. Elele daha güzel yarınlara...
Facebook
Twitter
LinkedIn
YouTube
Instagram
RSS
YAZARIMIZ OLMAK İSTER MİSİNİZ?
Ailemize dahil olmak isterseniz, burada yazan koşulları inceledikten sonra bize yayınlanmasını istediğiniz içeriklerinizi gönderebilirsiniz.
Arama:
Kategoriler
DOĞA BİLİMLERİ 334
MATEMATİK 474
SOSYAL BİLİMLER 448
ÖNERİLER 80
BEŞERİ BİLİMLER 341
UYGULAMALI BİLİMLER 150
Son Yazılarımız
Haftanın Bilmecesi #10: Aklından Bir Sayı Tut 05/12/2021
Gen Düzenleme Nedir Ve Yaşam Kodunu Değiştirmek İçin Nasıl Kullanılır? 04/12/2021
Bir Gün Aslında 24 Saat Değildir 29/11/2021
Ley Hatları: Doğaüstü Çizgiler Dünyamızı Sarabilir mi? 29/11/2021
Oxford Üniversitesi Kabul Sorularını Çözebilir misiniz? 29/11/2021
Rorschach Mürekkep Lekesi Testi Nedir? Bu Teste Güvenebilir miyiz? 24/11/2021
Haftanın Bilmecesi #9: Canan’ın Doğum Günü Problemi 22/11/2021
Söğüt Ağacından Modern Kimyaya: Aspirin’in Kısa Tarihi 20/11/2021
Son Yorumlar
Bir Dönemin Çıkmazı İ Sayısı ve Sanal Sayılar için Baha
Astrolojinin Sahte Bilim Olduğunu Bilsek de İnanmaya Devam Ediyoruz için tostçumahmut
Araştırmalara Göre Çalışırken Nasıl Oturmalıyız? Cevap Dik Değil için İsmail Hayat
Uzman Yorumlarıyla Pfizer/BioNTech mRNA COVID-19 Aşısının Faz-3 Verimlilik Değerlendirmesi için İsmail Hayat