Asıl adı Mehmed olan Mirâtî, Kalecik’in Cancak mahallesinde doğdu. Doğum ve ölüm tarihleri hakkında kesin bilgi sahibi olunamayan Mirâtî’nin hayatının bir bölümü hakkında rivayetlerden başka bilgi yoktur. Miratî’nin 1285/1869 da Türâbî Ali Baba’dan el aldığına ve ustası Âşık Hasan’ın babası Âşık Kemâlî ile atışmalarına dayanılarak 1255/1809-1300/1884 yılları arasında yaşadığı kuvvetle tahmin edilmektedir (Ozanoğlu 1940:4’ten alıntılayan Turan 1995:120). Mirâtî’nin ailesi hakkında da annesinin adının Fatma olmasının haricinde kayda değer bir bilgiye rastlanmamıştır.
Mirâtî, Kalecik müftüsü Veli-zâde’den Arapça tahsil ettiği sırada daha icazet almadan at kuyruğundan saz yaparak çalmaya başlamış ve bu yüzden medreseden kovulmuştur. Daha sonra Vasfi Şeyh tekkesine hademe olarak girmiştir. Bu tekkede vazife yaptığı müddetçe sazı ve sözü ilerletmiştir. Mirâtî mahlasını da bu tekkede almıştır. Rivayete göre sazı çalıp söyleyen Miratî’ye şeyhi “senin ismin Miratî olsun, sazına saz, sözüne söz uymasın” demiş (Ozanoğlu 1940:4’ten alıntılayan Turan 1995:120). Âşıklıktan başka bir sanatı olmayan Mirâtî hayatının sonuna kadar sanatını başarılı bir biçimde icra etmiştir. Aynı zamanda bir Bektaşi babası da olan Mirâtî sanatı gezerek icra etmiştir. Kastamonu, Çankırı-Yapraklı, İstanbul’da saz ve söz topluluklarında, fasıllarda ve panayırlarda bulunmuş sanatını icra etmiştir. Kırşehir’e giden Miratî 1850 yılında Dede Baba makamına oturmuştur. Son yıllarını ise İstanbul’da geçiren Mirâtî burada vefat ederek Tavuk Pazarı civarında defnedilmiştir.
Mirâtî saz ve söz meraklılarının olduğu Kemalî ve Meydanî’nin de takdirine mazhar olmuştur. Mirâtî, İstanbul’da Mehmet Ali Paşa’nın himayesi altında uzun süre kalmış ve Tavuk pazarındaki âşıklar kahvehanesinde ününe ün katmıştır (Ozanoğlu 1940:6’ten alıntılayan Turan 1995:121). Miratî Çağdaşı olan Erzurumlu Emrah, Tosyalı Miratî, Gayreti, Ceyhunî, Kemalî ile aynı meclislerde bulunmuş atışmalar yapmıştır. Şiirlerine nazireler yazılmıştır. Miratî ile çağdaş olan Hızrî de şairnamesinde Mirâtî’den bahsetmektedir (Elçin 1988: 248). Cönklerde de çok sayıda şiirinin olması onun okunan ve beğenilen bir şair olmasının açık delilidir. Hayrettin İvgin ve Ali Esat Bozyiğit, Mirâtî hakkında hazırladıkları eserde Mirâtî’nin 13 nefesi, 1 musammat koşması, 4 destanı, 4 gazel divanı, 2 gazel semaisi, 2 müseddesi, 1 muhammesi toplam 27 şiiri yer almaktadır (İvgin-Bozyiğit 2004:9).
Kaynakça
Dilçin, Cem (1983). Örneklerle Türk Şiir Bilgisi. Ankara:Türk Dil Kurumu Yay.
Dilçin, Dehri (1945). Edebiyatımızda Ata Sözleri İstanbul: Türk Dil Kurumu Yay.
Elçin, Şükrü (1988). Hızri’nin Şair-nâmesi, Halk Edebiyatı Araştırmaları I. Ankara: Kültür Bakanlığı Yay.
Elçin, Şükrü (1988). Halk Şiiri Antolojisi. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yay.
Ergun, Saddettin Nüzhet (1930). Bektaşi Şairler. İstanbul.
İvgin, Hayrettin- Ali Esat Bozyiğit (2004). Kalecikli Âşık Miratî. Ankara: Kültür Ajansı Yay.
İvgin, Hayrettin (yty). "XIX. Yüzyılın Güçlü Siması: Kalecikli Mir’atî", Türk Halk Edebiyatı Bilgi Şöleni. Konya 26-28 Ekim 1995 Ankara: TBMM Kültür Sanat ve Yayın Kurulu Yay. No:78: 34-140.
Ozanoğlu, İhsan (1940). XIX Asır Saz Şairlerinden Kalecikli Miratî. Kastamonu: Şen Kral Basımevi.
Özmen İsmail (1995). Alevi Bektaşi Şiirleri Antolojisi. C.IV Ankara: Saypa Yay.
Sevengil Refik Ahmet (1965). Yüzyıllar Boyunca Halk Şairleri Radyo Konuşmaları. İstanbul: Atlas Kitapevi.
Turan, Fatma Ahsen (1995). XIX. Yüzyılda Ankaralı Âşıklar ve Ayaşlı Ahmet Fahri. Doktora Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.