Aylar sonra Edirne’ye döndüğümde ilk işim Karaağaç’a gidip kahve içmek oldu. O kahve, bu kente olan özlemimi giderircesine bana her daim acayip lezzetli gelmiştir.
En son, ilkbaharın yaprakları yeşertmeye başladığı güneşli bir gün gitmiştim oraya. Aradan geçen dört ayda, büyüyüp yaz boyu gölgelik, serinlik ve oksijen veren yapraklar sararıp birer ikişer dallarından kopmaya başlamış… Doğanın döngüsü, bir ay sonra o dallarda tek bir yaprak bile kalmayacak. Ama Karaağaç; İlkbahar’da, Sonbahar’da ve Yaz’da olduğu gibi Kış'ın da yine başka bir güzel olmaya devam edecek.
Birkaç yıl öncesine dek Karaağaç, Fazlı’nın Kahvesi ile anılırdı. Fazlı’da yer buldun buldun, bulamadın gidecek ikinci bir mekan yoktu. Sonra Lozan Kafe açıldı, kısa sürede müşteri çeşitliliği de zenginleşti… Ve daha sonra diğerleri…
Karaağaç trafiği artınca belediye yolun bir bölümünü kısmen trafiğe kapadı. Önceden itiraz edenler baktı ki, yerinde bir iş yapılmış, insanlar daha güvenli, daha rahat ve müşteri de kat be kat arttı… Kahvemizi yudumlarken gördük ki, acil durumlar için trafiğe, tek şerit ve kontrollü olarak açık tutulan kafeler arası bu yoldan motosiklet ve lüks araçlar ortalığı paralayan seslerle geçmeye devam ediyor. Sanki çevreye hava atıyorlar, yani acil bir durum söz konusu değil. Anlaşılıyor ki, çoluk çocuğun yoğun olduğu saatlerde bisikletten başkasına izin verilmesi sakıncalı… Keşke alternatif yol geliştirilip Lozan Caddesi Dirmen Kafe kavşağından itibaren aynı şekilde trafiğe kapatılsa diye düşündüm. Burada yerinde bir başlangıç yapan belediyenin bu işi sürdürmesi, alternatif bir yol geliştirip Lozan Caddesi’nde ve kaldırımlarda da aynı standardı uygulaması zorunluluk gibi geliyor. Çünkü en azından ihtiyaçlar bunu gerektirecektir…
Benim gibi birkaç ay ayrı kalıp, Edirne ve Karaağaç’ı böyle özlüyor olmak Edirnelilik duygusu ile açıklanabilir. Ancak dikkatli baktığınızda görüyorsunuz ki, çevrenizdeki insanların büyük bölümü bu kente yabancı. Konuşmalarından, ya öğrenci velisi, ya misafir ya da gezgin olduklarını anlıyorsunuz. Öyle huzurlu ve memnunlar ki, acayip bir gurur duyuyorsunuz.
Garsonların hemen tümü son derece saygılı. Bize servis yapan genç bir kızla konuşuyoruz, Adanalı'ymış, Edirne’de öğrenciymiş. Eğitimli insanlar gerçekten farklı diye düşünüyoruz… Kahvemizi getiriyor, yanında zarif bir bardakta su ve fıstıklı çikolata… Arkadaşlarla eğitim konusuna girip terör ve trafik kazalarından çıkıyoruz. “Bu ülke ne zaman normalleşecek, şimdi de Suriye konusu ve uzantıları, Arap Baharının ucu nereye varacak” diye gerilip tatsızlaşmaya başladığımız sırada kafelerden birinden bir şangırtı duyup irkiliyoruz.
İçinde kağıt, karton, pet şişe ve organik çöplerin de olduğu konteynıra onlarca soda ve meşrubat şişesinin boca edilmesinden kaynaklanan şangırtıya koro halinde, “Bu olmadı işte” diye itiraz ediyoruz. Oysa az ilerde devasa bir cam konteynırı bomboş duruyor. Dikkat kesiliyoruz, oturduğumuz süre içinde hiçbir kafeden bu konteynıra giden olmuyor. Şangırtı sesleri çeşitli mesafelerden yükselmeye devam ediyor. (Bu ayrıştırmayı yapan işletmeler varsa lütfen bu yazıyı üstlerine alınmasınlar)
Genç bir garsona soruyoruz, “Meşrubat soda şişelerini ayrıştırmıyor musunuz?” diye, “Yok” diyor, “Bize kimse söylemedi.” Haklı, çünkü müşteri çok, masaların arasına çeşitli aralıklarla konmuş çöp kutularına atıveriyorlar. Artık oradan alıp ayrıştıracak halleri de yok sanırım, doğruca şehir çöplüğüne…
Lokanta, kafe, kahvehane benzeri işletmelerde bile cam ve pet şişeleri ayrıştırmayı becerememek canımızı oldukça sıkıyor. Buralarda olmalı ki, örnek olsun… Vatanını milletini sevmek lafla olmaz, en küçük katma değeri bile düşünmek gerek. “Ormanı korumak, kağıdı kartonu ayrıştırmaktan geçer”, derken yanan ormanlarımız, kestiğimiz ağaçlar gündeme geliyor, konu tekrar tatsızlaşıyor. “Biz ne zaman adam olacağız?” sorusuna yanıt ararken buluyoruz yine kendimizi.
Son söz; Ülkesini en az bizim kadar sevdiğinden emin olduğumuz Sevgili Edirneliler, gelin şu çöp ayrıştırma konusunda tüm ülkeye örnek olalım… Bildiğim, şehrin yeni yerleşiminde onlarca kağıt ve cam konteynırı var. Bu konteynırları doğru kullanalım. Domates, patates, kavun, karpuz atıklarını apartman önlerindeki organik çöp konteynırlarına atalım da, kağıt, mukavva, pet ve cam şişeleri lütfen ayrıştıralım.
Bunu başaran ülkeler de bu sorunu bir günde çözemedi, bu bir eğitim ve bilinçlenme süreci… İşe en başından başlamak bile gerekse, bugün asla geç değil… Büyük firmalar, kağıt ayrışımı için öncülük etti, ama daha yeterli adım atılamadı. Yerel yönetimlerin öncülüğü, sivil toplumun desteği, çevreye duyarlı işletmelerin elbirliği ile yürütülecek ciddi kampanyalara ihtiyaç var…
Karaağaç’ta mesela, sodasını, meşrubatını içen, masadan kalkarken şişesini alıp konteynıra kendisi atsın. Elbette bundan işletme sahipleri ve yöneticileri de, garsonları da üzerine düşen mesajı alacaktır.
Tüketen bir toplum kendi varlığını, geleceğini de tüketir. Tükettiğini geri dönüştüren toplumlar ise sadece kendi geleceğini garanti altına almakla kalmaz, tüm insanlığa ait ortak kaynakları da korumuş olur. Bu kadar basit bir gerçekliği hayata geçirmek zor olmasa gerek. Edirne bunu başarmalı, herkesten önce başarmalı…