Geçtiğimiz haftasonu İstanbul’da düşünce kuruluşları Al Sharq Forum ve Güney Afrika merkezli Afro-Middle East Centre “Ortadoğu’da aşırılığı yeniden düşünmek” başlıklı iki günlük bir uluslararası konferans düzenledi. Ana konuşmalarını Cumhurbaşkanı Sözcüsü İbrahim Kalın ile Wadah Khanfar’ın yaptığı, odağında IŞİD’ın olduğu bu konferansa, Türkiye, Arap Dünyası, Batı ve Afrika’dan çok sayıda alanın uzmanları, siyasetçiler, akademisyenler ve politika yapıcıları katıldı. Konferans, güncelin çekiciliğinin ötesine geçip, IŞİD özelinde radikalizm fenomeninin fikri temelleri, tarihsel arka planı ile siyasal bağlamı, organizasyonel yapısı, siyasal hedefleri ve gelecek projeksiyonlarını detaylıca irdeledi.
***
Konferansta yapılan sunumlar ve yaşanan tartışmalar şu soru üzerinde özellikle düşünülmesi gerektiğini ortaya koydu: Irak’ta doğan, Suriye’de serpilen, kurucu kompozisyon ve siyasal motivasyon açısından temelde Iraklı olan bir örgüt nasıl oluyor da global bir fenomene dönüşebiliyor? Bu örgüt, El Kâide ile onun öncüllerinin ve ardıllarının hiçbir tanesinin sahip olmadığı bir uluslarası ilgiye nasıl mazhar olabiliyor? Ulusal kriz ve mücadelelerin ürünü olan ve bu ulusal tonu üzerinde taşıyan örgütlerin global bir fenomene dönüşmeleri pek olağan bir durum değil. Boko Haram ve Taliban gibi ulusal bağlamların ürünü olan örgütlerin etki alanları genellikle sınırlı oldu. IŞİD, ulusal bir konteksin ürünü olmasına rağmen, global bir fenomene dönüşmesi nedeniyle diğer örneklerden ayrışmaktadır.
Bu durumun birden çok sebebi olmakla birlikte, aşağıdaki üç başlığın özellikle irdelenmesi gerekir.
Birincisi, IŞİD, çöken veya işlemeyen devletlerde göreceli olarak işleyen bir yönetim ve totaliter bir istikrar modeli ortaya koyuyor. Sonuçları ve etkileri kestirilemeyen kaos ortamına alternatif olarak, göreceli olarak öngürülebilir bir totaliter istikrar sunuyor. Bu onu ulusal bağlamlarda ve başarısız devlet örneklerinde taban için ehven-i şer kılıyor.
İkincisi, IŞİD, Irak Savaş’ı ile başlayan ve Suriye kriziyle derinleşen, bölgesel lider/sözcü açığı nedeniyle de daha akut bir hal alan Sünni Arap krizinin siyasal temsiliyet ve sözcü açığını kısmi bir şekilde dolduruyor. Bu durum onun Ortadoğu ve Kuzey Afrika sokaklarına belli ölçüde hitap edebilmesine imkan sağlıyor.
***
Üçüncü olarak IŞİD, Batılı Müslümanlar’ın yaşadığı marjinalleşme ve biriktirdiği öfkeye siyasal bir kimlik geçirip, ona şiddet merkezli itiraz enstrümanları sunuyor. Bu da onun global bir fenomene dönüşmesine yol açıyor.
Bu başlıklardan Sünni krizi önümüzdeki dönemlerde daha fazla inceleme, analiz ve tartışma konusu olmaya namzet görünüyor.
Siyasal dil ve kültürümüz mezhepçi kodlarla kamusal alanda konuşmaya pek meyilli olmadığı için, Ortadoğu’daki mezhep eksenli kırılmaları adını vermeden tartışmayı yeğliyoruz. Hem mevzubahis konferansta hem de son dönemlerde Arapça ve İngilizce literatürde geniş bir şekilde işlenen “(Arap) Sünni kimlik krizi” Ortadoğu’daki aşırılığın ana sebeplerinden birini teşkil ediyor. Ortadoğu’daki radikalizm ve aşırılığın sosyolojik yatağını bu kriz oluştuyor. Bölgesel siyaseti tamamıyla mezhepsel bir perspektifle okuyan, Batı - Müslüman Dünyası ilişkilerini terörizm ve radikalizm parantezine hapsedip, toptancı ve ontolojik bir bakışla anlamlandıranlar, bu krizi Sünni-Arap kimliğinin mezhepsel ve etnik kodlarıyla açıklamayı tercih ediyorlar. Mevzubahis krizi doğuran siyasal ve sosyolojik zemini yok sayıyorlar. Tabiri caizse bir Sünni Arap istisnailiğini hem siyasal alanda hem de entelektüel düzlemde tahkim etmek istiyorlar.
Yüzeysellikten kaynaklanmıyorsa, kötü niyetten beslenen bir okumadır bu. Bu kriz, sünniliğin kodlarından kaynaklanan mezhepsel bir kriz değil, siyasal ve sosyo-ekonomik bir krizdir. Dolayısıyla, buna verilecek cevap da siyasal ve sosyo-ekonomik olmalıdır.
Ortadoğu’da siyasal anlamda bir Sünni krizi olduğu ortada, ama bu krizin çözüm reçetesi Sünnicilik yapmak olamaz. Siyasal ve sosyo-ekonomik temeller üzerine oturan bu krize çözüm de bu başlıklarda aranmalıdır. Irak başta olmak üzere, Sünnilerin siyasal sistemlerde hakkaniyetli temsiliyetleri, çözüm arayışlarının ilk adımını oluşturmalıdır.
YORUMLAR (3)
YORUM YAZ
UYARI: Hakaret, küfür, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. (!) işaretine tıklayarak yorumla ilgili şikayetinizi editöre bildirebilirsiniz.
3 Yorum
SON YAZILAR
Ya sorun genel ise
Gökhan Aktürk
Mustafa Cengiz dersleri
Mehmet Atalay
Vatandaşlaştıramadıklarımızdan mısınız?
İskender Öksüz
Bilime adanmış hayatlar
Taha Akyol
Hangi mutfakta hazırlandı?
Ahmet Taşgetiren
Yolsuzluğa karşı Nas arayan kaç dindar var?
Mehmet Ocaktan
Yolsuzlukta muasır medeniyet seviyesi
Yusuf Ziya Cömert
Kaptan ne yaptığını biliyor mu?
Akif Beki
Başka bir dünya...
İbrahim Kahveci
Napolyon “Ekonomist” olsaydı…
Figen Çalıkuşu
©Copyright 2019
Tüm Hakları Saklıdır
KARAR SON DAKİKA
İLETİŞİM
KÜNYE
KULLANIM ŞARTLARI
GIZLILIK BİLDİRİMİ
VERİ POLİTİKASI
HUKUK AYKIRILIK BİLDİRİMİ
KATEGORİLER
Güncel
Politika
Üçüncü Syfa
Türkiye
Çevre
Eğitim
Dünya
Orta Doğu
Amerika
Avrupa
Asya
Afrika
Ekonomi
Piyasa
Emlak
Otomotiv
Enerji
Sosyal Güvenlik
Şirketler
Spor
Futbol
Basketbol
Voleybol
Atletizm
Motor Sporları
Diğer
Hayat
Diziler
Magazin
Sağlık
Kültür Sanat
Eğlence
Teknoloji
Mobil
İnternet
Sosyal Medya
Yazılım
Bilim
Karar TV
Gündem
Dizi
Sinema
Komik
İlginç
Teknoloji
Spor
Foto Galeri
Hayat
Capsler
Spor
Teknoloji
Kültür ve Sanat
Gündem
Ekonomi
Görüşler
Yazarlar
SERVİSLER
Hava Durumu
Namaz Vakitleri
Puan Tablosu
Dolar Kaç TL
Şehir Haberleri
Ramazan İmsakiyesi
Google Play Uygulamamız
Apple Store Uygulamamız
Dünyadan en son haberler, Türkiye'den son dakika gelişmeleri, günün öne çıkan gündem haberleri, dünya ekonomi piyasalarından flaş haberler, en yeni spor haberleri ve magazin dünyasından son olaylar Karar.com’da