Filistin diyasporasından görsel sanatçı Basma Alsharif’in pratiği, hem kökleri hem de evi temsil eden yurt kavramına dair sorgulamalara dayanıyor. Bu “kalıtsal yersizlik” hâli, sanatçının zaman ve mekân sınırlamalarını aşmasına; değişen jeopolitik koşullarla parçalanmış ulusal kimliğini özgün bir dille yansıtmasına olanak tanıyor.
Bir ülkeye dayatılan yerinden etme politikası, sınırları yeniden tanımladığı gibi, söz konusu ulusun dünya tarihyazımının dışında kalmasına, bireysel hikâyelerin ortak bellekten kopmasına neden olur. Genellikle hegemonyanın lehindeki tek taraflı anlatılara gölge düşürmeye girişen Orada Her Kimse, yepyeni bir görsel hikâye üzerinden geçmişi tekrar inşa ediyor. Alsharif’in bilinç altından açığa çıkan “sınırsız toprak” fikri, bambaşka coğrafya ve medeniyetlerden beslenen üretimlerinde karşılık buluyor. SALT Galata’nın üç katına yayılan film, video ve enstalasyonlardan oluşan sergi, İngilizce adını “antik Filistinli ve cahil/kültürsüz kimse” gibi anlamlara gelen Philistine sözcüğünden alıyor.
Alsharif’in yazdığı, aynı adlı kısa romana dayanan A Philistine [Bir Filist] (2019) enstalasyonu, zamanda geriye giden hikâyeyi okumaya imkân veriyor. Birtakım gezi notları ve erotik yazımlardan esinlenen kitap, günümüz Lübnan’ından yola çıkarak 1935 Filistin’ine; oradan da, Antik Mısır’ın MÖ 16. ve 11. yüzyıllar arasındaki Yeni Krallık dönemine uzanıyor. Eserin anlatıcısı Loza’yı, 1940’ların sonunda kullanıma kapanan Hayfa-Beyrut-Trablus hattı ve Filistin Demiryolları’yla kesişen tarihî hatlarda kurgusal bir tren seyahatine çıkarıyor.
2017 yapımı Ouroboros [Kuyruğunu Yiyen Yılan] filmi, Nietzsche’nin “ebedî dönüş” fikrini irdeliyor. SALT Araştırma mekânında belirli aralıklarla gösterimi planlanan 77 dakikalık film, ardı ardına yaşanan yıkıcı olaylar karşısında insanın ancak yenilenerek ilerleyebileceğini öne sürüyor. Sanatçının dışarıdan bir göz ya da içeriden bir şahit olarak Gazze şeridi üzerinde hak beyan ettiği Deep Sleep [Derin Uyku] (2014) ve Home Movies Gaza [Gazze Amatör Filmleri] (2013) videolarıysa birinci katta konumlanıyor. Trompe l’Oeil [Göz Aldanması] (2016), Alsharif’in bir zamanlar California’daki evinin oturma odasını SALT Galata’ya taşıyor. Arabistanlı Lawrence olarak bilinen T. E. Lawrence’ın Londra’daki Imperial War Museum’da [İmparatorluk Savaş Müzesi] yer alan koleksiyonundan sanatçının izinsiz kullandığı üç fotoğraf ile 38 arşiv görselinin yeniden basımını içeren enstalasyon, kolonyal bir geçmişin hayaletleriyle çevrili bir ev mizanseni meydana getiriyor.
Orada Her Kimse, SALT’tan Farah Aksoy tarafından programlanmıştır. Sergi paralelinde gerçekleştirilecek kamu programları, saltonline.org ve SALT Online sosyal medya hesaplarında ayrıntılı olarak duyurulacaktır.
A Philistine [Bir Filist] (2019) enstalasyonu, Mophradat‘ın 2018’de başlattığı The Consortium Commissions projesi kapsamında sipariş edilerek üretilmiştir.
Sanatçı hakkında
1983’te Kuveyt’te doğan, çocukluk ve gençlik yıllarını Fransa ile Amerika Birleşik Devletleri’nde geçiren Basma Alsharif hâlen Kahire’de yaşıyor. A Philistine (CCA: Center for Contemporary Art, Glasgow, 2019); Basma Alsharif (Museum of Contemporary Art, Toronto, 2019); The Gap Between Us (The Mosaics Room, Londra, 2018); Renée’s Room (The Modules, Palais de Tokyo, Paris, 2015) ve Farther Than the Eye Can See (Sharjah Art Foundation, Şarika, 2012) sergilerini gerçekleştirdi. İşleri, Aichi Trienali, Whitney Bienali, Şarika Bienali ve Manifesta 8’in yanı sıra, çeşitli uluslararası film festivallerinde gösterildi. Paulo Cunha e Silva Sanat Ödülü (2019) ve Abraaj Group Sanat Ödülü (2018) için kısa listeye giren Alsharif, Fundaciόn Botín Görsel Sanatlar Bursu (2009-10) ile 9. Şarika Bienali’nde (2009) Jüri Ödülü’ne layık görüldü.