Aklımıza uymayan şey, gerçekten de İslâm’a uygun olmayabilir. Böyle bir durumda, bir bilginin doğruluğunun tespiti için kullanılabilecek testlerden faydalanmak uygun olacaktır. Kur’an’da açıkça ifade ediliyor mu? Konu ile ilgili sahih hadis var mı? Önceki âlimler ne demişler? Konu ile ilgili kim bir şey söylüyor? Kime söylüyor? Niçin söylüyor? Ne makamda söylüyor?
Muhiddin Yenigün
Çok sık karşılaştığımız bir cümledir bu:
“Öyle şey olur mu? İslâm akıl ve mantık dinidir…”
Bunun altında yatan mana aslında şu olmalıdır:
“İslâm’da akla aykırı bir şey olmaz.”
Fakat bu cümleyi duyduğumuz durumları şöyle bir gözümüzün önüne getirdiğimizde, bu mananın kast edildiğini düşünebilmek için oldukça iyimser, fazlaca hüsn-ü zan sahibi olmak gerekir. Zira bu cümle, genelde şahit olduğumuz şekliyle şu anlamda kullanılmaktadır:
“Bu söylediğin benim fikrime uymuyor. O halde, İslâm’da böyle bir şey yoktur.”
Bu tespitten sonra, bu ifadeyi biraz inceleyelim.
Bakalım gerçekten İslâm, akıl ve mantık dini midir?
Her insan, farklı bir fıtratta yaratılmıştır. Kimi sakin, kimi heyecanlı, kimi asabi, kimi de vurdumduymaz olabilir. Bazısı çok konuşur, bazısı ağzını açmaz, bazısı okumadan duramaz bazısınınsa, uyumadan okuyabileceği maksimum yazı uzunluğu bir sayfadır. Sabahtan akşama kadar çiftte çubukta çalışan da vardır, bilgi işlem merkezinde yazılım yapan da.
Bu saydığımız insanların hepsinin, kendine göre doğruları vardır ve bu doğruları ya kendi akılları ile bulmuşlar ya da bulan birinden öğrenmişlerdir.
Fakat bu doğrular, ne kadar birbirine yakın bile olsalar, birbiri ile aynı doğrular değildir.
Onlarca yıl ortak bir hayatı paylaşmış eşlerin bile, tüm doğrularının aynı olduğunu söyleyemeyiz. Burada kast ettiğimiz doğruların, sadece inanç anlamında değil, her türlü doğru bilgi ve tecrübeyi kapsadığını da belirtelim.
Hal böyle iken İslâm’ın, son kez gelmeye başladığı altı yüz on bir yılından bu yana yaşamış milyarlarca kişinin, hangisinin doğrularına göre düzenlenmesi uygun olacaktı?
Şu anda hayatta olan Müslümanların, meselâ yüz tanesinden rica etsek ve kusursuz bir dinin nasıl olması gerektiğini sorsak, yüz tane aynı cevabı alır mıyız? İşin içine bir de Müslüman olmayanları katarsak, ortaya nasıl bir sonuç çıkar acaba?
Bu kişilerin hepsi kendi doğruları çerçevesinde, hayat tecrübelerinin ışığında, akıl erdirebildikleri konularda bir şeyler ortaya çıkaracaklardır elbette. Ve yazdıkları, kendilerine göre en mükemmel, en doğru, akla ve mantığa en uygun olan din tarifi olacaktır.
Bir de şu açıdan bakalım:
Her Müslüman’ın kayıtsız şartsız kabul ettiği bir yaratıcı var. Bu öyle bir yaratıcı ki, tüm kâinatı hiçten var etmiş, yaratmış; kaç milyar yıldır da idare etmektedir.
Bu uzun sürenin sonuna yakın bir zamanda da, insanı sahneye çıkarmıştır. Üstelik bu yaratıcı insanla muhatap oluyor, onunla konuşuyor ve onu ne amaçla yarattığını açıkça ifade ediyor. Yarattığı, hayat verdiği kulundan ne istediğini de açık bir şekilde bildiriyor.
Yani bu yaratmayı, amaçsız ve başıboş bırakmak üzere yapmadığını, yarattıklarına tebliğ ediyor.
Şimdi böyle bir ilim, hikmet, irade ve kudret; kendisiyle nasıl muhatap olacağımızı ve uymamız gereken kuralları, bizim daha kendimizi bile idare etmekten aciz akıl ve mantığımıza bırakır mı? Ya da şöyle ifade edelim:
Bu kuralları koyma hakkı, bizim aklımıza mı ait olmalı, yoksa Rabbimize mi ait olmalıdır?
Rabbimiz, koyduğu kuralların doğruluğuna, her bir yarattığı kulunu ikna etmek durumunda mıdır? Yoksa ona inanan kulu, bu kuralların doğruluğunu kabul edip, hikmetini mi araştırmalıdır?
Evet, İslâm akıl ve mantık dinidir. Eğer İslâm’ın bir emri aklımıza uymuyorsa, ilk şüphe edilmesi gereken İslâm değil, aklımız olmalıdır.
Acaba o zamana kadar, bize kesin doğrular diye öğretilen şeyler, gerçekten doğrular mı, yoksa başkalarının doğruları mı?
Konuyu kapatmadan şunu da söylemeliyiz:
Aklımıza uymayan şey, gerçekten de İslâm’a uygun olmayabilir. Böyle bir durumda, bir bilginin doğruluğunun tespiti için kullanılabilecek testlerden faydalanmak uygun olacaktır.
Kur’an’da açıkça ifade ediliyor mu?
Konu ile ilgili sahih hadis var mı?
Önceki âlimler ne demişler?
Konu ile ilgili kim bir şey söylüyor?
Kime söylüyor?
Niçin söylüyor?
Ne makamda söylüyor?
Yazıyı paylaş:
Benzer İçerikler
Aralık 1992 192. Sayı
Hakikati Bulmakta Akıl Yeterli mi? Akıl İnsanın Neresinde?
Zafer Araştırma Grubu
Felsefe, “insan aklının hakikati bulma gayreti” olarak bilinir. Peki, insan aklının hakikatin…
Mart 2014 447. Sayı
Mantık
Serkan Akdeniz
Akıl Öyküsü
Mayıs 2019 509. Sayı
Osmanlı'da Dinî Adabı Koruma Çabaları
İsmail Çolak
Osmanlı toplum hayatındaki batılılaşma eğilimleri, daha Lale Devri’nde (1718-1730) başlamış, Tanzimat Dönemi’nde…
Haziran 2017 486. Sayı
Rahmet Dini, Rahmet Peygamberi II
Prof. Dr. Niyazi Beki
Hz. Peygamberimiz (asm) rahmet peygamberidir. Müslümanlar, İslam tarihi boyunca ve bugünden kıyamete…
Mayıs 2017 485. Sayı
Rahmet Dini, Rahmet Peygamberi
Prof. Dr. Niyazi Beki
Kur’an müminler için bir rahmet hazinesidir
Mayıs 2015 461. Sayı
Türkiye'de Dinî Hayat
Mükerrem Cahide Saraoğlu
“Türkiye’de Dini Hayat” konulu araştırmaya göz attığınızda “acaba insan sayısı kadar iman…
Yazarın Diğer Yazıları
Tümünü Göster
Haziran 2021 534. Sayı
Anne Babasına Öf Diyen Cehenneme mi Gider?
Muhiddin Yenigün
Mayıs 2020 521. Sayı
Ölmeden Önce Sorulması Gereken Sorular
Muhiddin Yenigün
Hayatımız soru sorup cevap vermekle geçiyor: “Şu kaç para?”, “Şuraya nasıl giderim?”,…
Mart 2020 519. Sayı
Her Şeye Hazırlıklı Olmak
Muhiddin Yenigün
Burası dünya!.. Burada hayır-şer, iyi-kötü, nimet-musibet, iman-küfür, saadet-felaket iç içe… Çünkü dünya…
Hakkımızda
BİLİM ARAŞTIRMA
KÜLTÜR SANAT DERGİSİ
Adres: Zafer Dergisi
Adapazarı, Sakarya, Türkiye
+90 (549) 505 60 01 - 02 - 03
Bizi Takip Edin
Bağlantılar
Anasayfa
Dergiler
Yazarlar
Abonelik
Hakkımızda
İletişim
MOBİL UYGULAMALARIMIZ
Güvenilir
Bu sayfa ile kullanıcı arasında transfer edilen tüm veriler, 128bit SSL ile şifrelenerek korunmaktadır.