Yumurtalık fonksiyonlarının kaybını takiben adet kanamalarının kalıcı olarak kesilmesi menopoz olarak tanımlanır. Menopoz, klimakterik (menopoza geçiş) dönem içinde meydana gelen olaylardan biridir ve üreme çağının sonunu belirler. Klimakterik dönem, menopoz öncesi ve sonrasında menopozal semptomların oluştuğu ortalama 5 yıllık bir periyodu oluşturur.
→Menopoz sıklığı nedir, menopozdaki kadınlar tüm nüfusun ne kadarını oluşturur?
Klimakterik ve menopoz sonrası dönemdeki kadınlar nüfusun yaklaşık %20’sini teşkil ederler.
→Menopozdan sonra olan değişiklikler nelerdir?
Bu dönemden sonra jinekolojik, sistemik ve psikolojik değişiklikler olabilir.
A) Jinekolojik değişiklikler
1. Anormal kanama lar
2. Jinekolojik kanserler (Ana sayfada Jinekolojik Onkoloji (rahim zarı kalınlaşması, rahim zarı kanseri, yumurtalık kanseri, vulva kanseri) alt başlıklarını inceleyebilirsiniz)
3. Pelvik relaksasyon (sarkma) denen genital organlarda sarkma ve gevşeme ile ilgili hastalıklar
4. Cinsel fonksiyon bozuklukları
B) Sistemik değişiklikler
1. Kalp-damar hastalıkları, hipertansiyon
2. Osteoporoz (kemik erimesi)
C) Psikolojik değişiklikler
1. Duygusal bozukluklar
2. Depresyon
→Menopoz hangi nedenlerle olur?
A) Natürel (doğal) menopoz: Yaşlanma sürecinin doğal parçasıdır. Ortalama menopoz yaşı Türkiye için 47-48’dir.
B) Cerrahi menopoz: Rahim ve yumurtalıklardaki problem neticesinde rahim ve yumurtalıkların ameliyatla alınması sonucunda oluşur.
C) Prematür menopoz: 40 yaşından önce menopozun gerçekleşmesidir.
→Menopoz oluş mekanizması nedir?
Primordial follikül denen yumurtaların öncü hücrelerinin azalması veya tamamen bitmesi sonucunda overler yani yumurtalıklarda yetmezliğe neden olur. Buna cevap olarak, beyinde hipofizden salgılanan FSH düzeyi artar. Bu nedenle başlangıçta kanda estrojen (E2 = estradiol) düzeyleri değişkenlik gösterir. Ancak ortalama estradiol düzeyi düşer.
→Menopozda ayırıcı tanıda hangi durumlar düşünülmelidir?
Natürel menopozla karışan çok az hastalık vardır. Hipertiroidizm denen tiroid bezinin fazla çalışması; düzensiz vajinal kanamaya ve menopozda görülen sıcak basmalarına benzeyen ısı leransına yol açabilir. Yine nadir görülen karsinoid sendrom, tuberküloz, medüller tiroid kanseri de karışıklığa yol açabilir. Ancak bunlarda gonadotropin yani FSH, LH düzeyleri normaldir.
→Menopoz teşhisi nasıl konur?
A) Semptomlar
Sıcak basması: Vazomotor instabilite denen bu belirti menopozun en belirgin bulgusudur. Menopozal kadınların % 70-85’inde görülür. Ateş basması genellikle baş, göğüs, ve boyunda ani ısı artışı ve kızarma ile karakterize olup, çarpıntı ve panik hissine neden olur. Sıklıkla gece terlemeleri ve uykusuzlukla birliktedir. % 20 kadar kadında 5 yıla kadar devam eder.
Düzensiz kanamalar:
Vajinal Kuruluk : Vajinal mukoza östrojenlere çok duyarlıdır. Menopoz sonrasında vajina kurur ve incelir. Sonuçta vajinada yanma hissi, kaşıntı, Ağrılı Cinsel İlişki (Disparonia) ve vajinal Anormal kanama meydana gelir.
→Menopoz ve sonrasında cinsel ilişkide ağrı (disparoni) olabilir.
Bunların yanı sıra mesaneyle ilgili olarak idrarda yanma, gece idrara çıkma ve sistit (mesane iltihabı) görülebilir.
→İdrar tutmak sistit (idrar yolu enfeksiyonuna) neden olur mu?
→Kadınlarda sistit (idrar yolu enfeksiyonu) belirtileri nelerdir?
→Menopoz sonrası sistit (idrar yolu enfeksiyonu) niçin daha sık görülür?
→Sistit idrar yolu enfeksiyonu ve genital bölge hijyeni - temizliği
Psikolojik belirtiler: Sinirlilik, anksiyete denen içten gelen sıkıntı, depresyon görülebilir.
Kas ve eklem ağrıları:
B)
→Menopoz sonrası vakanın değerlendirilmesi nasıl yapılır?
Fizik muayene, vücut kitle indeksinin hesaplanması, kan basıncı ölçümü, tiroid muayenesi, karın muayenesi ve varsa bacaklarda varis tespiti yapılır.
Jinekolojik Muayene de; vulvada renk değişikliği, vajinal atrofi ve kuruluk, servikal patoloji, Myom (Leiomyom) ve adneksiel kitleler açısından değerlendirme yapılır.
C)
→Menopozda tanısal yöntemler nelerdir?
1. FSH, LH, Estradiol: Menopoz tanısı koyabilmek için en belirleyici durum tekrarlayan tetkiklerde FSH’nın 40 IU/L, LH’nın 25 IU/L’nin üzerinde ve estradiol düzeyinin 30 pg/ml’nin altında olmasıdır. FSH / LH oranı 1’den küçükse, halen over çalışıyor demektir.
2. Progestin testi: Eğer hastada hala estrojen üretimi varsa, 5 gün progesteron ilacı verilmesinden sonra vajinal kanama başlar. Bu hasta menopozda değil, perimenopozal dönemdedir. Bu tür hastalara sadece progestin veya menopozal sıkıntıların giderilmesi için estrojen+progestin içeren ilaçlar verilebilir.
3. Hematolojik ve hemostatik tetkikler yapılabilir. Kanama zamanı (KZ), pıhtılaşma zamanı (PZ), trombosit, hemoglobin (Hb), hematokrit (Hct), Sedimentasyon.
4. Biyokimya tetkikleri: Açlık kan şekeri (AKŞ), üre, kreatinin, kalsiyum, fosfor, ürik asit, total kolesterol, trigliserid, HDL, LDL, VLDL, AST, ALT, total bilirubin gibi
5. Hormonal tetkikler: E2, FSH, LH, PRL, TSH
6. Tam idrar tetkiki
7. Smear (Rahim ağzı kanser tarama) testi
8. Jinekolojik Ultrason
9. Endometrial biopsi (gerekirse)
10. Mamografi, gerekirse meme ultrasonu
11. Kemik mineral dansitometri
→Menopozda tedavi nasıl yaılır?
Menopoz sonrası dönemde; artmış kemik kaybı, kardiovasküler hasar, santral sinir sistemindeki bozukluklar, ürogenital ve cilt atrofisi gibi bulgular dramatik estrojen düşüşü ile ilgilidir.
Hormon tedavisi (HT), potansiyel hayat süresini ve kalitesini arttıran, kemik ve sinir sistemini koruyan bir girişimdir. İdeal olarak HT, yan etkilerden uzak olmalı, etkinliği devam ettirmeli, hasta uyumunu ve memnuniyetini artırmalıdır. Her menopoza giren kadına hormon tedavisi vermek zorunlu değildir, eğer yaşam kalitesi bozulmamışsa, hormon verilmeden takip edilebilir.
HT tedavisi ağızdan, cilt yoluyla ya da burun yoluyla olabilir. Eğer gerekirse, hekim tarafından hastanın durumuna göre bu yollardan birisi seçilebilir. İlaç tedavisi kesintili veya kesintisiz olabilir.
→Menopozda hormon tedavisinin yararları nelerdir?
-Sıcak basması ve psikolojik semptomların giderilmesi
-Vajinal Kuruluk ve sistizm gibi atrofi bulgularının giderilmesi
-Osteoporoz (kemik erimesi) ve buna bağlı kırıkların önlenmesi
-Kolon ve rektum kanserleri sıklığında azalma
→Menopozda önerilen hormon tedavisi nedir?
Günümüzde hormon tedavisi menopozda yaşam kalitesi bozulan hastalarda menopozun erken döneminde önerilmektedir. Menopoz yerleştikten sonraki ilk 3 yıl içinde tedaviye başlanmalı ve yıllık kontroller (mamografi, biyokimya, smear ve diğer tetkikler) yapılmak şartıyla 4-5 yıl devam ettirilmelidir. Özellikle menopoz yerleştikten sonra aradan uzun süre geçtikten sonra yaşlı hastalarda (60 yaş ve üzeri) HT verildiğinde meme kanseri, kalp krizi, felç ve toplardamar tıkanıklığında hafif artış olabileceği akılda tutulmalıdır.
→Osteoporoz (kemik erimesi) için hormondan başka tedaviler var mıdır?
Bu konuda kalsitonin, bifosfonat, kalsiyum, Vitamin D, raloksifen, florid, fitoöstrojen (bitkisel kökenli), strontium içeren ilaçlar kullanılabilir.
Gelen sorular: Menopoz ne demektir?, Menopozda sıcak basması herkeste olur mu?, Menopoz sıcak basması (hot flash) herkeste olur mu?, Menopozdaki tüm kadınlar hormon (estrojen veya progesteron) almalı mı? Cerrahi olarak menopoza giren (ameliyatla rahim ve yumurtalıkların alınmasıyla menopoz) kadınlarda sadece estrojen hormonu mu verilir?, Cerrahi menopozda progesteron hormonuna gerek yoktur, deniyor, bu doğru mu?
Hava Durumu
AdanaAdıyamanAfyonkarahisarAğrıAmasyaAnkaraAntalyaArtvinAydınBalıkesirBilecikBingölBitlisBoluBurdurBursaÇanakkaleÇankırıÇorumDenizliDiyarbakırEdirneElazığErzincanErzurumEskişehirGaziantepGiresunGümüşhaneHakkariHatayIspartaİçelİstanbulİzmirKarsKastamonuKayseriKırklareliKırşehirKocaeliKonyaKütahyaMalatyaManisaKahramanmaraşMardinMuğlaMuşNevşehirNiğdeOrduRizeSakaryaSamsunSiirtSinopSivasTekirdağTokatTrabzonTunceliŞanlıurfaUşakVanYozgatZonguldakAksarayBayburtKaramanKırıkkaleBatmanŞırnakBartınArdahanIğdırYalovaKarabükKilisOsmaniyeDüzce