Bu madde, Vikipedi biçem el kitabına uygun değildir. Sayfayı Vikipedi standartlarına uygun biçimde düzenleyerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. Gerekli düzenleme yapılmadan bu şablon kaldırılmamalıdır. (Aralık 2019)
Adrien-Marie Legendre'ın bir karikatürü
Adrien-Marie Legendre (18 Eylül 1752, Paris - 10 Ocak 1833, Paris), Fransız matematikçidir.
İçindekiler
1 Hayatı
2 Bilimsel aktiviteler
3 Portre fiyaskosu
4 Onurlar
5 Yayınlar
5.1 Deneme
5.2 Kitaplar
5.3 Memoires in Histoire de l'Académie Royale des Sciences
5.4 In Memoires présentés par divers Savants à la l'Académie des Sciences de l'Institut de France
6 Ayrıca bakınız
7 Notlar
8 Dış bağlantılar
Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]
Adrien-Marie Legendre zengin bir ailenin 18 Eylül 1752 tarihinde Paris'te doğdu. Paris'te Collège Mazarin'in eğitim aldı ve 1770 yılında fizik ve matematik tezini savundu.Adrien Marie Legendre, 1775 ile 1780 yılları arasında, Paris Askeri okulunda matematik dersleri verdi. 1787 yılında, Paris Gözlemevi ile Greenwich Gözlemevi arasında kurulacak jeodezi bağlantısında görev aldı. Fransız İhtilali sırasında, metre sisteminin kabul edilmesini ve girişilen jeodezi işlemlerinin hazırlıklarına katıldı. Bu fırsatı değerlendirerek, o zamana kadar uygulanan tüm yöntemleri yeniledi. Daha sonra, trigonometri alanında önemli teoremler ileri sürdü. Özellikle küresel üçgeni düzlem olarak düşünüp açılarda bazı düzeltmeler yaparak alanını hesapladı.
1784 yılında, "Gezegenlerin Şekli üstüne" adlı bir inceleme yazısında, kendi adıyla anılan çokterimlileri ortaya attı. 1794 yılında "Geometrinin Temel Bilgileri" adlı eseri yayınlandı. Bu eserde, Öklid postülatını ispatlamak için çok çeşitli ve yeni yollar denedi. Bununla birlikte, Euclidean olmayan geometrilerin ortaya çıkmasıyla, Legendre'nin bulduğu sonuçların geçerliliği yeniden tartışma konusu oldu.
1798 yılında "Sayılar Kuramı" adlı eseri yayınlandı. Bu kitabında, ikinci dereceden kalanların karşıtlığı kanunu gibi ilgi çekici sonuçlar yer alır. Yine de en değerli eseri, 1825 ile 1832 yılları arasında hazırladığı "Eliptik Transandantlar Kuramı" adlı inceleme kitabıdır. Bu eserde, eliptik integrallerden hareket ederek ustaca bir çözümlemeyle bu integralleri kendi adıyla anılan üç şekle indirgemeyi başarmıştır. Legendre'nin bu alandaki araştırmaları daha sonra Abel ve Jacobi'nin çalışmalarıyla tamamlandı. Legendre'nin, kırk yılın üstünde çalışmayla elde ettiği sonuçları, Abel oldukça kısa ve kesin bir yolla elde ediyordu.
Legendre'nin hem matematiğe ve hem de matematikçilerin yetişmesinde önemli hizmetleri vardır. Bazı matematikçiler onun kitaplarından ilham almışlardır. 1833 yılında Paris'te ölen Legendre, Abel'in öncülerinden biriydi.
Bilimsel aktiviteler[değiştir | kaynağı değiştir]
Onun çalışmalarının çoğuna başkaları tarafından mükemmellik getirildi: o Galois teori'sinden ilhamla polinomların kökleri üzerine çalıştı ; Abel'in eliptik fonksiyonları üzerine çalışmaları Legendre üzerine inşa edilmiştir ; Gauss'un istatistik ve sayılar teorisindeki bazı çalışmalarını Legendre tamamladı.O doğrusal regresyon,sinyal işleme, istatistik, ve eğri uydurma da geniş bir uygulamaya sahip en küçük kareler metodunu geliştirdi; Bu kuyrukluyıldızların yollarında kitabının bir eki olarak 1806 yılında yayımlandı.Günümüzde kullanılan "en küçük kareler yöntemi" Fransızca "méthode des moindres carrés" doğrudan bir ötelemede kullanılır
O üstel n = 5 için 1830 içinde Fermat'ın son teoreminin bir kanıtını verdi , Ayrıca 1828'de,Lejeune Dirichlet ile kanıtlanmıştır.
sayı teorisinde, o sanı karesel karşılıklılık kanunu ,sonradan Gauss tarafından kanıtladı; Buna bağlı olarak, Legendre sembolü adı ithaf edildi.Ayrıca asalların dağılımı ve sayı teorisine analizin uygulanmasına ilişkin öncü çalışmalar yaptı. O'nun 1798 Asal sayı teoreminin sanısı Hadamard ve de la Vallée-Poussin tarafından 1896'da titizlikle kanıtlandı.
Legendre eliptik integrallerin sınıflandırılması dahil eliptik fonksiyonları üzerinde etkileyici bir miktarda çalışma yaptı, ancak Jacobi fonksiyonlarının tersleri çalışması ve tamamen sorunu çözmek için dahi Abel vuruşunu yaptı.O Legendre dönüşümünü bildiği için, Lagrangiyandan Hamiltoniyene klasik mekanik formülasyonunun kullanımına gider.Termodinamikte ayrıca entalpi ve Helmholtz ve Gibbs iç enerjisinden (serbest) enerji elde etmekte,ayrıca Legendre polinomlarının ismini veren, solutions to Legendre'nin diferansiyel denklemi çözümlerinde, fizik ve mühendislik uygulamalarında sıklıkla ortaya çıktığı,örneğin elektrostatik'te kullanılır.Legendre en iyi 1794 yılında yayınlanan ve yaklaşık 100 yıldır konuyla ilgili önde gelen temel bir metin olan Éléments de géométrie, yazarı olarak bilinir. Bu metin büyük ölçüde yeniden düzenlenmiş ve Öklid'in elemanlarından daha etkili bir ders kitabı oluşturmak için gelen önermelerin pek çoğu basitleştirilmiştir.
Portre fiyaskosu[değiştir | kaynağı değiştir]
Iki yüzyıl boyunca, 2005 yılında hatanın bulunması yılına kadar, kitaplar, resimler ve yazılar matematikçi Legendre'yi yanlışlıkla karanlık Fransız politikacı Louis Legendrenin(1752–1797) yan-görünüş portresini göstermiştir.Taslağın hata ile sadece "Legendre" etiketli olduğu gerçeği ortaya çıktı. Legendre bilinen tek portresi, son zamanlarda ortaya çıkarılan, 1820 kitapta bulunan Album de 73 portraits-charge aquarellés des membres de I’Institut, Fransız sanatçı tarafından Paris'teki Institut de France yetmiş üç üyeden karikatürlerinin bir kitap Julien-Leopold Boilly , aşağıda gösterildiği gibi::[1]
Fransız matematikçi Adrien-Marie Legendre (solda) ve Fransız sanatçı Julien-Leopold Boilly, suluboya portre numaraları 29 ve Albüm 30 Joseph Fourier(sağda) 1820 suluboya karikatürleriAlbum de 73 portraits-charge aquarellés des membres de I’Institut.[1]
Hata keşfedildiğinde Fransız politikacının yan görünüş çizimi Louis Legendre (1752-1797), yanlışlıkla Fransız matematikçi Adrien-Marie Legendreyi temsil etmek üzere, yaklaşık 200 yıl boyunca kullanılmış olan portre,2005 yılına kadar yani.
Onurlar[değiştir | kaynağı değiştir]
Legendre Ay'ının krateri onun adınadır
Ana-kemer asteroid 26950 Legendre ondan sonra adlandırılmıştır
Yayınlar[değiştir | kaynağı değiştir]
Deneme[değiştir | kaynağı değiştir]
1782 Recherches sur la trajectoire des projectiles dans les milieux résistants (prize on projectiles offered by the Berlin Academy)
Kitaplar[değiştir | kaynağı değiştir]
Eléments de géométrie, textbook 1794
Essai sur la Théorie des Nombres 1797-8 ("An VI"), 2nd ed. in two vol. 1808, 3rd ed. in 2 vol. 1830
Nouvelles Méthodes pour la Détermination des Orbites des Comètes, 1806
Exercices de Calcul Intégral, book in three volumes 1811, 1817, and 1819
Traité des Fonctions Elliptiques, book in three volumes 1825, 1826, and 1830
Memoires in Histoire de l'Académie Royale des Sciences[değiştir | kaynağı değiştir]
1783 Sur l'attraction des Sphéroïdes homogènes (said to contain Legendre polys)
1784 Recherches sur la figure des Planètes p. 370
1785 Recherches d'analyse indéterminée p. 465 (number theory)
1786 Mémoire sur la manière de distinguer les Maxima des Minima dans le Calcul des Variations p. 7 (as Legendre)
1786 Mémoire sur les Intégrations par arcs d'ellipse p. 616 (as le Gendre)
1786 Second Mémoire sur les Intégrations par arcs d'ellipse p. 644
1787 L’intégration de quelques équations aux différences Partielles (Legendre transform)
In Memoires présentés par divers Savants à la l'Académie des Sciences de l'Institut de France[değiştir | kaynağı değiştir]
1806 Nouvelle formula pour réduire en distances vraies les distances apparentes de la Lune au Soleil ou à une étoile (30-54)
1807 Analyse des triangles tracés sur la surface d'un sphéroide (130-161)
Tome 10 Recherches sur diverses sortes d'intégrales défines (416-509)
1819 Méthode des moindres carrés pour trouver le milieu le plus probable entre les résultats de différentes observations (149-154), Mémoire sur l'attraction des ellipsoïdes homogènes (155-183)
1823 Recherches sur quelques objets d'Analyse indéterminée et particulièrement sur le théorème de Fermat (1-60)
1828 Mémoire sur la détermination des fonctions Y et Z que satisfont à l'équation 4(X^n-1) = (X-1)(Y^2+-nZ^2), n étant un nombre premier 4i-+1 (81-100)
1833 Réflexions sur différentes manières de démontrer la théorie des paralèles ou le théorème sur la somme des trois angles du triangle, avec 1 planche (367-412)
Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]
Adrien-Marie Legendre ismine düşüncelerin listesi
Bağlı Legendre polinomları
Gauss-Legendre algoritması
Legendre sabiti
Legendre çoğaltılması formülü
sayılar teorisi içinde Legendre denklemi
Legendre fonksiyonları
eliptik integral için Legendre fonksiyonel ilişkisi
Legendre diferansiyel denklemi
Legendre varsayımı
Legendre eleği
Legendrenin altmanifoldu
Legendre sembolü
Küresel üçgenler üzerinde Legendre teoremi
Saccheri-Legendre teoremi
Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]
^ a b Boilly, Julien-Leopold. (1820). Album de 73 portraits-charge aquarellés des membres de I’Institut (watercolor portrait #29). Biliotheque de l’Institut de France.
Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]
The True Face of Adrien-Marie Legendre (Portrait of Legendre)
O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F., "Adrien-Marie Legendre", MacTutor History of Mathematics archive, University of St Andrews .
Biography at Fermat's Last Theorem Blog
References for Adrien-Marie Legendre
(Fransızca) Eléments de géométrie (Paris : F. Didot, 1817)
Elements of geometry and trigonometry, from the works of A. M. Legendre. Revised and adapted to the course of mathematical instruction in the United States, by Charles Davies. (New York: A. S. Barnes & co., 1858) : English translation of the above text
Mémoires sur la méthode des moindres quarrés, et sur l'attraction des ellipsoïdes homogènes (1830)
Théorie des nombres (Paris : Firmin-Didot, 1830)
Traité des fonctions elliptiques et des intégrales eulériennes21 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (Paris : Huzard-Courcier, 1825–1828)
Nouvelles Méthodes pour la Détermination des Orbites des Comètes (Paris : Courcier, 1806)
Essai sur la Théorie des Nombres (Paris : Duprat, 1798)
Exercices de Calcul Intégral V.3 (Paris : Courcier, 1816)
Correspondance mathématique avec Legendre in C. G. J. Jacobis gesammelte Werke (Berlin: 1852)
Otorite kontrolü
BNE: XX1340409
BNF: cb12443375d (data)
CANTIC: a1019194x
CiNii: DA01299818
GND: 118779249
ISNI: 0000 0001 2146 4435
LCCN: n84806552
NDL: 00768899
NKC: jx20041019006
NLA: 35550923
NLG: 138411
NLI: 001443831
NLP: A17005152
NSK: 000546438
NTA: 073193763
RERO: 02-A003508483
SNAC: w61c21bk
SUDOC: 033581274
Trove: 992960
VIAF: 106967132
WorldCat: lccn-n84806552
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Adrien-Marie_Legendre&oldid=24888612" sayfasından alınmıştır
Kategori:
1752 doğumlular
1833 yılında ölenler
Fransız matematikçiler
Amerikan Bilim ve Sanat Akademisi üyeleri
Fransız Bilimler Akademisi üyeleri
Royal Society üyeleri
Paris doğumlu bilim insanları
Gizli kategoriler:
Vikipedi düzenle Aralık 2019
Webarşiv şablonu wayback bağlantıları
BNE tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
BNF tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
CANTIC tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
CINII tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
GND tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
ISNI tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
LCCN tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NDL tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NKC tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NLA tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NLG tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NLI tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NLP tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NSK tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NTA tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
RERO tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
SNAC-ID tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
SUDOC tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
Trove tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
VIAF tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
WorldCat tanımlayıcısı içeren Vikipedi maddeleri
Sayfa en son 14.01, 18 Şubat 2021 tarihinde değiştirildi.
Metin Creative Commons Atıf-BenzerPaylaşım Lisansı altındadır; ek koşullar uygulanabilir. Bu siteyi kullanarak, Kullanım Şartlarını ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursunuz.
Vikipedi® (ve Wikipedia®) kâr amacı gütmeyen kuruluş olan Wikimedia Foundation, Inc. tescilli markasıdır.