“Ölmek ve ölüm” kavramlarıyla ilgili konuşmak her zaman zordur. Ancak konu, ölümü bir çocukla konuşmaya geldiğinde işler daha da zorlaşır. Kaçamak cevaplar vermeye çalışırsınız, cevaplamakta zorlandığınızda “Nereden çıktı şimdi bu soru?” diye düşünürsünüz ya da çocuğunuz ölüm temalı oyunlar oynuyorsa endişelenirsiniz. Ancak çocuklarınızı ölüm kavramından uzak tutamazsınız. O, hayatın bir parçasıdır. Bu konuda çocuklarımız için yapabileceğimiz en iyi şey, anlayabilecekleri bir dil ile ölüm kavramını onlara açıklamaktır.
Ölümle ilgili korkular ve yanlış çıkarımlar, siz uygun bir açıklama yapmadığınızda giderek büyüyecektir. Onlara ölümle ilgili, yaşlarına uygun ve gerçekleri yansıtan bir çerçeve çizmek, bir yakınlarını kaybetmeden önce ölüm, cenaze, defin, gömülmek kavramlarını anlamalarını sağlamak en sağlıklısıdır. Çocuklar meraklıdırlar ve önünde sonunda bu konuyu size soracaklar. Onların ihtiyacı olan gerçek bilgilerdir. Onlara zarar veren şey ise yanlış ya da eksik bilgilerdir. Verdiğiniz bilgilerde kalan boşlukları kendileri doldurmaya kalkarlarsa, biliyorsunuz ki müthiş bir hayal güçleri var. Çocuklar gerçeklerle baş edebilirler ancak hayal dünyalarında yarattıkları bir ölüm kavramıyla baş edemeyebilirler.
2 yaştan 5 yaşa kadar olan dönemde çocuklar ölümün geri dönüşü olmayan bir durum olduğunun farkında değildirler. Ölümün rahatsız edici bir durum olduğunu anlayabilirler ancak kalıcılığı ile ilgili bir bilinç henüz yoktur. “Şimdi nerede? Ne zaman geri dönecek?” sorularına rastlayabiliriz. Bu yaş dönemindeki çocuklara, “Onu kaybettik”, “O uzaklara gitti”, “Uzun bir yolculuğa çıktı”, “Derin bir uykuya daldı” gibi üstü örtük açıklamalar yapmaktan uzak durmak gerekmektedir çünkü bu yaştaki çocuklar, söylenenleri, duydukları haliyle anlarlar. Mecazi anlamları algılayabilecek bilişsel kapasiteleri henüz gelişmemiştir. Bu yüzden çocuklarla konuşurken “ölüm” ve “öldü” kelimelerini kullanarak, kafalarının karışmaması için onlara somut açıklamalar yapmak gerekmektedir.
5 - 9 yaş arasındaki çocuklar, ölümün kalıcılığıyla ilgili gittikçe artan bir farkındalık kazanmaya başlarlar. İlk başlarda, “sadece yaşlılar ölür” düşüncesi hakimdir. Yaş ilerledikçe, ölümün herkesin başına gelebilecek bir durum olduğunu anlarlar. Bunun sonucunda da kendi ölümleri ve sevdiklerinin ölümleriyle ilgili kaygı duymaya başlarlar. “Annem babam ölürse ben n’aparım?” düşüncesi sık rastlanan bir durumdur.
Çocuklar ölümle ilgili bir soru sorduklarında, sadece sorduğu soruya cevap vermek gerekir. Gereksiz detaylandırmaya girmek, ihtiyacından fazla bilgi vermek, onu o an kaldıramayacağı, bilişsel anlamda hazmedemeyeceği bir yük altına sokabilir. Çocuklar öğrenmeye hazır olduklarında soru sorarlar. Bu yüzden sadece o anki soruya odaklanmanız yeterlidir. Zamanı geldiğinde, kendisi hazır olduğunda yeni sorularla size gelecektir.
Çocukların ölümle ilgili sorabileceği sorular
1. Ölmenin ne demek olduğunu, ölünce ne olduğunu soran çocuklara, şu şekilde cevap verebilirsiniz:
“Bütün canlılar bir gün ölür. Tıpkı çiçeklerin, ağaçların ve hayvanların öldüğü gibi insanlar da ölür. Bir karınca öldüğünde yürüyemez, yemek yiyemez, bir sinek öldüğünde uçamaz, hareket edemez, bir çiçek öldüğünde artık çiçek açamaz, solar... Bir insan öldüğünde de bedeni artık çalışmayı durdurur, nefes almaz, yemek yemez, susamaz, konuşmaz, düşünmez, hiçbir şey hissetmez. Ama bu uyumaktan çok farklıdır, bedenimizin ihtiyacı olduğu için, dinlenmek için uyuruz ve sonra uyanırız. Ama ölen kişi tekrar yaşama dönmez.”
2. “Sen ne zaman öleceksin?”
Bu tarz bir açıklamanın ardından sizin ne zaman öleceğinizi sorabilir. Bu konuda kendisini güvende hissettirecek bir cevaba ihtiyacı vardır.
“Her canlı ölür, insanlar da. Ama çoğu insan uzun bir hayat yaşar. Ben uzun bir süre yaşayacağımı ve senin yanında, seninle birlikte olacağımı düşünüyorum.”
3. “Cenaze töreni nedir?”
“Cenaze töreni, ölen kişiye özel olarak yapılan bir vedadır. Ölen kişinin sevdikleri bir araya gelir, üzüntülerini paylaşarak birbirlerine destek olurlar. Ölen kişiye dua edebilirler. Onunla yaşadıkları güzel anılarını anlatabilirler.”
4. “Ölen kişi nereye gider?”
Öldüğümüzde bedenimiz artık yaşamaz, canlı değildir. Ancak bizim bedenimiz dışında sahip olduğumuz bir parçamız var. Bizi özel yapan, bizim sevmemizi ve sevilmemizi sağlayan bir parçadır bu ve biz buna ‘ruh’ diyoruz. Biz öldükten sonra bu parçamız, sevdiğimiz insanların anılarında yaşamaya devam eder.
Burada kişiler kendi inançlarına göre ekleme yapabilirler. Mesela “cennete gider” gibi bir açıklama. Ancak çocuğa ölmeyi özendirecek abartılı tasvirlerden kaçınmak önemlidir.
5. “Nasıl ölünür? Neden ölünür?”
Çok büyük hastalıklar, kazalar ya da çok yaşlanmak ölüme neden olabilir. Ama birinin öldüğünü düşünmek ya da ölmesini istemek, hiçbir zaman o kişinin ölmesine neden olmaz.
2 - 5 yaş arasının tipik özelliği olan “ben merkezcilik” ve onun bir yansıması olan “sihirli düşünce” kavramı nedeniyle, kendisinin bir davranışı ya da düşüncesi yüzünden bir kişinin ölebileceğini düşünebilir. Bu durum açıklığa kavuşturulması gerekir.
6. “Neden gömülür? Mezar ne işe yarar?”
Bir insan öldüğünde artık bedenine ihtiyaç duymaz ve bu yüzden onları gömeriz. Bedeni bundan rahatsızlık duymaz. Ölen kişinin sevdikleri, ölen kişiyi anmak, hatırlamak, ona dua etmek için mezarını ziyaret ederler.
Eğer bunların dışında bir soru sorarsa ve siz nasıl cevap vereceğinizi bilemezsiniz, ona bu konuyla ilgili ne düşündüğünü sormak, çocuğunuzun bu konuda ne bildiği ile ilgili bir çıkarımda bulunmanıza yardımcı olur. Eğer çocuğunuzun cevabında düzeltilmesi gerektiğini düşündüğünüz şeyler varsa, yine anlayabileceği bir şekilde uygun açıklamalar yapmak doğru olacaktır. Konuyu kapatmaya çalışmak ya da geçiştirmek, ölümün konuşulmaması gereken bir konu, bir tabu olduğu izlenimini yaratır. Cevap verme konusunda kendinizi yetersiz gördüğünüz durumlarda “Ben de bilmiyorum” demeniz hiçbir sıkıntı yaratmaz, geçiştirmenizden her zaman daha iyidir. Konuyla ilgili gerekli yardımı alıp daha sonra çocuğunuza sorduğu sorunun cevabını verebilirsiniz.
Facebook Yorumları
YORUMLAR
Yorum kurallarını okumak için tıklayınız!
GÖNDER
Yorum yazmak için üyelik girişi yapmalısınız.
Misafir 12 Nisan 2019 Cuma 15:45 Çok önemli bir konuyu çok anlaşılır ve akıcı bir dille ele almışsınız. Teşekkürler
CEVAPLA
0 0
GÖNDER
Yorum yazmak için üyelik girişi yapmalısınız.
Misafir 04 Nisan 2019 Perşembe 17:03 Çok faydalı bir yazı olmuş, kutlarım????
CEVAPLA
0 0
GÖNDER
Yorum yazmak için üyelik girişi yapmalısınız.
CEVAPLA
Değerli HTHayat okurları,
HTHayat ekibi olarak haber değeri taşıyan, herkesin kendine dair bir şeyler bulacağı içerikleri sizlere ulaştırmak için çalışıyoruz. İçeriklerimiz ile ilgili eleştiri, görüş, yorumlarınız bizler için çok önemli. Fakat karşılıklı saygı ve yasalara uygunluk çerçevesinde oluşturduğumuz yorum platformlarında daha sağlıklı bir tartışma ortamını temin etmek amacıyla ortaya koyduğumuz bazı yorum ve moderasyon kurallarımıza dikkatinizi çekmek istiyoruz. Sayfamızda Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına ve evrensel insan haklarına aykırı yorumlar onaylanmaz ve silinir. Okurlarımız tarafından yapılan yorumların, (yorum yapan diğer okurlarımıza yönelik yorumlar da dahil olmak üzere) kişilere, ülkelere, topluluklara, sosyal sınıflara ırk, cinsiyet, din, dil başta olmak üzere ayrımcılık unsurları taşıması durumunda editörlerimiz yorumları onaylamayacaktır ve yorumlar silinecektir. Onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisinde aşağılama, nefret söylemi, küfür, hakaret, kadın ve çocuk istismarı, hayvanlara yönelik şiddet söylemi içeren yorumlar da yer almaktadır. Suçu ve suçluyu övmek, Türkiye Cumhuriyeti yasalarına göre suçtur. Bu nedenle bu tarz okur yorumları da doğal olarak hthayat.haberturk.com yorum sayfalarında yer almayacaktır.
Ayrıca hthayat.haberturk.com yorum sayfalarında Türkiye Cumhuriyeti mahkemelerinde doğruluğu ispat edilemeyecek iddia, itham ve karalama içeren, halkın tamamını veya bir bölümünü kin ve düşmanlığa tahrik eden, provokatif yorumlar da yapılamaz. Yorumlarda markaların ticari itibarını zedeleyici, karalayıcı ve herhangi bir şekilde ticari zarara yol açabilecek yorumlar onaylanmayacak ve silinecektir. Aynı şekilde bir markaya yönelik promosyon veya reklam amaçlı yorumlar da onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisindedir. Başka hiçbir siteden alınan linkler hthayat.haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılamaz. hthayat.haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılan tüm yorumların yasal sorumluluğu yorumu yapan okura aittir ve hthayat.haberturk.com bunlardan sorumlu tutulamaz.
Yorum sayfalarında yorum yapan her okur, yukarıda belirtilen kuralları, Haberturk.com’da yayınlanan Kullanım Koşulları'nı ve Gizlilik Sözleşmesi'ni peşinen okumuş ve kabul etmiş sayılır. Bizlerle ve diğer okurlarımızla yorum kurallarına uygun yorumlarınızı, görüşlerinizi yasalar, saygı, nezaket, birlikte yaşama kuralları ve insan haklarına uygun şekilde paylaştığınız için teşekkür ederiz.
YORUM KURALLARINI OKUDUM
Yazarın önceki yazıları
26 Eylül 2019 Perşembe
Madde bağımlılığı ve beyinde yarattığı değişim
05 Eylül 2019 Perşembe
Okulun ilk günü...
22 Ağustos 2019 Perşembe
Kilo kontrolünün psikolojik boyutu
08 Ağustos 2019 Perşembe
Yeni evlilere tavsiyeler
22 Temmuz 2019 Pazartesi
Ailede cinsel eğitim
04 Temmuz 2019 Perşembe
Pornografi ve cinsel eğitim
30 Mayıs 2019 Perşembe
Pornografi nasıl zarar verir?
23 Mayıs 2019 Perşembe
Anlaşılmış hissetmek rahatlatır...
16 Mayıs 2019 Perşembe
Şükretmenin ruh sağlığı üzerindeki etkileri
09 Mayıs 2019 Perşembe
Aile olmak
TÜM YAZILARI
Diğer Yazarların Yazıları
Hafiflik Emre Ertegün
Sevgilim madde kullanıyor Yeşim Tijen
Bu yaptığınız suç Av. Aslı Karataş
Artık isteklerinizi ertelemeyin Hale Acun Aydın
Covid'im ve ben... Senem F. Tahmaz
Savaş zamanlarında “kadın” olmak Tülay Acar
Son Eklenenler
Zamansız şıklık: Örgü
Nedir bu yüz toniği?
Başka dünyalara açılan kitap kuytuları
Mimaride yükselen trend: Minimalizm
Hafiflik
Doğanın aynaya yansımaları...
Engelli çocuğu olanlara incelikle yardım etmenin yolları
İşkolik olduğunuzu gösteren 7 şey
GİRİŞ YAP
GİRİŞ YAP
Üye değilseniz üye olmak için tıklayınız.
Şifremi unuttum
FACEBOOK İLE GİRİŞ YAP
TWITTER İLE GİRİŞ YAP
İnternet sitemizde kullanılan çerezlerle ilgili bilgi almak ve tercihlerinizi yönetmek için Çerez Politikası, daha fazla bilgi için Aydınlatma Metni sayfalarını ziyaret edebilirsiniz. Sitemizi kullanarak çerezleri kullanmamızı kabul edersiniz.
Kabul Et
x
Facebook
Twitter
YouTube
Pinterest
Instagram
Hayatın Sesi
Yazı Dizileri
Blog
Astroloji
Güncel Haberler
Günün Yorumu
Haftanın Yorumu
Aşk Uyumu
Yükselen Burç
Genel Burç Yorumları
Moda
Güzellik
Saç
Makyaj
Cilt
Yenilikler
Sağlık
Beslenme
Psikoloji
Egzersiz
Kadın Sağlığı
Çocuk Sağlığı
Hamilelik
Doğum
Emzirme
Lohusa
Gebelik Günlüğü
Hafta Hafta Hamilelik
Tüp Bebek
İsim Rehberi
Anne - Baba
Ebeveynlik
Bebek
Çocuk
Çocuk Sağlığı
İngilizce Eğitim
Yaşam
Dekorasyon Önerileri
Kültür & Sanat
Güncel
Magazin
Seyahat
Röportajlar
Yemek Tarifleri
İlişki
İlk Seferim
İlişki Rehberi
Cinsellik
İtiraflar
Evlilik
Künye
İletişim (Bize Ulaşın)
Kullanım Koşulları
Çerez Politikası
Gizlilik ve KVK Politikası
Aydınlatma Metni
hthayat.haberturk.com internet sitesinde yayınlanan yazı, haber, video ve fotoğrafların her türlü hakkı Haberturk Gazetecilik A.Ş.’ye aittir. İzin alınmadan, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez.