2005 yılında, bir Hırvat diplomat olan Drazen Hrastic, NATO’nun Afganistan Kıdemli Sivil Temsilcisi, eski Türk Dışişleri Bakanı Hikmet Çetin’in siyasi danışmanlığına atandığında, NATO böyle önemli bir görev için ilk kez üyesi olmayan bir ülkenin vatandaşını seçmiş oluyordu. Ama, sadece birkaç yıl sonra, Hırvatistan NATO’ya üye olmakla kalmadı aynı zamanda Avrupa Birliğine katılma yoluna da girdi. O sıralar, Drazen Hrastic de, Brüksel’de, ülkesinin NATO nezdindeki Daimi Temsilci Vekilliği görevine getirilmişti. Bu görevinden sonra, Ankara’ya büyükelçi olarak atandı, aynı zamanda Kazakistan, Azerbaycan, Türkmenistan, Özbekistan, Tataristan, Kırgızistan ve Afganistan’a da akredite edildi. Bu mülakatta Sayın Büyükelçi geçmiş başarıları özetliyor ve Türkiye ile Hırvatistan’ın güçlü ekonomik bağlarına sıcak siyasi ve kültürel ilişkilerin eşlik edeceği bir geleceğe umutla bakıyor.
DİPLOATLAS: Hırvatistan’ı yıllardır barışı inşa etmek ve Batılı kuruluşlara üye olmak için çabalayan bir ülke olarak tanıdık. Şimdi bunların hepsi başarılmış gibi görünüyor…
DRAZEN HRASTIC: Kesinlikle haklısınız. 20 yıldan daha az bir süre önce ülkemde savaş ve karışıklık vardı, ülkenin üçte biri işgal edilmişti. O zamandan bu yana, Hırvatistan güçlü demokratik kurumlar oluşturdu ve ekonomisini geliştirdi. Güvenliği tükenmekte olan bir ülke konumundan, tüm BM, NATO ve AB barış görevlerine ve operasyonlarına katılan, yani güvenliğe katkıda bulunan bir ülke haline geldik. En önemli dış politika hedeflerimiz gerçekleşti. Hırvatistan üç yıl önce NATO’ya üye oldu ve önümüzdeki yılın 1 Temmuz’u itibariyle de AB üyesi olacak. Hırvatistan NATO’yu güvenliğimizin garantörü olan bir değerler topluluğu olarak görüyor. AB de Hırvatistan’ın kendisini daima ait hissettiği bir değerler topluluğudur, ancak yakın zamana kadar çeşitli nedenler yüzünden adaylığımız söz konusu değildi.
DİPLOATLAS: Peki Hırvatistan’ın şimdiki gündemi ne?
DRAZEN HRASTIC: Üye olduktan sonraki gündem, bu kurum ve kuruluşların iyi ve aktif üyelerinden biri haline gelmektir. Ulusal çıkarlarınızı bu kurum ve kuruluşlar bünyesinde devam ettirirsiniz ve aynı zamanda bu kurum ve kuruluşların da çıkarlarını devam ettirirsiniz. Müttefik olmak ortak güvenliğe katkıda bulunmak demektir ve biz de böyle yapacağız. AB’de tüm yeni ülkelerin önemli rolleri olduğunu düşünüyoruz. Hırvatistan ekonomisinin daha da ilerlemesine odaklanmış durumdayız. Aynı zamanda, Hırvatistan dış politikasının temel unsurlarından birisi uzun süreli siyasi istikrara, ekonomik refaha, barışa ve güneydoğu Avrupa’da güçlü devletlerarası ilişkilere katkıda bulunmaktır. Akdeniz ile ilgili konular da Hırvatistan’ın ilgi alanındadır.
DİPLOATLAS: Hırvatistan’ın halâ çok sayıda amacı ve isteği var gibi görünüyor?
DRAZEN HRASTIC: Kesinlikle. Merkezî Avrupa’da siyaset, ekonomi, çevre ve ulaşım gibi alanlarda bir çok işbirliği girişimlerinde bulunuyoruz. Tüm AB ülkelerinin yanı sıra, ABD ile de güçlü ilişkilerimize çok değer veriyoruz. Anayasal hedeflerimizden biri, hiçbir ülkenin iç işlerine karışmadan yurtdışında bulunan ve Hırvatistan ile yaşadıkları ülke arasında önemli bağlar oluşturan Hırvatlara destek olmaktır.
DİPLOATLAS: Türkiye ile Hırvatistan arasındaki ilişkileri nasıl tanımlarsınız?
DRAZEN HRASTIC: Üst düzey ilişki ve ziyaretlerden de anlaşılacağı üzere, siyasi ilişkilerimiz harika gidiyor. Yalnızca geçtiğimiz birkaç aylık süre içerisinde Hırvatistan’ın Adalet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Ankara’yı, Türk Başbakan Yarımcısı Beşir Atalay ise Hırvatistan’ı ziyaret etti. İki ülkenin halkları arasındaki ilişkiler de her zamankinden daha sıcak. Türkiye’den her yıl yaklaşık 50.000 turist Hırvatistan’ı ziyaret ediyor. Zagreb ve İstanbul arasında günde iki uçuş var. Dubrovnik ve Split gibi diğer merkezlere de uçuşlar planlanıyor. Hırvatistan’daki Hırvat-Türk Dostluk Derneği Orhan Pamuk ve Elif Şafak gibi önemli konuklarla üst düzey sanatsal ve edebi etkinlikler gerçekleştirdi. Bir Türk filmleri Festivali yeni sona erdi. Türk dizileri de oldukça popüler. Türk Büyükelçisi, Sinj şehrinin 1715 yılındaki bir Osmanlı kuşatmasına gösterdiği başarılı direnişi anmak üzere düzenlenen, bu yılki “Sinjska Alka” turnuvasını izlemeye geldiğinde on binlerce kişi tarafından alkışlandı.
DİPLOATLAS: Ekonomik ilişkiler nasıl gelişiyor?
DRAZEN HRASTIC: Ben de bundan bahsedecektim. Ekonomik ilişkilerin mevcut durumu her iki taraf için de tatmin edici değil. Buna rağmen giderek daha çok Türk yatırımcı Hırvatistan’a geliyor ve daha küçük ölçekte Hırvat şirketleri de Türkiye’ye geliyor. Zagreb Brüksel’e de İstanbul’a da eşit uzaklıkta ve biz her iki yöne doğru da bakıyoruz. Gelecekte İstanbul ekonomik olarak daha önemli bir rol oynayabilir, çünkü Avrupa’da bize daha yakın böyle bir merkez yok.
DİPLOATLAS: Karşılıklı yatırımlara örnek verebilir misiniz?
DRAZEN HRASTIC: Doğuş Grubu, Orta Dalmaçya kıyılarındaki iki marina da dâhil olmak üzere, yoğun olarak marinalara yatırım yapmaya devam ediyor. Türklerin sahip olduğu tek otel olmasa da, Rixos Oteli Dubrovnik’teki en prestijli yerlerden biri. Süzer Grubu da, geçenlerde bir Hırvat bankasını satın aldı ve Kent Bank’ın şubelerini açıyor. Enerji ve diğer sektörler de yatırımı çekiyor ve çok sayıda niyet beyanı alıyoruz. Hırvatistan açısından, BC Institute Zagreb’in Ankara’da tohum üreten bir firması var ve Türk ve İran pazarında önemli paya sahip. Benzer şirketler İstanbul ve civarında da hizmet veriyor. Hırvat şirketleri genellikle eczacılık, tıbbi araçgereçler, kimyasallar, petrol ürünleri ve hatta gıda alanında aktifler.
DİPLOATLAS: Ne tür bir kültürel işbirliği üzerinde çalışıyorsunuz?
DRAZEN HRASTIC: Nisan ayında TOBB Üniversitesinde “Oris Günleri” başlıklı önemli bir mimari etkinlik gerçekleştirdik. Haziran ayında, bir grup “Capella” şarkıcısını ağırladık ve bu sanatçılar, bir tanesi Ankara kalesinde olmak üzere, çok sayıda küçük konser verdi. Bu Hırvatistan’da çok popüler bir gelenektir. İzmir’deki Dünya Kültür Olimpiyatları ile ilişkili önemli bir etkinlik planlanıyor. Maddi olmayan Hırvat kültürel mirasını da içeren sergiler düzenliyoruz. Bunlar buradaki çalışmalarımızdan bazı örnekler. Hırvatistan’da ise, Türk Uluslararası İşbirliği Ajansından uzmanlar Ilok’taki Türk hamamlarının restorasyonu konusunda danışmanlık yapıyorlar. Hırvatistan’ın bazı bölümleri Osmanlı hâkimiyetinde 162 yıl geçirdi. Dolayısıyla restore edilecek bir mezar ve cami var. Bu tarihi alanları korumak için hem Türkiye ile ve hem de, umuyoruz ki, AB ile birlikte çalışacağız.
DİPLOATLAS:Hırvatistan AB üyesi olduğunda Türk vatandaşlarının Hırvatistan’a girmek için vize alması gerekecek mi?
DRAZEN HRASTIC: Türkiye ve Hırvatistan arasında vize yok ve her iki ülke de bu durumdan oldukça memnun. Ancak AB’ye katıldığımızda bu ulusal bir mesele olmaktan çıkacak. Dolayısıyla önümüzdeki yıl Temmuz itibariyle Türkiye ve AB arasında bir anlaşma yapılmazsa Hırvatistan çok büyük ihtimalle AB vize rejiminin bir gereği olarak Türkiye’ye vize uygulayacak. Bu şekilde olursa, AB içerisinde mümkün olan en serbest vize rejimini uygulayacağız ve vize verme konusunda tüm olanakları kullanacağız.
DİPLOATLAS: Türkiye’nin Hırvatistan ile ilişkilerini önümüzdeki beş ya da on yıl içerisinde nasıl görüyorsunuz?
DRAZEN HRASTIC: Siyasi ilişkiler mümkün olan en yüksek düzeyde olacaktır. Ekonomik bağların da güçlenmesini ve daha çok alanı kapsamasını umuyorum. Hırvatistan’da daha çok Türk yatırımcı ve Türkiye’de daha fazla Hırvat yatırımcı olacak, üçüncü ülkelerde ortak girişimler yapılacaktır. Umarım vize konusunu da hallederiz ve yüz binlerce Türk Hırvatistan’ı, Hırvatlar da Türkiye’yi ziyaret eder. Türklerin yalnızca Dubrovnik ve Zagreb’i değil, Merkezî Dalmaçya’yı ve kuzey bölgelerini de ziyaret etmelerini umuyorum, çünkü keşfedilmeyi bekleyen onca güzel ve ilginç yer var. İnanıyorum ki, hepsi olmasa bile, Hırvatistan’daki Osmanlı kültür alanları restore edilmiş olacaktır ve tüm dünyaya Hırvatistan’ın kültürel mirasının parçası olarak tanıtılacaktır. İzmir EXPO’da çok sayıda Hırvat katılımı görmek istiyorum ve İstanbul Olimpiyat Oyunlarında Hırvatların bir çok madalya almasını bekliyorum.