Hangi öğretmen, masasının altında öğrencilerinin ilgisini canlı tutacak gizli bir düğme hayal etmemiştir? Aslında bu neredeyse mümkün! Sihirli numaranın adı mı? Nefes almak!
Sağlık
06 Kasım 2021 Cumartesi
0
0
Pinterest
Linkedin
Science dergisinde 2017’de yayımlanan bir makale, şaşırtıcı bir keşiften bahsediyordu: Nefesimizi düzenleyen nöronlar, bu davranışımızın diğer yönlerini de kontrol edebilecek yeteneğe sahiplerdi. Stanford Üniversitesi’ndeki araştırmacıları yaptıkları deneyde ilgilendiren, farelerin beyin sapında (beyin ile omuriliği bağlayan yapıda) bulunan ve solunum ritmini kontrol eden pré-Bötzinger kompleksi adındaki küçük bölümdü. Bu isimlendirmenin gerisinde, solunum kaslarını yöneten motor ve ön motor nöronlara doğrudan bağlantıları sayesinde nefes kontrolünü sağlayan birkaç bin nöron saklıydı. Amerikalı ekip, genetik manipülasyona duyarlılıkları açısından diğerlerinden farklı olan bazı pré-Bötzinger nöronlarının oynadıkları özel rolü anlamaya çalışıyordu.
ZEN fareleri
Araştırmacılar, bu nöronların fonksiyonlarını devre dışı bıraktıklarında farelerin ölmediğini fark ettiklerinde çok şaşırdılar. Dokundukları, hayvan virüs sistemi olsa da farelerin davranışlarında çok açık bir değişiklik gözlemlediler: Genellikle fareler, çevrelerini bütün yönlere doğru hızlı bir şekilde koklayarak keşfederler. Fakat, pré-Bötzinger nöronları devre dışı bırakılanlar gayet sakindiler, yavaşça nefes alıyorlardı ve acele etmeden temizleniyorlardı. Ölçülen beyin aktiviteleri de en ufak bir stres izi taşımıyor, sakin bir uyanmanın karakteristik özelliklerini yansıtıyordu. Fareler o kadar da tepkisiz değildiler, ortamlarını daraltan gelişmelere karşı beklenen tepkileri veriyorlardı. Ancak her defasında “iyi adam” tutumlarına geri dönüyorlardı.
Çocuğa ders çalışma alışkanlığı nasıl kazandırılır? Çocukların yıl boyunca artan der...
Su insanı neden rahatlatır? Gün içerisinde, özellikle darald...
Birbirine bağlı iki beyin merkezi
Araştırmacılar, beyindeki başka bir alt kortikal yapı olan ve dikkat, uyanıklık, anksiyete ile ilişkisi bulunan locus coeruleus’un devre dışı bırakılması sırasındaki etki ve gözlemlere bakarak aradaki benzerlikleri ve sonuçları incelediler. Bu iki karmaşık yapı arasındaki anatomik ilişki üzerinde çalışmaya karar verdiler. Ve gördüler ki locus coeruleus, sakin durumdan stresli duruma geçişte birincil derecede rol oynuyor ve beyni tehlike karşısında salgılanan hormon olan noradrenalin ile doldurma yeteneğine sahip. Beyinsel stres mekanizmasının kalbinde bulunan bu nöron taşıyıcı, aşırı miktarda salgılanması durumunda beynin düşünme, planlama, hatırlama ve dikkat kontrolü ile ilgili bölgesinin işlevlerini bozabilir.
Ekip ayrıca keşfetti ki, incelediği pré-Brötzinger kompleksi nöronları, doğrudan locus coeruleus’a bağlılar ve bu nedenle hayvanın uyarma ve uyanma düzeyini etkileyebilirler. O halde pré-Bötzinger kompleksi, soluk alıp verme ritmini artırmaya ve davranışları kışkırtma yeteneğine sahipti. Buna karşılık, bu nöronların bazılarını devre dışı bırakmak, yavaş bir nefes ritmi ve sakin bir tutum, daha fazla tercih edilen ileri derecede bilişsel fonksiyon olarak görülebilirdi.
Konsantrasyon ve nefes alma
Şüphesiz bu çalışma, nefes alma ve bilişsel aktivite arasındaki etkileşimle ilgili araştırmalar arasında en derine inen. Farelerden bahsediyor, ancak burada bahsettiğimiz sistem, canlı türlerinin evrimlerinde en iyi korunan yapılardan biri. O halde, bu yapının insanda da benzer bir işleve sahip olduğunu kabul edebiliriz. Ve belki de araştırmada en şaşırtıcı olan, pré-Bötzinger kompleksi fonksiyonuna sahip nöronların sayısı: Yaklaşık 175, orta ölçekte bir ilkokulun nüfusu kadar. İnsan beyninin 85 milyar nöronu ile kıyaslandığında çok küçük bir rakam.
Derin nefes almak neden rahatlatıyor? Bilim insanları, derin nefes alm...
Canlı yayın: Nefes Terapisi Doğru nefes hayatımızı ve vücudu...
Bugün modern optogenetik (beyin hücrelerini ışık ile kontrol eden) tekniklerin basit bir ışık demeti yardımıyla, nöron demetlerini seçerek etkinleştirmeye ya da devre dışı bırakmaya izin verdiğini bilmek (bu nöronların aynı yerde bulunması ve aşırı sayıda olmaması şartıyla) bizi düşünmeye sevk ediyor.
O halde, masanın altındaki bir düğme yardımıyla uzaktan kontrol edilebilen bir ışık demeti hayal edebilir miyiz? Hem de her öğrenciye “küçük” bir cerrahî müdahalede bulunarak ve optogenetik tekniği uygulayarak onları ışığa duyarlı hale getirecek bir virüs enjekte ederek… Elbette hayır, bu korkunç şeyi kim hayal edebilir?
Masanın altında gizli bir düğme yok. Ama herhalde hiçbir şey, öğrencilere biraz daha sakin olmaları ve iyi düşünebilmeleri için zaman zaman şöyle demeyi engelleyemez: Şimdiii… nefes alıyoruuuuz… Veee… yavaşça nefes veriyoruuuuz…
Jean-Philippe Lachaux - Lyon Nörobilim Araştırmaları Merkezi Direktörü
Cerveau et Psycho dergisi Eylül 2019 sayısından çeviren: Perihan Özcan
Facebook Yorumları
YORUMLAR
Yorum kurallarını okumak için tıklayınız!
GÖNDER
Yorum yazmak için üyelik girişi yapmalısınız.
Misafir 14 Ekim 2019 Pazartesi 16:28 Boş iş...
CEVAPLA
0 0
GÖNDER
Yorum yazmak için üyelik girişi yapmalısınız.
CEVAPLA
Değerli HTHayat okurları,
HTHayat ekibi olarak haber değeri taşıyan, herkesin kendine dair bir şeyler bulacağı içerikleri sizlere ulaştırmak için çalışıyoruz. İçeriklerimiz ile ilgili eleştiri, görüş, yorumlarınız bizler için çok önemli. Fakat karşılıklı saygı ve yasalara uygunluk çerçevesinde oluşturduğumuz yorum platformlarında daha sağlıklı bir tartışma ortamını temin etmek amacıyla ortaya koyduğumuz bazı yorum ve moderasyon kurallarımıza dikkatinizi çekmek istiyoruz. Sayfamızda Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına ve evrensel insan haklarına aykırı yorumlar onaylanmaz ve silinir. Okurlarımız tarafından yapılan yorumların, (yorum yapan diğer okurlarımıza yönelik yorumlar da dahil olmak üzere) kişilere, ülkelere, topluluklara, sosyal sınıflara ırk, cinsiyet, din, dil başta olmak üzere ayrımcılık unsurları taşıması durumunda editörlerimiz yorumları onaylamayacaktır ve yorumlar silinecektir. Onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisinde aşağılama, nefret söylemi, küfür, hakaret, kadın ve çocuk istismarı, hayvanlara yönelik şiddet söylemi içeren yorumlar da yer almaktadır. Suçu ve suçluyu övmek, Türkiye Cumhuriyeti yasalarına göre suçtur. Bu nedenle bu tarz okur yorumları da doğal olarak hthayat.haberturk.com yorum sayfalarında yer almayacaktır.
Ayrıca hthayat.haberturk.com yorum sayfalarında Türkiye Cumhuriyeti mahkemelerinde doğruluğu ispat edilemeyecek iddia, itham ve karalama içeren, halkın tamamını veya bir bölümünü kin ve düşmanlığa tahrik eden, provokatif yorumlar da yapılamaz. Yorumlarda markaların ticari itibarını zedeleyici, karalayıcı ve herhangi bir şekilde ticari zarara yol açabilecek yorumlar onaylanmayacak ve silinecektir. Aynı şekilde bir markaya yönelik promosyon veya reklam amaçlı yorumlar da onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisindedir. Başka hiçbir siteden alınan linkler hthayat.haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılamaz. hthayat.haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılan tüm yorumların yasal sorumluluğu yorumu yapan okura aittir ve hthayat.haberturk.com bunlardan sorumlu tutulamaz.
Yorum sayfalarında yorum yapan her okur, yukarıda belirtilen kuralları, Haberturk.com’da yayınlanan Kullanım Koşulları'nı ve Gizlilik Sözleşmesi'ni peşinen okumuş ve kabul etmiş sayılır. Bizlerle ve diğer okurlarımızla yorum kurallarına uygun yorumlarınızı, görüşlerinizi yasalar, saygı, nezaket, birlikte yaşama kuralları ve insan haklarına uygun şekilde paylaştığınız için teşekkür ederiz.
YORUM KURALLARINI OKUDUM
Son Eklenenler
Güzellik uykusuna yatmak ister misiniz?
Ses tellerinizi ne kadar tanıyorsunuz?
Mandalaların sihirli dünyasına yolculuk
Doğuma giderken neler alınır?
Sonsuza dek birlikte olan çiftlerin 6 sırrı
Yeni doğanın koruyucu zırhı: Verniks
Adım adım küçük ev dekorasyonu
Kahve keyfiniz biyolojik saatinize uysun!
GİRİŞ YAP
GİRİŞ YAP
Üye değilseniz üye olmak için tıklayınız.
Şifremi unuttum
FACEBOOK İLE GİRİŞ YAP
TWITTER İLE GİRİŞ YAP
İnternet sitemizde kullanılan çerezlerle ilgili bilgi almak ve tercihlerinizi yönetmek için Çerez Politikası, daha fazla bilgi için Aydınlatma Metni sayfalarını ziyaret edebilirsiniz. Sitemizi kullanarak çerezleri kullanmamızı kabul edersiniz.
Kabul Et
x
Facebook
Twitter
YouTube
Pinterest
Instagram
Hayatın Sesi
Yazı Dizileri
Blog
Astroloji
Güncel Haberler
Günün Yorumu
Haftanın Yorumu
Aşk Uyumu
Yükselen Burç
Genel Burç Yorumları
Moda
Güzellik
Saç
Makyaj
Cilt
Yenilikler
Sağlık
Beslenme
Psikoloji
Egzersiz
Kadın Sağlığı
Çocuk Sağlığı
Hamilelik
Doğum
Emzirme
Lohusa
Gebelik Günlüğü
Hafta Hafta Hamilelik
Tüp Bebek
İsim Rehberi
Anne - Baba
Ebeveynlik
Bebek
Çocuk
Çocuk Sağlığı
İngilizce Eğitim
Yaşam
Dekorasyon Önerileri
Kültür & Sanat
Güncel
Magazin
Seyahat
Röportajlar
Yemek Tarifleri
İlişki
İlk Seferim
İlişki Rehberi
Cinsellik
İtiraflar
Evlilik
Künye
İletişim (Bize Ulaşın)
Kullanım Koşulları
Çerez Politikası
Gizlilik ve KVK Politikası
Aydınlatma Metni
hthayat.haberturk.com internet sitesinde yayınlanan yazı, haber, video ve fotoğrafların her türlü hakkı Haberturk Gazetecilik A.Ş.’ye aittir. İzin alınmadan, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez.