Doktor İbrahim Paşa, Abdülhamit’in değer verdiği hekimlerdendir. Birinci Dünya Savaşı günlerinde Gelibolu cephesinden gelen yaralıları tedavi eden hastanelerin birinde gece gündüz çalışmaktadır. Paşa, günlük tutmaktadır. Her gün olayları, duyduklarını, dedikoduları, duygu ve düşüncelerini kaydetmektedir. Ne var ki söz konusu defterlerin üzerinde her nedense adı yazmamaktadır. Yakın zaman önce bir sahaf 1914 ve 1915 yılına ait olan iki parça günlüğü ele geçirir ve bir uzmana incelenmek üzere teslim eder. Uzman, defteri incelerken yazarının, belli tarihlerde İkdam ve Tasvir-i Efkar gazetelerine hekim olarak kendisini tanıtan ve yerini bildiren ilanlar verdiğini ve yayınlandıkları günleri defterine kaydettiğini görür. Bu sayede günlüklerin yazarının Doktor İbrahim Paşa olduğu kesinlik kazanır. Günlükler 2016’da yayınlandı. Bakınız İbrahim Paşa, söz konusu günlüğün 27 Ekim 1915 tarihli sayfasında, o günlerin şartlarında değerlendirmesini yaparken bugünlere nasıl ışık tutmuş(*):
“Bu memlekette hükumet hangi şekilde tecelli ederse etsin, mesela istibdat ve mutlakıyet hükumeti, meşrutiyet, hatta cumhuriyet şekline bile girse, MADEMKİ BİZ İRFAN SEVİYEMİZİ YÜKSELTEMEMİŞİZ, O HALDE ENTRİKACILARIN, HASETÇİLERİN, MENFAATPERESTLERİN, ŞARLATANLARIN, MÜFSİTLERIN (arabozucuların) YİNE BİR YOLUNU BULUP KUMANDAYI ELE ALARAK TÜRLÜ SAÇMALIKLAR ETMESİ İŞTEN BİLE DEĞİLDİR”
İşte kültür böyle bir şeydir.
Yapışır ve bir daha kolay kolay çıkmaz.
Kültürel arızalarımızı onarmak için sıkı çalışmak, iyi düşünmek ve zamanı çok iyi değerlendirmek gerekir.
Çünkü biz aynı zamanda, Batı dünyasıyla aramızda oluşmuş bulunan uçurumu da kapatmak zorundayız.
Siyaset kurumunu kendi hesabına çalıştıranlardan yakayı kurtarmak yetmez.
Ayrıca fevkalade büyük fedakarlıklar da yapabilmek gerekir.
Üstelik ferden değil, topyekun, milletçe!
Kolay olduğunu iddia ediyor değiliz, olmazsa olmaz şart olduğunu savunuyoruz.
(*) İ. Bahiyar İstekli, İstanbul’da Savaş Günleri/Sulan Abdülhamid’in Doktoru İbrahim Paşa’nın Birinci Dünya Harbi Günlüğü, Yeditepe Yayınları, 2016, sayfa 217