İKV E-Bülteni | 2021 » 1-15 MART » AB GÜNDEMİ: Avrupa-Atlantik Güvenlik Mimarisinde “Stratejik Dayanışma” Vurgusu
İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
www.ikv.org.tr
1-15 MART 2021
Ana Sayfa
2021
16-30 KASIM
1-15 KASIM
16-31 EKİM
1-15 EKİM
16-30 EYLÜL
1-15 EYLÜL
1-31 AĞUSTOS
16-31 TEMMUZ
1-15 TEMMUZ
16-30 HAZİRAN
1-15 HAZİRAN
16-31 MAYIS
1-15 MAYIS
16-30 NİSAN
1-15 NİSAN
16-31 MART
1-15 MART
16-28 ŞUBAT
1-15 ŞUBAT
16-31 OCAK
1-15 OCAK
2020
16-31 ARALIK
1-15 ARALIK
16-30 KASIM
1-15 KASIM
16-30 EKİM
1-15 EKİM
16-30 EYLÜL
1-15 EYLÜL
16-31 TEMMUZ
1-15 TEMMUZ
16-30 HAZİRAN
1-15 HAZİRAN
16-31 MAYIS
1-15 MAYIS
16-30 NİSAN
1-15 NİSAN
16-31 MART
1-15 MART
16-29 ŞUBAT
1-15 ŞUBAT
16-31 OCAK
1-15 OCAK
2019
1-31 ARALIK
16-30 KASIM
1-15 KASIM
16-31 EKİM
1-15 EKİM
16-30 EYLÜL
1-15 EYLÜL
16-31 TEMMUZ
1-15 TEMMUZ
16-30 HAZİRAN
1-15 HAZİRAN
16-31 MAYIS
1-15 MAYIS
16-30 NİSAN
1-15 NİSAN
16-31 MART
1-15 MART
16-28 ŞUBAT
1-15 ŞUBAT
16-31 OCAK
1-15 OCAK
2018
1-31 ARALIK
16-30 KASIM
1-15 KASIM
16-31 EKİM
1-15 EKİM
16-30 EYLÜL
1-15 EYLÜL
1-31 AĞUSTOS
16-31 TEMMUZ
1-15 TEMMUZ
16-30 HAZİRAN
1-15 HAZİRAN
16-31 MAYIS
1-15 MAYIS
16-30 NİSAN
1-15 NİSAN
16-31 MART
1-15 MART
16-28 ŞUBAT
1-15 ŞUBAT
1-15 OCAK
16-31 OCAK
2017
1-31 ARALIK
16-30 KASIM
1-15 KASIM
16-31 EKİM
1-15 EKİM
16-30 EYLÜL
1-15 EYLÜL
16-31 TEMMUZ
1-15 TEMMUZ
16-30 HAZİRAN
1-15 HAZİRAN
16-31 MAYIS
1-15 MAYIS
16-30 NİSAN
1-15 NİSAN
16-31 MART
1-15 MART
16-28 ŞUBAT
1-15 ŞUBAT
16-31 OCAK
1-15 OCAK
2016
1-31 ARALIK
16-30 KASIM
1-15 KASIM
İKV E-BÜLTENİ YENİLENİYOR
24-31 EKİM
17-23 EKİM
10-16 EKİM
3-9 EKİM
27 EYLÜL-2 EKİM
9-26 EYLÜL
1 AĞUSTOS-8 EYLÜL
25-31 TEMMUZ
18-24 TEMMUZ
27 HAZİRAN-17 TEMMUZ
20-26 HAZİRAN
13-19 HAZİRAN
6-12 HAZİRAN
30 MAYIS-5 HAZİRAN
23-29 MAYIS
16-22 MAYIS
9-15 MAYIS
2-8 MAYIS
25 NİSAN-1 MAYIS
18-24 NİSAN
11-17 NİSAN
4-10 NİSAN
28 MART-3 NİSAN
21-27 MART
14-20 MART
7-13 MART
29 ŞUBAT-6 MART
22-28 ŞUBAT
15-21 ŞUBAT
8-14 ŞUBAT
1-7 ŞUBAT
25-31 OCAK
18-24 OCAK
11-17 OCAK
28 ARALIK-10 OCAK
2015
21-27 ARALIK
14-20 ARALIK
7-13 ARALIK
30 KASIM-6 ARALIK
23-29 KASIM
16-22 KASIM
9-15 KASIM
26 EKİM-8 KASIM
19-25 EKİM
12-18 EKİM
5-11 EKİM
21 EYLÜL-4 EKİM
14-20 EYLÜL
7-13 EYLÜL
31 AĞUSTOS-6 EYLÜL
1-30 AĞUSTOS
20-31 TEMMUZ
13-19 TEMMUZ
6-12 TEMMUZ
29 HAZİRAN-5 TEMMUZ
22-28 HAZİRAN
15-21 HAZİRAN
8-14 HAZİRAN
1-7 HAZİRAN
25-31 MAYIS
18-24 MAYIS
11-17 MAYIS
4-10 MAYIS
27 NİSAN-3 MAYIS
20-26 NİSAN
13-19 NİSAN
6-12 NİSAN
30 MART-5 NİSAN
23-29 MART
16-22 MART
9-15 MART
2-8 MART
23 ŞUBAT-1 MART
16-22 ŞUBAT
9-15 ŞUBAT
2-8 ŞUBAT
26 OCAK-1 ŞUBAT
19-25 OCAK
10-18 OCAK
22 ARALIK-9 OCAK
2014
15-21 ARALIK
8-14 ARALIK
1-7 ARALIK
24-30 KASIM
17-23 KASIM
10-16 KASIM
3-9 KASIM
27 EKİM-2 KASIM
20-26 EKİM
13-19 EKİM
3-12 EKİM
22 EYLÜL-2 EKİM
15-21 EYLÜL
8-14 EYLÜL
1-7 EYLÜL
20-31 TEMMUZ
13-19 TEMMUZ
6-12 TEMMUZ
29 HAZİRAN-5 TEMMUZ
22-28 HAZİRAN
15-21 HAZİRAN
8-14 HAZİRAN
1-7 HAZİRAN
24-30 MAYIS
18-24 MAYIS
11-17 MAYIS
3-10 MAYIS
27 NİSAN-2 MAYIS
20-26 NİSAN
13-19 NİSAN
6-12 NİSAN
30 MART-5 NİSAN
23-29 MART
16-22 MART
9-15 MART
1-8 MART
23-28 ŞUBAT
16-22 ŞUBAT
9-15 ŞUBAT
2-8 ŞUBAT
26 OCAK-1 ŞUBAT
19-25 OCAK
12-18 OCAK
5-11 OCAK
23 ARALIK-4 OCAK
2013
17-22 ARALIK
7-16 ARALIK
30 KASIM-6 ARALIK
23-29 KASIM
18-23 KASIM
9-16 KASIM
2-8 KASIM
26 EKİM-1 KASIM
12-25 EKİM
5-11 EKİM
28 EYLÜL-4 EKİM
21-27 EYLÜL
16-20 EYLÜL
9-13 EYLÜL
20 TEMMUZ-1 AĞUSTOS
13-19 TEMMUZ
6-12 TEMMUZ
29 HAZİRAN-5 TEMMUZ
20-28 HAZİRAN
13-19 HAZİRAN
6-12 HAZİRAN
30 MAYIS-5 HAZİRAN
24-29 MAYIS
17-23 MAYIS
10-16 MAYIS
3-9 MAYIS
25 NİSAN-2 MAYIS
17-24 NİSAN
10-16 NİSAN
4-9 NİSAN
27 MART-3 NİSAN
20 - 26 MART 2013
13-19 MART
6-12 MART
27 ŞUBAT-5 MART
21-26 ŞUBAT
14-20 ŞUBAT
7-13 ŞUBAT
31 OCAK-6 ŞUBAT
24-30 OCAK
16-23 OCAK
1-15 OCAK
2012
19-28 ARALIK
13-18 ARALIK
5-12 ARALIK
27 KASIM-4 ARALIK
20-26 KASIM
9-19 KASIM
24 EKİM-8 KASIM
17-23 EKİM
10-16 EKİM
3-9 EKİM
26 EYLÜL-2 EKİM
19-25 EYLÜL
12-18 EYLÜL
5-11 EYLÜL
29 AĞUSTOS-4 EYLÜL
25-31 TEMMUZ
18-24 TEMMUZ
11-17 TEMMUZ
4-10 TEMMUZ
20-26 HAZİRAN
13-19 HAZİRAN
6-12 HAZİRAN
30 MAYIS-5 HAZİRAN
23-29 MAYIS
16-22 MAYIS
9-15 MAYIS
2-8 MAYIS
25 NİSAN-1 MAYIS
18-24 NİSAN
11-17 NİSAN
4-10 NİSAN
28 MART - 3 NİSAN
21-27 MART
14-20 MART
7-13 MART
29 ŞUBAT-6 MART
22-28 ŞUBAT
15-21 ŞUBAT
8-14 ŞUBAT
1-7 ŞUBAT
24-31 OCAK
17-23 OCAK
10-16 OCAK
3-9 OCAK
2011
19 ARALIK-2 OCAK 2012
12-18 ARALIK
5-11 ARALIK
21 KASIM-4 ARALIK
14-20 KASIM
1-13 KASIM
24-31 EKİM
17-23 EKİM
10-16 EKİM
3-9 EKİM
26 EYLÜL-2 EKİM
19-25 EYLÜL
12-18 EYLÜL
1-11 EYLÜL
25-31 TEMMUZ
18-24 TEMMUZ
11-17 TEMMUZ
4-10 TEMMUZ
27 HAZİRAN-3 TEMMUZ
20-26 HAZİRAN
13-19 HAZİRAN
6-12 HAZİRAN
30 MAYIS-5 HAZİRAN
23-29 MAYIS
16-22 MAYIS
9-15 MAYIS
2-8 MAYIS
25 NİSAN-1 MAYIS
18-24 NİSAN
11-17 NİSAN
1-10 NİSAN
14-30 MART
1-13 MART
14-27 ŞUBAT
1-13 ŞUBAT
24-30 OCAK
17-23 OCAK
10-16 OCAK
1-9 OCAK
2010
1-8 OCAK
8-15 OCAK
16-22 OCAK
23-29 OCAK
6-12 ŞUBAT
13-19 ŞUBAT
20-26 ŞUBAT
27 ŞUBAT-5 MART
8-15 MART
15-21 MART
22-28 MART
29 MART-4 NİSAN
5-11 NİSAN
12-18 NİSAN
19-25 NİSAN
25 NİSAN-2 MAYIS
3-9 MAYIS
10-16 MAYIS
17-23 MAYIS
24-30 MAYIS
31 MAYIS-6 HAZİRAN
7-13 HAZİRAN
14-20 HAZİRAN
21-27 HAZİRAN
28 HAZİRAN-4 TEMMUZ
5-11 TEMMUZ
12-18 TEMMUZ
19-25 TEMMUZ
26 TEMMUZ-1 AĞUSTOS
30 AĞUSTOS-5 EYLÜL
6-15 EYLÜL
16-26 EYLÜL
27 EYLÜL-3 EKİM
4-10 EKİM
11-17 EKİM
18-24 EKİM
25-31 EKİM
1-11 KASIM
12-21 KASIM
22-28 KASIM
29 KASIM-5 ARALIK
6-12 ARALIK
13-25 ARALIK
2009
5-11 OCAK
12-18 OCAK
19-25 OCAK
26 OCAK – 1 ŞUBAT
1-8 ŞUBAT
9-15 ŞUBAT
16-22 ŞUBAT
23 ŞUBAT-1 MART
2-8 MART
9-15 MART
16-22 MART
23-29 MART
30 MART-5 NİSAN
6-12 NİSAN
13-19 NİSAN
20-26 NİSAN
27 NİSAN-3 MAYIS
4-10 MAYIS
11-17 MAYIS
18-24 MAYIS
1-7 HAZİRAN
8-14 HAZİRAN
15-21 HAZİRAN
22-28 HAZİRAN
29 HAZİRAN-5 TEMMUZ
6-12 TEMMUZ
13-31 TEMMUZ
31 AĞUSTOS-6 EYLÜL
7-13 EYLÜL
14-20 EYLÜL
21-27 EYLÜL
28 EYLÜL-4 EKİM
5-11 EKİM
12-18 EKİM
19 EKİM-1 KASIM
2-15 KASIM
16-29 KASIM
30 KASIM-6 ARALIK
7-21 ARALIK
2008
1-6 OCAK
7-13 OCAK
14-20 OCAK
21-27 OCAK
28 OCAK-3 ŞUBAT
4-11 ŞUBAT
11-17 ŞUBAT
18-24 ŞUBAT
25 ŞUBAT-2 MART
3-9 MART
10-16 MART
17-23 MART
24-30 MART
7-13 NİSAN
14-20 NİSAN
21-27 NİSAN
12-18 MAYIS
19-25 MAYIS
26 MAYIS-1 HAZİRAN
2-8 HAZİRAN
9-15 HAZİRAN
16-22 HAZİRAN
23-29 HAZİRAN
30 HAZİRAN - 6 TEMMUZ
7-13 TEMMUZ
14-20 TEMMUZ
28 TEMMUZ - 3 AĞUSTOS
3-9 KASIM
10-16 KASIM
17-23 KASIM
24-30 KASIM
1-7 ARALIK
8-14 ARALIK
15-26 ARALIK
01 - 07 EYLÜL
27 NİSAN-4 MAYIS
8-14 EYLÜL
15-21 EYLÜL
22 EYLÜL-5 EKİM
6-12 EKİM
13-19 EKİM
20-26 Ekim
27 EKİM-2 KASIM
2007
01-08 OCAK
09-15 OCAK
15-19 OCAK
19-26 OCAK
26 OCAK-2 ŞUBAT
02- 09 ŞUBAT
09-16 ŞUBAT
16-23 ŞUBAT
23 ŞUBAT- 2 MART
2-9 MART
9-16 MART
16-23 MART
23-30 MART
30 MART-6 NİSAN
6-13 NİSAN
13-20 NİSAN
20-27 NİSAN
27 NİSAN-4 MAYIS
4-11 MAYIS
11-18 MAYIS
15-22 HAZİRAN
22-29 HAZİRAN
29 HAZİRAN-6 TEMMUZ
6-13 TEMMUZ
13-20 TEMMUZ
20-27 TEMMUZ
1-7 EYLÜL
8-14 EYLÜL
15-21 EYLÜL
22-28 EYLÜL
1-7 EKİM
8-15 EKİM
16-21 EKİM
22-29 EKİM
30 EKİM-4 KASIM
5-11 KASIM
12-18 KASIM
19-25 KASIM
26 KASIM-2 ARALIK
3-9 ARALIK
10-16 ARALIK
17-23 ARALIK
2006
22-29 EYLÜL
29 EYLÜL-6 EKİM
9-13 EKİM
31 EKİM-6 KASIM
6-10 KASIM
10-17 KASIM
17-24 KASIM
24 KASIM-1 ARALIK
4-11 ARALIK
11-18 ARALIK
18-22 ARALIK
2021
1-15 MART
AB GÜNDEMİ: Avrupa-Atlantik Güvenlik Mimarisinde “Stratejik Dayanışma” Vurgusu
AB GÜNDEMİ: Avrupa-Atlantik Güvenlik Mimarisinde “Stratejik Dayanışma” Vurgusu
Avrupa-Atlantik Güvenlik Mimarisinde “Stratejik Dayanışma” Vurgusu
4 Mart 2021 tarihinde Avrupa Koleji’nde konferans veren NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, NATO’nun Avrupa’nın savunulmasındaki rolü, AB’nin savunma alanındaki işbirliği girişimleri bağlamında öne çıkan “stratejik özerklik” kavramı ve tehditlerin dönüşen doğası konularında son derece önemli değerlendirmelerde bulundu. Stoltenberg, NATO’nun,72 yıllık tarihi boyunca jeostratejik ortamdaki değişimlere bağlı olarak misyonunu yeniden tanımlamasını ve farklı kimlikler üstlenmesini gerektiren dönüşümlerden geçmesine rağmen, halen Avrupa’nın savunulmasından sorumlu temel aktör olmayı sürdürdüğü ve AB’nin “stratejik özerklik” arayışının NATO’yu zayıflatmaması gerektiği mesajlarını güçlü şekilde verdi.
NATO’nun Güvenlik Garantisinde İlerleyen Avrupa Bütünleşmesi
Tarihsel perspektiften Avrupa projesinin gelişiminde NATO’nun rolünü inceleyerek sözlerine başlayan Stoltenberg, güçlü transatlantik bağların Avrupa’nın güvenlik mimarisinin köşe taşı olduğuna dikkat çekti. NATO’nun kurulduğu 1949 yılından beri Avrupa’nın güvenliğini sağlama işlevini üstlenerek, Avrupa bütünleşmesinin güçlü şekilde ilerleyebilmesi için elverişli ortamı oluşturduğunu vurgulayan Stoltenberg, Avrupa ve Kuzey Amerika’nın Sovyet tehdidine karşı birlikte mücadele ettiğini hatırlattı.
Soğuk Savaş’ın sona ermesiyle, NATO’nun bu kez de Orta ve Doğu Avrupa’daki yeni hür demokrasilerin Avrupa-Atlantik ailesinin bir parçası olma hedefine ulaşmalarına yardım ettiğini belirten Stoltenberg, NATO’ya katılımın AB üyeliğine zemin hazırladığını vurguladı. İttifakın 1990’lı yıllarda “alan dışı” olarak adlandırılan Batı Balkanlar’da, iki etnik savaşı önlediğini, ABD’yi hedef alan 11 Eylül saldırılarının ardından ise Avrupalı müttefiklerin dayanışma içerisinde hareket ederek Afganistan’a yüz binlerce asker gönderdiklerini hatırlatan Stoltenberg, sözlerini NATO’nun günümüz güvenlik ortamındaki rolüne ilişkin değerlendirmelerde bulunarak sürdürdü. Stoltenberg’e göre, NATO bugün terörün daha amansız çeşitleriyle mücadelenin merkezinde yer alıyor. ABD liderliğindeki IŞİD’le Mücadele Küresel Koalisyonu aracılığıyla müttefik ülkeler, Irak ve Suriye’nin IŞİD’den arındırılmasına ve milyonlarca kişinin özgürlüğüne kavuşmasına yardım etti. Rusya’nın 2014 yılında Kırım’ı yasadışı ilhakını takiben NATO, caydırıcılığı sağlamak üzere ittifakın doğu kanadına harbe hazır birlikler yerleştirerek kolektif savunmaya Soğuk Savaş sonrası dönemdeki en büyük takviyeyi gerçekleştirdi. Avrupa’da sınırları yeniden çizme yönündeki bu girişimlerin yalnızca birkaç yıl önce gerçekleştiğine dikkat çeken Stoltenberg, Avrupa’da çatışmaların önlenmesi ve Avrupa’nın savunulması ihtiyacının halen geçerliliğini koruduğu mesajını vererek, müttefiklerin birbirini koruma ve savunma taahhüdünün değişmediğini vurguladı.
Değişen Tehdit Algılamaları ve Adaptasyon
Jeostratejik ortamda yaşanan hızlı değişimler sonucu tehditlerin değişen doğasına odaklanan NATO Genel Sekreteri Stoltenberg, ittifakın gerek eski gerekse yeni sınamaların ele alınması için dönüşmeyi ve değişen koşullara adapte olmayı sürdürmesi gerektiğini söyledi. Rusya’nın istikrarı bozucu faaliyetleri, terörün amansız çeşitleri, siber saldırılar, yıkıcı teknolojiler, iklim değişikliğinin güvenliğe etkileri ile Çin’in yükselişi gibi küresel sınamalara değinen Stoltenberg, Çin’i düşman olarak nitelendirmemekle birlikte, Pekin’in, dünyadaki en büyük ikinci askeri bütçeye sahip olması ve farklı değerleri benimsemesi itibarıyla bir sınama oluşturduğuna dikkat çekti. Tüm bu meydan okumaların, Avrupa ve Kuzey Amerika’nın birlikte çalışmasını daha da önemli kıldığının altını çizen Stoltenberg, “hiçbir ülke, hiçbir kıta bu sınamalarla yalnız başa çıkamaz” diyerek, küresel sınamaların ele alınmasının Atlantik’in iki yakasının güçlerini birleştirmesini zorunlu kıldığı masajını verdi.
NATO’nun dünyanın ekonomik ve askeri gücünün yarısını temsil ettiğini belirten Stoltenberg, ABD Başkanı Joe Biden’ın çok taraflı kurumlara geri dönüş ve ABD’nin müttefikler nezdinde Trump döneminde erozyona uğrayan güvenirliğini yeniden tesis etme yönünde attığı adımlara atıfta bulunarak, Avrupa ve Kuzey Amerika arasındaki ilişkilerde yeni bir sayfa açmak için eşsiz bir fırsat yakaladıklarını söyledi. NATO Genel Sekreteri ayrıca, ABD Başkanı Biden’ın ittifakların yeniden inşa edilmesi ve NATO’nun güçlendirilmesi ihtiyacı konusundaki görüşlerini memnuniyetle karşıladığını dile getirdi.
Geleceğin Sınamalarına Karşı Güçlü Bir İttifak
İttifakı “askeri açıdan güçlü, politik açıdan daha güçlü ve daha küresel” kılma amacını taşıyan NATO 2030 girişimi ve ittifakın siyasi reformu, Stoltenberg’in konuşmasında değindiği konu başlıkları arasındaydı. Hatırlanacağı üzere, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un Kasım 2019’da The Economist dergisine verdiği mülakatta “NATO’nun beyin ölümü gerçekleşti” çıkışında bulunmasıyla NATO’nun siyasi boyutunun reformuna ilişkin tartışmalar hız kazanırken, Aralık 2019’da Londra’da bir araya gelen müttefik ülke liderleri, Stoltenberg’i ileriye dönük bir gözden geçirme sürecini başlatmakla görevlendirmişlerdi. Bu kapsamda oluşturulan, NATO eski Genel Sekreter Yardımcısı ve Türkiye’nin NATO eski Daimi Temsilcisi Büyükelçi Tacan İldem’in de aralarında bulunduğu on kişilik uzman grubu, önerilerini Aralık 2020’de sundu. İklim değişikliğinin güvenlik alanındaki yansımalarının ele alınmasından siyasi koordinasyonun güçlendirilmesine kadar pek çok alanı kapsayan reform önerilerinin ilerleyen aylarda düzenlenmesi öngörülen NATO Zirvesi’nde müttefik ülke liderleri tarafından ele alınması bekleniyor. NATO’nun 2010 tarihli Stratejik Kavram Belgesi’nin güncellenmesi konusu da bu kapsamda liderlerin gündeminde olacak. NATO’nun on yıl öncekinden çok farklı bir jeostratejik ortamda faaliyet gösterdiğine dikkat çeken Stoltenberg’e göre, Stratejik Kavram Belgesi’nin mevcut ve yükselen tehditleri dikkate alacak şekilde güncellenmesi şart.
Bu arka plan karşısında, Stoltenberg NATO’nun geleceğin sınamalarına hazırlanması için ilerici ve iddialı bir gündem sunan NATO 2030 girişimi çerçevesinde; ittifakın caydırıcılığının, savunmasının ve müttefik ülkeler arasındaki siyasi istişarelerin güçlendirilmesi suretiyle NATO’nun bütünlüğünün sağlamlaştırılması gerektiğini vurguladı. Stoltenberg ayrıca, NATO’nun güvenlik yaklaşımının, toplumsal dayanıklılığın artırılması, ittifakın teknolojik üstünlüğünün korunması ve iklim değişikliğinin güvenliğe etkilerinin ele alınmasını içerecek şekilde genişletilmesi gerektiğine dikkat çekti. Kurallara dayalı uluslararası düzenin savunulmasına odaklanan Stoltenberg, benzer düşünen ülkeleri de kapsayacak küresel bir demokrasiler topluluğu tesis edilmesi fikri üzerinde durdu.
“Stratejik Özerklik” Tartışmaları ve NATO’nun Konumu
Stoltenberg, konuşmasında ayrıca NATO’nun geleceğin meydan okumalarına hazırlanması sürecinde, AB ile daha güçlü şekilde işbirliği yapılmasının önemine değindi. Brüksel merkezli iki örgütün hâlihazırda Afganistan’dan Ukrayna’ya pek çok coğrafyada, dezenformasyon ve siber saldırılarla mücadeleden deniz güvenliğine kadar pek çok alanda yakın çalıştığının altını çizen Stoltenberg’e göre, işbirliğinin daha da güçlendirilmesi için büyük potansiyel bulunuyor. Özellikle yıkıcı teknolojiler konusunda Atlantik’in iki yakası arasındaki diyaloğun güçlendirilmesi yönündeki girişimler, NATO-AB işbirliği açısından potansiyel vaat eden alanların başında geliyor.
AB’nin son dönemde savunma alanında hız kazanan işbirliği çabalarını değerlendiren Stoltenberg, AB üyesi olmayan müttefiklerin azami katılımının sağlanması kaydıyla bu çabaları desteklediğini belirtti ve bu kapsamda ABD’nin, AB-NATO işbirliğinin en önemli örneği haline gelen askeri hareketlilik projesine katılımından duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Bilindiği üzere, ABD’nin güvenlik şemsiyesinden yararlanmanın koşullu olacağını ortaya koyan Donald Trump’ın başkanlığı sırasında Atlantik’in iki yakası arasında yaşanan güven bunalımı ve AB’nin en büyük askeri güçlerinden biri konumundaki Birleşik Krallık’ın AB’den ayrılma kararı, AB’nin savunma alanındaki işbirliği çabalarının hızlanmasında etkili oldu. 2016 yılında AB Küresel Stratejisi’nin açıklanmasını takiben Avrupa Savunma Fonu (EDF), savunma alanında es¸güdümlü yıllık gözden geçirme (CARD) ve “Lizbon Antlaşması’nın Uyuyan Güzeli” Daimi Yapısal İşbirliği (PESCO) gibi mekanizmalar harekete geçirildi. Bu adımlara ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in “jeopolitik Komisyon” vurgusuna rağmen, NATO Avrupa kıtasının savunulmasından sorumlu temel aktör konumunu sürdürüyor.
AB Küresel Stratejisi ile birlikte “stratejik özerklik” kavramı savunma tartışmalarında öne çıksa da, Fransa’nın bu konuda ortaya koyduğu iddialı vizyonun, Almanya dâhil AB içerisindeki ortakları tarafından sorgulandığını, hatta stratejik özerklik arayışının transatlantik işbirliğini zayıflatabileceği ve ABD’nin Avrupa’daki angajmanını azaltmasına neden olabileceği gerekçesiyle bazı AB başkentlerinde endişeyle karşılandığını belirtmek gerekiyor. NATO Genel Sekreteri Stoltenberg’in konuşmasında belirttiği gibi, “savunmaya daha fazla bütçe ayıran, yeni kabiliyetlere yatırım yapan ve Avrupa savunma sanayiindeki bölünmüşlüğü azaltan bir AB, yalnızca Avrupa’nın güvenliği için değil, transatlantik güvenlik için de iyi (haber)”. Buna karşın, AB’nin Avrupa’yı tek başına savunacak durumda olmadığı bilinen bir gerçek.
AB Üyesi Olmayan Müttefiklerin Kilit Rolüne Vurgu
Buradan hareketle, Avrupa’nın savunulmasının AB üyesi olmayan NATO müttefikleri olmadan düşünülemeyeceği mesajını veren NATO Genel Sekreteri Stoltenberg, AB üyesi olmayan müttefiklerin üstlendiği hayati role dikkat çekti. AB vatandaşlarının %90’ının bir NATO ülkesinde yaşamalarına rağmen AB üyesi müttefiklerin ittifakın savunma harcamalarındaki payının yalnızca %20 olduğunu belirten Stoltenberg’e göre, konu sadece (düşük) savunma harcamalarından ibaret de değil. AB üyesi olmayan müttefikler coğrafi açıdan da Avrupa kıtasının savunulmasında hayati işlevler üstleniyor: İttifakın güney kanadında Suriye ve Irak sınırı Türkiye tarafından korunurken, kuzeyde İzlanda ve Norveç, ittifakın Arktik bölgesine açılan kapıları konumunda. Batıda ise ABD, Kanada ve Birleşik Krallık Atlantik’in iki yakasını birbirine bağlıyor ve Avrupa’yı Rusya’dan gelecek olası saldırılara karşı koruyor. Bu konudaki değerlendirmelerini, Fransız haber ajansı AFP’ye verdiği demeçlerle sürdüren Stoltenberg, Türkiye’nin Avrupa-Atlantik bölgesinin savunulmasında son derece önemli bir rol oynadığını yinelerken, Türkiye’nin, özellikle IŞİD başta olmak üzere uluslararası terörle mücadeledeki kritik önemine dikkat çekti.
NATO Genel Sekreteri Stoltenberg’in, Türkiye’nin Avrupa’nın savunulmasındaki rolüne ilişkin değerlendirmeleri, Ankara’da memnuniyetle karşılandı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, sosyal medya üzerinden yayımladığı mesajda, Stoltenberg’e Avrupa-Atlantik güvenlik ve savunma konularına ilişkin objektif değerlendirmeleri dolayısıyla teşekkür ederken, Türkiye’nin NATO müttefiki olarak tüm sorumluluklarını yerine getirmeyi ve küresel barışa ve güvenliğe hizmet etmeyi sürdüreceğini vurguladı.
“Stratejik Özerlik” Yerine “Stratejik Dayanışma”
Konuşmasını, ittifakın bütünlüğünün korunmasını vurgulayarak noktalayan Stoltenberg, AB savunma tartışmalarında moda kavram haline gelen “stratejik özerklik” ekseninde Avrupa ve Kuzey Amerika arasında bir ayrım yaratmanın yalnızca NATO’yu zayıflatmakla kalmayıp Avrupa’yı bölme tehlikesini de beraberinde getireceği mesajını verdi. Avrupa’nın ya da Kuzey Amerika’nın tek başına hareket ettiği bir senaryoya inanmadığını belirten NATO Genel Sekreteri, Avrupa ve Kuzey Amerika’nın birlikte hareket ettiği bir vizyonu yani “stratejik dayanışmayı” desteklediğini vurgulayarak, NATO’nun “stratejik özerklik” tartışmalarına yönelik çekincelerini de dile getirmiş oldu.