Bağımlı olmak… Ürkütücü değil mi? Neye olursa olsun, kime olursa olsun istenmeyen. Bağlılık kavramı ne kadar yüceltilirse, bağımlılık kavramı da o denli aşağılanır. Bağlı olmakla ne kadar övünülürse, bağımlı olmaktan o kadar korkulur. Çünkü bağlılık, inandığın bir şeye duyduğun histir, duygudur. Bağımlılık ise, insanın kendisine zararlı olduğunu bildiği halde bir davranışı hazzın etkisinde sürdürmesi durumudur. Yani bağımlılığın sürmesinin nedeni haz almakken, bağlılığın kendisi bir hazdır.
Nelere bağımlıyız?
O geçici haz nedeniyle nelere bağımlı oluruz? Ve o hazzı tatmak için tekrarlarız, tekrarlarız, tekrarlarız. Ta ki haz, artık eziyet olmaya başlayana kadar. Bağımlı olduğumuz şeylerin başında maddeler gelir. Sigara, alkol, uyuşturucu… Kumar oynamak, obezite, zararlı ilişkiler (marazi ilişkiler), aşırı tehlikeli davranışları yapma, kontrolsüz internet ve bilgisayar oyunları ile zaman geçirme, kontrolsüz alışverişler yapma gibi birçok yaşantı da bağımlılık içine girer. Kişi yaptığı şeyin kendisine yıkıcı etkiler yaptığını bildiği halde, yapmaktan kendini alıkoyamaz. Kumar oynayan birçok insan, bu durumun kendisine ve ailesine feci sonuçlar getireceğini bildiği halde devam eder. Obez bir insan sağlığı için iyi olmadığı halde, ikinci porsiyon tatlıyı sipariş eder. Ya da daha ilginci; bir aşk ilişkisinde, birçok açıdan kendine zarar verdiğini bildiği ilişkisine bir nokta koyamaz. Bazen bu zarar verme hali hayatın son bulmasına, ölüme dek uzanabilecek bir şiddete varır. Oysa doğanın kanunudur ve canlılar kendilerine zararlı olacak uyaranlardan kaçınırlar. Ne olmaktadır da, birey kendi varlığına ve esenliğine aykırı davranışları sürdürüp, bu kendini yok etmeye yönelik davranışların etkisinde sürüklenip gitmektedir?
Bağımlılığın nedenleri?
Bu sorunun yanıtını ararken insanın biyo-psiko-sosyal bir varlık olduğu gerçeğiyle karşılaşırız. Kişilik özelliklerimiz, bağımlılığın gelişmesinin psikolojik boyutunu temsil eder. Engelleme karşısında çabuk düş kırıklığı ve öfkeye eğilimli olmak, bağımlılık için uygun bir kişilik özelliğidir. Ayrıca yenilik arama yönündeki risk almaya eğilim, dikkate alınması gerekli bir durumdur. Şöyle bir düşünürseniz, yaşamına yeni bir şeyler katma uğruna, risklerini bildiği davranışları yapmaya yönelen kişilerin, o risklerin gerçeğe dönüşmesindeki çaresizliğini fark edebilirsiniz. Yapılan araştırmalar bağımlılığa yatkın insanların, bazal seviyede yaşamlarını zevksiz ve sıkıcı buldukları tespit edilmiştir. Bu bireyler yeni ve riskli davranışları, hayatı daha çekilir hale getirmek boyutunda denemeye daha yatkın insanlardır. Bu insanların bazı beyin bölgelerinde doğal olarak bulunması beklenen bazı haz hormonlarının (endorfin ve enkefalinler) daha düşük seviyede olduğu görülmüştür.
Kişilik özelliğiniz tamam, hatta biyolojik yatkınlığınız da var. Ama bağımlılık yaratacak bir sosyal ortam yoksa, bağımlı olma riski de yok demektir. Tıpkı, 17. yy.’a kadar tütünle tanışmamış olan Avrupalının sigara bağımlısı olma şansı olmadığı gibi. Ve insanın biyolojik yönü. Bağımlılık gibi, biraz da gizem taşıyan kelimeye soğuk gerçekliği katan biyolojik veriler. Aslında bir yandan da tedavi olabileceği ümidini de beraberinde taşıyan gerçeklik. Beyinde, merkezde yer alan “ventral tegmental alan” (VTA) olarak isimlendirilen bölge, birçok bağımlılık davranışının geliştiği bir alan olarak tespit edilmiştir. Özellikle dopamin isimli bir nörotransmitterin bu alandaki etkinliği bağımlılık davranışında bünyesel ve kalıtsal bir faktör olarak öne çıkmaktadır. Hatta bu alanda etkili olduğu fark edilen ilaçlar, şimdiden bazı bağımlılık hastalıklarının tedavisinde kullanılmaya başlanmıştır. Halen dünyanın büyük araştırma merkezlerinde bağımlılıkla ilgili beyinbilim ve psikofarmakoloji alanında hummalı araştırmalar sürmektedir. Çok yakın gelecekte çıkacak ilaçların, bu alanda tedavide çığır açacak boyutlara ulaşacağı söylenmektedir. En yaygın bağımlılık hastalıkları olan alkolizm ve nikotin bağımlılığında, kalıtsal yatkınlığın varlığı bilimsel olarak gösterilmiştir.
İrade mi?
Çevremizin sık sık kullandığı sözcüktür irade, “İradeni kullan ve bırak.”. Ama bu biyolojik kanıtlara bakınca, iradenin önemi azalıp gidiyor. İrade sadece kurtulma çabasındaki kayışlarda kalıyor. “Bağımlı mıyız?” sorusunun yanıtı için, sınıflama sistemleri iki ölçüyü karşılayıp, karşılamadığımıza bakıyor. Tolerans ve yoksunluk. Tolerans, kullanılan maddenin geçen zamanla etkisinin azalması ile dozunda olan artmadır. Yoksunluk ise adından da anlaşılacağı gibi maddenin yokluğunda yaşanan sıkıntıdır. Tümünün biyolojik kökenlerini düşündüğümüzde, bireyin kendi iradesine sıkıştırılarak küçümsenemeyecek bu toplumsal olay için, bağımlıyla damgalamadan empati yapabilmek gerekir. O zaman anlaşılma isteği ve kaygısıyla sıkışanların, bağımlılık mücadelesinde yanlarındayız demektir.
0
İlgili Diğer Yazılar
Yayımlanmış 18 Kasım 2013
YAŞLILIK PSİKOLOJİSİ
Son yıllarda gerek sağlık alanındaki buluşlar, gerek beslenme koşullarının düzelmesi gibi nedenlerle insan ömrü uzamış ve tüm dünyada yaşlı nüfus artmaya başlamıştır. […]
Yayımlanmış 18 Kasım 2013
SEKS BAĞIMLILIĞI BİR HASTALIK MI?
Galiba ilk kez gündemimize Michael Dougles’la girdi. Ünlü sanatçı açıklama yaptı ve seks bağımlısı olduğunu ve tedavi gördüğünü söyledi. Sonra müthiş bir […]
Yayımlanmış 18 Kasım 2013
YALAN
“Yalan yaşamın şartlarından biridir” Nietzche Gerçekten öyle mi? Yalan yaşamın şartlarından biri mi? Belki bu sorunun yanıtı ne kadar yalan söyleme gereksinimi […]
Yayımlanmış 16 Eylül 2016
SUÇLULUK DUYMAK ÇÖZÜM GETİRMEZ
“Çocuk olma, Sonya,” dedi Raskolnikov yavaşça. “Onlara karşı ne suç işledim ben? Niçin gideyim? Gidip de ne diyeceğim ben? Bütün bunlar kuruntudan […]
SON TWEETLER
Bengi SemerciFollow
Enstitümüzü kurarken bireylerin, ailelerin ve okulların, hem özel hem de iş yaşamlarında yaşam kalitelerini yükseltmeyi amaçladık.
8h
11. Uluslararası Suç ve Ceza Film Festivali sona erdi. Konuklarımıza ve izleyicilerimize teşekkür ediyoruz. Tüm sinemaseverlerle bir sene sonra görüşmek üzere!
#uscff2021 #icapff2021 #HerkesİçinAdalet #JusticeForAll #icapff
Reply on Twitter 1466691163721814016Retweet on Twitter 14666911637218140165Like on Twitter 146669116372181401614Twitter 1466691163721814016
29 Kas
Every human being has an angel who will one day save her/ him. @bengisemerciens is an angel for me; and the love I receive from her is the source of many happiness.
❤️
Reply on Twitter 1465304582662328329Retweet on Twitter 14653045826623283293Like on Twitter 1465304582662328329438Twitter 1465304582662328329
27 Kas
KADIKÖY SİNEMASI
12.00
Kısa Yarışma Seçkisi I / Ekip Katılımıyla
14.00
Kısa Yarışma Seçkisi II / Ekip Katılımıyla
16.00
Yangın Gecesi
19.00
Kız Kardeşlik / Ekip Katılımıyla
21.15
Avrupa
#uscff2021 #herkesiçinadalet #justiceforall #icapff #uscff
Reply on Twitter 1464478893805645825Retweet on Twitter 14644788938056458254Like on Twitter 14644788938056458256Twitter 1464478893805645825
Daha fazla yükleyin...
INSTAGRAM
Instagramda İzleyin
SON VİDEOLAR
Bengi Semerci Enstitüsü
Prof. Dr. Bengi Semerci'nin YouTube kanalı. Tüm içeriklerden haberdar olmak için abone olun ve Instagram sayfamızı takip edin.
YouTube Video VVU2ZENmTFBzcEE5WWVVQmRaUDZ6a3FBLkI0THV0ZUkwM1BZ
Çocuklara ev ödevi vermek gerekir mi?
YouTube Video VVU2ZENmTFBzcEE5WWVVQmRaUDZ6a3FBLkI0THV0ZUkwM1BZ
Bir Soru Bir Cevap: Okula gitmek istemeyen çocuk
YouTube Video VVU2ZENmTFBzcEE5WWVVQmRaUDZ6a3FBLkhscTFGLXZBZzJF
Ergen ve aile ilişkisini neler etkiler?
YouTube Video VVU2ZENmTFBzcEE5WWVVQmRaUDZ6a3FBLmEyc0lzNzdEelpr
Bir Soru Bir Cevap: Tik Bozukluğu
YouTube Video VVU2ZENmTFBzcEE5WWVVQmRaUDZ6a3FBLjZKQTd1LTdjUElv
Çocuklara duygularını düzenlemeyi nasıl öğretiriz?
YouTube Video VVU2ZENmTFBzcEE5WWVVQmRaUDZ6a3FBLmlOX21yZVRTbHh3
Bir Soru Bir Cevap: DEHB Tedavisi
YouTube Video VVU2ZENmTFBzcEE5WWVVQmRaUDZ6a3FBLkN2RWpvQW0xX0Ew
Daha fazla yükleyin... Abone olun
SON YAZILAR
Konuşma Gecikmesine Neden Olan Etkenler
ENDİŞELİ OLAN ÇOCUKLARA NASIL DAVRANMAK GEREKİR?
ÇOCUK VE GENÇ PSİKİYATRİSİ ÇOCUK HAKLARININ NERESİNDE YER ALIYOR
KONULAR
Çocuk – Ergen
Erişkin
İş Dünyası
Güncel
Yayınlar
Kitaplar
Konuşma Duyuruları
Yazı dolaşımı
Previous post NİKOTİN BAĞIMLILIĞI YA DA KISACA SİGARA
Back to post list
Next post HAZ
Bu sitenin içerdiği tüm bilgilerin telif hakları Prof. Dr. Bengi Semerci’ye aittir ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve uluslararası mevzuat kapsamında hukuki koruma altındadır. Site içeriğinin izinsiz olarak indirilmesi, kaydedilmesi, çoğaltılması, işlenmesi ve yayınlanması ve bunlara teşebbüs edilmesi yasaktır. Bu gibi faaliyetlerde bulunduğu tespit edilen kişiler aleyhinde gerekli hukuki işlemler başlatılacaktır. Siteyi herhangi bir şekilde kullanan tüm ziyaretçi ve üyeler bu sayfadaki şartlara uymayı kabul etmiş sayılacaktır.