Otizm üç yaşından önce başlayan ömür boyu süren, sosyal etkileşime ve iletişime zarar veren, sınırlı ve tekrarlanan davranışlara yol açan ve beynin gelişimini engelleyen bir rahatsızlıktır. Bununla birlikte çeşitli farklılıklara sahip olan otizmli çocukların,yaklaşık yüzde 70’inde zeka geriliği görülebilmektedir.
OTİZMLİ ÇOCUKLARIN ÖZELLİKLERİ
Huzursuz görünürler.
Sözel veya sözel olmayan (yüz ifadesi gibi) uyaranlara tepki vermeyebilirler.
Göz teması kurmazlar. Gözlerinize kısa süreli bakarlar veya uzaklara bakıyormuş gibi görünürler.
Etraftaki değişikliklere karşı stresli bir tutum sergilerler. Bazı çocuklar ev veya oda düzenlerinin bozulmasına karşı aşırı tepki gösterebilir.
Otizmli çocukların bazıları ses, koku, ışık veya dokunuşlara karşı aşırı hassas olabilir. Bazıları ise sıcak, soğuk veya herhangi bir acıya karşı oldukça duyarsız olabilmektedir.
Düzenli bir şekilde görmeye ve yapmaya alıştıkları şeyleri severler. Zihinlerinde yaşadıkları ortamın bir haritasını bulundururlar, yapılan her değişikliği fark ederler ve bu da aşırı stres yaşamalarına sebebiyet verir.
Tehlike ve korku duygusu hissetmezler.
Bazı çocuklar çok saldırgan olabilmektedir. Kendilerine, başkalarına ya da eşyalara zarar verebilirler.
Duyguları genellikle anında ve kesindir. İhtiyaçları önceliklidir.
Yemek yeme bozuklukları vardır. Bazıları yenmez şeyleri yemekten hoşlanabilir.
Kullandıkları kelimeler çok sınırlıdır ve genellikle etraflarında sık duydukları kelimeleri kullanırlar. Bazen de konuşulanları tekrarlayabilirler.
Sosyal ve duygusal açıdan kendilerini izole ederler.
İnsanlar yerine objeleri ve cansız varlıkları tercih ederler.
Parlak şeylere çok ilgi duyarlar. İlgileri belli bir şeye yöneliktir ve bu şey ortadan kaldırılırsa çocuk kriz geçirir. Otizmli çocuklar bazı şeylere çok bağlıdır. Konserve kutuları, boş deterjan kutuları, plastik şişeler ve plastik kapaklar vb. Sevdiği bir şey kaybolursa bulunana kadar huzura kavuşmaz.
Yüksek sese karşı ilgisiz olanlar olduğu gibi bazı seslere şiddetli tepki gösterenler de vardır. Bazısına motosiklet ve köpek havlaması işkence gibi gelir.
Hayatı boyunca konuşamayanlar olabilir.
Otizmli çocuk, yürüyüşüne dikkat etmeden merdivenleri inip çıkabilir, bisikletini dikkatsizce sürer. Hatta pek çoğu karanlıkta eşyalarını bulabilir.
Dokunulmayı sevmeseler de sıkı sarılmalardan hoşlananları vardır.
Ellerini çırparlar, yüz göz hareketleri yaparlar ve başları dönmeden kendi etraflarında dönebilirler. Çoğu parmak uçlarında yürür. Birçok otizmli çocuk ellerini ya da eşyaları gözlerine çok yakın tutar.
Bir kısmı güzel yürür, tırmanabilir ama bir kısmı da sakar olup dengesiz yürür tırmanmayı sevmez.
AYLARA GÖRE OTİZM BELİRTİLERİ NELERDİR?
Otizm tanısı genelde 3 yaşından itibaren kesin olarak konabilmektedir. Fakat yapılan çalışmalar otizmin 18 aydan itibaren tanınmasını olası kılıyor. Otizmin uyarıcı işaretlerinden birinin bile ortaya çıkması çocuğun bu alanda uzman kişilerce değerlendirilmesini gerektirir. Bu belirtiler şunlardır;
2.ay: Dinleme olmaması- Göz teması kurmaması
4-5 aylar: Ebeveynlere mutlu seslerle ve gülücüklerle karşılık vermemek
8-9 aylar: Karşılıklı iletişim kuramamak- Kendi elinin yerine yetişkinin elini kullanarak işaret etmek, işaret edilen yere bakmamak
12.ay: En az iki kelime ile iletişim kuramamak, ebeveynlerin yüz ifadelerini ya da sesini taklit edememek
16.ay: Problem çözmeye yönelik karmaşık işlemler yapamamak
24.ay: Taklit oyunu oynamamak (anne olmak, baba olmak, doktor olmak v.b.)
36-48 ay: Kim?, Nerede?, Niçin gibi sorulara cevap verememek- Kazanılmış becerilerin kaybedilmesi
OTİZM TEDAVİSİ NASILDIR?
Otizmin günümüzde çocuklara uygulanan tedavisi ilaç tedavisinin yanında davranış terapisi ve konuşma terapisiyle devam eden bir özel eğitim programının uygulanması şeklindedir. Erken yaşta tanı en önemli kısmıdır. Ailenin bununla kısa sürede yüzleşmesi ve çocuklarının tanılanması sağlaması oldukça önemlidir. Bu sayede otizimli çocuğun eğitimine hemen başlanır ve çocuk gelişimsel olarak daha hızlı yol kat eder.
Otizmli çocuğun geç yaşta tanılanması sürecin yavaşlamasına ve daha geç sonuç alınmasına sebep olacağından kuşku duyulan bir durum varsa hemen yönlendirilmeli, çocuk psikiyatristi tarafından tanılanmalı ve psikolog veya özel eğitimciye yönlendirilmelidir.
Facebook
Twitter
WhatsApp
Linkedin
Email
Barış Gürkaş
https://barisgurkas.com
Uzman Klinik Psikolog // Blogger // Bilişsel Davranışçı Terapist // dijiklinik.com Sitesinin Kurucusu // Mentör