Kapitalizmde insanların kendilerini aşırı tüketimden öldürmeleri bile teşvik edilir. Tutumluluk ise tedavi edilmesi gereken bir hastalıktır. - insanokur
İNSANOKUR
Bilim
Bilim
Evrim
Felsefe
Psikoloji
Sosyoloji
Tarih
Galeri
Liste
Video Galeri
Masal
Masallar
Masal Dinle
Öykü
Öykü Kitapları
Radyo Tiyatrosu
Sesli Öykü
Şiir
Sesli Şiir
Şiir
Romanlar
Polisiye Roman
Radyo Tiyatrosu
Romanlar
Sesli Roman
Yazarlar
Künye
Sign in
Welcome!Log into your account
kullanıcı adınız
şifreniz
Şifrenizi mi unuttunuz?
Password recovery
Şifreni kurtar
emailin
ARA
Sign in
Hoşgeldin! Haydi hesabına giriş yap.
kullanıcı adınız
şifreniz
Forgot your password? Get help
Password recovery
Şifreni kurtar
emailin
Email adresine yeni bir şifre gönderilecek.
İNSANOKUR
Bilim
Bilim
Evrim
Felsefe
Psikoloji
Sosyoloji
Tarih
Galeri
Liste
Video Galeri
Masal
Masallar
Masal Dinle
Öykü
Öykü Kitapları
Radyo Tiyatrosu
Sesli Öykü
Şiir
Sesli Şiir
Şiir
Romanlar
Polisiye Roman
Radyo Tiyatrosu
Romanlar
Sesli Roman
Yazarlar
Künye
farkettiren yazılar
Politika
Yuval Noah Harari
Kapitalizmde insanların kendilerini aşırı tüketimden öldürmeleri bile teşvik edilir. Tutumluluk ise tedavi edilmesi gereken bir hastalıktır.
Facebook
Twitter
Pinterest
WhatsApp
Linkedin
ReddIt
Tumblr
Alışveriş Çağı
Modern kapitalist ekonomi ayakta kalabilmek için, tıpkı yüzmek ya da boğulmak arasında seçim yapmak zorunda olan bir köpekbalığı gibi sürekli üretimi artırmak zorundadır. Ama üretmek tek başına yeterli değildir, birilerinin de bu ürünleri alması gereklidir, yoksa tüm sanayiciler ve yatırımcılar iflas ederler. Bu felaketi önlemek ve insanların sanayi ne üretirse üretsin almalarını sağlamak için yeni bir etik ortaya çıktı: tüketimcilik.
Tarih boyunca insanların çoğu yokluk içinde yaşadılar, dolayısıyla tutumluluk altın kelimeydi. Püritenlerin veya Spartalıların sadelik üzerine kurulu etikleri, ünlü örneklerden yalnızca ikisidir. İyi bir insan lüksten kaçınır, asla gıdayı ziyan etmez ve eski kıyafetlerini atıp yenilerini almak yerine yırtıklarını yamar. Eskiden sadece krallar ve soylular bu tip değerleri hiçe sayarak zenginliklerini cömertçe sergileyebilirlerdi.
Tüketimcilik giderek sayısı ve çeşitliliği artan ürün ve hizmetlerin tüketimini olumlar; insanların kendilerini ödüllendirmeyi, şımartması, hatta aşırı tüketimden kendilerini öldürmeleri bile teşvik edilir. Tutumluluk tedavi edilmesi gereken bir hastalıktır. Tüketimci etiği çok uzaklarda aramanıza gerek yoktur, bir mısır gevreği ambalajının arkasını okumak yeterlidir. İşte benim en sevdiğim kahvaltı gevreklerinden İsrailli bir firma olan Telma tarafından üretilenin ambalajında yazanlar:
“Bazen kendinize özel davranmanız gerekir. Bazen fazladan enerjiye ihtiyacınız otur. Kilonuza dikkat etmeniz gereken veya hemen o anda bir şeyler yemeniz gereken durumlar olur. Telma sizin için çok çeşitli ve lezzetli tahıllar, sunar, üstelik bu ziyafetlerden pişmanlık da duymazsınız.”
Aynı ambalajda Health Treats adında başka bir gevrek markasının da reklamı var:
Health Treats pek çok tahıl, meyve ve yemişi bir araya keyif ve sağlığı bir arada sunuyor. Günün ortasında, sağlıklı yaşam tarzına uygun bir ziyafet için. Çok daha fazlasının muhteşem lezzetiyle gerçek bir ziyafet [vurgu paketin orijinalinde mevcut].
Tarihin büyük bölümünde insanlar böyle bir metni çekici değil, bencilce, ahlaken yanlış ve yozlaşmış bulurlardı. Tüketimcilik popüler psikolojiyle de el ele vererek (“just do it!”) insanları düşkünlük ve hazzın iyi, tutumluluğunsa kişinin kendisini baskılaması olduğunu düşündürmek için çok uğraştı.
Nihayet başarılı da oldu ve bugün hepimiz çok iyi tüketicileriz. Daha dün varlığından bile haberdar olmadığımız ve ihtiyacımız olmayan sayısız ürünü satın alıyoruz. Üreticiler piyasada var olabilmek için kasıtlı olarak kısa vadeli, yeni ve gereksiz ürünler tasarlıyorlar. Alışveriş yapmak oldukça popüler bir zaman geçirme biçimi hâline geldi ve tüketim ürünleri aile üyeleri, eşler ve arkadaşlar arasındaki ilişkileri belirleyen temel şeye dönüştü. Hatta Noel gibi dini bayramlar bile alışveriş festivali hâline geldi. ABD’de Memorial Day bile (şehit askerleri anmak için yapılan, ciddiyetli ve ağırbaşlı bir gündür) bugün özel satışlar için bir fırsat; pek çok insan bu günü alışveriş yaparak, belki de özgürlüğü savunmak için ölenlerin boşuna ölmediğini kanıtlayarak geçiriyor.
Tüketimci etiğin doğuşu ve gelişmesi, en çok gıda piyasasında belirgindir. Geleneksel tarım toplumları açlığın gölgesinde yaşarlardı, günümüzün müreffeh dünyasındaysa en başta gelen sağlık problemlerinden biri obezitedir. Üstelik bu hastalık, sürekli hamburger ve pizzayla tıkınan fakirleri, organik salata ve meyve yiyen zenginlerden daha çok etkiliyor. Her yıl ABD nüfusu diyetlere, dünyanın geri kalanının tamamındaki aç insanları beslemeye yetecek miktardan daha fazla para harcıyor. Obezite tüketimcilik için çifte zaferdir. Ekonomik daralmaya sebep olacak az yemek gibi alışkanlıklar yerine, insanlar hem çok yiyor hem de diyet ürünleri tüketerek ekonomik büyümeye çifte katkı yapıyorlar. (sayfa 341, 342, 343)
Yuval Noah Harari
Kaynak:
Hayvanlardan Tanrılara – Sapiens (İnsan Türünün Kısa Bir Tarihi), Kolektif Kitap
SCHLAGWORTE
Hayvanlardan Tanrılara
Hayvanlardan Tanrılara - Sapiens
İnsan Türünün Kısa Bir Tarihi
Obezite
tüketimcilik
Tutumluluk
Yuval Noah Harari Hayvanlardan Tanrılara
Facebook
Twitter
Pinterest
WhatsApp
Linkedin
ReddIt
Tumblr
Önceki İçerikSait Faik Abasıyanık: Nasıl birbirinden bu kadar ayrı, birbirini bu kadar tanımayan insanlar bir şehirde yaşıyor?
Sonraki İçerikGoethe: Victor Hugo’nun Notre Dame’ın Kamburu, bence şimdiye dek yazılmış en iğrenç kitap!
cemalumit
İLGİLİ İÇERİKLERYAZARIN DİĞER İÇERİKLERİ
Kimliği Terennüm Etmek / Erivan Radyosu Kürtçe Yayını – Kamran Elend
Kapitalist Bilinçdışı / Marx ve Lacan – Samo Tomsic
Bildiğimiz Dünyanın Sonu – Immanuel Wallerstein
CEVAP VER İptal
Please enter your comment!
Please enter your name here
You have entered an incorrect email address!
Please enter your email address here
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
Δ
Fidel Castro’yu Öldürmenin 634 Yolu – Fabian Escalante
Kafka’nın elyazmalarının akıbeti
Marx’ın Kapital’i İçin Kılavuz – David Harvey
Tarihin Çarmıhında ?Güneş Ülkesi? ? Mahmut Alınak
Vietnam Edebiyatı ve Savaş
Yaşar Kemal: Her Savaş İnsanlığımızı, Vicdanımızı Çürütür
Geride Kalanlar – Binnaz Öner
George Orwell’den Yazarlar İçin Kurallaştırılmaması Gereken Öneriler
Sosyal Sermaye Sosyal Bilime Karşı / Bin Yılın Eşiğinde Ekonomi Politik ve Sosyal Bilimler – Ben Fine