Bükreş (Rumence: București), Romanya'nın başkentidir. Romanya Ovasının ortasında, Tuna Nehri’nin bir kolu olan Dâmbovița’nın kıyısında kurulmuştur. Nüfusu 2,1 milyon civarındadır (2016).
Bükreş 1862'de Romanya'nın başkenti olmuştur. Bu sebeple Rumen medya, kültür ve sanatının merkezidir. Şehrin mimarisi, tarihi (çoğunlukla Eklektik, aynı zamanda Neoklasik ve Art Nouveau), interbellum (Bauhaus ve Art deco), komünist ve modern dönemlerin bir karışımıdır. İki Dünya Savaşı arasındaki dönemde, şehrin zarif mimarisi Bükreş'e 'Doğunun Paris'i' (Rumence: Parisul Estului) veya 'Küçük Paris' (Rumence: Micul Paris) lakabını kazandırmıştır.[3] Tarihi şehir merkezindeki binalar ve semtler savaş ve depremler nedeniyle ağır hasar görmüş veya yıkılmış olsa da, günümüzde birçoğu varlıklarını sürdürmektedir. Son yıllarda şehir ekonomik ve kültürel bir patlama yaşamaktadır.[4][5] Financial Times, CBRE, TechCrunch ve diğer şirketlere göre Bükreş, Avrupa'nın en hızlı büyüyen yüksek teknoloji şehirlerinden biridir.[6][7][8][9][10] Bükreş, 2019'dan beri Güneydoğu Avrupa'daki en büyük yüksek teknoloji zirvesine de (Romanya Blockchain Zirvesi) ev sahipliği yapmaktadır.[11]
2016 yılında şehir merkezi, Dünya Anıtlar İzleme Örgütü tarafından 'tehlike altında' olan yerler listesine alınmıştır.[12] Mastercard Küresel Kentsel Destinasyonlar Endeksi'ne göre, Bükreş 2017'de, gece konaklayan turist sayısında en yüksek artışa sahip olan Avrupa şehri olmuştur.[13] Aynı araştırmaya göre Bükreş 2018 ve 2019'da, en yüksek gelişme potansiyeline sahip Avrupa şehri olmuştur.[14] Başka bir araştırma, Bükreş'in 2050 yılına kadar Avrupa'nın en zengin şehri olacağını tahmin etmektedir.[15]
Bükreş ekonomik olarak Romanya'nın en gelişmiş şehridir.[16] Şehirde çok sayıda kongre tesisi, eğitim enstitüsü, kültürel mekan, geleneksel alışveriş pasajı ve dinlenme alanı bulunmaktadır.
İçindekiler
1 Etimoloji
2 Tarih
3 İklim
4 Yönetim
5 Popüler kültürde
6 Kardeş şehirler
7 Resimler
8 Kaynakça
Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]
Bükreş'in Rumence adı olan București, henüz doğrulanmamış bir kökene sahiptir. İsim, tarihteki farklı efsanelere göre prens, haydut, balıkçı, çoban veya avcı olan Bucur'un adıyla ilişkilendirir. Rumence'de bucurie kelimesi 'neşe' ('mutluluk') anlamına gelmektedir[17] ve Dacian kökenli olduğuna inanılır.[18] Bu nedenle Bükreş şehri 'neşe şehri' anlamına gelmektedir.[19]
Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]
Bükreş'ten bir görünüm
Bükreş'in şehir merkezi
Çok eski yerleşim yeri olduğunu gösteren arkeolojik kalıntılar olmakla beraber Bükreş (București) adına ilk defa 1459’dan kalma yazılı belgelerde rastlanmıştır. 1448-1476 arasında üç dönem tahta çıkan III. Vlad Tepeş (Kazıklı Voyvoda), Eflak Devletini ve özellikle o dönemde başkent olan Tirgovişte’yi Osmanlılara karşı korumak için Bükreş Kalesi'ni yaptırdı. Ardından birçok başka yer de tahkim edilmişti. Bilhassa eline geçirdiği Müslümanları kazığa vurarak azap içinde öldürmesi sebebiyle Türkler Vlad Tepeş’e Kazıklı Voyvoda derlerdi.
Fatih Sultan Mehmet, Vlad’ın bu katliamları üzerine 1462’de Eflak üzerine büyük bir sefer düzenledi. Bir ay süren hareket neticesinde Eflak, Osmanlıların mümtaz bir eyaleti hâline geldi. Böylece Osmanlı idaresine giren Bükreş, hızla gelişerek Eflak’ın başlıca ekonomi merkezi oldu. 1659’da başkent yapıldı. Kürkçüler sokağı ve Eyerciler sokağı gibi bazı sokak isimleri şehirde loncaların kurulduğunu göstermektedir.
Eflak ve Boğdan, Romanya Prensliğini oluşturmak üzere birleştirildi ve 1862 yılında, Bükreş yeniden ülkenin başkenti oldu; 1881 yılında, 19. yüzyılın ikinci yarısında I. Carol altında Romanya'nın yeniden ilan Krallığı'nın siyasi merkezi haline geldi. Bu yüzyılda kentin nüfusu önemli ölçüde artmıştır ve kentsel gelişmede yeni bir dönem başlamıştır. Bu dönemde, gaz aydınlatmasında, tramvaylar ve sınırlı elektrifikasyon getirilmiştir.
18. yüzyıldan başlayarak Bükreş’e mahallî prensler yerine İstanbul’daki Fenerli Rumlardan seçilen yöneticiler yollandı. 1821’de Tudor Vladimirescu önderliğinde başlayan ayaklanma sonucunda, Fener yönetimine son verildi. 1859’daki ayaklanmadan sonra da Eflak ve Boğdan birleşti ve 1862’de de Bükreş Romanya’nın başkenti ilan edildi. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonunda Romanya tamamen ayrıldı.
Romanya'da komünizmin kurulmasının ardından, şehir büyümeye devam etti. Çoğu kule bloklarına hakim olan yeni ilçeler inşa edildi. Nikolay Çavuşesku liderliği (1965-1989) sırasında şehrin tarihi bölümlerinin çoğu yıkıldı. 4 Mart 1977'te kentin 135 km (83.89 mil) uzağında, Vrancea merkezli olarak bir deprem meydana geldi ve 1500 kişinin ölümüne ve şehrin tarihi merkezinde fazla hasara yol açtı.
2000 yılından sonra kentin modernize ve kentsel yenilemesi deva etmektedir. Bükreş'in tarihi merkezinde restorasyon çalışmalarının yanı sıra, Konut ve ticari gelişmeler özellikle kuzey bölgelerinde devam etmektedir.
Bükreş'teki en önemli yükseköğretim kurumları Gheorge Gheorghui-Dej Politeknik Enstitüsü ve Bükreş Üniversitesi'dir. Ayrıca, çok sayıda araştırma merkezi ile bilim ve sanat dallarında öğrenim veren yüksek okullar vardır.
İmalat sanayisi olarak, başta makine aletleri ve tarım makineleri, elektrik ve otomotiv donanımı, otobüs ve troleybüs yapımı sayılabilir. Ulaşım bakımından metro ve tramvay olarak gelişmiş durumdadır.
İklim[değiştir | kaynağı değiştir]
Bükreş iklimi
Aylar
Oca
Şub
Mar
Nis
May
Haz
Tem
Ağu
Eyl
Eki
Kas
Ara
Yıl
En yüksek sıcaklık (°C)
17,1
24,1
29,0
32,2
36,9
39,0
42,2
41,0
38,5
35,2
25,1
18,4
42,2
Ortalama en yüksek sıcaklık (°C)
2,8
5,5
11,4
18,0
24,0
27,7
29,8
29,8
24,6
17,9
9,8
3,8
17,1
Ortalama sıcaklık (°C)
−1,3
0,4
5,4
11,2
16,8
20,6
22,5
22,0
16,9
11,0
4,7
0,2
10,8
Ortalama en düşük sıcaklık (°C)
−4,8
−4
0,1
4,9
9,6
13,6
15,4
14,9
10,5
5,4
0,6
−3,4
5,2
En düşük sıcaklık (°C)
−32,2
−29
−21,7
−9,5
−1,1
4,5
7,4
5,2
−3,1
−8
−19,4
−25,6
−32,2
Ortalama yağış (mm)
37
37
44
50
56
83
70
56
64
53
46
48
643
Kaynak: Погода и климат[20]
Yönetim[değiştir | kaynağı değiştir]
Bükreş 6 sektöre ayrılmıştır. Bunlar;
Sektör 1 (nüfus 227.717): Dorobanți, Băneasa, Aviației, Pipera, Aviatorilor, Primăverii, Romană, Victoriei, Herăstrău Park, Bucureștii Noi, Dămăroaia, Strǎulești, Grivița, 1 Mai, Băneasa Forest, Pajura, Domenii, Chibrit
Sektör 2 (nüfus 357.338): Pantelimon, Colentina, Iancului, Tei, Floreasca, Moșilor, Obor, Vatra Luminoasă, Fundeni, Plumbuita, Ștefan cel Mare, Baicului
Sektör 3 (nüfus 399.231): Vitan, Dudești, Titan, Centrul Civic, Dristor, Lipscani, Muncii, Unirii
Sektör 4 (nüfus 300.331): Berceni, Olteniței, Giurgiului, Progresul, Văcărești, Timpuri Noi, Tineretului
Sektör 5 (nüfus 288.690): Rahova, Ferentari, Giurgiului, Cotroceni, 13 Septembrie, Dealul Spirii
Sektör 6 (nüfus 371.060): Giulești, Crângași, Drumul Taberei, Militari, Grozăvești (Regie olarak da bilinir), Ghencea
Popüler kültürde[değiştir | kaynağı değiştir]
Bükreş Günleri, Mustafa Balel, Eylül Yayınları, 1985
Kardeş şehirler[değiştir | kaynağı değiştir]
Atlanta, Amerika Birleşik Devletleri (1994)
Amman, Ürdün (1999)
Ankara, Türkiye
Pekin, Çin (2005)
Kişinev, Moldova
Resimler[değiştir | kaynağı değiştir]
Petrom City
Nicolae Titulescu caddesinde bir tramvay
Basarab Üst Geçidi
Lipscani historic area.
Eski Romanya Bankası
Şelari sokak
Bükreş Üniversitesi
Therme Bükreş, Avrupa'nın en büyük termal banyo (spa) kompleksidir.
Fransız Neoklasik tarzı - Ulusal Askeri Çember Sarayı
Bükreş'te modern konutlar
Colțea Hastanesi
Curtea Veche Kilisesi
Bükreş'te bir otobüs (Otokar Kent 11)
Şehrin komünist döneminden kalma birçok konut alanından birinde apartman binaları
Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]
^ Paris of the east, The Irish Times (İngilizce)
^ Bükreş Nüfusu (İngilizce)
^ Bucharest, the small Paris of the East 21 Şubat 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., on the Museums from Romania web site.
^ Bucica, 2000, p. 6.
^ "Bucharest is Booming". qualitestgroup.com. 23 Nisan 2019. 5 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2019.
^ "High-Tech Cities: Have You Ever Tried Coffee in Bucharest?". Pentalog. 17 Nisan 2019. 20 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2019.
^ "How Romania became a popular tech destination". Financial Times. 19 Eylül 2019. 27 Eylül 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2019.
^ "Bucharest, In The Top Of Cities With The Most Experts In High-Tech Industry". Romania Journal. 11 Şubat 2019. 29 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2019.
^ "10 Romanian startups to look out for in 2019 and beyond". eu-startups.com. 29 Mayıs 2019. 13 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2019.
^ "The Silicon Valley of Transylvania". TechCrunch. 6 Nisan 2016. 13 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2019.
^ "Bucureştiul găzduieşte România Blockchain Summit". Antena 3 (Rumence). 20 Haziran 2019. 20 Haziran 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2019.
^ "- World Monuments Fund". Wmf.org. 2 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ekim 2017.
^ "Mastercard study: Bucharest is the European city with the highest growth of tourists' number". business-review.eu. 29 Eylül 2017. 26 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2019.
^ "Bucharest has highest potential for development in Europe". travelandtourworld.com. 15 Ekim 2015. 5 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.
^ Mallinson, Harriet (9 Temmuz 2019). "Richest cities in Europe revealed and Germany & Netherlands are top - but how rich is UK?". express.co.uk. 23 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mayıs 2021.
^ PriceWaterhouseCoopers Global Regional Attractiveness Report Romania 13 Mart 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
^ Rosetti, II. p.110
^ Ion I. Russu, Limba traco-dacilor, 1967, Editura științifică
^ Cutler, Nellie (2011). "Southeastern Europe". TIME for Kids World Atlas. TIME for Kids Books (Rev. and updated bas.). New York, NY. s. 68. ISBN 978-1-60320-884-0.
^ "Bükreş'in iklim verileri 1981–2010" (Rusça). Погода и климат. 13 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2016.
g
t
d
Romanya'nın en üst düzey idari birimleri
Belediye
Bükreş
İller
Alba • Arad • Argeş • Bacău • Bihor • Bistriţa-Năsăud • Botoşani • Braşov • Brăila • Buzău • Caraş-Severin • Călăraşi • Cluj • Köstence • Covasna • Dâmboviţa • Dolj • Galaţi • Yergöğü • Gorj • Harghita • Hunedoara • Ialomiţa • Yaş • Ilfov • Maramureş • Mehedinţi • Mureş • Neamţ • Olt • Prahova • Satu Mare • Sălaj • Sibiu • Suceava • Teleorman • Timiş • Tulça • Vaslui • Vâlcea • Vrancea
g
t
d
Avrupa başkentleri
Batı Avrupa Kuzey Avrupa Güney Avrupa Doğu Avrupa Diğer
Ajaccio, Korsika
Amsterdam, Hollanda
Belfast, Kuzey İrlanda
Berlin, Almanya
Bern, İsviçre
Brüksel, Belçika
Brüksel, Flamanya
Cardiff, Galler
Douglas, Man Adası
Dublin, İrlanda
Cardiff, Galler
Cebelitarık, Cebelitarık
Edinburgh, İskoçya
Londra, Birleşik Krallık
Londra, İngiltere
Lüksemburg, Lüksemburg
Monako, Monako
Namur, Valonya
Paris, Fransa
Saint Helier, Jersey
Saint Peter Port, Guernsey
Vaduz, Lihtenştayn
Viyana, Avusturya
Kopenhag, Danimarka
Helsinki, Finlandiya
Longyearbyen, Svalbard
Olonkinbyen, Jan Mayen
Mariehamn, Åland
Oslo, Norveç
Reykjavík, İzlanda
Riga, Letonya
Stockholm, İsveç
Tallinn, Estonya
Tórshavn, Faroe Adaları
Vilnius, Litvanya
Andorra la Vella, Andorra
Ankara, Türkiye
Aosta, Aosta Vadisi
Atina, Yunanistan
Banja Luka, Sırp Cumhuriyeti
Barselona, Katalonya
Belgrad, Sırbistan
Cagliari, Sardinya
Cebelitarık, Cebelitarık
Episkopi Cantonment, Ağrotur ve Dikelya 1
Kariye, Aynoroz
Lefkoşa, Kıbrıs Cumhuriyeti
Lefkoşa, KKTC 1, 2
Lizbon, Portekiz
Ljubljana, Slovenya
Logroño, La Rioja
Madrid, İspanya
Madrid, Madrid
Mérida, Ekstremadura
Murcia, Murcia
Novi Sad, Voyvodina
Oviedo, Asturias
Palermo, Sicilya
Palma de Mallorca, Balear Adaları
Pamplona, Navarra
Podgorica, Karadağ
Ponta Delgada, Azorlar
Priştine, Kosova 1
Roma, İtalya
San Marino, San Marino
Santander, Cantabria
Santiago de Compostela, Galiçya
Saraybosna, Bosna-Hersek
Saraybosna, Bosna-Hersek Federasyonu
Sevilla, Endülüs
Tiran, Arnavutluk
Toledo, Kastilya-La Mancha
Trento, Trentino-Alto Adige/Südtirol
Trieste, Friuli-Venezia Giulia
Üsküp, Makedonya
Valensiya, Valensiya
Valladolid, Kastilya ve Leon
Valletta, Malta
Vatikan, Vatikan
Vitoria-Gasteiz, Bask Bölgesi
Zagreb, Hırvatistan
Zaragoza, Aragon
Nur-Sultan, Kazakistan 2
Bakü, Azerbaycan 2
Batum, Acara 2
Bratislava, Slovakya
Budapeşte, Macaristan
Bükreş, Romanya
Çerkessk, Karaçay-Çerkesya
Elista, Kalmukya
Erivan, Ermenistan 2
Grozni, Çeçenistan
Hankendi, Dağlık Karabağ 1, 2
İjevsk, Udmurtya
Kazan, Tataristan
Kişinev, Moldova
Kiev, Ukrayna
Komrat, Gagavuzya
Mahaçkale, Dağıstan
Magas, İnguşetya
Maykop, Adıge Cumhuriyeti
Minsk, Belarus
Moskova, Rusya
Nahçivan, Nahçıvan 2
Nalçik, Kabardino-Balkarya
Naryan-Mar, Nenets Özerk Okrugu
Petrozavodsk, Karelya
Prag, Çek Cumhuriyeti
Saransk, Mordovya
Sıktıvkar, Komi Cumhuriyeti
Simferopol, Kırım
Sohum, Abhazya1
Sofya, Bulgaristan
Şupaşkar, Çuvaşistan
Tiflis, Gürcistan 2
Tiraspol, Transdinyester 1
Tshinvali, Güney Osetya 1, 2
Ufa, Başkurdistan
Yoşkar-Ola, Mari El
Varşova, Polonya
Vladikavkaz, Kuzey Osetya-Alanya
Nuuk, Grönland 4
Tel Aviv, İsrail 4
(fiilen Kudüs)
Bağımlı ve özerk bölgelerin başkentleri eğik yazılmıştır · 1 BM tarafından tanınmayan devlet · 2 Kısmen veya kültürel olarak Avrupa'da · 4 Avrupa'ya entegre olan devlet.
g
t
d
Avrupa Birliği üyesi ülkelerin başkentleri
Amsterdam · Atina · Berlin · Bratislava · Brüksel · Budapeşte · Bükreş · Dublin · Helsinki · Kopenhag · Lefkoşa · Lizbon · Ljubljana · Lüksemburg · Madrid · Paris · Prag · Riga · Roma · Sofya · Stockholm · Tallinn · Valletta · Varşova · Vilnius · Viyana · Zagreb
Otorite kontrolü
GND: 4008858-3
ISNI: 0000 0001 2182 6352
LCCN: n79018848
MusicBrainz: 72ac17ca-9a6b-415b-9fcc-5d1a8e7afeee
NARA: 10044329
NKC: ge128856
TDVİA: bukres
VIAF: 122531189
WorldCat: viaf-122531189
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Bükreş&oldid=25919192" sayfasından alınmıştır
Kategori:
Bükreş
Gizli kategoriler:
Sayısal olmayan formatnum bağımsız değişkenlerine sahip sayfalar
Webarşiv şablonu wayback bağlantıları
KB1 Rumence kaynakları (ro)
KB1 Rusça kaynakları (ru)
Otomatik boyutlandırılan çoklu resim kullanılan sayfalar
Takma ad bilgisi içeren yerleşim bilgi kutusu kullanılan sayfalar
Alan kodu bilgisi içeren yerleşim bilgi kutusu kullanılan sayfalar
Tanımlanmamış parametreler içeren yerleşim bilgi kutusu kullanılan sayfalar
GND tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
ISNI tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
LCCN tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
MusicBrainz area tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NARA tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NKC tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
TDVİA tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
VIAF tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
WorldCat tanımlayıcısı içeren Vikipedi maddeleri
Sayfa en son 14.12, 1 Ağustos 2021 tarihinde değiştirildi.
Metin Creative Commons Atıf-BenzerPaylaşım Lisansı altındadır; ek koşullar uygulanabilir. Bu siteyi kullanarak, Kullanım Şartlarını ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursunuz.
Vikipedi® (ve Wikipedia®) kâr amacı gütmeyen kuruluş olan Wikimedia Foundation, Inc. tescilli markasıdır.