Gıda kaynaklı hastalık, içine yabancı etmen karışmış besin tüketimi sonucu meydana gelen herhangi bir hastalıktır. Genelde gıda zehirlenmesi de kullanılsa da bu genelde hatalıdır.
Gerçek gıda zehirlenmesi besinde bulunan yabancı bir kimyasal madde veya doğal toksini yemek yoluyla meydana gelir. Gıda kaynaklı hastalıkların çoğu aslında patojen bakteri, virüs, prion veya parazitlerin neden olduğu gıda yollu enfeksiyondur. Bu tür enfeksiyonlar genelde besinin hatalı depolanması, hazırlanması veya servisinin yapılmasından kaynaklanır. Yemek hazırlanması sırasında, öncesi ve sonrasında hijyen kurallarına uyulması bir hastalığın bulaşma olasılığını azaltır. Besinin hastalığa yol açmaması için onun takibine beslenme güvenliği denir. Besin kaynaklı hastalıklar çevreye etki eden pek çok toksin tarafından da meydana gelebilir. Kimyasal maddeler tarafından neden olan besin kaynaklı hastalıklar için Besin kirleticileri maddesine bakınız.
İçindekiler
1 Başlıca etmenler
1.1 Bakterilere bağlı gıda zehirlenmeleri
1.2 Saat----Bakteri sayısı
1.2.1 Gıda zehirlenmelerine yol açan başlıca bakteriler ve genellikle bulunduğu yiyecekler
1.3 Kimyasallar
1.3.1 Başlıca etkileri
1.3.2 Başlıca Semptomlar
1.4 Alerjik reaksiyonlar
2 Kaynakça
Başlıca etmenler[değiştir | kaynağı değiştir]
Bakteriler
Kimyasallar
Alerji reaksiyonlar
Bakterilere bağlı gıda zehirlenmeleri[değiştir | kaynağı değiştir]
Gıdalarımızın çoğunda çeşitli bakteriler bulunmaktadır. Ancak bunlar doğal şekillerde ve belli bir oranda bulunur. Ancak bu bakteri sayısı ve türleri çeşitli etmenlere göre değişebilir. Aşırı bakteri çoğalması, farklı bakteri türleri gibi etmenlerden bir ya da birkaçı gıda maddesi üzerinde vuku bulursa. Bu olay sonucunda söz konusu besin vücuda alındığında gıda zehirlenmesine yol açabilmektedir. Isı ve zaman faktörleri gıda üzerlerindeki bakteri oluşumlarında doğrudan rol oynar.
Saat----Bakteri sayısı[değiştir | kaynağı değiştir]
01:00-----------1
01:20-----------2
01:40-----------4
03:00-----------512
05:00-----------32,768
07:00-----------2,097,152
Örnek; Saat başına X gıda maddesinde X bakterisinin ortalama çoğalma sayısı.
Ayrıca bakterilerinin çoğalmasında en önemli etmenlerden biri ortamın ısı seviyesidir. 5 ila 60 °C ısı seviyeleri arası bakterilerin üremesi açısından uygun ortamlardır. Bir başka etmen de ortamın nem seviyesidir. Nem'in yüksek oluşu bakterilere elverişli bir ortam hazırlar.
Çeşitli gıda maddelerinde bakteriler, daha rahat üreyebilmektedirler. Bunlar;
Et
Yumurta
Süt ve süt ürünleri
Kümes hayvanları eti
İşlem görmüş etler
Deniz ürünleri
Gıda zehirlenmelerine yol açan başlıca bakteriler ve genellikle bulunduğu yiyecekler[değiştir | kaynağı değiştir]
Salmonella: Genellikle kümes hayvanlarından elde edilen ürünlerde. (Bkz.Salmonellosis)
Bacillus cereus: Tahıllar,et ürünleri ve pirinç.(Bkz.Bacillus)
Staphylococcus aureus: Et ve kümes hayvanlarının ürünlerinde, krema ve mayonez içeren çeşitli gıda maddelerinde.
Kimyasallar[değiştir | kaynağı değiştir]
Gıda maddelerine çeşitli kimyasallar eklendiği ya da karıştığında kimyasal maddenin özelliğine bağlı olarak gıda zehirleyici bir unsura sahip olabilir. Söz konusu kimyasalların başlıca zehirleme sebepleri toksik veya toksik etki meydana getirici oluşudur. Yani bir kimyasal maddenin vücudu zehirleyebilmesi için vücudun işleyişini, hücreleri, sinir sistemi gibi bir ya da birden fazla unsuru doğrudan ya da dolaylı olarak etkilemesi gerekir.
Başlıca etkileri[değiştir | kaynağı değiştir]
Sindirim sistemi bozuklukları: Bulantı, kusma, karın ağrısı, ishal
Sinir sistemi bozuklukları: Bilinç kaybı, havale, rahatsızlık hissi, hareketlerde uyumsuzluk
Solunum sistemi bozuklukları: Nefes darlığı, morarma, solunum durması
Dolaşım sistemi bozuklukları: Nabız bozukluğu, kalp durması
Sarılık
Başlıca Semptomlar[değiştir | kaynağı değiştir]
Halsizlik (mide bulantısı)
Kusma,
İshal[1],
Mide krampları ve mide ağrısı,
Enerjisizlik ve zayıflık eksikliği,
İştah kaybı,
Yüksek ateş,
Kas ağrıları,
Titreme.
Alerjik reaksiyonlar[değiştir | kaynağı değiştir]
Çeşitli maddelere karşı vücut tolerans seviyesi düşük ya da aşırı duyarlı olabilir. Bu durumda ortaya çıkan bazı durumlara alerjik reaksiyon denmektedir.
Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]
^ "Arşivlenmiş kopya". 26 Aralık 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Aralık 2016.
Bulaşıcı hastalık ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz.
Toksikoloji ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz.
Otorite kontrolü
BNE: XX527931
BNF: cb11971322p (data)
GND: 4034915-9
LCCN: sh85050303
NDL: 00572209
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Gıda_zehirlenmesi&oldid=25149307" sayfasından alınmıştır
Kategori:
Enfeksiyon taslakları
Toksikoloji taslakları
Besin kaynaklı hastalıklar
Sağlık afetleri
Gizli kategoriler:
Tüm taslak maddeler
BNE tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
BNF tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
GND tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
LCCN tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NDL tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
Sayfa en son 15.19, 18 Mart 2021 tarihinde değiştirildi.
Metin Creative Commons Atıf-BenzerPaylaşım Lisansı altındadır; ek koşullar uygulanabilir. Bu siteyi kullanarak, Kullanım Şartlarını ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursunuz.
Vikipedi® (ve Wikipedia®) kâr amacı gütmeyen kuruluş olan Wikimedia Foundation, Inc. tescilli markasıdır.