Etnik kökeni, dili, inancı, cinsel yönelimi sebebiyle “öteki” olarak tanımladığımız kişi bir an için sadece insan olarak karşımıza çıksa?… O zaman o kişiyi ötekileştirmekte bu kadar ısrarcı davranabilir miydik?
Sanatçı İpek Duben “Onlar” isimli çalışmasıyla bizi “öteki” damgası yemiş pek çok gruba yeniden bakmaya davet ediyor. “Onlar” Türkiye’nin “öteki“leri ve onların ötekileştirdiklerine dair çok kanallı bir video enstalasyonu. Kürtler, Aleviler, Zazalar, Rumlar, Ermeniler, Yahudiler, Romanlar, LGBTİ bireyler ve başörtülü kadınlar ile aile içi şiddete maruz kalan kadınların da aralarında olduğu 24 kişi kendi hikayelerini, sergi alanında yayınlanan videolar vasıtasıyla ziyaretçilere anlatıyor.
Fotoğraf: Kenan Sunar
İpek Duben’e göre toplumda bir “makbul vatandaş” algısı mevcut. Bu algıya göre beyaz Sünni Müslüman erkek dışındaki herkes makbul vatandaş tanımının dışında kalıyor; yani “Onlar” oluyor.
Duben bu çalışmasıyla her kesiminden insanların konuştuğu küçük bir Türkiye yaratmış. Ayrıca sergi mekanındaki video projeksiyonlarının yerleştiriliş düzeni birbirleriyle iletişim kurma imkânı çok az olan ya da böyle bir imkânı hiç bulamayacak kişiler arasında bir diyalog ortamı sağlıyor.
Fotoğraf: Mustafa Hazneci
Sanatçının röportaj tekniklerindeki başarısı videolarda konuşan herkesin içten tavrından da anlaşılmakta. Kişiler travma, ön yargı ve tutumlarını en samimi şekilde anlatıyor. Nitekim bu da ziyaretçiye geçiyor ve “öteki”ye ötekileştirmeden bakmanın mümkün olduğu bir hal içine giriliyor. Bunun yanında, projede konuşan 24 kişinin mahremine saygı göstermek amacıyla sergi alanı dışında herhangi bir görselle yüzlerinin açık edilmemesine özellikle dikkat ediliyor.