Varoluş, felsefe tarihi boyunca önem taşımış, her tür felsefi tartışmanın merkezinde yer almış felsefe kavramlarından biridir. Varolanların varlığını bildirir, öz'ün karşıtıdır, yani bir şeyin ne olduğunu değil varolduğunu bildirir. Salt bir varolma durumu olarak varoluş. Felsefe akımlarında ya da okullarında pek çok farklı anlamlarda kullanılıp değerlendirilmiştir. Örneğin skolastik felsefede varoluş, varolan her şeyin (Tanrı ya da bir toz zerreciği) gerçekliğini bildirir. Daha dar ve doğa bilimsel anlamda ise varoluş, belirli bir bağlamda uzay-zaman boyutunda yer almak ya da şimdi ve burada var olmak anlamında belirtilir.
Felsefî görüşler[değiştir | kaynağı değiştir]
Varoluş kavramı en geniş açılımına ya da popülerliğine varoluşçu felsefe ile kavuşmuş diyebiliriz. Kierkegaard, Karl Jaspers, Martin Heidegger, Sartre gibi filozoflar varoluş kavramını zenginleştirmişler ve kendi felsefelerinin ilkesi olarak değerlendirmişlerdir. Kierkegaard, Tanrı ve sonsuzluk önünde yapayalnız olmak anlamında insanın varoluşundan söz eder. Sartre'da kendi felsefesini özetlerken "varoluş özden önce gelir" diyecektir. Önceden bir nesne gibi verilmemiştir insan varoluşu, yapılmak ya da oluşturulmak üzere mutlak bir sorumlulukla sunulmuş bir kaynaktır. Heidegger, "insanın özü varoluşundadır" demektedir.
Varoluş çeşitleri[değiştir | kaynağı değiştir]
Varoluşun (Alm. Almanca: Existenz) üç çeşidi vardır:
Gerekli varoluş (Alm. Almanca: Notwendige Existenz, Ar. وَاجِبُ الْوُجُود ‎ (wājib ul-wujūd)): Onsuz hiçbir şey olamaz. Her şeyin başıdır. Bazı felsefelerde gerekli varoluş tanrıdır.
Gerekli olmayan varoluş (Alm. Almanca: Nichtnotwendige Existenz): Gerekli varoluşun dışında varolması şart olmayan her şey. Mesela bir taş olmasa durduğu yer boş kalır, fakat Dünya buna rağmen varlığını sürdürebilir.
Mümkün olmayan varoluş (Alm. Almanca: Unmögliche Existenz): Varlığı çelişki yaratacağı için olması düşünülemeyen varoluşlardır. Gerekli varoluşu her şeye kadir olan tanrı olduğunu ileri süren bir felsefe için mümkün olmayan varoluşa "tanrının kaldıramayacak kadar ağır bir taş" örnek olarak gösterilebilir. (Bu taşın varlığı, her şeye kadir olan tanrının kadrini sınırlayacağından tanrının bu özelliği ile (Alm. Almanca: Allmächtigkeit) çelişmektedir.)
Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]
Felsefe Terimleri Sözlüğü, Bedia Akarsu, İnkılap Yayınevi.
Felsefe Sözlüğü, Ahmet Cevizci, Paradigma Yayınları.
g
t
d
Metafizik
Metafizikçiler
Parmenides · Plato · Aristoteles · Kapila · Plotinus · Duns Scotus · Thomas Aquinas · René Descartes · Immanuel Kant · Isaac Newton · Baruch Spinoza · Georg W. F. Hegel · George Berkeley · Henri Bergson · Charles Sanders Peirce · Alfred N. Whitehead · Bertrand Russell · Dorothy Emmet · G. E. Moore · Gilbert Ryle · Hilary Putnam · P. F. Strawson · R. G. Collingwood · Adolph Stöhr · Rudolf Carnap · Saul Kripke · Willard V. O. Quine · Donald Davidson · devamı ...
Kuramlar
Antigerçekçilik · Determinizm · Bilimsel gerçekçilik · Natüralizm · Düalizm · Fenomelizm · Fizikalizm · Gerçekçilik · Görecilik · Hayatın anlamı · Hindu idealizmi · İdealizm · Liberteryenizm · Materyalizm · Monizm · Nihilizm · Özcülük · Özgür irade · Özgürlük · Öznelcilik · Pirsig'in kalite metafiziği · Platoncu idealizm · Samkhya · Solipsizm · Tip kuramı · Töz · Varoluşçuluk
Kavramlar
Algı · Anima mundi · Anlam · Bedenlenmiş biliş · Cogito ergo sum · Değişim · Değer · Tecrübe · Modalite · Düşünce · Enformasyon · Evrensel · Eylem · Düşünce · Fiziksel beden · Gerçek · Gerçeklik · Gözlenemeyen · Form · Hareket · İlke · Kalite · Kasıt · Kategori · Kavram · Kimlik · Madde · Memetik · Nedensellik · Nesne · Nosyon · Örüntü · Öz · Özellik · Öznellik · Qualia · Ruh · Sezgi · Soyut nesne · Tercih · Töz · Varlık · Varoluş · Zaman · Zekâ · Zihin · Zihinsel temsil · Zorunluluk · devamı...
İlgili maddeler
Kozmoloji · Epistemoloji · Ontoloji · Teleoloji · Psikoloji felsefesi · Zihin felsefesi · Benlik felsefesi · Uzay ve zamanın felsefesi · Aksiyoloji · Kuramsal fizik · Meta
Kategori · Taslaklar
Otorite kontrolü
GND: 4015968-1
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Varoluş&oldid=25098171" sayfasından alınmıştır
Kategori:
Felsefi kavramlar
Gizli kategori:
GND tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
Sayfa en son 20.15, 11 Mart 2021 tarihinde değiştirildi.
Metin Creative Commons Atıf-BenzerPaylaşım Lisansı altındadır; ek koşullar uygulanabilir. Bu siteyi kullanarak, Kullanım Şartlarını ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursunuz.
Vikipedi® (ve Wikipedia®) kâr amacı gütmeyen kuruluş olan Wikimedia Foundation, Inc. tescilli markasıdır.