Bazen doğumu beklenen bir buzağı, ne yazık ki; anormal bir şekilde doğuyor. Hayvan sahipleri büyük bir hayal kırıklığına uğruyor. Anormallikler (anomali) tüm vücutta olabildiği gibi ağızda da görülüyor.
Başlıca doğmasal (congenital) ağız anomalileri yarıklardır. Dilde, damakta, dudaklardaki yarıklar gerçekten çok üzücüdür. Yarık damak (Palatoschisis) adı verilen bozukluk genellikle ayaklarda anatomik bozukluklarla ortaya çıkan Arthrogryposis ile birlikte olmaktadır.
Diğer bir anomali ‘’papağan ağızlı’’ buzağı görünümüdür. Alt çene üst çeneden belirgin bir şekilde kısadır.
Dil dışarıda kalmıştır. Brachygnathia inferior (Micrognathia) adı verilen bu congenital (doğmasal) şekil bozukluğu aynı zamanda dişlerde eksiklik ve bozukluklarla da karşımıza çıkabilir (Mandibular oligodontia). Ağız ve dudaktaki anormallikler buzağılarda emdiği sütün burnundan gelmesi veya akciğerine kaçması (aspirasyon pnömonisi) gibi başka sorunlara da yol açar.
Anormalliklerden biri de yarık dildir. Buzağı, dili ortada yarık bir halde doğabilir. Yüzdeki doğmasal yarıklar
da ağız içinden geçerek damak, diş eti, dudak ve çenede yarıklar halinde kendini gösterir. Doğuştan, bir gövdede iki yüz olması (diprosopus=iki yüzlülük) ağız içinde sorunlarla doğan bir buzağıyı karşımıza çıkarır. Hidrosefalus (kafa içinin su toplaması) sorunuyla doğan buzağılarda aynı zamanda ağız içinde deformasyonlar söz konusu olabilir.
Doğmasal diş minesi bozukluğu durumlarında dişte kahverengi, sarımsı lekeler göze çarpar ve yeni doğmuş bir buzağı ‘’dişleri çürümüş’’ halde görünür. Doğmasal enzim noksanlığından meydana gelen bir metabolik hastalık olan Congenital Eritropoietik Porfiria (CEP) hastalığında da dişler kızılımsı kahverengi bir görünümdedir.
Buna ‘’pembe diş’’ anormalliği adı verilir.
Böyle anormalliklerle doğan buzağılar hayvan sahiplerini üzdüğü gibi, aynı zamanda bir telaşa sevk eder. Acaba sebepleri nelerdir?
Doğmasal anormalliklere sebep olan (teratojenik) etkenler çoktur. İki ana grup içerisinde incelersek, genetik faktörler (recessive genler) ve çevresel faktörler olarak ayırabiliriz.
Recessive (çekinik) genler bir araya geldiklerinde congenital anormalliklere yol açarlar. Irklardan bazıları da birtakım bozukluklara daha yatkındırlar. Örneğin; yarık damaklılık her ırkta görülse de Angus, Kırmızı Angus ve Şarole ırklarında daha fazla ortaya çıkar.
Papağan ağızlılık, yani alt çenenin kısa olması hali Simmental ve Angus ırklarında daha çok görülür. Her ırkta sorun olabilecek bir anomalinin adı geçen bu iki ırkta daha çok görüldüğü bildirilmektedir.
Genetik dışındaki teratogenleri listelersek; besleme noksanlıkları, gebelik döneminde kullanılan ilaçlar, toksik (zehirli) bitkiler ve enfeksiyonlar ile gebelik esnasında ortaya çıkan yüksek ateş sayılabilir.
Besleme noksanlıklarında adı geçen iki izmineral vardır. Manganez ve Selenyum eksikliklerinden çokça söz edilmektedir. Vitamin noksanlıklarının, özellikle A ve D vitamini eksikliklerinin de bu tip sorunlara yol açabileceği bilinmektedir.
Gebeliğin son dönemlerinde tetrasiklin etken maddeli antibiyotiklerin kullanılması dişlerde sararma ve çürük benzeri oluşumlara sebep olabilir. Gebelik döneminde ineğin maruz kaldığı organofosfatlarda sorunlara yol açabilir.
Enfeksiyonlardan ilk akla gelen BVD (Bovine Viral Diyare) virusudur. Onun dışında Akabane ve ineklerde gizli seyreden Mavi Dil hastalığının da doğmasal anormalliklere yol açabileceği bildirilmektedir.
Görüldüğü gibi, doğmasal bozukluklardan sorumlu olabilecek (Teratojenik) çok sebep vardır.
Bu gibi durumlarla karşılaşıldığında gerçek ancak laboratuvar tahlilleri ile ortaya çıkarılabilir. Fakat BVD-MD virusu konusunda dikkatli olunmalı, hatta bu tip anormallikler ‘’uyarı’’ kabul edilerek sürüde böyle bir sorunun olup olmadığını anlamak için laboratuvar tahlillerine başvurulmalıdır. Tahlil sonucunun negatif çıkması da önemli bir teşhistir.
Koruyucu Hekimlik:
Gebelik esnasında kullanılacak olan ilaçlar konusunda veteriner hekimlerin önerilerini dikkate almak şarttır. Vitamin ve mineral takviyelerinin yemlere katılarak düzenli bir şekilde verilmesi bu yönde etkili bir koruyucu hekimlik uygulamasıdır. Aşısı olan hastalıklara karşı aşıların ihmal edilmemesi gerekir (Örneğin; BVD-MD).
Anormal yavru doğuran ineklerin artık damızlıkta kullanılmaması bir önlem olarak akla gelebilir. En önemli koruyucu hekimlik tabii tohumlama yapılmaması, yani boğa atlatılmamasıdır. Özellikle de sürünün içinden seçilmiş bir boğanın sürüde kullanılması (recessive) çekinik genlerin bir araya gelmesi ihtimalini arttıracaktır.
Suni tohumlama boğalarının 2006 yılından bu yana genomic tahlilleri yapıldığından, anormalliklere yol açabilecek olan genler kontrol altındadır. Artık bu genleri recessive (resesif) olarak taşıyan boğalar suni tohumlamada kullanılmamaktadır. Ancak doğal aşımda kullanılan boğalar böyle bir tahlilden geçmedikleri için anormal doğumlardan sorumlu olabilirler.
YORUMLAR
0 Yorum
adlı kullanıcıya cevap;
Son Yazılar
BİYOGÜVENLİK, KORUYUCU HEKİMLİK VE SÜRÜ YÖNETİMİ - 31 Ekim 2021
İRİ BUZDAĞI - 04 Ekim 2021
DOĞUMDAN SONRA İŞTAHSIZ İNEK - 02 Eylül 2021
EKTİMA - 13 Temmuz 2021
İSHAL VE ANTİBİYOTİK - 24 Mayıs 2021
ÇİFTLİK HAYVANLARINDA BRUSELLOZ - 04 Mayıs 2021
SIĞIR ETİ ÜRETİMİNİ VE EKONOMİSİNİ ETKİLEYEN BELLİ BAŞLI HAYVAN HASTALIKLARI - 01 Mayıs 2021
GANGRENLİ MASTİTİS ​​​​​​​ - 13 Nisan 2021
İNEĞE SORALIM - 29 Mart 2021
EMBRİYONİK KAYIPLAR - 22 Mart 2021
KOYUN VE KEÇİLERDE PİYETEN - 17 Mart 2021
GEZEGENDEKİ EN STRESLİ HAYVAN - 09 Mart 2021
HAYVANCILIKTA MUCİZELER - 15 Şubat 2021
BUZAĞILARDA DOĞMASAL AĞIZ ANORMALLİKLERİ - 08 Şubat 2021
HAYALLERİ GERÇEKLEŞTİRMEK - 01 Şubat 2021
Keçi Ciğer Ağrısı - 26 Ocak 2021
İNEKLERİN DOĞUM STRESİ - 11 Ocak 2021
YEMLEME YÖNETİMİ - 05 Ocak 2021
KOLİ MİKROBU NELER YAPAR? - 28 Aralık 2020
HAPSEDİLMİŞ HAYVANCILIK - 23 Aralık 2020
1
2
3
4
5
8
Köşe Yazarları
Özgenur Reyhan GÜLER /Öğretim Görevlisi YAPAY ZEKA DÖNEMİNDE İLETİŞİM BECERİLERİ
Dr. Öğr. Üyesi Hakan Yıldırım Nedir Bu Yeni Nesil Bankacılık?
Prof.Dr. Sebahattin Devecioğlu Bankaların Spor Aşkı
Şükrü Alkan Varlık ve Bilgi Kanıtının Zor Halleri
Doç.Dr Adam Çelik / Washington /AMERİKA Amerika`da gıda, kozmetik ve insaatta fırsatlar Cibovita ve Farmasi`nın müthiş başarısı
Özge Gürkan "An" Meselesi
Av.Ece Sarıca SOSYAL MEDYA REKLAMLARINA İLİŞKİN DÜZENLEME GELDİ!
Prof. Dr. Ahmet YILMAZ İthalat Cennetinde Genç İşsizliği
Prof. Dr. Abdullah Kadir DABBAĞOĞLU TEMASSIZ MÜŞTERİ
Prof. Dr. Ali KAHRİMAN AFET YÖNETİM STRATEJİSİ NE OLMALIDIR?
İbrahim Yalçın Dijital Ekonomide İş Yaşamının Dönüşümü
Sezer KOYUN Kripto para
Dr. Fulya Gürbüz /Ekonomi Koçu Üretim, tüketim, işsizlik, bütçe
Ali Rıza TAŞDELEN / PARİS Rusya ve Türkiye, Yunanistan ve Ukrayna
Didem Tınarlıoğlu NEDEN Mİ BÖYLEYİZ?
Bülent SOYLAN Bir yanda Sosyal Güvenlik Kurumu'nun kara deliği,diğer yanda üretimsizlik ve işsizlik kol geziyorsa Biz bir "Sosyal devletiz" malum…