Metzamor Nükleer Santrali (Ermenice: Մեծամոր ատոմակայան), çevresindeki iller için tehlike arz eden ve Ermenistan'ın Metzamor şehrinde bulunan nükleer santral.
Santral 1977 yılında inşa edilmiştir. Her biri 408 MW e güce sahip WWER-440 /230 tipi 2 üniteden oluşmaktadır. Santral Ermenistan'ın başkenti Erivan'a 32 km, Kars'a 100 km, Iğdır'a ise 30 km uzaklıktadır. Metzamor Nükleer Santrali bugün dünyadaki mevcut santraller içerisinde en güvensiz reaktör olma özelliğindedir.[1] Nükleer santralin kurulma aşamasında Sovyet bilim insanları bu nükleer santralin Ağrı Dağı fay hattı üzerinde bulunması sebebiyle yapılmasına karşı çıkmışlardır. Yine aynı şekilde bu santralin bölgedeki yeraltı sularına radyasyon sızdırması ihtimali de o dönemde gündeme getirilmiştir. Ancak bu olumsuzlukları dikkate almayan Sovyet Bürokrasisi santralin yapımını onaylamıştır.[1]
Tehlike ve önlemler[değiştir | kaynağı değiştir]
Mevcut eski Sovyet nükleer santral teknolojilerinin en eskileriyle inşa edilen ve teknik olanakları yetersiz olan santral birinci derece deprem bölgesinde bulunmaktadır. Ermenistan 1988 yılında büyük bir deprem geçirmiş ve binlerce kişinin öldüğü bu depremde nükleer santral ciddi derecede zarar görerek uzun süre kullanım dışı kalmıştır. Ancak Ermenistan'ın Azerbaycan topraklarını işgal etmesiyle yaşanan savaş, ülkenin gittikçe fakirleşmesine ve enerji ihtiyacının artmış ve beraberinde şu ana kadar 106 civarında kaza geçirerek tehlike sinyalleri verilmiştir. Bu santralin bölge için ne kadar tehlikeli olduğunu kavrayan AB, sürekli kapatılmasını istemiş, Ermenistan 25 Ocak 2001'de AB konseyine üye olurken santralin kapatılması şartını koymuştur. Ancak, Ermenistan artan enerji ihtiyacını ileri sürerek burayı kapatmamıştır. Bunun üzerine AB santralin kapatılması için 100 milyon Euro vermek istemiştir. Ancak bu parayı yetersiz bulan dönemin Ermenistan Başbakanı Robert Koçaryan 1 milyar Euro talep etmiştir. Bunun sonucunda Avrupa Birliği vazgeçmiştir.
2005 yılında teknik ömrünü tamamlayan ve Robert Koçaryan'ın bir demecine göre 2016'ya kadar faaliyetini sürdürecek olan santral, bilim insanlarına göre her an büyük bir kazaya sebep olabilecek potansiyele sahiptir.[2]
2016 Ermenistan parlamentosu 2026 yılına kadar kullanma kararı almıştır.[3]
Ermenistan'in %40 oranında enerji ihtiyacını karşıladığı için Metzamor nükleer santralini 2026 yılına kadar kullanma kararı almıştır. Ermenistan parlamentosunun oturumunda, Ermenistan'ın Türkiye sınırına 16 kilometre uzaklıktaki Metsamor nükleer santralinin işletim süresinin 2026 yılına kadar uzatılması konusunda Rusya ile arasındaki işbirliği anlaşmasını onayladı. Karar, 111 lehte, 1 aleyhte ve 3 çekimser oyla kabul edildi. Anlaşmaya göre, Rus şirketi "Rosatom", Ermenistan'ın enerji ihtiyacının yüzde 40'ını karşılayan nükleer santralin genel tamir ve ekipman değişiminden sorumlu olacak, aynı zamanda bakım ve personel yetiştirme işlerini de yürütecek.
Olası bir nükleer kaza sonucu radyoaktif gazların atmosfere açılması durumunda sadece çevre illerin değil çevre ülkelerinde etkilenmesi muhtemeldir. Nükleer reaktörlerin büyük çoğunluğunda bu olasılık dünyaya meteor düşmesine denk bir ihtimalde olsa Sovyet tipi eski reaktörlerde tasarımsal olarak bu ihtimal daha yüksektir.[4] Reaktör kalbinin olduğu binanın kalın beton zırhlamaya sahip olması (Çernobil reaktör kazasında yoktu) radyoaktif gazların atmosfere açılmasını önler.
Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK) olası bir nükleer kaza sonucuda ortaya çıkabilecek doğal radyasyon seviyesindeki artıştan haberdar olmak ve gerekli müdahalede bulunabilmek için Radyasyon Erken Uyarı Sistemi Ağı (RESA) kurmuştur.[2] 24 saat kesintisiz çalışan sistem Türkiye genelinde kurulu 78 istasyon vasıtası ile bölgelerdeki radyasyon düzeylerini sürekli kontrol etmekte ve havadaki Gama ışınındaki artış uyarı eşik değerinin üzerine çıktığında Ankara'daki TAEK Kriz Merkezi'ni otomatik olarak uyarmaktadır. Bu istasyonlardan 14 adeti ise Metzamor'a yakın bölgelerde konuşlandırılmıştır.[2]
1979'dan beri devrede olan santral için Türkiye'nin resmi bir girişimi olmamıştır. Ancak sivil toplum örgütleri bazında santrale karşı çıkma söz konusudur.[5] Nisan 2016 tarihinde Enerji Bakanı Berat Albayrak nükleer enerji karşıtlarına seslenerek "Enerjinizi Ermenistan'daki santrali protesto etmek için harcarsanız, Türkiye'ye çok daha büyük hizmet verirsiniz. 40 küsur yıllık bir teknoloji, ciddi riskleri ve sıkıntıları beraberinde barındırıyor. Sadece Ermenistan için değil, bütün dünya coğrafyası için tehlikeli" diye konuştu.[6]
İsim (Santral, reaktör ünite veya kod)
Reaktör tipi
Durumu
MW net üretim
MW brüt üretim
Hizmete geçiş
Hizmetten çıkış
GWh, elektrik şebekesine verilen miktar [7]
Metzamor - 1 VVER-440 Model v270 Hizmet dışı 376 408 1976-12-28 28.12.1976 1989-02-25 25.02.1989 25.266
Metzamor - 2 VVER-440 Model v270 Hizmette 376 408 1980-01-05 05.01.1980 2016-99-99 2026 44.198
Metzamor - 3 VVER-1000 Planlanan 1060 - - 2026 2016-99-99 - -
Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]
^ a b Yeşil Iğdır Gazetesi, 4 Ağustos 2004, Sayı: 10702, sf. 1-2.
^ a b c "TAEK Sayfası". 11 Nisan 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Şubat 2008.
^ "Ermenistan nükleer santrali 11 yıl daha kullanacak". Milliyet. 9 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mayıs 2015.
^ E. E. Lewis, Nuclear Power Reactor Safety, Ch. 2-1
^ "www.turksam.org". 11 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2016.
^ "Arşivlenmiş kopya". 15 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2017.
^ Hizmete geçişten 31 Aralık 2006 ya kadar elektrik şebekesine verilen net elektrik miktar.
Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]
TAEK Sayfası
Sınırımızdaki Çernobil: Metsamor Nükleer Santrali(11 Temmuz 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.)
Metsamor sancısı!(15 Ağustos 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.)
“KAFKASYA’NIN FUKUŞİMASI” METSAMOR’A DİKKAT - diplomatik gözlem
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Metzamor_Nükleer_Santrali&oldid=26510567" sayfasından alınmıştır
Kategori:
Ermenistan'daki nükleer enerji santralleri
Gizli kategori:
Webarşiv şablonu wayback bağlantıları
Sayfa en son 21.29, 10 Kasım 2021 tarihinde değiştirildi.
Metin Creative Commons Atıf-BenzerPaylaşım Lisansı altındadır; ek koşullar uygulanabilir. Bu siteyi kullanarak, Kullanım Şartlarını ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursunuz.
Vikipedi® (ve Wikipedia®) kâr amacı gütmeyen kuruluş olan Wikimedia Foundation, Inc. tescilli markasıdır.