Sosyal güvenlik sistemimizde kayıtdışı istihdamla mücadelede kullanılan yöntemlerden birisi de asgari işçilik uygulamasıdır. Buna göre SGK, kamu ihalelerinde veya özel bina inşaatlarında bildirilen sigorta gün ve kazançlarının yeterli olup olmadığını kontrol eder. SGK, yeterli işçilik bildirmiş olan işverenlere ilişiksizlik belgesi verir ve bu belgeyle teminat iadesi veya yapı kullanma izin belgesi alınır. Tahmin edebileceğiniz gibi ilişiksizlik belgesi işverenler açısından hayati önemi haizdir.
Öte yandan işverenlerin hangi işte ne kadar işçilik bildirmeleri gerektiği SGK bünyesindeki Asgari İşçilik Tespit Komisyonu tarafından belirlenir. Daha önce belirlenmiş oranlara işverenlerin yaptıkları itirazlar da yine bu komisyon tarafından karara bağlanır. Şimdiye kadar bu konuda tek bir komisyon görev yaptığı için, işverenler komisyon kararlarındaki gecikmelerden sürekli şikayet ediyordu. Fakat SGK’nın aldığı son kararla komisyon sayısı üçe çıkarılıyor ve İstanbul, Ankara ve İzmir illerinde görev yapması sağlanıyor. Böylece örneğin İstanbul’daki işveren, Ankara’ya gitmeden işçilik tespitini İstanbul’da çok daha kısa sürede yaptırabilecek. Bu çalışma için SGK İşverenler Prim Daire Başkanı Dr. Mehmet Bulut’u kutluyorum.
Aylık kesilir, suç duyurusunda bulunulur
Soru: Sadettin Bey, ikinci eşinin ölümünden sonra dul maaşı alan bir kadın, daha önce boşanmış olduğu birinci eşiyle birlikte imam nikahlı olarak aynı evde yaşarsa, SGK’ya şikayet edilmesi durumunda bu kadının vefat etmiş ikinci kocasından almış olduğu dul maaşı kesilir mi? Bu kadın kocasıyla değil de başka erkekle imam nikahlı olarak aynı evde yaşarsa ölen eşinden bağlanmış olan dul maaşı kesilir mi? Özlem B.
Cevap: Değerli okurum, sosyal güvenlik sisteminde dul aylığının amacı, eşini kaybetmiş olan bayan veya erkeğin yaşayacağı ani gelir kaybını telafi etmektir. Bunun için en temel şart ise dul eşin evlenmemesi yani başka bir hayat arkadaşıyla ekonomik dayanışma imkanına kavuşmamasıdır. Resmi nikah kıyılmasa dahi, dul aylığı alan kişi başka bir kişiyle sürekli birlikte yaşamaya başladığında, dul aylığının amacı ortadan kalkmış oluyor. Dolayısıyla şikayet veya başka bir sebeple SGK bu durumu tespit ettiğinde dul aylığını kesiyor, haksız ödenen aylıkları geri istiyor ve bu kişi hakkında suç duyurusunda bulunuyor.
Borçlanarak emekli olursunuz
Soru: Benim 1983 senesinde sigorta girişim var. 1991 yılına kadar boşluklarla birlikte 4 yıl fiilen çalıştım. 1991 yılından beri İsveç’te bulunuyorum. Burada 2000 yılında çalışmaya başladım ve halan çalışıyorum. Buna göre Türkiye’den emekli olma hakkım var mıdır? Ne yapmam gerekiyor? Sevgi B.
Cevap: Sevgi Hanım, Türkiye’de çalıştığınız günleri yurtdışı hizmet borçlanmasıyla 5000 güne tamamlamanız halinde emekli olabilirsiniz. Borçlanmayı hemen yapıp ödeyebilirsiniz. Fakat aylık bağlanabilmesi için İsveç’te çalışmamanız veya ikamete dayalı gelir-aylık almıyor olmanız gerekir.