Ülkeler arasında öğrenci kalitesini ölçmede ve kıyaslamada en fazla referans alınan ölçüm yöntemi Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) tarafından hazırlanan Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (PISA) testidir.
Bu araştırma 3 yılda bir yapılmaktadır ve 15 yaş grubundaki öğrencilerin fen, matematik ve okuma alanlarındaki becerilerini ölçmektedir. Türkiye 2003 yılından itibaren bu araştırmaya katılmaya başlamıştır.
Ülkemiz son olarak yapılan 2018 PISA araştırması sonuçlarına göre Matematik'te 42., Fen'de 39., Okuma Becerisi'nde ise 40. sırada yer almıştır. Bu son araştırmaya yaklaşık 70 ülke katılmıştır.
Kıyaslama sonuçlarını TUİK'in açıkladığı verileri (Uluslararası İndeksler / İkinci Sayfa / PISA) baz alarak veriyoruz. Bu dökümanın 2019 yılı sonunda alınmış kopyasında bağlantıdan ulaşabilirsiniz. Ayrıca, konuyla ilgili olarak Milli Eğitim Bakanlı'ğının PISA ile ilgili açıklamasını da inceleyebilirsiniz.
Türkiye'de ve dünyada öğrenci kalitesi yıllara göre nasıl değişiyor?
Ülkemizi diğer ülkelerle kıyaslamak adına birkaç referans ülke seçmemiz gerekiyordu. Bu ülkeleri şu şekilde seçtik:
• Batı'daki büyük ve gelişmiş ülkeler: Amerika, Almanya, Fransa, Birleşik Krallık (İngiltere)
• Eğitim kalitesi yönünden en başarılı örnekler: Finlandiya, Japonya
• Bölgesel komşularımız: Yunanistan, Bulgaristan, Romanya, Rusya
• Başarısız ülke örneği: Endonezya
Bu kadarıyla bile vereceğimiz grafikler yeterince karışacak.
Matematik becerisinin yıllara göre değişimi
Aşağıdaki grafikte yukarıdaki açıklamaya göre seçtiğimiz ülkelerin matematik becerilerinin son 5 PISA sınavına göre değişimini görebilirsiniz.
Fen becerisinin yıllara göre değişimi
Aşağıdaki grafikte yukarıdaki açıklamaya göre seçtiğimiz ülkelerin fen becerilerinin son 5 PISA sınavına göre değişimini görebilirsiniz.
Okuma becerisinin yıllara göre değişimi
Aşağıdaki grafikte yukarıdaki açıklamaya göre seçtiğimiz ülkelerin okuma becerilerinin son 5 PISA sınavına göre değişimini görebilirsiniz.
Sonuçların Değerlendirmesi
• Ülkelerin her üç sınavda aldıkları puanlar birbirleriyle uyumlu. Yani başarılı olan ülkeler her üç dalda da başarılı, başarısız olanlar da hepsinde başarısız.
• 500'ün üstü gerçekten çok iyi, 400'ün altı ise gerçekten çok kötü. Umarım bir gün ülke olarak tüm branşlarda 500'ün üstünü görebiliriz.
• Diğer ülkelerde ufak tefek dalgalanmalar görülürken, ülkemiz 2015 yılında çok sert bir dalgalanma yaşamış. Ardından 2018 yılındaki araştırmada tekrar eski trendini bulmuş. Kıyaslamaya tabi tuttuğumuz ülkelerde bu kadar sert değişimler gözlemlenmemiş. Ama ufak tefek dalgalanmalar hepsinde var.
• Batılı büyük ve gelişmiş ülkeler genel olarak 450-500 bandını yakalamış. İlk aşamada bu aralığa sağlam bir şekilde yerleşmek doğru bir hedef olabilir.
• 2018 araştırmasında her üç branşta da 450 bandının üzerinde puan almışız. Bu güzel, ama yeterli değil. Özellikle 2015 araştırmasındaki düşüş iyice analiz edilmeli. Genel trend'in dışında bir davranış olduğundan eğitim kalitesi düşmüştür demek çok zor. Sınava tabi tutulan öğrenci seçiminden mi, veya soruların iyi çevrilmemesinden mi, ya da başka bir sebepten mi kaynaklanıyor; iyice araştırılması gerekiyor.
• Genel olarak Yunanistan, Bulgaristan, Romanya aralığında sonuçlar elde etmişiz. Bu sonuçlar coğrafya ile uyumlu görünüyor. Yine de Yunanistan bir adım daha önde. İyi takip edilmesi lazım.
• Keşke İran ve Mısır gibi ülkeler de PISA araştırmasına katılsa! Bu haliyle, doğu ve güneyimizle ilgili analizler biraz eksik kalıyor. Sonuçta, nüfus ve demografik yapı olarak buralardan da öğeler barındırıyoruz.
• En başarılı eğitim sistemlerinden birine sahip olan Finlandiya'da gözle görülür bir düşüş devam ediyor. 15 yıl içerisinde, neredeyse her üç dalda da 50'şer puan kaybetmişler. Çok ilginç değil mi, acaba neden?