Ali Şükrü Bey, ülkenin kaderinin İsmet Paşa liderliğindeki Lozan Heyeti’ne emanet edilemeyeceğini belirtip “Mehmetçiğin süngüsüyle kazanılan bu muazzam zafer Lozan’da heba edilmiştir” demişti.
27 Mart Ali Şükrü Bey'in şehadet yıldönümüydü. Ali Şükrü Bey kısacık ömrünü dinine ve milletine adayan bir münevver, bir mücadele âbidesiydi.
Ali Şükrü Bey’in cenaze töreninden bir görünüş (Osman Kaya fotoğraf arşivi)
1884 yılında Trabzon Şarlı'da (Beşikdüzü) dünyaya geldi. İlköğretimini memleketinde gördü. Daha sonra İstanbul'a gitti ve Mekteb-i Fünûn-ı Bahriyye-i Şâhâne’ye girdi. Akabinde harbiye sınıfına geçti ve 1904'te mezun olarak teğmen rütbesiyle orduya katıldı.
1909’da kurulan Donanma-yı Osmânî Muâvenet-i Milliyye Cemiyeti’nin kuruluş çalışmalarında yer aldı ve yüzbaşı rütbesindeyken, Erkân-ı Harbiyye Bahriye Reisi Râsim Paşa ile birlikte, cemiyetin yönetim kuruluna girdi. Bu sırada, Donanma Mecmuası'nın yayınlanmasında önemli görevler üstlendi.
İngiliz gazetelerinde Osmanlıyı savundu
Bir ara İngiltere'de bulundu. O dönemde İngilizceden eğitim ve sosyoloji konularında tercümeler yaptı. Liverpool Times gazetesinde makaleler yazarak, Osmanlı aleyhindeki yazılara cevaplar verdi.
1918 yılında Esad Paşa'nın öncülük ettiği Milli Kongre faaliyetlerinde yer aldı. İzmir'in Yunanlılar tarafından işgali sonrası düzenlenen meşhur Sultanahmet Mitingi'ne katkıda bulundu.
Mücadelenin İstanbul'dan Anadolu'ya kayması gerektiği fikrindeki bazı arkadaşlarıyla birlikte Trabzon'a gitti. O sırada ikinci kongresini yaparak silahlı mücadele kararı veren Trabzon Muhâfaza-i Hukūk-ı Milliyye Cemiyeti’nin faaliyetlerine iştirak etti.
Osmanlı Mebusan Meclisi'nden TBMM'ye
Son Osmanlı Meclis-i Meb‘ûsanı seçimlerinde Trabzon’dan milletvekili seçildi ve etkin azalardan birisi oldu. İşgal kuvvetleri, 16 Mart 1920'de İstanbul'u işgal edince Meclis işgal kuvvetlerince kuşatıldı ve bazı milletvekilleri tutuklandı. Mebusan Meclisi, bu gelişmeler üzerine "mebusluk vazifesinin yapılması için uygun bir ortam oluşuncaya kadar" çalışmalarına ara verdi. Sultan Vahdeddin de 11 Nisan 1920'de son Osmanlı Mebusan Meclisi'ni tatil etti. Heyet-i Temsiliye Reisi Mustafa Kemal, 19 Martta bir genelge yayınlayarak, Osmanlı Mebusan Meclisi üyelerini Ankara'ya davet edince Ali Şükrü Bey de yakın arkadaşı Mehmet Akif (Ersoy) Bey ile meclisin açılışına katıldı.
Birinci Meclisin en aktif üyelerinden birisiydi. Milli Mücadele'nin en kritik zamanında Kayseri'de Ulucami'de 'Mukaddes Cihad' başlıklı bir konuşma yaptı. Bu konuşması Sebîlürreşâd dergisinde yayımlandı ve Anadolu'ya dağıtıldı.
Ankara'da içkiyi yasaklattı
Meclis'in açılmasından 5 gün sonra 28 Nisan 1920’de verdiği ilk kanun teklifi, 14 Eylül 1920 tarihinde Men‘-i Müskirat Kanunu adıyla kabul edilerek yasalaştı. Ankara'da içki yasağı başladı.
Mecliste Mustafa Kemal'in başkanlığını yaptığı ve birinci grup diye anılan Müdâfaa-i Hukuk Grubu’na muhalif olan, başkanlığını Erzurum milletvekili Hüseyin Avni Ulaş Bey’in yaptığı ikinci grubun sözcülüğünü, Ali Şükrü Bey üstlendi.
Özellikle Başkumandanlık Kanunu ile Mustafa Kemal'e verilen olağanüstü yetkilerin Meclisin egemenliğine aykırı olduğunu; İstiklâl mahkemelerinin kurulması görüşmelerinde ise bu mahkemelerin sadece savaş suçlarına yönelik çalışması gerektiğini, bunun dışındaki konularda yargı faaliyetlerinde bulunmasının siyaset kurumuna darbe vuracağını dile getirdi.
Lozan'a itiraz etti
Lozan Konferansında Türk Heyetinin başkanlığını yapan İsmet İnönü, 26 Şubat 1923 tarihinde düzenlenen gizli celsede, Meclis’e gelişmeler hakkında bilgi verdi. Günlerce süren sert tartışmalar oldu. En sert tartışma ise 5 Mart günü yaşandı.
Ali Şükrü Bey, Musul meselesinin ertelenmesi halinde Mısır ve Girit gibi kaybedileceğini; Ege adalarının Yunanistan’a bırakılması hâlinde ise Anadolu’nun savunulamaz duruma geleceğini vurguladı. Ülkenin kaderinin İsmet Paşa liderliğindeki Lozan Heyeti’ne emanet edilemeyeceğini belirtti ve konuşmasını “Mehmetçiğin süngüsüyle kazanılan bu muazzam zafer Lozan’da heba edilmiştir” sözleriyle tamamladı.
Suikaste kurban gitti
Ali Şükrü Bey’in çıkardığı Tan’ın 30 Mart 1923 tarihli nüshasının ilk sayfasının başlığı
Ali Şükrü Bey, bu konuşmayı İstanbul'dan Ankara'ya taşıdığı kendisi tarafından yayınlanan Tan gazetesinde yayınladı. Yazının akabinde 27 Mart 1923 Salı akşamı sonrası Ali Şükrü Bey'den haber alınamaz oldu. Cesedine ancak 29 Mart günü, Ayrancı’daki Papazınbağı mevkiinde gömülmüş vaziyette ulaşıldı. Naaşı 10 Nisan 1923 Salı günü, Trabzon’da İskenderpaşa Camii’nde kılınan cenaze namazından sonra Boztepe Kabristanı'na defnedildi. Böylece yeni rejimin en güçlü rakibi bertaraf edilmiş oldu.
Allah rahmet eylesin!
DÜŞÜNCE
ALİ ŞÜKRÜ BEY
LOZAN
TAN GAZETESİ
TBMM
MUKADDES CİHAD
SUİKAST
MEHMET ALİ TEKİN
Mehmet Ali Tekin
Bize Ulaşın
Bir proje fikrim var
Sizinle çalışmak istiyorum
Basın sponsoru arıyorum
Bir şeyler söylemek istiyorum
Sosyal Medya
Bip Kanalı
Instagram
Twitter
Facebook
YouTube
Hakkımızda
Medya Kiti
Gizlilik Politikası
Kişisel Verilerin Korunması
Mobil Uygulamalar
Sosyal Medya
Kullanım Koşulları
Çerez Politikası
Künye
Site Haritası
Muhabbetle
İstanbul'da yapıldı.Tüm hakları saklıdır, Net Medya 2020GZT.com altında yayınlanan köşe yazıları ve haberlerin tüm hakları Albayrak Medya A.Ş.’ye aittir. Kaynak gösterilse veya habere aktif link verilse dahi köşe yazıları ve haberlerin tamamı ya da bir bölümü kesinlikle kullanılamaz.
YASAL UYARI: BIST isim ve logosu "Koruma Marka Belgesi" altında korunmakta olup izinsiz kullanılamaz, iktibas edilemez, değiştirilemez. BIST ismi altında açıklanan tüm bilgilerin telif hakları tamamen BIST'e ait olup, tekrar yayınlanamaz. Piyasa verileri DirectFN Finansal Veri ve Teknoloji Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından sağlanmaktadır. BİST hisse verileri 15 dakika gecikmelidir.
ÇEREZ POLİTİKASI
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunundaki amaçlar ile sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerezler kullanılmaktadır. Detaylı bilgi için çerez politikamızı inceleyebilirsiniz.