FAİK AKÇAY* / Diller arasında egemenlik kurma yarışı, bu yarışta devletin taraf olması, topluma ayrışma tohumları ekilmesi demektir. Handan Çağlayan bu soruna ışık tutuyor
Okula giden dört kardeş düşünün. Birisi İngilizce, öteki Fransızca, diğeri Almanca, dördüncüsü de Rusça ya da Çin’ce öğrenmiş olsun. Bir süre sonra bu dilleri konuşmaya başlasınlar. Dört kardeş, dört ayrı dil konuşmakla kardeşliklerini yitirmiş olmazlar. Dört farklı dili konuşmalarına karşın kardeştirler. Bu bağ onların biyolojik, kopmaz bağlarıdır.
Bir mahallede doğup birlikte yaşayan insanlar arasında da buna benzer bir bağ vardır. Türk anne-babadan olan, anadili Türkçe olan, Kürt anne-babadan olan, anadili Kürtçe olan, Süryani anne babadan olan, anadili Süryanice olan, Ermeni anne-babadan olan, anadili Ermenice olan çocuklar, dilleri farklı, yaşadıkları kültürel değerler ayrı ayrı olmasına karşın, belli bir toprak parçasını birlikte paylaşmaktaysalar, aralarında kardeşçesine bağlar vardır. Olmalıdır, doğal olan budur.
Ayrı dilleri konuşmalarına, ayrı soydan gelmelerine karşı, milyonlarca Kürt Türk’le, Türk Kürt’le, Türk Ermeni’yle, Ermeni Türk’le evlilik bağı kurarak birarada yaşamı seçmişler, başarıyla birlikteliklerini yürütmektedirler. Dışarıdan, egemen yapıların karıştırması olmadığı sürece, halkların kendi arasında hiçbir sorun yaşanmadan, birarada yaşamanın yolları bulunmaktadır.
Anlamsız olan, kardeşlerin ayrı dilleri öğrenip konuşmaları, ayrı dilleri, yaşam ölçüleri olan anne-babadan doğanların birarada yaşaması değil, bu farlılıkların birbirlerine hoşgörüyle yaklaşamamasıdır. Birinin ötekini dışlamaya, aşağılama, boğmaya çalışması, yapılmaması gereken davranış biçimidir. Bunun yapıldığı toplumlarda, toplumsal yaşamın tadı, tuzu kalmaz. Türkiye’miz bu Yeryüzü parçalarından biridir.
Binlerce yıl aralarında küçücük bir sorun olmadan yaşayan halkları birbirlerine düşürerek, bundan yarar sağlamanın, bir avuç çıkarcıdan başka kimseye yarar sağlamadığı bilinmektedir.
Araştırmacı-yazar Handan Çağlayan, “Aynı Evde Ayrı Diller” (Çağlayan, Handan, Aynı Evde Ayrı Diller, DİSA Yayınları, Diyarbakır, 2014) adıyla okurlara sunduğu özgün bir alan araştırması yapmıştır. Bu çalışma, ülkemizin uzun süredir halının altına süpürdüğü çift dillilik sorununu ortaya çıkaran bir çalışmadır.
Diller arasında egemenlik kurma yarışı, bu yarışta devletin taraf olması, topluma ayrışma tohumları ekilmesi demektir. Handan Çağlayan bu soruna ışık tutmaktadır.
Dillerin yaşaması, gelişmesi, yok olması, insanlık tarihi boyunca gözlenmiş, küresel bir olgudur. Her şey gibi diller de, zaman içinde değişmekte, gelişmekte, belli süre sonunda insanlığın yaşamından silinmektedir. Bir dilin geliştirilmesi, korunması, ortadan kaldırılması, zorlamayla olmaz. Devlet ya da başka kurumların zoruyla ortaya çıkan, gelişen ya da yok olan diller görmek oldukça güçtür. Bunun uzun süre olanaklı olduğu görülmemiştir. Diller toplumsal yaşamın doğal akışı içinde ortaya çıkar, gelişir, yok olurlar. Bir dilin yaşaması ya da ortadan kaldırılması için yapılan zorlamalar, dillere kalıcılık, yok olma gibi olumlu etki yerine, ayrışmalara, ötekileştirmelere neden olmaktadır.
Alan araştırmaları, toplumsal sorunları yaşayanların ağzından, birinci kaynaktan dinlenerek ortaya çıkaran çalışmalardır. Resmî tarihin gizlemeye, yok etmeye çalıştığı, üstünü örttüğü bilgileri gün yüzüne çıkarmanın en etkili yollarından biridir bu tür çalışmalar. Yazılı kaynaklardan elde edilen bilgiler, genellikle egemen yapının baskısıyla, bu yapının isteği doğrultusunda gerçekleri saptırırken, sorunları yaşayanların birincil kaynaklara dayanarak oluşturdukları sözlü tarih çalışmaları, daha yansız, daha gerçekçi olabilmektedir. Handan Çağlayan’ın çalışması bu nitelikte bir yapıttır.
Yerel kültürler, kendilerine özgü doğal yaşam akışı içinde kuşaktan kuşağa taşınmaktadırlar. Gerçeğe en yakın bilgiler, belgeler bu doğal akışın izlerini yakalamakla gerçekleşebilmektedir. Yaşanan gerçekliklerin, bu gerçekleri yaşayanların tanıklıklarıyla gelecek kuşaklara aktarılması, gerçekçi tarih yazımına belge sunulması demektir.
Handan Çağlayan, Türkiye’nin Cumhuriyet tarihi boyunca düştüğü yanlışların altını çizerek, şu saptamayı yapmaktadır:
“Dilsel asimilasyon politikalarıyla, bir yanda Türkçenin kamusal kullanımı yaygınlaştırma yoluna gidilirken diğer yandan da Türkçe dışındaki dillerin kullanımının sınırlandırılması için önlemler alındı. Bunların başında Lozan Antlaşması ile azınlık statüsünde kabul edilen kesimler hariç, eğitimde Türkçe dışındaki anadillerin yasaklanması yer aldı. Türk Tarih Kurumu, Türk Tarih Tezi, Güneş Dil Teorisi gibi kurumlar ve ortaya atılan kuramlarla Cumhuriyet topraklarının geçmişten itibaren tek bir dilsel kültürel kimliğe ev sahipliği yaptığı tezi işlenirken, Türkçe dışındaki dil ve kimliklerin, bu kimlik içinde eritilmesinin yolları arandı.” (S. 50)
Türkiye bu tekçi tutumlarıyla ne Türkçeyi en başa çıkarabilmiş ne de öteki dilleri ortadan kaldırabilmiştir. Bunların birer zenginlik olduğunun ayırdına varamamıştır. Bu zihinsel tutuculuğun ülkeye yarardan çok zarar verdiği anlaşılmaya başlanmıştır.
Çok kültürlü, çok dilli toplumlarda, kültürler, diller arasında alt- üst ilişkilerini, önceleme- dışlama ikilemlerini yeniden üretme yerine, bu olgular arasında eşit biçimde özgürleştirici olunması zorunludur. Özellikle devletlerin bunu yapmaları en akılcı yoldur.
Kültürler, diller arasında benzerlikler, farklılıklar vardır. Toplumsal yaşamı sağlam zeminlere oturtabilmek için, bunları doğal gelişim ve işleyişleri içinde özgür bırakmanın yararlar, tersinin zararları görülmektedir. Handan Çağlayan yaptığı araştırmada bu gerçeği anlatmaya çalışmaktadır kanısındayız.
Diller, kültürler arasında yapılacak değerlendirmelerde eleştirel davranmak kaçınılmazdır. Ancak eleştirilerin çoğulculuğa zarar verecek düzeyde olmaması gerekmektedir. Çok dilliği değerlendirirken tutucu olma yerine değişimci, gelişmeci tutumlar daha anlamlıdır kanısındayız.
Handan Çağlayan’ın çalışması, 1832’lerden buyana, bu topraklarda körüklenen Tük-Kürt çatışmasının önlenmesine katkı sunabilecek yapıtlardan biridir.
*Araştırmacı- Yazar
[email protected]
Beğen0
faik akçay 2015-04-03
Müjgan Yağmur
Paylaş !
Tweet
Etiketler:faik akçay
Önceki: Cuma notları
Sonraki: TAZİYE EVİNDE ORGANİZE İŞLER
Benzer Haberler
Seçim barajı temsilde eşitsizliğin göstergesidir
11 Mayıs 2015 00:00
Örgütler devletle ilişkileriyle yüzleşmeli
20 Nisan 2015 00:00
Maraş Kıyımı’nın tanıkları tarihe ışık tutuyor
9 Şubat 2015 00:00
REKLAM
Yazarlar
Sayın Erdoğan oyunuzu HDP’ye verin siz de huzura erin biz de artık!
Murat Utkucu
Ebedi komutan
Hadi Uluengin
Rönesans ve avangart
Halil Turhanlı
Vatan hainleri
Hayko Bağdat
AKP iktidarı 47 milyar dolarlık özelleştirme, 151 milyar dolarlık devletleştirme yaptı
Süleyman Yaşar
MİT TIR’ları savaş suçu
Ulaş Doğa Eralp
Muhalefet, patronları batırmak mı istiyor
Nusret Ezer
Gazeteci kalıcı, siyasetçi geçicidir
Pelin Cengiz
Adil ve serbest seçim mi dediniz
Cengiz Aktar
İhracat hızla düşüyor
Süleyman Yaşar
Facebook’ta bizi bulun
Resmi İlanlar
Resmi İlanlar için tıklayın
Taraf 1. Sayfa
Menü
Ana Sayfa
Reklam
Künye
Abone Destek
Yatırımcı İlişkileri
İletişim
Haber Takvimi
Haziran 2015
Pts
Sal
Çar
Per
Cum
Cts
Paz
« May
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30
Kategoriler
Kategoriler Kategori Seçin Alt Manşet Basketbol Bilim ve Teknoloji Çevre Dünya Eğitim Ekonomi Galeri Güncel Her Taraf Kültür ve Sanat Magazin Manşet Politika Resim Röportaj Sağlık Spor Sürmanşet Video Yaşam Yazarlar
Bilgilendirme
İnternet baskısında yer alan Slottica tüm metin, resim ve benzeri Betwinner içeriğin hakları Taraf Gazetecilik Sanayi ve Ticaret A.Ş'ye aittir. Hiçbir şekilde basılı ya da elektronik HD film izle bir ortamda (CD, Internet vs.) kaynak gösterilse bile izin alınmadan Spinamba kullanılamaz. MostBet Аzerbaycan bukmeker kontoru haqqında ümumi baxış-icmal