Türk kahvesi, yüzyıllardır tüketilen özelliği ile geleneksel bir içecek olarak Türk mutfağında yerini alır. Osmanlı Türk kahvesi geleneğini dünyaya kazandırmış ve geniş topraklarda tüketilmesini sağlamıştır. Bugün hâlâ dünyanın pek çok ülkesinde Türk kahvesi bilinir ve tüketilir. Yorgunluğu hafifleten, molalara keyif, sohbetlere tat katan kahveler, kırk yıl hatırı olduğu inancıyla en vazgeçilmez ikramlardan biridir.
Türk Kahvesi Tarihi
Türk kahvesinin özelliği çekirdeğinden ziyade işlenme ve pişirilme şeklindedir. Etiyopya toprakları, kahve çekirdeklerinin ana vatanı olarak bilinir. Kaffa adlı yörede bulunması ile kahve adını alan çekirdeklerin tam ne zaman keşfedildiği ise belli değildir. Eski yazılı kaynaklarda 10. yüzyılda kahve ile ilgili ibarelere rastlanmıştır. Etiyopya'da kullanılan kahve, yıllar içinde Yemen'e ulaşmış ve Osmanlı'nın Yemen valisi tarafından beğeniyle karşılanmıştır. Yemen Valisi Özdemir Paşa, Anadolu'ya gönderdiği kahveleri saraya ulaştırmış ve Türk kahvesi bu yolculuğun sonunda doğmuştur. Kısa sürede saraydan tebaaya yayılan kahve kültürü, İstanbul'da kıraathanelerin yaygınlaşması ve kafe kültürünün oluşmasıyla herkesçe kabul görür. Günümüzde bolca tüketilen Türk kahvesi, kültürü ve geleneği ile UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras listesine 2013 yılı itibarıyla dahil edilmiştir.
Türk Kahvesi Geleneği
Dünyadaki birçok kahve türü demleme ile hazırlanırken geleneksel Türk kahvesi pişirilerek, telvesi ile servis edilir. Türk kahvesi, dünyada çekirdeği ile tüketilen tek kahvedir. Türk kahvesinin Anadolu geleneğinde yeri oldukça fazladır. İkramlık olarak kullanılan kahve, Anadolu'da yanında bir bardak su ve lokum ile servis edilir. Geleneksel kahveler, köz üzerinde, bakır cezve içinde pişirilerek hazırlanır. Küçük fincanlarda ikram edilen kahvenin köpüklüsü makbuldür. Kız isteme törenlerinde, bayramlarda kahve içmek kültürün bir parçasıdır. Ayrıca kız istemede damada tuzlu kahve içirilmesi de modern ritüeller arasında yer alır. Kahveler günümüzde ocak üstünde veya makinelerde pişirilse de ikram şekli genellikle aynıdır. Lokumun yerini farklı aromalı likörler, çikolatalar alabilirken, su yerine de meyve şerbetleri ve sodayla ikram edilebilir. Türk kahvesi geleneğinin ayrılmaz bir parçası da elbette fal bakmadır. Kahve içildikten sonra çevrilen fincan bir süre sonra açılır ve fincan içinde oluşan izlerden kahveyi içen kişiyle ilgili yorumlar yapılır.
Türk Kahvesi Çekirdeği
Türk kahvesi çekirdeği Arabica türüdür. Brezilya'da yetişen Rio Minas kahve çekirdekleri, Türk kahvesi yapımında en çok kullanılan çekirdeklerdir. Brezilya'nın yanında Vietnam, Kolombiya gibi ülkeler de dünyanın kahve ticaretinde önde gelen isimlerdir. Farklı markalar, farklı kahve çekirdeklerini, Türk kahvesi yapılabilecek kadar ince öğüterek tüketicilerine yeni tatlar vadedebilir. Arabica çekirdek Türk kahvesi için en sık kullanılan olsa da Yemen Moka çekirdeğinin de konsept kahve üreticilerince kullanıldığı bilinir. Kahve çekirdekleri kahvenin suyu ile beraber fincana konulduğu için Türk kahvesinin un veya pudra şekeri kadar ince öğütülmesi gerekir. Telve içinde çekirdek taneleri ağza gelmemelidir.
Türk Kahvesi Çeşitleri
Türk kahvesi yaygınlaştıkça, farklı damak tatlarına hitap eden kahveler de çeşitlenmiştir. Farklı yörelere ait aromalı Türk kahvesi seçenekleri bulunabilir, bazı kahveler ile sunum ve pişirme özellikleri ile diğer kahvelerden ayrılır.
Dibek kahvesi: Taşta dövülerek öğütülen kahve türüne dibek denir. Geleneksel yöntemlerle pişirilen kahve, özgün tadını taş değirmende dövülen çekirdeklerinden alır.
Mırra: Özellikle Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde sıkça tüketilen mırra, Arapça acı anlamına gelir. Sertliği ile bilinen kahve, kulpsuz fincanlarda içilir ve yaklaşık iki saatte ağır ağır pişirilerek hazırlanır.
Süvari kahvesi: Geleneksel yöntemlerle pişirilen sade kahve, cam çay bardaklarında servis edilir. Özellikle Ege Bölgesi'nde süvari kahvesine rastlayabilirsiniz. Ayrıca Tarsusi kahvesi olarak da anılır.
Sodalı Türk kahvesi: Su yerine sodayla yapılan kahvedir, hızlı kabaran ve daha köpüklü olan kahvenin taşmaması için dikkatli pişirilmesi gerekir.
Aromalı Türk Kahveleri
Kakuleli Türk kahvesi çeşitleri: Kahvenin içine bir miktar ezilmiş kakule çekirdeği katılarak hazırlanır ve kısık ateşte pişirilir. Tadında kakulenin hafif baharatlı ve ferah esintisi hissedilir.
Damla sakızlı Türk kahvesi: İçerisinde öğütülmüş damla sakızı bulunduran Türk kahvesi Ege klasiklerinden biridir. Hafif damla sakızı aromalı olan içecek, en yaygın Türk kahvesi çeşitlerinden biridir.
Sütlü Türk kahvesi: Pişirme esnasında cezveye su yerine süt konularak yapılır. Daha yumuşak içimli olan kahvenin kaymak tutmaması için karıştırılması önemlidir.
Kervansaray kahvesi: İçinde çikolatadan keçiboynuzuna, menengiç kahvesinden salep ve kremaya, damla sakızına kadar farklı birçok malzeme bulunduran kervansaray kahvesi kendinden tatlıdır. 7 karışımlı güzel Türk kahvesi olarak da bilinen kahve, şekersiz hazırlanır, hafif içimlidir.
Yöresel Türk Kahveleri
Cilveli kahve: Taze çekilmiş Türk kahvesi ile çifte kavrulmuş bademin mükemmel uyumunu sergileyen Cilveli kahve, Manisa yöresine aittir. Kıtır kıtır badem parçaları içeren kahve, damakta hoş bir tat bırakır.
Tatar kahvesi: içine kaymak konularak hazırlanan Türk kahvesi hafif içimi ile bilinir. Tatarlar tarafından yapılan kahve, içenlerin beğenisini kazanır.
Çörekotu kahvesi: Ege'de tüketilen kahve, leblebi, çörekotu, tarçın, kakule, muskat içerir. Birlikte öğütülen malzemelerin içine biraz da kahve eklenir ve karıştırılarak pişirilir.
Menegiç kahvesi: Çedene veya bıttım olarak da anılan kahve içerisinde Antep fıstığının kurutulup kavrulan parçalarını bulundurur. Kafein içermez. Süt ve şekerle yüksek ateşte pişirilen kahveye, süzülerek servis edilir.
Hatay kahvesi: Çift kavrulmuş çekirdeklerle hazırlanan kahve, son derece yoğun ve serttir. Yanında lokum ile ikram edilir.
Türk Kahvesi Faydası
Türk kahvesi faydası ve lezzetiyle sıkça tüketilir. Kanser gibi hastalıklarda önleyici olduğuna inanılan Türk kahvesi, zihinsel aktivitelerin hızlanmasına da yardımcı olur. Kafein içeriği ile odaklanmayı kolaylaştırır. Enerji vererek, tüketicilerin kendini daha zinde hissetmesine imkan tanır. Sindirime yardımcı olan Türk kahvesi besin değeri açısından avantaj sunar. Hiç kalori içermeyen Türk kahvesi, şekersiz içildiğinde kilo kontrolüne yardımcı olur. Kahve, kolesterolü düşürmeye, ağrının hafifletilmesine, depresyonun yatıştırılmasına destek verir. Antioksidan etkisi olan kahvenin alzheimer gibi birçok hastalığın önlenmesinde etkili oluğu saptanmıştır. Spor öncesi içilen bir fincan kahve, yağ yakımını kolaylaştırır. Aynı zamanda hücre yenileyici olan çekirdekler, metabolizmanın hızını da artırır. Türk kahvesinin çok ciddi bir zararı yoktur. Aşırı kahve tüketiminin uykusuzluk ve mide problemleri yapabileceği konusunda tüketiciler uyarılır. Fazla tüketimin yüksek tansiyona neden olabileceği de bilinmektedir. Kahve içilmenin yanında başka işlevlere de sahiptir.
Türk Kahvesinin Farklı Kullanım Alanları
Sinekleri uzak tutmak için bir çay tabağı içinde biraz kahve yakılabilir.
Kahve telvesi, cilde masajla yedirildiğinde hem ölü derilerden arınmaya yardım eder, hem de cilt metabolizmasını hızlandırır. İçeriğindeki kafein ile selülite karşı masaj yapılarak kullanılır. Kahve telvesi saç maskelerinde kullanılabilir.
Kahvenin kötü kokuyu bastırma özelliği nedeniyle çöp kutularının altına az miktarda dökülebildiği bilinir.
Karıncalar Türk kahvesinden uzak durduğu için karıncaların gelmesi istenmeyen noktalara, kahve ve limon karıştırılarak dökülebilir.
Pişirilmiş Türk kahvesinin sulu kısmı, keklere, tatlılara aroma vermesi için eklenebilir. Püf nokta, telvenin ayrılmasıdır.
Türk Kahvesi Saklama
Türk kahvesinin saklama koşullarının doğru sağlanması lezzete ulaşmanın koşuludur. Kahve çekirdeklerinin taze kavrulmuş olması lezzetin sırrıdır. Damak zevkine göre kavrulma derecesi değişebilir ancak Anadolu'da yapılan kahvenin ideali orta kavrulmuş çekirdektir. Kahve paketleri açıldıktan sonra 10 gün içinde tüketilmelidir. Eğer tazelik kaybolursa kahve ekşir ve kokusunu kaybeder. Türk kahvesi paketi açıldıktan sonra cam kavanozlarda veya hava almayan metal kaplarda saklanması önemlidir. Kavanoz her açıldığında kahve nem ve hava aldığı için daha çabuk bayatlar. Açıkta kalan kahve 10 gün bile sürmeden bayatlayabilir. Çok sık kahve tüketmeyen kişilerin, kahve bayatlamaması için daha küçük gramajlarda kahve alması önerilir. Nadiren kahve tüketen kişiler tek kişilik Türk kahvesi paketlerini tercih edebilir. Aileler için ise 100 gr Türk kahvesi paketleri mevcuttur. Kalabalık gruplar için Türk kahvesi 500 gr ve kilogramlık paketlerde alınabilir. Türk kahvesinin bayatlamaması için, kahve kavanozuna bir kesme şeker atılabilir. Kahvenin oda sıcaklığında kalması ve kavanoz içinde metal kaşık bulunmaması önem arz eder. Ürün ışıktan da etkilenir, bu nedenle cam kavanozda muhafaza edilse dahi cam koyu renkli olmalıdır. Lezzetli koyu Türk kahvesi için ölçü kahvenin kavrulma derecesine, çeşidine, aromasına göre değişebilir. Herkesin damak tadı farklı olduğu için kahve tarifi de sık sık farklılık gösterir.
Türk Kahvesi Yapımı
Genel olarak kahve yapımı adımları ise aynıdır. Kahve, varsa şeker ve su cezveye alınır. Karıştırılan kahve, pişmeye bırakılır. Köpürdüğünde ocaktan alınarak servis edilir.
Şekersiz Türk Kahvesi: Sade kahve yaparken 1 tatlı kaşığı kahve ve 1 fincan su kullanabilirsiniz.
Az Şekerli Türk Kahvesi: Az şekerli Türk kahvesi için 1 tepeleme tatlı kaşığı kahve, bir çay kaşığı şeker ve 1 fincan su kullanılır.
Orta Şekerli Türk Kahvesi: Orta şekerli kahve için 1 tepeleme tatlı kaşığı kahve, 2 çay kaşığı şeker ve 1 fincan su yeterlidir.
Şekerli Türk Kahvesi: Şekerli kahve yapacaksanız 1 tepeleme tatlı kaşığı kahve, 3 çay kaşığı şeker ve 1 fincan su tercih edebilirsiniz
Türk Kahvesi Tüketimi
Kahve porsiyonu sayısına göre şeker ve kahve oranını artırabilirsiniz. Kahve cezvenizin de porsiyona uygun olduğundan emin olarak hazırlıklarınızı yapabilirsiniz. Türk kahvesi günün her anında içilebilir ancak biyolojik sistem ve kahvenin etkileri dikkate alındığında içmek için ideal saatler bulunur. İnsanların kendini dinç hissetmesini sağlayan kortizol hormonu günde üç saat diliminde daha çok salgılanır. Kahvenin kafein içeriği nedeniyle, kortizol salgılanan 08.00-09.00, 12.00-13.00, 17.30-18.30 saatlerinin dışında tüketilmesi önerilir. Kahve ile beraber su getirildiğinde önce kahvenin sonra suyun içilmesi gerektiği zannedilir. Oysa önce su ile ağız temizlenmeli ardından kahvenin tadına bakılmalıdır. Kahvenin tadı, su ile temizlenmiş bir ağızda daha iyi hissedilir. Kahveyi içtikten sonra suyu bir dikişte bitirmek, ev sahibine kahvenin lezzetsiz olduğu mesajını verir. Kahvenin bir dikişte içilmemesi önerilir. İlk yudumla köpüğün alınması, ardından aralıklarla içilen kahvenin tadına varılması tavsiye edilir. Kahvenin yanında lokum veya çikolata yemenin ise belli bir kuralı yoktur. Kahve fincanının ağzının fazla geniş olması, köpüğün servis esnasında kaçmasına neden olabileceğinden daha dar ağızlı ve ideal boyutlardaki küçük fincanlarda içilmesi öneriler arasında yer alır.
Türk Kahvesi Servisinde Dikkat Edilmesi Gerekenler
Kahvenin fincandan damlamaması gerekir.
Kahve sunulurken yanında küçük su bardakları konulur. Suyun içine damla sakızı da atılabilir.
Yandan çarklı adı verilen sunum şeklinde ise kahve şekersiz olur ve fincan tabağına kesme şeker konulur. Aynı kıtlama çayda olduğu gibi kahve içerken şekerler yenerek tüketilir.
Eğer fal bakılacaksa, fincan tabağı açık renkli ve desensiz olmalıdır.
Kahve servis edilirken sıcak olmalıdır, Türk kahvesinin sıcak tüketilmesi geleneklerde yer almaz. Modern yorumlarda ise buzlu Türk kahvesine bile rastlanır.
Kahve Yapımının Püf Noktaları
Kahve yaparken bazı noktalara dikkat etmek, lezzette büyük fark oluşturur. Püf noktalar dikkate alınarak yapılan tarifler çok daha köpüklü, lezzetli kahveler yapmanıza yardımcı olur. Kahve yaparken buz gibi, soğuk su kullanmak kahveni daha köpüklü olmasını sağlar. Türk kahvesi servis edilirken, önce fincanlar yarım doldurularak köpük paylaştırılır. Ardından kahvenin kapanı fincanlara eklenir. Servis sırasında cezve ile fincan mesafesi olabildiğince az olmalı ve yavaşça kahve dökülmelidir. Kahvenin kısık ateşte pişmesi gerekir, ne kadar ağır pişerse kahve o kadar lezzetli olur. Pişme süresince kahveyi karıştırmak köpüğün kaçmasına neden olur, ocağa koyarken bir kez, iyice karıştırmak yeterlidir. Kahvenin daha sıcak olması için fincanların yarısı doldurulduktan sonra cezve bir kez daha kaynamak üzere ocağa alınabilir. Birkaç saniye kaynayan kahve fincanlara doldurulur. Kahveyi defalarca pişirerek servis etmek gelenekler arasında yer alır. Bu tip, defalarca pişirme ile hazırlanan kahve "devebatmaz" kahvesi adını alır. Bol köpüklü kahvelere "mandabatmaz" adı da verilir. Kahve koyarken yeterince yavaş olamıyorsanız, köpüğü fincanlara kaşıkla dağıtmayı tercih edebilirsiniz.
İyi Kahve Nasıl Anlaşılır?
İyi bir kahvenin taze olması gerekir, kapağı kapalı cam kavanozlarda saklanmalıdır, incecik çekilmelidir. Kahvenin telvesi pürüzsüz olmalıdır çünkü taneler ne kadar belirginse kahvenin kalitesi o kadar düşüktür. Kahvenin telvesi fincanın onda birinden fazla olmamalıdır. Çok veya az telveli olması lezzetini, kahve kalitesini direkt etkiler. İyi bir kahvede muhakkak yoğun köpük bulunmalı, kahvenin koyu kahverengi rengi fincanın üstünden görülmemelidir. İyi kahve hafif yoğun olur. Su gibi çok duru kahve, iyi yapılmamış, yeterince pişirilmemiştir. İyi bir kahvenin bol köpüklü, yoğun kıvamlı olması gelenektir. Çok sulu veya çok yoğun kahveler ideal orana uyulmadığını işaret eder. Türk kahvesi satın almak ve iyi bir kahve hazırlamak isteyenler, çekirdeğin tazeliğinden Türk kahvesi malzemeleri oranına, kahvenin kıvamına, sunumuna kadar her noktaya dikkat etmelidir.
Türk Kahvesi Fiyatları
Türk kahvesi kg fiyatı, kahvenin markasına, aromasına, kavrulma derecesine göre değişiklik gösterir. Kahvelerin fiyatı paket gramajına göre farklılaşır. 6 gr Türk kahvesi paketleri tek fincanlık Türk kahvesi yapmanız için tasarlanır. Tekli Türk kahvesi ambalajları en küçük ve uygun fiyatlı alternatifleri oluşturur. Ev tipi kullanım için standart paket Türk kahvesi 250 gr veya 100 gr ağırlığındadır. Kahveler bazen set halinde de sunulabilir. Setlerde kahve fincanı, cezve ve kahve yer alabilir. Tüketiciler kahve keyfi için sevdiklerine hediyelik setlerden seçebilir. Daha yüksek fiyatlı olan yöresel ve aromalı Türk kahvesi hediye olarak seçilebilir. Türk kahvelerinin hediyelik alternatifleri genellikle metal veya cam kutudadır. Günlük kullanım için alınanlarsa alüminyum paketler sayesinde tazeliğini korur ve daha uygun fiyatlarla alıcı bulur. Kafeinsiz kahveler de sıradan kahve çeşitlerinden daha yüksek fiyatlarla etiketlenir. Son yıllarda pişirilmeden, yalnızca su ile karıştırılarak hazırlanan kahveler de tüketicilerle buluşmuştur. Oldukça pratik olan ve hızla hazırlanan kahveler, birim fiyatta pişirilen versiyonlarından daha pahalı olabilir. Ancak yolculuklar ve yoğun çalışma saatleri için kolaylık sunduğundan dolayı sıkça tercih edilir.
Sevdikleriniz Türk kahvesi al dediğinde siz de kaliteli Türk kahvesi sipariş işlemleri için Trendyol avantajlarını kullanabilirsiniz. Online fırsatlarla sunulan kahveleri hemen kolaylıkla sepetinize ekleyin ve kahve keyfinize Trendyol ayrıcalıklarını katın. Alışverişe şimdi başlayın, çeşit çeşit Türk kahvesi ile molalarınızı taçlandırın.