Devletleri çok çeşitli şekilde sınıflandırabiliyoruz. Uluslararası hukukta önemli bir ayrım olan yapısına ve niteliğine göre devletten bahsedeceğim.
Yapısına Göre Devlet
Üniter Devlet
Birleşik Devlet
Monarşi Birlikleri ( 1.Şahsi Birlik / 2.Gerçek Birlik)
Federatif Birlik ( 1.Federasyon / 2.Konfederasyon)
Üniter Devlet: Tek bir merkezi yönetim tarafından yönetilir. Asıl yetki merkezdedir. İdari vesayet, merkezi yönetime üstünlüğü sağlar. Merkezi yönetimin atadığı vali yerel alandaki belediye başkanını denetler. Yerel yönetim merkezi yönetimin idari vesayeti altındadır.
Birleşik Devlet: Bu devlet türünde siyasal iktidar tek bir merkezde toplanmamakta, farklı siyasal merkezler arasından paylaşılmaktadır.
Monarşi Birlik (Şahsi Birlik): Bir kralın birden fazla yönettiği devlet vardır. Devletler ayrı ama o kişinin şahsı dolayısıyla bu devletler bir devlet gibi görülür. Örneğin; İngiltere, uzun süre 1714-1837’e kadar bu şekilde yönetilmiştir. Bugün ki İngiltere krallığının başındaki kişi ise Hannover soyundan gelmektedir.
Gerçek Birlik: Krallıkların birleşip bir devleti yönetmesidir. Şu andaki Birleşik Krallıkları diyebiliriz.
4.1) Federatif Birlik (Federasyon): Birden fazla devlet bir araya geliyor. Ama nasıl bir araya geliyor? Ayrı bir hukuk kişisi (?) üst bir devlet oluşturamaz. Yeni bir devlet oluştururlar.
4.2) Konfederasyon: Ayrı bir hukuk kişiliği yoktur. AB işlevsel olarak federasyondur, hukuken değildir. *Konfederasyondan ayrılmak daha kolay çünkü antlaşmayla kuruluyor bunu sona erdirince sona erer ve ayrılırsınız. Ama federasyon birliği anayasal temellidir. Böyle bir durumda ayrılmak daha zordur. Genelde iç savaş olur. Teorik olarak mümkündür. Federasyon içinde iki devlet arasında savaş çıkarsa iç savaş olur, konfederasyonda çıkar ise uluslararası savaş olur.
Niteliğine (Egemenliğine) Göre Devletler
Egemenliği Sınırlandırılmış Devletler: Devletler aslında taraf oldukları antlaşmalarla egemenliklerini kısıtlarlar. AB’ne yarın girersek eğer egemenliğimiz bir nevi kısıtlanmış olur. Mikro devletler egemenliği sınırlı devletler demek değildir. Bazı büyük devletler sınırlandırılırken, küçük devletler ise sınırlandırılmamıştır.
Monako: Yönetimde olanların sınırlaması; yani Monako’da prens olacak, biri kalmazsa; bu devletin tamamen Fransa’ya kalması demektir.
Vatikan (Holy See): Güvenliğinden İtalya hükümeti sorumludur. Kurucu antlaşmalarında bunlar yazıyor ve devlet kısıtlanıyor.
Andorra: Andorra’nın devlet başkanı yoktur. İki tane devlet başkanı vardır. Devleti biri Fransa devlet başkanı diğeri ise İspanya’nın komşu ülkesinin Piskopos’u yönetiyor.
A-)Sürekli Tarafsız Devletler: Egemenliği kısıtlı devletlerdir. En iyi örneği İsviçre’dir. Tarafsız devlet ise, savaşın iki tarafında da yer almaması demektir. Tarafsız devlet sadece savaş kavramı içinde yer alır. Sürekli tarafsız devlette Lahos ve Türkmenistan, ama Kamboçya ile birlikte bun devletler çok tartışılır.
Bu statüye giren devletler: Savaş veya barış herhangi bir durum siyasi, askeri, ekonomik hiçbir ittifaka dahil olamazlar. Aynı zamanda savaşlara da taraf olamazlar. Ayrıca ülkelerinde yabancı asker bulunduramazlar ve yabancı askerlerin topraklarından geçmesine izin veremez. Kendisi de yabancı ülkeye asker gönderemez.
Kıbrıs Cumhuriyeti: Egemenliği sınırlandırılmış bir devlettir. 1960’da kurulan; Rumlar tarafından ortadan kaldırıldığını söyleyebiliriz. Bu devlet antlaşma ile kurulmuştur. Zürih, Lefkoşa ve Londra antlaşmaları ile kurulmuştur. 1960’da Kıbrıs kuruldu bundan sonra oturup Kıbrıs ile bir antlaşma yapıldı. (Kıbrıs-Yunanistan-Türkiye-İngiltere)
Kıbrıs Cumhuriyeti anayasası Lefkoşa antlaşmasının bir parçasıdır. Londra ve Zürih antlaşmalarındaki konularda Lefkoşa antlaşmasında yer almıştır.Bunlar;
Ülkesinde yabancı asker bulundurmaya izin verecek!
Belli sayıda Türk ve Yunan askeri olacak.
İngiltere’nin iki tane üssü olacak!
Kıbrıs Cumhuriyeti bu üç devletin dahil olmadığı hiçbir ittifaka taraf olamaz. Mesela AB’ye üye olamaz. Türkiye üye olmadığı için ama üye olmuştur ve bu hukuka aykırı bir şeydir.
Garantörlük meselesi: bu devletler Kıbrıs’ın anayasal düzenini siyasi bir yolla değiştirmeyip, kuvvet kullanarak değişmeye kalkarsa; her bir devlet müdahale hakkına sahiptir.
Bu devletler Kıbrıs açısından en ziyade-i müsaadeyi mazhar devlet olarak kabul edilmiştir. Kıbrıs ABD’ye kolaylık sağlarsa bu 3 devlette bundan yararlanabilir.
YUSUF TANER KILAVUZ
İLGİLİ YAZILAR
İÇ HUKUK-MİLLETLERARASI HUKUK İLİŞKİSİ
ULUSLARARASI HUKUKTA HÜKÜMETİN TANINMASI
ULUSLARARASI HUKUKTA DEVLETİN TANINMASI
ULUSLARARASI HUKUK KİŞİSİ OLAN DEVLET-2
DIŞ POLİTİKAYI BELİRLEYEN DIŞSAL FAKTÖRLER
ADOLF HİTLER DÖNEMİNDE ALMANYA-TÜRKİYE İLİŞKİLERİ
ANDORRA BİLEŞİK DEVLET BİRLEŞİK DEVLET BİRLEŞİK DEVLET NEDİR EGEMENLİĞİ SINIRLANDIRILMIŞ DEVLETLER EGEMENLİĞİ SINIRLANDIRILMIŞ DEVLETLER HANGİLERİDİR EN ZİYADE-İ MÜSAADEYİ MAZHAR DEVLET EN ZİYADE-İ MÜSAADEYİ MAZHAR DEVLET NEDİR FEDERASYON FEDERASYON NEDİR FEDERATİF BİRLİK FEDERATİF BİRLİK NEDİR GARANTÖRLÜK MESELESİ GARANTÖRLÜK MESELESİ NEDİR GERÇEK BİRLİK GERÇEK BİRLİK NEDİR HOLLY SEE HOLY SEE HOLY SEE NEDİR KAMBOÇYA KIBRIS CUMHURİYETİ KONFEDERASYON KONFEDERASYON NEDİR LAHOS LEFKOŞA ANLAŞMASI LEFKOŞA ANTLAŞMASI LONDRA ANLAŞMASI LONDRA ANTLAŞMASI MONAKO MONARŞİ BİRLİK MONARŞİ BİRLİK NEDİR NİTELİĞİNE GÖRE DEVLETLER ÖZLEM YÜCEL ŞAHSİ BİRLİK ŞAHSİ BİRLİK NEDİR SÜREKLİ TARAFSIZ DEVLETLER SÜREKLİ TARAFSIZ DEVLETLER HANGİLERİDİR TANER KILAVUZ TÜRK VE YUNAN ASKERİ ULUSLARARASI HUKUK ULUSLARARASI HUKUK KİŞİSİ OLAN DEVLET ÜNİTER DEVLET ÜNİTER DEVLET NEDİR VATİKAN WHAT IS THE HOLY SEE YUSUF TANER KILAVUZ ZÜRİH ANLAŞMASI ZÜRİH ANTLAŞMASI
Previous ArticleAVRUPA’NIN BİRLİK OLMASINDAKİ TEMEL DİNAMİKLER
Next Article SEN ÖZELSİN!
About Author
Yusuf Taner KILAVUZ
Istanbul Medeniyet University, Faculty of Political Science, Department of International Relations. [email protected]
Leave A Reply Cancel Reply
Bir dahaki sefere yorum yaptığımda kullanılmak üzere adımı, e-posta adresimi ve web site adresimi bu tarayıcıya kaydet.
Δ
Son Yorumlar
NİJERYALI ABUBEKİR ADEM İLE HAUSA DİLİ ÜZERİNE SÖYLEŞİ için Ozan Dur
NİJERYALI ABUBEKİR ADEM İLE HAUSA DİLİ ÜZERİNE SÖYLEŞİ için Tikkaa
KISACA AFRİKA 3 – AFRİKA’DA İŞÇİLER VE ÇALIŞMA KOŞULLARI için Halil ibrahim akkaya
İLİM VE MEDENİYET ATÖLYELERİ KAYITLARI BAŞLADI için Ahmet Aslan
ARAPÇA ÖĞRENME REHBERİ için Elif Kilavuz
Arşivler
Arşivler Ay seçin Aralık 2021 (3) Kasım 2021 (3) Ekim 2021 (15) Eylül 2021 (13) Ağustos 2021 (18) Temmuz 2021 (26) Haziran 2021 (15) Mayıs 2021 (11) Nisan 2021 (8) Mart 2021 (26) Şubat 2021 (15) Ocak 2021 (13) Aralık 2020 (10) Kasım 2020 (15) Ekim 2020 (8) Eylül 2020 (3) Ağustos 2020 (5) Temmuz 2020 (9) Haziran 2020 (9) Mayıs 2020 (12) Nisan 2020 (16) Mart 2020 (11) Şubat 2020 (10) Ocak 2020 (11) Aralık 2019 (15) Kasım 2019 (24) Ekim 2019 (8) Eylül 2019 (15) Ağustos 2019 (5) Temmuz 2019 (16) Haziran 2019 (12) Mayıs 2019 (12) Nisan 2019 (16) Mart 2019 (32) Şubat 2019 (15) Ocak 2019 (18) Aralık 2018 (47) Kasım 2018 (51) Ekim 2018 (42) Eylül 2018 (2) Ağustos 2018 (3) Temmuz 2018 (13) Haziran 2018 (10) Mayıs 2018 (19) Nisan 2018 (21) Mart 2018 (31) Şubat 2018 (31) Ocak 2018 (51) Aralık 2017 (35) Kasım 2017 (32) Ekim 2017 (35) Eylül 2017 (17) Ağustos 2017 (5) Temmuz 2017 (3) Haziran 2017 (14) Mayıs 2017 (31) Nisan 2017 (37) Mart 2017 (70) Şubat 2017 (40) Ocak 2017 (50) Aralık 2016 (56) Kasım 2016 (57) Ekim 2016 (59) Eylül 2016 (61) Ağustos 2016 (70) Temmuz 2016 (15) Haziran 2016 (1) Mayıs 2016 (2) Nisan 2016 (3) Mart 2016 (5) Şubat 2016 (2) Ocak 2016 (1) Aralık 2015 (1) Kasım 2015 (1) Ekim 2015 (1) Mayıs 2015 (1)