Üç Adet “K” Cumhuriyeti: Karelya – Komi – Kalmukya - TÜRKİYE GEZGİNLER KULÜBÜ GÜNCEL GEZİ YAZILARI BLOGU
TÜRKİYE GEZGİNLER KULÜBÜ GÜNCEL GEZİ YAZILARI BLOGU
Toggle navigation
ANA SAYFA
Ülkeler
A
Afganistan
Alaska
Almanya
Altay, Hakasya ve Tuva
Amerika Birleşik Devletleri
Angola
Arjantin
Arjantin
Arnavutluk
Avustralya
Avustralya
Avusturya
Azerbeycan
Azor Takım adaları
B
Bahamalar
Bangladeş
Belarus
Belçika
Benin Cumhuriyeti
Bilbao
Birleşik Krallık
Bolivya
Bosna Hersek
Brezilya
Brunei
Bulgaristan
Bursa
Ç
Çek Cumhuriyeti
Çin
C
Cezayir
Cluj
Cumalıkızık
D
Danimarka
Demokratik Kongo Cumhuriyeti
Doğu Timor
Dominika
Dublin
E
Ekaterinburg
Ekvator Ginesi
Endonezya
Estonya
Etiyopya Federal Demokratik Cumhuriyeti
F
Fas
Fiji
Filipinler
Filistin Devleti
Finlandiya
Fransa
Fransa
Fransız Polinezyası
G
Gabon
Gana
Graz
Grenada
Grönland
Guam
Güney Kore
Gürcistan
Gürcistan
Guyana
H
Hindistan
Hırvatistan
Hollanda
I
Irak
Irkutsk
İ
İran
İrlanda
İskoçya
İspanya
İsrail
İsveç
İsviçre
İtalya
J
Jamaika
Japonya
K
Kamboçya
Kanada
Karadağ
Kazakistan
Kenya
Kiribati
Kırgızistan
Kosta Rika
Küba
Kuzey Kore
L
Laos
Leipzig
Letonya
Lizbon
Lüksemburg
M
Macaristan
Makedonya
Malezya
Malta
Manaus
Meksika
Mısır
Moğolistan
Moldova
Monako
Myanmar
N
Nepal
New York
Nikaragua
Ö
Özbekistan
P
Pakistan
Panama
Papua Yeni Gine
Paraguay
Peru
Polonya
Portekiz
Porto Riko
R
Romanya
Rusya
S
Samoa
Sevilla
Singapur
Sırbistan
Slovakya
Somali Cumhuriyeti
Sri Lanka
St. Kitts
St. Lucia
St. Martin
Suriye
Suudi Arabistan
Sydney
Ş
Şili
Şiraz
T
Tacikistan
Tanzanya
Tayland
Tebriz
Thassos
Tiflis
Togo
Tokyo
Tonga
Trinidad ve Tobago
Tunus
Türkiye
Türkiye
Türkmenistan
U
Ukrayna
Umman
Uruguay
Ü
Ürdün
V
Vanuatu
Venedik
Venezuela
Vietnam
Y
Yeni Kaledonya
Yeni Zelanda
Yunanistan
Hakkımızda
İletişim
YAZARLARIMIZ
Orhan Kural
Yako Taragano
Ali Sami Palaz
Hüseyin Gökçe
Suat Şimşek
Can Topakoğlu
Salih Doğan
Attila Atasoy
Uğur Demircan
Günsel Kayışlıgil
Nasuh Mahruki
F. Şiyma Aksekili
İzzet Keribar
Yekta Erdem
Mehpare Sözener
Sevcan Akesi
Coşkun Aral
Suna Saygan
Hilmi Yavuz
Atilla Dorsay
Mustafa Balbay
Erol Büyükburç
Tarık Minkari
Hülya Saçlı
Atilla İlhan
Esin Afsar
Tayfun Talipoğlu
Hüseyin Akarçeşme
Nedim Gürsel
Timur Özkan
Aydın Boysan
Nermin Bezmen
Fatma Günseli Malkoç
Tulga Ozan
İlhan İrem
Ayşe Kulin
Ferhan Şensoy
Ayşegül Aldinc
Özcan Yurdalan
Fikret Otyam
Kenan Işık
Aziz Certel
Parla Şenol
Füsun Önal
Mecit Bülent Yeşil
Buket Uzuner
Gülten Dayıoğlu
Yılmaz Erdoğan
Ahmet Coşkunaydın
Zeliha Öz
Ali Poyrazoglu
Müjdat Gezen
Çetin Altan
Haluk Levent
Murathan Murgan
Üç Adet “K” Cumhuriyeti: Karelya – Komi – Kalmukya
TÜRKİYE GEZGİNLER KULÜBÜ GÜNCEL GEZİ YAZILARI BLOGU
Ana sayfa / Avrupa / Rusya /
Üç Adet “K” Cumhuriyeti: Karelya – Komi – Kalmukya
Üç Adet “K” Cumhuriyeti: Karelya – Komi – Kalmukya
Orhan Kural Ara 10,2019 6 dakikada okunur
🔊 Dinle
Bu özerk cumhuriyetleri hiç duydunuz mu? Üçü de “K” ile başlıyor. Bunlar benim Rusya Federasyonu içinde yer alan 21 özerk cumhuriyetten görmediğim son üç tanesiydi. Gezginler Kulübü yönetim kurulu üyemiz, değerli arkadaşım Selman Arınç ile bir kez daha bir Cumartesi sabahı Saint Petersburg uçağı ile alışılmamış bir yeni geziye başlıyoruz. Tabii böyle kimsenin gitmediği coğrafyalar için Rusya vizesi almak hiç de kolay olmuyor. Saint Petersburg’u defalarca ziyaret ettiğimiz için bu büyüleyici şehirde hiç kalmadan kendimizi Karelya Cumhuriyeti’nin başkenti Petrozavadsk’a hareket edecek olan trene atıyoruz. Rusya’da trenler genellikle akşam vakitleri kalkıp sabah 07:00 sularında sizi gideceğiniz yere ulaştırıyor. “Kuşi” denilen kompartımanlarda seyahat bence otelden bile rahat. Gerçi otel parası kadar bir ücret ödüyorsunuz (ortalama 80 dolar) ama hem yolculuk edip hem de rahat ve temiz bir yatakta uyuyorsunuz. Bana trenin sarsıntısı ninni gibi geliyor. Sabah vagon görevlisi o meşhur gümüş görünümlü dev cam bardaklarda limonlu çayınızı size servis ediyor.
Karelya, Finlandiya Körfezi ile Beyaz Deniz arasında yer alan, Avrupa’nın en büyük iki gölü Ladago ve Onega dâhil 62 bin gölü ile yemyeşil bir tatil ve sayfiye beldesi. Baltık kalkanı içinde yer alan Karelya topraklarının % 85’i orman, geriye kalanı da bataklık ve düz ova. Petrozavadsk’un kelime anlamı “Petro’nun Fabrikaları”, yani o meşhur ve becerikli Büyük Petro (nedense biz ona deli Petro diyoruz). Petro buraya çok sayıda fabrika kurdurmuş. Lenin’in Kızıl Meydan’da yer alan ve önünde kuyruklar oluşan mozolesinin siyah mermerleri bu bölgeden getirilmiş. Karelya, İsveç, Novgrad Cumhuriyeti, Finlandiya ve Rusya arasında nice savaşlara neden olmuş. Zaman zaman Karelya toprakları bu ülkeler arasında pay edilmiş. Sınır son şeklini ancak 1947 yılında almış. Orman ürünlerinin en önemli geçim kaynağı olduğu Petrozavadsk’a gelen her gezgin muhakkak Kizhi Adasına gider. Bu ada, Moskova – St. Petersburg – Moskova arasındaki ünlü Volga gemi gezisinde en can alıcı noktadır.
Baltık Kanalı’nın Marmara Denizi kadar geniş olan Onega Gölü ile birleştiği coğrafyada yer alan Kızhi Adası’nda 1714 yılında bölge halkının katkısı ve emeği ile kurulan 22 kubbeli Potkov Kilisesi, 1990 yılında Kremlin Sarayı ile birlikte Dünya Miras Listesi’ne alınmıştır. Bu güzel kilise çam ağaçlarından, çivi kullanılmadan 75 marangoz tarafından dört yaz döneminde tamamlanmıştır. Elli yıl sonra da yanına gemi şeklinde daha ufak olan kışlık kilise inşa edilmiştir. Görüntüsü sahiden etkileyici.
1951 yılında Kızhi Adası “açık müze” hâline çevrilince saat kulesi, değirmen, sauna, ambar, mutfak, ev gibi Kareli bölgesine has özel yapı örnekleri buraya taşınmış.
Sıcaklığın kışın -30oC’ye kadar düştüğü bu bölgede yaşam elbette zor olmakta. Evlerde en itibarlı yer ısınma amaçlı kullanılan ocağın üstüne konan şilte. Ayrıca yazlık ve kışlık kızaklar, keten dokuma tezgâhları, beşikler, kayıklar, boyunduruklar, yağ lambaları, semaverler ve oyuncaklar atölyede kendileri tarafından imal edilmiş. Kalabalık ailenin fertlerinin tamamı ve hayvanlar aynı çatı altında yaşamak zorundalar.
Göl kenarında dizilmiş ve genellikle mangalda “şaşlık” sunan yeşil tenteli lokantalardan birinde otururken Azeri Hüseyin ile tanışıyoruz. Bir dönem buraya gelen Türkler Karelya’yı Finlandiya’ya uzanan kaçak göçün merkezi olarak kullanmakla kalmayıp, vaatlerle buradaki iş adamlarından orman ürünleri işleyen tesisler inşa etmek amacıyla para alıp bir süre sonra da ortadan kaybolmuşlar. Elbette bu ülkemiz adına çok üzücü. Hüseyin son model arabası ile bizi gezdirip ardından evinde ağırlıyor.
Artık bir bakıma “yatak odamız” olan trene dönme vakti geldi. Sabah 07:00’de St. Petersburg’un modern Ladozhky garına geri geliyoruz. Rus Çarlığı’nın ilk başkentlerinden Novgorad’a doğru hareket ediyoruz. Novgorad 1125. yılını Kremlin olarak adlandırılan surların içinde kutlama telaşında. Nehir kıyısındaki plajları, yeşil alanları, güzel tarihî binaları, başta Ayasofya olmak üzere kiliseleri, saat kulesi ile bu şehir çok hoşunuza gidecektir. Rusya’ya gelen turlar Moskova ve St Petersburg yanında Novgorad’ı da programlarına alıyorlar.
Akşam uçak ile yepyeni bir Cumhuriyet’e doğru kanat açıyoruz. Komi Cumhuriyeti’nin başkenti Sıktıvkar’a uçuş iki saat sürüyor. Petrol ve doğal gaz zengini Sıktıvkar sahiden kıpır kıpır ve neşeli bir yerleşim merkezi. Geniş parklarında, nehir kıyısında ve meydanlarda yüzlerce genç ellerinde büyükçe bira şişeleri ile gülüyor, bağırıyor. Yirmi dört saat açık olan marketler, alışveriş yapan gençlerle dolup taşıyor. Acaba niye bu kadar içerler ki diye kendi kendime soruyorum. Muhabbetler derinleşsin diye mi? Yoksa soğuktan mı? Yaşam koşullarının zorluğundan mı? Hiçbir mantıklı “neden” bulamıyorum. Kırık şişe parçaları arasında yürüyerek gece saat 24:00 olmasına rağmen batmayan kızıl güneşi seyrediyorum.
Avalon Oteli’ne dönerken akşam yemeğimiz olarak bakkaldan ekmek, peynir ve meyve suyu alıyorum. Kemer ile kardeş şehir olan Sıktıvkar’da süremiz çok sınırlı. Çünkü sabah erkenden Moskova’ya geçiyoruz. Havaalanında Rusya Cumhuriyeti’nin değişmez kadın memur profillerini inceliyorum. Gülmeyen, mutsuz, konuşmayı bir azap kabul eden bir insan tipi. Komünizm bu topraklarda sona ereli çok zaman geçti ama insanların davranış biçimini değiştirmek kolay olmuyor. Sabah havaalanının koyu renkli kalın perdelerle çevrili ufak lokantasında otuz yıl önceki geleneksel Sovyet “tatlarını” buluyorum. Bu kez Ahıska Türk’ü şoförümüz Bahadır ile bir kez daha Moskova’nın ünlü Kızıl Meydan’ını turluyoruz. Turisti bol. Moskova’nın pahalılığı Kuzey Amerika’nın iki katını bile aşmış. Yenilenen, modernleşen ve kimliğini tedrici olarak kaybeden ama gene de yeşil kalabilen bir başkent buluyorum.
Rus hanımların gayet çirkin altın dişleri ile terlik üzerine giydikleri kısa naylon çorapları bence çok çirkin. Maalesef bu coğrafyada sigara içenlerin sayısı hiç de az değil. Aşırı “tüketim” çılgınlığı yaşanıyor. Rusya’da yeni arabalar, yeni kıyafetler, ünlü markalar kısacası hep daha fazla tüketim var. Her fert kısa zamanda zengin olma hevesinde. Örneğin bir aile evini lokantaya çevirmiş; ama fiyatlar uçmuş. Beceriksizlikten ve alışkanlıklarından dolayı muntazam ve güler yüzlü bir servis de yok.
Bir kez daha Moskova’nın karışık olduğu sevimsiz havaalanındayız. Bu kez Nazi ordusuna karşı iki yıl direnişi ile dünyaca ünlenen, 1,5 milyon insanın direnişte hayatını kaybettiği, bir ara “Stalingrad” olarak da adlandırılan Volgagrad’dayız. Amacımız Kalmukya Cumhuriyeti’nin başkenti Elista’yı ziyaret edip Rostov’dan ertesi sabah uçakla İstanbul’a dönmek; ama kısa sürede bu uzun yolculuğun mümkün olamayacağını anlıyoruz. Büyük zorlukla Volgagrad’da Rostov trenini yakalayıp tam 13 saat süren bir yolculuk sonrası kompartımanımızdaki sarhoşları bir şekilde başka yerlere uzaklaştırarak sonunda Rostov’a varıyoruz. Şimdi mesele Kalmukya’ya gidebilmek. Burası aslında bizim için yepyeni bir ülke. Aslında Rostov’a gelerek bu cumhuriyetin sınırlarından bayağı uzaklaştık. İmdadımıza gene bir inşaat şirketi yetişiyor. Bize bir araç ve Kemal adlı gene Ahıskalı bir şoför veriliyor. Yola çıkıyoruz, bu bölge Rusya’nın tahıl deposu. Buğday ve ayçiçeği tarlalarının ucu bucağı görünmüyor.
Kalmukya sınırına kadar beş saatlik yolumuz var. Tam sınır noktasına 40 kilometre kala otomobilin triger kayışı kopmaz mı! Kötü haber, yolun ortasında kalıyoruz. Dışarıda cehennem sıcağı var. Şans eseri Kemal’in Kalmukya’nın Altay köyünde yaşayan kız kardeşi varmış. Damat Bahadır arabası ile imdadımıza yetişip arabamızı çekiyor. İki de bir ya ip kopuyor ya da Bahadır’ın eski otomobili tıkanıp duruyor. Sonunda Kalmukya sınırını aşıyoruz. Triger kayışını değiştirecek usta bulunamıyor. Sonuçta damadın köy evine misafir oluyoruz. Bahçesi, avlusu, ahırı ile geniş bir köy evi. Önce çaya davetliyiz. O arada yemek pişiyor. Ahıska Türklerinin Türkçesi belki de katıksız hakiki Türkçe. Örneğin “elma”ya “alma” diyorlar. Bu arada köydeki bir usta arabayı tamir ediyor. İşte, iyi bir haber, aksi takdirde uçağı kaçıracaktık.
Kalmukya Volga Nehri, Çeçenistan, Dağıstan ve Rusya’nın Stavrapol bölgesi arasında yer alıyor. Burası da Rusya Federasyonu’na bağlı özerk bir cumhuriyet. Aynı zamanda Kalmuklar Moğol kökenlidir. Kendilerini “oyrat” diye isimlendirir. Kalmuklar, “Çungarlar” ve “Ölatlar” olarak da bilinir. Çungarlar en parlak dönemini Esen Tayşi döneminde 1439 – 1455 yılları arasında yaşadı. Sonra parçalanıp küçük beylikler oluşturdular. İkinci Dünya Savaşı’nda Almanlarla işbirliği yapmakla suçlanan Kalmuklar Stalin döneminde diğer Ahıska ve Kırım Türkleri gibi Orta Asya’ya sürüldüler. Kalmukya 1991’de Sovyetler Birliği dağılınca Rusya’ya bağlı özerk bir Cumhuriyet olarak kaldı. Başkent Elista 1944 – 1957 yılları arasında “Stepnoy” olarak anıldı. Yüz bin nüfuslu başkentin ekonomisi tarım ağırlıklıdır. Son yıllarda millî kimlik oluşturma çabaları hız kazandı ve Elista’da Hurul diye adlandırılan Budist tapınağı ve Uzakdoğu mimarisini yansıtan çok sayıda bina inşa edildi. Ülkede Tibetçe konuşulur. Dinî lider Dalay Lama da bu küçük cumhuriyeti ziyaret etmiş.
Yarım milyon nüfuslu Kalmukya 1998 yılında uluslar arası satranç olimpiyatlarına ev sahipliği yaptı. Bu olay hem Kalmukya’nın dünyada tanıtımına, hem de dolayısı ile ülke ekonomisine yararlı olmuş. Ünlü bir satranç oyuncusu olan devlet başkanları İlyumahinov 1995 yılından beri Dünya Satranç Federasyonu’nun da başkanıdır. Kısa bir not: Avrupa’da Budist insanların çoğunlukta olduğu tek cumhuriyet gene Kalmukya’dır. Bu sorunun doğru yanıtı İngiltere’de bir yarışma programında bir hanıma 1,5 milyon Avro kazandırdı.
Sovyetlerin çöküşünü hazırlayan esas neden Kalmukya ile Ukrayna’da yetişen buğdayın Sovyet halkına ulaşmamasıydı. Eski vagonlarda taşınan tahılların üçte biri yollarda ziyan oluyordu. Bu olayı yerinde inceleyen ve yörenin tarım sorumlusu olan Gorbaçov sistemin yürümeyeceğini anlamıştı. Sovyetler sadece kendi halkına değil, ayrıca Moğolistan, Benin, Küba, Angola, Mozambik, Güney Yemen, Irak, Mısır ve Suriye gibi ülkelere de ekonomik yardım göndermekteydi.
Rostov büyük ama bence büyük olduğu kadar ruhsuz bir şehir. Hiç hoşuma gitmedi. Sabah erkenden Rostov’un askerî bir kamp havasındaki havaalanındayız. Tüm memurlar bizi potansiyel bir tehlike olarak kabul ediyor olmalılar. Çok sertler. Kısa bir zaman diliminde Rusya’nın beş büyük şehrini ve “K” ile başlayan farklı coğrafyalara yayılmış üç cumhuriyetini ziyaret ettik. Üç gecemiz trende, bir gecemiz otelde, son gecemizin bir bölümü de misafirhanede geçti.
Ama “farklı” olmanın, alışılmışın dışında ve yolda bulunmanın heyecanını yaşadık.
Başka bir mutlu coğrafyada buluşmak dileği ile…
Bir cevap yazın
Cevabı iptal et
E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir
Bir dahaki sefere yorum yaptığımda kullanılmak üzere adımı, e-posta adresimi ve web site adresimi bu tarayıcıya kaydet.
Yazarın Diğer Yazıları
Selanik
Hespalis, İşpiliye ya da SEVİLLA
Peru
Kamçatka
Küba
Brunei
Nepal
Zamanın Durduğu Güneyin İncisi: Marakeş
Somali
Cezayir
Diğer Yazılar
Sabah şaşkınlıkla yepyeni bir coğrafyada uyanmak…
Gitmek bir yaşam tarzıdır gezgin için, işte bu nedenle gezgine …
Etiyopya
Her zaman açlık ,kuraklık, hastalık,iç savaş ve isyanlarla tanıdığımız Afrika …
Tango’nun Ana Vatanı: Arjantin
Buenos Aires Arjantin'in başkenti ve São Paulo'dan sonra Güney Amerika'nın …
Kültürlerin İç İçe Geçtiği Bir Kavşak: Azerbaycan
Taberî tarihinde “Tapınım yapılan ateşin en büyüğü burada olduğundan, bu …
Cezayir
Cezayir, Fransızlara karşı verdikleri bağımsızlık savaşı sonucu, 1962’de nüfusu 8,5 …
20 yıldan uzun süredir gezginlerin buluşması noktası olan Türkiye Gezginlere Kulübü Derneğinin, tüm gezginlere iyi bir yol arkadaşı olması amacıyla hazırladığı seyahat bloğunda dünyanın bilinen her yerine ait yazı ve resimler bulabilirsiniz. Yazılar ve görseller, ilgili yazar ve Türkiye Gezginler Derneğine ait olup izinsiz kullanılmaması gerekmektedir.
This blog aims to give vast, detailed and correct information to Travellers all over the world.
All texts are evaluated by editors! Also you will find articles about the countries like Tuvalu, Kiribati, Brundi, Lesotho Which you cannot find any place easily!
Do not forget our 300 members are always travelling.
Now we have over 200 articles!
Tüm hakları saklıdır.
window.dataLayer = window.dataLayer || []; function gtag(){dataLayer.push(arguments);} gtag('js', new Date()); gtag('config', 'UA-180477207-2');