20 Ocak’ta Trump’tan görevi devralarak 46. Amerikan Başkanlığı’na getirilen Pennsylvania doğumlu 78 yaşında olan Joe Biden siyasetçi ve eski avukattır. 1965 Delaware Üniversitesinde Siyaset bilimi okumuş ardından Syracuse Üniversitesinde Hukuk eğitimi almıştır. Demokrat parti üyesi olan Biden, 1972 yılından beri girdiği ABD senato seçimlerinde 7 kez, ABD başkan yardımcılığına ise 2 kez seçilerek ülke tarihinin altıncı en genç (31 yaşında) senatörü unvanını almıştır. Hedefi ABD başkanlığı olarak belirleyen Biden 2 kez başarısız olduktan sonra 3.denemesinde ülkenin başkanı olarak istediği konuma yükselmiştir.
2.Dünya savaşından sonra dünyaya gelen nesle verilen “Baby Boomer” (savaştan sonra yaşanan ölümler nedeniyle nüfus artışının desteklendiği dönemde doğan jenerasyona verilen ad) kuşağından olan Biden, gençlere daha çok öncelik verilmesi yönünde hareket edeceğini söyleyerek ülkenin fabrika ayarlarını sıfırlamayı düşündüğünü bunları da liyakat, tecrübe ve empati çerçevesinde yapacağını iddia etmektedir. Bununla birlikte gaz salınımlarının küresel çapta azaltılması için Trump’ın aksine hukuksal alanda çalışmalar yürütmektedir. Kilisenin kamu hayatında yer almaması gerektiğini savunurken, eşcinsel evliliklerin de yasallaşmasını desteklemektedir.
BIDEN VE TÜRKİYE’YE BAKIŞ AÇISI
Biden 2000 li yılların başından beri ülkesi ABD’nin Türkiye ile kararlarında kritik önem arz eden görevlerde yer almıştır. Senatörlüğü döneminde uzun yıllar Türkiye’nin Kıbrıs politikasını eleştirmiş, 1915 olaylarının ABD tarafından Ermeni soykırımı olarak tanınması yönünde aktif faaliyetlerde bulunmuştur.
Türkiye’ye ilk ziyaretini 2011 yılının aralık ayında Ortadoğu’da yaşanan olaylardan dolayı dönemim Cumhurbaşkanı Abdullah Gül ve Başbakan R. Tayyip Erdoğan ile görüşmek için yapan Biden, ikinci ziyareti IŞİD’in Kobane’ye yönelik operasyonu ve ABD’nin de örgüte karşı başlattığı hava bombardımanlarının hemen ardından yapmış ziyaret esnasında İstanbul’da bazı sivil toplum örgütleri ile de görüşmelerde bulunmuştur. Bu ziyaretinden birkaç ay sonra sonra yaptığı bir konuşmasında Türkiye ve Suriye gibi ülkelerin Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad’ı devirmek için çok ciddi paralar ve silahlar aktardığını söylemiştir. Ayrıca Türkiye’nin Suriye’ye giden çok sayıda yabancı savaşçının sınırı geçmesine izin verdiğini kabul ettiğini de ifade etmiştir. Bu sözler Türkiye’de oldukça tepki çekmiş Biden bu ifadelerinden dolayı R. Tayyip Erdoğan’ı arayarak özür dilemiştir.
Üçüncü ve son ziyaretini ise 2016 da yapmış 15 Temmuz darbe girişimi nedeniyle Fetö Liderinin iadesi konusunu görüşmek amacıyla ülkemize gelmiştir. R. Tayyip Erdoğan’a “Ülkenize ve halkınıza büyük hayranlık duyuyoruz ve bu zorluğa göğüs germe şeklinizi de takdirle karşılıyoruz, daha erken sizi ziyarete gelemediğim için özür diliyorum” diyerek ziyaretini sonlandırmıştır.
Geçtiğimiz aylarda R. Tayyip Erdoğan için, “Biz muhalefetle çalışmalıyız, muhalefete destek vermeliyiz, Erdoğan dönemi seçimle sona ermeli” şeklinde görüş belirtmiştir.
Biden’in kurmaylarının Türkiye’ye karşı olumsuz ve sert yaklaşımları bilinmekle birlikte, Türkiye’nin Rusya ile yakınlaşması, Çin’le ilişkilerini geliştirmesi hoşuna gidecek bir durum değildir. Doğal olarak denge politikası içinde kendi şahsi görüşlerini bir nebze törpüleme durumuna gidebilirken, Türkiye’nin jeostratejik önemi ve Avrasya boyutunda ilerlemesinden kaygılanması da mümkün olabilir.
Biden’in çevresinden dolayı Türkiye lehine bir şeyler olmayacağı kesin görünürken, bu dönemde AB ile iş birliğini artırması, NATO’yu da farklı bir boyutta kullanması tahminler arasındadır. Ortadoğu konusunda Trump’tan daha sert bir politika izlemesi beklenirken, İran’la bir yumuşama gelmekle birlikte Ortadoğu’ya yeniden asker göndermek de dahil pek çok konuda bir değişim öngörülmektedir.
BIDEN’IN GELİŞİ VE ABD’DE EKONOMİK SEYİR
Göreve gelir gelmez ilk yüz gününde 100 mio kişiyi aşılamayı hedef alan Biden günde 1 mio kişinin aşı olmasını önceliğine vermiş durumda. ABD işsizlik sigortası başvurusu sayısı geçtiğimiz haftalara nazaran biraz düşmüş olmakla birlikte halen 1 mio civarında olduğu söylenebilir. Öte yandan düşen faizlerin etkisiyle inşaat ruhsat izinleri ve konut başlangıçları son 14 yılın zirvesinde seyretmektedir. 35 senedir ilk defa yemin töreninden sonra teknoloji hisselerinin yukarı yönlü ilerlediğine şahit olan borsa yetkilileri bunun nedeninin 1.9 mia usd destek paketi ve Biden’in Cumhuriyetçilerle de anlaşma sağlayacak olmasına bağlamakta, şu aşamada Biden ’la birlikte ABD ekonomisinin büyümesi beklenmektedir. Büyüme ile birlikte ABD doları zayıf dolar temasından kurtulma yönünde ilerleyecektir. Biden’in bundan sonraki alacağı kararlar ve hamleleri ilerleyen dönemlerde piyasanın seyrini etkileyecektir.
BIDEN’IN GELİŞİ ÜLKEMİZ PİYASASINI ETKİLEDİ Mİ?
Ülkemizde bir miktar inatçı enflasyonun varlığını kabul edersek, Merkez bankasının sıkılaştırma politikası ve faiz indirimine uzun süre gitmeyeceği de göz önünde bulundurulursa faizlerin bu seyirde devam etmesi beklenmektedir. Öngörülen rakamlara bakıldığında enflasyonun mayıstan başlayarak kademeli düşeceği, ana hareketin ise eylül ekim aylarında sağlanacağı, normal şartlarda bu şekilde ilerlemenin aksine gıda şoku yaşanması durumunda ise tüm öngörülerin alt üst olabileceği de tahminler arasındadır.
Merkez bankasının kararıyla usd/TL de bir miktar düşüş oldu ancak, küresel anlamda usd düşük seyrediyor. Geçtiğimiz birkaç hafta içinde döviz tevdiat hesaplarında bireysel tarafta satış, ticari tarafta alım görülürken genel olarak nette dth larda azalma söz konusu olmuştur.