Bodrum Kalesi’nin 1453’deki komutanı, Fransiskan bir rahip-şövalye olan Friar Pierre Guiteau idi. Grand Master Lastic döneminde, 3 Ocak 1453'te atanan ve Nisan 1455'e kadar kalenin başında kalan bu komutan, Fransa’nın batı sahilinde eski bir yerleşim birimi olan Poitou'dandı. Mensubu olduğu aileye ait leopar arması, Kale’nin kuzey hendeğindeki Alman Kulesi’e yerleştirilmiş Aziz Yahya, Papalık ve GM Lastik’e ait dairesel armalardan oluşan dörtlü grubun arasındadır. (1*)
Guiteau’nun Bodrum Kalesi’ne(château saint-pierre) atanmasından yaklaşık 5 ay sonra Avrupa ve Rodos dünyasını sarsacak bir gelişme olmuştu. Osmanlı Ordusu 29 Mayıs 1453’te Constantinople’yi(İstanbul) fethetmiş ve fethin haberi Rodos’a 6 Temmuz’da ulaşmıştı. Aslında bu durum bazıları için beklenen bir gelişmeydi, çünkü Çandarlı Halil Paşa’nın 1452 senesinde Rumeli yakasında hisar inşasına başladığı haberi denizciler tarafından heryere yayılmıştı. Buna rağmen Constantinople’nin düşmeşi Rodos, Papalık ve Avrupa krallıklarında şok etkisi yaratmıştı. Osmanlı’nın en geç 1454 baharında bölgeye saldıracağını öngören GM Lastic, derhal tedbir alınması için başta Bodrum Kalesi olmak üzere adalara emir ve talimatlar yollamış Komutan Guiteau gelen bu emir üzerine Kale’nin tahkimat ve tamir işlerine girişmişti.
Fransız Rahip-Şövalye Guiteau hakkında Bodrum Kalesi kuzey iç perdesinin bir kısmı ile Alman Kulesi’ni inşa etmiş olduğunun dışında fazla bilgiye sahip değiliz. Aslında GM Lastic zamanında görev yapan ve bu kuleyi inşa eden panterli armanın sahibi olan komutanın kim olduğu günümüze kadar tanımlanmamıştı, ta ki Prof Vaivre’ye kadar. En altındaki sert kayalıktan itibaren düzgün kesilmiş dikdörtgen taşlarla ve itinayla örülmüş yarı dairesel Alman Kulesi, hem estetik-güzellik hem sağlamlık hem işlevi bakımından övgüyü hakeden bir kule olmuştu. Tıpkı limandaki Naillac Kulesi gibi tepesinin mazgallı ve teraslı balkon şeklinde yapılmış olması her açıdan aşağıdaki muhtemel istilacılara ateş açmak, ok yağdırmak, kızgın yağ dökmeyi mümkün kılıyordu. Hemen onun sağ ve sol yanındaki perde duvarlar ise kendisinden sonra gelen komutanlar tarafından yükseltilecekti. (2*)
Bu arada belirtmeden geçemeyeceğim, Kale’yi çok detaylı çalışmış olan değerli Fransız Prof. Jean-Bernard de Vaivre’nin Gerola, Maiuri gibi arkeologların “F Kule” olarak tanımladığı bu kuleye “Alman Kulesi” denmesini çok tuhaf bulmaktadır.
Fethin şövalyeler üzerindeki etkisi-hem savunma tedbirleri alınması hem diplomatik temas kurulması
1453’de Konstantinopolis'in fethi, Osmanlı Türklerinin Bizans-Frank Yunanistanı ile Ege-Akdeniz ve Avrupa'ya yayılmasının önünü açmış ve ortaçağdaki tüm dengeleri bozmuştu. Grek dünyasının bazı hümanist düşünürleri, 1453 Mayıs’ında İstanbul’un düşüşünü Truva’ya benzeterek Anadolu’nun kadim halklarının yaklaşık 2500 sene sonra bir nevi rövanş aldığını 1200’lerde Bizans’ı yağmalayan Latinlerin, doğudan akın akın gelen Türklerle işbirliği yaptığını, hatta kurulan akrabalıklar sonucu içinde Elenilerin de olduğu karma bir popülasyon ortaya çıktığını, 12-13-14’ncü yüzyılların Anadolu halkını bunların oluşturduğunu yazmıştır.(3*)
Fetihle birlikte Doğu’nun başkentinden göç başlamıştı. Göç merkezlerinden biri de Şövalyeler Devleti’nin merkezi olan Rodos’tu. Konstantinopolis'in sanatçı, aydın, bilim insanı ve filozofları akın akın Rodos’a gelmiş zaten çok dilli bir hayatın hüküm sürdüğü ada zaman içinde daha nitelikli daha renkli bir nüfusa dönüşmüştü. Bizans'ta biriken ve gelişen Rönesans idealleri adeta Rodos'a taşınmış gibiydi. Aslında Rodos’a olan alaka, 1453 öncesi Roma-Floransa Papalık konsey toplantılarına Grek Ortodoks Kilisesi’nin katılımıyla başlayan Doğu-Batı Hristiyanlığı ilişkisine dayanmaktaydı ve bunda Katolik Şövalyelerin rolü büyüktü. Avrupa’nın, Karya başta olmak üzere Anadolu ve Yunan uygarlıklarının sanatı, mimarisi ve arkeolojik kültür varlıklarına olan ilgisi gittikçe artmıştı. Konstantinople, Atina, Rodos, Harabe Halikarnas(Bodrum) ile Venedik, Cenova, Milan arasında kurulan köprünün Papalık-Krallığın hükmettiği skolastik Avrupa’da rönesansı tetiklediği savı günümüzde kabul edilmektedir.
İstanbul'un düşüşü Rodos, Dodecanese(12 Ada) ve Saint Pierre(Bodrum) Kalesi’nden oluşan Şövalyeler dünyasında panik yaratmıştı. Teyakkuz durumdaki GM Lastic, istihbarat faaliyetlerine çok önem vermekteydi. Onun bu panik hali, ajanlarından biri olan Doktor Suriano’nun notlarında da yeralmıştı ve bu notlar dönem hakkında fikir verici olup şöyleydi: “Ben Kahire'den doktor George Suriano’yum. Soyadımdan da belli olduğu gibi Suriye kökenli bir Hıristiyanım. Osmanlı Sultanı'nın 1453 Mayıs'ında Konstantinopolis'i korkunç şekilde yağması, Rodos’un Büyük Üstadı Jean de Lastic’i korkutup telaşa düşürdü. Ben de ailemin geleceği hakkında uzun uzun düşünür oldum. Şövalyeler devletine hizmet için yemin ettim.
Rodos’un Büyük Üstadı, dünyanın neresinde olursam olayım açık veya gizli her türlü entrikayı, tehlikeyi, tuzağı haber verme karşılığında bana “vadandaşlık” bahşetti. Sayesinde maiyetim altındakiler de “ayrıcalıklı kişi” statüsü kazandı ve gelip Rodos'a yerleştik...Heryer inanılmaz tahıl kıtlığı içinde. Tüccar kardeşim Benedetto ve ben, şövalye koruması altındaki kürekli ve yelkenli gemimizle tahıl tedariki için sürekli seyahat ediyoruz. Mısır'daki Damietta'ya ve diğer destinasyonlara çeşitli mal ve tekstil götürüyor, dönüşte de Rodos'a erzak getiriyoruz.” (4*)
GM Lastic, bir yandan da güvenlik tedbirleri aldırıp sur sağlamlaştırma, hisar bentlerini genişletme, kuleler onartma gibi tahkimat inşaatlarını hızlandırmış aynı günlerde askeri güç, para, silah, cephane ve erzak tedariki için Avrupa’ya çağrı yollamıştı. Batı’dan yardım dilenen bu çağrı çok geçmeden karşılık bulmuştu. Papa Nicolas V ve Avrupa Kralları İstanbul felaketini duyar duymaz haçlı seferi hazırlıklarına kalkışmış, 24.000 florinlik bütçe oluşturmuşlardı. Gelişmelerden istihbarat alan Sultan Mehmet(II) ise ilk iş olarak Venedik ile çok düşük gümrük vergili ticaret anlaşması yapmış ayrıca onlara Babıali’de ticari ateşe bulundurma izni vermişti. Hem Ceneviz hem Venedikliler, güvenli, huzurlu bir ticari ortam karşılığında kendilerinden istenen 2000 dukalık haracı her yıl ödemeyi kabul etmişti. Sultan, Nisan 1454’de Venedik’le yapılan anlaşmanın ardından önce Karadeniz kıylarını istila etmiş, ardından gözünü Balkanlar ve Ege’ye dikmişti.(5*)
Osmanlı genişlemesinin Şövalyeler Devleti’ni gittikçe daha fazla endişelendirmesi nedeniyle yapılan Convent toplantılarında Osmanlı Türkleriyle temas kararı çıkmış GM Jean de Lastic, geçmişte arma kardeşliğine örnek olmuş Bodrum Kalesi eski komutanlarından biri Fransız, diğeri İngiliz olan Rodos Turcopolieri William Dawney ile esaretten yeni kurtarılan Jean de Sacconin’i hediyelerle birlikte Constantinople’ye elçi olarak yollamıştı.
Sultan Edirne'de olduğu için elçi kafilesinin yolu daha da uzamış, Edirne’ye varıp Mehmet(II)’nin huzuruna çıkan heyet, Şövalyelerin Karya ve Likya'nın komşu bölgelerinde serbestçe ticaret yapmaları, Türklerin de korkusuzca Rodos ve ona bağlı adalardan ihtiyaç duydukları erzakları serbestçe satın alabilecekleri yönünde andlaşmalar müzakere etmek istediklerini söylemiş onları dinleyen Padişah ise taleplerini yıllık haraç ödemeleri durumunda kabul edebileceği söylemiş bunun üzerine heyet, karar verme yetkilerinin olmadığını açıklamış vezirler buna karşı çıkarak "Eğer haraç ödemeyi kabul etmezseniz, o zaman hükümdarın dostluğuna sahip olamazsınız. O, bu andan itibaren Ege Denizi'ndeki tüm adaların efendisidir. Ege’deki herkes nasıl biat ettiyse siz de öyle yapmalısınız. Aksi halde büyük bir savaş yapılır ve adalarınızın hepsi yok edilir.” şeklinde uyarıda bulununca, heyet "Hükümdarın hizmetkarlarından birisi bu konuyu GM ile konuşmak için bize eşlik etsin. O, adalarımız için eğer isterse haraç da öder, elinden gelen her şeyi yapar. Ancak biz şimdi kendi başımıza birşey dermeye yetkili değiliz." şeklinde cevap vermiş Padişah heyetten memnun kalmış ve onları itibarlı biçimde huzurundan gönderirken değer verdiği bir hizmetkarlarını da elçi olarak yanlarına katmıştı.
İçlerinde Osmanlı elçi heyetinin de bulunduğu Bodrum Kalesi eski komutanlarından Turcopolier William Dawney ve Jean de Sacconin’in başında olduğu kafile, Rodos'a vardığında meraklı gözlerle karşılanmış, Padişah’ın heyeti GM Lastic’in huzuruna çıkarılmıştı. Lastic, elçileri dinledikten sonra "Bu ada bana ait değil. Sen kendi efendine tabi olduğun gibi, ben de Papa’ya tabiyim. Papalık hiç kimseye haraç ödemememi emretti. Benim sadece yabancı bir ulusa, inanca mensup hükümdarınıza değil kendi dindaşlarıma, krallarımıza bile haraç vermem yasaktır. Böyle bir yetkim yoktur. Bu yüzden diyorum ki eğer dost olmak istiyorsanız, büyük hükümdarınızı bir komşu olarak selamlamak için pekala her yıl büyükelçiler gönderirim. Ancak, dost kalmak istemiyorsanız, padişahınız elinden geleni yapsın.” şeklindeki kibirli, tepeden bakan cevap ve tavırlarıyla heyeti huzurundan göndermişti. (6*)
Hırıstiyan Venedikliler ve Müslüman Türklere yönelik Şövalye korsanlıkları
GM Lastic, Osmanlı heyetinin ardından haraç ödemeyi reddetmesi yetmemiş gibi Sultan’ın düşmanı olan Akkoyunlu Devleti ile bir andlaşma imzalayarak İstanbul Fatihi’ni daha da kızdırmıştı. Öte yandan Şövalyeler bununla da kalmayıp Osmanlı ile andlaşma yaptı diye Venediklilere ait Girit Adası’na yönelik korsanlık faaliyetlerine başlamıştı. Üstelik bu baskınlar ilerleyen aylarda Anadolu’nun kıyılarına dahi yönelmişti. Şövalyeler, önceki bölümlerde de altı çizildiği gibi Levant’ta korsanlık faaliyetleri de yapan silahlı bir güçtü. Bundan en çok muzdarip olanlar ise Türkler ile Venediklilerdi. Rodos'taki Venedik büyükelçisi Paolo Morosini, GM Lastic'e Venedik Cumhuriyeti'nin adası olan Girit'in korsan sığınağı olmasına, yağmalanmasına izin verilmeyeceğini, Şövalye Devleti’nin bu olayları durdurmasını ve kendileriyle dostane ilişkiler kurmayı istediklerini iletmişti.
1454 senesi Rodos Dünyası’nda vebanın ortaya çıktığı seneydi ve bu durum Şövalye gemilerine denizci personel bulmayı zorlaştırmıştı. Bazı Küdüs hacılarının notlarına göre Rodos’un Girit’ten yağmalanan ganimetin satıldığı yer haline gelmesi, köle ve kadın ticaretinin artışı, adada aşırı zengin bir sınıfın doğması, kibir ve savurganlık, Hıristiyanlara yönelik saldırıların artması gibi davranışlar Tanrı'yı ​​kızdırmıştı ve veba salgını öyle durup dururken çıkmamıştı.(7*)
1454 senesi endişe içindeki GM Lastic’in tahminlerinin doğru çıktığı bir seneydi bir istihbarat kaynağı olan Patmos keşişlerinden Palatia'da(Balad) Adalara saldırmaya hazırlanan 13 Türk fustesi bilgisi gelmişti. Gerçekten de o sene bir Türk filosu Kos’u yağmalamış, bunun üzerine Rodos’tan Kos’un savunmasının güçlendirilmesi için iki adet kule inşası emri yollanmıştı. GM Lastic’in ömrü ise hızlı gelişen tüm bu olacakları görmesine yetmemiş ve sonbaharda vefat etmişti.(8*)
Devam edecek...
mehmet çilsal-tarih araştırmacısı
Bodrum
KAYNAKLAR
1*- Annuario della Scuola Archeologica di Atene e delle Missioni Italiane in Oriente-A.Maiuri-G.Gerola
2*-Contributions de trois commandeurs de la langue d’Auvergne aux fortifications du Lango et du Château Saint Pierre (note d'information)- Monsieur Prof. Jean-Bernard de Vaivre
3*- THE SIEGE AND THE FALL OF CONSTANTINOPLE IN 1453 by Marios Philippides and Walter K. Hanak
4*- Divertimento-EUROTHENTICA-The United States of Europe Rhodes, 1306-1522 by Dorothea Papathanasiou
5*-NEGOTIATION AND WARFARE: THE HOSPITALLERS OF RHODES AROUND
AND AFTER THE FALL OF CONSTANTINOPLE (1426–1480) by Pierre Bonneaud
6*- “Decline and Fall of Byzantium to the Ottoman Turk” by Doukas
7*- The Knights Hospitaller of Rhodes and the Black Death of 1498:a poetic description of the plague -by Costas Tsiamis, Georgia Vrioni, Effie Poulakou-Rebelakou, Vassiliki Gennimata,Athanassios Tsakris
8*-Le Imagini Dei Beati e Santi Della Sacra Religione di s. Giovanni Gerosolimitano by Giacomo Bosio
Bu yazı 110 defa okunmuştur.
YORUMLAR
YORUM YAP | 0 Yorum
Henüz Yorum Eklenmemiştir.Bu Yazı'ya ilk yorum yapan siz olun.
FACEBOOK YORUM
Yorum
YAZARIN DİĞER YAZILARI
BİLİNMEYEN YÖNLERİYLE BODRUM KALESİ-39
KIZILHİSARLI MUSTAFA PAŞA’NIN BİLİNMEYEN HAYATI ÜZERİNDEN BODRUM TARİHİ-19
KIZILHİSARLI MUSTAFA PAŞA’NIN BİLİNMEYEN HAYATI ÜZERİNDEN BODRUM TARİHİ-18
ASPAT-TARİH-TABİAT... ASPAT-İNŞAAT-MEVDUAT... (Tabiat ve Kültürel Varlıklar katliamı-2)
KIZILHİSARLI MUSTAFA PAŞA’NIN BİLİNMEYEN HAYATI ÜZERİNDEN BODRUM TARİHİ-17
KIZILHİSARLI MUSTAFA PAŞA’NIN BİLİNMEYEN HAYATI ÜZERİNDEN BODRUM TARİHİ-16
KIZILHİSARLI MUSTAFA PAŞA’NIN BİLİNMEYEN HAYATI ÜZERİNDEN BODRUM TARİHİ-15
“Harabe Halikarnas’ın ilk muhacirleri nereden, niçin, nasıl gelmişti ?”
KIZILHİSARLI MUSTAFA PAŞA’NIN BİLİNMEYEN HAYATI ÜZERİNDEN BODRUM TARİHİ-13
KIZILHİSARLI MUSTAFA PAŞA’NIN BİLİNMEYEN HAYATI ÜZERİNDEN BODRUM TARİHİ-12
BİLİNMEYEN YÖNLERİYLE BODRUM KALESİ-38
BİLİNMEYEN YÖNLERİYLE BODRUM KALESİ-37
HABER ARA
ANKET
Tüm Anketler
Web sitemize nasıl ulaştınız?
Reklam Tavsiye Arama Motorları
Bizi Takip Edin :
HAVA DURUMU
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir Kahramanmaraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
YAZARLAR
Yaşar Anter
Aras'a LİMON gibi cevap: Birilerini sevindirelim diye GAZETECİLİK yapmıyoruz...
Ayser Özbulut
Fark yaratan belediyeden Halkın Bakkalı ve Emek Evi….
Av. Nazlı Aydoğan
AŞI VE KARİYER
Mehmet Çilsal
​ BİLİNMEYEN YÖNLERİYLE BODRUM KALESİ-40
Dr. Aybala Akıl
Salgın döneminde hamilelerin yaşadığı stresler neler, hamileliği geçirmek için sahil kentlerine akın edenler güvende mi?
Av. Kader Çekim Yılmaz
SAHİBİNDEN SATILIK GÖKKUŞAĞI
ÇOK OKUNAN HABERLER
BUGÜN
BU HAFTA
BU AY
EGE 5.1 VE 4.3 DEPREMLE SARSILARAK UYANDI
Ege’deki İkaria Adası yakınlarında bu sabah saatlerinde ard arda gelen depremler..
185 Okunma
Tekne ile Yunan adalarına kaçmaya çalışan FETÖ/PYD üyeleri y..
Muğla’nın Bodrum ilçesinden Yunanistan’a ait adalara sürat teknesi ile yasadışı..
124 Okunma
DİKKAT...Tüm uçuşlar durduruldu
Türk Hava Yolları, lodos nedeniyle İstanbul varışlı yurt içi uçuşlarında bilet v..
99 Okunma
Torba Mahallesi'nde lüks villaya jandarma ve uluslararası o..
Bodrum’da villada 27 organizatör jandarmanın uluslar arası operasyonu ile yakala..
1329 Okunma
Turizmin Kalite Müdürleri deneyimlerini genç yöneticilere ak..
Muğla’nın Bodrum ilçesinde düzenlenen toplantıda otellerin kalite müdürleri bir ..
1298 Okunma
Yangın mağduru köylülerin zeytin tarlalarına kamulaştırma şo..
Milas ve Bodrum ilçelerinde Temmuz ayında çıkan ve 13 gün süren orman yangınları..
1145 Okunma
Bodrum’da tarihi Aspat Mevkii’nde ÇED almadan milyon dolarlı..
Muğla’nın Bodrum ilçesinde birinci derece doğal ve arkeolojik sit alanı olan dün..
5631 Okunma
Ortakent'te vahşet. Köpeğe ateş etti, köpek ve üç kadını vur..
Muğla’nın bodrum ilçesinde bugün akşam saatlerinde kendisine saldırdığını iddia ..
3878 Okunma
ŞOK marketten fahiş fiyat cezasına ilişkin açıklama geldi..
Geçtiğimiz günlerde Rekabet Kurumu, zincir marketlere yönelik yürütülen fahiş fi..
3065 Okunma
SON YORUMLANANLAR
HABERLER
VİDEOLAR
Ünlü Şair Cahit Külebi’nin oğlu Ali Külebi Kanada’da coronaya yenik düştü
Dünyaca ünlü şair Cahit Külebi’nin kanada’nın Toronto kentinde yaşayan oğlu Yaza..
Halikarnas Balıkçısı Anma Töreni’nde Kaymakam Bayar'dan öğretmen Yücel'e sert tepki
Muğla’nın Bodrum ilçesinde dünyaca ünlü edebiyatçı, yazar şair Halikarnas Balıkç..
Orman müdürü Yaprak: Yanan alanlar temizlenmeye başladı, hemen ağaçlandırılacak.
Muğla Orman Bölge Müdürü Yasin Yaprak, bölgede yaşanan büyük yangınlar sürecini ..
HABER ARŞİVİ
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021
GÜNLÜK BURÇ
Koç	Boğa	İkizler	Yengeç	Aslan	Başak	Terazi	Akrep Yay	Oğlak	Kova	Balık
GENEL
İletişim
Künye
Linkler
Rss
Üye Ol
Üye Girişi
Önemli Telefonlar
Sitene Ekle
HABERLER
Günün Haberleri
Haber Arşivi
Köşe Yazarları
VİDEOLAR
Spor
Haber
Sağlık
Çocuklar
Tv ve Magazin
Amatör
Sinema
FOTO GALERİ
Gündem
Ekonomi
Spor
Komedi
Magazin
Yaşam
Diğer
HABERLER
SON DAKİKA
KÜLTÜR SANAT
AKTÜEL
GÜNDEM
DÜNYA
EKONOMİ
SİYASET
SAĞLIK
SPOR
EĞİTİM
MAGAZİN
ÇEVRE
MAY AJANS
Anter Haber tarafından yayınlanan hiçbir haber, fotoğraf ve video kaynak gösterilerek dahi kullanılamaz kopyalanamaz. Aksi durumda yasal işlem yapılacaktır. Yazarların düşünce, köşe yazısı ve yorumlarından kendileri sorumludur.