TamamÃ½na yakÃ½nÃ½ Tire’nin eski mahallelerinde on yÃ½llÃ½k bir zaman dilimi içersinde çekilen fotoÃ°raflar, evlerin içlerine, yani “hayat”larÃ½na (avlu) girmeden, onlardaki Ã¾iire “dÃ½Ã¾arÃ½dan” yaklaÃ¾arak bir duygudaÃ¾lÃ½k kurmayÃ½ amaçlÃ½yor
Sergideki fotoÃ°raflar, “zamanÃ½n ve deÃ°iÃ¾imin rengi”ni evlerin yüzlerinde, boya ve sÃ½va katmanlarÃ½nda, duvar yaralarÃ½nda ararken, izleyiciye, duvarlarÃ½n evlerdeki hayatlara dair pek çok ipucu saklayan bir pentimento* olarak tam da “hayatÃ½n içinde” olduklarÃ½nÃ½ göstermek istiyor.
Bu sergide 84 adet renkli inkjet baskÃ½ yer alÃ½yor.
“Hayat”
Bu serginin, baharÃ½n geliÃ¾ini müjdeleyen Birinci Cemre’den iki gün sonra açÃ½lÃ½yor olmasÃ½nÃ½ mutlu bir bir tesadüf olarak görüyorum. ÇocukluklarÃ½ Anadolu’da geçenler, ya da bir biçimde yollarÃ½ düÃ¾enler, çocuklarÃ½n her bahar geliÃ¾inde yüzlerini gökyüzünde süzülen leyleklere dönüp, Ã¾u tekerlemeyi söylediklerini hatÃ½rlayacaklardÃ½r.
“Leylek leylek havada,
YumurtasÃ½ yuvada,
Gel sen bizim hayata
Bizim hayat yÃ½kÃ½ldÃ½
Telli pullu yapÃ½ldÃ½.”
Anadolu evlerinde hayat, kendilerini pek de ele vermezmiÃ¾ gibi duran dÃ½Ã¾ duvarlarÃ½n ardÃ½ndaki yaÃ¾am alanÃ½nÃ½n da adÃ½dÃ½r. Bir kasabanÃ½n sokaklarÃ½nda dolanÃ½rken, köÃ¾eyi döndüÃ°ünüzde karÃ¾Ã½nÃ½za çÃ½kÃ½veren bahçesi limon aÃ°açlÃ½ evin penceresindeki küçük çocuk, az ötede kaçan topun peÃ¾inden baÃ°rÃ½Ã¾arak koÃ¾an çocuklar; bu sergideki fotoÃ°raflarÃ½n tamamÃ½na yakÃ½nÃ½n mekanÃ½ eski Tire’nin sokaklarÃ½nda iseniz, çok eski bir zanaatÃ½n uygulayÃ½cÃ½sÃ½ urgancÃ½nÃ½n bir sokak boyu yayÃ½lan faafliyetine tanÃ½k olabilir, biraz sonra da karÃ¾Ã½ köÃ¾eyi dönüveren yaÃ¾lÃ½ kafadarlarla karÃ¾Ã½laÃ¾Ã½rsÃ½nÃ½z. Bir kÃ½Ã¾ günü, Güme DaÃ°Ã½’ndan topladÃ½Ã°Ã½ çalÃ½ çÃ½rpÃ½yÃ½ katÃ½rÃ½na yükleyip yukarÃ½ mahallelere satmaya getiren, kendi halindeki kadÃ½n karÃ¾Ã½nÃ½za çÃ½kar. Bütün bu sesler ve görüntüler hafÃ½zanÃ½zda yankÃ½lanÃ½r. Bu evler ve sokaklar, yaÃ¾antÃ½larÃ½ yÃ½llar içersinde yÃ½kÃ½lan ve “telli pullu” yeniden “yapÃ½lan” hayatlarÃ½n sahibidirler. Onca yÃ½ldÃ½r bu sokaklarda varolan evlerin hayat sÃ½rlarÃ½ ise onlarÃ½n dÃ½Ã¾ cephelerinde, duvarlarÃ½nda, yani yüzlerindeki hayat çizgilerinde kendileri ele verir. Bir sokak arÃ¾Ã½nlayÃ½cÃ½sÃ½ olarak, benim çabam da, yÃ½llarca önünden geçtiÃ°im evlerin artÃ½k eski hayatlarÃ½n sahipleri olan eski evler olmadÃ½Ã°Ã½nÃ½ izleyiciye göstermek. Ãki sene önce geçtiÃ°iniz sokakta, çocuklarÃ½ çoktan ovada geliÃ¾en Ã¾ehre göçmüÃ¾ olan evin sahibesi ölmüÃ¾ ve orayÃ½, geçen yaz uzak Ã¾ehirlerden pamuk toplamaya gelen bir aile almÃ½Ã¾tÃ½r artÃ½k. Az önce, yeni sahiplerinin yeÃ¾ile boyadÃ½Ã°Ã½ kapÃ½dan çÃ½kan bir dede, torununa o sokaklarÃ½n yabancÃ½sÃ½ bir dilden Ã¾evkat sözcükleri fÃ½sÃ½ldamaktadÃ½r.
Bu sokaklarda her bahar, evlerin kendi gücüne göre giriÃ¾tiÃ°i boyama faaliyetiyle karÃ¾Ã½laÃ¾Ã½lÃ½r. Kimi, duvarÃ½nÃ½ komÃ¾unun bitiÃ¾ik odasÃ½na kadar bambaÃ¾ka renge boyamÃ½Ã¾tÃ½r, kimisinin ise o yÃ½lki durumu ancak pencerenin etrafÃ½na ödünç fÃ½rça ile zarif beyaz bir çerçeve yapmaya yetmiÃ¾tir. Ama hepsi de gelen bahar için mutlaka bir Ã¾eyler yapmÃ½Ã¾lardÃ½r. Acemi bir telaÃ¾la kÃ½smen sokaÃ°a akÃ½tÃ½lan boyalar ise yolunuz düÃ¾tüÃ°ünde, gelecek yaÃ°murlarla henüz silinmemiÃ¾tir.
Behçet Necatigil, o çok sevdiÃ°im “Evler” Ã¾iirinde
Evlerin içi oda oda üzüntü,
Evlerin dÃ½Ã¾Ã½ pencere duvar
diyor.
Evet, “hayat”lar duvarlarÃ½n ardÃ½nda olsa da duvarlar, umutlarÃ½ ve üzüntüleriyle ardÃ½ndaki hayatlarÃ½ çokca saklayamÃ½yorlar.
Duvarlar, sÃ½radanlÃ½k
Bu duvarlar,evet, mimari açÃ½dan birer harika deÃ°iller. DolayÃ½sÃ½ ile örneÃ°in bir gezi fotoÃ°rafçÃ½sÃ½, veya bir “güzel Ã¾eyler fotoÃ°rafçÃ½sÃ½” için sÃ½radan da bulunabilir. Ancak bu fotoÃ°raflarÃ½ çeken, fotoÃ°rafÃ½n kimilerince hafife alÃ½nan “avcÃ½lÃ½k, toplayÃ½cÃ½lÃ½k" yanÃ½nÃ½ da çok önemsiyor. FotoÃ°raf, temelde, bir nesneyi ya da bir kompozisyonu -oradaki Ã¾iiri- karmaÃ¾Ã½klÃ½Ã°Ã½n içersinden çekip çÃ½karmaktÃ½r ki dilenirse, bu yoldan sÃ½radanÃ½ soyuta dönüÃ¾türmek de mümkündür. VarsÃ½n “geliÃ¾miÃ¾ler” toplayÃ½cÃ½lÃ½ktan, “düÃ¾ünce” fotoÃ°rafçÃ½lÃ½Ã°Ã½na evrilmiÃ¾ olsunlar.
Gülten AkÃ½n Ãlk Yaz Ã¾iirinin o kült dizelelerinde ne güzel söylüyor;
Ah, kimselerin vakti yok
Durup ince Ã¾eyleri anlamaya.
TeÃ¾ekkür
Bu serginin oluÃ¾umundaki yardÃ½mlarÃ½ için fotoÃ°rafçÃ½lÃ½Ã°Ã½mÃ½n yol arkadaÃ¾larÃ½ sevgili Selim Aytaç, -serginin isim babasÃ½- TarÃ½k Yurtgezer, deÃ°erli yorumlarÃ½ ve teÃ¾vikleri için Cengiz Engin, Gökhan Bulut, serginin duyurulmasÃ½ndaki katkÃ½larÃ½ ve varlÃ½Ã°Ã½ ile ortak fotoÃ°raf sevgisini paylaÃ¾mamÃ½zÃ½ saÃ°layan derneÃ°im AFSAD, TRIPOD, FÃ½rat Color, Bulvar Çerçeve ve artÃ½k evin bir odasÃ½nÃ½n tarafÃ½mdan fotoÃ°raf için iÃ¾galini yÃ½llardÃ½r kabullenerek, tutkuma her zaman sevgileriyle ortak olan sevgili eÃ¾im Ãennur ve oÃ°lum Enis’e çok teÃ¾ekkürler. Onlar olmasaydÃ½ bu sergi olmazdÃ½.
MeraklÃ½sÃ½na Teknik Bilgi
FotoÃ°raflarÃ½n dijital çekilen bir tanesi hariç, tamamÃ½ Fujichrome Velvia ve Kodak 100 VS saydam filmlere, Nikon F3 ile genellikle 20 mm, 60 mm ve 105 mm nikkor objekifler ile çekildi. Sergi, bu fotoÃ°raflar Epson Perfection 4870 Photo scanner ile taranÃ½p, dijital ortama aktardÃ½ktan sonra bilgisayarda konvansiyonel ölçüler dahilinde yapÃ½lan –kontrast, aydÃ½nlanma deÃ°erleri ve renk düzeltmeleri gibi- “aydÃ½nlÃ½k oda” çalÃ½Ã¾masÃ½nÃ½n ardÃ½ndan yine Epson Stylus Photo R800 Inkjet Printer ile Epson Premium Glossy A4 kaÃ°Ã½da ve bir kÃ½smÃ½ da da roll kaÃ°Ã½da panoramik olarak yapÃ½lan ev baskÃ½larÃ½ndan oluÃ¾uyor.
* Pentimento: Resimde zamanÃ½n neden olduÃ°u saydamlaÃ¾maya baÃ°lÃ½ olarak, alt katmanlarÃ½n görünmeye baÃ¾lamasÃ½ (www.wikipedia.org). Bu olgu ressamÃ½n baÃ¾langÃ½çtaki niyeti ile nihai eser arasÃ½nda olabilen farklÃ½lÃ½klarÃ½ ortaya çÃ½karmaktadÃ½r. Kimi zaman, ressamÃ½n istenmedik baÃ¾langÃ½çlarÃ½, geliÃ¾meleri, faklÃ½ bir boya ile kapattÃ½Ã°Ã½ görülebilmektedir. AmerikalÃ½ oyun yazarÃ½ Lillian Hellman (1905-1984), 1977’de F. Zinnemann tarafÃ½ndan Julia adÃ½yla sinemaya da uyarlanan anÃ½lar kitabÃ½na, hayatÃ½n niyetlenenden farklÃ½ mecralara akabildiÃ°ini vurgulamak üzere “Pentimento” adÃ½nÃ½ vermiÃ¾tir.