Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K. Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak Kıbrıs Famagusta Girne Güzelyurt Lefkoşa
15°
ANA SAYFA
GALERİLER
VİDEOLAR
YAZARLAR
ÜYE OL
GİRİŞ YAP
Kitap
Söyleşi
Portre
Polemik
Mercek Altı
Sinema
Dergi
Gezi-Mekan
Ara
Havadis
Etkinlik Takvimi
Hikmet
Etkinlik
Alıntı
Dünyada Kültür
Mizah
Müzik
Galeri
Webtv
Yayın Yönetmeninden
Kültür-Sanatta Bugün
Hicret yolunda gelen mukaddes ölüm
26 Ocak 2021, 10:03
Celalettin Alkan
TÜM MAKALELERİ
Peygamber efendimiz (s.a.s) bir hadislerinde şöyle buyuruyor:
"İnsanların en hayırlıları benim asrımda yaşayanlardır. Sonra bunları takip edenlerdir, sonra da bunları takip edenlerdir."[1]
Hz. Peygamber bu hadis-i şerifte görüldüğü üzere kendi çağında yaşayan mümin kimselerin insanlığın en hayırlıları olduğunu ifade ediyor. Hadise göre hayır bakımından ashap efendilerimizi de kendilerinden sonra gelen nesiller derece derece takip ediyor.
Zaman eskidikçe ve insanlık olarak Efendimiz’in (s.a.s) kâinata hayat bahşeden, dertli gönüllerin kendisiyle ferahnâk olduğu nübüvvet nurundan uzaklaştıkça; evet, ondan uzaklaşıp gönül hanelerimizi kir ve pasla doldurdukça ve geçen zamanla daha kötü insanlara dönüştükçe Hz. Peygamber’in neden böyle bir hiyerarşi oluşturduğunu daha iyi anlıyoruz.
Günümüze ulaşan en eski tam tefsir kitabının sahibi Mukâtil b. Süleymân (ö. 150/767), tefsirinde Nisa Suresi’nin 98. ayetinin izahını yaparken bizlere ashâb efendilerimizin neden bizden daha hayırlı kimseler olduklarını ortaya koyan bir örnek sunuyor.
"Erkekler, kadınlar ve çocuklar içinden zayıf sayılanlar (yani) çaresiz kalanlar ve hiçbir kurtuluş yolu bulamayanlar (hicret yükümlülüğünden) müstesnadır." mealindeki söz konusu bu ayet, kendilerini engelleyici bir durum sebebiyle hicret etmeye imkân bulamayan sahabelerden hicret etme zorunluluğunu kaldırıyordu. Ayet nazil olunca Efendimiz (s.a.s) bu ayeti hicret edemeyip Mekke'de kalan Müslümanlar’a göndermişti. İbn Abbas'ın (r.a) haber verdiğine göre kendisi o dönemde çocuktu ve annesi de hicret edemeyen kadınlar zümresindendi.
Müfessirimiz Mukâtil b. Süleymân'ın aktardığına göre Hz. Peygamber’in Mekke'deki Müslümanlar’a ulaştırdığı bu ayeti Cündeb b. Hamza el-Leysî (r.a) isimli zât görünce kendisi çok yaşlı olmasına rağmen çocuklarına şöyle demişti:
"Ben hicret edemeyecek zayıf kimselerden değilim. Yolu da biliyorum. Bu durumda eğer hicret edemeden ölürsem (emre itaatsizlik etmiş olur ve) sorumlu olurum. Beni taşıyın ve Medine’ye götürün!"
Bunun üzerine çocukları aslında yürüyemeyecek kadar yaşlı olan bu sahabeyi bir sedyeye koyup Medine'ye doğru götürmeye başlamışlardı. Fakat Cündeb'in (ra) aciz bedeni bu uzun yolculuğa dayanamadı ve hicret yolunda, Tenim dolaylarında vefat etti.
Efendimiz (s.a.s) ve ashabı Hz. Cündeb'in (ra) durumundan haberdar olunca sahabe efendilerimiz "Eğer bize ulaşsaydı Allah onun hicretini tamamlardı" buyurdular. Onların bu sözü üzerine;
"Kim Allah ve Resulü uğrunda hicret ederek yurdundan çıkar da sonra ölüm onu yolda yakalarsa artık onun mükâfatını vermek Allah’a aittir. Allah daima günahları örtmektedir, engin rahmet sahibidir." mealindeki Nisa suresinin 100. ayeti nazil oldu.[2]
Bu olaydan kısaca şu iki sonucu çıkarabiliriz:
1. Ashap efendilerimiz emre imtisâl noktasında bizden çok daha ileri durumdaydılar. Bu durum da onların bizden hayırlı olmalarının ana sebeplerinden bir tanesidir.
2. Niyetimizde hayırlı bir iş yapmak olursa, şayet muvaffak olamasak dahi temiz niyetimizden ötürü Allah bizi mükafatlandıracaktır. Bu yüzden bize düşen niyetlerimizi halis tutup hayır yolunda karar kılmaktır.
Dipnotlar:
[1] Buharî, Şehâdât 9, Fezâilu'l-Ashâb 1, Rikak 7, Eymân 27
[2] Mukâtil b. Süleymân, Tefsîru Mukâtil b. Süleymân, Dâru'l kütübi'l ilmiyye, Beyrut, 2020, c. 1, s. 252