Konuşma melekesi insana sunulan bir nimettir. Evvela kelâm nimetini var edene şükretmeli… Çoğu kez bize sunulan nimetlerin farkına varamıyoruz. Onu nimet olarak görüp şükrünü eda etmek yerine, kibre kapılıyor, kerameti kendimizde arıyoruz.
Evet, insana sunulan en mühim nimet, derdini, duygu ve düşüncesini aktarmasına vesile olan konuşma melekesidir. Bütün diğer nimetler gibi, bunu da yerli yerince kullanmak gerekir. Oysa insanlardan bir kısmı bunun gereğini yerine getirir; ülfet ve muhabbet için kelamı kullanır, konuşarak iyilik ve güzellik tohumları atar. Bazıları ise, nimeti unutur; küfrân-ı nimet içinde kibre kapılır, dedikodu, gıybet, yalan ve yanlış gibi zehirlerle fitne virüsünü yaymak için konuşur. O konuştukça, akıl ve gönül tarumâr olur, dinleyicinin iç âleminde zelzele meydana gelir, şirazesi dağılır. Yunus’un “Söz ola kese savaşı / Söz ola kestire başı” dediği mana bu iki konuşma biçimine işarettir.
Sen, genç adam, yarına köprü olacaksın… Yarını sözle inşa edeceksin. Madem böyle bir görevin var; konuşma melekesinin, konuştuğun dillerin, lisanın birer nimet olduğunun ayrımına var… İyilik ve güzellik tohumları atmak için kullan bu nimeti. Konuşurken, sevgiyi, saygıyı ve güveni ikame etmeye gayret et. Dilin yaralı gönülleri sağaltan bir merhem olsun.
İki
İyi konuşmak, elbette kelimeleri yerli yerince kullanmak, sese ve âhenge dikkat etmektir. Buna diksiyon diyoruz. Harfi, kelimeyi telaffuz etmek, nefesi kullanmak, sese hükmetmek… Bunun için ciddi eğitimler veriliyor. Bu bakımdan konuşmak bir sanattır.
Evet, hitabet kadîm bir sanattır. Retorik, fesâhat ve belâgât gibi konular bu sanat içinde oluşmuş, zamanla alanın teorileri ve terimleri vücut bulmuştur. Böylece eğitim öğretimde müfredata girmiş, sanatın öğretimi bir ilim dalı olmuştur. Bütün bunlar konuşma tarihi açısından önemlidir; lakin şunun bilinmesi lazım: Bazen hitabet dersi almamış, bir ustadan eğitim ve okulda öğretim görmemiş kimi kişileri görürsünüz, öylesine hoş konuşurlar ki, dinleyenleri kalbinden yakalar konuşulan konunun içine dâhil ederler. Bakınız, alaylı ve mektepli ayrımıyla söylemiyorum bunu… Sıradan insanların konuşmalarına dikkat çekiyorum. O kasketli, ayağı çarıklı, eli değnekli amcanın, kolunda helkesi süte giden teyzenin, evin bir köşesinde elinde tespihi ile salavat getiren nenenin konuşmasına…
Bu nasıl oluyor? Elbette hayat tecrübesi var, deneyerek elde ettiği bilgisi; ama asıl iksir kanaatime göre, samimiyettir. Şunu demek istiyorum: Hitabet sanatı iyi ve tesirli konuşmak için elzemdir. Ama konuşmayı asıl anlamlı kılan, samimiyet, tecrübe ve bilgidir. Samimi, yaşadıklarını söyleyen, araştırarak, öğrenerek konuşan kişiler iyilik tohumlarını atacaklardır.
Demem o ki, genç arkadaşım, sözün içini maddi ve manevî olarak doldurmak gerek… Boş söz, bilgi taşımayan sözdür. Bu bakımdan sen, arı gibi çalış, sözün içini dolduracak bilgi özleriyle dimağını besle!
Üç
Modern çağ, hız çağı… Hız, ulaşım ve bilgiye erişimde kendini gösterdiği gibi, tüketimde de etkin. Kolay elde edilen, kolay tüketiliyor. Hızla elde edilen bilgi, insanın belleğinde malumat olarak kalıyor; ilme, hakiki bilgiye evirilemiyor.
Gençler de bu hız çağına uygun bir donanıma sahip; hızlı düşünüyor, kolay intibak ediyor, neticeye kolay varıyor ve hemen oracıkta hızlı hızlı konuşuyor. Sözü tesirli olamıyor, dahası anlaşılmıyor. Açıkça itiraf edeyim, hızlı konuşan talebelerimi, gençleri dinlerken yoruluyorum.
Belki, seri düşünmek, kolayca intibak etmek ve bir fikre ulaşmak makul, hatta kimi zaman istenen bir durum. Lakin hızlı hızlı, nefes almadan konuşmak… İşte bu doğru bir tutum değil. Demem o ki, hız çağının cazibesine kapılmadan nefes ala ala, dura dura, muhatabı yormadan, anlaşılır bir üslupla konuşmalı.
https://www.fikircografyasi.com/makale/konusmaya-dair
Share
YAZARIN EKLEMİŞ OLDUĞU YAZILAR
Sıradan İnsan ve Tarih
25 Mayıs 2020
Yazmaya Dair
1 Mayıs 2020
Sade Yazmak
15 Şubat 2020
KURBAN BAYRAMINA DAİR BİR SOHBET – Bilal Kemikli
19 Eylül 2019
MEKTUBA, MEKÂNA VE DOSTLUĞA DAİR – Bilal Kemikli
19 Eylül 2019
Bugün kutlu bir gün – Bilal Kemikli
19 Eylül 2019
YAZARLAR
A. Selahaddin Hidayetoğlu
Hazret-i Mevlânâ Sohbeti
30 Temmuz 2012
Adnan Karaismailoğlu
MESNEVÎ’DE VEFA KAVRAMI VE KULLANIM ÖZELLİKLERİ
13 Ocak 2021
Bilal Kemikli
Sıradan İnsan ve Tarih
25 Mayıs 2020
Cemalnur Sargut
HÜZÜN VE KORKU NASIL KALKAR?
3 Aralık 2021
Cihan Okuyucu
MEVLÂNÂ’YA GÖRE KÖTÜ HUYLARDAN KURTULMA YOLLARI
22 Ağustos 2019
Umut Rehberi
[YÜZÜNE BAK]
29 Ağustos 2021
Editör'den
Kuddûsî’nin Diliyle Hz. Mevlânâ
18 Ocak 2021
Emine Yeniterzi
Kemal Edip Kürkçüoğlu’nun Dâstân-ı Cenâb-ı Mevlânâ Manzumesi – Emine YENİTERZİ
6 Temmuz 2021
Faik Özdengül
TUTUNACAK DAL
3 Eylül 2020
H. Nur Artıran
Hz. Mevlâna’nın Dilinden Şems-i Tebrîz-i
30 Eylül 2021
İbrahim Emiroğlu
MEVLÂNÂ’YA GÖRE AKIL NASIL KULLANILMALIDIR? – İbrahim EMİROĞLU
6 Temmuz 2021
İsa Nurazer
Sama (Sema) as The Mirror of Unity
5 Nisan 2021
İsmail Güleç
Çankırı Mevlevihanesi ihya edildi
7 Aralık 2021
İsmail Yakıt
MEVLÂNA’NIN MİLLİYETİ
19 Eylül 2019
Lokman D. SOLMAZ
BAYRAM, SADAKA-İ FITIR, ŞEVVAL-ÜL MÜKERREM
23 Mayıs 2020
Mehmet Fatih Çıtlak
Günümüz Mevleviliğinde Gelinen Nokta
22 Aralık 2017
M. Veysi Dörtbudak
VE DÜNYA SÜRGÜNÜ BİTER…
17 Kasım 2021
M. Sait Karaçorlu
Zindan
4 Kasım 2021
Mahmud Erol Kılıç
ANNEMİN HİKÂYESİ ve SEYR-İ SÜLÛK DEFTERİ
5 Aralık 2020
Mehmet Demirci
Mektupla manevi eğitim
4 Kasım 2021
Mehmet Doğramacı
Ziyaretçiler
2 Ocak 2020
Misafir Yazar
Unutulan bir Mevlevi: Murtazā Elker – 2
16 Ekim 2021
Muhsin İlyas Subaşı
MEVLEVÎ ARİF NİHAT
5 Ocak 2021
Abdullah Yılmaz
Kemahlı İbrahim Hakkı Dede Tebrîk-i Ramazân-ı Mağfiret-Nişân’ı veya “Ramazaniye’si”
14 Nisan 2021
Nuri Şimşekler
İki Beden Tek Gölge: “Mevlânâ Celâleddin-i Rumi ve Şems-i Tebrizi”
30 Eylül 2021
Ö. Tuğrul İnançer
İSTANBUL’DA TARİKAT AYİN VE ZİKİRLERİ
14 Aralık 2020
Safi Arpaguş
İhsân
4 Aralık 2020
Sezai Küçük
Tarih İçinde Mevlevîlik ve Celvetîlik – Sezai Küçük
15 Ekim 2021
Tarihten Bir Yaprak
Mevlevî Hatıraları
20 Eylül 2019
Yakup Şafak
1312/1894 TARİHLİ KONYA SALNAMESİNE GÖRE MEVLEVİHANELER VE POSTNİŞİNLERİ – Yakup ŞAFAK
15 Ekim 2021
TÜM YAZARLARI GÖSTER
Sema Safa, Cana Şİfa, Ruha Gıdadır...
Hakkımızda
İletişim
Site Haritası
Güfte ve Notalar
Hz. Mevlâna Kitaplığı
Anasayfa
Eski site
Haberler
Yazarlar
Akademik Sayfalar
Videolar
Galeriler
İletişim
Etkinlikler
Semazen.net'in resmi web sitesidir. Web sitemizin dışında farklı sitelere yönlendiren linklerin içeriklerinden Semazen.net sorumlu tutulamaz.