-Devletçi uygulamalar ve zabıta gücü ile fiyat istikrarı sağlanmaya çalışılması olumsuz bir ortam oluşturur. Ya stokçuluk başlar ya da üretici maliyet artışlarına dayanamayıp üretimden vazgeçer ki bu da fiyatların tekrar tırmanmasına sebep olur. Bu durumda üretim maliyetlerini olumsuz etkileyen döviz, faiz, enerji fiyatları üzerinde durulması en akılcı çözüm olacaktır.
–Ne yazık ki bazı dış ve iç güç odaklarının etkisiyle hala AVM ve zincir mağazalar sağlıklı bir yapıya kavuşturulamadı. Bu nedenle rekabete dayalı arz-talep dengesi, maliyet artışı artı makul kâr oluşmasıyla piyasa şartlarının dengeleyip oluşturacağı fiyat istikrarı sağlanamadı.
2002 yılına girdiğimizde piyasalarda güven sarsılmış, yıllardır yanlış uygulanan köyden şehre göç olaylarıyla köylünün üretimi terk etmesi şehirde tüketici olması, şehirlerde yaygınlaşan gecekondulaşma ile çarpık yapılaşma çoğalmış, sosyal sorunlar giderek tırmanmaktaydı.
Ekonomimiz faiz-döviz-borsa üçgeninde çırpınmakta yüksek faiz, yüksek enflasyon olgusu ile halkın çeşitli kesimleri yüksek hayat pahalılığı karşısında çaresiz durumdaydı.
İş yerleri kapanıyor, KOBİ vasıflı kuruluşlar ve esnaf zor günler yaşıyordu. Yatırımlar, üretim büyük ölçüde durmuş, kontrolsüzce yayılan alışveriş merkezleri (AVM) ve zincir mağazalarda raflar adeta ithal mallarıyla dolmakta, yabancılar pazarımıza ortak olmaktaydı. Gıda maddeleri ve giyim malzemeleri başta olmak üzere birçok bölgede tezgâh altına girerek çift fiyatla satılmaktaydı.
AK PARTİ YENİ KURULMUŞ VE SEÇİMLERDE TEK BAŞINA İKTİDAR OLMUŞTU
Siyasi hayatımız ani erken seçim kararıyla yeni bir döneme girmişti. AK Parti yeni kurulmuş olmasına rağmen Kasım 2002 seçimlerinde tek başına iktidar oldu.
Oluşan güven ortamında başta israfı önleme, tasarrufa yönelme ile cari açık ve bütçe açıkları ele alındı. “Para Politikalarının – Mali disiplinli politikalarla desteklenip üretim politikaları ile bütünleştirilmesi” ve “üretim-yatırım-ihracat seferberliği” ile sürdürülebilir kalkınmaya yönelinmesine karar verildi. Önceden hazırlanmış programla acilen alınan gerçekçi önlemler olumlu gelişmeler oluşturmaya başlamıştı.
DEVLETÇİ YÖNETİMLERDE UYGULANMIŞ OLAN ÖNLEMLER BENİMSENMEDİ
Öncelikle halkın huzurunu sağlayacak piyasalara düzen getirme yönünde devletçi yönetimlerde uygulanmış olan milli korunma, tanzim satışları, kooperatifleşme, fiyat denetimi, zabıta v.b. tedbirleri gündeme gelmişti.
Hükümette bu önlemlerin kısa vadeli olup geçmişte denendiği ve sonuç alınamadığı konusu kabul görünce kısa, orta ve uzun vadeli politikalara önem verildi.
Piyasa sahipsizliğini adaletle önlemek ve yeni bir düzen getirme yönünde hükümetin üçüncü ayında (06/03/2003) “4007 Sayılı Tüketici Haklarını Koruma” yasasıyla acil uygulamalar yürürlüğe girdi. Serbest piyasa kuralları çerçevesinde fiyatlarda dengeler sağlandı, odalar, borsalar, esnaf kuruluşları, illerde ilçelerde kurulan Tüketici Hakları Hakem Heyet Kurulları sorunları hızla çözmeye başladı.
SATILAN MAL GERİ ALINMAZ” LEVHALARI İNDİ, MÜŞTERİ MEMNUNİYETİ DÖNEMİ BAŞLADI
Çeşitli mallara garantili satışlar, ayıplı mallara iade hakları getirilerek asırlardır mağazalarda asılı “Satılan Mal Geri Alınmaz” levhaları indi, müşteri memnuniyeti esaslı ticari dönem başladı.
Anayasamızın 172. ve 173. maddelerinde “Devlet tüketicileri, esnafı ve sanatkârı korur” hükmü gereğince bu kez haksız rekabeti ve haksız kazancı önlemek amacı ile hızla yayılmaya başlayan, bir çok esnafımızın, tüccarımızın işini terk etmesine sebebiyet vererek piyasada tekel durumuna gelmeye başlayan AVM alış-veriş merkezleri ve zincir mağazalar konusundaki yasal boşluğu çözme kararı verildi.
2004 YILINDA ÇOK YÖNLÜ BİR YASA TASARISI HAZIRLANDI
Gelişmiş ülkelerdeki mevzuat ve uygulamalar incelendi, Valilikler, Belediye Başkanlıkları, TOBB’a bağlı ticaret, sanayi odaları, ticaret borsaları ve TESK’e bağlı esnaf odaları, tüketici kuruluşları ile toplantılar düzenlenerek 2004 yılında çok yönlü bir yasa tasarısı hazırlandı. 2006 ve 2007 yıllarında Bakanlar Kuruluna gönderilmesine rağmen yasalaşamadı. Devam eden yıllarda uygulanan merkezi yönetimle alınan tedbirler ise piyasayı disipline etmede etkili olamadı.
Hazırlanan yasa taslağı ile özel olarak;
İllerde ve ilçelerde bu mağazaların kurulabileceği yerlerin imar planlarında belirlenmesi, eğer imar planları hazır değilse Valilerin başkanlığında ilgili kuruluşların temsilcilerinin katılacağı kurullar tarafından mevcut ticaretin ve trafiğin yoğun olmadığı şehir merkezleri dışında belirlenmesi
Alışveriş ticari bir işlem olduğundan üreticilerle önceden ticari şartların belirlenip sonradan anlaşma dışı baskılarla ve taleplerle üreticilerin mağdur edilmemesi
Zincir mağazalarda ana mağazalarda kullanma tarihi geçme durumunda olan malzemelerin satılmaması
Yabancı sermayeli AVM’de satılan ithal mallarının döviz değeri kadar raflarında yer alan yerli ürünlerinde ihracatla yurt dışı mağazalarında satılması
Haksız kazanç ve halkın aldatılmasına zemin hazırlayan seri sonu, taşınma, iflas v.b. satış kampanyalarının Ticaret Odalarından alacakları izin ve uygulanan denetimlerle yapılması
AVM’lerin hafta sonu, resmi tatil günlerinde AB ülkelerinde olduğu gibi çalışma gün ve saatlerinin belirlenmesi hedeflenmişti.
HALA AVM VE ZİNCİR MAĞAZALAR SAĞLIKLI BİR YAPIYA KAVUŞTURULAMADI
Ne yazık ki bazı dış ve iç güç odaklarının etkisiyle hala AVM ve zincir mağazalar sağlıklı bir yapıya kavuşturulamadı. Bu nedenle rekabete dayalı arz-talep dengesi, maliyet artışı artı makul kâr oluşmasıyla piyasa şartlarının dengeleyip oluşturacağı fiyat istikrarı sağlanamadı. Geçmişte olduğu gibi devletçi uygulamalar ve zabıta gücü ile fiyat istikrarı sağlanmaya çalışılması halinde yapılacak müdahaleler unutulmasın ki olumsuz bir ortam oluşturur. Ya stokçuluk başlayarak mallar tezgâh altına girip çift fiyatlar uygulanır ya da üretici maliyet artışlarına dayanamayıp üretimden vazgeçer ki bu da fiyatların tekrar tırmanmasına sebep olur.
Bu durumda üretim maliyetlerini olumsuz etkileyen döviz, faiz, enerji fiyatları üzerinde durulması en akılcı çözüm olacaktır.
Ali Coşkun
58. ve 59. Dönem Sanayi ve Ticaret Bakanı
coskun@turcomoney.com
ÖNCEKİLER	
Enerji krizi ve küresel iklim değişikliği	
Kas 1, 2021
SONRAKİLER	
Hesap vermeyi sevmeyen yönetime güven olmaz	
Kas 1, 2021
Yorum yok
Yorum Yazın İptal
Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız.
This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.
İlgili Haberler
Tedbir almazsak, otomotivde rekabet gücümü ...	
Kas 5, 2021
TURCOMONEY DERGİSİ
Yeniden değerleme: Yapalım mı, bekleyelim ...	
Kas 1, 2021
TURCOMONEY DERGİSİ
AB’nin Türkiye ile ilgili yeni raporunda n ...	
Kas 1, 2021
TURCOMONEY DERGİSİ
Pandoranın kutusu açıldı mı?	
Kas 1, 2021
TURCOMONEY DERGİSİ
Hesap vermeyi sevmeyen yönetime güven olmaz	
Kas 1, 2021
TURCOMONEY DERGİSİ
Site Haritası
SON DAKİKA HABERLERİ
ÇOK OKUNAN HABERLER
ÇOK YORUMLANAN HABERLER
Yeni Bakan Nureddin Nebati, bu sözleri verdi ...	
yazar admin - Ara 2, 2021
EKONOMİ
Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati̵ ...	
yazar admin - Ara 2, 2021
EKONOMİ
Lütfi Elvan, bakanlığa bu sözlerle veda e ...	
yazar admin - Ara 2, 2021
EKONOMİ
Hazine ve Maliye Bakanlığı’nda devir ...	
yazar admin - Ara 2, 2021
FLAŞ HABERLER
Hazine ve Maliye Bakanlığına Nureddin Neba ...	
yazar admin - Ara 2, 2021
EKONOMİ
4. Nesil üniversiteler ve dönüşüm İhtiy ...	
yazar Prof. Dr. Mehmet Yazıcı - Ara 1, 2021
ANA MANŞET
Kullanmadığımız eşyalarımızı paylaşm ...	
yazar İbrahim Aybar - Ara 1, 2021
ANA MANŞET
İnsanlık tarihine geçecek bir yıl	
yazar Zuhal Mansfield - Ara 1, 2021
ANA MANŞET
İGE ve Kredi Garanti Fonu ihracatçıların ...	
yazar Adnan Yıldırım - Ara 1, 2021
ANA MANŞET
Antik Çağ’dan günümüze faiz tartışma ...	
yazar Doç. Dr. Ertuğrul Kızılkaya - Ara 1, 2021
ANA MANŞET
admin	
2021-03-20 02:40:26	
Çok şaşırtıcı. İnşallah ekonomide bir sıkıntı meydana gelme ...
Müşteri Memnuniyeti – Aktif Group	
2021-01-24 21:25:42	
[…] Müşteri memnuniyeti – Kuruluşlarda şikâyetlerin ele a ...
Trendyol’dan 2020’de ekonomiye 1,1 milyon kişilik ek istihdam katkısı – Monthly Current Affairs	
2021-01-13 17:05:21	
[…] 1.5 Milyon Kişilik ‘Yeni İstihdam Paketi’ | Tu ...
Merkez Bankaları neden bağımsız olmalı? • Via Haber	
2020-12-30 16:34:26	
[…] [Via Turcomoney] […]
Merkez Bankası, faizi artıracak mı? Yabancılar ne diyor? | Turcomoney	
2020-10-21 19:51:56	
[…] MorganStanley, 150 bp faiz artırımı bekliyor […]
Turcomoney, 2011 yılının Şubat ayında “dünya dergisi” olma hedefiyle yayın hayatına başladı. Aradan geçen sürede Turcomoney, Türkiye’nin tek uluslararası ekonomi/finans dergisi konumuna geldi. Türkçe-İngilizce yayınladığı ülke raporlarıyla ülkelerin ekonomisini büyüteç altına alıyor, yatırım fırsatlarını ve iş imkanlarını analiz ediyor. Başbakanlar, bakanlar, işadamları, büyükelçiler ve üst düzey bürokratlarla yapılan çarpıcı röportajları sayfalarına taşıyor. Türkiye’nin ve dünya ekonomisinin gündemindeki gelişmeleri, okurlarına aktarıyor. Bu yönüyle Turcomoney, “Devletleri yönetenler” ile “iş dünyasını yönetenler” için bir referans kaynağı.