Çay, çeşitli bitkilerin yapraklarının, çiçeklerinin, köklerinin, gövdelerinin, kabuklarının, tohumlarının kaynatılmasıyla veya haşlanmasıyla elde edilen bir içecek türüdür. Çay çalısının bilimsel ismi Camellia sinensistir. Çay, çalının yapraklarının fermantasyonu, ısıtılması, kurutulması ve bazen diğer meyve veya bitkilerle karıştırılması sonucu hazırlanır.
Etimoloji
Çay kelimesinin dünya dillerinin pek çoğundaki kökeni, dünyaya yayıldığı Çin’de yer alan dillere dayanır. Mandarin lehçesindeki ç’a, Min lehçesindeki (Amoy) t’e ve Kantonca çàh, 茶 karakterinin farklı telaffuzları olup, çayın dünyaya yayılmış farklı söyleniş şekillerinin kökenini oluştururlar. Kantoncaya dayalı çàh formu ilk defa 1559’de Portekizli tüccarlar tarafından chà olarak benimsenmiş ve bu telaffuz tüccarlarca Hindistan’a yayılmıştır. Portekizceye ya dolaysız yoldan Kantoncadan, ya da Kantonca kelimenin Malaycaya alıntılanması ve bu dilden Portekizceye geçmesi yoluyla girdiği düşünülmektedir. İngilizce gibi bazı Avrupa dillerinde kelimenin Portkizceden alıntı chaa, cha, tcha, chia ve cia gibi arkaik muadilleri bulunmaktadır.
Çin’in kuzey bölgelerinde konuşulan Mandarincede yer alan ç’a telaffuzu, Orta Asya’ya ve İran’a İpek Yolu vasıtasıyla yayılmış, bu bölgede Farsça bir ek olan –yi takısı kazanmıştır. Farsçaya girmiş kelime, ilerleyen dönemlerde Rusçaya (‘чай’; çay), Arapçaya (‘شاي’; şay) ve Hindustaniye (چائے, चाय; çay) alıntılanmıştır. Türkçede kelime ilk 17. yüzyılda tespit edilmiş olup, doğrudan Portekizlilerden, veya Farsçadan alıntılanmış olabileceği öne sürülmüştür.
Avrupa’da daha sonraları Hollandalı tüccarlar tarafından Min lehçesi telaffuzu yaygınlaştırılmıştır. Bu sayede çay Batı dillerinde Min lehçesindeki ‘t’e kelimesinden türeyip, İngilizce’ye (tea), Fransızca’ya (the), İspanyolca’ya (te), Almanca‘ya (tee) yerleşmiştir.
MERAK ETMİYOR MUSUN: BURSA GEZİLECEK YERLER 15 tarihi ve milli yer
Korece, Vietnamca ve Japoncada yer alan ve içeceğe atıfta bulunan kelimelerin yukarıda belirtilen Çin dillerinin aksine daha eski bir Çince lehçesinden alıntılanmışoduğu öne sürülmektedir. Çayın botanik anavatanı olan Güneybatı Yünnan ve Kuzeydoğu Myanmar’da bulunan dillerde ise bitki ve içecek için Çin dillerinden farklı kelimeler yer alır ve bu kelimelerin Çincede yer alan kelimelerin nihai kökeni olabileceği öne sürülmüştür. Wa halkının dilinde la ve miiem, Burmaca lahpet (လက်ဖက်), Kuzey Tayca miang (เมี่ยง), Lametçe meng bu kelimelere örnek teşkil eder.
Çay nedir çay nasıl üretilir çayın tarihçesi
Tarihçe
Efsanevî kökenleri
Bir çay çalısı.
Bir kaynaga göre, çayın ilk yudumlanışı çok eskilere, M.Ö. 2737 yılına, Çin İmparatorluğu’na kadar dayanır. Efsaneye göre Çin’in ilk imparatorlarından Shen Yung , çay bitkisinin tesadüfen sıcak suya düşmesine şahit olur. İmparator, işte bu keşifle birlikte çayın büyüsüne kapılır ve yine efsaneye göre yedi yıl boyunca o bölgede kalarak sürekli çay içer.
Avrupa ve Amerika’ya yayılması
Çayın Avrupa’da ilk söz edilişi ise yüzlerce yıl önce, 1559 yılında gerçekleşir. 1606 yılı ise çayın Avrupa’yla tanıştığı yıl olarak tarihe geçer. 1635 yılından sonra, Hollanda ve Fransa, Avrupa’da çay tüketimine öncülük eden ülkeler olurlar. İlk demlik örneklerinin Çin’den Avrupa’ya ulaşması ise 1650’li yıllarda gerçekleşir.
MERAK ETMİYOR MUSUN: Zencefilin yararları nelerdir? Öksürüğü kesen ballı zencefil nasıl hazırlanır?
Çayın Amerika’ya ulaştıran ise Peter Stuyvesant’tır. Bugün New York olarak anılan New Amsterdam’a yerleşen Hollandalı koloniler, Amerika’nın ilk çay tiryakileri olarak tarihe geçerler. Çaya bilimsel adının yani Camelia sinensis’in verilişi ise 1753 yılına rastlar. 1800’lü yıllarda, Avrupa ve Amerika’da yavaş yavaş çay endüstrisi boy göstermeye başlar.
Thomas Lipton’un ilk dükkânı da 1871 yılında, İskoçya’nın Glasgow şehrinde hizmete girer. 1890 yılına gelindiğinde Thomas Lipton, Seylan’da ilk çay tarlasını satın alır. Hindistan’dan getirilen çay tohumları 1903 yılından itibaren Kenya ’da yeşermeye başlar.
Amerika’da sıcak havalarda çay satmakta zorlanan Richard Blechynden, çayı soğuk halde sunmayı akıl eder. Amerika kökenli Ice tea kavramı da işte bu tesadüfle doğar. Poşet çayın keşfi ise 1908 yılında gerçekleşir.
Üst sınıflara hitap eden pahalı bir içecek olmaktan uzaklaşarak gitgide herkes tarafından tüketilen bir içecek haline gelen çay, çeşitli yeniliklerle birlikte gelişmeye devam eder.
Üretim
Hindistan, Sri Lanka, Çin, Türkiye, Kenya, Endonezya, Malavi ve Vietnam dünyada en önde gelen çay üretici ülkeleri oluşturur. Türkiye’de çay, sadece Gürcistan sınırından başlayan ve Fatsa’ya kadar uzanan alan içerisinde yetiştirilebilmektedir. Türkiye’de yaygın olarak çay, Doğu Karadeniz bölgesinden toplanır ve çay yapraklarından yapılan kırmızı renkteki içecek için kullanılır.
MERAK ETMİYOR MUSUN: Defne yaprağının yararları nelerdir? Kuru defne yaprağı nasıl tüketilir?
Sınıflandırma
Türk usulü ince belli cam bardakta çay
Çayları birçok kritere göre sınıflara ayırmak münkün olmakla beraber; üç temel çay çeşidi vardır. Bunlar, siyah çay, yeşil çay ve beyaz çaydır. Bunların dışında, yetiştiği bahçe, yaprak boyutu, işleme yöntemi, fermantasyon yöntemlerine göre de sınıflara ayırmak mümkündür. “Bitki çayı” terimi meyve ve bitkilerin işlenmesi ile elde edilen içecekleri kapsar. Kuşburnu gibi bitki çaylarında gerçekte çay yaprakları yoktur. Bazı bitkilerin aromaları çaylara eklenerek meyve ve bitki aromalı çaylar elde edilmektedir.
Tıbbi etkileri ve besin değeri
Çay; tein, kafein, teofilin ve antioksidanlar için doğal bir kaynaktır. İçinde bulunan mineraller nedeniyle kemik ve diş sağlığına faydalıdır. Ancak neredeyse hiç karbonhidrat, protein ve yağ içermez, Şeker ya da diğer katkılarla tatlandırılır.
Bilimsel araştırmalarda çayda bulunan theanine maddesi, çaydaki kafein ile dengeli bir şekildedir. theanine maddesi, doğal bir yatıştırıcı olup kafein gibi maddelerinde oluşan etkileri dengeler, bu açıdan kahve sonrası yaşanan kalp çarpıntısı gibi sorunlar çay içenlerde çayla alakalı olarak görülmez. Çay içindeki theanine maddesi, çayı içenin sinirlerini rahatlatır ve tansiyonu dengeler.
Paylaşmak ister misin
Twitter üzerinde paylaşmak için tıklayın (Yeni pencerede açılır)
Facebook'ta paylaşmak için tıklayın (Yeni pencerede açılır)
Telegram'da paylaşmak için tıklayın (Yeni pencerede açılır)
WhatsApp'ta paylaşmak için tıklayın (Yeni pencerede açılır)
İlgili
Etiketler
çay Çay nedir Çayın Tarihçesi Çayın Üretimi
ERTAN HABER21 Nisan 2021Son güncelleme: 21 Nisan 2021
31
Facebook Twitter WhatsApp Telegram
Durulama Sıkma Modu Nedir – Çamaşır Makinesi Terimleri
1 gün önce	
Yılbaşı Hediyesi Önerileri: Versace ve Atelier Rebul’da Öne Çıkan Ürünler
1 gün önce	
Uşak Elektrik Kesintisi Son Dakika
2 gün önce	
Kalanchoe Çiçeği Nasıl Çoğaltılır
2 gün önce	
Daha Fazla Yükle
2 gün önce	
Kar yağışı geliyor dikkat! Meteoroloji Uyardı, Hangi illere kar geliyor?
3 gün önce	
Nureddin Nebati Kimdir, Kaç Yaşında, Görevi Ne Eşi Kim?
3 gün önce	
Erbatur Ergenekon Kimdir, Hangi Programı Sunuyor?
3 gün önce	
Sefa Zengin Kimdir, Yaşı Kaç, Boyu, Kilosu?
3 gün önce	
Bülent Aksu Kimdir, Kaç Yaşında, Boyu, Dizleri?
4 gün önce	
Yemeksepeti Hacklendi: 30 Milyon Kişinin Tüm Bilgileri Sızdırıldı
4 gün önce	
Kalbinden bıçaklayıp öldürdü! Yok böyle savunma!
4 gün önce	
Sena Kurdoğlu Kimdir? Kaç Yaşında? Boyu? Dizileri?
İLETİŞİM
İNSTAGRAM : @ertan_haber
E-POSTA : [email protected]
İLETİŞİM SAYFAMIZ İÇİN TIKLAYIN
GİZLİLİK POLİSTİKASI VE TELİF HAKLARI
GİZLİLİK POLİTİKASI İÇİN TILAYIN
TELİF HAKLARI YASASI İÇİN TIKLAYIN
KÜNYE ©2020
KADROMUZ
KADROMUZA ULAŞMAK İÇİN TIKLAYIN
© Telif Hakkı 2021, Tüm Hakları Saklıdır | Ertan Haber
Lütfen haberleri kopyalamayın
Facebook Twitter WhatsApp Telegram
Başa dön tuşu
Kapalı
Arama:
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
Reklam
Son Dakika
Durulama Sıkma Modu Nedir – Çamaşır Makinesi Terimleri
Yılbaşı Hediyesi Önerileri: Versace ve Atelier Rebul’da Öne Çıkan Ürünler
Uşak Elektrik Kesintisi Son Dakika
Kalanchoe Çiçeği Nasıl Çoğaltılır
Kar yağışı geliyor dikkat! Meteoroloji Uyardı, Hangi illere kar geliyor?
reklam
abd aşı dgs geçiş bölümleri eskişehir gün istanbul iş kadın korona korona vaka koronavirüs oyun sağlık sınav türk Türkiye İle İçi̇n
Kategoriye göre haber
Kategoriye göre haber Kategori seçin 3. Sayfa Haberleri (2.233) AFET (13) Alışveriş (29) Alkol (5) Altın & Döviz & Kur (36) Araba, Motosiklet (57) Askeriye,Polisiye (1.856) Astroloji (15) Basın / Medya (99) Bilgisayar (5) Bilim (374) Bilişim Suçları (1) Bitkiler ve Bitki Çeşitleri (56) Biyografi (75) BLOG (13) Borsa Finans (4) Cinayet‎ (77) Cinsel İstismar (15) Cinsel sağlık (37) Covid-19 (216) Deprem (43) DGS (30) Din & Diyanet (45) Dizi/Film İzlence (334) Doğa Olayları (159) Dünya (733) Eğitim (544) Eğlence (345) Ekonomi (556) Elektrik & Su & Doğalgaz (2) Erkek (68) ESKİŞEHİR (30) Etkinlikler (277) Evrim (27) Felsefe (6) Fizik (3) Futbol (1) Genel (1.154) GOOGLE (5) Gündem (2.896) Hariç Tut ( No İndex ) (41) Hava Durumu (38) Hayatın içinden (304) Hayvanlar Alemi (137) HUKUK (10) İcat & Buluş (1) İlaç & İlaçlar (220) İlan & Afiş (57) İnsan (27) Instagram (2) İnternet (1) İş (95) Kadın (234) Kadın Erkek İlişkileri (99) Kamp Karavan Gezi (41) Kimya (2) Köşe Yazıları (145) kötü alışkanlıklar (19) Kripto Para (7) Kurban Bayramı (1) Magazin (305) MANŞET HABER (1.509) MESLEKLER (4) Meteoroloji (14) Meyve Sebze (12) MEZHEP (2) Moda,Güzellik,Giyim (262) Müzik (35) Nasıl Yapılır (48) Organize Suçlar (12) otomobil (96) Otomotiv (108) Oyunlar (11) Para Kazanmak (2) Pc Oyun (308) Psikoloji (101) Radyo (2) Sağlık (1.148) Savaş (7) SEO (2) Seyahat (188) Siber Suçlar (1) Şiddet (73) Siyaset (327) Son dakika (1.040) Sosyal Medya (99) Sözlük (2) Spor (872) Tarih (98) Tatil (28) Teknoloji (996) Telefon & Tablet (478) Terör (1) Ticari Suçlar (24) Trafik Kazaları (21) Ulusal (116) Uzay & Uzay Bilimi (14) webtasarım (4) Wordpress (1) Yaşam Tarzı (39) Yazılım (60) Yemek (231) Yerel (273) Yiyecekler (114) Youtube (1) Zam Haberleri (11)