Selma Rıza (d. 5 Şubat 1872 - ö. 5 Ekim 1931), ilk Türk kadın gazeteci, İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin tek kadın üyesi, Hilal-i Ahmer Cemiyeti genel sekreteri ve yazar.
Tanzimat döneminin ilk Türk kadın gazeteci ve romancılardan birisi olan Selma Rıza Hanım, Paris'teki Jön Türkler'in liderliğini yapmış Ahmed Rıza Bey'in kızkardeşidir.
1897’de kaleme aldığı Uhuvvet romanı kadın hakları konusuna yer veren öncü romanlardan biri olarak değerlendirilmektedir.[1]
Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]
1872’de İstanbul’da dünyaya geldi. Babası Şura-yı Devlet ve Meclis-i Âyan üyelerinden Ali Bey, annesi ise Avusturyalı Macar asıllı asil bir ailenin İslamiyet’e geçmiş kızı Nâile Hanım’dır.[2] Selma, çiftin yedi çocuğunun en küçüğü idi. Evde özel ders alarak yetiştirildi; iyi derecede Fransızca öğrendi. Eğitiminde, ağabeyi Ahmed Rıza’nın büyük etkisi oldu.[2]
Ağabeyi 1889’da Fransa’ya gitmiş ve orada Jön Türk hareketine katılmıştı. Selma Rıza, ailesinden gizlice İstanbul'dan kaçarak Paris'teki ağabeyinin yanına gitti ve eğitimini Sorbonne Üniversitesi'nde sürdürdü. Paris’te on yıl yaşadı. İttihat ve Terakki Cemiyeti Paris şubesine üye oldu. Cemiyetin tek kadın üyesi idi. Ahmed Rıza Bey’in çıkardığı ve Fransızca olarak yayımlanan Meşveret Gazetesi'nde; Türkçe olarak yayımlanan Şuray-ı Ümmet Gazetesi'nde çalıştı. İlk Türk kadın gazeteci unvanını Paris yıllarındaki çalışmaları ile aldı.
1897'de "Uhuvvet" (Kardeşlik) adlı romanını yazdı ancak yayımlamadı. 1899 yılından itibaren “sosyal açıdan kadın” konusu ile ilgilendi; bu konuda bir uzman kabul edildi.
Selma Rıza, 1908'de II. Meşrutiyet'in ilanı üzerine İstanbul'a döndü. Yurda dönüşünden sonra gazetecilik yapmadı ancak sosyal hayatta rol almaya devam etti. Meşrutiyet'in ilanından sonra yeniden teşkilatlandırılan Hilal-i Ahmer Cemiyeti'inde çalıştı. Beş yıl boyunca genel sekreterlik yaptı ancak yönetimdekilerle görüş ayrılığına düşünce kurumdan ayrıldı.
1910-1912 yılları arasında iki roman daha yazdı ancak yayımlamadı. Hanımlara Mahsus Gazete ve Kadınlar Dünyası gibi yayın organlarında yazılar yayımladı.[3] İstanbul’da Müslüman Osmanlı kadınları için okullar açılması uğrunda mücadele etti. Meclis-i Mebûsan reisi olan ağabeyi Ahmed Rıza’nın da ön ayak olmasıyla Kandilli’deki Adile Sultan Sarayı’nın Türkiye’nin ilk yatılı kız lisesi olarak açılmasına yardımcı oldu.
1931 yılında hayatını kaybetti.
Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]
^ Hazer, Gülsemin. "Selma Rıza'nın Uhuvvet Romanında Kurmaca Yapı" (PDF). Turkish Studies Cilt 6/3 Yaz 2011. 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 23 Aralık 2019.
^ a b Toros, Taha. "İlk T Türk Kadın Gazeteci Selma Rıza" (PDF). Skylife Dergisi, Şubat 1994. Erişim tarihi: 23 Aralık 2019.
^ "Selma Rıza Feraceli". 11 Nisan 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Aralık 2015.
Bir Türk gazetecinin biyografisi olan bu ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz.
Bir Osmanlının biyografisi ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz.
Otorite kontrolü
GND: 117533262
VIAF: 77096031
WorldCat: viaf-77096031
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Selma_Rıza&oldid=25843853" sayfasından alınmıştır
Kategori:
Türk gazeteci taslakları
Osmanlı kişi taslakları
19. yüzyıl Türk gazetecileri
20. yüzyıl Türk gazetecileri
1872 doğumlular
1931 yılında ölenler
20. yüzyılda Osmanlılar
Gizli kategoriler:
Tüm taslak maddeler
GND tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
VIAF tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
WorldCat tanımlayıcısı içeren Vikipedi maddeleri
Sayfa en son 08.32, 22 Temmuz 2021 tarihinde değiştirildi.
Metin Creative Commons Atıf-BenzerPaylaşım Lisansı altındadır; ek koşullar uygulanabilir. Bu siteyi kullanarak, Kullanım Şartlarını ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursunuz.
Vikipedi® (ve Wikipedia®) kâr amacı gütmeyen kuruluş olan Wikimedia Foundation, Inc. tescilli markasıdır.