B. K. S. Iyengar, her seviye yoga öğrencisinin pratiğini derinleştiren kendine özgü yöntemleriyle öğreterek ardında çok saygın bir yoga okulu, ekolü bırakmıştır…
Yoga HERKES içindir!
1918-2014 yılları arasında yaşamış olan B. K. S. Iyengar, 20. Yüzyılda Batı’ya yogayı tanıtmış ve yayılmasında en çok emeği geçmiş olan yoga eğitmeni olarak bilinir (bkz dipnot) Yoganın 8 adımının (bkz dipnot) da nasıl birbirine entegre olduğunu eğitimleri, kitapları ve seminerleri ile gösteren B. K. S. Iyengar’ın yoga dersleri ise daha çok fiziksel yoga pratiğine odaklı olarak görülmektedir.
Fiziksel yoga pozları (asana) odaklı Hatha Yoga’nın prensiplerine sıkı sıkıya bağlı kalan B. K. S. Iyengar, yogayı herkes için erişilebilir ve yapılması, pratik edilmesi mümkün kılmıştır. Herkesin yoga yapabilmesine odaklı olan derslerindeki yöntemlerin kendisine has oluşu ve benzersizliği, B. K. S. Iyengar ve yetkilendirdiği yoga eğitmenlerinin öğrettiği derslerin de onun adıyla çağrılarak ‘Iyengar Yoga’ olarak adlandırılmasına neden olmuştur.
Iyengar Yoga Nedir?
Iyengar Yoga, fiziksel yoga pratiğinde (hatha yoga) detay, tam doğruluk ve hizaya önem vererek herkesin yogayı sağlıklı ve sürekli daha derine işleyecek şekilde yapmasına odaklı asana ve ardından nefes / pranayama odaklı yoga ekolüdür.
Iyengar yogayı bir cümlede özetlemek hiç tercih etmediğim, haz almadığım fakat İnternet’te hali hazırdaki tek cümle tanımlardaki yanlış ifadeleri görmem sonrası bu yazıya eklediğim bir parça…
‘Iyengar Yoga nedir‘ sorusuna çok farklı perspektiflerden yanıt verilmesi mümkündür, cevaplar ne kadar değişirse değişsin bir Iyengar Yoga dersinde kesinlikle gözetleyeceğiniz yöntemlerin bazıları şöyledir:
Yoga pozları yani asanaların, tam, doğru ve bedenin hizasına uygun yapılması ana odaktır;
Sınıftaki deneyimli, deneyimsiz her bir öğrenciye azami -en fazla- ve aralarında eşit özen gösterilmeye çalışılır, kişiselleştirilmiş düzeltme ve iyileştirmeler önerilir;
Yoga pozunun vücuda ve zihne etki etmesi için her bir öğrencinin beden yapısına göre pozun nasıl modifiye edilmesi veya desteklenmesi gerektiği gösterilir, sunulur;
Çalışmanın tüm sınıf için güvenli, risksiz gerçekleştirilmesi olmazsa olmazdır;
Kendi içinde anlamlı, uygulayıcı açısından sağlıklı ve hazırlayıcı bir asana sekansı/sıralaması ile çalışılır;
Hem başlangıç seviyesi hem de ilerlemiş / deneyimli yoga öğrencilerinin pozun içinde daha fazla özü keşfetmesi için yönlendirmeler verilir ve ilerleme sağlanır.
Yukardaki yaklaşımlar nedeniyle, pozların beden ile doğru ve hizada yapılabilmesi, gerekiyorsa öğrenci için kolaylaştırılması veya pozun beden üstündeki farklı etkilerinin iyice öne çıkarılması ya da araştırılması için Iyengar yoga dersi esnasında kemer, ahşap ve kauçuk bloklar, büyük yastıklar, sandalyeler, tabure gibi kısaca ‘prop’ denen yardımcı malzemeler de sıklıkla kullanılabilir. Fakat Iyengar Yoga illa ki yardımcı malzemelerle öğrenciyi sarıp sarmalamak zorunda değildir.
Iyengar Yoga Dersleri Neden Tercih Edilmektedir?
Her uygulayıcı öğrencinin farklı tercihleri olmaktadır. Iyengar yoga öğrencilerine niye düzenli olarak bu ekolde çalıştıkları sorulduğunda genelde alttaki gibi cevaplar alınmaktadır;
Yüksek öğretme standartları vardır. Yıllarca Iyengar yoga öğrenciliği sonrası kabul alınabilen, yaklaşık 2,5-3 yıl süren bir eğitmenlik döneminde zorlu ödev ve değerlendirme sınavına tabii tutulan, elemelerden geçen Iyengar yoga eğitmenleri önemli deneyimle öğrenci karşısına çıkmaktadır. Türkiye’de biz de iki elin parmaklarını geçmeyen sayıda Iyengar Yoga eğitmeni olarak bu disiplini yaymaya çalışıyoruz. Sertifikalı eğitmenlerle çalışmak için beni arayabilirsiniz, telefonum bu yazının en altında.
Iyengar yoga dersi herkes için erişilebilir ve uygulanabilir yöntemle zaman içinde güç, dayanıklılık ve zihinde sakinlik sağlamaktadır.
Ders içeriği ve sıralaması sağlam yapılı ve adım adım ilerleyen düzendedir, örneğin önce ayakta pozlara odaklanılır, sonra diğer gruplara dersin anlam bütünlüğüne göre geçilir, bu da öğrencide güçlü bir baz oluşturur.
Güvenlidir, uygulayıcının vücudunun o anki limitlerine saygı duyarak ilerlemeye odaklıdır, sınırları özenle ve dikkatle araştırır, öğrenci sağlığına azami özen gösterilir.
Kullanılan kemer, blok yardımcı malzeme ‘prop’lar, pozun etkisini önemli ölçüde hissettirir, iyileştirir ve faydasının daha iyi deneyimlenmesini sağlayarak yeni bir ilerleme kapısı açarlar.
Dersler dengelidir, her asana vücudu ve zihni farklı, belki birbirine zıt yönlere yönlendirirken bu zıtlık bedeni güçlendirir ve dengeler, zihni odaklandırır ve sakinleştirir. Farklı yoga poz grupları ile örneğin ders dayanıklılık, uzama, esneme, topraklandırma/tutundurma, dinlendirme, rahatlatma gibi deneyimleri bir arada sunar.
Böylece zihinsel ve fiziksel pratik birleştirilmiş, entegre edilmiş, yoganın amacına doğru yaklaşılmış olur. Yoga pozlarının sadece dışsal, fiziksel etkileri dışında zihni ve bilinci kararlı hale getiren içsel etkileri, hem de ruhu huzura yaklaştıran en temel etkileri araştırılır…
Iyengar Yoga Ne Değildir?
“Iyengar Yoga hocasının yardımcı malzeme takıntısı olduğu” sanıldığı gibi ülkemizde Iyengar Yoga ile ilgili bazı başka ön yargılar da maalesef bulunmakta:
Iyengar Yoga o kadar ‘doğrucu’dur ki, diğer ekollerden gelen uygulayıcıları, öğrencileri kritike eder mi? – Iyengar yoga öğretmeninin; yoga pratiğini oldukça farklı sürdüren bir alışkanlığı hor görme merakı yoktur, o sadece kendi prensipleriyle pratiğin nasıl yapılması gerektiğini, altını çizerek anlatır ve o derste kendi prensibiyle pozun çalışılmasını güçlü şekilde bekler. Bunu da zaten her türlü öğretmenden beklemez miyiz; kendi birikim ve bilgisini, çizgisini aktarsın diye dersine gitmez miyiz? Eğer yoga dersine gittiğimiz öğretmenin yöntemini o sınıf esnasında denemeyecek, kendi alışkanlığımıza devam edeceksek, o sınıfa gidip o hocaya kulak vermenin bir anlamı kalır mı?
Iyengar Yoga yavaş ve temkinli öğrettiğinden dolayı ileri seviye öğrenciye uygun değil mi? – Şaşırtıcı gelse de, aslında Iyengar yoga, yogaya yeni başlayanlara çok zor gelmez, çünkü onların bedenlerine göre varyasyonlar sunabilir. Fakat aksine, orta ve ileri seviye pratik sahibinin asana çalışmasında tam doğruluk ve net bir duruş için, Iyengar yoga eğitmeni talepkar düzeltmeler yapar. Örnek vermem gerekirse, bugüne kadar farklı stüdyolarda verdiğim derslerde birkaç yıllık öğrenci olup o dönemde ‘teacher training’ine devam eden uygulayıcıların derste en çok zorlananlar olduğunu gördüm.
Nefes Çalışması ve Meditasyona Hazırlık iyi bir Asana Pratiği ile Mümkündür
Iyengar yoga, asana çalışmasında ilerledikçe Pranayama / Nefes için vücudun daha hazır bir hale gelmesini sağlar. Zamanla uygulayıcıya, öğrenciye Iyengar yoga derslerinde nefes çalışmaları artan oranda çalıştırılır… Nefes, yoganın 8 bacağından dördüncüsüdür ve fiziksel pozlar olan 3. basamak ‘Asana’nın iyi uygulanmasının üstüne konur. Nefesin doğru kullanılması hem yaşam kalitesi hem de zihin sağlığı için büyük değerdir. Aynı zamanda hisleri dış dünyadan kendimize doğru geri çekmemiz, kendimizi gözlemlememiz olan 5. adım ‘Pratyahara’ için de bizleri hazırlar. Fakat bu aşamalara gelmek için asana pratiğinin temellerinin çok sağlam ve pratiğin de buna izin veren bir beden hazırlamış olması gerekir.
Dipnotlar: İlk paragrafta andığım yoganın 8 adımı (8 Limbs of Yoga) aslında yoga felsefesinde Ashtanga Yoga olarak kullanılan ifadedir, ‘ashta’ sekiz, ‘anga’ bacak demektir. Bugün pek çok yoga stüdyosunda sunulan ashtanga yoga dersleri ise bu felsefi anlam zenginliğinden ziyade, 3. adım olan asana bölümüne odaklı, fiziksel hatha yoga pratiği türlerinden değerli biridir. Bu haliyle yayılmasında B. K. S. Iyengar ile beraber aynı hoca ile çalışan Sri K.Pattabhi Jois’in önderliği etkili olmuştur. B. K. S. Iyengar ve Sri K.Pattabhi Jois; Krischnamaycharya’nın öğrencileridir.
Diğer yandan, B. K. S. Iyengar’ın dünya genelinde yoganın yayılmasında ve hala onun ekolünün oldukça geniş bölgelerde pratik edilmeye devam edildiğine dair sanırım en güzel kanıt 1. ölüm yıl dönümünde Google’ın onu anması oldu. 23 Nisan’da nasıl ülkemizde Google logosu çocuklarla, Türk bayrağıyla süslenip şekil değiştiriyorsa, B. K. S. Iyengar’ın da birinci ölüm yıl dönümü, onun 97. yaşı olarak, Arjantin’den Rusya’ya 30’a yakın ülkede Google’ın logosunun onun yoga yapan haliyle süslenmesiyle anıldı. Bu tatlı Google Doodle animasyonu ve hangi ülkelerde Google ana sayfasında yer aldığını buraya tıklayarak inceleyebilirsiniz… Aynı zamanda bir teknoloji yazarı olarak bundan daha güzel bir örnekle B. K. S. Iyengar’ın ne kadar yaygınca sevildiğini, sayıldığını gösteremezdim sanırım…
Iyengar Yoga ülkemizde yavaşça yayılıyor, deneyimlemek veya sorularınızı iletmek için bana her zaman e-posta atabilir veya telefon açabilirsiniz: