Dünyamızı güneşin zararlı etkilerinden koruyan ve yaşanılabilir bir ortam oluşturan atmosfer karbon dioksit ve diğer sera gazlarını içermektedir. Sanayi devrimi ile birlikte, insan faaliyetleri sonucu bu gazların emisyonları sürekli olarak artış göstermektedir. Atmosferdeki bu değişiklik sonucu daha fazla ısı atmosferde tutulmakta ve doğal bir sera etkisi yaratmakta ve küresel ortalama sıcaklık her geçen gün artarak buzulların erimesi gibi gelecekte geri dönüşü olmayan şiddetli değişikliklere sebep olacaktır. “İlkim değişikliği’ adı verilen bu olaylar günümüzde ulusların, hükümetlerin, iş dünyasının ve insanlığın yaşanabilir bir dünya için önündeki en önemli engellerden biri olarak karşımıza çıkmaktadır.
Ã–zellikle fosil yakıtların yakılması ile atmosfere salınımı gerçekleşen sera gazlarının, birçok kaynağı bulunmaktadır. İklim üzerindeki kötü etkilere sahip insan kaynaklı bu emisyonların azaltılması toplumun tümünü ilgilendirmektedir. Bu sebeple, salınımların izlenmesi ve azaltılmasına yönelik birçok faaliyet başlatılmıştır.
Bu faaliyetlerden biri olarak ortaya çıkan TS ISO 14064 standardlar serisi bir kuruluşun;
- sera gazı emisyonlarının ve uzaklaştırmalarının istikrarlı raporlanması,
- envanterlerinin çıkartılması,
- sera gazı emisyon azaltımı veya uzaklaştırılması iyileştirme projeleri,
- sera gazı bildirimlerinin doğrulanması ve geçerli kılınması için bir rehber olarak kullanılmak üzere oluşturulmuştur.
Uluslararası Standartlar Organizasyonu (ISO) tarafından 2002 yılında çalışmalarına başlanılan ve 2006 yılında yayımlanan bu standardlar serisi gönüllü olarak sera gazı azaltımlarını amaçlamaktadır ve tarafsız duran bir politikası vardır. Türkiye'de ise TS ISO 14064 standardlar serisi Haziran 2007'de yayımlanmıştır.
Temel Amaçları:
- İklim değişikliğine karşı artan kamuoyu ilgisine karşı iş dünyasında aksiyon almayı sağlayacak uluslararası bir standard eksikliği,
- Sera gazlarını ölçme, raporlama ve doğrulama amaçları güden bir standard hazırlamak,
- Teknik olarak sıkı ama politik olarak tarafsız bir standardın yaratılmasıdır.
TS ISO 14064 standardlar serisi sera gazı emisyonlarının izlenmesi ve azaltılmasına dair bir rehber dokümandır, fakat kesin gerekliliklerden bahsetmez.
"TS ISO 14064-1 : Sera gazları - Bölüm 1: Sera gazı emisyonlarının ve uzaklaştırmalarının kuruluş seviyesinde hesaplanmasına ve rapor edilmesine dair kılavuz ve özellikler" standardı kuruluş seviyesinde oluşturulacak sera gazı envanterlerine yönelik bir kılavuzdur. Organizasyonların hazırlayacakları sera gazı envanterindeki kural ve gereklilikleri sunmaktadır.
Bu gerekliliklerin içerisinde bir organizasyonun sera gazı envanterinin;
- tasarımı,
- geliştirilmesi,
- yönetimi,
- raporlaması ve doğrulaması bulunmaktadır.
İlkeleri, prosedürleri ve gereklilikleri ile standard sera gazı envanteri ve ilgili dokümanları, raporları, geliştirme yöntemlerinin oluşturulması için berraklık ve tutarlılık sağlar. Bu standard organizasyonlar, hükümetler, proje geliştirenler ve diğer taraflara fayda sağlamaktadır.
TS ISO 14064-1 standardının gerekliliklerinin tümü ahlak kurallarına dayanır. Aşağıdaki prensiplerin uygulanması sera gazları ile ilgili bilgilerin doğru ve adil olduğunu garantilemek için esas alınmaktadır:
- Uygunluk: Hedef kullanıcının ihtiyaçlarına uygun sera gazı kaynakları, sera gazı
yutakları, sera gazı rezervuarları, veriler ve metodolojilerin seçilmesi.
- Tamlık: İgili sera gazı emisyonları ve uzaklaştırmalarının tamamını içerir.
- Tutarlılık: Sera gazına iliskin bilgilerin anlamlı karsılastırılmasına imkan saglar.
- Doğruluk: Sistematik hatalar ve belirsizlikler, mümkün oldugu kadar azaltılır.
- Şeffaflık: Hedef kullanıcıların güvenli bir sekilde karar vermesine imkÃ¢n sağlamak
amacıyla, sera gazına ilişkin yeterli ve uygun bilgiler açıklanır.
"TS ISO 14064-2 : Sera gazları - Bölüm 2: Sera gazı emisyon azaltmalarının veya uzaklaştırma iyileştirmelerinin hesaplanma, izlenme ve rapor edilme faaliyetleri için kılavuz ve özellikler" standardı ise proje seviyesinde oluşturulacak sera gazı envanterlerine yönelik bir kılavuzdur. TS ISO 14064-2 standardı sera gazı emisyon azaltmaları veya uzaklaştırma iyileştirmeleri için hazırlanmış projeler için kural ve gereklilikleri sağlamayı amaçlamaktadır.
TS ISO 14064-2 standardı sera gazı emisyonu azaltımı veya uzaklaştırma iyileştirmesi için yapılan projelerin;
- ölçümü
- izlemesi
- raporlaması için kural ve gereklilikler kılavuzudur.
Aşağıdakiler için gereklilikleri içerir:
- Bir sera gazı projesinin planlanması
- Projeyle ve taban salım seviyesi senaryosu ile ilgili olarak sera gazı kaynaklarının, yutaklarının ve rezervuarlarının belirlenmesi ve seçilmesi
- Sera gazı proje performansının izleme ve ölçülmesi
- Dökümante edilmesi ve raporlanması
- Veri kalitesinin yönetilmesi
"TS ISO 14064-3 : Sera gazları - Bölüm 3: Sera gazı beyanlarının onaylanmasına ve doğrulanmasına dair kılavuz ve özellikler" standardı ise kuruluş ve proje seviyesinde oluşturulan sera gazı envanterlerine ilişkin beyanların onaylanması ve/veya doğrulanması süreçlerine yönelik bir kılavuzdur. TS ISO 14064-3 standardı sera gazı envanterlerinin dogrulanması veya sera gazı projelerinin geçerli kılınıp, dogrulanması için kural ve gereklilikleri saglamayı amaçlamaktadır.
Henüz Türkiye'de yayımlanmamış olan ISO 14065 standardı ise onaylama/doğrulama süreçlerinde görev alan onay ve doğrulama kuruluşlarının akreditasyonuna yönelik bir kılavuzdur. ISO 14065 standardı 2007 yılında ISO tarafından yayımlanmış ve 15.02.2009 tarihinde International Accreditation Forum (IAF) tarafından uygulanışına dair zorunlu doküman olan IAF MD 6:2009 yayımlanmıştır.