Kar taneleri donmuş su damlaları değildir. Saf kar, en az iki kar kristalinin birleşip oluşturduğu kar tanelerinden meydana gelir. Bu küçük kar kristalleri ise havada rüzgârla taşınan toz zerreciklerinin etrafında kristalleşen sudur.
Peki, kar kristallerinin büyüdüklerini ve ağırlaştıkları için yeryüzüne düştüklerini biliyor muydunuz? Bütün kar kristalleri bu zarif uzantıları ve anlaşılması güç modelleri oluşturmadan önce basit, altıgen buz kristalleriydi. Kar kristallerinin farklı sıcaklıklarda farklı modeller oluşturduğu da yıllardır biliniyordu. Yapılan gözlemlere göre, sıcaklık yaklaşık -20C iken ince ve küçük kristaller, -50C olduğunda ince sütunlar ve iğneler, -150C yakınlarında ince, büyük ve dallı kristaller, -300C’nin altına düştüğündeyse yine sütun şeklinde kristaller oluşuyor.
Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü’nde fizik bölüm başkanlığı yapan Prof. Kenneth G. Libbrecht’in araştırma konularından biri de kar kristalleri. Kar kristallerinin neden ve nasıl bu modelleri oluşturduğunu araştıran Prof. Libbrecht kar kristallerinin büyümesinde “bileme etkisi” yaratan kararsızlık durumlarının bulunduğunu ortaya çıkardı.
-150C’de büyüyen bir kar kristalinde, kristalin kenarlarında küçük sırtlar oluşur ve bu sırtlar, nemli havaya doğru bıçak ağzı şeklinde keskince büyür. Bir altıgenin köşeleri de merkezden uzağa doğru çıkıntı yaptığı için, çıkıntılar daha iyi nem toplar ve daha hızlı uzar.
Prof. Libbrecht, bu olayı şöyle açıklıyor: “Çıkıntılar keskinleştikçe daha hızlı büyür ve daha hızlı büyüdükçe daha da keskinleşir.”
Kar kristallerinde keşifler devam ediyor; ancak doğanın bu geometrik sanat eserlerinin sırlarını henüz çözebilmiş değiliz. Kar kristalleri hakkında daha fazlasını merak edenler, Prof. Libbrecht’in sitesine de bir göz atabilir. Eğer kendi kar kristallerinizi tasarlamak isterseniz de bu siteye bir bakmanızı öneririm.
fizik kimya
Ailecek Esniyoruz Previous
Tannhauser Ankara'daydı Next
Yasemin Kaygusuz
Bilim Teknoloji
08/11/2021
İKİ SICAK BİR BİLEŞİK
Efsaneye göre çay, 5.000 yıl önce eski Çin’de çay yaprakları uçup bir tenceredeki kaynar suya düşünce İmparator Shennong tarafından keşfedilmiş. Bundan 2.000 yıl sonra Kaldi adında Etiyopyalı bir çoban, keçilerinin Coffea arabica ağacının meyvelerini yedikten sonra tuhaf davrandıklarını gözlemlemiş. Meraklanıp kendisi de tadınca “Arabistan’ın en mutlu çobanı” olmuş. Asırlar geçti, çay ve kahve günlük hayatımızın…
Dilara Tuncel
Bilim Teknoloji
20/10/2020
2020 Nobel Kimya Ödülü: “Gen Makasları” ve CRISPR-Cas-9 Sistemi
1901 yılından bu yana İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, İsveç Akademisi, Karolinska Enstitüsü ve Norveç Nobel Komitesi tarafından seçilen bilim insanlarına verilen Nobel Ödülleri, 2020 yılında iptal edilmeyen birkaç etkinlikten bir oldu. 7 Ekim’de ilan edildiği üzere, 2020 Nobel Kimya Ödülü “gen mühendisliği için bir yöntem geliştirmeleri”nden dolayı Max Planck Üniversitesi’nden Emmanuelle Charpentier’a ve Kaliforniya Üniversitesi’nden…
Ekim Kara
Bilim Teknoloji
and Kampüs
03/12/2019
Bir Fizikçinin İtibarı
Gazetebilkent yazarlık tecrübem boyunca, pek çok yazımın girişini aynı cümle ile başlattım belki de ama yine de sorun etmiyorum. Bilkent Üniversitesinde eğitim gördüğümüz için çok şanslıyız. Eğitim hayatımız boyunca pek çok defa aksini düşündüğümüz anlar olduğunun farkındayım. Sınavlardan ve projelerden bunaldığımız zamanlarda okulumuz ile ilgili pek de kibar ifadeler kullanmadığımızın da farkındayım. Yine de iddia…
Uğur Başçı
Kuantum Fiziğinin 3 Yorumu
Kuantum fiziği sadece ismiyle bile insanların büyük bir bölümünü ürküten bir fizik dalı. Bu korku toplumun bir bölümünün, kuantuma çok uhrevi, (sözde) doğaüstü ve metafizik bir anlam yüklemelerine sebebiyet verdi. Dolayısıyla kuantum fiziğinden anlayan bir insan doğal olarak farklı bir saygı görüyor toplum nezdinde. Bu durum maalesef azımsanamayacak bir grubun yanlış insanlar tarafından yanlış yönlendirilmelerine…