Şeker veya sakkaroz çoğu bitkinin bünyesinde bulunur. Fakat bünyesinde ekonomik olarak şeker elde edilebilecek kadar şeker bulunduran iki bitki vardır: Şeker kamışı, Şeker pancarı.
Anavatanı Hindistan ve Arap ülkeleri olan şeker kamışı dünyada tropikal ve yarı tropikal bölgelerde yetiştirilmektedir. Türkiye’de şeker kamışı tarımı yapılmamaktadır. Bunun yerine iklim şartlarının uygunluğundan ve ekonomik olmasından dolayı sadece Şeker pancarından şeker üretimi yapılmaktadır.
Şeker kamışının bünyesinde yaklaşık olarak %12-16 şeker bulunur.
Şekerin 1 gramının fiziksel olarak yanması sonucunda açığa çıkan enerji 16,8 kJ ya da 4,0 kcal’dir. Besin değerlerini diğer besinlerin değerleriyle karşılaştıracak olursak: örneğin 1 gram Alkolun yanması sonucunda 29,8 kJ, katı yağların yanmasıyla yaklaşık olarak gram başına 39 kJ enerji açığa çıkmaktadır. Bunun yanında özgül ağırlığı 1,6 g/cm³ olup suyun özgül ağırlığından (1 g/cm³) daha büyüktür. 20 °C sıcaklığındaki 100 mL suyun içinde yaklaşık 203,9 g şeker çözülürken, 100 °C sıcaklığında ki ve aynı miktardaki suda çözünebilen miktarı sadece 487,2 g dir.
Türkiye’de Üretilmesi ve Tarihçesi
Türkiye’deki şeker üretme teşebbüsleri Osmanlı Devleti zamanında (1840-1899) kadar uzanmaktadır. İlk teşebbüslerin Osmanlı zamanında olmasına rağmen ilk fabrikasının kurulması Cumhuriyet dönemine denk gelmektedir. 19 Nisan 1923’te kurulan Uşak Terakki Ziraat T.A.Ş 14 Haziran 1925 tarihinde Uşak’ta kurulacak Şeker Fabrikasının temellerini atmışlardır. Bundan yaklaşık 1,5 yıl sonra 17 Aralık 1926’da Fabrika resmen işetmeye açılmıştır. Uşak’ta kurulacak olan Fabrikanın inşaatı devam ederken 15 Haziran 1926’da 600.000 TL sermaye ile İstanbul ve Trakya Şeker Fabrikaları T.A.Ş kurulmuştur ve 22 Aralık 1925 tarihinde Apullu Şeker Fabrikasının temelleri atılmıştır. Bu Fabrikanın inşaatı Uşak’taki fabrikanın inşaatından sonra başlamasına rağmen yaklaşık olarak 11 ay gibi bir süre içinde bitirilmiş ve 26 Kasım 1926’da Türkiye’de ilk şekeri üreten fabrika ünvanını almıştır. Uzun yıllar boyunca bu iki fabrika Türkiye’nin şeker ihtiyacını karşılamıştır. Artan nüfusla beraber Türkiye’nin şeker ihtiyacı artmış ve bu iki fabrika talebleri karşılamakta zorluk çekmeye başlamışlardır. Bunun sonucunda biri Eskişehir’de olmak üzere iki yeni şeker Fabrikası açılmıştır. Bu dört Fabrika 1950’li yıllara kadar Türkiye’nin ihtiyacını karşılama görevini üstlenmişlerdir. 1951 ve 1956 yılını kapsayan beş yıllık sanayi kalkınma hamlesiyle tam 11 yeni fabrika daha açılmıştır. Böylelikle 1956 yılının sonlarına doğru üretimde olan şeker fabrikalarının sayısı 15’e ulaşmıştır. Sanayideki özellikle şeker üretimindeki yatırımlar nüfusun artmasına paralel olarak hem üretimdeki fabrikalara yeni makinalar almak şartıyla hem de Türkiye’nin çeşitli yerlerine yeni fabrikalar kurarak üretimin artmasına destek verilmiştir.
Şekerin Elde Edilişi
Yüzyıllardan beri insanların önemli gıda maddelerinden birisi olmuş ve 18. yüzyılın sonuna kadar sadece şeker kamışından üretilmiştir. Şeker pancarı tarımı ve şeker pancarından şeker üretimi ise 19. yüzyılda başlamıştır. Dünyada üretilen şekerin yaklaşık %74,4’ü şeker kamışından, %25,6’sı ise şeker pancarından elde edilmektedir.
Şeker kamışı tropik ve subtropik bölgelerde, şeker pancarı ise daha ılıman bölgelerde yetişmektedir. Şeker pancarından şeker üretimi, şeker kamışından yapılan üretime göre daha pahalı olmasına karşın, birçok ülkede hem şeker sanayine ekonomik katkıları, hem de tarımsal ve sosyal nedenlerden dolayı, çeşitli önlemler alınarak devamlılığı sağlanmaktadır. Türkiye’de de geçmişte şeker kamışı tarımı için denemeler yapılmış, ancak ekonomik olmayacağı anlaşıldığı için vazgeçilmiştir.
Türkiye’de şekerin ana hammaddesi şeker pancarıdır. Nişasta Bazlı Şekerler; şeker pancarı ve şeker kamışından üretilen şekerlerin (sakaroz) dışında, nişasta bazlı hammaddelerden (mısır, buğday, patates) çeşitli kimyasal yollarla üretilen genel olarak glikoz, izoglikoz, fruktoz ve türevlerinden oluşur. Nişasta bazlı şekerler doğrudan tüketilmemekte, daha çok şekerli ürünler sanayiinde girdi olarak kullanılmaktadır. Bu tatlandırıcıların başlıca kullanım alanları; şekerlemeler, şekerli ve unlu ürünler, dondurma, helva, reçel, marmelat, alkollü ve alkolsüz içeceklerdir.
Şeker pancarından üretimi
Şekerin soframızdaki şeklini alıncaya kadar birden fazla aşamadan geçmesi gerekmektedir.
1 kg şekerin üretilmesi için yaklaşık olarak 900 gram ağırlığında 9 şeker pancarı gerekmekdetir. Şeker üretimi baharda ekim ile başlar ve sonbaharda ekinin toplanmasıya şeker pancarından şeker üretme safhasına geçilir. Sonbaharda toplanan mahsul daha toplanma evresinde mekanik biçerlerin yardımıyla taç ve yaplakları kesilir. Daha sonra yükleyiciler sayesinde şeker pancarı soğanı kamyonlara yüklenir ve silolara aktarılır. Bu aşama sırasında yükleyicidebulunan eleğin yardımıyla bitkinin yüzeyinde bulunan toprağın yaklaşık 3 te 1 temizlenmiş olur. Bundan sonraki aşamada şeker pancarı taşıma kayışı yarıdmıyla silolardan temizleme istasyonlarına aktarılır. Pancarlar kayışlarla taşınırken ilk olarak dönen bir silinirin içine geçerler. Burada basınçlı suyun etkisiyle mahsul topraktan temizlenir ve bunun yanında sudan ağır olan taş ve kum gibi maddeler bu işlem esnasında mahsulden ayıklanır.
Temizlemişmiş olan şeker pancarları işlenmek üzere bandların yardımıyla fabrikaya taşınır. Bundan sonraki ilk aşama makinelerin yardımıyla 4–8 mm kalınlığında ve 10 cm uzunluğunda küçük dilimlere bölünmeleridir. Kıyım işleminden sonra buradan Diffüzyon tanklarına sevk edilir. Burada pançar kıyımları sıcak suya maruz bırakılarak hücrelerin açılması ve böylelikle pancarda bulunan şeker bir miktar yabancı maddeyle birlikte suya geçilmesi sağlanmış olunur. Bundan sonra içinde bol miktarda şeker barındıran kıyımlar ham şerbet olarak işleme alınırken şekerce fakirleşmiş olan kıyımlar ise suyu pancar posası olarak çıkartılır. Bu yan madde Küspe içine preslenerek hayvan yemi olarak satılır. Şeker pancarı kıyımlarından şeker alınması, doğru bir ifadeye Sakkaroz extraktionu esnasında suyun sıcaklığı 70 °C olup bu işlem bir saat kadar sürmektedir.
Extraktion sonrasında elde edilmiş ham şerbet bir takım yabancı maddelerde içerdiğinden dolayı arınma işlemine geçilmektedir. Arıtma işlemi için şerbet halk dilinde kireç sütü olarak adlandırılan Kalsiyumhidroksit (Ca(OH)2) ve karbondioksit gazıyla bir dizi işleme tabi tutulur. Bu işemlerin sonucunda %12-15 Şeker ihtiva eden ince su ya da diğer bir ifadeyle sarı şeker solüsyonu elde edilir. İnce suyun kıvamını artırmak için altı aşamalık bir buharlaşma işleminden geçirilir ve böylelikle içerisinde %60 şeker bulunduran koyu kıvamlı bir şerbet elde edilmiş olunur.
Bundan sonra kristalizasyon evresine geçilir. Bu evrede koyu kıvamlı şerbet çeşitli işlemlerden geçirerek kristalleşmiş şeker ve içerisinde şeker dışı maddeler ihtiva eden bir ara ürün elde edilmiş olunur. Bu ara ürün vakum kazanlarında pişirilir ve buna üretimde Lapa denilir. Daha sonra Lapa Santrifüjleme işleminden geçirilerek kristalleşmiş şeker, şeker şurubundan ayrılır. Bu işlemle hafif nemli şeker kiristalleri elde edilmiş olunur. Bu şeker kurutulur ve daha sonra temizlenmek üzere eleklerden geçtikten sonra ambalajlanma işlemine geçirilir. Bu sırada bir kısmı toz şeker olarak ambalajlanırken bir kısmıda küp şeker haline getirilerek ambalajlanır.
Paylaş
İKİ RENKLİ BURGU KURABİYE
Pişirme Süresi: 40 dk
Kurabiyeler
emelinmutfagi
6 Şubat 2014
Beğen 26
Devamını Oku
2 Yorum
1.740 Görüntüleme
Paylaş
KOLAY KANDİL SİMİDİ
Hamur İşleri
emelinmutfagi
16 Mayıs 2013
Beğen 25
Devamını Oku
2 Yorum
1.640 Görüntüleme
Paylaş
ELMALI KURABİYE
Pişirme Süresi: 60 dk
Kurabiyeler
Uzun zamandır siteye eklemek istediğim ama tam anlamıyla içime sinen bir tarif uygulayamadığım için ertelediğim bu tarifi artık rahatlıkla sizlerle paylaşabilirim. Zira bu seferki gerçekten müthiş güzel...
emelinmutfagi
21 Mart 2013
Beğen 25
Devamını Oku
20 Yorum
1.722 Görüntüleme
Paylaş
PUF PUF PEYNİRLİ POĞAÇA
Pişirme Süresi: 50 dk
Kahvaltılık
Unlu mamul satan yerlerin vitrinlerinde puf puf görünen nefis poğaçaların tıpkısının aynısı 🙂 mutlaka deneyin Hem kolay hem nefis bir tarif. Kahvaltıda, 5 çayında yada siz ne zaman isterseniz…
emelinmutfagi
18 Mart 2013
Beğen 22
Devamını Oku
14 Yorum
1.113 Görüntüleme
Paylaş
KELEBEK PASTA
Pişirme Süresi: 45 Dk
Pastalar
emelinmutfagi
3 Aralık 2012
Beğen 11
Devamını Oku
8 Yorum
100 Görüntüleme
Paylaş
HAVUÇ TATLISI & HAVUÇ TOPLARI
Pişirme Süresi: 20 dk
Tatlılar
GÖRÜNTÜSÜ VE TADIYLA MİSAFİRLERİNİZE İKRAM EDEBİLECEĞİNİZ ŞIK BİR İKRAM. TARİF BENİN EN BÜYÜK ABLAMDAN:) BİZZAT DENEDİM VE BEĞENDİM. DENEMEYENLER VARSA MUTLAKA DENESİN DERİM..
emelinmutfagi
5 Kasım 2012
Beğen 10
Devamını Oku
16 Yorum
98 Görüntüleme
Paylaş
KEMALPAŞA TATLISI
Tatlılar
emelinmutfagi
30 Ekim 2012
Beğen 5
Devamını Oku
Yorum
53 Görüntüleme
Kategoriler
Ana Yemekler
Çorbalar
Hamur İşleri
Kahvaltılık
Kekler
Kurabiyeler
Pastalar
Salatalar
Sebze Yemekleri
Tatlılar
Sosyal Medyada Biz
Yazar Hakkında
21 yıllık eş, 19 yıllık anne, 15 yıllık blog yazarıdır.
15. yılını dolduran sitemdeki tüm tarifler denenmiş, test edilmiş, ardından sizlerin beğenisine sunulmuştur.
emelinmutfagi_battalbey
🌼Çiçek Tatlısı 💁‍♀️🌼 Tahinli ve
İrmikli Burgu Tatlı 💁‍♀️ #şerbetlitat
Gül Tatlısı 🌹 💁‍♀️ #gültatlısı
Nefiss bir Tahinli HİRA TATLISI 💁‍♀️ #h
Nefiss bir KIBRIS TATLISI 💁‍♀️ #kıbrıs
Tarçınlı Lokum 💁‍♀️ #tarçınlılokum
İstiridye Tatlısı 💁‍♀️ #istiridyetat
Bool soslu bir ISLAK KEK 💁‍♀️ #ıslakkek
Emel'in Mutfağı 3 yaşında 🎉 Destek olan her
Karamel sosuyla efsaneleşen bir tatlı 👌 #t
Tarçınlı Bomba 💁‍♀️ Bomba gibi bir tat
Yumuşacık kakaolu bir kek, Hindistan cevizli bi
Şekerpare 💁‍♀️ #şekerpare #tatlı #ş
Instagramdan Takip Edin
This error message is only visible to WordPress admins
There has been a problem with your Instagram Feed.
Popüler Etiketler
bayram biber Ceviz domates et etkinlik hamur hamur işi hamurişi haşhaş kahvaltı Kek krema Kurabiye köfte kıyma limon maydanoz menü nane Pasta patates peynir pilav pirinç poğaça salata salça sos soğan susam süt tarif Tarçın Tatlı tavuk tuzlu Yemek yoğurt yufka yumurta çay çorba Şerbet şeker