Aryan, antik Hint-Avrupa dil ailesine bağlı Hint-İran dilleri konuşmuş halkların kendilerini tanımlamak ve bölgedeki diğer halklardan ayırt etmek için kullanmış oldukları bir terimdir.[1] Vedik döneminde Hindistan’ın Āryāvarta olarak adlandırılan bölgesine yerleşmiş, Hint-Aryan dilleri koluna dahil diller konuşan Hint-Aryan etnik grubu ve bu bölgeyi tanımlamak için günümüzde kullanılan bir ifadedir. Bu topluluklar yüzyıllarca bölge toplumları üzerinde aristokratik bir sınıf olarak hüküm sürmüşlerdir. Etnik olarak yakın topluluklardan olan Antik İran halkları, Avesta’da kendilerini tanımlamak için bu etnik tanımı kullandılar. Günümüzde İran adının Aryan sözcüğünden türediği ileri sürülür.
Aryan Sanskritçede "asil" veya "onurlu" anlamındaki "Ārya" kelimesinden türetilmiş bir sözcüktür.[2][3] Avesta dilindeki benzeri "Airya"dır ve Eski Pers dilindeki karşılığı "Ariya"dır. Büyük oranda Proto-Hindu-İranlıların etnik olarak kendilerini tanımlama amacıyla kullanılmak üzere var olmuştur. Avesta, büyük ölçüde Pers, Hint halklarının temel kutsal kitapları ki bu kitap Zerdüştlüğü anlatan yegane eser niteliğindedir.
19. yüzyılda, Hint-İranlılar, Hint-Avrupa dillerini konuştukları bilinen en eski insanlardı. Aryan kelimesi sadece Hint-İranlıları ifade etmek için değil aynı zamanda Hint-Avrupa dil ailesinden olan dilleri konuşanları da ifade edecek şekilde kullanılmaya başlandı. Ancak bugün için Aryan tanımlamasının o çağlarda bile ırksal değil, dini, kültürel ve dille ilgili bir tanımlama olduğunu kabul edilmektedir. Aryan ya da Ari ifadesi Hint-Avrupalılar yerinde daha çok ırkçı kesimler tarafından tercih edilen bir anlatımdır.[4]
Aryan halkının çoğu; Jainizm, Budizm ve Hinduizm'e mensuptur. "Aryan" kelimesi önce Sanskritçedeki "Arya", ardından da Fransızcadaki "Arienne"den geçmiştir. Sanskritçe ve öbür Hint dillerini konuşur, Hindistan ve çevresinde yaşarlar. Orta Asya-Hindistan kökenlidirler. Ana vatanları Kuzey Pakistan'dır.[kaynak belirtilmeli]
İçindekiler
1 Kaynakça
2 Başvuru kaynakları
3 Ayrıca bakınız
4 Dış bağlantılar
KaynakçaDüzenle
^ Schmitt, Rüdiger (1987), "Aryans", Encyclopedia Iranica, vol. 2, New York: Routledge & Kegan Paul, ss. 684-687
^ <Dictionary.com http://dictionary.reference.com/browse/aryan.
^ Sanskritçe terim için, Monier-Williams şu açıklamayı yapıyor: "saygı duyulan veya onurlu insan, Âryâvarta'da ikamet eden kişi; bu ülkenin dinine bağlı bir insan; Orta Asya'dan Âryâvarta'ya göç eden ırkın adı; çok takdir gören kişi; sahip; Âryan, Âryan insanlarının tercih ettiği; bir Âryan gibi davranan, değerli, onurlu, saygı duyulan, asil; iyi bir aileden gelen; mükemmel; akıllı; uygun"
^ Ulaş Töre Sivrioğlu Aryan Teorisi ve Türk Tarih Tezi 4 Eylül 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. sh. 3, 4
Başvuru kaynaklarıDüzenle
Paul Thieme, Der Fremdling im Rigveda. Eine Studie über die Bedeutung der Worte ari, arya, aryaman und aarya, Leipzig (1938).
Vyacheslav V. Ivanov and Thomas Gamkrelidze, The Early History of Indo-­European Languages, Scientific American, vol. 262, N3, 110­116, March, 1990
A. Kammenhuber, "Aryans in the Near East," Haidelberg, 1968
Vyacheslav V. Ivanov and Thomas Gamkrelidze, The Early History of Indo-­European Languages, Scientific American, vol. 262, N3, 110­116, March, 1990
A. Kammenhuber, "Aryans in the Near East," Haidelberg, 1968
Arvidsson, Stefan (2006), Aryan Idols: Indo-European Mythology as Ideology and Science, translated by Sonia Wichmann, Chicago and London: The University of Chicago Press.
Poliakov, Leon (1974). The Aryan Myth: A History of Racist and Nationalistic Ideas In Europe. Translation of Le mythe aryen, 1971.
Ayrıca bakınızDüzenle
Ari ırk
Haplogrup R1a (Y-DNA)
Hint-Aryan dilleri
Proto-Hint-Avrupalılar
Dış bağlantılarDüzenle
The great Indo-European and ancient Near East scholar Vyacheslav Ivanov.14 Haziran 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (Vyacheslav Ivanov)
Sindhudesh.com
Occurrence of "Arya" in Hindu scriptures
Etymological study
Aryanism in Tajikistan
Genetic evidence suggests European migrants may have influenced the origins of India's caste system26 Aralık 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Aryan as a race or language, By David Frawley, American Institute of vedic Studies.
India through the Ages
Autochthonous Aryans? The Evidence from Old Indian and Iranian Texts 24 Eylül 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., By Michael Witzel, Harvard University.
The Aryan-Dravidian Controversy Article by David Frawley
Etnik grup ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz.