Menopoz, kadınlarda doğurganlık dönemimin sonlandığı genellikle 48-55 yaş arası dönemdir. Beslenme, sosyo-ekonomik durum, genetik, aşırı alkol ve aşırı kahve içilmesi menopoz sürecini etkileyen bazı faktörler arasında olup 40 yaş civarında görülmesi durumuna erken menopoz denilir.
Menopozda, organizmada önemli değişiklikler oluşmaktadır. Bunların başında, hormonal değişiklikler gelir. Hipofizden salgılanan hormonlarda artış gözlenir. Düzgün adet görme ve üreme fonksiyonunu oluşturan sistemdeki bozukluklar nedeniyle yumurtalık fonksiyonu azalır. Bunun sonucunda kadın için önemli bir hormon olan östrojenler düşer, gonadotropinlerde artış ortaya çıkar ve kadında önemli sağlık problemleri gözlenir.
Psikoendokrin Değişiklikler: Bunlar baş ağrısı, sinirlilik, uyku bozuklukları, depresyon, aşırı terleme, halsizlik ve yorgunluktur.
Ciltte Oluşan Değişiklikler: Deride gevşeme, incelme, transparan bir görünüm, damarların belirgin hale gelmesi, yaraların geç iyileşmesi ve morluklar oluşur.
Üregenital Sistemdeki Değişikler: Östrojen eksikliğinde vajen epiteli de incelir.Mikroorganizmaların üremesine uygun hale gelir.
Enerji Harcamasındaki Değişikler: Menopoz döneminde vücutta oluşan bazı değişiklikler (hormonal değişiklikler vb.) nedeniyle enerji harcamasında azalma oluşur. Bunların sonucunda metabolizma yavaşlar ve şişmanlık gelişebilir.
Vücut Kompozisyonundaki Değişiklikler: Vücut kompozisyonundaki değişmenin nedeni olarak; fiziksel aktivitenin azalması ve hormon düzeylerindeki azalma gösterilmektedir. Menopoz sonrası östrojen düzeyindeki azalma besin alımı, fiziksel aktivite seviyesi ve adipoz doku dağılımını etkileyebilmektedir
Menopoza girmiş kadınlarda kardiyovasküler hastalıklar, osteoporozis gibi hastalıkların gelişme riski fazladır. Kardiyovasküler hastalıkların gelişmesinde sadece östrojen hormonu değil ayrıca menopoz öncesi beslenme durumu, şişmanlık, sigara kullanımı da etkendir.
Osteoporozis kemiklerden kalsiyum kaybının artması sonucunda kemiklerin kolaylıkla kırılması hastalığıdır ve menopoza girmiş kadınlarda daha sık görülür.
Çocuk ve adölesanlarda kemik oluşumu kaybından fazladır. 30 yaşından sonra kemik kaybı başlar.Genelde kadınların kemik mineral yoğunluğu erkeklerden düşüktür.Kemik kaybı hızı menopozda önemli ölçüde artar. Menopozdan sonraki kemik kaybının esas nedeni östrojen yetersizliğidir.
Yüksek düzeyde kafein, protein ve sodyum idrarda kalsiyum atımını arttırır. Fosfat içeren içeceklerin aşırı tüketilmesi de kemik yoğunluğunu azaltır. Antikoagulan, antiasit ilaçlar, alkol, barbitüratlar ve sigarada osteoporoz riskini arttırır.
Osteoporozisten Korunmak İçin Beslenmede Dikkat Edilecek Hususlar
-Her yaş döneminde yeterli kalsiyum tüketilmelidir. Kalsiyum için en iyi kaynak süt ve süt ürünleridir. Sütün dışında özellikle yeşil yapraklı sebzeler, kuru baklagiller ve pekmez kalsiyumdan zengindir.
-Mineral içeriği yüksek sert suların veya maden sularının içilmesi tercih edilmelidir.
–D vitamini gereksinimi karşılanmalıdır. Güneş ışınlarından uygun şekilde ve düzenli olarak yararlanılmalıdır. Duruma göre D vitamini takviyesi gerekli olabilir.
-İçme ve kullanma sularının florid içeriğinin litrede 0.7-1.2 mg düzeyinde olması kemik ve diş sağlığı açısından önemlidir.
-Aşırı protein tüketiminden kaçınılmalıdır. Çünkü yüksek proteinli diyet idrarla kalsiyum atımını arttırır ve osteoporozis için önemli bir risk faktörüdür.
-Aşırı fosfor tüketiminden kaçınılmalıdır. Proteinli besinler genelde fosfordan da zengindir.Protein yeterli düzeyde alınırsa aşırı fosfor alımı da önlenir.
-Yemeklere aşırı tuz eklemekten ve tuzlanmış besinleri aşırı tüketmekten sakınılmalıdır. Çünkü aşırı tuz, idrarla kalsiyum atımını arttırmaktadır.
-Sigara içilmemelidir. Sigara kan kortizon düzeyini artırarak 25-hidroksi D vitamininin, Aktif şekli 1-25 dihidroksi D vitaminine dönüşümünü azaltır. Aynı şekilde kandaki C vitamini düzeyini ve serum östrojen düzeyini de düşürür.
-Düzenli fiziksel aktivitede bulunulmalıdır. Fiziksel aktivite gençlikte kemik kütlesini arttırır, yaşlılıkta ise kemik kaybını önler. Her gün en az 30 dakika yürüyüş gereklidir.
-Aşırı alkolden sakınılmalıdır. Alkol, kemik oluşum hücrelerini harap eder ve kalsiyum emilimini bozar.
-Aşırı incelikten kaçınılmalıdır. Beden Kütle indeksi 23’in altına pek inmemelidir.Çünkü menopozdan sonra vücut, yağ dokusundaki östrojenden de yararlanmaktadır.
-Özellikle alüminyum içeren antiasitlerden ve kortizonlu ilaçlardan sakınılmalıdır.
-Aşırı kafein tüketilmemelidir. Kafein içeren içeceklerin sık tüketiminden kaçınılmalıdır.
Osteoporozis, menopozda görülen en önemli sağlık sorunudur. Yukarıdaki beslenme önerilerinin yanı sıra, menopozda kardiyovasküler hastalık ve şişmanlık riskinin yüksek olması nedeniyle beslenme planının enerji ve yağ oranına da dikkat edilmelidir.
Korhan Özduru
Bu gönderiyi paylaş
Facebook Twitter LinkedIn Google + E-posta
Yazar
Korhan Özduru
Related Posts
Hastaların Hasta Ettiği Hastalar	
Hastaların hasta ettiği hastalar konusunda söylemler hatta fıkralar bile duymuşsunuzdur, psikiyatrist demiş ki "sen git seni hasta eden gelsin"... daha fazla oku
Sporda Hipnozun Etkileri	
Yarışma, yenme ve yenilme konuları söz konusu olduğunda sporcular geçmişten beri pek çok zihinsel hazırlık metotları kullandılar. Bunların bir... daha fazla oku
Spor Palavraları	
Sık sık karşılaştığımız spor efsanelerinin gerçekliği konusunu hiç düşündünüz mü, mesela yağlar kasa dönüşür mü ya da sporu bırakınca... daha fazla oku
Fast Food	
Değişen koşullar ve teknoloji ile birlikte bütün dünyada beslenme alışkanlıklarında değişimler yaşanmakta, fast-food başka bir deyişle "ayak üstü beslenme"... daha fazla oku
Flörtün Beden Dili	
Cinsiyet hormonları pek çok diğer etkilerinin yanı sıra, karşı cinsi fark etme, beğenme, ilgisini çekme ve onunla yakınlaşma isteği... daha fazla oku
Kötülük	
Ne yazık ki günden güne artan şekilde sorunlu ailelerin sorunlu marifetleri etrafı kasıp kavuruyor. Kadınlara, hayvanlara, yaşlılara hatta çocuklara uygulanan... daha fazla oku
Kötü Hipnozlar	
Kötü hipnozun etkisi altında kalmak deyince galiba bazı insanların aklına bir ara kötü niyetli bir hipnozcunun koltuğuna oturmuş olmak... daha fazla oku
Protein ve Protein Tozları	
Biraz gri bir konu olan protein tozları konusunda bilgi vererek soru işaretlerini gidermeye gayret edeceğim. Nasıl gri olmasın ki;... daha fazla oku
hCG Aşısı İle Kilo Verme Konusu	
Geçenlerde Maksimum Sağlık programını izledim. Ücretli bir yayın olduğu bariz olan o programda doktorun biri hCG hormonunu mucize kilo... daha fazla oku
Doktorculuk	
Koç ve koç adayları için... Aklı başında olan herkesin bildiği üzere bazı tıbbi sorunlar titreme, susama, aşırı öfke, aşırı terleme,... daha fazla oku