Bu kitabın temel çalışmalarını İstanbul Edebiyat Fakültesi Sosyal Antropoloji ve Etnoloji Bölümünü bitirirken lisans tezi olarak yapmıştım. Tezimin konusu 'Atatürk'ün Dünya Tarih Bilgisi ve Bu Bilgisinin Hareketlerine Etkileri' idi. Bu konuyu tez olarak alışımın bir kısa öyküsü vardır. Kürsü başkanımız Sayın Prof. Dr. Hart bir dersinde (1964) dünyadaki sosyal değişimleri anlatmış ve sözünü şöyle bitirmişti: "Toplumun düşünce yönünden hazır olmadığı değişim ve devrimlerin başarıya ulaşabilmeleri mümkün değildir. İhtilal yapmış bütün liderler, daima toplumun düşüncelerini yansıtan eylemlerde bulunmuşlardır. " Bu kesinlik taşıyan sözlerine rağmen, Atatürk'ün Türkiye'de başlatmış olduğu sosyal ve kültürel değişim konusundaki düşüncesinin ne olduğunu sordum. Hocamın cevabı gerçekten ilgi çekici idi: 'Hiç bir lider toplumun hazır olmadığı bir ihtilal veya sosyal değişimi gerçekleştiremez. Atatürk hariç.' O zaman kendisinden bu noktadan hareket eden bir konuyu bana lisans tezi olarak vermesi ricasında bulundum. Olumlu karşıladı. Şu anda elinizde bulunan kitap, o tarihte başlayan araştırmalarımın mütevazı bir ürünüdür. Tarihin genel akışını iyi inceleyenler liderlerin ancak bu akışı hızlandırabileceklerini veya ağırlaştırabileceklerini bilirler. Osmanlı'nın tükeniş döneminde Mustafa Kemal ortaya çıkmasaydı ne olurdu? Bir başkası, aynı güç, cesaret ve kıvrak zekâya sahip bir başkası mı çıkardı? Ya Halife - Sultan Anadolu'ya geçip işgal kuvvetlerine direniş harekâtını başlatsaydı ne olurdu? 600 yıllık Osmanlı İmparatorluğunun yıkıldığının ertesi günü, Osmanlının sömürge olma tarihi zaten başlayamazdı. Ama kukla bir sultanın başta bulunacağı III., IV. Meşrutiyetler ve Tanzimatlar dizisi pekâlâ yaşanabilirdi…