Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Sağanak Yağışlı
15°C
İstanbul
15°C
Sağanak Yağışlı
Pazar Çok Bulutlu
14°C
Pazartesi Çok Bulutlu
17°C
Salı Sağanak Yağışlı
15°C
Çarşamba Sağanak Yağışlı
14°C
Anasayfa
Gündem
Sağlık
Teknoloji
Yaşam
Siyaset
Ekonomi
Mirat Analiz
Yazarlar
SON DAKİKA	
Ederi Bir USD Olan FETÖ’cüler Birbirine Girdi	
İREK CAMİİ	
Madencilik Şirketine En Üst Sınır Ceza Uygulandı	
BİLİM KURULU İLAH KURULU MU OLDU?	
Kripto Paralar Bir Gecede Buhar Oldu	
Savunma ve havacılık Türkiye’nin imajını güçlendiriyor	
Cumhuriyet’ten “Okul Öncesi Din Eğitimine” Tepki	
Moody’s Türkiye’nin Kredi Notunu Bildirdi	
TÜMÜNÜ GÖSTER →
Anasayfa
Gündem
Sağlık
Teknoloji
Yaşam
Siyaset
Ekonomi
Mirat Analiz
Yazarlar
ADAM GİBİ ADAM OLMAK, KULLUKTADIR
Anasayfa » Analiz » ADAM GİBİ ADAM OLMAK, KULLUKTADIR
Analiz
Prof. Dr. Ali SEYYAR
23.11.2021
A+
A-
ABONE OL
Kur’an’da insanlığın atası olması sebebiyle “ebü’l-beşer” olarak anılan Hz. Âdem, topraktan yaratılmıştır (Âl-i İmrân: 59). Bütün insanlar, Hz. Âdem’in evlatlarıdır. Böyle buyurmaktadır Kur’ân:
“Ey insanlar! Sizi bir tek nefisten (Hz. Âdem’den) yaratan ve ondan da eşini yaratan, ikisinden birçok erkek ve kadın üretip yayan rabbinize itaatsizlikten sakının. Adını anarak, birbirinizden dilek ve istekte bulunduğunuz Allah’a saygısızlıktan ve akrabalık haklarına riayetsizlikten de sakının. Şüphesiz Allah sizin üzerinizde gözetleyicidir.” (en-Nisâ: 1).
Sâbiî dilinde Âdem, adam (kul/insan) kelimesinin bir karşılığıdır. Ha keza hem İbrânîce’de, hem de Ahd-i Atîk’te adam, insan türü için kullanılan müşterek bir isimdir. Dolayısıyla adam (insan/kul), cinsiyete dayalı bir mana içermemektedir. Buna göre adam olmak, iyi insan, iyi bir kul olmak demektir. Sosyal hayatı ile manevî âlemi arasında bir çelişki yaşayamayan insan, adam gibi adamdır. Bir başka deyişle manevî hayatı ile bizatihi dünya hayatı benzeşmeyen kişi, adam olamaz. Çünkü adam gibi yaşama tarzı, maddî ve manevî hayatın tümünü kuşatan bir manaya karşılık gelir. Bu yönüyle manevî âlemle barışık olmayan bir kişi, sosyal çevresiyle de barışık olamaz ve adamlık vasfına sahip olamaz.
Adam, her halükârda her zaman ve her yerde iyi bir insandır. Ancak iyi bir insan, iyi bir Müslüman, gerçek bir mümin olabilir. Hakikî iman, bu bağlamda kemalatın bir başka adı olan adamlıktır. Adam, insan-ı kâmil rütbesine erişmiş bir şahsiyettir. Muhyiddin İbn Arabi’nin ifadesiyle eğer bir insan, adam ise, hayatın her alanında adamdır.“Kitabu’l-A’lam bi İşaratı Ehlil İlham” kitabında İbn Arabi “adamı”, “Allah’a secde ettiği zaman, ne dünyada, ne de ahirette bir daha başını kaldırmayan kimsedir.” olarak tanımlar. Secde, kulluk görevinin en önemli işaretidir.
Allah’a tam manasıyla kul olan bir Müslüman, adam gibi adamdır. Çünkü o, nefsini Nuh’un gemisi yaparak, her an kendini huzurda görerek, Hakka teslim olur. İki ayağı olduğu halde onlarla değil nefsine hâkim olarak kalbi ile yürür, kalbi ile feraset sahibi olur. “Adam, itidal sahibidir, vakitlere karşı onların getirdiklerine göre, mekâna karşı da onun gerektirdiğine göre muamele eder.” Adam, manevî görevlerini layıkıyla ifa ettiği gibi sosyal hayatta da adalete tam teslim olur, her varlığın Allah katındaki değerini bilir ve kim ne hak etti ise onu eksiksiz olarak verir.
Öyle ise “adam olmak” kişinin manevî terakki yolculuğunda ulaştığı bir mertebenin adıdır. Bu mertebeye ulaşmak, hem erkeğin, hem de kadının gayesi olmalıdır. Dolayısıyla “adam” sadece erkeğe mahsus bir anlam taşımadığı da ortadadır. Cinsiyetten bağımsız olarak kendini gösteren bir “adam”, sebeplere tevessül etmeyen, tevekkül sahibi bir insandır. “Ademiyyet” olarak ifade edilen bu mertebeye ulaşamayan anne ve babaların, ailevî sorunlar yaşayacağı çoğu zaman kaçınılmaz olur. Dindar bildiğimiz ailelerde boşanmaların artması ve çocukların aile değerlerinden kopması, belki de “ademiyyet” şuurunun eksikliğinden kaynaklanmaktadır.
Halbuki örnek aile tipinin özelliklerini Peygamberimizin (sav) Hz. Hatice annemiz ile yaptığı ilk evlilikte görebiliriz. Peygamberimiz (sav), bu evlilikte ‘baba’ olmuş, Hz. Fatıma annemizi evlendirdikten sonra da ‘dede’ olmuştur. Peygamberimiz (sav) gerek baba, gerekse dede rolünü “insan-ı kâmil” anlayışı doğrultusunda en güzel bir şekilde ifade ettiği için, “ademiyyet” mertebesinin zirvesini temsil etmiştir. Kendi istidadına göre bu mertebeye ulaşmak için gayret göstermesi gereken bir Müslüman anne-baba da aile içi insanî münasebetlerini hikmet çerçevesinde şekillendirmesi gerekmektedir. Hikmet temelli yaklaşım, aile fertlerinin mizaçlarına yani esmalarına göre muamele etmek demektir.
Buradan yola çıkarak adam olmak ile hikmet sahibi olmak, anne-baba olmakla hikmet sahibi olmak, nine-dede olmakla hikmet sahibi olmak arasındaki manevî anlam, hayatın her alanında geçerli olması gereken bir akçedir. Zamanın hükmü, hikmetle hareket edebilmenin anahtarıdır.
Ezcümle hikmet sahibi olmak ve bu doğrultuda kulluk görevini şuurlu bir şekilde ifade etmek, adam olmanın bir gereğidir. Bunun için kişi, nefsine hükmetme istidadını gösterebilmelidir. Nefsine hükmeden akla, adamlık mertebesi verilir. Velhâsıl-ı kelâm, hayatın bütününü kader çizgisinde bir menzil olarak okuyabilen, tecellileri fark edebilen ve tecellilere göre kulluğunu ihlasla yapabilen kişi, adam gibi adamdır.
Prof. Dr. Ali Seyyar
ETİKETLER: insan, kuran, manevi, Müslüman
Yorumlar	
[ Yoruma cevap yazmaktan vazgeç ]
Δ
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.
Benzer Konular
“Havanda su dövmek” faydasızdır?
Çok önemli bir konuyu işlerken bilinmesi gereken bir uyarıyı yerinde değerlendirmek gerekir. “Havanda su dövmek” akıllı insanın işi değildir.
31.05.2021
Müslümanın görevi yok mu?
Evet, “İstanbul Sözleşmesi” kaldırıldı. Bu sözde sözleşmenin ilintili olduğu diğer mevzuatı, nazarı itibara almadan sevinmek saf dillilikten ileri geçmez.	
19.04.2021
Cennet ve cehennemin ebedî olmadığını iddia edenlere bir diyeceğim daha var
Dr. Vehbi KARAKAŞ Bu makalenin önceki bölümü için tıklayınız. Bu iddia sahiplerine diyesim geliyor: Sizin ne zorunuz var yahu? Yüce Yaratıcı, içinize “ebed=ölümsüzlük arzusu”nu koymuşken ve sizi ebediyyen var olacağınız bir aleme götürürken neden cehennem ateşinden de beter olan yok olmayı ve yokluğa gömülmeyi savunuyor ve istiyorsunuz? Vicdanınızın sesini nasıl duymazlıktan...	
27.04.2021
“Din”i anlamada “İki Değerli Mantık” türüne mahkûm olmak
İslamiyet dinimizi doğru anlamak için Aristo mantığı da denen ikili değerli temel mantık yetersiz kalabilir. Yazarımız Prof. Dr. Celal Kırca'nın görüşü.	
27.05.2021
Arabesk’ten Tiktok’a gidişatımız
Bizler, hareketin olduğu yerde bereket olduğuna inanırız. Bir sorunu şahsi olarak çözmektense; birlikte gidermeyi daha uygun görürüz.	
14.04.2021
Şerefsizler…
Açık ve net bir şekilde söylüyorum… Şerefsiz bunlar… Aslında “Şeref ve haysiyet yoksunu” da deyebelirdim. “Şeref ve haysiyetten nasibini almamışlar” desem de “Şerefsizler” demiş olurdum ama ben, direkt olarak şerefsizler demeyi tercih ettim. Evet, şerefsiz bunlar… Ormanlarımızı yakan şerefsizleri diyorum… Doğada ki müthiş dengeyi görmekten aciz alçaklar… Yüce rabbimizin bizlere...	
16.10.2020
Ederi Bir USD Olan FETÖ’cüler Birbirine Girdi
Hayvanat Bahçesindeki Hayvanlar Koronavirüse Yakalanıyor
Yunanistan Mültecileri Denizde Boğuyor
Namaz Vakitleri
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul	
İMSAK 06:34
GÜNEŞ 08:05
ÖĞLE 12:59
İKİNDİ 15:22
AKŞAM 17:43
YATSI 19:09
BİLİM KURULU İLAH KURULU MU OLDU?
Hayvanat Bahçesindeki Hayvanlar Koronavirüse Yakalanıyor
Kripto Paralar Bir Gecede Buhar Oldu
Hava Durumu
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak