{ KOCAELÝ AKADEMÝK ODALAR BÝRLÝÐÝ ``KOCAELÝ KENTSEL KATI ATIKTAN ENERJÝ ÜRETÝM TESÝSÝ`` RAPORU YAYINLANDI } TMMOB Çevre Mühendisleri Odasý
Ýletiþim Bilgileri Baðlantýlar English
TMMOB
Çevre Mühendisleri Odasý ÇMO
ÜYE - ODA ÝÞLEMLERÝ
ONLINE EÐÝTÝM ONLINE AÝDAT ÖDEME
Anasayfa
ODAMIZ
Kuruluþ
Oda Logosu
Amaç
Çalýþma Programý
Çevre Mühendisliði
Çalýþma Raporu
Genel Kurul Kararlarý
OYK Kararlarý
Onur Kurulu Kararlarý
Denetleme Kurulu Raporlarý
Mali Veriler
KURULLAR
Oda Yönetim Kurulu
Oda Onur Kurulu
Oda Denetleme Kurulu
TMMOB Yönetim Kurulu
TMMOB Yüksek Onur Kurulu
TMMOB Denetleme Kurulu
ÞUBE & TEMSÝLCÝLÝKLER
Ýl Seçiniz:
Bulunduðunuz ilin baðlý olduðu þubeyi veya temsilciliði bulabilirsiniz:
Seçiniz Ýstanbul Ankara Ýzmir Adana Adýyaman Afyon Aðrý Aksaray Amasya Antalya Ardahan Artvin Aydýn Balýkesir Bartýn Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankýrý Çorum Denizli Diyarbakýr Düzce Edirne Elazýð Erzincan Erzurum Eskiþehir Gaziantep Giresun Gümüþhane Hakkari Hatay Iðdýr Isparta Kahramanmaraþ Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kilis Kýrýkkale Kýrklareli Kýrþehir Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muðla Muþ Nevþehir Niðde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Þanlýurfa Siirt Sinop Þýrnak Sivas Tekirdað Tokat Trabzon Tunceli Uþak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Þubeler
Ankara
Adres:Hatay 2 Sokak 24/16 Kýzýlay
Çankaya - Ankara
Telefon:+90 312 4198076
Gsm:+90 530 6401914
Faks: +90 312 4198075
e-posta: cmoankara@cmo.org.tr
Haritada Göster Anasayfa
Istanbul
Adres:Katip Mustafa Çelebi Mahallesi Büyük Parmakkapý Sk. No:14 / 3
34433 Beyoðlu - Istanbul
Telefon:+90 212 2458915
Gsm:+90 530 6416873
Faks: +90 212 2458917
e-posta: cmoistanbul@cmo.org.tr
Haritada Göster Anasayfa
Izmir
Adres:Mustafa Münir Birsel Sokak No 6/1 Akademi Apt Kat 3 Daire 10
Alsancak - Izmir
Telefon:+90 232 4640022
Gsm:+90 554 8983462
Faks: +90 232 4220959
e-posta: cmoizmir@cmo.org.tr
Haritada Göster Anasayfa
Adana
Adres:Reþatbey Mahallesi 62006 Sokak Gormüþ Apt No 13 Kat 3/3
Seyhan - Adana
Telefon:+90 322 4585545
Gsm:+90 533 5154835
Faks: +90 322 4595545
e-posta: cmoadana@cmo.org.tr
Haritada Göster Anasayfa
Antalya
Adres:Meltem Mahallesi Meltem Caddesi Batýkent Sitesi A Blk Kat 2 Daire 3
Muratpaþa - Antalya
Telefon:+90 242 3223256
Gsm:+90 530 1087017
Faks: +90 242 3223258
e-posta: cmoantalya@cmo.org.tr
Haritada Göster Anasayfa
Kocaeli
Adres:Korfez Mahallesi Yüce Rýfat Sokak No 67/1
Izmit - Kocaeli
Telefon:+90 262 3236273
Gsm:+90 530 1439684
Faks: +90 262 3236216
e-posta: cmokocaeli@cmo.org.tr
Haritada Göster Anasayfa
Mersin
Adres:Inonü Mah. 1402 Sokak Tokatlý Apt. No:19 Kat-1 Daire-1 Pozcu
- Mersin
Telefon:+90 324 3289303
Gsm:+90
Faks: +90 324 3288302
e-posta: cmomersin@cmo.org.tr
Haritada Göster Anasayfa
Samsun
Adres:Zafer Mahallesi Istiklal Caddesi Tezel Apt.no 107 Kat 3 Daire 8
Ilkadým - Samsun
Telefon:+90 362 4310180
Gsm:+90 530 5652194
Faks: +90 362 6060520
e-posta: cmosamsun@cmo.org.tr
Haritada Göster Anasayfa
Bursa
Adres:Odunluk Mahallesi Akademi Caddesi No 8 Bursa Akademik Odalar Birliði Yerleþkesi (Baob)-- Kat 1
Nilüfer - Bursa
Telefon:+90 224 4523887
Gsm:+90 530 1087018
Faks: +90
e-posta: cmobursa@cmo.org.tr
Haritada Göster Anasayfa
Temsilcilikler
Aydýn
Adres:Güzel Hisar Mahallesi Kýbrýs Caddesi No:84/a
Merkez - Aydýn
Telefon:+90 532 6707550
Faks: +90 256 2123922
e-posta: cmoaydin@cmo.org.tr
Haritada Göster Anasayfa
Denizli
Adres:15 Mayýs Mahallesi 559/1 Sokak No 2
Pamukkale - Denizli
Telefon:+90 258 2645929
Faks: +90 258 2636501
e-posta: cmodenizli@cmo.org.tr
Haritada Göster Anasayfa
Diyarbakýr
Adres:Ekinciler Caddesi Kýþla Sokak Kýsmet 2 Apt Kat 2 Daire 5
Yeniþehir - Diyarbakýr
Telefon:+90 539 8575922
Faks: +90
e-posta: cmodiyarbakir@cmo.org.tr
Haritada Göster Anasayfa
Düzce
Adres:Kültür Mah. Hastane Cad. Celal Nalbantoðlu Sok. No:17
Merkez - Düzce
Telefon:+90 530 1439684
Faks: +90 380 5120388
e-posta: cmoduzce@cmo.org.tr
Haritada Göster Anasayfa
Gaziantep
Adres:Budak Mahallesi Abdulkadir Behçet Caddesi No 40
Þehitkamil - Gaziantep
Telefon:+90 530 9751511
Faks: +90
e-posta: cmogaziantep@cmo.org.tr
Haritada Göster Anasayfa
Konya
Adres:Abdülaziz Mahallesi Misaklý Milli Sokak Müze Apt No 5/ 302
Meram - Konya
Telefon:+90 332 3530450
Faks: +90 332 3539570
e-posta: cmokonya@cmo.org.tr
Haritada Göster Anasayfa
Muðla
Adres:Musluhittin Mah. Rýfat Ayaydýn Cad. Yiðit Apt. 1/3
Merkez - Muðla
Telefon:+90 252 2141939
Faks: +90
e-posta: cmomugla@cmo.org.tr
Haritada Göster Anasayfa
Van
Adres:
Merkez - Van
Telefon:+90 312 4198071
Faks: +90
e-posta: cmo@cmo.org.tr
Haritada Göster Anasayfa
Bölge Temsilcilikleri
Trabzon Bolge
Adres:Cumhuriyet Mah. Nemlioðlu Cemal Sok. No:13
Merkez - Trabzon
Telefon:+90 530 1791387
Faks: +90 462 3215938
e-posta: cmotrabzon@cmo.org.tr
Haritada Göster Anasayfa
Trakya Bolge
Adres:Muhittin Mahallesi Omurtak Caddesi Vakýf Iþ Merkezi Kat 5 No 521
Çorlu - Tekirdað
Telefon:+90 554 5230154
Faks: +90 282 6530063
e-posta: cmotrakya@cmo.org.tr
Haritada Göster Anasayfa
KONGRELER
13. Ulusal 1. Uluslararasý Çevre Mühendisliði Kongresi
12. Ulusal Çevre Mühendisliði Kongresi
11. Ulusal Çevre Mühendisliði Kongresi
10. Ulusal Çevre Mühendisliði Kongresi
9. Ulusal Çevre Mühendisliði Kongresi
MEVZUAT
TMMOB Mevzuatý
ÇMO Mevzuatý
ÇMO Protokolleri
Uluslararasý Çevre Mevzuatý
Çevre Hukuku
Taslak/Tasarý
Makaleler
Mesleki Denetim
SÜMER EÐÝTÝMLERÝ
TMMOB Çevre Mühendisleri Odasý
Üyelik
Üyelik Ýþlemleri Üyelik Koþullarý Üye Yükümlülükleri Üyelik Ücretleri Aidat Ödeme Sanal POS Ödeme Kýlavuzu Kredi Kartý Ödeme Formu Ýþ Ýlaný Formatý Üyelerimize Hukuki Destek
BTB (Büro Tescil Belgesi)
Nedir? Sýkça Sorulan Sorular Yenileme Koþullarý Baþvuru Koþullarý Formlar
SMM (Serbest Mühendislik ve Mimarlýk)
Nedir? Baþvuru Ýþlemleri Yenileme Ýþlemleri Formlar
OKB (Oda Kayýt Belgesi)
Nedir? Baþvuru Formu
LPG (LPG Otogaz Ýstasyonu/Dolum Tesisi)
Sýkça Sorulan Sorular Sorumlu Müdürlük Belgesi Sorumlu Müd. ve Çevre Müh. Yenileme (Vize) Ýþlemleri Formlar Diðer Mühendisler Baþvuru Ýþlemleri TMMOB Yönetim Kurulunun Kararlarý Kamulaþtýrma Bilirkiþiliði BTB'li Firmalar
Mesleki Denetim
Yönetmelikler Esaslar Uygulamalar ÇED Çevre Danýþmanlýk Asgari Ücret Evsel Atýksu Endüstriyel Atýksu Ýçmesuyu Arýtma Ýsale ve Þebeke Kanalizasyon Katý Atýklarý Derin Deniz Deþarjý Asgari Ücret Tarifesi (Proje) Asgari Ücret Tarifesi Formlar
ÇevreBÝS Üyelik
Üye Giriþi Yeni Üyelik Þifre Ýþlemleri
TMMOB Çevre Mühendisleri Odasý
Site içi arama:
Arama Yap
TMMOB
Çevre Mühendisleri Odasý
Anasayfa
KOCAELÝ AKADEMÝK ODALAR BÝRLÝÐÝ ``KOCAELÝ KENTSEL KATI ATIKTAN ENERJÝ ÜRETÝM TESÝSÝ`` RAPORU YAYINLANDI
KOCAELÝ AKADEMÝK ODALAR BÝRLÝÐÝ ``KOCAELÝ KENTSEL KATI ATIKTAN ENERJÝ ÜRETÝM TESÝSÝ`` RAPORU YAYINLANDI
Þube Haberler
KOCAELÝ BÜYÜKÞEHÝR BELEDÝYESÝNCE ÝNÞAASI PLANLANAN “KENTSEL KATI ATIKTAN ENERJÝ ÜRETÝM TESÝSÝ” ADI ALTINDA YÜRÜTÜLEN PROJEYE ÝLÝÞKÝN DEÐERLENDÝRME RAPORU
Kocaeli Þube 25.02.2017 (Son Güncelleme: 25.02.2017 15:51:03)
RAPOR
KOCAELÝ BÜYÜKÞEHÝR BELEDÝYESÝNCE ÝNÞAASI PLANLANAN
"KENTSEL KATI ATIKTAN ENERJÝ ÜRETÝM TESÝSÝ"
ADI ALTINDA YÜRÜTÜLEN PROJEYE ÝLÝÞKÝN DEÐERLENDÝRME
Hazýrlayan;
KOCAELÝ AKADEMÝK ODALAR BÝRLÝÐÝ
ÝZMÝT, 2017
KOCAELÝ AKADEMÝK ODALAR BÝRLÝÐÝ
Çevre Mühendisleri Odasý Kocaeli Þubesi
Kocaeli Tabip Odasý
Kocaeli Barosu
Orman Mühendisleri Odasý Kocaeli Temsilciliði
Ziraat Mühendisler Odasý Kocaeli Temsilciliði
Makina Mühendisleri Odasý Kocaeli Þubesi
Kimya Mühendisleri Odasý Kocaeli Þubesi
Jeoloji Mühendisleri Odasý Kocaeli Temsilciði
Kocaeli Yüksek Öðrenim Derneði
Kocaeli Serbest Muhasebeci ve Mali Müþavirler Odasý
Ýnþaat Mühendisleri Odasý Kocaeli Þubesi
Mimarlar Odasý Kocaeli Þubesi
Peyzaj Mimarlar Odasý Kocaeli Temsilciliði
Harita ve Kadastro Mühendisleri Odasý Doðu Marmara Temsilciliði
Þehir Planlamacýlarý Odasý Kocaeli Temsilciliði
Kocaeli Diþ Hekimleri Odasý
Kocaeli Eczacý Odasý
Kocaeli Veteriner Hekimleri Odasý
KOCAELÝ BÜYÜKÞEHÝR BELEDÝYESÝNCE ÝNÞAASI PLANLANAN
"KENTSEL KATI ATIKTAN ENERJÝ ÜRETÝM TESÝSÝ"
ADI ALTINDA YÜRÜTÜLEN PROJEYE ÝLÝÞKÝN DEÐERLENDÝRME RAPORU
1. GÝRÝÞ:
Kocaeli `de 2016 yýlýnýn baþýndan beri medyada ve görsel basýnda Kocaeli Büyükþehir Belediyesi(KBB)tarafýndan yapýlmasý planlanan "Kentsel Katý Atýktan Enerji Üretim Tesisi" adý altýnda evsel atýklarýn bertarafý kapsamýnda sürdürülen çalýþmalarla ilgili haberler gündemde yer almaktadýr. Kentimizde aþýrý hassasiyet yaratan bu konu, þehrin Akademik Odalar Birliði tarafýndan tüm boyutlarýyla, bilimsel ve gerçekçi yaklaþýmla deðerlendirilmiþ ve bu rapor hazýrlanmýþtýr. Konuya iliþkin haberlerin medyada yayýnlanmasýnýn ardýndan "Kocaeli Akademik Odalar Birliði" bir araya gelerek bu konuya iliþkin uzmanlýklarý kapsamýnda bir çalýþmayý baþlatmýþlardýr. Bu oluþumda; Çevre Mühendisleri Odasý Kocaeli Þubesi, Kocaeli Tabip Odasý, Elektrik Mühendisleri Odasý Kocaeli Þubesi, Orman Mühendisleri Odasý Kocaeli Temsilciliði, Ziraat Mühendisleri Odasý Kocaeli Temsilciliði, Makina Mühendisleri Odasý Kocaeli Þubesi, Kimya Mühendisleri Odasý Kocaeli Þubesi, Kocaeli Yüksek Öðrenim Derneði, Kocaeli Serbest Muhasebeci ve Mali Müþavirler Odasý, Ýnþaat Mühendisleri Odasý Kocaeli Þubesi, Mimarlar Odasý Kocaeli Þubesi, Peyzaj Mimarlarý Odasý Kocaeli Temsilciliði, Kocaeli Barosu, Harita ve Kadastro Mühendisleri Odasý Doðu Marmara Temsilciliði, Jeoloji Mühendisleri Odasý Kocaeli Temsilciði, Kocaeli Eczacý Odasý ve Kocaeli Veteriner Hekimleri Odasý, Kocaeli Diþ Hekimleri Odasý Baþkan ve temsilcileri, birlikte özveriyle çalýþmýþlardýr. Temsilcilerin katýldýðý çok sayýda toplantý gerçekleþtirilmiþtir. Bu kapsamda, konuyla ilgili olarak,31/10/2016 tarihinde Kocaeli Büyükþehir Belediyesi Genel Sekreterliðinden atýk tesisi konusunda brifing alýnmýþtýr. Bunun sonrasýnda yapýlan toplantýda, yapýlmasý planlanan atýk yakma tesisi ile ilgili olarak yapýlmaya çalýþýlan projeyi detaylarýyla öðrenmek amacýyla hazýrlanan 30 adet soru, tekrar Kocaeli Büyükþehir Belediyesi`ne cevaplanmasý için yazýlý olarak iletilmiþtir. Bu konularý içeren teknik toplantý, 22/12/2016 tarihinde, Kocaeli Büyükþehir Belediye`sinde gerçekleþtirilmiþtir. Bu toplantýda, karþýlýklý görüþ alýþveriþi yapýldýktan sonra, Ýzaydaþ genel müdürlüðünün daveti üzerine odalarýmýzý temsilen bir grup Ýzaydaþ `ý ziyaret etmiþ ve tesisle ilgili ayrýntýlý bilgi almýþ ardýndan proje kapsamýnda inþa edilmesi planlanan tesisin KBB ilgililerince yapýlmasý öngörülen yer heyet tarafýndan gezilerek görülmüþ, yerle ilgili ayrýntýlý bilgi bu kez bizzat alanda KBB yetkililerinin aktarýmýyla paylaþýlmýþ ve durum detaylarý ile deðerlendirilerek iþbu rapor hazýrlanmýþtýr.
2. AMAÇ:
Kentler, tüm kent yaþayanlarýnýn ve dinamiklerinin ortak yaþam alanýdýr. Akademik Meslek Odalarý Birliði olarak; yaþam alanlarýmýzýn geliþtirilmesi, sürdürülebilir kýlýnmasý ve gelecek kuþaklara saðlýklý yaþam alanlarý olarak ulaþtýrýlmasý sorumluluðu ile kamusal alanda bu sorunlarýn çözümü temelinde yatýrýmcý iþleviyle görev ve sorumluluk yürütmekte olan kurum ve kuruluþlarýmýzýn hata yapmasýný azaltacak ve kent yaþamýný riske atacak olasý olumsuz sonuçlarýn önlenmesine katký sunmayý vazgeçilmez görev ve sorumluluðumuz olarak deðerlendirmekteyiz.
Bu çerçevede temel amacýmýz, Kocaeli`de atýk yönetimi ve bertaraf yöntemleri konusunda halkýmýzý doðru bir þekilde bilgilendirmek. Kocaeli Büyükþehir Belediyesinin yapmayý planladýðý ve kamuoyuna açýkladýðý "Kentsel Katý Atýktan Enerji Üretim Tesisi" projesi ile ilgili olarak deðerlendirme ve önerilerimizin projenin taraflarý ve kamuoyuyla paylaþýlarak konunun muhataplarýnýn ve kent kamuoyunun doðru bilgilendirilmesine katký sunmaktýr.
3. KAPSAM
3.1. Geliþmiþ Ülkelerde Atýk Yönetimi ve Atýk hiyerarþisi
3.1.1. Atýk Bertaraf Yöntemleri
· Ülkelerin geliþmesine paralel olarak üretilen atýk miktarlarýnda farklýlýklar bulunmaktadýr. Kocaeli `de kiþi baþý atýk miktarý, 1 kg/gün iken, Avrupa ülkelerinden Almanya`da kiþi baþý atýk miktarý 1,7 kg/gün, Danimarka`da 2 kg/gün, Hollanda`da 1,5 kg/gün, Ýsviçre`de ise 2 kg/gün `dür.
Atýklarýn ortadan kaldýrýlmasý için uygulanan metotlar:
1. Entegre Katý Atýk Yönetim Sisteminin birinci önceliði, kaynakta ayýrma ile üretilen atýk miktarýnýn azaltýlmasýdýr.
2. Kompostlaþtýrma: Organik maddenin, kontrollü þartlar altýnda humus ve humus benzeri stabil ürüne kadar biyolojik olarak ayrýþmasýdýr. Sonuçta, gübre ve toprak þartlandýrýcýsý olarak kullanýlabilecek, bir ürün elde edilir.
3. Biyometanizasyon: Organik artýklarýn oksijensiz ortamda(anaerobik fermantasyon) parçalanmasý iþlemidir.
4. Termal sistemler
a. Yakma: Yanabilir atýklarýn inert bir kalýntýya (kül, cüruf) dönüþtürülmesi iþlemidir.
b. Piroliz: Oksijensiz ortamda yakmadýr. Uygulamada organik bir atýða dýþarýdan ýsý enerjisi aktarýlýr.
c. Gazifikasyon: Gazifikasyonda sýnýrlý miktarda oksijen sisteme verilir ve bunun sonucunda oluþan oksidasyon ile sistem kendi kendinin sürekliliðini saðlayabilecek miktarda ýsý üretir.
d. Düzenli Depolama Yöntemi: Düzenli depolama; katý atýklarýn çevre problemleri oluþturmayacak þekilde, kademeli olarak zemin üzerinde depolanarak bertaraf edilmesidir. Düzenli depolama yöntemi, katý atýklarýn bertarafý konusunda en fazla uygulanan yöntemdir. Maliyeti daha azdýr. Diðer yöntemlerden hangisi kullanýlýrsa kullanýlsýn sonuçta yine depolanmasý gereken artýklar (kül, cüruf ve benzeri artýk ve atýklar) açýða çýkmaktadýr. Bu nedenle, düzenli depolama iþleminin tekniðine uygun olarak yapýlmasý, yeraltý ve yüzey sularýnýn kirlenmesinin önlenmesi açýsýndan oldukça önemlidir.
· Avrupa`nýn geliþmiþ ülkelerinde atýklar kaynaðýnda ciddi bir þekilde ayrýþtýrýlarak toplanmakta ve ayrýlan atýk türlerine göre aþaðýdaki yöntemler birlikte kullanýlmaktadýr;
ü Ambalaj Atýklarýnýn Geri Dönüþümü (atýklarýn %30`u)
ü Kompost/Biyogaz (atýklarýn % 22`si)
ü Yakarak Enerji Üretimi(atýklarýn % 43`ü)
ü Düzenli Depolama (atýklarýn % 5`i)
Not: Yüzde deðerleri, Almanya-Danimarka-Avusturya-Hollanda ülkelerine ait verilerin ortalamasýdýr.
3.1.2. Atýk yakma tesislerinde yer seçiminde dikkate alýnmasý gereken evrensel kriterler:
Kocaeli Büyükþehir Belediyesinin projesinde yapmayý planladýðý "Kentsel Katý Atýktan Enerji Üretim Tesisi" aslýnda bir "Atýk Yakma Tesisi" dir.
Yakma tesisi yapýlacak yer için dikkate alýnmasý gereken kriterler
1. Bertarafý söz konusu olan bölgede katý artýk bilançosu (türü, miktarý, yapýsý)
2. Trafik, trafik yükü
3. Tesisin tanýmý, tasarýmý
4. Yerel koþullar; topoðrafyasý, hidrolojik, hidrojeolojisi, zeminbilgileri, minerolojik özellikleri, su ekonomisi ve meteorolojik durumlarý (hakim rüzgar yönü vb.)
5. Yol baðlantýlarý
6. Maliyeti
7. Su, elektrik, kanalizasyon baðlantýlarý
8. Ýnþaat planlarý
9. Hidrojeolojik bilirkiþi raporu
10. Zemin mekaniði
11. Güvenilir kurumlardan; yüzey sularý, yeraltý sularýný kirletip kirletmeyeceði konusunda belgelerin alýnmasý gerekmektedir.
12. Yakma tesisi tercihen ticari ya da sanayi bölgelerinde veya baþka katý atýk yönetim tesislerinin komþuluðunda bulundurulmalýdýr.
13. Taþýma mesafesi iþletme maliyetini önemli derecede etkiler. Tesisin Ana ulaþým arterlerine yakýn olmasý avantajdýr.
14. Üretilen elektrik enerjisinin satýlmasý için elektrik þebekesine baðlanmasý gerekir. Tesisten þebekeye kurulacak baðlantý hattýnýn kýsalýðý enerji kaybý ve inþaat maliyetini düþürür.
15. Tesisin buhar ya da ýsý enerjisini kullanan müþterilerine yakýn olmasý tercih sebebidir
16. Her bertarafý yöntemi sonucunda kalan artýk için mutlaka deponi alanýna ihtiyaç vardýr.
Yakma tesisinde kalan atýklar için kurulacak deponi yerinin özellikleri;
1. Ýçme suyu ve termal su kaynaklarýnýn koruma bölgesi dýþýnda olmalý
2. Yeraltý suyu 3m veya daha derin olmalý
3. Sel ve deprem bölgesinde olmamalý
4. Yerleþim birimlerinden en az 3km, havaalanlarýndan 5km uzakta olmalý
5. Hakim rüzgar yönünde olmamalý
6. Her durumda atýðýn ulaþtýrýlmasý mümkün olmalý. (yol ve trafik uygun olmalý)
Deponi yerinde koruma önlemleri;
1. Yeraltý suyu korumasýnýn garantiye alýnmasý
2. Yapay geçirimsizlik tabakasý oluþturmak
3. Kontrol kuyularý yardýmý ile yeraltý suyunu gözlemek
4. Sýzýntý sularýnýn arýtýlmasý
5. Akýntý profiline dikkat edilmeli
6. Sel ve baskýn sularýna karþý önlemlerin alýnmasý
7. Kaymalara karþý önlemlerin alýnmasý
8. Uygun baca yüksekliðinin yapýlarak gazlarýn toplanmasý
9. Yakma tesislerinde son ve kalýntýsýz yanmanýn gerçekleþtirilmesi
10. Ses ve gürültü duvarlarýnýn yapýlmasý
3.2. Türkiye`de Atýk Yönetimi ve Atýk hiyerarþisi
3.2.1. Evsel Atýk Yakma Tesisi ile ilgili yasal mevzuat:
Atýklarýn Yakýlmasýyla ilgili Yönetmelik
Tesis,06.10.2010 tarih ve 27721 sayýlý resmi gazetede yayýnlanan Yakma Yönetmeliðini özelliklerini taþýmalýdýr.
Tanýmlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
Yakma tesisi:
Atýk kabul birimi, geçici depolama birimi, ön iþlem birimi, atýk besleme ve hava besleme sistemleri, kazan, baca gazý arýtým sistemleri, yakma sonucu oluþan kalýntýlarýn düzenli depolanmasý ve atýksularýn arýtýlmasý için tesis içinde yer alan birimler, baca, yakma iþlemlerini kontrol etmek ve yakma þartlarýný izlemek ve kaydetmek için kullanýlan ölçüm cihazlarý ve sistemler de dahil olmak üzere tesiste yer alan bütün birimleri kapsayan, ortaya çýkan yanma ýsýsýný geri kazanabilen veya kazanamayan, atýklarýn oksitlenme yoluyla yakýlmasý, piroliz, gazlaþtýrma veya plazma iþlemleri gibi diðer termal bertaraf iþlemleri de dahil olmak üzere, termal yolla bertarafýna yönelik her türlü sistemi ifade eder.
Yakma tesisleri için yer seçimi izni verilmesi
MADDE 6 – (1) Yakma tesisi kurmak isteyen özel ve tüzel kiþiler; yakma tesisi kurmak üzere seçtikleri yer için meri mevzuat çerçevesinde, Mahalli Çevre Kurulu kararý ve Bakanlýðýn uygun görüþü ile mahallin en büyük mülki idare amirinden izin almak ve imar planýna iþletmek zorundadýr.
(2) Yapýlan denetimlerde, tesisin lisansa uygun olarak çalýþtýrýlmadýðý, 29/4/2009 tarihli ve 27214 sayýlý Resmî Gazete `de yayýmlanan Çevre Kanununca Alýnmasý Gereken Ýzin ve Lisanslar Hakkýnda Yönetmeliðin 15 inci madde hükümlerinin yerine getirilmediði, ilgili ölçümlerin düzenli olarak yapýlmadýðý veya kaydedilmediðinin tespit edilmesi halinde iþletmeciye yasal iþlem uygulanýr.
Lisans almaya iliþkin hükümler
MADDE 7 – (1) Yakma veya beraber yakma tesisleri Bakanlýktan lisans almakla yükümlüdür.
Deneme yakmasý
MADDE 8 – (1) Çevre Kanununca Alýnmasý Gereken Ýzin ve Lisanslar Hakkýnda Yönetmelik tarafýndan düzenlenen geçici faaliyet belgesi süresi dâhilinde deneme yakmasý yapýlýr. Bir atýk yakma tesisinin iþleticisi lisans almadan önce, tesiste yakýlacak atýðý analiz etmek, atýk besleme hýzýna baðlý olarak ortaya çýkacak emisyon ve atýk sularla ilgili standartlarý saðladýðýný ispat etmek amacýyla sürekli ölçüm cihazý ile üç ay süreyle deneme yakmasý yapmakla yükümlüdür.
Ýþletme koþullarý
MADDE 10 -
(6) Yakma ve beraber yakma tesisleri, yakma fýrýnýna atýk beslemesini aþaðýdaki durumlarda engelleyecek bir otomatik sisteme sahip olur ve bu sistemi:
a) Baþlangýçta, durum itibariyle minimum 850 °C veya 1100 °C sýcaklýða ulaþýlana kadar,
b) Durum itibariyle minimum 850 °C ve 1100°C sýcaklýðýn muhafaza edilemediði zaman,
c) Bu Yönetmelik gereðince yapýlmasý gereken sürekli ölçümlerde, arýtma cihazlarýnýn arýza yapmasý veya bozulmasý gibi nedenlerle herhangi bir kirletici parametrenin emisyon limit deðerinin aþýldýðýnýn belirlenmesi durumunda kullanýr.
Atýk Yakma Tesisinin Teknik Özellikleri neler olmalýdýr?
· Tesis, Avrupa Parlamentosunun 2000/76/EC Atýk Yakma Direktifine, Çevre mevzuatýna uygun olmalýdýr.
· Tesiste; atýk kabul birimi, geçici depolama birimi, ön iþlem birimi, atýk besleme ve hava besleme sistemleri, kazan, baca gazý arýtým sistemleri, yakma sonucu oluþan kalýntýlarýn düzenli depolanmasý ve oluþan proses atýk suyunun arýtýlmasý için tesis içinde yer alan birimler, baca, yakma iþlemlerini kontrol etmek ve yakma þartlarýný anlýk olarak izlemek ve kaydetmek için kullanýlan ölçüm cihazlarý ve sistemler de dahil olmak üzere tesiste yer alan bütün birimleri kapsayan, ortaya çýkan yanma ýsýsýný geri kazanabilen sistemleri içermelidir.
· Yakma fýrýný, ýzgaralý tip ve çift odalý olmalýdýr. Atýklarýn yakýlmasý ýzgara üzerinde gerçekleþmelidir. Izgaranýn ilk kýsmýnda meydana gelen yanma iþlemi için yeterli bir yakýt yataðý ve taþýma kapasitesi, bununla birlikte yanmanýn tamamen gerçekleþmesi için yeterli bir kalma süresine ihtiyaç vardýr. Bunun için vargel hareketli (stoker tip) ýzgara seçilmelidir.
· Tesisin güncel uluslararasý standartlara uygun olarak yapýlmasý zorunludur.
3.2.2. Kocaeli `de Atýk Durumu:
· Konutlardan günde 1.700 ton evsel atýk, Endüstriyel kuruluþlardan ise günde 200 ton evsel nitelikli katý atýk çýkmaktadýr. Bunun yaklaþýk olarak 1000 tonu, Batý Kocaeli` den (Gebze-Dilovasý-Darýca-Þekerpýnar) kalan 900 ton ise, Ýzmit baþta olmak üzere, Doðu ve Güney ilçelerinden üretilmektedir.
· Geliþmiþlik artýþýna baðlý olarak Kocaeli `de kiþi baþý atýk miktarýnýn artmasý ve nüfus artýþýnýn etkisiyle, günlük atýk miktarýnýn 2020 yýlýnda 2.200 ton, 2025 yýlýnda 2.600 ton, 2030 yýlýnda da 3.200 tona çýkmasý öngörülmektedir.
· Kocaeli Büyükþehir Belediyesi verilerine göre; Kocaeli `deki atýklarýn içeriðinin % 49`unu organik içerikli atýklar, %31` ini de geri dönüþümlü ambalaj atýklarý (kaðýt-metal-cam-plastik)oluþturmaktadýr. Geri dönüþümlü ambalaj atýklarýnýn hali hazýrda% 4,5`i kaynaðýnda ayrý toplanmakta ve geri dönüþtürülmektedir. Bu oranlar, Avrupa ortalamasýnýn altýndadýr.
3.2.3. Kocaeli `de Hâlihazýrda Atýk Yönetimi:
Kocaeli `de; bir tanesi Dilovasý, bir tanesi de Ýzmit Solaklar mevkiinde olmak üzere iki adet düzenli depolama alaný bulunmakta olup, evsel atýklar bu alanlarda bertaraf edilmektedir.
Dilovasý Düzenli Depolama Alaný `nýn, en geç 2017 yýlý Þubat ayý sonuna kadar, kapasitesini doldurmasý beklenmektedir. Buranýn kapatýlmasý ile o bölgenin evsel atýklarý da Solaklar `daki düzenli depolama alanýna taþýnmaya baþlanacak olup iki yýl içerisinde dolacaðý ve bunun sonucunda bu alanýn ömrünü tamamlayacaðý belirtilmektedir. Yapýlmasý planlanan, Kentsel Katý Atýktan Enerji Üretim Tesisi yapýlana kadar bu alanýn yetmesi mümkün deðildir. Þimdiden alternatif bir "B planý" yapýlmalý, en kýsa sürede depolama alaný ya da küçük ölçekli, farklý bölgelerde baþka depolama alanlarýnýn hazýrlanmasý gerekmektedir.
Kocaeli `de atýklarýn ayýrýmý iþlemi;
Kocaeli `de ülkemizde olduðu gibi, evlerden her türlü atýk çýkabiliyor. Örneðin 4 kiþilik bir ailenin (anne, baba, iki çocuk) çöpüne baktýðýmýzda; Mutfak atýklarý ( gýda, yað, bitkisel ve hayvansal kökenli atýklar), cam, kaðýt, karton, metal gibi atýklardan baþka, oyuncak parçalarý, piller, oyuncak hamurlarý, yapýþtýrýcýlar, spreyli boyalar, kuru ve sulu boyalar ve kutularý, çocuk bezleri, böcek ve haþere öldürücü ilaçlar, basýnçlý kutular, ilaçlar, þuruplar, þampuan, temizlik malzemeleri, ampuller, floresan lambalar, röntgen filmleri, duman dedektörleri, elektronik malzemeler, gibi daha pek çok sayabileceðimiz, tehlikeli ve radyoaktif atýklar çýkabilir.
Bu nedenle, evsel atýklar, tesiste bir ön ayýrma ünitesi olmadan, yakma ünitesine verilemez!
Kocaeli Büyükþehir Belediyesi ile yapýlan görüþmeler sýrasýnda, söz konusu yakma tesisine evsel atýklarýn yanýsýra evsel nitelikli endüstriyel atýklarýn da alýnacaðý böylece ýsýl deðer ortalamasýnýn artýrýlacaðý belirtilmiþtir. Bu tür atýklarýn önemli bir kýsmý yasal zeminde, bu atýklarý gerikazanan veya deðerlendirebilen firmalar tarafýndan alýnmakta, sadece ýsýl deðer ihtiyacýna dayandýrýlarak, piyasa faaliyetleri sekteye uðratýlabilmekte, geri kazaným önceliði tamamen yok sayýlmakta ve ayrýca tesisin kendi enerjisi ile çalýþabileceði savýný kuþkuya düþürmektedir.
Kocaeli `de mevcut durum göz önünde bulundurulduðunda, kaynakta ayýrma iþleminin yok denecek kadar az yapýldýðý, bunun için öncelikle kaynaðýnda ayýrma çalýþmalarýna baþlanmasý gerekliliði ortaya çýkmýþtýr.
· Kaynaðýnda ayýrma çalýþmasý ile birlikte Avrupa ülkelerinde olduðu gibi entegre (kompost/biyogaz sistemi) bir çözüm üretilmesi gereklidir.
· Ambalaj atýklarýnýn hemen tamamýnýn geri dönüþümü saðlanabilir, saðlanmalýdýr.
· Kaynaðýnda ayrý toplanmýþ organik atýklarýn kompost/biyogaz tesislerinde deðerlendirilmesi gerekir.
· Ancak ve mutlaka bu süreçlerin sonunda kalan az miktardaki atýklarýn yakýlarak bertarafý sonrasý oluþan kül ve atýk içerisinde yer alan taþ, kül vb. inert atýklarýn da düzenli depolama yöntemi ile bertaraf edilmesi gerekir.
Atýklarýn kaynakta iyi bir þekilde ayrýþtýrýlmamasý halinde;
· Seçilecek entegre yöntemden özellikle kompost/biyogaz sisteminden verim alýnamayacaktýr.
· Ambalaj atýklarý ayrýlmadýðý için doðrudan yakma tesisine gidecektir ve birincil kaynak olarak tekrardan kullanýlmasý önlenmiþ olacaktýr. Ekonomik kayýp ortaya çýkacaktýr.
· Sebze-meyve gibi yaþ organik ürünlerin ayrý toplanmamasý halinde yakma tesisine gidecek ve doðal kaynak kaybý yaný sýra, tesisinin enerji verimliliðinde düþüþ sorunu kaçýnýlmaz olacaktýr.
Atýk bertarafý öncesinde atýklarýn ayrýþtýrýlmasý gerekliliði
Tesiste, atýklarýn bertarafý öncesi ayýrma ünitesinin (gerek elle, gerekse otomatik) mutlaka olmasý gerekir. Tesiste ayrýca tehlikeli atýk analizlerin yapýldýðý bir laboratuvar birimi olmalý ve radyoaktif atýklarýn tespiti de yapýlmalýdýr.
Entegre Atýk Yönetimi dahilinde, Kaynakta Azaltým prensibine göre, il ve ilçe bazýnda, evlerde, atýklarýn ayýrýmý ve sýnýflandýrmasýnýn yapýlmasý ve atýk toplamanýn bu þekilde gerçekleþtirilmesi gereklidir.
3.2.4. Kocaeli `de Yakma Tesisi amacýyla seçilen yerin (Umuttepe) irdelenmesi
Yerin genel özellikleri ve Þehrin Kuzey Ormanlarýnýn önemi ve tesisin orman üzerine olasý etkileri
Bu noktada Umuttepe `deki yerin özelliklerini çok iyi irdelemek büyük önem taþýmaktadýr. Seçilen yer Umuttepe yakýnlarýnda Çamlýbel den ayrýlan Geredeli yolu üzerinde, Ýzmit Orman Ýþletme Müdürlüðü sýnýrlarý içerisinde, Taþköprü Orman Ýþletme Þefliði 250 no.lu bölmede yer almaktadýr. Dolayýsýyla orman ekosisteminde 20 Ha büyüklüðünde bir alaný kapsamaktadýr. Saha orman bütünlüðü içerisinde kalmakta olup yapraklý doðal ormanlarý ve endüstriyel plantasyon ormanlarýný kapsamaktadýr. Kuzeyinde ÝSKÝ baraj havzasýna komþu olup Güneyinde Çýnarlý dere su toplama havzasý (kuþ uçuþu 2300m) bulunmaktadýr. Belediyenin yetkili personelince verilen bilgilerden anlaþýldýðý üzere ÝSKÝ ve ÝSU baraj havzalarý içerisine tesisin kurulmasýna müsaade edilmemektedir. Ancak orman sýnýrlarý içerisine böyle bir tesisin kurulmasýnda ormancýlýk sektörü açýsýnda birçok engel bulunmasýna raðmen yer seçimi konusunda oluþturulan ekip içerisinde bu konuda uzman bir kiþinin bulunmamasý büyük bir eksikliktir. Bilindiði gibi orman ekosistemlerinin çok çeþitli fonksiyonlarý bulunmaktadýr. Bunlarýn en önemlilerini sýralamak gerekirse; Odun Üretimi, Odun Dýþý Orman Ürünleri (gýda ve ilaç üretimi), Su Üretimi, Erozyonu Önleme, Doðayý ve Ýnsanlarý Koruma, Biyolojik Çeþitlilik, Rekreasyon ve Ekoturizm, Ulusal Savunma, Yenilenebilir Enerji Kaynaðý ve Ýklim Düzenleme, Karbon Baðlama ve Oksijen Üretimini sayabiliriz. Yapýlan araþtýrmalara göre orman ekosistemlerinin fonksiyonel deðerlerinin, odun hammaddesi deðerinin 2000 (ikibin) katý olduðu tahmin edilmektedir. Burada düþündürücü olan diðer bir durum da tüm dünyada orman alanlarýnýn giderek azalmasýdýr. 1990-2010 arasýndaki 20 yýlda, Dünya`da orman alanlarý 135 milyon ha azalmýþtýr. 2010 yýlý verilerine göre dünya üzerindeki orman alanlarý üzerindeki servet ise 527 milyar m3 olarak hesaplanmýþtýr. Alanlarda meydana gelen azalmaya paralel olarak, son yirmi yýlda servette de 3 milyar m3 azalma olmuþtur. Bugün dünyamýzýn en önemli problemlerinden biri, küresel ýsýnma ve iklim deðiþikliðidir. Ýklim deðiþikliðinin farkýna varýlmasýndan sonra orman ekosistemlerinin önemi artmýþtýr. Zira, orman ekosistemlerinin iklim deðiþikliðinin önlemesinde katkýsý çok büyüktür. Sera gazlarý arasýnda iklim açýsýndan en önemli olan ve insan eylemlerinden en belirgin þekilde etkilenen gaz karbondioksittir. Günümüzde atmosferdeki her dört karbondioksit molekülünden yaklaþýk biri, insan kaynaklýdýr. Atmosferdeki CO2 gazýný emen kaynaklar ormanlar ve okyanuslardýr. Bilindiði gibi bitkiler, klorofilleri vasýtasýyla havadaki karbonu oduna dönüþtürürler. Orman ekosistemlerinde karbon aðaçlarýn dallarý, yapraklarý, gövdesi, köklerinde ayrýca ölü örtü, ölmüþ aðaç gövde ve dallarý ile toprakta da depolanýr (karbon havuzlarý).Ancak, ormanlar sürekli azaldýðý için, atmosferdeki karbon miktarý her yýl 4,1 milyar ton artmaktadýr. Atmosferdeki CO2 yoðunlaþmasý sanayi devriminden önce 280ppm civarýnda bulunurken 2005 yýlý itibarýyla 379ppm`e ulaþmýþtýr. Ülkemiz ormanlarý 2005 yýlý verilerine göre, yýllýk net 13,1 milyon ton karbonu atmosferden almaktadýr. Bu 48 milyon ton CO2 ‘ e eþittir. Yine 2005 yýlý verilerine göre, ormanlarýmýz Türkiye`nin toplam sera gazlarý salýmýnýn yaklaþýk %15,4` ünü karþýlayabiliyor. Ancak, þu bir gerçek ki biriktirdiðimizden fazla sera gazý ürettiðimiz için, küresel ýsýnmayý arttýran bir ülke durumundayýz. Bilindiði gibi, iklim deðiþikliðine neden olan olaylar zinciri sonunda, Birleþmiþ Milletleri harekete geçirmiþ ve Ýklim Deðiþikliði Çerçeve Sözleþmesi 1992 yýlýnda hazýrlanmýþ ve 1994` de yürürlüðe girmiþtir. Bu sözleþmenin uygulamasýný düzenleyen Kyoto Protokolü ise 1997 yýlýnda hazýrlanmýþtýr. Türkiye, 26 Aðustos 2009 tarihinde, resmen Kyoto Protokolüne taraf olmuþtur. Yine hava kirliliðinin ormanlar üzerindeki olumsuz etkilerinin, ormanlarýn saðlýk ve hayatiyeti ile ilgili Avrupa`da görülen sýkýntýlar üzerine "Ormanlar Üzerine Hava Kirliliðinin Etkilerinin Ýzlenmesi ve Deðerlendirilmesi Uluslararasý Ýþbirliði Programý (ICP Forests)" tarafýndan orman ekosistemlerinin izlenmesi çalýþmalarý, 1985 yýlýnda baþlatýlmýþ olup halen devam ettirilmektedir. Günümüz itibariyle, Türkiye dâhil 42 ülkede 7000 adet seviye 1, 500 adet seviye 2 gözlem alanýnda izleme yapýlmaktadýr. Ülkemiz 2006 yýlýnda programa dâhil olmuþ olup 2008 yýlýndan beri 840 (608 adedinde gözlem yapýlmaktadýr) adet seviye 1, 50 adet (15 adedinde daimi gözlem yapýlmaktadýr) seviye 2 gözlem alanýnda izleme yapýlmaktadýr. Gözlem yapýlan seviye 1 alanlarýndan 12 adedi, seviye II alanlarýndan ise iki adedi Kocaeli `de tesis edilmiþtir. Sahamýz meþe seviye II gözlem alanýnýn, 2400m batýsýnda kalmaktadýr. Sonuç olarak, tüm dünyadaki ormanlar, insanlarýn ortak malýdýr ve geleceðimiz açýsýndan hayati önem taþýmaktadýr. Býrakýn bir aðacý, yeþil bir yapraðý bile koparmadan önce uzun, uzun düþünmeliyiz. Ýklim deðiþikliðine koþar adýmlarla giden insanlýðýn, bütün yapacaðý, öylece durup olaylarýn gerçekleþmelerini beklemek olacaksa, tahminler yapacak kadar ilerlemiþ bir bilim geliþtirmemizin ne anlamý vardýr? Günü kurtaran politikalar, büyük ekonomik ve toplumsal kazançlara karþýn kabul edilmesi imkânsýz bir çevre maliyetine sebep olmaktadýr. Hele böyle çevresi için çeþitli sorunlarý akla getiren bir tesisi, sýrf maliyetini düþürmek amacýyla orman arazisine kurmanýn, ileride ormansýzlýðýn getireceði olumsuz sonuçlarý düþünmemiþ olmanýn telafisi mümkün olmayacaktýr.
Kocaeli `yi etkileyen rüzgârlarýn yönü ve etkileri
Otuziki yýllýk gözleme göre yýllýk en fazla esen rüzgar 3411 ile SE (Güneydoðu), daha sonra 3265 ile WNW (Batý Kuzeybatý) yönünden gelmektedir. Bu veriler dikkate alýndýðýnda Kocaeli `de hakim rüzgarlar þehrin kuzeyinden güney ve güneybatý istikametine doðrudur. Bu özellik nedeniyle de Umuttepe `de öngörülen alan uygun bir yer deðildir. SE rüzgarlarý tahtalý göleti ve etrafýndaki mahalleleri, WNW rüzgarlarý ise Ýzmit merkez ve Sepetçi göleti ve Kandýra yolu civarýndaki yerleþim yerlerini etkileyecektir.
3.3. Atýk yakma tesislerinin çevre ve insan saðlýðý üzerine etkileri
Atýk yakma tesisleri, sayýsýz toksik kimyasallar yaymaktadýrlar. Tesislerden atmosfere verilen emisyonlar hava akýmlarýyla tesislerden çok uzaklara gidebilmekte, havadan yeryüzüne inip topraða çökelmekte, yüzey sularýna karýþabilmekte, buharlaþma yoluyla tekrar sudan havaya geçebilmektedirler. Kül ve cüruflardaki kirleticiler depolama alanlarýndaki topraða, oradan sýzýntý sularýyla yeraltý sularýna karýþabilmektedir.
Havada emisyonlar þeklinde ya da küllerde kalýntý olarak gördüðümüz birçok kirleticiyi doðanýn her yerinde görme ihtimali vardýr. Kirleticilerin potansiyel etkileri en çok yakma tesislerinde çalýþanlar ve yakýn bölgelerde yaþayanlarda ortaya çýkar fakat emisyonlarýn yayýlýmýyla uzak bölgelerde yaþayanlarý da etkileyebilmektedir.
Yakma ile ortaya çýkan ve Dünya Kanser Araþtýrma Enstitüsü tarafýndan kanserojen olarak tanýmlanan PCDD/PCDF (Dioksin/Furan) ve benzeri bileþikler, PAH, sayýsýz uçucu organik bileþik, aðýr metaller gibi kimyasallarýn çoðu kalýcý, biyobirikimli (yaþayan organizmalarýn dokularýnda biriken) ve toksiktirler. Bu üç özellik, onlarý insan saðlýðý için tehlikeli olan kimyasallar sýnýfýna sokmaktadýr.
Topraða, suya ve havaya karýþmýþ bu toksik maddelere direkt temas, havanýn solunmasý, kirlenmiþ(kontamine) içme- kullanma sularýnýn tüketilmesi, kirlenmiþ toprak ve suda yetiþmiþ gýdalarýn tüketilmesi yoluyla insanlar, bu toksik maddelere maruz kalýrlar. Kontamine sularda yaþayan balýklar, kontamine toprakta yetiþen sebze-meyveler, kontamine bitkilerle ve sularla beslenen hayvanlarýn eti, sütü, yumurtasý insanlar için gýda kaynaklý birer maruziyet kaynaðýdýr. Saðlýk üzerine en zararlý etkileri, azot ve kükürt oksitler, partikül maddeler (PM), kurþun ve cýva bileþikleri, dioksin ve furanlar oluþturmaktadýr.
Tüm yakma tesisleri, atmosfere PM yayarlar. Mevcut hava kirliliðini kontrol eden ekipmanlar, solunabilir (< 2.5 mikrometre) PM‘nin %5-30‘unu önleyebilirken daha küçük parçacýklar tutulamamaktadýr. Bu, çok küçük parçacýklar, akciðerlerin en uç noktalarýna ulaþýp saðlýk sorunlarý oluþturmaktadýrlar. PM‘lere baðlý þekilde yayýlan aðýr metaller ise ayrý bir endiþe konusudur. PM-10‘da 10 mg/m3 artýþ, ölüm artýþý ile uyumlu bulunmuþtur. Ölümler solunum yolu ve kalp damar hastalýklarý ile direkt iliþkilidir. PM artýþlarý solunum yolu hastalýklarýnda artýþ, yetiþkinlerde ve çocuklarda astýmýn alevlenmesi, akciðer fonksiyonlarýnda bozulma ile iliþkilendirilebilir. Kýsa dönem PM artýþlarý geçici saðlýk sorunlarý oluþtururken, PM kirliliðine uzun dönem maruz kalmaya baðlý olarak birikimsel (kümülatif) etkiler yaratmaktadýr.
Þekil. Ýnsan reseptörlerinin atýk yakma tesisi baca gazý emisyonlarýna potansiyel maruziyet yollarý
Emisyonlar içindeki dioksin ve benzeri bileþikler, fotokimyasal ve biyolojik bozunmaya dirençli ve uzun ömürlü maddeler olduðundan kaynaktan yüzlerce kilometre uzaklýða yayýlabilirler. Baca gazýndan havaya yayýlan dioksin, havada gaz veya partiküllere baðlý þekilde bulunabilir ve depozisyonla yeryüzüne döner ya da yakma tesisinin külleri ve atýk sularý ile doðaya karýþabilir. Bu kalýcý organik bileþiklerin yarý ömrü yüzey topraðýnda 9-15 yýl, yeraltý topraðýnda 25-100 yýl, suda ise 50 yýldan fazladýr. Dioksin ve benzeri bileþikler yaðda çözünen bileþiklerdir ve biriktikleri besinler yoluyla besin zincirine katýlýrlar.
Avrupa Komisyonu‘na göre insanlarýn dioksin maruziyetinin %90‘dan fazlasý gýda kaynaklýdýr ve tüm maruziyetin %80‘i hayvansal gýdalarla olur. Besin, su veya toprak; dioksin, furanlar ve PCB`lerin çok farklý þekillerini içerebilir. Belirtilen maddelerden bazýlarýnýn diðerlerinden daha zehirli özellik taþýrlar. Dioksinin en zehirli þekli olan 2,3,7,8-TCDD`nin zehir eþdeðerliliði faktörü (TEF) 1 olarak tespit edilmiþtir. Zehirli 17 çeþit dioksin veya furan bileþiklerinin her birinin "zehirlilik faktörü" ise, TCDD`ye göre göreceli zehirlilikleri göz önünde bulundurularak deðerlendirilmektedir. 2,3,7,8 TCDD‘nin tolere edilebilir haftalýk alým (t- TWI) deðerinin tüm dioksin, furan ve dioksin benzeri PCB‘leri temsil ettiði düþünülerek, vücut yükü yaklaþýmýyla 2,3,7,8 TCDD‘nin t-TWI deðeri 7 pg/kg olarak kararlaþtýrýlmýþtýr. DSÖ ise tolere edilebilir günlük alýmý 1-4 pg/kg olarak belirlemiþtir. BM Gýda ve Tarým Örgütü ise tolere edilebilir aylýk alýmý 70 pg/kg olarak belirlemiþtir. Ortamda bu deðerlerin üzerinde ise çok ciddi rahatsýzlýklar ortaya çýkabilir.
Besinler yoluyla herkesin maruz kalabileceði maddeler olduðundan çevre ve gýda örneklerinde dioksin ve benzeri kimyasallarýn varlýklarýnýn ve düzeylerinin belirlenmesi, çevre kirliliðinin önlenmesinde ve tüm canlýlarýn saðlýðýnýn korunmasý ve oldukça önemlidir. Koyun, inek veya tavuk gibi hayvanlarýn yemlerle birlikte aldýðý dioksin, hayvanlarýn yað dokusunda birikir. Ayný durum, dioksinle kontamine olmuþ sularda yaþayan balýklarda da ortaya çýkar ve kontamine hayvanlarý tüketen insanlarda dioksin birikimi tehlikeli boyutlara ulaþabilir. Dioksin ve benzeri bileþikler oldukça düþük dozlarda bile canlýlarý etkileyebilen maddeler olduðundan uzun süre bu kimyasallara maruz kalýnmasý, canlýlarda önemli saðlýk problemlerine sebep olabilir. Ýnsan dokularýnda 5-10 yýl arasýnda kalabilir, yað dokusu, kan ve anne sütünde bulunabilirler. Endüstrileþmiþ ülkelerde süt yaðýnda 10-35 pg I-TEQ seviyelerinde TCDD bulunabilmektedir.
Dioksin ve furanýn bireysel toksisitesi çok deðiþken olduðundan dioksin ve furan kaynaklý tüm dünyadaki mortalite ve morbidite yükünü tahmin etmek mümkün deðildir. Uzun dönem, dioksin ve benzeri bileþiklere düþük dozlara maruz kalmak baðýþýklýk sistemi, sinir sistemi, endokrin ve üreme sisteminde çeþitli bozukluklara yol açar. Kýsa dönem, yüksek düzeylere maruziyetle deri lezyonlarý ve karaciðer fonksiyon bozukluklarý ortaya çýkar. Benzen, PAH, dioksin ve furan gibi maddeler genotoksik (DNA ve genlere toksik etki göstererek mutasyonlara neden olma durumu) karsinojenlerdir. Dioksinin üreme ve geliþim üzerine olumsuz etkilerinin yanýnda karsinojenik potansiyeli de endiþelerin sebeplerindendir. Hayvanlarda dioksine maruziyet çeþitli kanserlere yol açarken, IARC dioksini insanlar için de karsinojen (grup-1) olarak tanýmlamýþtýr ve akciðer, karaciðer, mide, larinks, kolorektal kanserler, lenfoma, yumuþak doku sarkomlarý, NHL ve özellikle hematopoetik olmak üzere bazý çocukluk çaðý kanserleriyle iliþkilendirilmiþtir. Dioksin ve furanlarýn toksisitesini belgeleyen kanýtlar, mesleki olarak ya da endüstriyel kazalar yoluyla yüksek dozlara maruz kalan topluluklarda yapýlan çalýþmalardan oluþmaktadýr. Kronik olarak düþük doza maruz kalmanýn insanlarda kanser yaptýðý ile ilgili yeterli kanýt bulunmamaktadýr. Dioksin, bebeði anne karnýnda plasenta yoluyla, bebeklikte de anne sütü yoluyla etkiler. Dioksin ve PCB bileþiklerine maruz kalan annelerin bebeklerinde; erkek/kýz doðum oranýnda deðiþiklikler, artmýþ ikiz doðum oranlarý, artmýþ bebek ölüm hýzlarý, renal anomaliler gibi bazý spesifik konjenital anomaliler, düþük doðum aðýrlýðý, büyüme geriliði, tiroid hormon bozukluklarý görülmektedir. Yine bu annelerin çocuklarýnda düþük doðum aðýrlýðý ardýndan okul çaðýnda da boy ve kilo düþüklükleri devam etmiþtir. PCB‘lere mesleki maruziyeti bulunan annelerin bebeklerinde doðum kilosu ve gebelik yaþý arasýnda uyumsuzluklar görülmüþtür. Anneleri bu bileþiklere maruz kalan çocuklarda kulak enfeksiyonlarý, bronþit, solunum yolu enfeksiyonlarý daha sýk görülmektedir. Bu çocuklarýn kognitif geliþimleri gecikmiþ, otonom geliþim ve reflekslerde problemler, hipotoni, motor geliþim gecikmeleri ortaya çýkmýþ, yakýn bellekle ilgili sorunlar oluþmuþtur. Yakma tesislerine yakýn oturmak ile doðum ve konjenital anomaliler arasýndaki iliþkinin deðerlendirildiði bir çalýþmada tesislere yakýn oturmakla ya da emisyonlarla konjenital anomaliler arasýnda bir iliþki bulunmazken, nöral tüp defektleri ve kardiyak anomalilerle zayýf iliþkili, yüz defektleri ve üriner sistem defektleriyle güçlü baðlantý olduðu saptanmýþtýr. Dioksinin solunum yollarýna olumsuz etkileri, alerji, kanser yapma gibi potansiyellerinin yanýnda üreme sistemi üzerinde de çok sayýda olumsuz etkisi mevcuttur. Erkek üreme sistemi üzerinde sperm sayýsýnda azalma, testis atrofisi, anormal testis yapýsý, feminize hormon ve davranýþlarla; kadýn üreme sisteminde ise fertilitenin azalmasý, overdisfonksiyonu ve endometriyozisle iliþkilendirilmiþtir. Bozulmuþ yað ve glukoz metabolizmasýna, diyabetesmellitusa yol açtýðý bilinmektedir.
Düþük konsantrasyonlarda bile toksik olan dioksin ve furanýn besin zincirinde yüksek konsantrasyona ulaþmalarý, insan ve hayvanlarýn yað dokularýnda birikerek, uzun yýllar toksik etkilerini sürdürmelerinden dolayý, bu bileþiklerin oluþumunun önlenmesi, eðer oluþum önlenemiyor ise, bu kirletici maddelerin atmosfere salýnmadan önce uygun teknolojiler kullanýlarak emisyon standartlarýna uygun olarak mutlaka giderilmesi gerekir. Kalýcý organik kirleticilerin çevre ve insan saðlýðýna zarar vermelerini önlemek için imzalanan Stockholm Antlaþmasý, hükümetlerin dioksin ve furan oluþumunu azaltmalarý ve elimine etmeleri gerektiðini vurgulamaktadýr. Atýklarýn uygun kaynakta ayrýþtýrma sonrasýnda 8500C üzerinde yakýlmasý, atýk beslemenin bu sýcaklýklar altýnda yapýlmamasý, yeterli oksijen seviyesinin saðlanmasý, gazlarýn 8500C üzerinde en az 2 dakika tekrar yakýlmasý, kirleticiler için kontrol ekipmanlarý kullanýlarak baca gazlarýnýn, uçucu ve taban küllerinin, atýk sularýn uygun olarak arýtýlmasý ve kirletici analizlerinin rutin olarak yapýlmasý emisyonlarý azaltmak için tavsiye edilmiþtir. DSÖ, tolere edilebilir alým limitlerini belirlemiþ fakat dioksin emisyon limitlerini belirlememiþtir. Emisyonlar ulusal baðlamda ayarlanmalýdýr. Ülkemizde AYÝY‘de ayný emisyon limitleri belirlenmiþtir. 8500C üzerindeki yüksek sýcaklýklý yakma tesislerinde dioksin ve furan üretilmez fakat soðutma bölümünde ya da baþlatma ya da durdurma zamanlarýnda oluþabilir. Yakma sürecinin optimizasyonu (8500C üstünde yakma ve baca gazý sýcaklýðýnýn 250-4500C arasýnda olmasý) bu maddelerin oluþumunu azaltabilir. Yakmanýn iyi gerçekleþmesi, hava kirliliði kontrol sistemi ýsýsýna gazlarýn hýzlý soðutulmasý dioksin-furan oluþumunu önleyebilir.
Dioksin ve furan gibi oluþan toksik bileþiklerin yanýnda kadmiyum, kurþun, cýva gibi aðýr metaller nörotoksiktir ve yanma sonucunda açýða çýkýp zarar verirler. Sülfür dioksit ve nitrojen dioksit gibi ince partiküler maddeler solunum sistemine etki ederler.
Yakma tesislerinde çalýþanlarýn ne gibi riskler altýnda olduðuna göz atacak olursak; belediye katý atýk yakma tesislerindeki çalýþanlar üzerine yapýlan çalýþmalar göstermiþtir ki, tesis çevresinde yaþayan bireylere göre tesislerde çalýþanlar çok daha fazla saðlýk riski altýndadýrlar. Potansiyel enfeksiyonlar ya da yanmalar yanýnda ek mesleki tehlikelerle de karþýlaþabilirler. Çok yüksek konsantrasyonda dioksin, furan, toksik maddeye maruz kalýrlar. Yakma tesisi operatörleri, yönetim çalýþanlarý, atýk toplama, taþýma, uçucu kül ve özellikle de emisyon kontrol ekipmanlarýnýn temizliðini ve bakýmýný yapanlar emisyonlara en fazla maruz kalan gruptur. Küllerdeki toksik organik bileþikler ya da metaller inhalasyon riskine yol açabilir. Koruyucu maskeler gibi ekipmanlar verilse de çalýþanlar, deri yoluyla da kirleticilere maruz kalabilirler. Hava kirliliði kontrol ekipmanlarýnýn bakýmlarý sýrasýnda da kostik sývý temizleyicilere maruziyet sonucu kostik yanýklar, yakma gazýndaki düþük oksijen seviyesine baðlý olarak fabrika filtrelerinin bakýmý sýrasýnda hipoventilasyon ortaya çýkabilir. Hareketli kayýþlar, hidrolik silindirler, piston besleyiciler ve kül taþýyýcýlar gibi bazý tesis birimleriyle temas sonrasý yaralanmalar olabilir, tesisteki aþýrý sýcaklýk nedeniyle sýcaða baðlý stres de ortaya çýkabilir.
Atýklar içindeki klorlu bileþenler, tesisin yakma þartlarý ve bazý kontaminasyonlara baðlý tesis çalýþma ortamýndaki toksik madde miktarý da yüksek çýkabilmektedir. Japonya‘da kat atýk yakma tesisi içindeki dioksin seviyesi dýþ ortamdan 8000 kat yüksek bulunmuþtur.
Fransa‘da 2 atýk yakma tesisinde çalýþan iþçilerin yýllýk mesleki muayenelerinde 3 yýl boyunca izlenip, izlemlerinin kirleticilere maruz kalmayan iþçilerinkiyle karþýlaþtýrýldýðý bir çalýþmada; temel akciðer fonksiyonlarý, hava kirleticilere maruz kalmayanlara göre daha düþük saptanmýþ ve sigara, alerji öyküsü ve AC hastalýðý öyküsü dikkate alýndýðýnda birinci yýldaki FEF 75/PV ile üçüncü yýldaki FEF 25-75/FVC yakma fýrýnýndaki maruziyetle iliþkilendirilmiþtir. Tesisteki kirleticilere maruziyet sonucu küçük hava yollarýnda obstrüktif bozulmalar ortaya çýkmýþtýr. Japonya‘da bir belediye atýk yakma tesislerinde çalýþan iþçilerin dioksine maruziyet konsantrasyonlarý araþtýrýlmýþ ve günlük çalýþmada 7,2 pg TEQ/m3‘e, periyodik bakýmlarda, ekipmanlarýn ve fýrýn içinin temizliðinde 92 000 pg TEQ/m3‘e, yasal sýnýrýn 37000 kat üstüne çýkabildiði görülmüþtür. Japonya‘da iþ ortamýnda izin verilen maksimum hava kaynaklý dioksin seviyesi 2.5 pg TEQ/m3 olup, maruziyet konsantrasyonlarýnýn aþýldýðý görülmüþtür. Bu yüksek konsantrasyonlara en fazla maruz kalanlarýn ortalama kan dioksin seviyeleri 346 pg TEQ/g yað olarak, diðer tesislerde çalýþan ve maruz kalmayan iþçilerde ise 11-40 pg TEQ/g yað olarak bulunmuþtur. Tayvan‘da 122 yakma fýrýný iþçisinde yapýlan çalýþmada ise yakma kalýntýlarýna maruziyetlerine göre direk temas, indirek temas ve temas etmeyen 3 grupta üriner ve kan arsenik düzeylerine bakýlmýþ, direk maruz kalanlarda arsenik oraný kontrol gruplarýna göre daha yüksek bulunurken, kontrol gruplarýnda dahi arsenik konsantrasyonlarýnýn yüksek olduðu görülmüþtür. Tesiste çalýþanlarýn kalýntýlara direk maruz kalýp kalmamasýna bakýlmaksýzýn çalýþan herkese koruyucu ekipman verilmesi þiddetle önerilmiþtir.
Tablo. Bazý Kirleticilerin Ýnsan Saðlýðýna Etkileri.
Atýklar
IARCx
Ýnsan Saðlýðý Üzerine Etkileri
PM
Grup 1
Akciðer kanseri, amfizem, bronþit, kardiyovasküler hastalýklar
CO2
-
Baþ aðrýsý, baþ dönmesi, huzursuzluk, parestezi, dispne, terleme, kýrýklýk, taþikardi, artmýþ kardiyak atým ve kan basýncý artýþý, koma, asfiksi, konvülsiyonlar
NOX
-
Göz, burun ve boðazda tahriþ, kronik bronþit, nefes darlýðý, göðüs aðrýsý, pulmoner ödem, siyanoz, takipne, taþikardi
HCl
-
Göz, burun ve gýrtlakta tahriþ, öksürük, dermatit
Hg
Grup 3
Deri ve gözde tahriþ, öksürük, göðüs aðrýsý, nefes darlýðý, bronþit, pnömoni, uykusuzluk, sinirlilik, kararsýzlýk, baþ aðrýsý, halsizlik, stomatit, salivasyon, mide-baðýrsak bozukluklarý, anoreksi, kilo kaybý, proteinüri
Pb
Grup 2A*
Mide kanseri, halsizlik, uykusuzluk, solukluk, iþtahsýzlýk, kilo kaybý, malnutrisyon, kabýzlýk, karýn aðrýsý, anemi, diþeti kurþun hattý, tremor, el ve ayak bileklerinde paralizi, ensefalopati, böbrek hastalýðý; gözde tahriþ, hipertansiyon
Cr
Grup 1**
Akciðer kanseri, nazal sinüs kanseri; deri ve gözde tahriþ, akciðerlerde fibrozis
Ni
Grup 1***
Grup 2B****
Akciðer kanseri, nazal sinüs ve paranazal sinüs kanseri; kontakt dermatit, alerjik astým, pnömoni3
Zn
-
Mide kramplarý, anemi ve kolesterol düzeyleri deðiþiklik, metal dumaný ateþi
Cd
Grup 1
Akciðer kanseri, prostat kanseri, böbrek kanseri; pulmoner ödem, nefes darlýðý, öksürük, göðüste sýkýþma hissi, baþaðrýsý, kas aðrýlarý, mide bulantýsý, kusma, diyare, anozmi, amfizem, proteinüri, hafif anemi
Cu
-
Göz, burun ve yutakta tahriþ, nazal septum perforasyonu, dermatit, Wilson hastalýðý
Al
-
Göz, deri ve solunum yollarýnda tahriþ
Ar
Grup 1
Akciðer-mesane-deri-böbrek-karaciðer-prostat kanseri; nazal septumülserasyonu, dermatit, periferalnöropati, respiratuvar iritasyon ve cilt hiper pigmentasyonu
Co
-
Öksürük, nefes darlýðý, hýrýltýlý solunum, akciðer fonksiyonlarýnda azalma, kilo kaybý, dermatit, diffüz nodüler fibrozis ve astým
PAH
-
Mutajenik/ Genotoksik etkiler
PCB
Grup 1
Malign melanom, Meme Ca ve Non-Hodking Lenfoma, Endokrin disfonksiyon
PCDD/F
Grup 3 Grup 1*****
Tüm kanserler, Bebeklerde geliþim bzk. ve Nörolojik defi sit, Endokrin bozukluklar, Karaciðer iþlev
Bozukluðu, Klorakne, Astým, Kardiyotoksisite
x Uluslararasý Kanser Araþtýrma Ajansý
* Ýnorganik Pb bileþikleri, ** Cr+6 bileþikleri, *** Nikel bileþikleri, **** Nikel (metal), ***** TCDD
KOCAELÝ AKADEMÝK ODALAR BÝRLÝÐÝ`NÝN ÖNERÝLERÝ
KOCAELÝ KENTÝNÝN SORUN KAPSAMINDA ELE ALINMASI GEREKLÝ GENEL ÖZELLÝKLERÝ
Kocaeli halký, kent olarak ülke bütününden alacaklý durumdadýr. 1960`lý yýllardan bu yana ülke nüfusu yaklaþýk 2,5 kat artarken, kent nüfusu yaklaþýk 18 kat artmýþtýr. Türkiye`nin yüzölçümü açýsýndan en küçük illerinden biri olan Kocaeli, bugün itibariyle nüfus yoðunluðu olarak en yoðun illerinden biri durumundadýr. Bu geliþme sürecinde, bu kentin yaþayanlarý hýzlý göç alýmý nedeniyle topraklarýný diðer yurttaþlarýmýzla paylaþmýþtýr. Son derece verimli tarým ve orman alanlarý, sanayi ve konut alanýna dönüþtürülmüþtür. Hýzlý ve çarpýk bir konut ve sanayi yapýlanmasý ile havamýz, topraðýmýz, sularýmýz hýzla kirlenmiþtir. Ýzmit Körfezi kent halkýnýn gereksinimleri açýsýndan kullanýlamaz hale gelmiþtir. Kýrkdört (44) liman ile körfez, kente adeta yabancýlaþmýþtýr. Saðlýk sorunlarýmýz ülke ve dünya ortalamasýnýn birkaç kat fazlasýyla, giderek artmaktadýr. Yani, bir anlamda kente göçle gelen tüm yurttaþlarýmýzla birlikte bu kentin yaþayanlarý yaþamlarýný, saðlýklý yaþamlarýný verdiler, vermeye devam ediyorlar. Kocaeli, devlete ödediði vergi miktarý açýsýndan Ýstanbul`dan sonra ikinci, vergi ödeme düzeyi açýsýndan ise birinci durumdadýr. Kocaeli, kazancýnýn vergisini zamanýnda ödüyor, buna karþýlýk ülke bütçesinden, verdiðinin %10` unun altýnda pay alýyor. Kentte yaþam, bu nedenlerle hýzla zorlaþýyor. Yaþamsal sorunlar katlanarak büyüyor. Kent olarak, ülkenin ekonomik geliþimine ülke bütçesi kapsamýnda yaptýðýmýz katkýlarýn yanýnda, ülkesine, demokrasiye ve cumhuriyete olan baðlýlýðý ve yaþayanlarýn üretkenliði ile de ülkenin sosyal-toplumsal yaþamýna katkýsýyla, önder illerimizden biridir. Hýzlý ve çarpýk sanayileþme nedeniyle, çevresel açýdan olumsuzluk temelinde en fazla etkilenen kentlerin baþýnda gelmemize karþýn, bu sorunlarýn çözümüne yönelik olarak ülke bütçesinden aldýðýmýz katký, son derece düþüktür.
EVSEL ATIKLARIN BERTARAF EDÝLMESÝ SORUNUNA ÝLÝÞKÝN ÖNERÝLER
· Raporda belirtilen veriler ýþýðýnda, kentimizin temel sorunlarý, ülke bütçesine katkýmýz oranýnda, en azýndan diðer kentlerin aldýðý oranlarda kaynak saðlanarak çözümlenmelidir. Evsel atýklarýn bertaraf edilmesi de temel sorunlarýmýzdan biridir. Mutlaka bölgesel, ulusal düzeyde yapýlacak projelerle, ulusal bütçeden alacaðý katký ile çözülmelidir. Bu çerçevede, KBB`nin, evsel atýklarýn bertaraf edilmesi temelinde geliþtirmeye çalýþtýðý projeler, yatýrýmlar, yerel kaynaklarýmýzýn ötesinde, ulusal bütçe desteðiyle planlanmalýdýr. Projenin maliyeti ve yerel bütçemize yükleyeceði maliyetler, öncelikli olarak deðerlendirilmemelidir. Projenin uygulanacaðý yerin belirlenmesinde ekonomik maliyet yerine, yaþamsal ve çevresel konular öncelikle ele alýnmalýdýr. Atýk Bertaraf Projesinin çevresel etkileri, saðlýk, ulaþým vb. kriterler ele alýnarak ve öncelikli olarak deðerlendirilmeli, atýklarýn bertarafýnýn nerede ve nasýl yapýlacaðýna, bu deðerlendirmeler temelinde karar verilmelidir.
· Kocaeli için evsel atýklarýn yönetimi ertelenemez acil bir ihtiyaçtýr. Bu temelde sürdürülen çalýþmalar kentsel yaþam açýsýndan büyük önem taþýmaktadýr. Evsel atýklarýn yönetiminde; birincil yaklaþým atýk oluþumunun önlenmesidir. Sonrasýnda evsel atýðý azaltacak önlemlerin ve uygulamalarýn halka detaylarýyla anlatýlmasý, okullarda, mahallelerde bu konuda eðitimlerin verilmesi ve il genelinde yaygýnlaþtýrýlmasý saðlanmalýdýr. Atýklarýn azaltýlmasý ile ilgili olarak davranýþ deðiþikliklerinin saðlanmasý temel yaklaþým olmalýdýr. Atýklardan tekrar kullaným, geri dönüþüm iþlemleri yapýldýktan sonra, enerji geri kazanýmý ve bertaraf yöntemlerinin uygulanmasý gelmelidir.
· Kocaeli `de mevcut durum göz önünde bulundurulduðunda, kaynakta ayýrma iþleminin yeterli düzeyde yapýlmadýðý açýkça görülmektedir. Bunun için öncelikle kaynaðýnda ayýrma çalýþmalarýna baþlanmasý gereklidir. Kocaeli Akademik Meslek Odalarý Birliði olarak, Çevre Mühendisleri Odamýzýn Kocaeli Büyükþehir Belediyesi ile Körfez ilçesinde örnekleme anlamýnda yürüttüðü "Kaynaðýnda Ayrýþtýrma ve Geri Dönüþüm Eðitimi" nin tüm kenti ve toplumsal kesimleri ve atýk bertaraf sürecinin tamamýný kapsayacak biçimde geliþtirilerek uygulanmasý için Kocaeli Valiliði`ne baðlý ilgili birimler, ilçe belediyelerimiz ve muhtarlýklarýmýzýn da aktif katýlýmýyla yarýnlara ertelenmeden adeta bir seferberlik düzeyinde hemen bugünden uygulanacak bir eðitim ve uygulama çalýþmasýna tüm birikim güç ve olanaklarýmýzla katýlmaya hazýrýz. Türkiye ‘ye de örnek olacak böylesi bir proje hemen hazýrlanarak uygulamaya geçirilmelidir.
· Kaynakta ayýrmanýn yanýsýra, atýklarýn özelliklerinden faydalanýlarak içindeki bileþenlere göre baþka ürünlere çevrilmesi ile organik malzemenin (bitkisel veya hayvansal kökenli) geri dönüþümü ve yakýlmak yerine, yeniden yaþam döngüsüne katýlmasý saðlanabilir. Bu konuda, Ankara, Kütahya, Balýkesir belediyelerinin örnek ve önemli çalýþmalarý vardýr. Çöp toplama alanlarýndan çýkan metan gazý depolanmakta, enerji elde edilmekte ve atýk sahalarý rehabilite edilerek, yeþil alanlara dönüþtürülmektedir. Bu amaçla ileriye dönük kompost/biyogaz tesislerinin kapasitesinin artýrýlmasý (biyogaz) veya yeni bir tesis kurulmasý planlanmalý, ambalaj atýklarýnýn hemen tamamýnýn geri dönüþtürülmesi, gecikmeksizin uygulamaya alýnmalýdýr.
· Komþu illerle beraber evsel atýklarýn yönetimi, bölgesel bir bakýþ açýsýyla gerçekleþtirilmelidir. Örnek olarak; kýraç ve boþ yerleþim alanlarý uygun olan illerde, büyük depolama alanlarýnýn oluþturulmasý planlanmalýdýr. Bunun yanýsýra, Kocaeli`de acilen evsel katý atýk depolama alan veya alanlarýna ihtiyaç bulunmaktadýr. Ulaþým yoðunluðu nedeniyle Kentin Doðu ve Batý yönünde 3 yada 4 yer belirlenerek, kapasiteleri nispeten daha küçük alanlar oluþturularak, kýraç ve tesisin çevresel etkilerinin minimum olacaðý alan gereksinimi karþýlanmalýdýr.
· Ýlimizde evsel atýðý yakacak bir tesis kurulmasýnýn öncelikli olarak planlanmasý yerine, çimento sektöründe var olan atýk yakma ünitelerinin kapasiteleri ciddi bir biçimde kontrolleri saðlanarak kullanýlabilir. Bir anlamda atýk Yakma Ünitesi olan çimento fabrikalarý, ihtiyaç duyduklarý enerjinin %30` unu bu yolla saðlayabilmektedir. Türkiye çapýnda, mevcut 70`e yakýn çimento fabrikasýnýn atýk yakma kapasitesi deðerlendirilebilir. Yakma Tesisi` nden çýkan kül ve cüruf, taþýmasýnýn tesis yakýnýna yapýlmasý veya tesisin depolama alanýyla birlikte düþünülmesi uygun ve gereklidir. Ayný durum, çöp sýzýntý ve atýk sularý için de geçerlidir. Bu, süreç içinde daha ekonomik sonuç verecek çevre ve trafik risk ve yükünü azaltacaktýr.
· Yakma tesisi planlanacaksa bölgesel bir plan dahilinde (örneðin Kocaeli, Sakarya, Bilecik ve Bursa bölge olarak ele alýnabilir) kýraç, tarýmsal amaçlý kullanýlamayan ve tesisin çevresel etkilerinin yaratacaðý risklerin minimuma düþürülebileceði, yerleþim yerlerinden ve orman alanlarýndan uzakta, uygun bir yerde yapýlmasý önerilebilir.
· Kocaeli`nin geleceði için, olmazsa olmazýný oluþturan ve çevreyle bütünlük arz eden orman ekosisteminin ortasýna "Evsel Atýk Yakma" tesisini yapmayý düþünmek, bilimsel doðrularýn reddi ve orman ekosisteminin baðrýna adeta bir hançer saplamak anlamýna gelecektir. Yine onlarca, yüzlerce yýlda oluþan orman ekosisteminin bir parçasý olan alanlarýn ekonomik olarak ilk yatýrým anýnda bedel ödenmeyen alanlar olarak deðerlendirilmesi son derece yanlýþtýr. Bu türden alan kullanýmlarý sonraki süreçlerde çok daha aðýr toplumsal maliyetlere yol açmaktadýr. Bu nedenlerle yer tespiti hususunun bu veriler temelinde öncelikle ele alýnarak, yanlýþtan bir an önce dönülmesi, en uygun yaklaþým olacaktýr.
· Yakma tesisinin kimyasal etkileri ve risklerine iliþkin olarak, Kocaeli Tabip Odasý ve Kimya Mühendisleri Odasý`ndan, genel çevresel etkiler ve riskler konusunda atýk bertarafýnýn tüm aþamalarýna dair Çevre Mühendisleri Odasý`ndan, tarým ve ziraat konusunda Ziraat Mühendisleri Odasý`ndan, orman konusunda Orman Mühendisleri Odasý`ndan, ulaþýma etkileri açýsýndan Þehir Plancýlarý ve ilgili diðer Odalardan, tesisinin teknolojisi açýsýndan Makine Mühendisleri Odasý`ndan ve Kimya Mühendisleri Odasý`ndan, saðlýk üzerine etkileriyle ilgili Kocaeli Tabip Odasý`ndan, uzmanlýk düzeyinde teknik görüþ ve önerileri içeren daha detaylý raporlarýn, görüþlerin alýnmasýnýn, temel sorunlarýmýzdan biri olan atýk bertarafýna iliþkin atýlacak adýmlarda kent halkýnýn geleceði ve çýkarlarý temelinde hata yapma olasýlýðýnýn azaltýlmasý açýsýndan yerinde ve doðru olacaðý öngörülmekte ve tarafýmýzca önerilmektedir.
· Uygulanmasý planlanan Projenin planlama, karar alma ve uygulama süreçlerinde, konuyla ilgili uzmanlýk birikimleri olan Akademik Meslek Odalarý mutlaka yer almalýdýr. Projeye iliþkin planlama ve karar alma süreçlerinde Akademik Meslek Odalarý düzenli olarak bilgilendirilerek, görüþ ve önerileri alýnmalýdýr. Özellikle insan saðlýðý üzerinde risk oluþturabilecek durumlarda, uzman kuruluþlarýn görüþ ve önerileri öncelikli aðýrlýkta deðerlendirilmelidir.
· Kocaeli Büyükþehir Belediyesinin Akademik Meslek Odalarýyla, Genel Sekreterlik düzeyinde oluþturulan ve bilgi paylaþýmý, görüþ alýþveriþi temelinde sürdürülen bu diyaloðun geliþtirilerek, süreklilik içinde, Kocaeli ile ilgili diðer yatýrýmlarý da kapsayacak biçimde sürdürülmesini, olumlu ve gerekli bulmaktayýz. Böylesi, kent yararýna ve kentlilerin çýkarlarý temelinde, çözüm perspektifinde, üretim odaklý bir iliþkinin geliþtirilmesi ve sürdürülebilir olmasý için, Kocaeli Akademik Meslek Odalarý Birliði olarak üzerimize düþeni yapmaya hazýrýz.
KOCAELI AKADEMIK ODALAR BÝRLÝÐÝ`NÝN "BÝLGÝ PAYLAÞIMI TEMELÝNDE" ÖNERÝ VE TALEPLERÝ
· Kocaeli Büyükþehir Belediyesinin "Atýk Yakma Tesisi" nin yerinin saptanmasý ile ilgili Bilimsel Kurul`un hazýrlamýþ olduðu rapor, tüm ayrýntýlarýyla kamuoyu ile paylaþýlmalýdýr.
· Kocaeli Büyükþehir Belediyesi`nin; atýklarýn önlenmesi, atýklarýn azaltýlmasý, geri dönüþüm iþlemleri ve geri kazaným yapýldýktan sonra atýk bertarafý için hangi yöntemlerin kullanýlacaðý ile ilgili eylem planýný içeren bilgiyi kamuoyu ile paylaþmasý kent halkýnýn bilgilendirilmesi açýsýndan gereklidir.
· Her bertaraf yöntemi sonuçta depolamaya ihtiyaç duyar, bu nedenle nerelerde depolama alanlarýnýn oluþturulacaðý ile ilgili bilgi açýklanmalýdýr.
· Atýklarýn taþýnmasýnýn nasýl yapýlacaðý ve kaç araç kullanýlacaðý ile ilgili istatistiksel bir çalýþma yapýldýysa, kamuoyu ile paylaþýlmalýdýr.
· Halkýn, evsel atýðýn kaynaðýnda ayrýþtýrma konusunun önemini anlamasý, öðrenmesi için uygulanmasý gereken programýn en kýsa sürede tanýtýlmasý gereklidir.
KAYNAKLAR
1- Güler, Ç., Vaizoðlu, S.A., Çobanoðlu, Z., Katý Atýklar; Ç. Güler (Ed.) Çevre Saðlýðý (Çevre ve Ekoloji Baðlantýlarýyla)Yazýt Yayýncýlýk, Ankara,2012
2- Kranert, M., Clauss, D., Rymkiewicz, A., (2013) Sustainable Waste Management in Megacities, in Proc. MESAEP- 17th International Symposium on Environmental Pollution and its Ýmpact on Life and Mediterranean, Ýstanbul
3- Atýk Yönetimi Ýliþkin Yönetmeliði (2015) T.C. Resmi Gazete, Sayý:29314, Tarih:02.04.2015
4- Tenikler, G.(2007) Türkiye‘de Tehlikeli Atýk Yönetimi ve Avrupa Birliði Ülkeleri ile Karþýlaþtýrmalý Bir Analiz. Doktora Tezi. Dokuz Eylül Üniversitesi. Ankara
5- WHO (2014) Safe Management of Wastes from Health Care Activities. 2nd Edition Eriþim Tarihi: 27.07.2015
http://www.healthcare-waste.org/fileadmin/user_upload/resources/Safe-Management-of-Wastes-from-Health-Care-Activities-2.pdf
6- Tutar, D.Y. (2004) Týbbi Atýk Yönetimi Ýçin Yeni Bir Yaklaþým ve Ankara Örneði. Doktora Tezi.Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Çevre Anabilim Dalý. Ankara
7- Küçük, A (2013) Týbbi Atýk Yönetiminin Ekonomisi. Sayýþtay Dergisi, Sayý 90(Temmuz-Aðustos): 73-95 Eriþim Tarihi: 25.06.2015 http://dergi.sayistay.gov.tr/icerik/der90m4.pdf
8- Öztürk, Ý. Arýkan, O., Altýnbaþ, M. (2013), Katý Atýk Geri Dönüþüm ve Arýtma Teknolojileri (El Kitabý), Türkiye Belediyeler Birliði, Ankara
9- Atýklarýn Yakýlmasýna Ýliþkin Yönetmelik (2010) T.C. Resmi Gazete, Sayý:27533, Tarih:26.05.2010
10- http://www.who.int/water_sanitation_health/healthcare_waste/module16.pdf?ua=
11- Health Protection Scotland (2009) HPS Briefing Note Incineration of Waste and Reported Human Health Effects Ver.1, 2009 Eriþim Tarihi: 19.07.2015
12- WHO (2011) Waste from Health Care Activities. Eriþim Tarihi: 15.08.2015 http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs253/en/
13- Gielar A., Rybicra E. H. (2013) Environmental Impact of a Hospital Waste Incineration Plant in Krakow (Poland). Waste Management and Research 31(7):722-728
14- UN (2003) Draft Guidelines on BAT and BEP for Medical Waste Incineration, UNEP/POPS/EGB.2/INF/ 9, 23 October 2003 Eriþim Tarihi: 12 Temmuz 2015 http://www.pops.int/documents/meetings/bat_bep/2nd_session/inf9/EGB2_INF9_medwaste_incineration.pdf
15- Ege, H. (2009) Adana Ýli Týbbi Atýk Yönetimi; sorunlar ve Çözüm Önerileri. Yüksek Lisans Tezi. Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
16- European Environment Agency (2013) Clinical Waste Incineration. EMEP/EEA Air Pollutant Emission Inventory Guidebook. Part B:5c1b Eriþim tarihi: 29.06.2015 http://www.eea.europa.eu/publications/emep-eea-guidebook-2013
17- Koyuncu, A., Aslan, F.E.(2014) Saðlýk Bakýmýnda Görünmeyen Tehlike; Plastik Ürünler ve Etkileri. Anadolu Hemþirelik ve Saðlýk Bilimleri Dergisi,2014;17:2
18- Thornton, J., McCally, M., Weinberg, J. (1996) Hospitals and Plastics. Dioxin Preventionand Medical Waste Incinerators. Public Health Reports, 1996 Jul-Aug; 111;(4): 298-313
19- Harris, A. (2005) Hazards of Medical Waste Incineration. Salem City Club, September 23, 2005 Eriþim tarihi: 09.08.2015 http://www.psr.org/chapters/oregon/assets/pdfs/hazards-of-medical-waste.pdf
20- Chen, T., Zhan, M., Yan, M. Fu, J.,Lu, S.Y., Li, X.D., Yan, J.H., Buekens, A.(2015) Dioxinsfrom Medical Waste Incineration: Normal Operation and Transient Conditions. Waste Management and Research 33(7):644-651
21- European Commission (2000) Opinion of the SCF on the Risk Assesment of Dioxinsand Dioxin-Like PCBs in Food. Eriþim tarihi: 16.07.2015 http://ec.europa.eu/food/fs/sc/scf/out78_en.pdf
22- National Research Council (2000) Waste Incineration and Public Health Eriþim tarihi: 11.07.2015 http://www.nap.edu/read/5803/chapter/1#xv
23- Gören, S., Esen, M (2010) Týbbi Atýk Yakma Küllerinde Aðýr Metal Giderimi, Ekoloji, 19 (77):51-58
24- Allsopp, M., Costner,P., Johnston, P. (2001) Incineration and Human Health, Greenpeace Research Laboratories, University of Exeter,UK. Eriþim Tarihi: 30.06.2015 http://www.greenpeace.org/norway/Global/norway/p2/other/report/2001/incineration-and-human-health.pdf
25- Güler, Ü.A., Kundakçý, Ö. (2014) Dioksin ve Benzeri Bileþiklerin Ýnsan ve Çevre Saðlýðýna Etkileri, Karaelmas Science and Engineering Journal 4(1):71-75
26- Güneþ, G.,Ertürk, F. (2009) ÝZAYDAÞ Tehlikeli Atýk Yakma tesisi ve ÝSTAÇ Týbbi Atýk Yakma Tesisi‘nde Dioksin/Furan Oluþumunun ve Gideriminin Ýncelenmesi, Ekoloji, 18, 70, 67-73
27- WHO (1998) Assessment of theHealth Risk of Dioxin: Reevaluation of the Tolerable Daily Intake (TDI) WHO Consultation May 25-29 1998, Geneva, Switzerland Eriþim Tarihi: 10.09.2015 http://www.who.int/ipcs/publications/en/exe-sum-final.pdf
28- FAO (2008) Dioxins in the Food Chain, Prevention and Control of Contamination, FactSheet, 2 April, 2008 Eriþim Tarihi: 10.07.2008 http://www.fao.org/uploads/media/FAO_Fact_Sheet_020408.pdf
29- Ashworth, D.C., Elliott, P., Toledano, M.B. (2014) Waste Incineration and Adverse Birthand Neonatal Outcomes: a Systematic Review, Environment International, 69: 120-132
30- http://www.who.int/water_sanitation_health/medicalwaste/hcwmpolicy/en/ (Eriþim Tarihi: 13.07.2015)
31- Wu, H.L., Lu, S.Y., Yan, J.H., Li, X.D., Chen, T. (2011) ThermalRemoval of PCDD/Fs from Medical Waste Incineration Fly Ash-Effect of Temperature and Nitrogen Flow Rate, Chemosfere 84: 361-367
32- http://www.epa.gov/wastes/nonhaz/industrial/medical/mwfaqs.htm (Eriþim tarihi: 15.08.2015)
33- Kumagai, S., Koda, S., Oda, H. (2003) Exposure Evaluation of Dioxins in Municipal WasteIncinerator Workers, IndustrialHealth, 41:167-174
34- Charbotel, B., Hours, M., Perdrix, A., Viricel, L.A., Bergeret, A. (2005) Respiratory Function Among Waste Incinerator Workers, Int Arch Occup Environ Health 78: 65–70
35- CL,C., KC,K. (2005) Arsenic Burden Survey Among Refuse Incinerator Workers, J. Postgrad. Med. Volume 51, Issue 2:98-103
36- http://www.kocaeli.bel.tr/icerik/genel-sekreter-buyukakin-evsel-kati-atik-yakma-tesisi-hakkinda-kamuoyunu-bilgilendirdi/2343/36517 (Eriþim Tarihi: 20.10.2016)
37- Bakoðlu, M., Karademir, A., Durmuþoðlu, E. (2005) Evaluation of PCDD/F levels in ambient air and soil sandestimation of depositionrates in Kocaeli, Turkey, Chemosphere 59 (2005) 1373–1385)
38- Karademir, A., Bakoðlu, M., Durmuþoðlu, E. (2007), Health risk assessment of background PCDD/F exposurelevels in Kocaeli, Turkey, J Environ Sci Health A Tox Hazard Subst EnvironEng. 2007 May;42(6):729-39.
39- http://www.ozgurkocaeli.com.tr/kocaelinin-oncelikli-isi-cop-yakma-tesisi-olmali-3100yy.htm (Eriþim tarihi: 19.10.2016)
40- http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/12/20151225-9.htm (Eriþim Tarihi: 20.10.2016)
41- http://www.no-burn.org/section.php?id=84 (Eriþim Tarihi: 20.10.2016)
42- Cangialosi, F., Intini, G., Liberti, L., Health risk assessment of air emissions from a municipal solid waste incineration plant – A case study, Waste Management 28 (2008) 885–895
43- WHO, List Of Classifications By Cancer Sites With Sufficient Or Limited Evidence In Humans, Volumes 1 To 114
44- WHO, IARC Monographs On The Evaluation Of Carcýnogenýc Risks To Human, Volume 109, 2015.
45- NIOSH Pocket Guide To Chemlcal Hazards, Feb. 13, 2015. http://www.cdc.gov/niosh/npg/pgintrod.html
46- WHO, IARC Monographs On The Evaluation Of Carcinogenlc Risks To Human, Volume 100F-110-100C, 2012.
47- WHO, IARC Monographs On The Evaluation Of Carcinogenic Risks To Human, Volume 103, 2013
48- WHO, IARC Monographs On The Evaluation Of Carcinogenic Risks To Human, Volume 107, 2015.
49- WHO, IARC Monographs On The Evaluation Of Carcinogenic Risks To Human, Volume 69, 1997.
50- Ref: Çevre ve Þehircilik Bakanlýðý, https://www.csb.gov.tr/db/bolu/editordosya/ ATIKLAR(2).pdf
51- GAUTIER, C. 2014: Petrol, Su ve Ýklim. Tübitak Popüler Bilim Kitaplarý.Ankara
52- ÇEPEL, N. 1994: Yok Ettiðimiz Ormanlarýmýz Kaybolan Fonksiyonel Deðerler ve Zamanýmýzýn Orman Ölümleri. Türkiye Erozyonla Mücadele, Aðaçlandýrma ve Doðal Varlýklarý Koruma Vakfý Yayýnlarý 2. ÝSTANBUL
53- TOLUNAY, D. 2013: Ormanlar ve Ýklim Deðiþikliði.ÝSTANBUL
54- TOLUNAY, D. 2014: Ýstanbul`da Yapýlmasý Planlanan Projelerin Orman Ekosistemi ve Endemik Türler Üzerindeki Etkileri. Ýstanbul`un Geleceðini Etkileyecek Üç Proje 3. Köprü- 3. Havalimaný- Kanal Ýstanbul. TEMA Vakfý Uzman Görüþleri : Sh . 24-30. ÝSTANBUL
55- http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&init=1&plugin=0&language=en&pcode=tsdpc240
Okunma Sayýsý: 223
Paylaþ:
Facebook Twitter LinkedIn
Dosyalar
111 KB - 25.02.2017 15:50:49
Tüm Haberler
En Çok Okunanlar
TÜRK MÜHENDÝS VE MÝMAR ODALARI BÝRLÝÐÝ ÇEVRE MÜHENDÝSLERÝ ODASI ASGARÝ ÜCRET TARÝFESÝ Okuma Sayýsý: 76051
LPG OTOGAZ ÝSTASYONU/DOLUM TESÝSÝ SORUMLU MÜDÜR BELGESÝ ALMAK ÝÇÝN GEREKLÝ ÞARTLAR Okuma Sayýsý: 41603
ÜYELÝK ÜCRETLERÝ Okuma Sayýsý: 38560
ÜYELÝK ÝÞLEMLERÝ Okuma Sayýsý: 32570
HAVA KÝRLÝLÝÐÝ 2018 RAPORU 12.03.2019 TARÝHÝNDE GERÇEKLEÞTÝRÝLEN BASIN TOPLANTISI ÝLE PAYLAÞILDI! Okuma Sayýsý: 31402
TMMOB Çevre Mühendisleri Odasý
Odamýz
Kuruluþ
Amaç
Çalýþma Programý
Çevre Mühendisliði
Çalýþma Raporu
Genel Kurul Kararlarý
OYK Kararlarý
Onur Kurulu Kararlarý
Denetleme Kurulu Raporlarý
Mali Veriler
Kurullar
Oda Yönetim Kurulu
Oda Onur Kurulu
Oda Denetleme Kurulu
TMMOB Yönetim Kurulu
TMMOB Yüksek Onur Kurulu
TMMOB Denetleme Kurulu
Þubeler
Ankara
Ýstanbul
Ýzmir
Adana
Antalya
Kocaeli
Mersin
Samsun
Temsilcilikler
Aydýn
Denizli
Diyarbakýr
Düzce
Gaziantep
Konya
Muðla
Van
Kongreler
12. Ulusal Çevre Mühendisliði Kongresi
11. Ulusal Çevre Mühendisliði Kongresi
10. Ulusal Çevre Mühendisliði Kongresi
9. Ulusal Çevre Mühendisliði Kongresi
Mevzuat
TMMOB Mevzuatý
ÇMO Mevzuatý
ÇMO Protokolleri
Uluslararasý Çevre Mevzuatý
Çevre Hukuku
Taslak/Tasarý
Makaleler
Adres: Hatay 2 Sokak No: 24/17
ÇANKAYA / ANKARA
Tel: +90 312 419 80 71
Faks: +90 312 419 80 74
e-Posta:
Odamýz duyurularýnýn düzenli olarak e-posta hesabýnýza gönderilmesini istiyorsanýz; Lütfen e-posta adresinizi giriniz.