Antik Yunan'dan beri sorulagelen: "Ben kimim, dünyada olma amacým ne, bir amacým var mý?" sorularýna türlü kaynaklar, türlü cevaplar vermiþler. Peki birey olarak benim cevabým ne? Her kaynaktan bir cevap gelebilir ama yaþayan, algýlayan, hisseden ben, kendimi ve diðerlerini, hayat denen bu yolculukta nasýl görüyor, anlýyor ve konumlandýrýyorum? Özgür müyüm? Özgür olmayý ister miyim? Hayatý, kendimi ve diðerlerini baþka nasýl yorumlayabilirim? Bu ve benzer sorularý siz de soruyorsanýz bu kitap, sorularý yanýtlamakta ya da en azýndan bu düþünceleri anlamakta yardýmcý olabilir.
Wartenberg, varoluþçuluðun büyük yazarlarýnýn eserleri eþliðinde, sekiz farklý kavramý oldukça akýcý biçimde, sinema ve edebiyattan örneklerle ele alýyor. Bu kavramlar: Varoluþ, Özgürlük, Ötekiler, Kaygý, Sonluluk, Absürt, Otantiklik ve Baský.
Kitap bir merdiven gibi. Yani tek basamak bu kitap deðil. Diðer basamaklar, yazarýn bahsettiði kitaplar ve filmlerden oluþuyor. Wartenberg bu amaçla, kitabýnýn sonuna bir filmler listesi (filmografi) eklemiþ ki, orada da harika keþifler yapmak mümkün.
Kitabýn kapaðý ise ayrý bir zekânýn ürünü. Kapak, içeriðinin bir özeti gibi. Hem içerik hem bu içeriði ele alma biçimi hem de ulaþtýracaðý baþka okuma-izlemeler sebebiyle nefis bir kitap.
Bir alýntý: "Her ne yapmayý seçersek seçelim, her an onu ciddiye almaya deðmeyen bir þey olarak görebiliriz." (s.147).
Kahramanýn Sonsuz Yolculuðu / The Hero With A Thousand Faces
Hikâye anlatýcýlýðý, senaryo, sinema ve bir yerde bunlarýn kaynaðý olabilecek mitolojiyle ilgilenen herkesin ilgisini çekecek, bu konudaki eserlerin üzerinde ýsrarla durup önerdikleri bir kitap, Kahramanýn Sonsuz Yolculuðu. Orijinal adý, "The Hero With A Thousand Faces" yani "Bin Yüzlü Kahraman" veya "Kahramanýn Bin Yüzü" þeklinde okunabilir.
Campbell baþarýlmasý zor, derin bilgi, okuma ve hafýza gerektiren bir iþi baþarmýþ. Dünyanýn her yerinden kahraman hikâyelerini, dinleri de dahil ederek incelemiþ ve bu hikâyelerdeki ortak yönleri ortaya koyarak bir model ortaya çýkarmýþ. Bu model, kahramanýn macerasýnda izlediði süreci hem anlaþýlabilir kýlýyor hem de izleyici-okur açýsýndan hikâyenin aþamalarýný belirgin kýlýyor. Son dönemlerdeki filmlerde, bu modele vurgular da var. Örneðin, Cem Yýlmaz'ýn Arif V 216 filminde, "Ýyi insanlar yalnýzca filmlerde mi olur?" sorusunu cevaplamak üzere kitap yazan Profesör Kemal, Arif, Alev ve Garavel Usta'nýn, kütüphanede geçen sahnelerinde, Arif, "Mentorumuz bu mu? Danýþacaðýmýz adam bu mu?" diyerek, profesöre itiraz eder. "Mentorla (akýl hocasýyla) buluþma", kahramanýn yolculuðundaki aþamalardan biridir: Matrix (1999) filminde, Neo'nun Morpheus'la buluþmasý gibi.
Kahramanýn Sonsuz Yolculuðu, baþlangýçta anlaþýlmasý zor bir kitap gibi geliyor ama okudukça daha anlaþýlabilir oluyor. Kitabýn bana göre en büyük özelliði, anlaþýlýrsa, diðer hikâye anlatýcýlýðý eserlerinden daha fazla konuyu anlamaya yardýmcý olmasý. Yani bu kitap, baþka eserleri anlamayý kolaylaþtýran bir "kýlavuz eser".
Campbell ve kitaba katkýsý olan diðerleri, dünyanýn farklý yerlerinde anlatýlan hikâyelerle ilgili görsel eserlerin fotoðraflarýný da paylaþmýþlar. Bu da kitaba farklý bir lezzet katmýþ.
Hikâye anlatýcýlýðý konusu ilgi alanýnýzdaysa mutlaka okuyun. Bazý bölümler zorlayýcý olsa da okudukça "diðer þeyleri birbirine baðlayan bir kitap" olduðunu görebilirsiniz.
Bir alýntý: "Sümer-Babil göksel mitolojisi, kozmik diþinin özelliklerini Venüs gezegeninin evreleriyle tanýmlamýþtý. Sabah yýldýzý gibi bakireydi o, akþam yýldýzý gibi sürtük, gece göðünün hanýmý olarak ayýn karýsý; ve güneþin yalýmýyla yok olduðunda cehennem cadýsýydý. Mezopotamya etkisinin arttýðý yerde, tanrýçanýn özellikleri bu deðiþken yýldýzýn ýþýðýyla aydýnlanýyordu." (s.267).
Mutluluðun Kazanýlmasý / Tahsilu's- Sa'ada
Tanýmlar zaman içinde nasýl da deðiþiyor. Farabî'nin kitabý da bunun bir örneði. Kitabýn ismine bakýnca, bir kiþisel geliþim kitabý gibi görünüyor ama öyle deðil. Bu kitap bir felsefe kitabý; mutluluk da felsefeyle ilgilenmek oluyor. Dili biraz aðýr bir kitap. Yavaþça okunmasý gerekiyor. Ýçeriði, Platon ve Aristoteles felsefesinin örneklerini barýndýrýyor. Kitabý Arapça aslýnda çeviren Ahmet Arslan'ýn yazdýðý 17 sayfalýk bilgilendirme kýsmý oldukça faydalý. Burada, ilginç bir durumdan da bahsediliyor: Vaktiyle, Farabî aslýnda Yeni Platoncu görüþler içeren iki kitabý (Theologia ve Liber de Cusis) Aristoteles'e ait sanarak, Platon ve Aristoteles'in ayný görüþlere sahip olduðu fikrini benimsemiþ. Halbuki, Platon ve Aristoteles pek çok konuda birbirine zýt fikirlere sahip. Arslan, Farabî'yi hataya sürükleyenin, kendisinin "aklýn yolu birdir" inancý olduðunu belirtiyor (s.xix).
Bir alýntý: "Bu þeyler, kanun koyucunun ruhunda bulunduðu zaman felsefe, çoðunluðun ruhunda bulunduðu zaman din olur. Çünkü kanun koyucu bu þeyleri bilirse, bunlar kesin bir içgörü sayesinde onun için sarihtir. Oysa çoðunluðun ruhunda meydana gelen þey, bir hayal ya da ikna edici kanýt sayesinde sarih olur." (s.47).