Bilindiği üzere şemskanlıların bir kısmı Cizre ,bir kısmı Doğubeyazıt ve Diyadine bir kısmıda kimilerine gore Doğubeyazıttan kimilerine görede İran’ın Sowucbulax(Mahabad) Bane,Saqız ve Khoy(Xoy) kentinden Erivana bağlı Tezekend(aparan) ve bu gün Azerbaycan topraklarında kalan talin bölgesine göç etmişlerdi. Şemskanlıların yanında Brukanlı,Beski, Mehemdi, Dılxeri,Herki, ,Milli,Reşi,, Hasenanlı, Cemaldini, Bazı Pazuki aileleri ve Pişderi aşiretinden kürtler de buralarda yaşarladı. Elegez yöresinde ise Müslüman kürtlerin yanında Yezidi Zoqori müslüman Sipkanlı ve Mendeki mensupları yaşamaktaydı.
ELEGEZ YAYLASINDA BİR ÇADIR(1893 T.F.Aristova)
Yari göçebe halinde yaşayan bu aşiretlerin Temel konut tipleri Kon,Çadır ve Reşmal dedikleri taşınabilir seyyar konutlardı. M. Wagner’in izlenimlerinden aktardıklarına gore, Bu yörede yaylayan Kürtler çadırlarını genellikle dere ve ırmak kenarına kurarlar, onlar çadırı şehrin lüks dairesine tercih ederler. Güzel havalarda yemekler bu çadırların dışında Sépé(Üç ayak) dedikleri saç üzerinde veya üç adet taşın üzerine demir şişler koyarak toprak veya bakır tencerelerde pişirirler Çadırın biçimi veya büyüklüğü çadır sahibinin maddi durumuna veya fert sayısına gore değişirdi. Çok nadir çadırlarda gece gaz çırası bulunurdu. Çadırların önünde Hawşi dedikleri etrafı çit veya taşla çevrili büyük avullarda hayvanlarını dinlendirirlerdi.
TEZEKEND 'DE BİR KÖY EVİ(1893 T.F.Aristova)
Şemskanlılar ile Beski ve Brukanlılar yarı göçebe halinde yazın özellikle Elegez yaylası civarında hayvancılık yaparlardı Bölgenin dağlık ve orman kaplı olması münasebeti ile küçük baş hayvan olarak keçi bakmayı tercih ederlerdi. Ayrıca Keçi kılından daha kaliteli çadır ve kilim dokunurdu. kış aylarında ise kerpiç veya taştan inşa edilen konutlarının bulunduğu, Talin’e bağlı Keşebeg, Topa pire, Qazmin, Erivana bağlı Aparan (Tazokend veya Tezekend) Erivana bağlı Şarur-Daralagöz,Başnoreşan,Sürmeli, Alexandorpol’da yaşıyorlardı.
Talin'de bir köy manzarası (1893 T.F.Aristova)
Bu bölgede yaşayan Şemskanlılar ile diğer kürt aşiretlerinin maddi kültürü’ne ışık tutan araştırmaları yapan Teodora Feodoforna Aristova isimli Rus araştırmacı, bu dönemde yaşayanların kültür ve yaşam biçimleri üzerine çok değerli araştırmalar yapmıştır. Özellikle 19. Yüzyılın ortalarından (1850. Yılının başından itibaren) İran ve Türk topraklarından buraya göç etmiş olan göçer ve yarı göçer kürt topluluklarının Leningrad ve Tiflis devlet arşivlerinde toprak ve iskan isteklerine havi araştırmalarında Söz konusu aşiretlerin bir çok dilekçe ve sözlü talepleri olduğunu yazmıştır. Şemskanlı ve diğer kürtler yaşadıkları yerlerdeki iskanların ve yaylaların kendilerine tapulanarak tahsis edilmesi için ilgili devlet kurumlarına dilekçe ile başvuru talepleri olmuştur. Örneğin Yelisavatpoli ili, kazak ilçesi Golovino köyünde yaşayan Kürt Hudo Aci 30 Ekim 1908 tarihli dilekçesinde şunu yazmıştır.” 50 yıla yakın bir zamandan beri biz burayı işletiyoruz, öncesinde babalarımız ve dedelerimiz buraya gelip yerleşmiş ve biz hala burada yaşıyoruz. Biz ne bir vatandaş olarak çocuklarımızı kayd edebiliyoruz ne de meskun bir yerimiz yok” diye şikayetlerini belirtmiştir.(kaynak:TSGİAL, f.396,op.4, ed.hr 772,L.İ)*
Erivan 'da Kürt kadınları(1893 T.F.Aristova)
Gerek diğer kürt aşiretleri ve gerekse Şemskanlılar’ın bu dilekçelerine mukabil, Devlet Toprak Varlıkları Dairesi verdiği cevabi yazısında şöyle diyordu; Dileçe sdahibinin, kendi müvekkillerinin iskanına esas olmak üzere; Erivan iline bağlı köy ve kasabalarda yaşayan halkın kullandığı Mülkiyeti hazineye ait “Ayri-Ayah” yazlık otlağının bir bölümünün tahsisi yönündeki taleplerine ilişkin karar, imparator Hazretlerinin Kafkasya vekilinin emirleri uyarınca , dilekçe sahiplerinin sözünü ettikleri topraklar Novobeyazıt(Doğubeyazıt) ilçesi içerisinde kaldığından mezkur ilçede toprak tanzim çalışmaları(Toprak reformu) tamamlandıktan sonra verilecektir. Şeklinde bir cevapla bütün dilekçe sahiplerinin talepleri baştan savuşturulmuştur. (TSGİAL, f.396,op.4, ed.hr 772,L.İ)*
1902 yılında Tazokend(Tezekend- o dönemde Tezekendin tamamında Şemskanlılar yaşamaktaydı)Dalikardeş ve diğer köylerden 37 kürt hanesinin 1892 yılından beri müteaddit defalar başvuruda bulundukları yazmaktadır.( TSGİAL, f.396,op.4, ed.hr 1217,L.İ)*
1897 yılında açıklanan bir belgeye göre arazi tahsisi sadece dilekçe verenlere yapılmış olup talepte bulunmayan hiç kimseye toprak verilmemiştir. Erivan ve Tiflisteki kürtler 1886,1893,1897,1902 ve 1908 yılları arasında ve müteakkip yıllarda yapılan müracaatler yine sonuçsuz kalmıştır.Ancak 1902 yılından itibaren bazı kürt aileleri müracaatler üzerine toprak tahsislerini alacaklarını umarak kendi konutlarını inşa ettikleri Leningrad Devlet arşivlerinde kayıtlıdır. Şemskanlıların yaşadığı Erivan Bölgesinde yaptıkları müracaatler dikkate alınarak 1893 ‘ten sonra Daralagöz(Elegez) Tezekend ve Başnoraşen köylerinden 14 topraksız kürt ailesine “Dat Harman” adı ile maruf kiralık hazine arazisinden kendilerine kiralık olarak tahsis edilmesi için resmi başvuruda bulunduklarını TSGİAL, f.396,op.4, ed.hr 1879 ,L.İ sayılı Leningrad Devlet arşivi Belgesinden anlıyoruz. Böylelikle bir etnografın burada yaşayan Şemskanlılar ile diğer aşiretlerin geleneksel maddi kültürünü araştırırken yukarıda sözü geçen arşiv belgelerinin varlığından haberli olması bir çok bakımdan anlamlıdır. Bir kere Şemskanlıların veya diğer muhatap aşiretlerin tarihsel dağılımlarını ve diğer komşu halklarla olan milliyetler ilişkileri açıklaması açısından da anlamlıdır. İkincisi, aşiret adları ve onların bizi ilgilendiren bölgelerdeki ekonomik ve kültürel uğraş ve etkinliğini açıklaması açısından, üçüncüsü olarak ta ekonomik – kültürel modele bağlı geleneksel maddi kültürünün gelişmesinin tarihi açısından zorunludur. Bu nedenle Leningrad ve Tiflis devlet arşivlerinden şemskanlı ailelerin nüfus kayıtları talebimiz yukarıda verilen gerekçelerden dolayı kayıt altına alınmadığından olumsuz sonuçlanmıştır.
Şemskanlılar ile diğer aşiretlerin günlük yaşam,örf-adet ve el sanatları hakkındaki resimli ve belgeli bilgiler toparlanıyor yakında bu sayfaya ilave edilecektir.
www.semskiasireti.com
*TSGİAL, f.396,op.4, ed.hr 772,L.İ=Leningrad Devlet Arşivi
Yorum Yaz
6522 kez okundu. Yazarlar
Yorumlar
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapmak için tıklayın
Yazarın diğer yazıları
Gezi Olaylarının Arkasındaki Kirli Eller ve 3.Hava Alanı - 22/04/2014
Türk bayrağının sopaları ile cam çerçeve indiren gözü dönmüşlere, camilerde öpüşüp bira içen günahkarlara Şimdi sormak lazım, siz kime hizmet ediyorsunuz..?. .
Selçuklu - Kürt İlişkileri ve Malazgirt Savaşında Kürtlerin Rolü - 01/10/2013
Selçuklu - Kürt İlişkileri ve Malazgirt Savaşında Kürtlerin Rolü
KLASİK KÜRT EDEBİYATINA EMEK VEREN ŞAİR, TARİHÇİ VE YAZARLARI - 01/05/2012
KLASİK KÜRT EDEBİYATI NA EMEK VEREN ŞAİR, TARİHÇİ VE YAZARLARI
TARİHE MAL OLMUŞ ÜNLÜ KÜRT KADINLARI-1 - 14/03/2012
TARİHE MAL OLMUŞ ÜNLÜ KÜRT KADINLARI-1
SEYİT RIZA VE DERSİM İSYANININ SEBEPLERİ - 21/11/2011
SEYİT RIZA VE DERSİM İSYANININ SEBEPLERİ
AKLINIZDA BULUNSUN - 03/11/2011
AKLINIZDA BULUNSUN
GÜN, BİRLİK , BERABERLİK VE KARDEŞLİK RUHUNA SAHİP ÇIKMANIN GÜNÜDÜR - 20/10/2011
GÜN, BİRLİK , BERABERLİK VE KARDEŞLİK RUHUNA SAHİP ÇIKMANIN GÜNÜDÜR
UFUKTA BİR REFERANDUM DAHA GÖRÜNÜYOR - 04/10/2011
UFUKTA BİR REFERANDUM DAHA GÖRÜNÜYOR
İSLAMCILIK SAİD NURSİ VE KÜRT SORUNU - 17/09/2011
İSLAMCILIK SAİD NURSİ VE KÜRT SORUNU
Devamı
İSTİKLAL MAHKEMELERİNCE YARGILANARAK İDAM EDİLEN ÖNEMLİ KÜRT LİDERLERİN SON VASİYETLERİ - 08/09/2011
İSTİKLAL MAHKEMELERİNCE YARGILANARAK İDAM EDİLEN ÖNEMLİ KÜRT LİDERLERİN SON VASİYETLERİ
KAN DÖKEREK HAK ARANMAZ - 15/07/2011
HAK
KILIÇDAROĞLU BAĞIMSIZ MI ..YOKSA ERGENEKON ONUDA MI ESİR Mİ ALDI? - 29/06/2011
KILIÇDAROĞLU
SEÇİM SONUCUNDA HANGİ PARTİ DAHA BAŞARILI OLDU - 13/06/2011
PARTİ
EZANI SİYASETE KURBAN ETMEYELİM - 07/06/2011
EZAN
BU ÜLKE KİMİN ? - 15/05/2011
ÜLKE
1 MAYISIN KARANLIK YÜZÜ - 01/05/2011
1 MAYIS
BUNLARIN HANGİSİ GERÇEK GANDİ? - 17/04/2011
GANDI
CİNLERİN ÇOCUKLARI - 06/04/2011
CİNLERİN ÇOCUKLARI
BİZ ÖZÜMÜZE SAHİP ÇIKABİLİYORMUYUZ. - 30/03/2011
Neden duyarsız davranıyoruz.
Batılı Ülkeler ile Abd'nin Araplar üzerindeki emelleri - 22/03/2011
İthal Hürriyet özgürlük değildir.
FAİLİ MEÇHULLER VE İNSAN HAKLARI İHLALLERİ - 15/03/2011
17.500 faili belirlenemeyen olayların yaşandığı bir ülkede devlet, polis, jandarma, her türlü techizat ve silahla donanmış bir güçtür
DARBE ANAYASASI İLE İNSANCA YAŞAMAK MÜMKÜN MÜ? - 12/03/2011
12 Eylül darbesinden sonra 1982 deki sivil anayasaya geçilmesi için, Milli Güvenlik Konseyi bakın nasıl bir anayasaya istemiş.
BAKİ DOSTLUK İKİ BEDENDEKİ TEK RUH GİBİDİR. AYIPLARI AÇAN DEĞİL ÖRTENDİR. - 10/03/2011
Güzel bir deyiş vardır '' Bana dostunu söyle sana kim olduğunu söyleyeyim.
KÖR ÖLÜNCE BADEM GÖZLÜ OLURMUŞ - 02/03/2011
Genel bir tabir vardır, kör öldükten sonra badem gözlü olurmuş. Bunun anlamı şudur; hayatta iken kıymet verilmeyen fikirlerine iştirak edilmeyen ve dışlanan birilerinin ölümünden sonra ardından ağlayanlar için kullanılır bu deyim.
İNSANLIĞA KAN KUSTURAN DİKTATÖRLERİN HAZİN SONU - 25/02/2011
İnsanlara her türlü acıyı yaşatmaktan kaçınmayan ve ülkelerini cehenneme çeviren diktatörlerin sonu idam, intihar veya hapiste ölüm oluyor
SİYASET VE ÜSLUP - 16/02/2011
Sıyaset Zor Zenaat
CHP VE KILIÇDAROĞLUNUN GELECEĞİ - 13/02/2011
CHP Türkiyenin ilk ve en uzun süre iktidarda kalan partisidir. 9 Eylül 1923 te Atatürk Tarafından Halk Fırkası adı altında kuruldu , 1927 yılında ki kurultayda Cumhuriyet Hal Fırkası ve 1931 yılındaki kurultayda da Cumuriyet Halk Partisi isimini al