TL’nin dolar karşısında bir yılda yüzde 45 değer kaybetmesiyse, bu dış kaynak girişine bağımlı ekonomide halkın buna yakın bir oranda yoksullaşması, iç talebin gerilemesi anlamına gelecektir
Rejimin, ülkeyi, siyasal İslamın sınıfsal çıkarlarının peşinden sürükleyerek getirdiği noktada durum, “Aşağı tükürsen sakal yukarı tükürsen bıyık” atasözünü anımsatıyor. Tabii, verili gerçekliğin korunabilmesi için olasılıklar yelpazesinin dışına itilen bir yolu seçerek doğrudan karşıya tükürmek de var. Ancak bu seçenek, henüz zayıf bir olasılık bile değil. Biz, sakal ve bıyık üzerinde odaklanalım.
Türkiye’de, insanlar her sabah biraz daha yoksullaşırken adeta, “Dolara ne olacak?” kaygısıyla kalkıyor. Aklıma 1982 Meksika krizi sırasında, Plantu’nun Le Monde’da yayımlanmış bir karikatürü geliyor: Yıkık dökük bir kulübenin kapısının eşiğinde, boynu bükük tek bir mısır bitkisinin önünde oturmuş, üstü başı perişan iki köylüden biri öbürüne “Bugün dolara ne oldu acaba?” diyordu.
Rejim “yüksek faiz enflasyonu azdırır” iddiasıyla, sürekli faiz indiriyor. Enflasyon ise azdıkça azıyor. Türk Lirası’nın dolar karşısındaki yıllık kaybı yüzde 45’e dayandı. Rejim, “Meraklanmayın biz ekonominin kitabını yazdık” diyor ve bir sayfa daha açıyor: “TL değer kaybettikçe ihracat artacak, cari fazla vereceğiz, bu da enflasyonu dizginleyecek.”
Rejim hangi evrende yaşadığına inanıyor bilemiyorum ama bu evrende, Türkiye ekonomisinde, TL değer kaybederken iki gelişme yaşanıyor.
Birincisi, ithalat fiyatları arttığından, ithalata dayalı üretimin, dolayısıyla ihracatın maliyeti de artıyor. Bu durumda, üretici kâr oranından vazgeçerek umudunu kâr hacmini artırmaya bağlar, fiyat kırarak piyasada kalmaya çalışırsa mallar değerlerinin altında fiyatlardan ihraç edilir, ekonomiden dış evrene değer transferi hızlanır. Bu transfer, ülkede sermaye birikiminin dönmeye devam etmesini sağlayan artık-değer “havuzundaki suyun seviyesinde” rejimin bu havuza soktuğu rant/talan hortumuna ek bir kaçak daha yaratır, havuzdaki boşalmayı hızlandırır. Başka bir metafor kullanırsak ekonomide bir “kara delik” herkesi, öncelikle de orta sınıfı ve en yoksulları tehdit edecek biçimde büyümeye başlar.
İkincisi, Türkiye, kapitalizmi, özellikle egemen (banka-sanayi) sermayesinin birikim süreci açısından, hem de tüketim mallarının ithalatında, dış kaynak girişine bağımlı bir ülkedir. Özal döneminde pekişen bu bağımlılık, siyasal İslamın rejimi döneminde, ülke ekonomisi, tarım üreticisi üzerindeki etkilerine bakmadan desteklenen rejim yandaşlarının zenginleşme hırsıyla daha da güçlenmiştir. Döviz değerlendikçe banka-sanayi sermayesinin birikim sürecini çevirmek de giderek zorlaşır.
TL’nin dolar karşısında bir yılda yüzde 45 değer kaybetmesiyse, bu dış kaynak girişine bağımlı ekonomide halkın buna yakın bir oranda yoksullaşması, iç talebin gerilemesi anlamına gelecektir. İthal mallarının fiyatlarının artışı tüketim mallarına, sanayinin üretim maliyetlerine yansır; enflasyon artmaya devam eder. Faiz düştükçe bu süreç hızlanır, “kara delik büyür” ve bir aşamada döviz krizi, borç krizine dönüşür, ekonomi durma noktasına gelir. Bu, faizi indirmeye devam etmek, sakala tükürme kısmıydı.
Bıyığa tükürmeye gelince: Hâlâ serbest piyasa ayetullahlarının fetvalarıyla düşünenler, faizleri artırmaktan, “yapısal reformlardan”(?) söz ediyorlar. Kısacası, halkı yoksullaştırarak, iç talebi daraltarak enflasyonu sınırlama, anlamına gelen “kemer sıkma” politikası istiyorlar. Bugünün dünyasında, yabancı sermayenin ilgisini çekebilmek için reel faizlerin “carry trade”e uygun bir düzeye çıkarılması gerekir.
Böyle bir “kemer sıkma” politikasının, hızla yoksullaşmakta olan bir halkın, büyük konut stokunun üzerine geldiğinde, toplumsal doku üzerinde yaratacağı yıkımın derinliğini, siyasi türbülansın gideceği yönü önceden kestirmek olanaksızdır.
Üçüncü yola, karşıya tükürme olasılığına gelince, düşünmeye üç soruyla başlayabiliriz: Ülke, siyasal İslamın kurduğu iktidarın ekonomik, siyasi, güvenlik yapılanmalarından, kültürel deli gömleğinden nasıl kurtulacak ve yaralarını nasıl saracak? Son 20 yılda talan edilen servet, kamuya nasıl geri dönecek, nasıl bir toplumsal inşa sürecinde kullanılacak?
Kaynak: Cumhuriyet
Sendika.Org'u destekle
Okurlarından başka destekçisi yoktur
Önceki içerik
Belarus-Polonya sınırındaki mültecilerin yaşam şartları gün geçtikçe zorlaşıyor	
Sonraki içerik
Kremlin’den ‘Türk dünyası’ haritası yorumu: “Merkez, Türkiye’de değil, Rusya Federasyonu topraklarında…”	
Dergi
#DERGİ
Ücretin siyaseti
Son Eklenenler
Musa Orhan kararına ilişkin İpek Er ailesi avukatlarından açıklama: “Cezasızlık zırhına karşı bir kazanımdır, gerçek adalet için mücadelemiz devam edecek”
6 Aralık 2021 01:12
MHP’liler Alparslan Türkeş Vakfı’na gitti: “Sizi uyarmaya geldik, Ülkücülerin nefesi ensenizde olacak”
6 Aralık 2021 00:17
TBB Genel Kurulu: Metin Feyzioğlu kaybetti, yeni başkan Erinç Sağkan
5 Aralık 2021 17:58
Halkevleri’nden #geçinemiyoruz eylemi: “O toklar oturup bizim ücretlerimizi belirleyemezler”
5 Aralık 2021 16:26
Kadın düşmanı faşist iktidarlar karşısında feminist laiklik bayrağını yükseltelim!
5 Aralık 2021 14:17
Ordu Gölköy HES davasında bilirkişi raporu açıklandı: “Kamu yararı yok
5 Aralık 2021 12:46
Editörün Seçtikleri
Metin Özuğurlu: “Sosyalist aidiyeti empoze etmek yerine kavganın içinden o aidiyeti inşa etmek gerekli”
25 Kasım 2021
Geçinemiyoruz, öfkeliyiz, bir tencere bir tava ile dökülelim sokaklara!
24 Kasım 2021
Sınırlarına dayanmış kapitalizmde ücret mücadelesi
23 Kasım 2021
Bekir Ağırdır ile sınıfsal kutuplaşmanın öne çıkışı üzerine: “Buzun altında filizlenmeler var, doğru örgütlenme modelleri kurulabilirse o filizler buz tabakasını dağıtacak”
22 Kasım 2021
Noam Chomsky ve Alexandria Ocasio Cortez: “Sınıf savaşı artık tek taraflı değil” – Laura Flanders
18 Kasım 2021
Podcast
Tümünü Göster
Podcast
Barış Yıldırım ile 15. Karaburun Bilim Kongresi üzerine: “Kapitalizmin salgınları ve bitmeyen kavga”
4 Eylül 2021
Tümünü Göster
Önder Özdemir
Bir film-bir kitap: Grev, Maria Suphi ve körlüğümüz, sağırlığımız üzerine…
5 Kasım 2021
Kültür - Sanat
Tümünü Göster
17. Uluslararası İşçi Filmleri Festivali başvuruları başladı!
23 Kasım 2021
Bilim
Tümünü Göster
TTB ve Tabip Odalarından çağrı: “Yaşamak ve yaşatmak için aşılanalım”
5 Ağustos 2021
Kitap
Tümünü Göster
İhsan Gülhan
Belediye sosyalizmini hatırlamak
30 Kasım 2021
Hakkımızda
Destekçilerimiz
Künye
İletişim
CopyLeft 2001-2021 Sendika.Org - Sendika.Org'un tüm içeriği kaynak göstermek koşulu ile özgürce kullanılabilir.