Muhtemelen adet döngünüzün yaklaştığına dair bazı belirtiler yaşıyorsunuzdur. Peki PMS nedir? Çoğu kadın için bu belirtiler hafif seyretse de bazıları için adet döneminden önceki günler bir hayli zor geçebilir. Eğer adet öncesi belirtileriniz günlük yaşamınızı engelliyorsa adet öncesi sendromuna (PMS) sahip olabilirsiniz.
Adet döngüsü yaşamın doğal bir parçası. Ve ayın herhangi bir zamanında normalden daha farklı davranmanıza yol açabilir. Eğer PMS’iniz olduğunu düşünüyor ve bunu bir sorun olarak görüyorsanız PMS’i yönetmenin yollarını keşfedin. PMS, sizi fiziksel, duygusal veya davranışsal olarak farklı düzeylerde etkileyebilecek bir dizi değişiklik grubudur. Ve bu değişiklikler, adet döneminden 1- 2 hafta önce ortaya çıkabilir. Adet döneminiz başladığında veya başladıktan hemen sonra ise genellikle tamamen kaybolur. PMS nedir, PMS dönemi ne demek, PMS dönemi nasıl atlatılır, PMS döneminde neler olur gibi PMS dönemi hakkında tüm merak ettikleriniz için yazımızı okumaya devam edin.
PMS nedir?
Premenstrüel sendrom, kısaca PMS, adet döngüsünün belirli günlerinde, genellikle adet görmeden hemen önce bir kadının duygularını, fiziksel sağlığını ve davranışlarını etkileyen bir durum olarak tanımlanıyor. Bu durumun adet gören kadınların yüzde 90’ından daha fazlasını etkilediği bilinmekte. Doktorunuzun size PMS tanısı koyabilmesi için ise adet döngüsünün günlük yaşamınızın bazı yönlerini bozması gerekiyor.
PMS belirtileri, menstrüasyondan 5-11 gün önce başlar ve genellikle menstrüasyon başladığında tamamen kaybolur. PMS’nin kesin nedeni tam olarak bilinmemekte. Bununla birlikte araştırmacılar arasındaki yaygın görüş, adet döngüsünün başlangıcında hem seks hormonu hem de serotonin seviyelerindeki değişikliklerden kaynaklandığı yönünde.
Ayın belirli zamanlarında östrojen ve progesteron seviyeleri yükselir. Bu hormonlardaki artış ruh hali değişimlerine, kaygıya ve sinirliliğe neden olabilir. Yumurtalık steroidleri ayrıca beyninizin adet öncesi semptomlarla ilişkili bölümlerindeki aktiviteyi de modüle eder. Benzer şekilde serotonin seviyeleri de ruh hali üzerinde etki sahibifir. Serotonin, beyninizde ve bağırsaklarınızda bulunan ve ruh halinizi, duygularınızı, düşüncelerinizi etkileyen bir kimyasaldır.
PMS için risk faktörlerini şu şekilde sıralayabiliriz:
Doğum sonrası depresyon veya bipolar bozukluk gibi duygudurum bozuklukları öyküsü
Ailede PMS öyküsü
Ailede depresyon öyküsü
Aile içi şiddet
Madde bağımlılığı
Fiziksel ve duygusal travma
PMS belirtileri nelerdir?
PMS nedir açıkladıktan sonra PMS belirtilerine bakalım. Adet gören kadınların çoğunda hafiften (kadınların yüzde 75’inde) şiddetliye (kadınların yüzde 20 ile 30’unda) kadar değişen adet öncesi semptomları olduğu düşünülmekte. Ayrıca şiddetli semptomları olan kadınların yüzde 8’i için PMS, düşük yaşam kalitesi ile bağlantılı. PMS, fiziksel ve duygusal belirtiler içeren karmaşık bir durum.
Bir kadının adet döngüsü ortalama 28 gün sürer. Bir yumurtanın yumurtalıklardan salındığı dönem olan yumurtlama, döngünün 14. gününde gerçekleşir. Adet veya kanama, döngünün 28. gününde meydana gelir. PMS belirtileri ise 14. gün civarında başlayabilir ve adetin başlamasından yedi gün sonrasına kadar sürebilir. İşte, PMS döneminde neler olur sorusuna yanıt olabilecek yaygın belirtiler:
Karın şişkinliği
Karın ağrısı
Göğüslerde hassasiyet
Özellikle şekerli yiyeceklere istek
Kabızlık
İshal
Baş ağrısı
Işığa veya sese duyarlılık
Yorgunluk
Sinirlilik
Uyku düzeninde değişiklikler
Kaygı
Depresyon
Üzüntü
Duygusal patlamalar
PMS neden olur?
Tüm bu bilgiler ışığında premenstrüel sendrom neden olur? Yukarıda da bahsettiğimiz gibi PMS’in kesin nedeni bilinmiyor. Ancak PMS’e katkıda bulunan çeşitli faktörler olabilir:
Stres
Psikolojik durum
Zayıf fiziksel sağlık
Fazla kilo ve obezite
Sigara içmek
Aile öyküsü ve genetik
Kültürel ve sosyal çevre
Bu faktörler aynı zamanda PMS kimlerde görülür sorusunun da yanıtı olarak sayılabilir.
PMS dönemi nasıl atlatılır?
Veya adet öncesi sendromuna ne iyi gelir? PMS’i tedavi edemezsiniz ancak belirtilerini hafifletecek adımlar atabilirsiniz. Hafif veya orta derecede adet öncesi sendromunuz varsa şu önerileri dikkate almanızda fayda var:
Karın şişkinliğini hafifletmek için bol miktarda sıvı içmek.
Genel sağlık ve enerji seviyenizi iyileştirmek için dengeli bir diyet benimsemek; bu da bol meyve ve sebze tüketmek; şeker, tuz, kafein ve alkol alımınızı azaltmak anlamlarına gelebilir.
Krampları ve ruh hali değişimlerini azaltmak için doktor önerisiyle folik asit, B-6 vitamini, kalsiyum ve magnezyum gibi takviyeler almak.
Semptomları azaltmak için D vitamini almak.
Yorgunluğu azaltmak için en az 8 saat gece uykusu uyumak.
Şişkinliği azaltmak ve zihinsel sağlığınızı iyileştirmek için egzersiz yapmak.
Etkili olduğu görülen bilişsel davranışçı terapiye gitmek.
Ayrıca kas ağrılarını, baş ağrılarını ve mide kramplarını hafifletmek için ibuprofen veya aspirin gibi ağrı kesici ilaçlar alabilirsiniz. Elbette ilaçları ve takviyeleri yalnızca doktorunuza danışarak ve onun belirttiği şekilde kullanmalısınız.
Şiddetli PMS: Adet öncesi disforik bozukluk nedir?
Şiddetli PMS semptomları nadir olarak görülür. Şiddetli semptomları olan kadınların küçük bir yüzdesinde adet öncesi disforik bozukluk (PMDD) vardır. PMDD, kadınların yüzde 3- 8’ini etkiler. PMDD’nin belirtileri ise şunları içerebilir:
Depresyon
İntihar düşünceleri
Panik ataklar
Aşırı kaygı
Şiddetli ruh hali değişimleri ile öfke
Günlük aktivitelere ilgi eksikliği
Uykusuzluk hastalığı
Düşünme veya odaklanma sorunu
Çok fazla yeme isteği
Ağrılı kramplar
Şişkinlik
PMDD belirtileri östrojen ve progesteron seviyelerindeki değişiklikler nedeniyle ortaya çıkabilir. Düşük serotonin seviyeleri ile PMDD arasında bir bağlantı da mevcuttur. Doktorunuz diğer tıbbi sorunları ekarte etmek için aşağıdakileri yapabilir:
Fiziki muayene
Jinekolojik muayene
Tam kan sayımı
Karaciğer fonksiyon testi
Ayrıca bir psikiyatrik değerlendirme önerebilirler. Kişisel veya ailede majör depresyon, madde kullanımı, travma veya stres öyküsü PMDD belirtilerini tetikleyebilir veya kötüleştirebilir.
PMDD tedavisi kişiden kişiye değişiklik gösterir. Doktorunuz size PMDD tanısı koyduktan sonra şunları önerebilir:
Günlük egzersizler
Çeşitli vitamin takviyeleri
Kafeinsiz diyet
Bireysel veya grup terapi
Stres yönetimi dersleri
Çeşitli ilaç tedavileri
Son söz
PMS nedir detaylıca açıkladık. Eğer adet döngünüz yaşamınızı ciddi şekilde etkiliyorsa çeşitli yaşam tarzı değişikleri yapabilir veya doktorunuza danışarak yardım alabilirsiniz. Sizin için en iyi tedaviyi bulmak için denemeniz gerekebilir. Bu terapileri ve tedavileri denerken PMS günlüğü tutmak ve herhangi bir semptomu kaydetmek iyi bir fikirdir. Böylece doktorunuza daha detaylı belirtiler sunabilir ve doğru yönlendirmeye daha kolay ulaşabilirsiniz. PMS’le başa çıkmak ve daha rahat adet döngüleri yaşamak için ayrıca;
Haftada en az 3 kez düzenli egzersiz yapın.
Sigara içmeyin.
Adetinizden iki hafta önce kafeini ve alkolü kesin.
Yeterli uyku alın.
Sizin için işe yarayan şekilde stresinizi yönetin.
Daha küçük öğünleri, daha sık tüketin.
Tuzlu yiyecek alımını azaltın.
Günlük diyetinize daha fazla taze meyve, sebze ve tam tahıllı gıdalar ekleyin.
Süt ürünleri alımını artırın.
Aşırı yağlı ve şekerli yiyeceklerden uzak durun.
Elinizin altında her zaman lezzetli ve sağlıklı atıştırmalık alternatifleri olduğundan emin olun.
Yemek seçimlerinizi PMS günlüğünüze kaydedin; yiyecek alımınızı grafiklendirmek, aşırı yağlı ve şekerli atıştırmalıkları ne kadar tükettiğinizden haberdar olmanıza yardımcı olabilir.
Pek çok kadın, bilişsel davranışçı terapi ve tamamlayıcı terapiler gibi çeşitli terapilerden de fayda gördüğünü düşünüyor. Tamamlayıcı terapileri kullanmak istiyorsanız bir profesyonelden tavsiye almanız önemli. Kullanmakta olduğunuz bitkisel veya tamamlayıcı tedaviler hakkında doktorunuza da bilgi vermeyi unutmayın.