Küme baş ağrısı, baş ağrısı şikayetinin kelime olarak yansıması tek olsa da, çeşitleri oldukça fazladır. Çeşit çeşit baş ağrısı içinde yer alan küme tipi baş ağrısı da bu baş ağrısı çeşitlerinden yalnızca biridir. Halk arasında genç erkek baş ağrısı olarak da bilinen küme tipi baş ağrısı, çoklukla 20 yaş civarında başlar.
Senede birkaç kez atak şeklinde gelir ve ekseriyetle mevsim geçişlerinde ortaya çıkar. Küme baş ağrısında atak dönemleri 15 ila 45 gün arası sürebilir. Bu süreçte hemen her gün maksimum 45 dakika sürebilen ağrı atakları yaşanır.
Ağrı atakları çoğunlukla günün aynı saatlerinde ortaya çıkar. Bu ataklar 7-8 kez tekrarlayabilir. Atak dönemi sona erince de haftalar hatta aylar boyunca yeni ağrı oluşumu gerçekleşmez.
Küme tipi baş ağrısının en şiddetli baş ağrısı tipi olduğu belirtiliyor. Küme tipi baş ağrısı çeken kişiler, yaşadıkları ağrıyı gözlerinin patlayacak gibi olması, şakaklara bıçak saplanması, kızgın şiş sokulması, başın ve gözlerin dağlanması şeklinde ifade ediyor.
Bu ifadelerden bile küme tipi baş ağrısının ne kadar şiddetli olduğunu anlamak mümkün. Hatta öylesine şiddetli bir baş ağrısıdır ki bu , kişi başını duvarlara vurma isteği ve refleksi gösterebilir, hatta kendini kaybedebilir. Bu ağrının verdiği ıstırapla intihar etmek isteyenler bile olduğu bilinmektedir. Yanıcı ve delici bir duygu hissettiren küme tipi baş ağrısı migrenin aksine bir yere yatıp uzanıldığında daha da kötüleşiyor.
Küme tipi baş ağrısında tek avutucu taraf, ağrının şiddetli ve ani geldiği gibi aynı şekilde hızlıca sona ermesidir. 45 dakikaya kadar süren ataklar da mevcuttur ama küme tipi baş ağrısı genellikle çabuk başlayıp çabuk biter. Tek gözün etrafında ve şakakta yoğun olarak hissedilir.
Ağrıyan taraftaki gözde kızarma, şişme, yaşarma görülür. Göz şişer, küçülür ve hatta göz kapağı düşebilir. Yine ağrı olan taraftaki burun deliğinde tıkanma olabilir. Ağrıyan bölge duyarlı hale gelir ve dokunulduğunda sanki bir yaraya dokunuluyormuşçasına ıstırap verebilir.
Küme tipi baş ağrısına bulantı ve kusma da eşlik edebilir ana bu nadir olarak görülür. Terleme yaşanır. Özellikle baştan göğüse kadar olan bölge sırılsıklam terleyebilir. Ama yalnızca yüzün ağrıyan bölümü de terleyebilir. Küme baş ağrısı sürerken sıkıntı, anksiyete, kalp sıkışması, tansiyon yükselmesi ve çarpıntı da görülebilir.
Küme tipi baş ağrısı yaşayan kişi huzursuzdur. Bulunduğu yerde duramaz. Yerinde duramaz, yatar pozisyonda ise yatamaz, oturamaz, sürekli hareket halindedir. Hasta kendini dışarı, açık havaya atmak ister, balkona çıkar, dolanır ve ne yapacağını bilemez. Kimi, hasta buz dolu bir torbayı başına bastırma hissi içinde olurken kimileri ise neredeyse kaynar suyla başındaki ağrıyı dindirmek arzusu içine girer.
Küme tipi baş ağrısını migrenle karıştırmamak gerekir. Zira küme tipi baş ağrısında belli dönemlerde gelmesi, günün belli saatlerinde gerçekleşmesi ve kendi içinde bir düzenek ve ritim tutturması gibi ayırt edici özellikler vardır. Bu özellikleri ile migren tipi baş ağrısından ayrılır.
Küme Baş Ağrısı Tedavisi
Küme tipi baş ağrısı belirli dönemlerde gelir ve remisyon dönemlerinde uyuklar vaziyette kalır. Hasta bu dönemlerde rahat bir nefes alır.
Küme tipi baş ağrısında kesin belirlenmiş bir tedavi olduğu söylenemez. Tedavideki maksat ağrının şiddetini bir nebze de olsa azaltmak, ağrı süresini kısaltmak ve atakların daha az şiddette atlatılmasını ve belki de engellenmesini sağlamaktır.
Küme tipi baş ağrısı apansız geldiği için aspirin benzeri reçetesiz ağrı kesicileri pek de etkili değildir. Zira ilaç etkisini gösterene kadar ağrı da geçip gider. Triptanlar, oksijen, lokal anestezikler, dihidroergotamin gibi ilaç ve yöntemler, hekimin uygun gördüğü şekil ve dozlarda uygulanabilir.
Bunların dışında bazı önleyici tedaviler de uygulanabilmektedir.
Bazı durumlarda cerrahi müdahale de uygulanabilmektedir ama bu çok tercih edilen bir uygulama değildir. Sadece tedaviye yanıt vermeyen ve ilaç yan etkilerini tolere edemeyen hastalar için son çare olarak cerrahi müdahale uygulanmaktadır.
Cerrahi müdahalede ise küme tipi baş ağrısına sebep olan sinir yollarının kesilmesi işlemi uygulanmaktadır. Bu da küme tipi baş ağrısının en çok hissedildiği göz arkası ve göz çevresindeki sinirler üzerinde uygulanır. Ama bu tip bir cerrahi müdahalenin yüz, çene ve kafanın belli bölgelerinde duyu kayıplarına yol açma riskinden de bahsedilmektedir. En doğru kararı yine hekim verecektir.