Bu madde hiçbir kaynak içermemektedir. Lütfen güvenilir kaynaklar ekleyerek madde içeriğinin geliştirilmesine yardımcı olun. Kaynaksız içerik itiraz konusu olabilir ve kaldırılabilir.
Kaynak ara: "Bessemer ve Thomas Çeliği" – haber · gazete · kitap · akademik · JSTOR (Temmuz 2016) (Bu şablonun nasıl ve ne zaman kaldırılması gerektiğini öğrenin)
Çeliklerin
sınıflandırılması
g
t
d
Üretim yöntemlerine göre
Bessemer ve Thomas Çeliği
Siemens-Martin çeliği
Elektrik ark ve elektrik endüksiyon çeliği
Pota çeliği
Oksijenli konverter çeliği
Vakum çeliği
Puddel ve Kaldo çeliği
Kullanım alanlarına göre
Yapı çelikleri
Takım çelikleri
Soğuk iş–sıcak iş çelikleri
Hız çelikleri
Yay çelikleri
Isıya dayanıklı çelikler
Paslanmaz çelikler
Alaşım durumlarına göre
Alaşımsız çelikler: Sade
karbonlu çelikler
hafif alaşımlı çelikler: Düşük ve orta
karbonlu çelikler
Yüksek alaşımlı çelikler: Yüksek
karbonlu çelikler
Dokusal durum ve metalografik
yapılarına göre
Ferritik çelikler
Perlitik çelikler
Ferritik-perlitk çelikler
Ostenitik çelikler
Martenzitik çelikler
Beynitik çelikler
Ledeburitik çelikler
Ana katkı maddelerine göre
C'lu çelikler
Mn'lı çelikler
Cr'lu çelikler
Ni'li çelikler
Cr-Ni'li çelikler
W'lı çelikler
V'lu çelikler
Kalite durumlarına göre
Kütle çelikleri
Kalite çelikleri
Soy (asal) çelikler
Sertleştirme ortamlarına göre
Hava çeliği
Su çeliği
Yağ çeliği
Fiziksel ve kimyasal
özelliklerine göre
Isıya dayanıklı çelikler
Manyetik çelikler
Korozyona dayanıklı çelikler
Paslanmaz çelikler
Bessemer ve Thomas Çeliği, çeliğin elde ediliş yöntemlerine göre sınıflandırılmış hallerinden birisidir. İlk defa 1856 yılında Henry Bessemer tarafından bulunan çelik elde ediliş yöntemi ardından Thomas Gillchrist tarafından 1876 yılında geliştirilmiş ve bu yöntem ile elde edilen tüm çeliklere Bessemer ve Thomas Çeliği adı verilmiştir.
Henry Bessemer
İçindekiler
1 Tarihi Gelişim
1.1 Bessemer Konverterinden Önce Çelik Üretimi
1.2 Bessemer Konverteri
1.3 Sidney Gilchrist Thomas'in Astar Değişikliği
2 Kazandırdıkları
Tarihi Gelişim[değiştir | kaynağı değiştir]
Bessemer Konverterinden Önce Çelik Üretimi[değiştir | kaynağı değiştir]
Yüksek fırınların gelişimiyle eş zamanlı olarak pik eldesi de hızlanmıştır. Elde edilen dökme demir ile bazı gereç ve donanımlar hızlı bir şekilde yapılabiliyordu ancak çeliğin işlenmiş demirden daha üstün yanları olduğu da biliniyor ve sıvı ham demiri çeliğe dönüştürme çalışmaları da sürüyordu.İlk önceleri üstü açık ocak veya pota içerisindeki sıvı ham demirin yüzeyine oksitleyici gaz üfleyerek karbonun azaltılması ile çelik üretimi gerçekleştirilmişti ancak uzun süren işlemlerden sonra elde edilen sıvı ham demirin ancak %2 lik kısmı çeliğe çevrilebilindiğinden dolayı 19. yüzyılın ortalarında çelik her bakımdan lüks metal konumundaydı.
Bessemer Konverteri[değiştir | kaynağı değiştir]
Bessemer Konverteri
Bessemer Konverteri 1813-1898 yılları arasında yaşamış İngiliz Henry Bessemer'in 1856 yılında bulduğu ve kendi ismini vermiş olduğu yumurta şeklinde ve etrafında kil veya dolomit astarlı bir yüksek fırındır.Fırının alabildiği yük hacmi 8-30 tona kadar değişmekte normal yükleme 15 ton civarı yapılmaktadır.Fırının üst tarafında teknenin gövdesine bağlı olarak bir tarafa doğru eğilmiş yamuk açık bir alan mevcuttur, alt kısmı ise havanın üflendiği delikli kanallardan oluşmaktadır.Tekne komple bir mil üzerine oturtulmuştur ki bu sayede ergimiş çelik eldesinden sonra tekrar ağız döndürülerek yeni sıvı ham demir ilave edilebilsin.Oksitleme işlemi boyunca çelik eldesinde istenmeyen maddeler gaz veya katı curüf şeklinde silikon manganez ve karbon oksit şeklinde ortamdan uzaklaşır.Fakat bir miktar fosfor ve kükürt yanmadan çelik eldesinde bulunmaktadır. Bessemer Konverteri sayesinde çelik üretimi kullanılan ham demirin %50 leri mertebelerine çıkmıştır. Önceleri çeliği sıvı halde tutmayı başaramayan fırınlar bu yöntemle hem istenmeyen maddeleri yakmayı hem de bu yanan maddelerden açığa çıkan enerji ile çeliği sıvı halde tutabilmeyi başarmıştı.Önceleri çok çok uzun ve pahalı olan çelik elde etme yöntemi artık hızlanmış ve daha ucuz hale gelmiş bu sayede çelik kullanımı da üretim sektöründe yerini almıştı.
Sidney Gilchrist Thomas'in Astar Değişikliği[değiştir | kaynağı değiştir]
Sidney Gilchrist Thomas
Henry Bessemer'in bulmuş olduğu fırın sayesinde çelik üretimi hızlanmış ve artmış olsa da yakmayı başaramadığı fosfor ve kükürt çeliğin istenilen özelliklerde eldesini zorlaştırıyordu.Bu durumu 1850-1885 yılları arasında yaşamış yine İngiliz mucit Sidney Gilchrist Thomas'ın, 1876 yılında Bessemer Konvertöründe kullanılan asit astar yerine bazik dolomit astar kullanarak bu sorunu ortadan kaldırmış ve ham sıvı demiri büyük ölçekte yakmayı başarmıştır. Gilchrist Thomas'ın bulduğu bu yeni astarlı konvertöre Gilchrist-Thomas konventörü de denmektedir.
Kazandırdıkları[değiştir | kaynağı değiştir]
Bulunan yüksek çelik üretme yüksek fırını ve daha sonra yapılan astar değişikliği ile bu fırının son halini alması çelik elde etme hızını öncekinden çok daha fazla arttırmış ve çelik alaşımının kullanım alanlarını çok geliştirmiştir, ancak hızlı üretimle elde edilen çeliğin kalitesinin yetersizliği nedeniyle çok uzun ömürlü olmamış piyasadaki yerini daha yavaş ve kaliteli çelik elde edilmek üzere Siemens Martin fırınının 1863 yılında geliştirdiği yönteme bırakmıştır.
Wikimedia Commons'ta Bessemer ve Thomas Çeliği ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır.
İnorganik kimya ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz.
İnşaat mühendisliği ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz.
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Bessemer_ve_Thomas_Çeliği&oldid=24177034" sayfasından alınmıştır
Kategori:
İnorganik kimya taslakları
İnşaat mühendisliği taslakları
Çelik
Metaller
Mühendislik malzemeleri
Yapı malzemeleri
Gizli kategoriler:
Kaynakları olmayan maddeler Temmuz 2016
Tüm taslak maddeler
Sayfa en son 01.02, 3 Aralık 2020 tarihinde değiştirildi.
Metin Creative Commons Atıf-BenzerPaylaşım Lisansı altındadır; ek koşullar uygulanabilir. Bu siteyi kullanarak, Kullanım Şartlarını ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursunuz.
Vikipedi® (ve Wikipedia®) kâr amacı gütmeyen kuruluş olan Wikimedia Foundation, Inc. tescilli markasıdır.