Bir çok başka tanımı var ama “Kötü insan…” diyor Sartre, “kendi varlığını hissedebilmek için başkasının ızdırabına gerek duyandır.”
Almanlar buna “Schadenfreude” derken, Osmanlılar “ŞEMÂTET” demişler.
İkisinin de anlamı aynı aslında, “Başkasının mutsuzluğundan mutlu olmak.”
Etrafımızda bu tanıma uyan ne kadar çok insan var değil mi?
“Başkasının Mutsuzluğundan Zevk Alan İnsanlar” sıralı tam listesi fax makinası kağıdı gibi çıkıyor zihninizden şu an.
Peki, “bu listede ben var mıyım?” sorusunu sorsak kendimize?
En başa adımızı altın harfler falan ve de filan?
Tahmin etmiştim…
Hevesle dinlediğim, hani sonunda da mutlaka kendimi akladığım dedikoduları hatırlayınca şimdi o listede sırıtmazdım bende herhalde ya.
Psikoloji temalı dizilerin reyting rekorları kırmasının, bu kitapların hep çok satanlar listesinde olmasının en birinci sebebi de bana göre bu duygu durumunun en kısa yoldan tatmin edilme çabası.
Yoksa neden insan bir başkasının acılarına çay demleyip mısır patlatma ihtiyacı hissetsin ki?
“Zenginlerin bitmeyen acı ve ızdırapları kıyamam onlara ben kuzucuklar” konulu diziler, insana kendini iyi hissettiriyor. Çünkü adam hem zengin (içten içe ondan intikam alıyorsun), hem de acı çekiyor. Sanki kantin tostçusunun dikkatsiz gününe denk gelmişsin de, tülbent gibi kaşar kesmemiş kadar seviniyorsun o zengini o halde görünce.
Birine “Nasılsın?” diye sorduğumuzda ne kadar mutsuz olduğundan bahsederken o, içten içe zevk aldığımızı hissediyorsak; taziye evlerine ağlayan insan görmek için gidiyor birinci derece yakınlarının ağlamasını görmek için fırsat kolluyorsak; bir araba kazasını uzun uzun izleme ihtiyacı hissediyor, kadın programlarında çocuk kadının kocasından çıkmasın diye heyecanla bekliyorsak gizli “kötü insan” olabiliriz.
İnsanın dış düşmanlar ile baş etmesi hep kolaydır, kendinden ziyade.
O çok sevdiğimiz dizinin yayın saatini kaçırmamak için verdiğimiz çabayı bu kötücül duygudan kurtulmak için göstermeliyiz belki de.
Bir de, çabalarken koynumuzda beslediğimiz yılanlara odaklanmak yerine, bizzat o yılan acaba biz olabilir miyiz ona kafayı takmalıyız.
Yoksa, “bizden başka herkes kötü, herkes bize haksızlık yapıyor oysa biz öyle miyiz.” sarmalında yaşar ruh inşamız için bir tuğla dahi koyamadan göçüp gideriz bu dünyadan.