Sosyal medyada kimi paylaşımları gördükçe, artık pek kullanmadığımız ve unutmaya başladığımız, eskilerin "kulak mollası" dedikleri bir deyimi sıkça zikretmeye başladım. "Kulak mollası" kulaktan dolma bilgilerle mollalık yani bilgiçlik taslayanlar için kullanılan bir deyim.
Kulak mollası, özellikle camilerde hocaları dinleyerek öğrendiklerini satanlar için kullanılırdı. Cami cemaati pandemiden sonra iyice azaldı ama öncesinde de azalmaya başlamıştı. Hatırlarım, çocukluğumda, devrin meşhur hocalarını dinlemek için Kadıköy'den kalkıp Eminönü'ne, Yeni Cami'ye veya Beyazıt'a gidilirdi. Millet rahatça gelebilsin diye pazar günleri selatin camilerde mutlaka vaazlar olurdu. Bu vaazların da müdâvimleri vardı.
Bizde, Cuma ve sâir günlerde namazlardan önce veya sonra devrin nâmdâr hocalarının vaazlar vermesi köklü bir gelenektir. Bu vaazların toplum üzerindeki etkisi, yönlendirmede üstlendiği işlevin farkında olan devletin başındakiler de sözü dinlenen hocalardan, devletin selameti ve toplumun menfaati doğrultusunda vaazlar vermesini ister ve beklerdi.
Bu vaazlar, toplumda müşterek bir bilincin oluşmasında mühim rol oynardı. Vaazlarla halkın dini eğitimi yanında tarih ve edebiyat zevkinin oluşmasına katkıda bulunulurdu. İlaçların yan etkisi olduğu gibi bu vaazların da yan etkisi vardı. O da kulak mollaları yetiştirmesi idi.
Kulak mollası
Hocaların vaazlarını aksatmadan dinleyen, hafızası güçlü kimseler zaman içinde birçok şeyi öğrenirlerdi. Herhangi bir şekilde mektep-medrese görmemiş bu kişiler hafızalarının gücü ile dinlediklerini akıllarında tutar, keçinin olmadığı yerlerde Abdurrahman Çelebilik yaparlardı. Okuma yazma bilmedikleri halde vaazları düzenli takip etmeleri sonucu, medrese mezunu kadar bilgili olanları bile vardı.
Sadece vaazları dinleyerek bilgi sahibi olan bu kişiler arasında bazen kendini kaptırıp hoca olduğunu zannedenler çıkardı. Kendince birtakım hükümler çıkarıp fetvalar vermeye başlayanları da olurdu. Halk, vaazlarda dinledikleri ile bilgiçlik taslayan bu tiplere çok güzel bir isim bulmuştu: Kulak mollası. Mollalığı, kulaktan duyduğu bilgilerle elde ettiği düşünülür ve pek itibar edilmezdi. Kulak mollaları da halkın kendilerine karşı takındığı bu hafif alaycı tavırlara pek takılmaz, duyduklarını anlatmak için fırsat ararlardı ve bulduklarında da heba etmezlerdi.
Molla Google'dan Google Mollası'na
Bilgisayarla ilk tanışmamı ve ilk bilgisayarımı hatırlıyorum. Masa üzerindeki kocaman bilgisayarlar ceplere girecek kadar küçüldü. Dünyanın bilgisini cebimizde taşır olduk. Her şeyi arama motorlarına sorar olduk. Öyle ki hocalarımız bize bir şey sorduğu zaman "Molla Google'a bakın" derdi. Sözlüklerin ve ansiklopedilerin yerini arama motorları almıştı.
Sonra bu iş biraz daha gelişti ve herkes her şeyi googledan öğrenir oldu. Böyle giderse korkarım mektep medreseye ihtiyaç kalmayacak duruma geleceğiz. Her konuda her türlü bilginin bulunduğu bu ortam atalarımızın kulak mollası deyimini de güncelledi: Google mollası.
Bütün bunları neden yazdığımı merak edebilirsiniz. Anlatayım.
Geçenlerde hastanede bir vesile ile beklerken birilerinin konuşmasına istemeden kulak misafiri oldum. Aralarında aşı konusunu tartışıyorlardı. Hallerinden doktor olmadıklarını anladığım kişilerden biri aşı olmayacağını söylüyordu ve kimse aşı olmasın diye de peşinden tavsiyede bulunuyordu. Neden diye soranlara da internet üzerinde araştırma yaptığını ve bu konuda ciddi tartışmalar olduğunu söyledikten sonra kendisinde böyle bir kanaatin oluştuğunu ve kimsenin olmaması gerektiğini söylüyordu. Kendisine neden hastaneye geldiğini, kendi kendini Google yardımıyla tedavi edebileceğini söylemeye niyetlendim, ama;
Sakın nâdâna izhâr eyleme esrârı ey dânâ
Sükût et nezd-i câhilde hâmûş ol kitâb-âsâ
Beytini hatırladım ve bu fikri zihnimden kovaladım. İşte size anlatmaya çalıştığım tam manası ile bir Google mollası.
İnsanlar, din, hukuk, sosyolojiyi geçtik, tıp gibi, uzmanlık isteyen bir alanda bile ancak bir uzmanın söyleyebileceği şeyleri konuşabiliyor, anlayamıyorum. Bir doktorun 10 yıl eğitimin ardından yıllarca süren meslek tecrübesi ile iktisap ettiği bilgiyi, on dakikalık bir Google araştırması veya dinledikleri televizyondan elde ettikleri bilgilerle ahkam kesen bu mollalarla ne yapacağız, bilemiyorum. Bir de sosyal medya hesapları yardımıyla, aslı astarı olmayan bilgiyi yayma da işin içine girince durumun vahametini düşünmek bile istemiyorum.
Şâir-i merhûm Nâbî'in dediği gibi;
Etme ar öğren oku ehlinden
Her şeyin ilmi güzel cehlinden
Kemâl-i cehl ile da'vâ-yı irfan eyleyenlerin bol olduğu bir devirde yaşıyoruz. Herkesin bilgiçlik tasladığı zaman Şeyh Gâlib'i dinleyeceğiz;
Gel ârif ol ki marifet olsun tecâhülün
Sükut hiçbir devirde günümüzdeki kadar değerli bir erdem olmamıştı. Artık konuşmasını değil, susmasını bilen insanlar arıyoruz.
İsmail Güleç
Yasal Uyarı: Yayınlanan köşe yazısı/haberin tüm hakları Turkuvaz Medya Grubu’na aittir. Kaynak gösterilse veya habere aktif link verilse dahi köşe yazısı/haberin tamamı ya da bir bölümü kesinlikle kullanılamaz.
Ayrıntılar için lütfen tıklayın.
Etiketler Yeni Cami Kadıköy Eminönü Beyazıt Kulak mollası Google Mollası cuma
üye olmadan yorum yazmak istiyorum üyeyim giriş yapmak istiyorum
iptal
kalan karakter 1000
yorumla
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan FİKRİYAT veya fikriyat.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
YAZAR ARŞİVİ
İyi, doğru ve güzel düşünmek sıradan eylem değildir
Mayıs 24, 2021
Z ama kuşağı değil
Mayıs 21, 2021
Araplar Türkleri sevmez mi?
Mayıs 16, 2021
Bayram namazı salâsı
Mayıs 13, 2021
Masal deyip geçmeyin!
Mayıs 10, 2021
Kadir gecesinde Mevlevîler
Mayıs 07, 2021
Cami cemaati olmak
Mayıs 02, 2021
Mâniler, sadece mâni değildir!
Nisan 29, 2021
YAZARIN TÜM YAZILARI
MEALLİ HATİM
İshak Danış ve Nüvit Candaner’in sesinden Mealli Hatim
KÜLTÜR SANAT
Necip Fazıl'a göre şiir nedir, şair kime denir?
Mayıs 25, 2021
İbn Haldun'un Mukaddimesi'nden 20 alıntı
Mayıs 24, 2021
İyi, doğru ve güzel düşünmek sıradan eylem değildir
Mayıs 24, 2021
GALERİ
Şiir sözlüğü
Kasım 29, 2021
Nu Varyantı Belirtileri Neler? Süper Varyant Omicron nedir?
Kasım 29, 2021
10 maddede müzik dehası Hammamizade ve miras bıraktığı eserler...
Kasım 29, 2021
PODCAST
İslam’dan edebiyata kadar en özgün konuların podcastleri
FİKRİYAT GÜNDEM
Ömer Halisdemir o kahramanlığı göstermese ne olurdu?
Temmuz 16, 2020
15 Temmuz gecesi ile ilgili öne çıkan detaylar
Temmuz 16, 2020
Siyonist saldırıların hatırlattıkları…
Mayıs 26, 2021
On birinci emir
Mayıs 16, 2021
Daha atılacak çok taş, paylaşılacak çok gerçek var!
Mayıs 15, 2021
SİYASET
Mayıs 27, 2019
Demokrasi tarihinde kara bir leke: 27 Mayıs
Mayıs 20, 2021
Malcolm X'ten hafızalara kazınan 20 alıntı
Mayıs 3, 2021
Japonya Fukuşima felaketine rağmen nükleer enerjiden vazgeçmemekte kararlı
Nisan 13, 2021
‘Suçsuz isem, niye darbe yaptınız?..’
İSLAM DÜNYASI
Mayıs 21, 2021
Ateşkes ve sonrası
Mayıs 17, 2021
İntifada nedir? Birinci ve İkinci İntifada’da ne oldu? Üçüncü İntifada kapıda mı?
Mayıs 16, 2021
Filistin direnişinin abidesi: İzzeddin el-Kassam kimdir?
Mayıs 14, 2021
Nekbe’nin 73. yılı… Sessizliğin ardına gizlenenler siz nasıl öleceksiniz?
Şiir sözlüğü
Edebiyat
Nefs ve Akıl: Nefs Kötülüğü mü emreder?
Yazarlar
Osmanlı tarihinin en güçlü üç valide sultanı
Tarih
10 maddede müzik dehası Hammamizade ve miras bıraktığı eserler...
Biyografi
İslam uygarlığında Müslüman alimlerin icat ettiği saatler
Tarih
Türkiye'nin görülmesi gereken kanyonları
Yaşam
2021 Fikriyat. Tüm hakları saklıdır.
Anasayfa Gündem Listeler Fikriyat Özel Kur'an-ı Kerim Akademik Fotoğraf Galeri Fikriyat TV Yazarlar Gizlilik Bildirimi Künye