Antep bağrında binlerce sır ve kadim hikayeler saklayan bir şehir. Öyle ki bazen önünden geçtiğimiz ve basit bir taş yığını sandığımız mekanlarda insanoğlunun en eski hikayeleri, tüm esrarıyla anlatılmayı bekliyor.
Size bugün bu mekanlardan birisi olan Dülük köyünde yer alan Mitras Tapınağından ve ören yerinden bahsedeceğim. Tapınak bir mağara kompleksinden müteşekkil, yer yer mağaranın içi oyulup duvarları törpülenmiş olsa da Hristiyanlardan kalma birkaç haç sembolü dışında ilk bakışta burasının bir tapınak olduğunu anlatacak hiçbir emare yok. Lakin bu kutsal alanın hikayesi çok eskilere gidiyor; Hristiyanlıktan, Mitratapıcılığından hatta Roma İmparatorluğundan bile eskiye.
İlk olarak Hurrilerin hava ve fırtına tanrısı Teşup’a adanmış bir kutsal alan olan bu yerde çeşitli ritüeler gerçekleştiriliyordu. Zamanla bir yerel tanrı olan Teşup, Roma döneminde Jüpiter Dolichenus adını alarak bir gizem kültü tanrısına dönüştürüldü. Yunanlılar, Jüpiter Dolichenus’a Zeus Dolichaios adını verdiler yani Dülüklü Zeus. Bizim Dülüklü Zeus yalnız Roma’ya ve Yunan’a gitmedi, Persler zamanında Ahura Mazda ile özdeşleştirilerek tüm kadim İran’da ilk evrensel tanrı fikrine kaynaklık etti. Anlayacağınız bu Antepli hemşehrimizin namı dört bucağa yayıldı.
MS 2. yüzyılda tablo daha ilginç bir hal aldı. Bütün Roma İmparatorluğunda; Hristiyanlığa rakip olarak, İran kökenli bir din olan Mitraizm yayılmaya başlamıştı. Kadınların girmesinin yasak olduğu bu dinde ayinler gizlice erkekler arasında yapılıyordu. Mitra tarikatının bu gizli ayinlerinin yapıldığı bugün bildiğimiz en büyük yer Dülük tapınağıdır. Mitra tarikatına mensup Romalı askerler bu tapınakta toplanıp siyah cübbe giyen bir rahip önderliğinde boğa kurban etmek gibi birçok ezoterik ayin düzenliyordu. İlerleyen yıllarda Hristiyanlık bütün Roma İmparatorluğuna hakim olunca Mitraizm yer altına çekilip kaybolmaya başladı. Lakin Mitraizm’in uzantıları olan birçok ezoterik tarikat tarihin farklı dönemlerinde Orta Doğu, Balkanlar ve Avrupa’da farklı isimlerle tekrar zuhureti.
Dülük tapınağı Mitraizmin yok oluşa geçmesinden sonra uzun süre Hristiyan keşişler tarafından kullanıldı ve tapınağın Mitraizm’den kalma izleri Hristiyanlar tarafından tahrip edildi. Bölgeye Müslümanların gelişi ile tapınağın yer aldığı kutsal alan farklı anlamlar kazandı. Tapınağın hemen karşısında yer alan tepe, Dülük Baba tepesi adıyla Müslümanlar tarafından kutsal kabul edildi. Dülük Baba, uzun yıllar boyunca evlenmek isteyip de evlenemeyen bekar erkeklerin dilekte bulunduğu bir evliya yatırı halini aldı.
Jüpiter Dolichenus’tan Dülük Babaya, Antepli Zeusumuzun hikayesi işte böyle. Lakin özünde en saf haliyle insana ait olan, hayatın getirdiklerine karşı bir çıkar yol arayışı var her zaman. Hasadının bereketli olması için yalvaran bir Hitit köylüsünden, hayatın gizemli anlamlarını arayan bir Romalı askere ve evlenmek isteyen bir Türkmen delikanlısına kadar hep insana özgü bir umut ve arayışın hikayesi...