Türkiye, yatırımcılar için son derece elverişli bir iş ortamı sunmaktadır. Türkiye’deki yabancı sermaye mevzuatının temelinde, ayrım gözetmeme ve eşit muamele ilkeleri yatar. Yabancı yatırımcılar yerli bir şirketle aynı konuma sahiptirler. Yabancı sermayeli bir şirketin sermaye veya yönetim yapısı içinde Türk katılımcı olmasını gerektirecek herhangi bir hüküm bulunmamaktadır; bir şirket %100 yabancı sermaye ile kurulabilir. Hemen hemen bütün sektörler yabancı yatırıma açıktır. Ancak tüzel kişilik olarak gayrimenkul veya mülkiyetten gayri aynî haklar edinmek isteyen yabancı yatırımcılar için belirli bazı kısıtlamalar bulunmaktadır. Son zamanlarda yapılan değişikliklere göre gayrimenkul veya mülkiyetten gayri aynî haklar edinmek isteyen yabancı sermayeli şirketler bu tür yatırımları, bu yatırımlara ilişkin faaliyetlerin ana sözleşmelerinde, şirketin amaçları arasında yazılı olması şartıyla yapabileceklerdir.
Türkiye’de iş kurmanın ilk adımı, Yerel Ticaret Odası bünyesinde bulunan yerel Ticaret Sicil Memurluğunda “İş Kayıt Formu” doldurmaktır.
Aşağıdaki belgelerin Ticaret Sicil Memurluğu’na teslim edilmesi gerekmektedir. (Ortakların gerçek veya tüzel kişi olmalarına bağlı olarak talep edilen evraklar değişebilmektedir.)
Noterden tasdikli şirket ana sözleşmesi
Sermaye, ortaklar tarafından kuruluş anında yatırılıyorsa, bankadan alınmış ödeme makbuzu
Taahhüt edilen sermayenin on binde dördü tutarında Rekabetin Korunması Fonuna yapılan ödemeyi gösterir banka makbuzu
Şirketi temsil ve ilzam yetkisine sahip kişilerin imza sirküleri ve pasaport fotokopileri (Türk vatandaşları için nüfus sureti ve ikametgâh senedi)
Gerçek kişi olan hissedarların fotoğraf ve pasaport fotokopileri
Vergi Dairesine Kayıt
Kayıt olunacak gün veya kayıt tarihinden bir gün önce, şirketin merkezinin yerleşik bulunduğu yerdeki vergi dairesine başvuru yapmak gerekmektedir. Vergi kayıt numarası alınır ve şirketin yasal defterleri noter tarafından onaylanır. Noterden tasdikli kira kontratıyla birlikte imza sirküleri ilgili vergi dairesine teslim edilmelidir.
Bu kayıt işlemlerini müteakip kuruluş prosedürleri tamamlanır ve şirket faaliyetlerine başlayabilir. Yukarıdaki kayıt işlemleri tahminen 2-3 işgünü içinde tamamlanmaktadır.
Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü'ne Başvuru
Kuruluş işlemi tamamlandıktan sonra, bilgi vermek üzere Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğüne başvuruda bulunulur.
Uluslararası şirketler Türkiye’deki faaliyetlerine, yatırım geliştirme stratejilerine bağlı olarak değişik biçimler altında başlayabilmektedir. Türkiye’de en yaygın işletme türleri şunlardır:
Limitet Şirket (Ltd. Şti.)
Limited şirketler en az 2 en çok 50 ortaklı olmak üzere gerçek veya tüzel kişilerce kurulurlar. Asgari sermaye tutarı 5000 TL (4202 ABD Doları) dir. Her ortak en az 25 TL veya 25 TL’nin katları kadar sermaye taahhüdünde bulunur. Limited şirketler bankacılık ve sigortacılık sektörlerinde faaliyet gösteremezler.
Anonim Şirket (A.Ş.)
Bir anonim şirket, en az beş gerçek veya tüzel kişinin ortak olarak katılımıyla kurulur. Bir anonim şirketin kuruluşu için gerekli asgari sermaye tutarı 50,000 TL (42.017 Amerikan Doları) dır. Hisse senetlerinin nominal değeri 0,01 TL’den az olamaz.
Şube Şirketler
Yabancı bir kuruluşun şubesi ayrı bir tüzel kişilik değildir. Şubenin resmi işyeri ünvanı, “şube” ibaresini taşımalıdır. Yabancı banka ve sigorta şirketlerinin şubeleri özel kurallara tabidir. Şube kuruluşu için asgari bir sermaye şartı yoktur.
İrtibat Büroları
İrtibat bürolarının Türkiye’de özel bir statüsü vardır. Herhangi bir ticari faaliyette bulunmalarına izin verilmemektedir. Türkiye’deki faaliyetleri, Türkiye’deki yatırım imkanları hakkında bilgi toplamak ile pazar araştırması ve fizibilite çalışmalarıyla sınırlandırılmıştır.
Türkiye'de Çalışma İzni Almak
Türkiye’de çalışma izni için gereken başvuru Türkiye’den veya yurt dışından yapılabilir:
Türkiye dışında ikamet eden yabancı uyruklular, ikamet ettikleri/vatandaşı oldukları ülkedeki T.C Büyükelçiliği/Konsolosluklarına başvuruda bulunabilirler.
Türkiye’de geçerli bir oturma iznine (eğitim amaçlı olanlar hariç en az 6 ay süreyle geçerli olmak kaydıyla) sahip olan yabancı uyruklular, doğrudan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na başvuru yapabilirler.
İzin verilmesi 6-8 hafta sürer.
Onaylandığı takdirde, başvuru sahibi telefon veya e-posta yoluyla haberdar edilir
Çalışma Vizesi işlem ücreti (iadesi yoktur)
Çalışma İzni işlem ücreti (iadesi yoktur)
Çalışma izni ve çalışma vizesine sahip yabancı uyruklular, ikamet izni almak için Türkiye’ye giriş yaptıkları tarihten itibaren 30 gün içerisinde Emniyet Müdürlüğü Yabancılar Şubesi’ne başvurmak zorundadır.
Türkiye’de Çalışma İzni Başvurusu Yapan Yabancı Uyruklular
Türkiye’de geçerli bir oturma iznine (eğitim amaçlı olanlar hariç en az 6 ay süreyle geçerli olmak kaydıyla) sahip olan yabancı uyruklular, doğrudan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na başvuru yapabilirler.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na hitaben yazılmış çalışma izni başvuru dilekçesi
Yabancı ülke vatandaşı personel başvuru formu
Pasaportun noter tasdikli Türkçe tercümesi
Öğrenim belgesinin noter tasdikli Türkçe tercümesi
Özgeçmiş
Şahsı istihdam edecek kurum tarafından yapılmış yazılı çalışma izni talebi
Bir önceki yıla ait bilanço, kâr-zarar hesaplarını gösteren vergi dairesi onaylı belge
Doğrudan yabancı yatırımlar söz konusu olduğunda, kurumun en son sermaye ve hissedar yapısını gösterir Ticaret Sicil Gazetesi veya bizzat kurum tarafından onaylı nüshası
Şahsın mimar veya mühendis olması durumunda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Yükseköğretim Kurulu ve Türk Mimar ve Mühendisler Odası’nın onayını istemektedir
Yatırım Teşvikleri
Üretim, hizmet ve enerji sektöründeki yatırımların yanı sıra ihracatı artırmak amacıyla yatırım teşvik sisteminde sık sık değişikliğe gidilmektedir. Yerli ve yabancı yatırımcılar, aşağıdaki teşviklerden eşit oranda faydalanabilmektedir: