OCT ANJİYO (OCTA) yöntemi, çekimi sırasında damardan hiçbir ilaç verilmediği için kişiye hiçbir zararı olmayan, sarı nokta ve retinanın damarlarının çok yeni ve üst düzey bir görüntüleme tekniğidir. 2015 yılı içinde OCTA cihazının geliştirilmesi çalışmaları olumlu sonuçlanmış ve kliniğimde ilk kez uygulamaya geçilmiştir. Angioanalytics programı kullanan OCTA, hasta damarından hiçbir ilaç vermeden saniyeler içinde özel bir kamera aracılığıyla retina damarlarını görüntüleyerek, sarı nokta hastalığının kuru ve ıslak tip ayrımını yapılabilmektedir. Diyabetik hastalarda ve retina damar tıkanıklıklarında, retina merkezindeki yeni damar oluşumları ve beslenmeyen bölgeler, OCTA yöntemiyle kesin ve net bir şekilde saptanarak anjiyo sonuçlarına göre en uygun tedavi yöntemi seçilmektedir.
Sarı Noktaya İPS Hücre Nakli
12.Eylül.2014 tarihinde Japonya’nın Kobe şehrinde Dr.Kurimoto tarafından dünyada ilk kez 70 yaşındaki ileri dönem sarı nokta hastasına induced pluripotent stem (İPS) hücre nakli uygulandı. Öncelikle, hastanın kendi cilt hücrelerinden laboratuvar ortamında İPS hücreleri hazırlanarak retina pigment epitel (RPE) hücresine dönüştürüldü. Bu işlem, Kyoto Üniversitesinden 2012 Nobel ödülü sahibi Dr.Yamanaka’nın yönteminden yararlanılarak yapıldı. İPS hücrelerinin zararlı etkisinin olmadığı önceden maymun deneyleriyle araştırıldı. Retina altına İPS hücre nakli ameliyat yönteminde şu anda görmenin iyileştirilmesi hedeflenmemektedir. İlk hasta cerrahisinin amacı, İPS hücrelerinin göze zarar verip vermediğinin test edilmesidir. İPS yöntemini yetkili otoriteler henüz onaylamamıştır.
Göziçine İlaç Seçenekleri
Son on yıldır yaşa-bağlı sarı nokta hastalığı ıslak tipinin göziçine iğne tedavisinde kullanılan bevacizumab (altuzan veya avastin), beş yıldır uygulanan ranibizumab (lucentis) ve geçen yıl başlanan aflibercept (eylea) ilaçları arasında görsel işlev yönünden benzer sonuçlar alındığı bilinmekteydi. Her üç ilacın da ortak yanı, sarı nokta hastalığının ıslak tipinden sorumlu olan VEGF proteinini zararsız hale getirmektir. Yeni açıklanan çalışmalarda, yukarıda adı geçen üç anti-VEGF ajanın tedavi sonrası görsel sonuçlarının benzer olduğu, fakat anatomik iyileşme yönünden aflibercept lehine bir farkın ortaya çıktığı anlaşıldı. Ayrıca, aflibercept ilacının etki süresinin iki ay devam etmesi nedeniyle uygulanan toplam iğne sayısının diğer iki ilaca göre daha az olması da anlamlı bulundu.
Hangi İğne Daha İyi?
Son yıllarda sıklığı artan yaşa-bağlı makula dejenerasyonu (sarı benek veya sarı nokta) hastalığının ıslak tipinde yeni ilaçlar geliştiriliyor. Göz içine iğne tedavisinde kullanılan ilaçlardan olan bevasizumab, ranibizumab ve aflibercept tedavi sonuçları CATT, IVAN, VIEW gibi birçok çalışmada karşılaştırılmıştır. Bu ilaçların tedavideki etkinlikleri, görme kalitesinin korunması ve yan etkileri yönünden benzer sonuçlar verdikleri anlaşılmıştır. Bazı farklılar olsa da bir ilacın diğerine mutlak üstünlüğü henüz bulunamamıştır.
Göz içine iğne tedavisinden sonra ölüm riski, kalp krizi, beyin kanaması ve felç gibi komplikasyonlar yönünden yukarıda belirtilen ilaçların farklarının olmadığı ve güvenle kullanılabileceği bildirilmiştir.
Vitamin ve Göz
2013 yılında yayınlanan AREDS2 çalışmasında, yaşa-bağlı makula dejenerasyonu koruyucu tedavisi için orijinal formülden çıkartılan A vitamini yerine lütein (10mg) ve zeaksantin (2mg) eklenmesinin yararlı olduğu önerildi. AREDS'in ilk çalışmasında ise, doktor kontrolünde yüksek doz A, C, E vitaminleri ve çinkonun ağızdan tablet yoluyla alınmasının yaşa-bağlı sarı benek hastalığının kötüleşme hızını 25% oranında azalttığı bildirilmişti. Yeni AREDS2 formülünün de bu hastalığın kötüleşme hızını azalttığı saptandı. On yıl süreyle gün aşırı E vitamini alan 40,000’e yakın sağlık çalışanında yapılan başka bir çalışma sonucunda, sadece E vitamini alınmasının yaşa-bağlı sarı benek hastalığı riski yönünden faydalı veya zararlı bir etkisi olmadığı anlaşıldı.
Sarı Benek Tomografisi
Son yıllarda daha sık rastladığımız makula dejenerasyonu tanısı için, sarı benek tomografisi (MAKULA SD-OCT) tetkikinin yapılması gereklidir. Ayrıca şeker hastalığındaki retinopati rahatsızlığında, makula ödemini saptamak ve retina toplardamar tıkanıklıklarında da tedaviyi yönlendirmek için SD-OCT çekilmesi önerilmektedir. 800nm dalga boyundaki infrared ışığın, sarı benekten yansıma hızının ve yoğunluğunun bilgisayar ortamında değerlendirilmesiyle yapılan SD-OCT, ölçüm tekniğine göre ultrasona benzediği için radyasyon içermez ve bu nedenle zararsızdır. SD-OCT'nin çok hassas olması nedeniyle, fotoreseptör hücre özelliklerinin değerlendirilmesi, tedavi sonrası olası görsel sonuçları makula hastasına açıklama olanağı sağlamaktadır.
Kök Hücre Nakli
STARGARDT’S MAKULA DİSTROFİSİ’nde kök hücre tedavisine ABD’nde bu yıl başlandı. ACT tarafından desteklenen çalışmaya Wills Göz Enstitüsü’nde devam ediliyor. Uygulamada 100,000 adet insan embryonik kök hücresi kullanıldı. Kök hücreler laboratuvar ortamında retina pigment epitel hücrelerine dönüştürülerek retina altı boşluğa ameliyatla verildi. Benzer bir çalışma, 2012 yılında Jules Stein Göz Enstitüsü tarafından Lancet dergisinde yayınlandı (Embryonic stem cell trials for macular degeneration: a preliminary report. Schwartz SD ve ark. Lancet. 2012 Feb 25;379(9817):713-20). Kök hücre çalışmalarının retina ve makula hastalıkları tedavisindeki uzun dönem sonuçları henüz bilinmemekte olup tedavi yöntemi henüz onaylanmamıştır.
Glokom ve SD-OCT
GLOKOM (karasu, göz tansiyonu) hastalığında ilk ve en çok etkilenen hücre grubu olan retina ganglion hücrelerinin kalınlığı SD-OCT cihazıyla incelenir. Glokomun tanısında, ilaç tedavisinin etkinliği, lazer ve cerrahi kararlarının alınmasında da SD-OCT sonuçları yol göstericidir. Göz tansiyonunun normal ölçüldüğü glokomda bilgisayarlı görme alanıyla beraber SD-OCT sonuçları değerlendirilerek tanıya varılır. Glokom hasarının takibinde, SD-OCT'yle hesaplanan retina ganglion hücre sayısı değişimlerindeki farklılığın, çukurlaşma oranı değişimlerine göre çok daha önemli olduğu ve sağlıklı bireylerde retina ganglion hücre sayısı bir milyon civarındayken, erken görme alanı bozukluğu olan glokom hastalarında bu sayının yüzde otuz oranında azaldığı saptanmıştır.
Yapay Retina Onaylandı
Biyonik göz olarak bilinen ve tavuk karası hastalığının (retinitis pigmentosa) tedavisinde uygulanan yapay retina ameliyat yöntemi (Argus II Retinal Prosthesis System), ABD ve Avrupa ülkelerinde onaylandı. Tedavi yapılan hastalarda görme artışının henüz istenilen düzeyde olmaması ve yöntemin komplike/pahalı teknoloji içermesi nedeniyle henüz yaygınlaşmayan bu yöntemde fayda/maliyet oranı hastanın aleyhinedir. Ameliyat sonrası görüş kalitesi siyah-beyaz görüntüyle sınırlıdır. Üç boyutlu ve renkli görme henüz sağlanamamıştır. Yapay görüşün, 60 elektrod içeren yapay retinadaki elektriksel aktivitelerin yüksek teknoloji yardımıyla düzenlenerek, görme siniri hücrelerine ve beyindeki görme merkezine iletilmesi sonucu ortaya çıktığı bildirilmiştir.
Sarı Benek ve Kök Hücre
Makula dejenerasyonu olarak ta bilinen yaşa bağlı sarı nokta (sarı benek) hastalığının nedeni kesin olarak anlaşılamamasına rağmen başlıca risk etkenleri arasında kişinin yaşı ve kalıtım gelmektedir. Bu hastalıkta hasar retina pigment epitelinde (RPE) başlar daha sonra fotoreseptörler kaybolur.
Hastalığın tedavisi için RPE, retina, ve kök hücre nakli çalışmaları yirmi yıl önce başlamış olmasına rağmen ileri derecede hastalığı olan insanlar üzerinde klinik araştırmalar devam etmektedir. Kök hücrenin retina ve makula hastalıklarında kullanımı henüz yetkili kurumlar tarafından onaylanmamıştır.
Yeni İğne Tedavisi
Bir füzyon proteini olan AFLIBERCEPT (Eylea, VEGF Trap-Eye) ilacı, ıslak tip yaşa-bağlı sarı nokta hastalığı tedavisinde kullanılmak üzere ABD’nde onaylandı. FDA tarafından onaylanan yeni ilaç, bevacizumab (avastin, altuzan) ve ranibizumab (lucentis) ilaçları gibi göz içine enjeksiyon yoluyla kullanılıyor.
Islak tip sarı nokta hastalığında sızıntıdan ve yeni damar oluşumundan sorumlu olan VEGF proteinlerine bağlanarak etkisiz hale getiren aflibercept proteini dört haftada bir toplam üç kez göz içine iğne yoluyla verilerek etkisini gösteriyor. İdame dozları ise sekiz haftada bir yapılıyor.
Beslenme Önemli mi?
EVET. Yaşa bağlı sarı benek hastalığında akdeniz diyetinin olumlu rolü bilinmektedir. Akdeniz diyeti, balık içeren sebze ve meyve ağırlıklı bir beslenme şeklidir. Yeşil sebzelerin içinde bulunan lutein maddesinin yaşa bağlı sarı benek (sarı nokta) hastalığının ilerleme hızını yavaşlattığı düşünülmektedir.
Kırmızı et ve tereyağı gibi kolesterol içeren besinler ise bu hastalıkta olumsuz rol oynamaktadır. Trans-doymamış yağları içermeyen, fakat omega-3 yağ asitlerinden ve zeytinyağından zengin diyetin ise sarı nokta hastalığı riskini azalttığı bildirilmesine rağmen, yeni yayınlanan AREDS2 çalışmasında ise hap yoluyla alınan omega-3 yağ asitlerinin hastalığın yavaşlatılması üzerinde bir etkisi olmadığını göstermiştir.
Şeker Hastalığı ve Göz
Şeker hastalığına bağlı yaygın makula (sarı benek, sarı nokta veya sarı leke) ödeminde, göziçine bevasizumab (avastin) iğne tedavisiyle iki yıl süre içinde görmeyi korumanın mümkün olduğu gösterildi. Diğer çalışmalarda ise göziçine bevasizumab iğne tedavisinin şeker hastalığına bağlı yeni damar oluşumlu göz tansiyonu (neovasküler glokom) hastalarında, ve ranibizumab iğne tedavisinin de şeker hastalığına bağlı sarı benek kalınlaşmasında olumlu sonuç verdikleri anlaşıldı.
Göziçine iğne tedavisi, şeker hastalarında da yaşa-bağlı sarı benek hastalarında olduğu gibi güvenle ve etkili bir şekilde uygulanabilmektedir.
Güneş ve Sarı Benek Hastalığı
Güneş ışığında varolan ultraviyole B dalgası (UV B 280-315nm) hücre DNAsına doğrudan zararlıdır. UV A (315-400nm) ise dolaylı yoldan DNAyı parçalar. Bazı çalışmalarda, güneş ışığıyla sarı nokta (sarı benek) hastalığı arasında doğrudan bir ilişki tespit edilememiştir. Diğer bir çalışmada ise gençken bir günde 5 saatten fazla yaz güneşine maruz kalanlarda ise sarı nokta hastalığı riski oluştuğu bildirilmiştir.
Riskin azaltılmasında C, E vitaminleri ve zeoksantinden zengin besinleri tüketmek yararlıdır. Güneş ışığından korunmak için şapka takmanın ve filtreli güneş gözlüğünün etkili olduğu tartışılmaz bir gerçektir.
Kan Sulandırıcı İlaçlar
Almanya’da yapılan bir çalışma, yaşa bağlı sarı nokta hastalığında kan sulandırıcı ilaçların, retina altındaki geniş kanamaları tetiklediğini göstermiştir. Amerikan Oftalmoloji Dergisinde 23.Kasım.2009da yayınlanan çalışmada sarı nokta hastalarında hipertansiyonun retina altı kanama riskini arttırdığı belirtilmiştir.
Diğer yandan, hayati yönden önemi bulunan kan sulandırıcı ilaçların kalp ve beyin hastalıklarında yaygın olarak kullanıldığı ve ilacı veren doktora sormadan tedaviyi sonlandırmanın ölümle sonuçlanabilecek ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceği bilinmektedir.
Gözde Gen Tedavi
Gen tedavi çalışmaları, gözdeki kalıtsal hastalıkların tedavisinde çığır açmaktadır. Tavuk karası hastalığının (retinitis pigmentosa) bir çeşidi olan Leber'in konjenital amarozisine (LCA) bağlı kör doğan 8-44 yaş arasındaki 12 hastada yapılan gen tedavisi başarılı sonuç vermiştir.
Bennett ve ark. tarafından Lancet dergisinde yayınlanan çalışmada, gen tedavi sonrası görmenin subjektif ve objektif ölçütlerine göre iyileşme saptandığı anlaşılmıştır. Retinanın kalıtsal hastalıklarında, gen tedavinin onaylanmasının çok uzak bir süreç olmadığı düşünülmektedir.
Geri İleri
Play Pause
SARI BENEK: SORU-CEVAP
HÜRRİYET Gazetesi Sağlık Muhabiri Sayın MESUDE ERŞAN tarafından sarı benek hastalıkları hakkında sorulan sorular ve cevaplarım şu şekildedir;
Sarı nokta hastalığını basitçe hatırlatır mısınız?
Sarı nokta (sarı benek, sarı leke veya makula olarak ta bilinir) retinanın merkezi bölgesine verilen isimdir. Detay ve renkli görmeden, ayrıca kontrast duyarlığından sorumludur. Makula hastalığının en sık görüleni yaşa bağlı olanıdır. 50 yaşından sonra daha sık görülür. Hastalık halinde makulanın işlevi bozulduğundan kişi okuyamaz, televizyon seyredemez ve araba kullanamaz. Sarı nokta hastalığının ileri aşamasında renkli görme ve kontrast duyarlığı da bozulur. Hastalık genellikle görme kalitesinde bozulmayla başlar, eğri görme, ışık çakmaları, siyah noktalar belirir ve tedavi edilmezse merkezi görme kaybıyla sonuçlanır. Kuru ve ıslak olmak üzere iki tipi vardır. Kuru tip daha sık görülür, fakat ıslak tip daha çok görme kaybına neden olur. Kuru veya ıslak tip arasındaki ayrım, damlalı retina muayenesi, makula OCT ve gerekirse anjio tetkikleriyle yapılır.
Ülkemizde sıklığının arttığından söz ediyorsunuz… Bunun tek nedeni yaşlanmamız mı? Başka faktörler var mı?
Makula hastalığının ülkemizde son yıllarda artmasının en önemli nedeni toplumun yaşlanması olduğunu düşünüyorum. Fakat, sigara, düzensiz ve fast food tarzı beslenme, şişmanlık, hareketsiz yaşam tarzı ve hastalık tanı yöntemlerinin gelişmesi hastalığın daha sık görülmesinde diğer etkenler arasında sayılabilir.
İlginç olan yaşlanan bir toplum olan ABD’nde hastalığın görülme sıklığının azalmaya eğilim gösterdiği, bunun da nedeninin hastalığa karşı toplumsal duyarlılıkla risk etkenlerinin azaltılabileceği öne sürülmektedir. Devamı
JW Player goes here
HELSİNKİ BİLDİRGESİ (1964)
Madde 3. Hekimin görevi, üzerinde tıbbi araştırma yapılan gönüllüler de dahil olmak üzere insan sağlığını korumak ve geliştirmektir. Hekimin bilgisi ve vicdanı bu görevin yerine getirilmesine adanmıştır.
Madde 5. Tıbbi ilerlemeler, insanlar üzerinde yapılan araştırmalara dayanır. Tıbbi araştırmalarda yeterince temsil edilmeyen popülasyonlara, araştırmaya katılım konusunda uygun erişim sağlanmalıdır
ŞEKER HASTALIĞI VE GÖZ
Şeker hastalığının, toplumun en az 5% ’ini etkilediği bildirilmiştir. Ülkemizde yapılan TURDEP çalışması, bu oranın yıllar geçtikçe arttığını ve 10%'a yaklaştığını göstermektedir. Türkiye'de 7-8 milyona yakın şeker hastası olduğu ve bir milyonun üzerinde hastanın İstanbul'da yaşadığı tahmin edilmektedir. Her iki şeker hastasından birisinin gizli şeker hastası olması nedeniyle önemli bir halk sağlığı sorunu söz konusudur.
Şeker hastalığı en sık göz ve böbreği etkiler. Gözde ise hedef doku retinadır. Retina tabakasının merkezinde olan makula (sarı benek) bölgesinin hastalığı ise şeker hastalığında rastlanılan görme kayıplarından sorumludur. Bu hastalarda gelişen sarı benek kalınlaşması (makula ödemi), zamanında ve uygun yöntemle tedavi edilmezse körlük yapabilir.
Erken tanı ve doğru tedaviyle körlüğü %90 oranında engellemek mümkündür. Göz içine iğne tedavileri ve argon lazer, şeker hastalarında sadece göz hastalığını yavaşlatmak ve durdurmakla kalmayıp, görmenin artmasını sağlamaktadır. Bu nedenle, erken tanı ve tedavi için şeker hastalarının en az yılda bir damlalı gözdibi muayenesi yaptırmaları zorunlu olmalıdır. Devamı
YASAL SORUMLULUK REDDİ
Bu web sitesinde okuduğunuz ve gördüğünüz içerik, ürünler ve hizmetler sadece konusu geçen göz sağlığıyla ilgili bilgi ve eğitim vermek amacıyla, ve davetimiz üzerine Sayın Doç.Dr.Yusuf Durlu tarafından hazırlanmıştır. Web sitemizdeki sağlıkla ilgili içerik, ürün ve hizmetler kesinlikle tıbbi danışmanlık, tanı, tedavi ve reklam amacını taşımamaktadır. Eğer varsa, kendinizin veya yakınlarınızın hastalığının tanısı ve uygun tedavisi için her zaman konusunda uzman tıp doktoruna danışmanız gerekmektedir. Bu web sitesinde okuduğunuz içerik size uygun olmayabilir. Bu nedenle web sitemizdeki içerik, ürün ve hizmetleri okuyarak tanı ve tedaviniz hakkında yorum yapmayınız, aksi halde hiçbir sorumluluk kabul edilmemektedir. Bu web sitesini okuyan kişiler belirttiğimiz koşulları peşinen kabul etmiş sayılırlar.
Web sitemizdeki tüm içerik, yazı ve görsel dokümanların (resim, video, tasarım) tüm hakları Sayın Doç.Dr.Yusuf Durlu’ya aittir, kendisinin yazılı izni olmadan kopyalanamaz, çoğaltılamaz, yayınlanamaz ve hiçbir mecrada kullanılamaz.
Eğer ACİL bir göz veya genel hastalığınız varsa tıbbi yardım için derhal 112 Acil Sağlık Hizmetlerini arayınız.
Copyright (C) 2021 Tüm hakları saklıdır.
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu yönünden, www.makula.com.tr içeriğindeki tüm yazı, resim ve tasarım özellikleri koruma altındadır. İzinsiz kopyalanamaz, gösterilemez ve yayınlanamaz.