İnternette çeşitli testler çözmekten hoşlanıyorsanız işte size küçük bir test. Aşağıdaki görsele dikkatle bakın. Sizce bunlardan hangisi bouba, hangisi kiki? Ve bunun dilin evrimi ile ne ilgisi var?
Bu görsel insanların nesnelere rastgele isim vermediğini göstermek amacıyla yapılan deneyde kullanıldı. Sizce hangisi kiki, hangisi bouba?
2001 yılında, UCSD akademisyenleri VS Ramachandran ve Edward Hubbard, farklı dil ve yaşlardan bir grup katılımcıya yukarıda size sorduğumuz soruya benzer bir soru sordular. Katılımcıların %95’i kiki için soldaki nesneyi ve bouba için sağdaki nesneyi seçti. Elbette bu kişiler ne bu çizimleri daha önce görmemişti. Ayrıca kiki ve bouba kelimelerinin ne olduğu hakkında da herhangi bir fikirleri yoktu. Zaten bu iki kelime de herhangi bir şey ifade etmeyen anlamsız kelimelerdi.
Bouba kiki etkisi aslında kökenini 1929’da Alman psikolog Wolfgang Köhler’in çalışmalarından alır. Kendisinin deney düzeneği temelde yukarıdaki ile aynıydı. Köhler de insanlara benzer şekiller gösterdi. Sadece kullandığı kelimeler takete ve malumba idi. Elde ettiği sonuçlar ise benzerdi. Sonuç olarak sesleri nesneler ile ilişkilendirme eğimine sahibiz. Bilim insanları da bu fenomenin nedenini tam olarak açıklayamıyorlar. Ancak Ramachandran ve Hubbard bunun beynin duyusal ve motor alanları arasında var olan bağlantıların doğasından kaynaklanabileceğini düşünüyor.
Geometrik Şekiller ve Çağrıştırdığı Duygular
İnsan beyni farklı geometrik şekillere farklı soyut anlamlar yükler. Bir dairenin zihinde uyandırdığı etki, bir üçgenin uyandırdığı etkiye kıyasla çoğu zaman farklıdır. Araştırmacıların görüşlerine göre bunun nedeni sesleri çıkartırken ağzımızın aldığı şekil ile ( o harfi – yuvarlak ilişkisi gibi) şekilleri birbirine benzetmemiz olabilir. Belki de bu nedenle bouba yuvarlak nesne ile ve kiki de sivri uçlu nesne ile ilişkili gibi gelmiştir. 2003 yılından sonraki çalışmalar da, Ramachandran ve Hubbard’in bu teorisi için destekleyici kanıtlar sağladı.
Örneğin bir çalışmada ilginç bir bulgu elde edildi. Angular girus adı verilen, dil için önemli olan beynin bir bölgesine hasar alan bir kişinin yuvarlak nesneyi bouba kelimesiyle eşleştirme olasılığı çok daha düşüktü.
Kısacası farkında olmadan sesler ile nesneleri eşleştirme alışkanlığına sahibiz. Bu dillerin kökeni araştıran kişiler için önemli bir ipucu olsa da bu tutumumuz en çok film endüstrisi tarafından dikkate alınıyor gibi gözüküyor. Film endüstrisi geometrik şekilleri duyguları tetiklemek ve stereotipleri yeniden üretmek için başarıyla kullanır. Herhangi bir filmi izleyin ve gördüğünüz şekillere çok dikkat edin. Kötücül karakterlerin kiki gibi genellikle keskin yüz hatları, sivri burunları, sevimli karakterlerin ise bouba gibi çoğu zaman yuvarlak ve yumuşak hatları vardır. Bir sinematograf (görüntü yönetmeni) filmlerine görsel hikâyeler katarken hangi geometrik şeklin hangi duyguyu tetikleyeceğini bilir. Peki popüler şekillerin arkasındaki psikolojik anlamlar nelerdir?
Kiki Bouba Etkisi: Geometrik Şekiller
‘Ponyo’ (2008)
Daire: Yukarıda da aktardığımız gibi daireler, yumuşak, tehdit edici olmayan, doğal ve anaç olan şeyleri temsil eder. Bu sebeple animasyonlarda olumlu duygunun pekiştirilmesi istenildiği zaman yuvarlak formlar tercih edilir. Çünkü bu form bizde masumiyeti, mutluluğu ve samimiyeti hatırlatır. Doğada daire formundaki doğal şeyler ile karşılaşma olasılığımız bir dikdörtgen ya da kare ile karşılaşma olasılığımızdan her zaman daha fazladır.
Kare: Kareler, genellikle doğal olmayan veya insan yapımı olanı temsil eder. Bu nedenle genellikle dairenin antitezi olarak kullanılır. Aynı zamanda durağanlık, istikrar ve güç gibi şeyleri de çağrıştırır. Filmler bu mesajları iletmek için, özellikle “doğal dünya” ile doğrudan karşıt olarak nitelendirilen durumlarda kare formlardan yararlanır.
Üçgen: Bir çocuktan bir canavar çizmesini isteseniz size muhtemele keskin sivri dişleri olan bir karakter yaratırdı. Bu keskin dişler de üçgen biçiminde olurdu. Mevcut animasyonlardaki kötü adam karakterlerine baktığınız zaman bunun ustalıkla aktarıldığını siz de görebilirsiniz. Üçgenin sivri köşeleri bir çok insanda korku, güvensizlik ve tehlike hissi uyandıracaktır.
Duygu Nedir? Duygular Beyninizi Nasıl Kandırır?
Fark Yaratan Bilmeniz Gereken Kısa Animasyonlar
Geleceğin Müziği Nasıl Olacak Diye Merak Edenlere 4 Örnek
Pixar, Animasyonlarda Matematikten Nasıl Faydalanıyor?
Geometrik Şekiller ve Arka Plandaki Felsefeleri
Kaynaklar ve İleri okumalar:
The bouba/kiki effect: how do we link shapes to sounds?; yayınlanma tarihi: 17 Ekim 2016; Bağlantı: https://www.theguardian.com/
Movie Geometry – Shaping the Way You Think;https://www.youtube.com/watch?v=lLQJiEpCLQE
Matematiksel
İlgili Makaleler
Bernoulli Ailesi: 3 Nesil Matematikçi Bir Aile
13/04/2017	
Plastik Şişelerin Altındaki Geri Dönüşüm Kodları Ne Anlama Geliyor?
25/08/2020	
3/4 Kleiber Yasası ve Metabolizma Hızı İle Bağlantısı
16/03/2019	
Matematik Kullanarak Resim Çizmek Mümkün
12/01/2017	
Sibel Çağlar15/11/2017Güncelleme 29/11/2021
8.400 2 dakikada okuyun
Paylaşmak İsterseniz
Facebook Twitter LinkedIn Messenger Messenger WhatsApp E-Posta ile paylaş Yazdır
Sibel Çağlar
Merhabalar. Matematik öğretmeni olarak başladığım hayatıma 2016 yılında kurduğum matematiksel.org web sitesinde içerikler üreterek devam ediyorum. Matematiğin aydınlık yüzünü paylaşıyorum. Amacım matematiğin hayattan kopuk olmadığını kanıtlamaktı. Devamında ekip arkadaşlarımın da dahil olması ile kocaman bir aile olduk. Amacımıza da kısmen ulaştık. Yolumuz daha uzun ama kesinlikle çok keyifli.	
Facebook
Twitter
LinkedIn
İçeriğimiz Hakkında Bir Yorum Bırakabilirsiniz.
Bir cevap yazın Cevabı iptal et
E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir
Yorum
İsim *
E-posta *
İnternet sitesi
Δ
İlgili Makaleler
Düğüm Düğüm Bir Dünya
24/06/2020
Kaostan Doğan Düzen: Pappus Teoremi
01/06/2020
Möbius Şeridi Ve Klein Şişesi: İçi Yüzü Bir İki Topolojik Nesne
14/03/2017
En Basit Hali ile Riemann Geometrisi Nedir?
03/03/2017
Geometrinin Kırılma Noktası: Beşinci Aksiyom
16/02/2018
Königsberg Köprüsü Problemi Matematiği Nasıl Değiştirdi?
13/03/2017
Biz Kimiz?
Matematiksel, tamamen gönüllü bir ekip tarafından 2015 yılından beri yürütülen bir bilim platformudur. Hedefimiz matematiğin ülkemizde bir popüler bilim olarak yaygınlaşmasını sağlamaktır. Sizin desteğiniz ile büyüyoruz. Elele daha güzel yarınlara...
Facebook
Twitter
LinkedIn
YouTube
Instagram
RSS
YAZARIMIZ OLMAK İSTER MİSİNİZ?
Ailemize dahil olmak isterseniz, burada yazan koşulları inceledikten sonra bize yayınlanmasını istediğiniz içeriklerinizi gönderebilirsiniz.
Arama:
Kategoriler
DOĞA BİLİMLERİ 334
MATEMATİK 474
SOSYAL BİLİMLER 449
ÖNERİLER 80
BEŞERİ BİLİMLER 341
UYGULAMALI BİLİMLER 150
Son Yazılarımız
Gen Düzenleme Nedir Ve Yaşam Kodunu Değiştirmek İçin Nasıl Kullanılır? 04/12/2021
Bir Gün Aslında 24 Saat Değildir 29/11/2021
Ley Hatları: Doğaüstü Çizgiler Dünyamızı Sarabilir mi? 29/11/2021
Oxford Üniversitesi Kabul Sorularını Çözebilir misiniz? 29/11/2021
Rorschach Mürekkep Lekesi Testi Nedir? Bu Teste Güvenebilir miyiz? 24/11/2021
Haftanın Bilmecesi #9: Canan’ın Doğum Günü Problemi 22/11/2021
Söğüt Ağacından Modern Kimyaya: Aspirin’in Kısa Tarihi 20/11/2021
Laktoz Toleransı Nedir? Neden Süt İçebilecek Biçimde Evrimleştik? 16/11/2021
Son Yorumlar
Bir Dönemin Çıkmazı İ Sayısı ve Sanal Sayılar için Baha
Astrolojinin Sahte Bilim Olduğunu Bilsek de İnanmaya Devam Ediyoruz için tostçumahmut
Araştırmalara Göre Çalışırken Nasıl Oturmalıyız? Cevap Dik Değil için İsmail Hayat
Uzman Yorumlarıyla Pfizer/BioNTech mRNA COVID-19 Aşısının Faz-3 Verimlilik Değerlendirmesi için İsmail Hayat