Aşere-i mübeşşereden ve çok fedakar olan Sahabelerdendir. İlk müslüman olan sekiz kişiden birisidir. Bütün ihya-yı din için olan muharebelerde çok fedakârlıkta bulunmuş, birisinde yirmibir yerinden yaralanmıştı. Bir gazada oniki dişini birden kaybetmişti. Medine'ye ve Habeşistan'a hicret edenlerdend
adiyat / âdiyât
(Adiv. den ism-i faildir) Hızla koşmak, seyirtmek. (At, deve v.s. koşanların hepsine ıtlak olunabilir.)
Mc: Düşmanlık, zulüm.
Dâima muharebeye koşup hücum eden cemaat.
Uzaklık. (Kamus)
agza
(Tekili: Gazâ) Düşmanlarla savaşlar, muharebeler.
akd-i zimmet
İslâmlarla muharebe etmiş veya eden bir şahsın veya bir cemaatın İslâm ahd u emânını, yani tâbiiyyetini kabul etmesi.
amazon
Milattan önce yaşamış İskitlerin kadın askerlerine verilen isim. Göğüslerini dağlatarak küçükten harbe alıştırılan bu İskit kadınlarının şiddetli muharebeler yaptıkları yazılıdır.
Güney Amerika'da büyük bir nehir adı.
arsa-i kar-zar / arsa-i kâr-zâr
Muharebe alanı, savaş meydanı.
ashab-ı bedir / ashâb-ı bedir
Hz. Peygamber (a.s.m.) ile Bedir muharebesinde bulunan sahâbiler.
Hz. Peygamber (A.S.M.) ile Bedir muharebesinde bulunan sahâbeler (R.A.)
ateş-i rumi / ateş-i rumî
Eskiden kullanılan bir silâh çeşitidir. Kara ve deniz muharebelerinde yangın çıkartmak için kullanılırdı.
averd
Harp, muhârebe, savaş, cenk. (Farsça)
averd-gah / averd-gâh
Muharebe meydanı, savaş alanı. (Farsça)
ba'del harb
(Ba'de-l harb) Muharebeden, harpten sonra.
bedr gazvesi
Peygamber efendimizin Mekkeli müşriklerle yaptığı ilk savaş. Bu muhârebede müslümanlar üç yüz on üç, müşrikler bin kişiydi.
bedr muharebesi
Bedir, Mekke-i Mükerreme ile Medine-i Münevvere arasında bir yer olup; Hz. Peygamber Efendimizin hicretinin ikinci senesi orada Kureyşîlere karşı kazandıkları muzafferiyetle meşhurdur. Bedir, bir ovanın kenarında olup Mescid-ül Gamame isminde bir câmi ve Bedir muharebesinde şehid olan sahabelerden 1
beruz / berûz
Kavga, savaş, muhârebe. (Farsça)
bimare
Hasta, alil. (Farsça)
Muharebeler veya akınlar esnasında ele geçirilen kadın esirlerin ayrıldıkları sınıflardan birinin adı. (Farsça)
çaliş / çâliş
Savaşta düşmana karşı gurur ve naz ile yürüme. (Farsça)
Mukabil, karşı durma. (Farsça)
Savaş, muharebe, harp, ceng, mücadele. (Farsça)
Birleşme. (Farsça)
cariye
Geçer olan, akıcı olan. Seyreden giden.
Güneş, şems.
Gemi.
Cenab-ı Hakk'ın in'âm eylediği rızık ve nimet.
Genç ve iyi hizmet eden kadın. Muharebede İslâm düşmanlarından esir edilen kadın hizmetçi.
cebhe
Yüz, ön taraf. Harp sahası. Muharebe edilen yer.
Alın.
Bir binanın veya o cinsten bir şeyin ön tarafı.
Gökteki ayın menzillerinden birisinin ismi olup arslan suretinin cephesidir, dört yıldız arslan alnına benzetilmiştir.
Bir kavmin ve cemaatin seyyidi.
cemel vak'ası
Müslümanlar arasında vuku bulan elem verici ilk muharebedir. Peygamber Efendimizin (A.S.M.) Zevcesi Hz. Aişe (R.A.) ile Aşere-i Mübeşşereden Talha ve Zübeyr'in (R.A.) Hz. Ali'ye (R.A.) karşı kıyamlarından doğmuştur. Bu harpte Hz. Aişe ile Talha ve Zübeyr'in maiyetinde otuzbin; ve Hz. Ali'nin refakat
ceng
Top, tüfek ile harbetmek. Muharebe. Kavga. Harb. Savaş. (Farsça)
cidal
Sözle mücadele. Ateşli konuşma. Niza.
Muharebe. Cenk. Kavga.
cihad / cihâd
(Cehd. den) Düşman ile muharebe. İlim ve imanla, sözle, fiile, mal ve canla bütün kuvvetini sarf etmek. Allah (C.C.) yolunda muharebe. Din için çalışmak. Erkân-ı imâniye ve esasât-ı diniyeyi muhafaza ve imânı takviye için cehd ve gayret etmek. Şeriat-ı Garrâ'nın ahkâmını muhafaza, Kelimetullah'ı i'l
İnsanların, İslâmiyeti işitmeleri, müslüman olmakla şereflenmeleri veya müslümanların dînine, vatanına ve nâmusuna saldıran düşmanı defetmek için yapılan muhârebe yâhut mal, can, söz, neşriyat ve diğer vâsıtalarla İslâmiyeti anlatmak ve müdâfa etmek.
dar ü gir / dâr ü gir
Kavga, savaş, muharebe, harp, ceng.
dendan-ı seadet / dendân-ı seâdet
Peygamber efendimizin Uhud muhârebesinde şehîd olan, kırılan mübârek dişinin bir parçası.
devle
"Devlet" kelimesinin Arapça tabirlerde geçen bir şekli.
İki asker muharebe ettiklerinde birinin diğerine galip olması. (Düvlet malda; devlet harpte ve mertebede kullanılır.)
dır'
(Çoğulu: Dırâ'- Duru') Cevşen. Cenkte, muharebede giyilen zırh.
dizçek
Dizleri muhafaza etmek için muharebelerde kullanılan bir nevi zırh.
ebced hesabı
Ebced harf tertibinde görüldüğü gibi, Kur'ân-ı Kerim daha nâzil olmadan harflere rakam değeri verilerek tarih yazılır ve hâdiseler kaydedilirdi. Bundan böyle Arab, Fars ve Türk Ebediyatında hâdiselerin tarihleri Ebced hesâbı ile yazılırdı. Birçok muharebe, zafer, büyüklerin doğum ve ölümü, yüksek me
ebu bekir-i sıddık
Asıl adı Abdullah, künyesi Ebu Bekir, lâkabı Sıddık ve Atik. Erkekler içerisinde Resul-i Ekreme (A.S.M.) ilk iman eden; bütün muharebelerde ona refakat eden; seferde, hazarda, bütün tehlikeli anlarda Peygamber Efendimizle (A.S.M.) beraber çalışmış ve onun en yakın Sahâbesi. Onun sohbetinden feyz alm
ebu hüreyre
Peygamberimize (A.S.M.) bütün gücüyle hizmette bulunmuş ve İ'lâ-yı kelimetullâh yolunda Peygamber (A.S.M.) ile bütün muharebelere iştirak etmiş, 5374 aded Hadis-i Şerif nakletmiştir. Hicri 75 yılında, Medine-i Münevvere'de, 78 yaşında iken dâr-ı bekaya irtihâl etmiştir. (R.A.)
ebu katade haris bin rib'iy
Ensardan ve Resül-ü Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm'ın süvarilerindendir. 170 Hadis-i Şerif rivayet etmiştir. Uhud Gazvesinden itibaren bütün muharebelere iştirak etmiş bir kahraman olup 74 tarihinde 80 yaşında iken Medine'ye avdetinde vefat etmiştir. (R.A.)
ebu talha zeyd bin sehl
Ashab-ı Kiram arasında, sayılı kahramanlardan ve atıcılardandır. Resul-ü Ekreme (A.S.M.) atılan oklara göğsünü germiştir. 20 Hadis-i Şerif rivayet etmiştir. Hicri 34 tarihinde vefat etmiştir. Bütün muharebelere katılmış bir kahraman-ı İslâmdır. (R.A.)
ebu-d derda
Uveymir adı ile de meşhurdur. Ashab-ı kirâmın âlim ve hakîmlerindendi. Peygamberimiz: "Uveymir, Ümmetimin hakimlerindendir" buyurmuştur. Uhud'dan itibaren bütün muharebelerde bulunmuştur. 179 hadis rivâyet etmiştir. Hikmetli sözlerinden birisi şudur: "Âlim olmayınca insan müttaki olamaz, bir âlim âm
engame
Topluluk, cemaat, kalabalık, izdiham. Toplanma yeri, meclis. (Farsça)
Muharebe yeri, ceng meydanı. (Farsça)
Oyuncular derneği. (Farsça)
erdeb
Muharebe, ceng, cidâl, kavga. (Farsça)
eshab-ı bedr / eshâb-ı bedr
İslâm târihinin ilk ve en önemli muhârebesi olan Bedr savaşında Peygamber efendimiz ile birlikte Mekkeli müşriklere (puta tapanlara) karşı harbedip kıyâmete kadar unutulmayacak şanlı bir zafer kazanan üç yüz on üç kahraman mücâhid.
eşhür-ül hurum
İslâmiyetten evvel Arab kabileleri arasında vuruşmanın ve muharebenin haram kılındığı Zilka'de, Zilhicce, Muharrem ve Receb ayları.
esliha
(Tekili: Silâh) Silâhlar. Muharebe ve cenk âlet ve edevâtı.
esna-i harb
Ask: Savaş anı, harb sırası, ceng zamanı, muharebe esnâsı.
ferhaş
Kavga, savaş, muharebe, dövüş. (Farsça)
fey'
Dönmek. Muhârebe bittikten sonra, kâfirlerden zorla veya harp yapılmadan sulh yoluyla alınan mal.
fitne
İnsanın akıl ve kalbini doğrudan doğruya, hak ve hakikatten saptıracak şey.
Muhârebe.
Azdırma.
Karışıklık. Ara bozmak. Dedikodu.
Küfr. Fikir ihtilâfı.
Şikak. Kavga.
Delilik.
Mihnet ve beliye.
Mal ve evlâd.
Potada altın v
gamgama
Haykırma. Muharebe edenlerin bağırtısı.
Kalb dinlendiğinde işitilen ses.
Sözü, belirsiz söylemek.
Kalbin bulunduğu yer.
gavga
Döğüşme, kavga, vuruşma. Gürültü. Savaş, muhârebe, harp. (Farsça)
gaza / gazâ
(Çoğulu: Gazevât) Din uğrunda kâfirlerle yapılan mücadele, muhârebe, düşmana kasdetmek. Cenketmek.
İnsanların İslâmiyet'i işitmeleri, müslüman olmakla şereflenmeleri yâhut müslümanların dînine, vatanına ve nâmusuna tecâvüz eden düşmanı kovmaları için yapılan muhârebe.
gaza-yı ekber
Din uğrunda kâfirlerle yapılan büyük muhârebe.
gazve
Din düşmanı olan cephenin üzerine taarruz. Muharebe. Cenk. Sefer. Din muharebesi. Gazve, gazivden alınmış olup cenk ve kıtal manasınadır. Düşmanla vuruşmak demektir. Siyer ıstılahında Gaza ve gazve tâbirleri Peygamber Efendimizin bizzat hazır bulunduğu muharebeye denir. Peygamber Efendimizin bizzat
gazve-i bedir
Bedir Gazvesi. Bedir Muharebesi.
girudar / gîrudar
Savaş, muharebe, cenk, cidâl, kavga. (Farsça)
handek gazvesi
Peygamberimizin (A.S.M.) büyük muharebelerinden birisi olup, hicretin beşinci senesinde Şevval ayında vuku bulmuştur. Asıl muharebeyi uyandıranlar Beni Nadir kabilesi olup bunlar Kureyş ve Gatfan kabilelerini de davet etmekle hepsi birden Medine-i Münevvere'ye hücuma geçtikleri vakit, Hz. Resullulah
harb-gah / harb-gâh
Harp meydanı, savaş alanı, muharebe yeri. (Farsça)
harben
Savaşarak, harbederek, döğüşerek. Muharebe etmek suretiyle.
hariciler / hâricîler
Sıffîn muhârebesinde, taraflar hakem tâyinine râzı olup anlaşmayı kabûl ettiği için hazret-i Ali'nin ordusundan ayrılarak "Hâkim ancak Allah'tır. Hazret-i Ali iki hakemin hükmüne uyarak halîfeliği hazret-i Muâviye'ye bırakmakla büyük günah işledi" di yen ve kendileri gibi düşünmeyen Eshâb-ı kirâm il
hazar ve sefer
Barış ve muharebe zamanı.
Evde mukim olma ve yolculuk.
hem-neberd
Savaş arkadaşı, muharebe arkadaşı. (Farsça)
Rakib. (Farsça)
heycagah / heycagâh
Muharebe meydanı, savaş yeri. (Farsça)
huneyn vak'ası
Hicretin sekizinci senesinde şirkten kurtulmamış bazı Arap kabileleri Mekkeyi geri almak maksadıyla hücum ettikleri zaman burada müslüman askerlere karşı gelerek başlangıçta galip gibi görünmüşlerse de daha sonra galebe ve zafer, İslâm askerlerine nasib olmuştur. Bu muhârebede Sahabe-i kiramdan birç
hurub
(Tekili: Harb) Harpler, savaşlar, muharebeler.
iane-i cihadiye
Muharebe zamanında harbin icab ettirdiği fazla masrafları karşılamak ve yardım olmak için halktan alınan paralar. Miktarı, her mahallin iktidarı derecesine göre kaza ve liva üzerine merkezden tertib ve "tevzi defterleri"ne maktu' miktar olarak konulurdu. Bu çeşit vergi ve ianeler Tanzimat'tan sonra
iftilal
Bükülme.
(Asker) muharebeden yılma.
igza'
(Gazâ. dan) Savaştırma. Gazâ ettirme. Muharebeye gönderme.
ihrab
Kavgayı kızıştırma, muharebeyi alevlendirme.
ihtirab
Savaşma, muharebe etme.
iltiham
Yaranın iyi olup ağzının kapanması, etlenerek iyileşmesi.
Muharebenin kızışması.
kapçak
Tar: Eski zaman muharebelerinde muhasara edilen kalelerin duvarlarına tırmanmak için kullanılan büyük çengel.
kar-zar / kâr-zâr
(Kâr ü zâr) Kavga, cenk, savaş, harp, muharebe. (Farsça)
kar-zargah / kâr-zârgâh
Savaş meydanı. Harp alanı. Muharebe sahası. (Farsça)
kerih
İğrenç, tiksindirici.
Muharebe ve cenkte olan şiddet.
Pis, çirkin, fena şey.
Nefse kerahetlik vercek kabahat.
kerr ü fer
Muharebede geri çekilerek tekrar hücuma geçme.
kerr u ferr
Muharebede geri çekilerek tekrar hücum etmek.
keyul
Muharebe gününde dizilen safların son safı.
kifah
Din için muharebe.
kinegah / kinegâh
Savaş meydanı, muharebe alanı, harp sahası. (Farsça)
kıtal
Muharebe. Kavga. Öldüresiye yapılan karşılıklı harp.
kurmay
Ordunun muharebeye hazırlanmasında ve savaş sırasındaki sevk ve idaresi için hususi tarzda yetiştirilmiş subay.
Mc: Becerikli.
kus / kûs
Kös. Eskiden muharebelerde deve veya araba üstünde taşınarak çalınan büyük davul. (Farsça)
kus-i gaza / kûs-i gaza
Savaş davulu. Muharebe kös'ü.
kut'ül amare / kut-ül amare / كوتول امار
Kut'ül Amare ne demektir?
Yeni kurulan Osmanlı 6. Ordusu'nun Komutanlığı'na atanarak 5 Aralık'ta Bağdat'a varan Mareşal Colmar Freiherr von der Goltz Paşa'nın emriyle Irak ve Havalisi Komutanı Miralay (Albay) 'Sakallı' Nurettin Bey'in birlikleri 27 Aralık'ta Kut'u kuşattı. İngilizler Kut'u kurtarmak için General Aylmer komutasındaki kolorduyla hücuma geçti ancak, 6 Ocak 1916 tarihli Şeyh Saad Muharebesi'nde 4.000 askerini kaybederek geri çekildi. Bu muharebede 9. Kolordu Komutanı Miralay 'Sakallı' Nurettin Bey görevinden alındı ve yerine Enver Paşa'nın kendisinden bir yaş küçük olan amcası Mirliva Halil Paşa (Kut) getirildi.
İngiliz Ordusu, 13 Ocak 1916 tarihli Vadi Muharebesi'nde 1.600, 21 Ocak Hannah Muharebesi'nde 2.700 askeri kaybederek geri püskürtüldü. İngilizler mart başında tekrar taarruza geçti. 8 Mart 1916'da Sabis mevkiinde Miralay Ali İhsan Bey komutasındaki 13. Kolordu'ya hücum ettilerse de 3.500 asker kaybederek geri çekildiler. Bu yenilgiden dolayı General Aylmer azledilerek yerine General Gorringe getirildi.
Kut'ül Amare zaferinin önemi
Kût (kef ile) veya 1939’dan evvelki ismiyle Kûtülamâre, Irak’ta Dicle kenarında 375 bin nüfuslu bir şehir. Herkes onu, I. Cihan Harbinde İngilizlerle Türkler arasında cereyan eden muharebelerden tanır. Irak cephesindeki bu muharebeler, Çanakkale ile beraber Cihan Harbi’nde Türk tarafının yüz akı sayılır. Her ikisinde de güçlü düşmana karşı emsalsiz bir muvaffakiyet elde edilmiştir.
28 Nisan 1916’da General Townshend (1861-1924) kumandasındaki 13 bin kişilik İngiliz ve Hind askerlerinden müteşekkil tümenin bakiyesi, 143 günlük bir muhasaradan sonra Türklere teslim oldu. 7 ay evvel parlak bir şekilde başlayan Irak seferi, Basra’nın fethiyle ümit vermişti. Gereken destek verilmeden, tecrübeli asker Townshend’den Bağdad’a hücum etmesi istendi.
Bağdad Fatihi olmayı umarken, 888 km. yürüdükten sonra 25 Kasım 1915’de Bağdad’a 2 gün mesafede Selmanpak’da miralay Nureddin Bey kumandasındaki Türk ordusuna yenilip müstahkem kalesi bulunan Kût’a geri çekildi. 2-3 hafta sonra takviye geleceğini umuyordu. Büyük bir hata yaparak, şehirdeki 6000 Arabı dışarı çıkarmadı. Hem bunları beslemek zorunda kaldı; hem de bunlar Türklere casusluk yaptı.
Kût'a tramvayla asker sevkiyatı
İş uzayınca, 6. ordu kumandanı Mareşal Goltz, Nureddin Bey’in yerine Enver Paşa’nın 2 yaş küçük amcası Halil Paşa’yı tayin etti. Kût’u kurtarmak için Aligarbi’de tahkimat yapan General Aylmer üzerine yürüdü. Aylmer önce nisbî üstünlük kazandıysa da, taarruzu 9 Mart’ta Kût’un 10 km yakınında Ali İhsan Bey tarafından püskürtüldü.
Zamanla Kût’ta kıtlık baş gösterdi. Hergün vasati 8 İngiliz ve 28 Hindli ölüyordu. Hindliler, at eti yemeği reddediyordu. Hindistan’daki din adamlarından bunun için cevaz alındı. İngilizler şehri kurtarmak için büyük bir taarruza daha geçtiler. 22 Nisan’da bu da püskürtüldü. Kurtarma ümidi kırıldı. Goltz Paşa tifüsten öldü, Halil Paşa yerine geçti. Townshend, serbestçe Hindistan’a gitmesine izin verilmesi mukabilinde 1 milyon sterlin teklif etti. Reddedilince, cephaneliği yok ederek 281 subay ve 13 bin askerle teslim oldu. Kendisine hürmetkâr davranıldı. Adı ‘Lüks Esir’e çıktı. İstanbul’a gönderildi. Sonradan kendisine sahip çıkmayan memleketine küskün olarak ömrünü tamamladı.
Böylece Kûtülamâre’de 3 muharebe olmuştur. İngilizlerin kaybı, esirlerle beraber 40 bin; Türklerinki 24 bindir. Amerikan istiklâl harbinde bile 7000 esir veren İngiltere, bu hezimete çok içerledi. Az zaman sonra Bağdad’ı, ardından da Musul’u ele geçirip, kayıpları telafi ettiler. Kût zaferi, bunu bir sene geciktirmekten öte işe yaramadı.
Bu harbin kahramanlarından biri Halil Paşa, Enver Paşa’nın amcası olduğu için; diğer ikisi Nureddin ve Ali İhsan Paşalar ise cumhuriyet devrinde iktidar ile ters düştüğü için yakın tarih hafızasından ustaca silindi. 12 Eylül darbesinden sonra Ankara’da yaptırılan devlet mezarlığına da gömülmeyen yalnız bunlardır.
Binlerce insanın kaybedildiği savaş iyi bir şey değil. Bir savaşın yıldönümünün kutlanması ne kadar doğru, bu bir yana, Türk-İslâm tarihinde dönüm noktası olan çığır açmış nice hâdise ve zafer varken, önce Çanakkale, ardından da bir Kûtülamâre efsanesi inşa edilmesi dikkate değer. Kahramanları, yeni rejime muhalif olduğu için, Kûtülamâre yıllarca pek hatırlanmadı. Gerçi her ikisi de sonu ağır mağlubiyetle biten bir maçın, başındaki iki güzel gol gibidir; skora tesiri yoktur. Hüküm neticeye göre verilir sözü meşhurdur. Buna şaşılmaz, biz bir lokal harbden onlarca bayram, yüzlerce kurtuluş günü çıkarmış bir milletiz.
Neden böyle? Çünki bu ikisi, İttihatçıların yegâne zaferidir. Modernizmin tasavvur inşası böyle oluyor. Dini, hatta mezhebi kendi inşa edip, insanlara doğrusu budur dediği gibi; tarihi de kendisi tayin eder. Zihinlerde inşa edilen Yeni Osmanlı da, 1908 sonrasına aittir. İttihatçıların felâket yıllarını, gençlere ‘Osmanlı’ olarak sunar. Bu devrin okumuş yazmış takımı, itikadına bakılmadan, münevver, din âlimi olarak lanse eder. Böylece öncesi kolayca unutulur, unutturulur.
Müşir İbrahim Edhem Paşa’nın oğlu Sakallı Nureddin Paşa (1873-1932), sert bir askerdi. Irak’ta paşa oldu. Temmuz 1920’de Ankara’ya katıldı. Fakat karakterini bilen M. Kemal Paşa, kendisine aktif vazife vermek istemedi. Merkez kumandanı iken Samsun’daki Rumları iç mıntıkalara sürgün ettiği esnada çocuk, ihtiyar, kadın demeden katliâma uğramasına göz yumdu. Bu, milletlerarası mesele oldu. Yunanlılar, bu sebeple Samsun’u bombaladı. Nureddin Paşa azledildi; M. Kemal sayesinde muhakemeden kurtuldu. Sonradan Kürtlerin de iç kısımlara göçürülmesini müdafaa edecektir. Batı cephesinde, kendisinden kıdemsiz İsmet Bey’in maiyetinde vazife kabul etti. İzmir’e girdi. Bazı kaynaklarda İzmir’i ateşe verdiği yazar. I. ordu kumandanı olarak bulunduğu İzmit’te, Sultan Vahîdeddin’in maarif ve dahiliye vekili gazeteci Ali Kemal Bey’i, sivil giydirdiği askerlere linç ettirdi; padişaha da aynısını yapacağını söyledi. Ayağına ip takılarak yerlerde sürüklenen cesed, Lozan’a giden İsmet Paşa’nın göreceği şekilde yol kenarına kurulan bir darağacına asılarak teşhir edildi. Mustafa Kemal Paşa, İstanbul’da bir fedainin vursa kahraman olacağı bir insanı, vuruşma veya mahkeme kararı olmaksızın öldürmeyi cinayet olarak vasıflandırıp kınadı. M. Kemal’e gazi ve müşirlik unvanı verilmesine içerleyen Nureddin Paşa iyice muhalefet kanadına geçti. 1924’de Bursa’dan müstakil milletvekili seçildi. Asker olduğu gerekçesiyle seçim iptal edildi. İstifa edip, tekrar seçildi. Anayasa ve insan haklarına aykırılık cihetinden şapka kanununa muhalefet etti. Bu sebeple antikemalist kesimler tarafından kahraman olarak alkışlanır. Nutuk’ta da kendisine sayfalarca ağır ithamlarda bulunulur, ‘zaferin şerefine en az iştirake hakkı olanlardan biri’ diye anılır.
Halil Kut (1882-1957), Enver Paşa’yı İttihatçıların arasına sokan adamdır. Sultan Hamid’i tevkife memur idi. Askerî tecrübesi çete takibinden ibaretken Libya’da bulundu. Yeğeni harbiye nazırı olunca, İran içine harekâta memur edildi. Irak’taki muvaffakiyeti üzerine paşa oldu. Bakü’yü işgal etti. İttihatçı olduğu için tutuklanacakken, kaçıp Ankara hareketine katıldı. Rusya ile Ankara arasında aracılık yaptı. Sonra kendisinden şüphelenilince, Almanya’ya kaçtı. Zaferden sonra memlekete dönüp köşesine çekildi. Politikaya karışmadı.
Ali İhsan Sâbis (1882-1957), Sultan Hamid’i tahttan indiren Hareket Ordusu zâbitlerindendi. Çanakkale, Kafkasya’da bulundu. Irak’ta paşalığa terfi etti. İttihatçı olduğu için Malta’ya sürüldü. Kaçıp Ankara hareketine katıldı. I. batı cephesi kumandanı oldu. Cephe kumandanı İsmet Bey ile anlaşmadı; azledilip tekaüde sevkolundu. M. Kemal’e muhalif oldu. Nazileri öven yazılar yazdı. 1947’de devlet adamlarına yazdığı imzasız mektuplar sebebiyle 15 seneye mahkûm oldu. 1954’te DP’den milletvekili seçildi. Hatıraları, Nutuk’un antitezi gibidir.
ma'reke
Muhârebe meydanı, çarpışma yeri.
Çarpışma. Kıtal. Cenk.
maarik
(Tekili: Ma'rek ve Ma'reke) Savaş meydanları, muharebe alanları. Harp sahaları.
magazi
Muharebeye âit hikâyeler. Gazâ hikâyeleri.
Savaşlar, muharebeler, gazalar.
magza
Maksad, gaye, meram, istek, arzu.
(Çoğulu: Magazi) Harb hikâyeleri. Muharebe ve gazaya ait hikayeler.
Savaş, muharebe, gaza, harb.
mahzure
Çekinme, sakınma, içtinâb etme.
Cidâl, muharebe.
manevra
Bir makinenin, bir cihazın işleyişini düzenleme veya idare etme işi ve şekli. (Fransızca)
Ask: Muharebede düşmanın savaş gücünü yok etmek maksadıyla eldeki askerî kuvvetlerin en te'sirli bir biçimde düzenlenmesini te'min eden bütün hareketler. (Fransızca)
Barış zamanında kıt'alara ve kurmay hey'etle (Fransızca)
masaff
Savaş, muhârebe, harp, cidâl yeri.
megafir
(Tekili: Miğfer) Miğferler. Eskiden muharebelerde başa giyilen demir başlıklar.
melahim
Muharebe ve cenk yerleri.
melhame
Kanlı harb.
Büyük muharebe sahası.
mes'ele
Düşünülecek iş ve husus. Halledilmesi lâzım iş. Ehemmiyetli iş.
Savaş, muharebe, ceng, harp.
metaib-i sefer
Muhârebe veya yol yorgunlukları.
mevaki-i harbiye
Muhârebe mevkileri. Savaş yerleri.
meyadin-i harb
Savaş meydanları. Muhârebe alanları.
meydan-ı harb
Savaş meydanı, muhârebe alanı, harp meydanı.
migfer
Ateşli silâhların icadından evvel, muharebede kılıç, mızrak ve ok gibi harp âletlerinden korunmak için başa giyilen bir nevi başlık idi. Miğfer, zırh ile beraber bir bütün teşkil ederdi. Osmanlı miğferleri çeşitli şekillerde olmakla beraber genel olarak iki kısma ayrılırdı. Bir kısmı ince bakırdan,
muareke
(Çoğulu: Muârekât) Kavga. Vuruşma. Muharebe. Döğüşme.
muasker
(Asker. den) Ordu yeri, asker karargâhı. Ordunun muharebe zamanında toplandığı yer.
muharebat / محاربات
(Tekili: Muhârebe) (Harb. den) Harpler, muhârebeler. Harbetmeler, savaşmalar.
Harpler, muharebeler. (Arapça)
muharrem
Arabi ayların başı, birincisi.
Haram edilmiş olan.
Bu muharrem ayında Müslümanlıktan evvel Arablar arasında muharebe yasaktı. Bundan dolayı bu isim verilmiştir.
Haram kılınmış, tahrim olunmuş.
mukaraa
(Kur'a. dan) Ad çekişme. Karşılıklı kur'a çekme.
Kılınç kullanarak döğüşmek. Cenkte, muharebede kahramanların birbiriyle vuruşmaları.
Bir şeyin taksiminde atışmak.
mukatelat
(Tekili: Mukatele) (Katl. den) Muharebeler, savaşlar, kavgalar, dövüşler.
Vuruşmalar, düello yapmalar.
mukatilun
(Tekili: Mukatil) Düşmanla muharebe eden mücâhidler.
mükavaha / mükâvaha
Muharebede üstün gelme, galib olma.
mürtes
Muharebede yaralanıp, savaş meydanı dışına nakledildikten hemen sonra vefat eden İslâm mücâhidi.
müsafir
Seferde ve muharebede olan. Yola çıkmış olan, yolcu. Yoldan gelen, başkasının evine gelmiş olan.
Fık: Onsekiz fersahtan uzak olan yerlere giden.
müşir
Emreden, işaret eden, bildiren.
Mareşal. En büyük ünvanı taşıyan asker. Silâhlı kuvvetlerde, kaide olarak barış zamanında orgeneral rütbesine kadar terfi etmek mümkündür. Mareşal rütbesi, ancak muharebe sırasında ve bir meydan muharebesi kazanmış olan generallere verilir. Asıl vazife
mute harbi
Mute, Şam'a bağlı, Kudüs'e iki konak mesafede bir yerdi. Mute harbi müslümanlarla Rumlar arasında vuku bulan muharebelerin başlangıcıdır. Sebebi de Peygamber'in elçisinin öldürülmesidir. Resul-ü Ekrem Busrâ emiri Şürahbil bin Amr'e, ashâbından Hâris bin Umeyr ile bir mektub göndererek İslâma dâvet e
müteharib
(Harb. den) Savaşan, harbeden, muharebe eden.
mütesakıl
Üşenip ağırlaşan.
Muhârebeye girmeye teşvik edilmiş iken oyalanıp kalan.
naverdgah / naverdgâh
Savaş alanı, harb sahası, muharebe meydanı. (Farsça)
naverdhah / naverdhâh
Savaş isteyen, muharebe arzulayan. (Farsça)
neberd
Muhârebe, savaş, harb, ceng. (Farsça)
neberd-azma / neberd-azmâ
Çok muhârebelerde bulunmuş tecrübeli kimse. (Farsça)
neberdgah / neberdgâh
Savaş yeri, muharebe sahası. (Farsça)
nühud
(Nühuz) Kalkmak, kıyam etmek, yerinden yükselmek.
Şiddetle muharebe etmek.
palamar
Büyük gemileri karaya bağlamak yahut demir gomneye bedel lengere rabtetmek için kullanılan halat.
Büyük halat.
Vaktiyle muharebelerde silâh olarak kullanılan ve yük kaldırmak için kullanılan sırıklar. (Sanat Ansiklopedisi)
perhaş
Savaş, harb, muharebe, cidâl, ceng. Kavga. (Farsça)
peygar
Savaş, harb, muharebe, cidal. Kavga. (Farsça)
pılaçka
(Arnavutça) Tar: Muharebede ve yağmada alınan eşya, çapul.
rampacı
Eski deniz muharebelerinde yakından dövüşerek zabtedilmek istenilen bir düşman gemisine hücumla borda bordaya gelindiği sırada düşman gemisindeki askerlerin vuku bulacak hücumunu menetmek için güverteye yayılan silâhendazlar.
resül-ül melahim / resül-ül melâhim
Resül-i Ekrem'in (A.S.M.) bir ismidir. Cenk ve muharebe ile de vazifeli olduğundan ümmeti ve kendisi din için, dinin ihyası uğrunda büyük muharebelere mükellef olduğundan bu isim ile de yâd edilmiştir.
rezm
Cenk, muharebe, çarpışma, savaş. (Farsça)
rezmgah / rezmgâh
Savaş meydanı, muhârebe sahası. (Farsça)
sa'd bin ebi vakkas
Aşere-i Mübeşşere'den ve ilk İslâm olanların yedincisidir. Peygamberimiz (A.S.M.) ile beraber bütün gazalarda bulundu. Müslüman olduğunda 17 yaşlarında idi. Hz. Ömer zamanında İran'a gönderilen ordunun başkumandanı oldu. Medayin şehrinin fethinde ve Kadsiye meydan muharebesinde muvaffak oldu. Kufe ş
sabr
Acıya ve zorluğa katlanmak.
Bir musibet ve belâya uğrayanın telâş ve feryad etmeyip sonunu bekleyip tahammül ile katlanması.
Muharebede şecaat gösterme.
Bir kimseyi bir şeyden alıkoymak.
Öğrendiği bir şeyi başkasının da öğrenmesi için tâkat getirmek.
saffeyn
İki sıra.
Muharebede karşılaşan iki taraf.
şahadet
(Şehâdet) Şâhidlik.
Bir şeyin doğruluğuna inanmak.
Delâlet. Alâmet, işaret, iz.
Allah (C.C.) rızâsı yolunda hayatını fedâ etmek. Din için muharebeden şehitlik.
said bin zeyd
Hz. Ömer'in (R.A.) amcasının oğluydu. Aşere-i Mübeşşere'den ve Ashabın ileri gelenlerindendi. Vazifeli olarak Habeşistan'a hicret edenlerdendi. Şam'ın fethine ve bir çok mühim muharebelere iştirak etti. Hicri 51 yılında vefat etti.
salat-ı havf / salât-ı havf
Muharebeden evvel kılınan iki rekât namaz.
sefer
Yolculuk.
Muharebe. Harb. Muharebeye hazır bulunma hali.
Def'a, kerre.
Fık: Muayyen bir mesafeye gitmek.
Yolculuk, seyahat, gezi. Savaşa gitme. Savaş, muharebe.
seferi / seferî
Seferde olma hali. Harbe ait, muharebe ile alâkalı.
Namazı kısaltmak veya oruç tutmak gibi sefere ait bir hâlde bulunmak. Fık: Ortalama 90 km. lik bir mesafeyi veya daha fazlasını giden seferi (müsafir) sayılır. Zıddı mukimdir.
serpaş
Gürz. Çomak. (Farsça)
Eskiden muhârebelerde giyilen demir başlık. (Farsça)
sıffin / sıffîn
Hazret-i Ali (R.A.) ile Hazret-i Muaviye (R.A.) arasında vuku bulan muharebelere meydan olmakla şöhret bulmuştur. Sıffîn muharebesinde Hazret-i Ali'nin maiyyetinde 120.000 Hazret-i Muaviye'nin maiyyetinde 90.000 kişi vardı. Hazret-i Ömer'in (R.A.) oğlu Hz. Abdullah da şehid olanların arasında idi. S
siper
Arkasına saklanılacak şey. Koruyan. (Farsça)
Mânia. Sığınak veya set arkası, duvar altı gibi kuytu yerler. (Farsça)
Okun, giderken kabzayı zedelememesi için sol elin üzerine konulan âlet. (Farsça)
Muharebede askerin kurşun ve gülleden korunması için toprak kazılarak açılan ve ön tarafına, çıkan (Farsça)
sulh
Barış. Uyuşma.
Muharebeyi terk için anlaşma.
Rahatlık.
ta'biye
Askerleri bir arazide düşmana karşı tam tedbir ve nizam üzere yerleştirme.
Muharebe toplarının yeri, istihkâm parçası.
Muvaffakiyet için kullanılan vâsıtalar. ("Tabya" yanlıştır)
talha bin ubeydullah
(R.A.) : Aşere-i mübeşşeredendir. Çok muharebelere iştirak etti, fedakârlığı büyüktü. Peygamberimiz (A.S.M.) ile muharebede iken kılıç darbesine karşı kolunu gerer ve onu muhafazaya çalışırdı, kendisinden ziyade Hz. Peygamber'i (A.S.M.) muhafazaya azmederdi. Kolu bu yüzden sakatlandı. Hz. Ali (R.A.)
tebahi
Övünme, tefahur.
Muharebe edişmek, karşılıklı dövüşmek.
tebari
Mücâdele ve muhârebe etmek. Savaşmak, dövüşmek.
tehazül
Muhârebeden kaçıp geri dönme.
terik
Muharebe vaktinde başa giyilen miğfer.
tezahüf
Muharebede iki taraf askerlerinin karşılaşıp çatışması.
tişe / tîşe
Muharebede kullanılan başı sivri ve keskin balta, keser. (Farsça)
ubeyde bin cerrah
Aşere-i Mübeşşere'den olup, asıl ismi Amir bin Abdullah'tır. Her din muharebesinde bulunup çok büyük şecaat ve metanet göstermiştir. Adaleti ile de meşhurdu. Şam'ın fethinde kendisi kumandandı. Hicri 18 senesinde 58 yaşında iken taundan vefat etmiştir.
ukkaşe bin el-mihsan el-esdi / ukkaşe bin el-mihsan el-esdî
Efâdıl-ı Sahabeden ve kahramanlardan olup hususan Bedir muharebesinde ve Hazret-i Ebu Bekir (R.A.) devrinde mürtedlerle olan muharebede yararlıklar göstermiştir. Peygamberimizin vefat tarihinde 44 yaşlarında idi.
vak'a
Hâdise. Olup geçen şey. Mes'ele.
Birini bir defada yere düşürmek.
Muharebe.
Vuku bulan.
vakkas
Okçu. İyi muharebe eden. Savaşçı.
zırh
Cevşen.
Muharebe elbisesi, demirden örülmüş veya dökülmüş elbise.
En Çok Aranan Osmanlıca Kelimeler
kut'ül amare
ruhban
münib
lev
şegaf
tercüman-ı beliğ
inantab
ram olmak
terceme
tercüme
En Son Aranan Osmanlıca Kelimeler
cumudiyye
Kıtaat
teşerrüf etmek
Muarefe
RİSAİL
dûd-ı
tacıser
aktaan
ŞUABAT
deysan
En Son Aranan Türkçe Kelimeler
Harebe
türk edebiyatı
Nayab
Ebiş
Anez
Kumra
ogla
Kos
cok konusma
telal
© 2015 - 2021 Tüm Hakları Sakıldır © EURODMC | luggat.com
×
İletişim Formu
İsim:
E-posta:
Mesajınız:
Gönder
Tüm alanlara bilgi girişi zorunludur.
×
Reklam Talep Formu
İsim:
E-posta:
Telefon:
Mesajınız:
Gönder
Tüm alanlara bilgi girişi zorunludur.
×
Kullanım Şartları
Lütfen sitemizi kullanmadan evvel bu ‘site kullanım şartları’nı dikkatlice okuyunuz. Bu siteyi kullanan ve alışveriş yapan müşterilerimiz aşağıdaki şartları kabul etmiş varsayılmaktadır:
Sitemizdeki web sayfaları ve ona bağlı tüm sayfalar EURODMC Dijital Marka Çözümleri Ltd. Şti. firmasının malıdır ve onun tarafından işletilir. Kullanıcılar sitede sunulan tüm hizmetleri kullanırken aşağıdaki şartlara tabi olduğunuzu, sitedeki hizmetten yararlanmakla ve kullanmaya devam etmekle; Bağlı olduğunuz yasalara göre sözleşme imzalama hakkına, yetkisine ve hukuki ehliyetine sahip ve 18 yaşın üzerinde olduğunuzu, bu sözleşmeyi okuduğunuzu, anladığınızı ve sözleşmede yazan şartlarla bağlı olduğunuzu kabul etmiş sayılırsınız.
İşbu sözleşme taraflara sözleşme konusu site ile ilgili hak ve yükümlülükler yükler ve taraflar işbu sözleşmeyi kabul ettiklerinde bahsi geçen hak ve yükümlülükleri eksiksiz, doğru, zamanında, işbu sözleşmede talep edilen şartlar dâhilinde yerine getireceklerini beyan ederler.
1 - SORUMLULUKLAR
1.1. Firma, fiyatlar ve sunulan ürün ve hizmetler üzerinde değişiklik yapma hakkını her zaman saklı tutar.
1.2. Firma, üyenin sözleşme konusu hizmetlerden, teknik arızalar dışında yararlandırılacağını kabul ve taahhüt eder.
1.3. Kullanıcı, sitenin kullanımında tersine mühendislik yapmayacağını ya da bunların kaynak kodunu bulmak veya elde etmek amacına yönelik herhangi bir başka işlemde bulunmayacağını aksi halde ve 3. Kişiler nezdinde doğacak zararlardan sorumlu olacağını, hakkında hukuki ve cezai işlem yapılacağını peşinen kabul eder.
1.4. Kullanıcı, site içindeki faaliyetlerinde, sitenin herhangi bir bölümünde veya iletişimlerinde genel ahlaka ve adaba aykırı, kanuna aykırı, 3. Kişilerin haklarını zedeleyen, yanıltıcı, saldırgan, müstehcen, pornografik, kişilik haklarını zedeleyen, telif haklarına aykırı, yasa dışı faaliyetleri teşvik eden içerikler üretmeyeceğini, paylaşmayacağını kabul eder. Aksi halde oluşacak zarardan tamamen kendisi sorumludur ve bu durumda ‘Site’ yetkilileri, bu tür hesapları askıya alabilir, sona erdirebilir, yasal süreç başlatma hakkını saklı tutar. Bu sebeple yargı mercilerinden etkinlik veya kullanıcı hesapları ile ilgili bilgi talepleri gelirse paylaşma hakkını saklı tutar.
1.5. Sitenin üyelerinin birbirleri veya üçüncü şahıslarla olan ilişkileri kendi sorumluluğundadır.
2 - Fikri Mülkiyet Hakları
2.1. İşbu Site’de yer alan ünvan, işletme adı, marka, patent, logo, tasarım, bilgi ve yöntem gibi tescilli veya tescilsiz tüm fikri mülkiyet hakları site işleteni ve sahibi firmaya veya belirtilen ilgilisine ait olup, ulusal ve uluslararası hukukun koruması altındadır. İşbu Site’nin ziyaret edilmesi veya bu Site’deki hizmetlerden yararlanılması söz konusu fikri mülkiyet hakları konusunda hiçbir hak vermez.
2.2. Site’de yer alan bilgiler hiçbir şekilde çoğaltılamaz, yayınlanamaz, kopyalanamaz, sunulamaz ve/veya aktarılamaz. Site’nin bütünü veya bir kısmı diğer bir internet sitesinde izinsiz olarak kullanılamaz.
3 - Gizli Bilgi
3.1. Firma, site üzerinden kullanıcıların ilettiği kişisel bilgileri 3. Kişilere açıklamayacaktır. Bu kişisel bilgiler; kişi adı-soyadı, adresi, telefon numarası, cep telefonu, e-posta adresi gibi Kullanıcı’yı tanımlamaya yönelik her türlü diğer bilgiyi içermekte olup, kısaca ‘Gizli Bilgiler’ olarak anılacaktır.
3.2. Kullanıcı, sadece tanıtım, reklam, kampanya, promosyon, duyuru vb. pazarlama faaliyetleri kapsamında kullanılması ile sınırlı olmak üzere, Site’nin sahibi olan firmanın kendisine ait iletişim, portföy durumu ve demografik bilgilerini iştirakleri ya da bağlı bulunduğu grup şirketleri ile paylaşmasına muvafakat ettiğini kabul ve beyan eder. Bu kişisel bilgiler firma bünyesinde müşteri profili belirlemek, müşteri profiline uygun promosyon ve kampanyalar sunmak ve istatistiksel çalışmalar yapmak amacıyla kullanılabilecektir.
3.3. Gizli Bilgiler, ancak resmi makamlarca usulü dairesinde bu bilgilerin talep edilmesi halinde ve yürürlükteki emredici mevzuat hükümleri gereğince resmi makamlara açıklama yapılmasının zorunlu olduğu durumlarda resmi makamlara açıklanabilecektir.
4 - Garanti Verme
İŞBU SÖZLEŞME MADDESİ UYGULANABİLİR KANUNUN İZİN VERDİĞİ AZAMİ ÖLÇÜDE GEÇERLİ OLACAKTIR. FİRMA TARAFINDAN SUNULAN HİZMETLER "OLDUĞU GİBİ” VE "MÜMKÜN OLDUĞU” TEMELDE SUNULMAKTA VE PAZARLANABİLİRLİK, BELİRLİ BİR AMACA UYGUNLUK VEYA İHLAL ETMEME KONUSUNDA TÜM ZIMNİ GARANTİLER DE DÂHİL OLMAK ÜZERE HİZMETLER VEYA UYGULAMA İLE İLGİLİ OLARAK (BUNLARDA YER ALAN TÜM BİLGİLER DÂHİL) SARİH VEYA ZIMNİ, KANUNİ VEYA BAŞKA BİR NİTELİKTE HİÇBİR GARANTİDE BULUNMAMAKTADIR.
5 - Kayıt ve Güvenlik
Kullanıcı, doğru, eksiksiz ve güncel kayıt bilgilerini vermek zorundadır. Aksi halde bu Sözleşme ihlal edilmiş sayılacak ve Kullanıcı bilgilendirilmeksizin hesap kapatılabilecektir. Kullanıcı, site ve üçüncü taraf sitelerdeki şifre ve hesap güvenliğinden kendisi sorumludur. Aksi halde oluşacak veri kayıplarından ve güvenlik ihlallerinden veya donanım ve cihazların zarar görmesinden Firma sorumlu tutulamaz.
6 - Mücbir Sebep
Tarafların kontrolünde olmayan; tabii afetler, yangın, patlamalar, iç savaşlar, savaşlar, ayaklanmalar, halk hareketleri, seferberlik ilanı, grev, lokavt ve salgın hastalıklar, altyapı ve internet arızaları, elektrik kesintisi gibi sebeplerden (aşağıda birlikte "Mücbir Sebep” olarak anılacaktır.) dolayı sözleşmeden doğan yükümlülükler taraflarca ifa edilemez hale gelirse, taraflar bundan sorumlu değildir. Bu sürede Taraflar’ın işbu Sözleşme’den doğan hak ve yükümlülükleri askıya alınır.
7 - Sözleşmenin Bütünlüğü ve Uygulanabilirlik
İşbu sözleşme şartlarından biri, kısmen veya tamamen geçersiz hale gelirse, sözleşmenin geri kalanı geçerliliğini korumaya devam eder.
8 - Sözleşmede Yapılacak Değişiklikler
Firma, dilediği zaman sitede sunulan hizmetleri ve işbu sözleşme şartlarını kısmen veya tamamen değiştirebilir. Değişiklikler sitede yayınlandığı tarihten itibaren geçerli olacaktır. Değişiklikleri takip etmek Kullanıcı’nın sorumluluğundadır. Kullanıcı, sunulan hizmetlerden yararlanmaya devam etmekle bu değişiklikleri de kabul etmiş sayılır.
9 - Tebligat
İşbu Sözleşme ile ilgili taraflara gönderilecek olan tüm bildirimler, Firma’nın bilinen e.posta adresi ve kullanıcının üyelik formunda belirttiği e.posta adresi vasıtasıyla yapılacaktır. Kullanıcı, üye olurken belirttiği adresin geçerli tebligat adresi olduğunu, değişmesi durumunda 5 gün içinde yazılı olarak diğer tarafa bildireceğini, aksi halde bu adrese yapılacak tebligatların geçerli sayılacağını kabul eder..
10 - Delil Sözleşmesi
Taraflar arasında işbu sözleşme ile ilgili işlemler için çıkabilecek her türlü uyuşmazlıklarda Taraflar’ın defter, kayıt ve belgeleri ile ve bilgisayar kayıtları ve faks kayıtları 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca delil olarak kabul edilecek olup, kullanıcı bu kayıtlara itiraz etmeyeceğini kabul eder.
11 - Uyuşmazlıkların Çözümü
İşbu Sözleşme’nin uygulanmasından veya yorumlanmasından doğacak her türlü uyuşmazlığın çözümünde İstanbul (Merkez) Adliyesi Mahkemeleri ve İcra Daireleri yetkilidir.