Geçtiğimiz günlerde, Dünya Sağlık Örgütü, tüm Dünya’da trans yağ kullanımının azaltılması ile ilgili görüşlerini ve hedeflerini açıkladı. Bunun üzerine ben de bir yazı yazmaya karar verdim. Öncelikle trans yağ nedir, çok karmaşıklaştırmadan buna bir yanıt verelim:
Trans yağ, nüfus artışı ile birlikte evde kullanım amaçlı tereyağ üretiminin yetersiz kalması üzerine yapılan çalışmalar sonucu 1900’lü yılların başlarında keşfedilmiş ve yaygın kullanıma 1950’lerden itibaren girmiştir. Günlük kullanımda çok yeri olmayan sıvı yağların (çoğunluğu doymamış yağlardır), hidrojen ile kısmen doyurularak katı hale getirilmesi ve tereyağ kullanımının yerini tutması sağlanmıştır. Ayrıca trans yağ eklenen gıdaların bozulmadan daha uzun süre saklanabildiği saptanmıştır. Bu şekilde kısmen doyurulan yağların önemli bir kısmı, vücut sıcaklığında da erimemekte ve katı halde bulunmaya devam eder. Yağın yapısının değişmesi sebebiyle sindirimi ve ortadan kaldırılması da güçleşir. Vücut içinde çok çabuk oksitlenen (demirin paslanması gibi) trans yağlar bu şekilde onlarca biyokimyasal bozulmaya ve hastalığa zemin hazırlar.
Dünya Sağlık Örgütü, bununla ilgili bildirgesinde trans yağ kullanımının herhangi bir nedene bağlı ölümü %34, kalp hastalığına bağlı ölümü %38, kalp hastalığı riskini ise %21 arttırdığını bildirmektedir. Yine yapılan çalışmalar trans yağ kullanımının, Alzheimer, kanser, diyabet, karaciğer bozukluğu, obezite, kısırlık ve depresyonla ilişkili olabileceğini göstermektedir.
Trans yağın kullanım alanlarında hemen hemen işlenmiş bütün yiyecekler, hazır gıdalar ve fast food ürünleri bulunmaktadır. Cipsler, krakerler, bisküviler, gofretler, çikolatalar, soslar vs saymakla bitmez sayıda üründe bulunur. Tabii evde kulanım için üretilen margarinleri en başta saymak gerekir. Aldığınız ambalajlı ürünlerin üzerinde “trans yağ yoktur” ibaresi gördüğünüzde de ne yazık ki güvende değilsiniz. Çünkü ülkemizde %2’den daha az trans yağ içeren ürünlere, yasal olarak bu ibare eklenebiliyor.