Yörük Ali Efe, (d. 1895–Kavaklı, Sultanhisar, Aydın, ö. 27 Eylül 1951–Bursa), Kurtuluş Savaşı sırasında 16 Haziran 1919‘da Malgaç Baskını ile düşmana ilk darbeyi vurmak suretiyle Aydın yöresinde düşman kuvvetlerinin ilerlemesini durdurmuş olan Türk kahramanı.
Babası Sarıtekeli aşiretinden İbrahim oğlu Apti, annesi yine Yörüklerin Atmaca Aşireti‘nden Fatma’dır.
Yörük Ali 19 yaşına geldiğinde, Aydın (il) dağlarında dolaşan Alanyalı Molla Ahmet Efe’nin gurubuna katılmak istedi. Ağır bir sınavdan geçirilerek guruba alındı. Kısa zamanda Efe’nin ve tüm zeybeklerin güven ve sevgisini kazanarak gurupta ikinci adam konumuna yükseldi. Alanyalı Molla Ahmet Efe’nin Bozdoğan Kavaklıdere baskınında ölmesi üzerine Yörük Ali Efe olarak gurubun başına geçti. Dört yıldan fazla dağlarda dolaşan Yörük Ali Efe, bu süre içinde daima ezilenin mağdur edilenin, güçsüzün yanında oldu. Haklı olarak halk tarafından sevildi, itibar ve destek gördü.
Yörük Ali Efe 1919 senesinde dağdan indi. O sıralar düşman İzmir’i, ardından Aydın ve Nazilli’yi işgal etmişti. Yörük Ali Efe, Kıllıoğlu Hüseyin Efe ve bazı arkadaşları, Aydın İli’nin Çine ilçesi Yağcılar köyünde toplanarak, Yörük Ali Efe ve arkadaşlarının 16 Haziran 1919 tarihinde Sultanhisar ve Atça arasındaki Malgaç deresinin üstünden geçen Malgaç demiryolu köprüsü yanındaki Yunan karakoluna baskın yaptılar. Baskın sonunda karakol tümüyle imha edildi, cephane ve erzaklar ele geçirildi. Bu baskın Batı ve Güney Anadolu’da düzenli, bilinçli, ve milli şuurla düşmana yapılan ilk baskın olarak kabul edilmektedir. Bu önemli başarı halka ümit ve cesaret vermiş, düşmanın yurttan kovulabileceğine olan inancını arttırmış ve Yörük Ali Efe’nin liderliğini perçinlemiştir. Düşman beklemediği bu baskın karşısında paniğe kapılmış, Nazilli’deki kuvvetlerini Aydın istikametine çakmıştır. Ne yazık ki çevreyi yakarak, yıkarak, masum insanları öldürerek…
Daha sonra 7. Tümen kumandanı Şefik Aker’in başkanlığında kurulan halk meclisinde oy birliğince alınan karar uyarınca Aydın, Yörük Ali Efe emrindeki kuvvetler tarafından kurtarılmıştır. Ancak takviye kuvvetlerle güçlenen düşman ordusu Aydın’ı ikinci kez işgal etmiştir. Artık kanlı savaşlar başlamıştır. Köşk, Umurlu ve Dörtyol cephesi kurularak olağanüstü cesaretle, donanımlı ve sayıca çok fazla olan düşman kuvvetleri büyük kayıplara uğratılmıştır. Böylece düzenli ordu kurulana kadar yirmi aylık bir süre düşman kuvvetlerinin Aydın kanadından Anadolu içlerine ilerlemesi engellenmiştir.
Düzenli ordunun kurulması üzerine Yörük Ali Efe, emrindeki savaş deneyimi çok iyi olan büyük bir gurubu her ferdinin istek ve sevgisiyle orduyla bütünleştirmiştir. Kendisi de Milli Aydın Cephesi Komutanı olarak savaş sona erene kadar vatani görevini sürdürmüştür.
Yörük Ali Efe alçakgönüllü bir insandı. Kurtuluş Savaşı‘ndaki rolü ile ilgili olarak yapılan övgülere verdiği şu cevabı her zaman hatırlanacaktır:
“Bazı kimseler savaş zamanında yapılan işlerin bir çoğunu bana ve başkalarına mal ederler. Bu yanlıştır. Bir kişinin, beş kişinin böyle büyük davalarda ne ehemmiyeti olur ki? Gönlünde vatan muhabbeti taşıyan her vatansever o günlerde bizim gibi düşünmüş, bizim gibi duymuş, ondan sonra da bizimle beraber olmuştur. Milli mukavemette aslan payını kendine ayırmakta hata vardır. Bir elin şamatası olur mu ki?”
Cumhuriyet döneminde Yörük soyadını alan Ali Efe, Kurtuluş Savaşından sonra altı sene İzmir’de yaşadı, 1928 senesinde, Kurtuluş Savaşında bir süre karargahı olan Yenipazar’a taşındı. 1951 senesinde, İzmir‘de geçirdiği tramvay kazasında bacaklarını kaybetmiş, tedavi için gittiği Bursa’da ölmüştür.
Yörük Ali Efe vasiyetinde Yenipazar’da toprağa verilmesini istedi. Ayrıca “Halkı iyidir, toprağı sever, toprağı seven insan sever. Ben orada rahat ederim dedi.”
Kuvayı Milliye’nin bu değerli komutanı TBMM tarafından İstiklal Madalyası ile ödüllendirilmiştir. Ayrıca Türk halkının onun adına yaktığı bir türkü de vardır.
Yörük Ali Efe’nin Aydın 1997’de Aydın Belediyesi’nce yaptırılan heykeli, efelerin bıyıksız olamayacağı gerekçesiyle kaldırıldı ve 1998’de bıyıklı olarak yeniden dikildi. Ayrıca Yenipazar‘da Yörük Ali Efe Müzesi de yapılmıştır.
KAYNAK: VİKİPEDİ
Paylaş:
Yorumlar
“13) YÖRÜK ALİ EFE” yazisina 7 Yorum yapilmis
M. Burak FIRAT yorum tarihi 3 Aralık, 2008 22:26
Allah mekanınızı cennet eylesin. Bu vatan bizim.
Fatih Bilgi POLAT yorum tarihi 15 Temmuz, 2009 12:03
Allah onlardan razı olsun.
mekanları cennettir.inşallah
bende onun silah arkadaşı olan
selanikli sarı halil efenin torunuyum.
detaylı bilgileri ve özellikle efe resimlerine nasıl ulaşabilirim
yardımdımcı olabilirseniz sevinirim allaha emanet olunuz
hüseyin yorum tarihi 3 Aralık, 2009 18:06
bnde dedefenin akrabasıyım ve mekanları cennet olsun ama demirciyle yörük ali ve gritliyusufa kzıgınım dedefe yi öldürdüler öldüren gritli yusuf hayatta en sevmediğim kişilerden
Mehmet Avni Gözün yorum tarihi 22 Şubat, 2010 12:56
Cenabıallah mekanını cennet etsin Yörük Ali Efe gerçek bir halk kahramanı tıpkı Köroğlu, Karacaoğlan ve Dadaloğlu gibi.
Ünver Turhan yorum tarihi 28 Ekim, 2010 01:14
Bu toprakları şairin dediği gibi “Bayrakları bayrak yapan üstündeki kandır. Toprak eğer uğrunda ölen varsa vatandır.”anlayışıyla bizlere bırakan başta Büyük Önder Atatürk’ün, Yörük Ali Efe’nin ve nice isimsiz şehitlerimizin ruhları şad olsun. 29Ekim2010
çılgın fenerli yorum tarihi 10 Aralık, 2010 19:28
sprrr mşş yha ardklrmı bldm………
deniz özdemir yorum tarihi 19 Aralık, 2010 14:57
HEY GİDİ YİĞİT EFELERİM. ALLAH MEKANINIZI CENNET ETSİN
Yorum yap
Ad Soyad (Gerekli)
Email(Gerekli)
Δ
Sayfalar
Ana Sayfa
İletisim
Kategoriler
AHMED YESEVÎ VE DİVAN-I HİKMET
ANADOLU BEYLİKLERİ VE ATABEYLİKLER
ATATÜRK
AZERBAYCAN SAYFASI
BASIN-YAYIN
BOZKURT
ÇANAKKALE
ERMENİ SORUNU
GILGAMIŞ DESTANI
İSLAMİYET
KAHRAMANLAR VE BİLGİNLER
KAŞGARLI MAHMUD VE DİVANÜ LÜGATİ'T TÜRK
KATEGORİLENMEMİŞ
KIRMIZI-SİYAH (RED-BLACK) BRİÇ SİSTEMİ
KRONOLOJİ
KÜLTÜREL
MARŞLAR
MİZAH
ÖYKÜ
SİYASİ
SLAYTLAR-RESİMLER
SOSYAL
TEŞKİLAT-I MAHSUSA
TÜRK ATASÖZLERİ
TÜRK DÜNYASI
TÜRK VE DÜNYA DESTANLARI
TÜRKÇE
Arama:
Son Yazılar
1058) Türkler, Ruslar ve Bulgarlar
1460) Tarım Havzası Mumyalarının Esrarı
1459) Hatay’da Denizin Altından 75 bin Yıllık Tarih Çıktı.
1458) Japon Bilim İnsanları Dünyanın İlk Düşünen Robotunu Geliştirdi: Kendi İradesine Sahip Makineler Çağı Başlıyor
391) Türklerde Devlet-Kimlik İlişkisi: Devlet Kimliği
427) Bereketli Hilal Nedir, Neresidir?
19) Divanü Lügati’t Türk’te Yer Alan Dini ve Soyut Kavramlar
1057) Hazar Hakanlığı-Bizans İmparatorluğu Münasebetleri
426) Türklerde At Kurbanı ve Dede Korkut’taki İzleri
1056) Suriye’de Batı Hun İmparatorluğu’nun bilinen en eski yazılı izleri, IŞİD’in kazılarında ortaya çıktı