Anne sütü çocuğun duygusal, sosyal ve fiziksel açıdan sağlıklı gelişimini sağlar. Ayrıca, birçok hastalığa yakalanma riskini de azaltır. Bu nedenle, insan sütü bebekler için en ideal besin maddesidir. Ancak, yapısında bulunan şeker nedeniyle az da olsa çürük yapıcı etkiye sahip olduğu unutulmamalıdır. Bu nedenle dişler sürdükten sonra anne sütü ile beslenmeyi takiben dişlerin mutlaka temizlenmesi gerekmektedir (Bakınız diş fırçalama rehberi).
2. Bebeğin dişlerinin çok küçük yaşlarda çürümesini engellemek için nelere dikkat edilmelidir?
1-Dişler sürdükten sonra gece biberon ile sık besleme yapılmamalıdır. Çok gerekliyse biberona sadece su konularak verilmelidir.
2- Biberon içerisindeki süt, mama ve meyve sularına asla ilave şeker konulmamalıdır.
3-Dişler sürdükten sonra biberon veya mama ile her beslenmeyi takiben çocuğun dişleri hafif ıslatılmış bir tülbent/gazlı bez/ parmak fırçaları ile temizlenmelidir.
4- Bebeğin emziği asla bal, şeker, pekmez gibi tatlı besinlere batırılmamalıdır.
3. Hangi gıdalar çürük yapar?
Şekerli, unlu ve nişastalı gıdalar en fazla diş çürüğü yapan maddelerdir. Bir yiyeceğin çürük oluşturma gücü sadece içerdiği şeker miktarına değil, kullanım sıklığı, zamanı ve ağız içinde kalış süresine de bağlı olarak değişir. Ancak, şeker ve pasta-börek gibi yiyeceklerin öğünden kaldırılmasını önermek gerçekçi değildir. Bunun yerine, bu tür gıdaların ana öğünlerde yenmesi sağlanmalı ve takiben dişler fırçalatılmalıdır. Ara öğünlerde mümkün olduğunca çürük yapmaz nitelikteki peynir, süt, yoğurt, meyve ve sebze gibi gıdalar verilmelidir. Şekerli ve unlu gıdalar (kek, kurabiye vs) ara öğünlerde verildiğinde muhakkak dişler fırçalanmalıdır. Hiçbir şey yapılamıyorsa ağız su ile çalkalanmalı ve mümkünse ağza bir parça peynir alınmalıdır. Beyaz un ve nişasta kepekli un veya nişastaya göre daha fazla çürüğe neden olur. Bu sebeple, ara öğün beslenmelerinde çocuğunuza hazırladığınız sandviçleri kepekli ekmeklerle hazırlayınız (Peynirli, etli, yumurtalı sandviç gibi).
4. Şekerli gıdaların tümü aynı çürük yapıcı etkiye mi sahiptir?
Sıvı haldeki şekerler katı veya toz haldeki şekerlerden daha fazla çürük yapıcıdır. Bu sebeple şeker ve asit içeren sıvı gıdaların pipetle içirilmesi gereklidir.
Karamelli-yapışkan şekerleme yerine çürük yapıcı niteliği daha az olan çikolata gibi ağız ortamından nispeten daha kolay uzaklaştırılabilen seçenekler önerilmelidir.
Dişe zarar vermeyen doğal tatlandırıcılar içeren yiyecekler çürük önlediğinden tercih edilmelidir.
Muz, üzüm, incir ve bal gibi yiyeceklerde doğal olarak bulunan şekerin de çürük oluşturabileceği dikkate alınarak, çocukların ara öğün beslenmesi yerine ana öğünlerinde verilmelidir.
5. Hangi gıdalar çürük yapmaz?
Çiğneme gerektiren gıda maddeleri (taze meyve ve sebze gibi) hem mekanik temizliğe yardımcı olur hem de tükürük akışını uyarırlar
İşlenmemiş tahıl ve kepekli undan yapılan yiyecekler,
Yer fıstığı gibi tüm çerezler,
Peynir süt yoğurt gibi kalsiyum, fosfat yönünden zengin ve tükürürk artışını arttıran gıdalar ,
Diş dostu logosu ile işaretlenmiş doğal tatlandırıcı (sorbitol, ksilitol) içeren şekerli gıdalar ve sakızlar,
6. Çürük yapıcı gıdalar çocuklara ne zaman verilebilir?
Çürük yapıcı gıdaların ana öğünün içerisinde veya yemekten hemen sonra tüketilmesi ve daha sonra dişlerin fırçalanması sağlanmalıdır.
7. Sakız çiğnemek çürüğü önler mi ?
Sakızlar, tükürük akışını artırarak ve diş ara yüzlerini mekanik olarak temizleyerek çürük oluşumunu azaltıcı bir etkiye sahiptir. Özellikle ksilitol-sorbitol içeren, çürükten koruyucu logolu sakızlar günde 4-5 kez en az 20 dakika kullanıldığında çürük önleyici etkiye sahiptir ancak asla tek başına çürük önleyici değildir ve diş fırçalamanın yerine geçmez.
8. Çocuğa doğru beslenme alışkanlığı nasıl kazandırılabilir?
Çocuğa doğru beslenme alışkanlığını kazandırılması için ebeveyn doğru bir model olmalıdır. Örneğin; ailenin çocukla birlikte sık sık hazır yiyecekler (fast-food) tüketmesi, çocuğun da bu yiyeceklerle tanışmasına ve alışkanlık haline getirmesine yol açabilir. Bu nedenle aileler, doğru besinlerden oluşan düzenli öğünlerle, aynı masada ve mümkünse televizyon bulunmayan bir ortamda çocuğun beslenmesini sağlamalıdır.
Okul çağı çocukları TV veya radyo programı süresince çürük yapıcı gıdaların özendirici reklamlarından etkilenebilirler. Eğer çocuklar market alışverişinde ebeveynlerine eşlik ederlerse (teşvik edilmeyen bir uygulama), satın almak istedikleri şeyler sıklıkla televizyon ve radyo reklamları ile ilgilidir ve bu durum yanlış beslenme alışkanlıklarının gelişmesine sebep olmaktadır.