PET/CT, özellikle onkolojide tümörün saptanması, derecesinin belirlenmesi(evreleme), tedaviye yanıtın değerlendirilmesi, radyoterapi planlaması ve bazı durumlarda mevcut olan kitlenin iyi yada kötü huylu olup olmadığının tespit edilmesinde kullanılan en ileri medikal görüntüleme tekniğidir. Ayrıca epilepsi hastalarında sara odağının belirlenmesi, Alzheimer hastalığı gibi nörolojik olgularda teşhisin erken dönemde konulması ve kalp krizi sonrası kalpte canlı doku varlığı araştırılmasında da kullanılmaktadır. En önemli özelliği fonksiyonel bilgi vermesi ve tüm vücut görüntülerinin3 boyutlu olarak alınmasıdır.
PET nerelerde kullanılır?
En sık kullanım alanı onkolojik çalışmalardır. ( % 85 oranında ) Ayrıca kalp ( % 10 ) ve beyin ( % 5 ) içinde PET çekimleri yapılabilir.
1- Onkoloji çalışmalarda tüm vücut görüntüsü alınır. Şüpheli lezyonun kanser dokusu içerip içermediği, vücuda yayılımının olup olmadığı, yapılan tedavilerin etkinliği, tedavi sonrası nüksler hakkında bilgi verir.
2- Kardiak PET; sadece kalbe ait görüntüler alınır. Kalp kasının canlılığının tespitinde kullanılan en güvenilir yöntemdir.
3- Beyin PET; özellikle medikal tedaviye dirençli ve cerrahi tedavi düşünülen epileptik odakların yerleşiminin tespit edilmesinde, Alzheimer hastalığının erken tanı ve diğer tip demanslardan ayrımının yapılmasında kullanılır.
PET’in onkolojik vakalardaki endikasyonu nelerdir.?
1 - Diğer görüntüleme yöntemleri ile tespit edilen kitlenin malignite olasılığının araştırılmasında;
-Akciğer kanseri
-Ösefagus kanseri
-Kolorektal kanseri
-Lenfoma
-Melanoma
-Over-serviks kanserleri
-Baş-boyun kanserlerinde kullanılabilir.
2 - Bilinen tümöral kitlenin tedavi öncesi ilk evrelendirilmesi ve tedavi sonrası evrelendirilmesinde;
-Akciğer kanseri
-Ösefagus kanseri
-Kolorektal kanseri
-Lenfoma
-Melanoma
-Over-serviks kanserleri
-Baş-boyun kanserlerinde kullanılabilir.
3 - Tedaviye yanıtın değerlendirilmesinde; hastanın aldığı kemoterapinin etkinliğinin yetersizliği erken dönemlerde tespit edilirse tedavi şeması değişebilir.
4 - Tedavi sonrası takiplerde, nükslerin veya rezidü dokunun değerlendirilmesinde
5 - Primer tümörün evrelendirilmesi ve prognos tayininde ( özellikle biline bir baş-boyun tümörü veya gliomada )
6 - Biline bir kitlede biopsi yerinin tespitinde; uptake’in yoğun olduğu yerden alınan biopsi doğru teşhisi saktır.
PET çekimi için kullanılan maddeler nelerdir?
Günümüzde en çok (%95 oranında) glikoz metabolizmasını gösteren f-18 ile b ağlanmış FDG ( 2 – Florodeoksi-D-glikoz) kullanılmaktadır. Ayrıca C-11, N-13, O-15 gibi pozitron yayıcı radyonüklidler çeşitli ajanlarla bağlanarak perfüzyon ( kanlanması ), metabolizma ve reseptörler hakkında bilgi sağlamak için kullanılmaktadır. ( bunların çoğu rutinde kullanılmaktadır).