306 -: Mücmel; bir lâfızdır ki, hakkında beyan varid olmadıkça mânâsım anlamaya yol bulunmaz. Bu cihetle müşkilden daha müphem bulunur. Meselâ: salât, zekât, riba lâfızları mânâyı şer'îleri itibarile bi­rer mücmel lâfızlardır ki, şarii mübin tarafından haklarında birer beyan vaki olmamış olsa idi, bunlar ile ne irade buyurulmuş olduğuna mutta­li olamazdık.
307 -: Mücmelin üç nevi vardır. Birincisi: garabetinden, az isti­mal edildiğinden dolayı mânâsı herkesçe anlaşılmayan herhangi bir lâ­fızdır. «Helû'» lâfzı gibi. Bu, sabrı az, hırsı çok olan kimse demektir. Kur'anı Mübinde: buyurulmuştur. Sonra diye beyan buyurulmuştur. Binaenaleyh he­lû' lâfzı mücmel iken bu beyan ile müfesser olmuştur.
İkincisi: Lügatçe mânâsı malûm ise de lisanı şeriatteki mânâsı müp­hem bulunan herhangi bir lâfızdır. Zekât ve riba lâfızları gibi. Bunların şer'î mânâları şarii mübin tarafından beyan ohınmasaydı bizce anlaşıl­ması kabil olamazdı.
Üçüncüsü: Lügatçe mânâları müteaddit olup matlûp olan mânâsı­nın tâyini, bir beyan vuku bulmadıkça kabil bulunmayan herhangi bir lâfızdır. Ayn, kuru gibi müşterek lâfızlar bu kabildendir.
308 -: Mücmelin hükmü; hakikatine itikat ve hakkında beyan vu-. kuuna kadar tevakkuf etmek, beyan kâfi olmadığı takdirde de muradın anlaşılması için taharri ve teemmülde bulunmaktır.
Bir mücmel hakkındaki beyan, ondan maksadın ne olduğunu anlat­maya tamamen kâfi bulunursa tefsir olmuş olur. Maksadı zannî suret­te ifade ederse te'vil sayılır. Zannî surette de" ifade edemezse mücmel, müşkil olmuş olur.
Meselâ: (Namazınızı ikame, zekâtınızı ita ediniz) mealindeki âyeti celilede mücmel olan salât -namaz: (Namazı benim nasıl kıldığımı gör­düğünüz gibi kılınız) mealindeki hadisi şerif ile, zekât da (Mallarınızın kırkta birini getirip veriniz) mealindeki hadisi nebevi ile izah buyurul­muştur ki, bunlar namaz ile zekâttan murat ne olduğunu tamamiyle gös­termiştir.
Ribayı beyan hususundaki: hadisi şerifi ise kâfi derecede bir beyan değildir. Çünkü ribanın câri ol­duğu şeyleri tamamen cami bulunmamıştır. Bu cihetle ribanın daha ne­relerde cari olduğuna dair müçtehitleree içtihada lüzum görülmüştür. Riba mebhasine müracaat!.
309 -: Müteşabihe gelince, bu da: kendisinden murad ne olduğu­nu bilmek ümidi ümmet hakkında munkati olmuş olan lâfızdır. Müteşa-bih müphemiyetindeki ehemmiyeti itibariyle muhkeme mütekabildir, bi­rinin mânâsı ne kadar vazıh ise diğerinin de o nisbette müphemdir.
310 -: Müteşabihin nevileri ikidir. Birisi: kendisinden lügat itiba­riyle hiç bir şey anlaşılmayan lâfızlardır. Bâzı sûrelerin evvelindeki harf­ler gibi.
Diğeri de lûgavî mânâsını iradeye aklın müsait olmadığı bâzı tâbir­lerdir.âyeti kerimesindeki yed -el lâfzı gibi.
311 -: Müteşabihin hükmü, hakkiyetine itikat ve mânâsının kat'î surette tâyinini ilmi ilâhiye havaleden ibarettir. Selefi salihîn bu gibi müteşabihleri te'vilden kaçınmışlardır, eşlem olan yol da budur. Halef ise görülen lüzuma meî-mî müteşabihatı şer'i şerife muhalif olmayacak bir tarzda tc'vil etmiş, meselâ: Haktealâ'ya, isnat edilen yedden murad,. «kudreti ilâhiyedir» demişlerdir. Böyle bir te'vil, yanlış zehablara mey­dan vermemek maksadına müstenit olduğundan zamanın icaplarına mu­vafıktır.
Velhâsıl: müteşabihatm nüzulü veya vürudü, bir hikmete müste­nit, bir iptilâ ve imtihan mahiyetim haiz, beşerin aczini müş'ir bulun­muştur.
‹ Mutlak İle Mukayyedin Mahîyetleri Ve Hükümleri : yukarı Müfesser İle Muhkemin Mahiyetleri Ve Hükümleri : ›
Anket
Mecelle hukuktan nasıl haberdar oldunuz?:
Arama motorundan buldum
Arkadas tavsiyesi
E-mail yoluyla
Hatirlamiyorum
Türkiyede Hukuk
Avukatlık Kanunu
Avukatlık Meslek Kuralları
Avukatlık Yönetmeliği
Hukuk Davaları
Gözde içerik
Bugün:
Neden Mecelle.COM
Osmanlıca Metin: Mecellenin 100 Ana Maddesi
Mecellenin Kaldırılması
ÇOCUKLARIN CİNSEL SÖMÜRÜ VE İSTİSMARDAN KORUNMASINA DAİR AVRUPA SÖZLEŞMESİ
Haksız Yakalanmada veya Tutuklamada Tazminat Koşulları
T.C. ANAYASALARI- 1982 Anayasası
MEMURLARA GETİRİLECEK YENİ HAKLAR
T.C. ANAYASALARI- 1961 Anayasası
Erken Emeklilik ve Sonuçları
Kamuda Çalışan Hukukçular
Son görüntülenme:
İbra
Sünnetlerin başlıca aksamı ve ahkâmı:
KIYASI FDKHIYE, EDİLLEİ ERBAADAJN BAŞKA HÜCCETLERE VE HİKEMİ TEŞRttYYEYE DAİRDİR
Hükmî şahsiyet
Lâübâlî
Kavilerde aranılan şartlar, vasıflar :
1.Bölüm - Amaç, Kapsam ve Dayanak
Nikâhın Hikmeti Teşrüyyesî :
Adâd
6.Mebhas
Mecelle.COM Dünya hukuk sistemleri ve mecelle arasında daha iyi kıyas yapabilmeniz için bu alanda kapsamlı bilgi paylaşımı yapmaktadır