Son zamanlarda teknoloji açısından heyecanlandıran bir gelişme olmamıştı. Fakat sabah okuduğum haberler gerçekten sevindim. 2001’de (11 yaşımdayken) yazılım öğrenemye başlamıştım ve Mynet ile başlayan (Mysite) bu maceram, çevirmeli ağ bağlantısı, qbasic, HTMP, Delphi 7 gibi çeşitli süreçlerden sonra linux’a evrildi ve ASP’den PHP’ye, Windows’tan Pardus ile başlayıp Debian, Fedora, Ubuntu gibi çeşitli dağıtımlara yönelmem ve sonunda da Python gibi mükemmelliği keşfetmemle sonuçlanmıştı.
3. yılımda bilgisayar mühendisliğini terk ettikten sonra bazı simülasyon ve oyunlar nedeniyle Windows’a geri dönsem bile sürekli oynamadığım için günlük işlerde Windows’a mahkûm oldum. 1985’te ilk sürümü yayınlanan, Windows; yazılım firması olarak ön plana çkar Microsoft’un ve 35 yıl geçse dahi Paint ve Explorer’ı beceremedi. Direnmeyi bırakıp Edge’e geçti. Bu yüzden mahkûmiyet diyorum. Microsoft’un günümüzde en iyi ürünü bana göre Surface tablet ve masada dönen bilgisayarı. Hepsi bu.
Yıllar önce Hackintosh (iAtkos vs) ile eski bilgisayarlara MacOs yüklemiş ve eski bilgisayarlarda Microsoft’tan daha iyi performans almış ve Hackintosh olmasına rağmen ne kasılma ne çökme ile uğraşmamıştım. Dolayısıyla MacOs gayet sağlam bir işletim sistemi.
Kafa dağıtmak için oyun oynuyorum fakat her zaman değil. Günlük yaptığım şeyler; haberleri takip etmek, twitter’da gündeme göz atmak, yabancı gelişmeleri takip etmek ve ara ara düşünce kuruluşlarının ve bazı bilimsel dergilerin yayınlarına bakmak (bknz: düşünce kuruluşu nedir? Neden takip etmeliyiz). Yani güçlü bir ekran kartı falan olmasa da olur.
Raspberry Pi 400 Desktop
Mac Mini’yi bilir misiniz? Casper ‘ın Mini PC’sini veya Dell’in Linux Mini Pc’sini? Apple klavyesine benzer bir klavye içerisinde ekran ve fareyi bağlayarak kullanabileceğiniz bir bilgisayar. KLAVYE İÇERİSİNDE!
Size bir video göstereceğim ama ne yazık ki Türkçe değil,
Görebileceğiniz üzere bu küçük klavye yanında fare, ekran ve hoperlör ile birlikte güzel bir “günlük bilgisayar” oluyor.
Bu Proje Beni Neden Heyecanlandırdı?
70$’lık bir “şey”. Elektronik vergiler %25 ya da %30 tam hatırlayamıyorum ancak bununla birlikte 70 $ günümüzde 600₺ yapıyor (6.11.2020) ve 600 liranın %30’u 780TL yapıyor. Öyle böyle 850-900₺ yapabilir.
900₺ raspberry pi desktop
1.000₺’ye ekran (ki en 1.500’e çok iyileri var)
170₺ civarına benim sevdiğim büyük fareler veya 80-100 liraya minik fareler
120₺’ye hoperlör veya telefon kulaklığınız
Tabii 2.000₺’ye ekran, 350₺’ye fare, 400₺’ye kulaklık alabilirsiniz, bambaşka konu. Fakat günümüzde alacağım yukarıdaki cihazlarla birlikte;
İnternete bağlanan, gimp’i (fotoğraf düzenleme) kullanabileceğiniz, twitter ve haberleri takip edebileceğiniz, video izleyebileceğiniz bir bilgisayar toplamda 2.190TL‘ye geliyor. Tabii 900 yerine 800 civarı bir fayata gelebilir, kendi ekranınız veya eski televizyon ekranı (hdmi ve eski tip tv soketi mevcut) kullanabilirsiniz ya da ucuza 750-800₺’ye asus ve LG’nin ekranlarını alabilirsiniz, kendi farenizi ve kulaklığınızı kullanabilirsiniz. Dolayısıyla 800₺ masraf veya ekran ile birlikte 1.500₺’ye bir bilgisayar toplayabilirsiiniz.
**
Bayıldığım linux tabanlı olması, işimi görmesi, taşınabilir olması, hafif ve küçük olması mükemmel. Tak televizyonda kullan. Al, yazlığa götür. Al otele götür, ekrana bağla. Her yere taşınabilir.
Özellekleri
Fazla bir şey beklemeyeceksiniz tabi ama minecraft oyun falan kaldırıyor. Yine de özelliklerini vereyim:
4 GB RAM
Dört çekirdekli 1.8GHz ARM Cortex-A72 CPU
Blutethoot 5.1
Çift bant WİFİ (802.11ac)
Gigabit Ethernet
İki adet USB 3.0
Bir adet USB 2.0
Her biri 4K / 60Hz’e kadar çıkış yapabilen bir çift mikro HDMI
Bir adet GPIO
Bir adet Mikro SD giriş (16 GB hazır geliyor galiba)
Bakınca gayet doğru bir iş yapılmış gibi geliyor. Bu bilgisayarda XP falan nasıl çalışır merak etmiyor değilim.
Gerçekten Neden Heyecanlandırdı?
Linux olması, ufak olması falan her şey tamam da, yıllar önce bir görsel görmüştüm, Gana’da bir öğretmen tebeşirle tahtaya Word çiziyor ve öğrencilerine öğretiyordu. Bakın bilgisayar yok, imkân yok ancak olur da bir gün okurlarsa, yurt dışına giderler ve işlerinde bilgisayar kullanmaları gerekirse, bilsinler diye.
Bu, başlı başına üzerinde bir kaç konu açabileceğim bir olay. Neden mi? İş yerimizin güvenliğinde birisi vardı, konuşurken çocuğu bir üniversiteyi kazanmış ve mimarlığı kazanmış. Diyor ki bilgisayar gerekiyormuş, 12 bin lira… Bu adam günde 12 saat çalışıyor (ve gidiş geliş toplamda 1,5 saat sürüyor), asgari ücret+yol+yemek alıyor, oğlu ise babasının durumuna bakmadan oyun bilgisayarı istiyor. Dedim ki mimarlık tamam ama gerek yok, 3-4 bin liralık yetecek. Babası diyor ki 12 bin lira kredi çeksem, aylarca ödeyeceğim, durumum yok. Kullanmadığımız eski bilgisayarı ayarladık ancak bir değil iki değil; çocukların, ailelerinin durumuna bakmaksızın 13-15 bin liralık oyun bilgisayarları isteme cürretine bakıyorum, bu bilgisayarı aldıktan sonra yıllarca oyun oynayıp tek bir programlama dili bilmemelerine bakıyorum; öte yandan Afrika’daki, Orta Doğu, Asya ve hatta Türkiye’deki yoksul yerlerdeki çocuklara bilgisayar öğretmeye çalışan öğretmenlere bakıyorum… Ne diyeyim Allah akıl fikir versin!
**
Ailenizin durumunu bilin, sürekli bir şeyler istemeyin. Sürekli oyun oynayıp, hiçbir şey öğrenmeyen nesiller var. Tükeniyorlar. Daha dün yazı yazdım: televizyona neden karşıyım? Zararları ve değişen toplum. Sadece televizyon değil, aptal youtuber ve fenomenler, çocukların zamanını çalarak para kazanan ancak karşılığında küfürbaz, asi, bilgisiz ve kültürsüz çocuklar olmalarına neden olan iğrenç insanlar var bu ülkede.
Sevindiğim şey ise, bir şeyler yapmak isteyen, bir şeyler yapmak için uğraşan insanlara ve çocuklara bu tür ucuz bilgisayarlar gidecek ve çocuklar internete girecek, mail ve ofis programlarını öğrenecek. Öyle özgeçmişinize “ofis programlarını çok iyi biliyorum” diye yazıp, excel’de formül bile yazamayan tipler gibi değil; gerçekten oturup öğrenen çocuklar türeyecek.
Sonuç Olarak
Yıllar önce 2018’de yazdığım “arayıp bulamadığım telefon” başlıklı yazımda “e-ink” (e-mürekkep) teknolojisine, mail ve whatsapp’a sahip; şarjı uzun giden bir telefon (en azından yarım günde bitmesin) istediğimi söylemiştim. Hâlâ orada yazdığım iPhone 5S’i kullanıyorum ve 7. yıla girdi. Mevcut telefonlar büyük, gereksiz özelliklerle dolu ve kaba geliyor. 5 kasasında (5, 5S, SE modelleri) olan, şarjı uzun gidecek, düzgün bir telefonu Apple hâlâ çıkartamadı. Bir tek iPhone 12 Mini olabilir ancak inceleme şansım olmadı.
İşte, telefon olarak arayıp da bulamadığımı Raspberry Pi, bilgisayar olarak önümüze koymuş. Bu nedenle alabileceğim bir şey olacak. Bu nedenle sevindim.
Tabii ben, Türkiye’de ekonomik nedenlerle “bir araba alalım, her şeyi yapsın” diye düşünüyoruz. Küçük boyutlu araçlar ve genel olarak ekonomik durum başlıklı yazımda Smart ForTwo, Fiat 500 gibi araçlara ihtiyacımızın olduğu, şehiriçinde bunları kullanarak zaten trafikte 1-2 kişi olarak seyir eden ve bu nedenle kocaman hacim kaplayan arabalar yerine ufak ve şehiriçine özel arabalara yönelmek gerektiğini söylemiştim. Fakat maddi durum istiyor. Yani biz de Almanya’daki gibi net olarak 1.250€ maaş elimize geçsin ve Smart ForTwo fiyatı (hem de cabrio) 4-5 bin € olsun (bknz: mobil.de) falan isterim ama olmuyor. Şehirler arası için de bir tane Volvo alayım… Bu kafa bizde yok, olsa da ekonomik nedenlerden dolayı olmuyor.
Almanya’da yaşayıp buraya gelen (merak etmeyin yine geri gitmeyi düşünüyor) arkadaşım diyor ki; Almanya’da insanlar lüks araç alıyor fakat garajda duruyor. Haftasonu veya şehirlerarası yollar için kullanıyorlar. Günlük ise çarpınca acımayacakları, dışarıda kalınca sorun olmayan basit araçlara biniyor dedi. Ne o dedim, VolksWagen Golf gibi diyor. GOLF GÜNLÜK ARAÇ!
**
İşte böyle kafalar bizde yok. Ben ise günlük araba, bilgisayar, telefon olarak daha basit bir şey istiyorum. Ucuz ve kalitesiz değil; sadece oyun oynayacak bilgisayar, beni pistlerde yarıştıracak araba, süperlüks ulta harika telefon yerine; dayanıklı fakat aşırı özelliği ve karmaşık şeyleri olmayan (bu yüzden zor bozulan ama kolay tamir edilen, şarjı şusu busu uzun götürecek) şeyler tercihim. Diğer tarafta oyun için konsol, zevk için lüks SUV veya 3 litre motorluk spor araç, sağlam kameralı telefon olabilir. Fakat telefon konuşmalarını yaparken yere düşecek telefon olmamalı. Sürekli elimde tutacağım…
Benim kafam böyle ancak ne ülkemizin ne de milletimizin yapısı buna uygun değil. Üstelik millet bunun neden iyi olduğunu anlasa, devlet buna uygun yapılandırmaya gitse dahi, mevcut ekonomik koşullarla iki araba, iki telefon, iki bilgisayar almak gerçekten lüks. Henüz evine bilgisayar girmemiş insanlar var.
İşte yoksul olan insanların evine bu şekilde, yavaş yavaş bilgisayarlar girebilecek. Belki tablete bağlayacak bunu, belki başka çözüm bulunacak fakat olacak. Ofis programları, mail, programlama (python vs), internet ile tanışacak, öğrenecek, kendini geliştirecek. İnterneti de Facebook gibi bir çok dev ücretsiz sunacak (Afrika’da)… Evet evet büyük ayileler, Amariga bizi kıskanıyorlar, illumünati her yerdeler, bizi kontrol ediyorlar, zorla abur cubur yedirttiriyorlar kafalarını aşar mısınız bilmiyorum ancak insanlığın gelişmesi için çok önemli.
Tabi bu bilgisayarları alıp mal gibi bütün gün oyun mu oynayacak yoksa programlama mı öğrenecek? Benim gördüğüm, ailesi tarafından şımartılmış çocuk değilse, zorlukları görmüşse, yaşamışsa; kendini düzeltiyor. Bu nedenle ucuz ve dayanıklı bilgisayar üretimi ve bunların dağıtılma kampanyalarını destekleyeceğim. 5-10 yıl içerisinde böyle bilgisayarlar çıkacak ve bu tür yoksul ülkelerde de kullanılacaktır. En azından bunun için kampanya yapılmasını destekliyorum.
Ganalı öğretmene gelirsek; Bill Gates bilgisayar yolladı.
Kaynaklar
Emre YILMAZ. Klavye Şeklinde Bilgisayar : Raspberry Pi 400(2 Kasım 2020). https://turk-internet.com/klavye-seklinde-bilgisayar-raspberry-pi-400/
Emir BOSTANOĞLU. Klavye formunda bilgisayar: Rspberry Pi 400 (2 Kasım 2020). https://www.log.com.tr/klavye-formunda-bilgisayar-raspberry-pi-400-video/