Yakınlarındaki Türk mezarı ile ünlü olan Orta Çağ kalesi günümüzde Kuzey Suriye’de bulunmaktadır. İslamiyet’ten önce Musul-Halep yolu üzerinde Devser adıyla ünlü olan bu yer, efsaneye göre bu adı Hîre Hükümdarı Nu‘mân b. Münzir el-Lahmî’nin adamlarından Devser’den aldı. 640 yılında İyâz b. Ganm kumandasındaki İslam ordusu tarafından fethedilen kale, 10. yüzyılın ikinci yarısına kadar Cezire valilerince yönetildi. Daha sonra uzun süre Benî Nümeyr kabilesinin kontrolünde kalan kale 1040 yılında Fatımiler’in kontrolüne geçti. Selçuklular döneminde kale Ca‘ber b. Sâbık el-Kuşeyrî tarafından ele geçirildi ve onun adıyla anıldı ve kale zamanla eşkıya yuvasına dönüştü. Melikşah ise Halep Seferi sırasında burayı ele geçirdi. Daha sonra da burayı Halep üzerindeki haklarından vazgeçmesi karşılığında Sâlim b. Mâlik b. Bedrân el-Ukaylî’ye verdi. Kale, 1146 yılında İmâdüddin Zengî tarafından kuşatıldı fakat köleleri tarafından öldürülmesi üzerine kuşatma son buldu. Sonraları ise Ukaylîler Serûc ve Bâbü Büzâd bölgeleriyle 20.000 dinar karşılığında kaleyi İmâdüddin Zengî’nin oğlu Halep Atabegi Nûreddin Mahmud Zengî’ye teslim etti. Nûreddin Zengî zamanında çeşitli imar faaliyetlerine sahne olan Caber Kalesi çok gelişti. Beş yıl sonra kale Nûreddin Zengî’nin ölümüyle (1174) bölgeye yerleşen Selahaddin-i Eyyubi’nin eline geçti. Kale ve civarı 1202 yılında Harizmşahlar tarafından yağmalandı. 1260 yılında ise İlhanlı Hükümdarı Hülagü’nün eline geçen kale tahrip edilerek halkı etrafa dağıtıldı. Memlükler zamanında Halep nâibliğine bağlı olarak bölgede ikamet eden Döğerler’e mensup çeşitli oymaklar Osmanlılar devrinde de bölgedeki hâkimiyetlerini sürdürdüler. 1918’de İngilizler tarafından işgal edildi, ardından Suriye’ye bağlanarak Fransız mandasına bırakıldı.
Caber Kalesi’nin kuzeybatı eteklerinde “Türk mezarı” diye anılan türbe kare şeklinde bir avlunun içinde idi. Süleyman Şah’a izafe edilen kitabesiz mezar, mihrabın karşısında ve ortada bulunuyordu. Zamanla harabe haline gelince II. Abdülhamid’in emriyle Halep Valisi Cemil Hüseyin Paşa yeniden yapıldı. I. Dünya Savaşı sonunda Caber Kalesi ile birlikte Suriye’nin sınırları içinde kalan ve Fransa’nın mandasına verilen türbe, Anadolu Türkleri için büyük bir manevî değer taşıdığı için 20 Ekim 1921 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi hükümetiyle Fransa hükümeti arasında imzalanan Ankara İtilâfnâmesi’nin 9. maddesi gereğince Türkiye’ye bırakıldı. 1974 yılında Tabya Barajı’nın suları altında kalacağı anlaşılan mezar, Suriye hükümetiyle varılan anlaşma uyarınca biraz daha kuzeydeki Karakozak mevkiine nakledildi. 2015 yılında ise Suriye’deki savaşın türbeye oluşturduğu tehdit nedeniyle Türkiye sınırına yakın bulunan Suriye Eşmesi köyüne taşındı.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Taneri, Aydın, Ca’ber Kalesi, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1992, c.6, sf.525-527
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
Zeki Velidi Togan
Türk tarihi üzerine yaptığı araştırmaları ve siyasi arenada verdiği mücadeleyle tanınan Zeki Velidi Togan, 1890 yılında Rusya’nın Küzen köyünde dünyaya geldi. Eğitimli bir ailenin çocuğu olan ve bu vesileyle iyi bir eğitim görme fırsatı bulan Togan, Arapça’yı babasından, Farsça’yı annesinden öğrendi. Daha sonra ise medresede edebiyat üzerine eğitimler aldı. Zamanla edebiyata olan ilgisi daha da artan Togan, konuyla ilgili dar çerçeveyi genişletmek adına Türkistan’a defalarca giderek araştırmalarda bulundu. Bir yandan da siyasi alandaki mücadelesini genişleterek Başkırt’ın meseleleriyle ilgilendi. 1917 yılında siyaset meydanında daha aktif bir şekilde yer alan Togan, Başkırt Özerk hükümetinin kurulmasına öncülük etti. 1921 yılında ise Türkistan Milli Birliği’nin başına getirildi. Zeki Velidi Toga ömrünün büyük bölümünü burada geçirdi ve bu dönemde Bolşevik Ruslar ile mücadele etti; bir yandan da kitabeleri yazıya geçirmeye devam etti.
Amil Çelebioğlu
Amil Çelebioğlu, Edebiyat tarihçisi, metinler şerhi profesörü ve şairdir. Soy bakımından Celaleddin-i Rumi’ye oradan da Hazret-i Ebu Bekir’e dayandığı rivayet edilmektedir.
Caber Kalesi
Yakınlarındaki Türk mezarı ile ünlü olan Orta Çağ kalesi günümüzde Kuzey Suriye’de bulunmaktadır. İslamiyet’ten önce Musul-Halep yolu üzerinde Devser adıyla ünlü olan bu yer, efsaneye göre bu adı Hîre Hükümdarı Nu‘mân b. Münzir el-Lahmî’nin adamlarından Devser’den aldı. 640 yılında İyâz b. Ganm kumandasındaki İslam ordusu tarafından fethedilen kale, 10. yüzyılın ikinci yarısına kadar Cezire valilerince yönetildi. Daha sonra uzun süre Benî Nümeyr kabilesinin kontrolünde kalan kale 1040 yılında Fatımiler’in kontrolüne geçti. Selçuklular döneminde kale Ca‘ber b. Sâbık el-Kuşeyrî tarafından ele geçirildi ve onun adıyla anıldı ve kale zamanla eşkıya yuvasına dönüştü. Melikşah ise Halep Seferi sırasında burayı ele geçirdi. Daha sonra da burayı Halep üzerindeki haklarından vazgeçmesi karşılığında Sâlim b. Mâlik b. Bedrân el-Ukaylî’ye verdi. Kale, 1146 yılında İmâdüddin Zengî tarafından kuşatıldı fakat köleleri tarafından öldürülmesi üzerine kuşatma son buldu. Sonraları ise Ukaylîler Serûc ve Bâbü Büzâd bölgeleriyle 20.000 dinar karşılığında kaleyi İmâdüddin Zengî’nin oğlu Halep Atabegi Nûreddin Mahmud Zengî’ye teslim etti. Nûreddin Zengî zamanında çeşitli imar faaliyetlerine sahne olan Caber Kalesi çok gelişti. Beş yıl sonra kale Nûreddin Zengî’nin ölümüyle (1174) bölgeye yerleşen Selahaddin-i Eyyubi’nin eline geçti. Kale ve civarı 1202 yılında Harizmşahlar tarafından yağmalandı. 1260 yılında ise İlhanlı Hükümdarı Hülagü’nün eline geçen kale tahrip edilerek halkı etrafa dağıtıldı. Memlükler zamanında Halep nâibliğine bağlı olarak bölgede ikamet eden Döğerler’e mensup çeşitli oymaklar Osmanlılar devrinde de bölgedeki hâkimiyetlerini sürdürdüler. 1918’de İngilizler tarafından işgal edildi, ardından Suriye’ye bağlanarak Fransız mandasına bırakıldı.
Osman Nuri Ergin
Türk tarih aşığı, İstanbul’a gönül vermiş ve belediye işlerinde insana ulaşmayı amaç edinmiş bir halk adamı olan Osman Nuri Ergin, Malatya’da dünyaya geldi. Dokuz yaşına kadar köyünden dışarı çıkmayan Ergin, İstanbul’da kahvehane işleten babasının çağrısı üzerine İstanbul’a geldi. Zeyrek Rüşdiyesi’nde okuduğu dönemde hocası Osman Nuri’nin kendisine Nuri mahlasını verdi. Eğitimine devam ettiği süreçte babasının kahvehanesinde olumsuz şartlarda ders çalışmak zorunda kalan Osman Nuri Ergin, rüşdiyeden ayrılarak Darüşşafaka’ya girdi. Buradan mezun olur olmaz İstanbul Şehremaneti’nde memurluğa başlayan Ergin, 1904’te girdiği İstanbul Darülfünunu Edebiyat Fakültesi’ni birincilikle bitirdi. İstanbul Şehremaneti’nin çeşitli kısımlarında başkâtiplik, mümeyyizlik ve şube müdürlüklerinde bulunan Osman Nuri Ergin, II. Meşrutiyet’in ilanından sonra belediye memurları arasında açılan imtihanı kazanarak Müesseat-ı Hayriyye-i Sıhhiyye idaresi umumi kâtipliğine tayin edildi.
Abdülbaki Gölpınarlı
Meslek hayatı boyunca edebiyat tarihçiliği ve çevirmenlik üzerine yoğunlaşan Abdülbaki Gölpınarlı, Tasavvuf, Mevlevilik, Şiilik ve Divan Edebiyatı gibi alanlarda dikkat çekici birçok eser kaleme aldı. İlk yayımı, İstanbul Üniversitesi’nde bitirme tezi olarak yazdığı ‘Melamilik ve Melamiler’ adlı eseridir. Eğitim hayatını babasının vefatı üzerine yarıda keserek iş hayatına atılmak zorunda kalan Gölpınarlı, ilk olarak Vezneciler semtinde kitapçılıkla uğraşmış daha sonra Çorum’da idari görevini de üstlendiği okulda öğretmenlik yapmıştır. Ancak eğitimini tamamlama isteği baskın gelen Gölpınarlı, İstanbul’a döndüğünde, önce lise ardından da üniversite eğitimini tamamlayarak edebiyat öğretmeni oldu.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun
ANASAYFA
HABERLER
ANSİKLOPEDİ
MAKALELER
RESİMLERLE TARİH
RÖPORTAJLAR
ARŞİV
GİZLİLİK
HAKKIMIZDA
KÜNYE
İLETİŞİM
REKLAM
TARİH
İLETİŞİM FORMU
'Bilge Ansiklopedi' parolası ile yayın hayatına başlayan Beyaz Tarih bilgiye ulaşabileceğiniz en hızlı ve en güvenli internet adresidir. Tarihi ve güncel konular üzerine özel hazırlanmış dosyalar, makaleler, haberler, kültür-sanat yayınları ve ansiklopedi maddeleri ile akademisyenlerin yazıları eşliğinde yaşanmış tarihi öğrenmek adına gerçeğe vakıf olacağınız bir tarih platformudur.'