Türk kavminin başlıca iki büyük kolu var: Güney kolu Oğuzlar ve Kuzey kolu Kıpçaklar. Oğuz kolu, Selçuklu ve onun devamı olarak Osmanlı Devleti’nin esas unsurudur. Kıpçaklar ise Hazar Denizi ve Karadeniz’in kuzeyinde varlık gösterdiler. Kırım Türkleri, Kıpçak kolundandır. Kıpçaklara, Avrupalılar Kuman derlerdi. Kuman, Kıpçak Türkçesinde ve günümüz Kırım Tatarcasında ibrik demektir. Kıpçaklar 12. yüzyılda, temiz su doldurdukları ibriği atın boynuna asar, gittikleri yerde onunla abdest alırlardı. Yanında temiz su taşımak Avrupalı için çok garip bir olaydı! Onun için olmalı ki, Avrupalılar, kuman/ibrik kullanan Kıpçakları ‘Kuman’ adıyla tanımış olmalılar.
Mongollara 13. yüzyılda “Tatar” deniliyordu: Arapça bütün çağdaş kaynaklarda, Mongollardan Tatar diye söz edilir. Sözgelimi tarihçi İbnü’l-Esîr, Mongollardan söz ederken daima Tatar kelimesini kullanmaktadır. İbn Haldun da “Bu sultân, Cingiz Hân, Tatarların sultanıdır” demektedir (İbn Haldûn, Kitâbul İber, Beyrut 1981, c. 5, s. 593). Mongol kökenli olup bu dili konuşan halklar da kendilerine daima Tatar demişlerdir. “Çingiz Han, ülkesinde resmî olarak Mongol isminin kullanılmasını emretmiştir. Ne var ki, Batı’nın büyük bir kısmında Mongol kelimesi, Tatar kelimesinin yerini tutamamıştır…” (Hasan İbrâhim Hasan, Siyâsî-Dînî-Kültürel-Sosyal İslâm Tarihi, çev. İsmâil Yiğit, c. V, s. 162, İstanbul 1986).
13. yüzyılda Mongolların Tatar adıyla anılmaları o kadar yaygındır ki, Avrupa’da basılmış olan haritalarda, Asya’nın Mongol hâkimiyetindeki bölgeleri “Tartary” (Tatar yurdu) adıyla tanımlanmıştır. Tatar/Mongol ordusu 1237 yılında Moskova’yı zapt etti. Bu orduda kalabalık Kıpçak ve diğer Türk kitleleri de vardı (Shirin Akiner, Islamic Peoples of the Soviet Union, London: 1986, s. 55). Bu vakıa yüzünden Ruslar, Avrupa Rusya’sındaki bütün Türk kökenli Müslümanlara Tatar dediler. Ruslara göre, Avrupa Rusya’sında yaşayan Müslüman Türklerin hepsi, Tatarların (Mongolların) torunlarıdır.
Çingiz Han’ın ölümünden sonra oğulları arasında bölüşülen Mongol varlığının batıdaki, Hazar Denizi ve Karadeniz’in kuzeyindeki kısmının başında Cuci oğlu Batu Han (ö. 1255) vardı. O ölünce yerine kardeşi Burka Han geçti. Burka, bir sûfî vâsıtasıyla Müslüman olmuştu. Adı Bereke(t) olarak değişti. Oryantalistler Bereke(t) adını Berke diye okumuş olmalılar ki, bu yanlış okuyuştan dolayı bizim okul kitaplarımızda bile ismi yanlış yazılmaktadır. Gök Ordu: Kök Orda, Arapların Altın Ordu, Rusların Zolotay Orda dedikleri bu devlette halk esas itibariyle Hunların, Göktürklerin torunları, Bulgar ve Kıpçak Türklerinden oluşmaktaydı. Hanlar, ileri gelenler, asilzadeler, üst düzey yetkililer Mongol (Tatar) idiler. Türk nüfusunun ezici çoğunluğu etkisiyle Mongollar da son Han Toktamış’ın adının da gösterdiği gibi Türkleşmişlerdi. Emîr Timur, Litvanya’ya sefer hazırlığı yapmakta olan Toktamış Han’ı 1396’da yenince, Gök Ordu yıkıldı ve yerinde dört hanlık ortaya çıktı: Kazan, Kırım, Kasım (Sibir) ve Astrahan.
Kısacası Osmanlı hanedanı idaresinde yaşayan herkesin, “Osmanlı” diye anılması gibi, “Tatar” sözü etnik (kavmî) değil, siyasî bir anlam ifade etmektedir.
Devamı Derin Tarih Mayıs Sayısında…
Etiketler: Çingiz HanKıpçakKırım TürkleriMongollarTartaryTatar
Sonraki konu PAUL ROBERT MAGOCSİ: NE DİYORDU STALİN: “HALK YOKSA PROBLEM DE YOK!”
Önceki konu Sürgünün Mücahide Hanımları
Benzer konular
Roman Roman Kuruluş
2 Oca, 2020
Muktedirlerin Gözünde Değil Halkın Gönlünde Yer Buldu
1 Şub, 2021
Osmanlı’nın Yüzen Kalesi Kadırgadan Kalyona Büyük Değişim
2 Ara, 2021
Son Konular
Popüler Konular
Editörden
Tarihi Çarpıtmayan Bir Üslupla…
2 Ara, 2021
Dosya / Röportaj / Söyleşi
İDRİS BOSTAN: DENİZLERE HÂKİM OLMADAN KARALAR ELDE TUTULAMAZ
2 Ara, 2021
Dosya
Osmanlı’nın Yüzen Kalesi Kadırgadan Kalyona Büyük Değişim
2 Ara, 2021
Dosya
Batı Akdeniz’in Güvenliği Cezayirlilerden Sorulurdu
2 Ara, 2021
Dosya
Santo Stefano Tarikatı’nın Osmanlı Sularındaki Korsanlık Faaliyetleri
2 Ara, 2021
Kapak Dosyası
Dost Muyuz, Düşman Mı? Kararsız Kardeşler
1 Oca, 2007
Özel Dosya
Esed’in Derin Devleti Şebbiha
1 Tem, 2012
Deşifre
Kadeş Rezaleti Hiç Unutulur Mu?
1 Mar, 2014
Osmanlı Tarihi
Kanatlı osmanlılar geliyor
1 Ara, 2015
Eşyanın Kalbi
Devranın miyanını kuşatan meşin patika
1 Ara, 2015
Twitter’da Derin Tarih
@derintarih kullanıcısından Tweetler
Hakkımızda
Künye
Kişisel Verilerin Korunması
Abonelik
Mobil Uygulamalarımız
Satış Noktaları
Sık Sorulan Sorular
İletişim
Her Hakkı Saklıdır © 2012, Derin Tarih
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunundaki amaçlar ile sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerezler kullanılmaktadır. Detaylı bilgi için çerez politikamızı inceleyebilirsiniz. KAPAT
Manage consent
Close
Privacy Overview
This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may affect your browsing experience.
Necessary	
Necessary
Always Enabled
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.	
Non-necessary	
Non-necessary
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.	