Tahran deklarasyonuyla İdlib operasyonu ertelenmiştir. Bu durum Türkiye açısından önemli bir diplomatik başarı olarak görülürken Rusya, zirveden beklediğini mutlak bir şekilde alamayarak geri adım atmak durumunda kalmıştır.
Rusya, İran ve Suriye rejim güçlerinin İdlib’e yönelik operasyon düzenleme ihtimali üzerine 7 Eylül’de Tahran’da toplanan zirve, üç devlet arasında (Türkiye, Rusya, İran) çatışmaya yol açmadan çözüm üretmeyi amaçlıyordu. Zirve öncesi İdlib’e yönelik operasyonlara başlayan Rusya, İdlib konusunda Türkiye’ye geri adım attırmanın yollarını aradı. Bir taraftan Ankara’yla diplomatik görüşmeler yürüten Rusya diğer taraftan Akdeniz’de kapsamlı bir deniz tatbikatı başlattı. İdlib’deki terör gruplarına karşı sınırlı hava operasyonu ile İdlib sınırına milis ve silah sevkiyatını sürdürdü.
Rusya’ya göre İdlib, Suriye iç savaşının son kalesiydi ve İdlib’in ele geçirilmesi birçok amaca hizmet edecekti. Bunlar:
1) Operasyonlarla terör grupları tasfiye edilecek,
2) İdlib bölgesinden Rus üslerine yönelik dronlarla yapılan saldırılar bertaraf edilecek,
3) Terör gruplarıyla birlikte muhalif gruplar da zayıflatılarak Esad rejiminin kalıcılığı garanti altına alınacak,
4) Türkiye’nin etkisi ve pazarlık gücü zayıflatılacak,
5) İdlib’e yapılacak operasyon sonucu ortaya çıkacak mülteci krizi üzerinden Avrupa iş birliğine zorlanacaktı.
Ancak taraflar arasında Tahran zirvesinde yapılan açıklamalarda ve zirve sonrası imzalanan deklarasyonda İdlib’de kapsamlı bir operasyonun yapılmaması yönünde karar alınmış ve sorununun çözümünde nasıl bir yol izleneceğine dair ortak bir tavır beyan edilmiştir. Böylelikle Rusya’nın İdlib’e yönelik operasyon planları durdurulmuş veya ertelenmiştir.
Tahran zirvesinin Rusya’daki yansımalarına bakıldığında resmî makamlar, zirve sonrası konuya ilişkin herhangi bir açıklama yapmazken sadece Vzglyad, Rossiyskaya Gazeta, Gazeta.ru vb. bazı gazetelerde değerlendirmelere yer verilmiştir. Rus medyasının ortak kanısı, Tahran zirvesinde taraflar arasında bir anlaşmaya varılamadığı ancak bir yol haritası üzerinde uzlaşı sağlandığı yönündedir.
Tahran zirvesinde Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın İdlib konusundaki önerileri ve barışçıl bir süreç izlenmesi gerektiğine ilişkin tavrı Rusya’da takdirle karşılanmıştır. Rusya’da başta İdlib olmak üzere Suriye’nin genelinde savaşın sona ermesi ve siyasi çözümün sağlanmasında Türkiye, İran ve Rusya en önemli aktörler olarak görülmektedir. Suriye’nin geleceği konusunda adı geçen üç devlet, farklı ajandalara sahip olsa da tarafların uzlaşmaya varması durumunda Suriye’de barışın muhtemel olduğuna inanılmaktadır. ABD dâhil olmak üzere adı geçen üç devlet dışındaki diğer güçlerin ise Suriye barış sürecine herhangi bir katkısının olamayacağı düşünülmektedir. Ayrıca ABD’nin siyasi tutumu ve bölgedeki faaliyetlerinin “Rusya’nın terörle mücadeledeki kararlılığını” ve Suriye’deki barış çabalarını engellemeye yönelik olduğuna ilişkin yorumlar yapılmaktadır.
Diğer taraftan Rus medyasına yansımayan ancak Rus yetkililerini kapsamlı bir İdlib operasyonundan vazgeçiren birkaç gerekçe söz konusudur:
İlk olarak bunda Türkiye’nin tavrı etkili olmuştur. Rusların da belirttiği üzere İdlib, Türkiye açısından hayati öneme sahiptir ve Rusya ile İran, Türkiye’nin bu hassasiyetini dikkate almıştır. İdlib’de başlatılacak kapsamlı bir operasyon hem mülteci akınına yol açacak hem de Türkiye kontrolündeki muhalif güçlerin yıpranması Türkiye’nin sahada elinin zayıflamasına sebebiyet verecektir. Türkiye’nin hiçbir şekilde böyle bir senaryoya göz yummayacağı ve çıkarlarını koruyacağı Rusya tarafından iyi bilinmektedir. Ayrıca Türkiye’nin rızası olmadan başlatılacak herhangi bir operasyon Rusya tarafından büyük bir başarı olarak adlandırılan Astana sürecinin de sonunu getirerek Rusya’nın yalnızlaşmasına yol açacaktır.
İkincisi, İdlib’in çatışma noktalarında savaş hazırlıkları yapan 100 bine yakın muhalif gücün toplanması ve Türkiye’nin rızası olmadan başlatılan bir operasyonda Türkiye’nin söz konusu muhalif güçlere her türlü desteği sağlama ihtimalidir. Böyle bir durum, Doğu Guta ve Dera’dan farklı olarak Rusya-İran-Rejim koalisyonunun daha büyük kayıplar vermesine neden olacaktır. Ayrıca İdlib’de başlayacak bir çatışma, muhaliflerle terör örgütlerinin ortak hareket etmesine ve sadece rejim güçlerinin değil, Rus üslerinin de hedef alınmasına yol açacaktır. Dolayısıyla İdlib’in rejim tarafından kontrol altına alınması çok daha zorlaşacaktır.
Üçüncüsü, ABD koalisyonunun İdlib operasyonuna yönelik tavrıdır. Amerika, kapsamlı operasyonların başlatılması durumunda rejim güçlerine yönelik hava saldırısı düzenleyeceğine dair uyarıda bulunmuş, bölgeye askerî güç sevk ederek Rusya’yı kararından vazgeçirmeye çalışmıştır.
Dördüncüsü ise Türkiye’nin zirvede Rus üslerine yönelik tehdidin uzaklaştırılmasını sağlayabileceğine ve terör örgütlerinin silah bırakarak kontrol altına alınmasında rol üstleneceğine dair açıklamasının Moskova tarafından savaş başlatmaktan daha cazip bir seçenek olarak görülmesidir.
Sonuç olarak Tahran deklarasyonuyla İdlib operasyonu ertelenmiştir. Bu durum Türkiye açısından önemli bir diplomatik başarı olarak görülürken Rusya, zirveden beklediğini mutlak bir şekilde alamayarak geri adım atmak durumunda kalmıştır. Ancak İdlib’de bulunan ve kontrol altında olmayan silahlı örgütlerin Rusya tarafından her daim bir tehdit olarak algılanmaya devam edilecek olması ve İdlib sorununun çözüme kavuşamaması, bu konunun tekrar gündeme geleceğini göstermektedir.
Rusya, İdlib, Türkiye, Tahran Zirvesi
Riyad-Şam Yakınlaşması
Sabir Askeroğlu
Orta Doğu’nun değişen dengeleri, Suudi Arabistan’ın dış politikasını değişime zorlamaktadır.
Zarif’in Moskova Suçlaması ve Rusya’nın Tepkisi
Sabir Askeroğlu
Rusya, Zarif’in sözlerini iç siyasete yönelik olarak görse de bu sözlerin, Kremlin’in Nükleer Anlaşma’yla ilgili savlarını yalanlıyor olmasının Moskova’yı rahatsız ettiği söylenebilir.
YAYINLARIMIZ
Önceki Sonraki
25.11.2021
İran-Hamas Ekonomik İlişkileri
15.11.2021
İran’ın Irak’taki Ekonomik Nüfuzu
12.11.2021
Horasan-i Rezevi’de Varoşlaşma: Sorunlar ve Sonuçlar
18.10.2021
İran’da Uzaktan Eğitimde Yaşanan Zorluklar
11.10.2021
Ruhani Dönemi’nin Sosyoekonomisi
Etkinlikler
Tümü
Tez/Makale Sunumu | Türkiye’nin İran ile Değişen İlişkileri, 2002-2019: Bölgeci Perspektif 27.11.2021
Dr. Zehra Funda Savaş Yalçınkaya’nın “Türkiye’nin İran ile Değişen İli...
Konferans - Panel | İran’ın Güvenlik Algısına Jeopolitik Bakış 12.11.2021
12 Kasım Cuma günü saat 14.00'da Doç. Dr. Serdar Palabıyık'ın kat...
Tez/Makale Sunumu | 1820-1823 Osmanlı-İran Savaşı 06.11.2021
Dr. Eralp Yaşar Azap’ın “1820-1823 Osmanlı-İran Savaşı” başlıklı tez sunumu, İRAM ...
EN ÇOK OKUNANLAR
İran-Azerbaycan Geriliminin Arka Planı
Bilgehan Alagöz
İran ve Taliban Başlıklı Panel Gerçekleştirildi
İRAM 12. Tez Sunumu Etkinliği Gerçekleştirildi
İRAM 6. Kitabiyat Sunumu Etkinliği Gerçekleştirildi
İRAM 13. Tez Sunumu Etkinliği Gerçekleştirildi
İRAM 14. Tez Sunumu Etkinliği Gerçekleştirildi
E-Bültenimize Kaydolun
Aşağıdaki kutuya mail adresinizi yazın ve gönder butonuna basın. Size de bülten gönderelim.
Gönder
İlgi Alanları ve Dil
Türkçe
English
Farsça
İç Politika
Ekonomi
Etkinlik
Dış Politika
İran Araştırmaları Merkezi (İRAM), Türkiye’nin derin tarihi ilişkilere sahip olduğu İran ve çevresi ile ilgili araştırmalar yapmak üzere kurulmuştur. Ülkemizde türünün ilk örneği olan Merkezimiz, bir ülke ve onun ilgili olduğu bölgeye yoğunlaşmaktadır.
ARAŞTIRMA ALANLARI
İÇ POLİTİKA
DIŞ POLİTİKA
EKONOMİ
TOPLUM / KÜLTÜR
ŞİİLİK ARAŞTIRMALARI
GÜVENLİK ÇALIŞMALARI
YAYINLAR
ANALİZ
PERSPEKTİF
RAPOR
ALINTI/RÖPORTAJ
TEMEL METİNLER
KİTABİYAT
İNFOGRAFİK
VİDEO
Her Hakkı Saklıdır © 2017 - IRAM CENTER
Tasarım ve Yazılım Fildişi Ajans
Çerez Politikası
Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için İRAN ARAŞTIRMALARI MERKEZİ (İRAM) KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI POLİTİKASI sayfasını inceleyebilirsiniz.