"Bir şeyin sânii, o şeyin içinde olursa, aralarında tam bir münasebet lâzımdır. Ve masnûatın adedince sânilerin çoğalması lâzımdır. Bu ise muhaldir." cümlelerini izah eder misiniz? | Sorularla Risale
Ana içeriğe atla
Bu siteyi kullanarak, Çerez Politikamızı kabul etmektesiniz.
Bu siteyi kullanarak, Çerez Politikamızı kabul etmektesiniz.
Giriş yap Kaydol Yayın Akışı Soru Sor Rastgele Soru Hızlı Git
Risale-i Nur Külliyatı
Oku
Dinle
?... Soru - Cevaplar Makaleler Kaynak Eserler Nurpenceresi Bediüzzaman Said Nursî
Kaydol Giriş yap
Yayın
Akışı
Hızlı Git Soru Sor
Giriş yap Kaydol Soru Sor Rastgele Soru Hızlı Git
Risale-i Nur Külliyatı ?... Soru - Cevaplar Makaleler Kaynak Eserler Nurpenceresi Bediüzzaman Said Nursî
Tüm Sitede
Risale-i Nur'da
Risale-i Nur Külliyatı
Oku Dinle
?...
Soru - Cevaplar
Makaleler
Kaynak Eserler
Nurpenceresi
Bediüzzaman Said Nursî
Ana Sayfa > Soru ve Cevaplar >
Cümle Açıklamaları
>
Mesnevi-i Nuriye
>
Habbe
>
"Bir şeyin sânii, o şeyin içinde olursa, aralarında tam bir münasebet lâzımdır. Ve masnûatın adedince sânilerin çoğalması lâzımdır. Bu ise muhaldir." cümlelerini izah eder misiniz?
Tarih: 02.07.2010 - 00:00 | Güncelleme: 25.05.2021 - 16:58
Okuma süresi: 4 dk
    
Cevap
Değerli Kardeşimiz;
"İ'lem eyyühe'l-aziz! Bir şeyin sânii, o şeyin içinde olursa, aralarında tam bir münasebet lâzımdır. Ve masnûatın adedince sânilerin çoğalması lâzımdır. Bu ise muhaldir. Öyleyse, sâni, masnû içinde olamaz. Meselâ, matbaa ile teksir edilen bir kitap, yine bir adamın kalemiyle yazılıyor. O kitabın nakışları, harfleri, kendisinden sümbüllenmez. Kâtip de o kitâbet san'atı içinde değildir. Ve illâ, intizamdan çıkar. Öyleyse, masnûun nakışları kendisinden değildir. Ancak, kudret kalemiyle kaderin takdiri üzerine yazılıyor."(1)
Konuyu son cümleden başlayarak ve metinde geçen matbaa örneğiyle açıklamaya çalışalım.
Bir cümlenin yazılması için öncelikle ilim gereklidir. İnsan o cümlede verilecek bilgiyi önce kendi ilminde şekillendirir. Bu şekillenme kadere bir misaldir. Cümle o yapıda şekillendikten sonra yazıya dökülür. Bu safhada kudret devreye girer.
Yeryüzünde yaratılan her canlı, tabiat matbaasında basılmış bir kitap gibidir. Bu kitaplar Allah’ın ilminde bütün özellikleriyle takdir edilmişler ve ilâhî kudretle bir fabrika şeklinde planlanmış ve yaratılmış bulunan tabiat matbaasında basılmışlardır. Bu gerçek kabul edilmediği takdirde, o kitapların yahut onlardaki her bir cümlenin kâtibini o kitabın ve o cümlenin içinde aramak gerekecektir. O zaman kitaplar ve cümleler adedince kâtiplerin kabul edilmesi gerekecektir.
Bir cümle düşünelim. Bu cümle, meselâ, fizik konusunda yazılmış olsun. İlim ve kudretle yazılmış bu cümlenin kâtibi kabul edilmediği taktirde “kâtibi kitabet sanatı içinde” yani fizik alimini o cümlenin içinde aramak gerekir.
Üstat Hazretleri bu eserin son kısımlarında bir şeyin kendi kendine olduğunun kabul edilmesi halinde o şeyin "hem sani hem masnu" olacağını ifade ediyor. Örneğimizde katip kabul edilmediği taktirde her cümle hem yazı olur, hem kâtip.
Sıfat mevsufsuz olamayacağına göre, ilim tek başına müstakil bir varlık olarak düşünülemez ki, kendisi yazı yazmayı yahut yazı olmayı irade etsin de yazı ortaya çıksın. "Kâtib de o kitabet san'atı içinde değildir." cümlesi Üstat Hazretlerinin tabiat tarifindeki "kanundur kudret olamaz." ifadesini hatırlatıyor. İlmî bir cümlenin kendisi ilim olmadığı gibi kudretle yaratılan mahluklar da kudret değildirler. Eşyanın ilâhî kudretle yaratılmalarının arkasında ilâhî irade ve ilim vardır.
Bir örnek: Şifalı bir bitkiyi tabiat matbaasında basılmış bir cümle olarak düşündüğümüzde, ondaki şifa özelliğini bahçeye de veremeyiz, güneşe de suya da mevsimlere de. Bu özelliği o bitkinin kendisi de edinmiş değildir. Yâni, "masnûun nakışları kendisinden değildir." Bu şifa özelliği ancak Allah’ın ilim ve hikmetiyle o çiçeğe takılmıştır ve o çiçek, kaderin bu planına göre ilâhî kudretle yaratılmıştır.
Sanat ile sanatkârın aynı kabul edilmesi durumunda, nihayetsiz bir sebep sonuç zinciri ortaya çıkar. Yani kitabı kitap yazarsa, o kitabı da başka bir kitap yazar, onu da başka bir kitap yazar şeklinde manasız ve mantıksız bir silsile uzayıp gider. Halbuki kitabı kitap içinden ve cinsinden olmayan, harici bir varlık, yani insan yazsa, bu hem kolay olur hem de manasız ve mantıksız uzayıp gitme olayından kurtulmuş olunur. Kitabın bir harfi kendi kendini nakşedemez ya da kendi kendine icat olamaz. Ama hariçten birisi kolaylıkla onu icat edip nakşedebilir.
Mesela "A " harfi ortada yokken, kendisini nasıl var edebilir. Bu tutarsız ve mantıksız bir yaklaşım olmaz mı? Kainat bir kitap ise, yazarı ve müellifi kainatın kendisi ya da içindeki bir nakşı olamaz. Bu kainat kitabının yazarı ve müellifi, kainattan bağımsız ve onun cinsinden olmayan birisi olabilir ki, bu ancak zaman ve mekandan münezzeh olan Allah olabilir. Nakkaş ile nakış aynı olamaz.
“Bir şeyin sânii, o şeyin içinde olursa, aralarında tam bir münasebet lâzımdır.” Bu cümlede ise sanatkâr sanatın içinde olursa, sanatkârın sanat gibi olması gerekir. Yani sanatın vasıfları ile vasıflanması iktiza eder. Sanat ile sanatkar eşit ve muadil olması gerekir. Sanat nasıl edilgen ve fiile konu ise, sanatkar da onun içinde bulunması hasebi ile aynı şekilde edilgen ve fiile konu olması gerekir.
Mesela, masayı yapan marangoz, masanın içinde kabul edilir ise, marangoz aynı masa gibi tahta cinsinden olması ve tahta gibi vasıflara haiz olması iktiza eder. Şayet Allah kainatın içinde kabul edilir ise, kainatın özellikleri ile boyanması gerekir.
Mesela, zaman ve mekan kayıtlarının onda da olması gerekir. Zeval ve ölümün ona da arız olması iktiza eder vs... Bu sebeple kat’a ve asla sanatkâr sanatın içinde ve onun cinsinden olamaz. Onun içinde ve onun cinsinden olması demek, onun da sanat olması, sanat cinsinden olması demektir.
(1) bk. Mesnevî-i Nuriye, Habbe.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü
Önceki Soru-Cevap Sonraki Soru-Cevap
    
Yazar:
Sorularla Risale
Kategorileri:
Habbe
Okunma sayısı : 4.745
Word indir Pdf indir
Bu içeriği faydalı buldunuz mu?
Yorumlar
Yusuf123321
Per, 07/10/2021 - 01:34
Ey kardeş bil ki! Eğer eşyanın halk ve icadında herşeyin Sanii, o şeyin içinde olmuş olsaydı, elbette o şeye münasib bir tarzda olacaktı.
Hem de eşya adedince Sani'lerin tenevvü' ve tefavüt etmeleri gerekecekti.
Eğer o şeyin içinde onun sanii olmazsa, (-madde ve tabiat ve sebeb itibarıyla-) elbette o şey vücuda gelemiyecekti. Tıpkı şu kitab gibi ki, bir tek kalem ile yazılabildiği halde, onu tab'etmek için ise, ancak hurufatı adedince, san'atla yapılmış ve onun altına hazır olarak konulan demir harfler lâzımdır.
Ve eğer itkankârane yapılmış san'atın nakışları, o şeyden olsa ve o bir şeyin içinde tenebbüt ederek nemalanmış olsa idi; ve o şeyin kendisinden ve imkânından onun semereleri sağılmış olsaydı; hurufatı da ondan tereşşuh etmiş olsaydı; elbette (başıboş bir tarzda) intişar ederek saçılıp yayılacaktı.. ve mutlaka intizamdan çıkarak karmakarışık olacaktı.
Halbuki her şeyde tam bir istikrar ve kâmil bir intizam vardır.
Öyle ise, eşyadaki nakışların yazılışı o şeyden gelen bir yazı olmadığı gibi, hiçbir zaman da o bunu yazmış değildir. Belki (olsa olsa) kaderin çizdiği plân ve mistar üzerinde kudret kalemiyle yazılan şeylerdir.
Mesnevî-i Nurîye(Bd.)
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
Yusuf123321
Per, 07/10/2021 - 01:49
Ey kardeş bil ki! Eğer eşyanın halk ve icadında herşeyin Sanii, o şeyin içinde olmuş olsaydı:
• elbette o şeye münasib bir tarzda olacaktı.
• Hem de eşya adedince Sani'lerin tenevvü' ve tefavüt etmeleri gerekecekti.
Eğer o şeyin içinde onun sanii olmazsa,
(-madde ve tabiat ve sebeb itibarıyla-)
elbette o şey vücuda gelemiyecekti.
Tıpkı şu kitab gibi ki, bir tek kalem ile yazılabildiği halde, onu tab'etmek için ise, ancak hurufatı adedince, san'atla yapılmış ve onun altına hazır olarak konulan demir harfler lâzımdır.
Ve eğer itkankârane yapılmış san'atın nakışları:
• o şeyden olsa; ve o,
• bir şeyin içinde tenebbüt ederek nemalanmış olsa idi; ve
• o şeyin kendisinden ve imkânından onun semereleri sağılmış olsaydı;
• hurufatı da ondan tereşşuh etmiş olsaydı;
elbette (başıboş bir tarzda) intişar ederek saçılıp yayılacaktı.. ve mutlaka intizamdan çıkarak karmakarışık olacaktı.
Halbuki her şeyde tam bir istikrar ve kâmil bir intizam vardır.
Öyle ise, eşyadaki nakışların yazılışı, o şeyden gelen bir yazı olmadığı gibi, hiçbir zaman da o bunu yazmış değildir.
Belki (olsa-olsa) kaderin çizdiği plân ve mistar üzerinde kudret kalemiyle yazılan şeylerdir.
Mesnevî-i Nurîye(Bd.)
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
Yusuf123321
Cu, 08/10/2021 - 01:54
Kısaca şöyle diyebiliriz:
Bâtın ismi gereği, eşya Saniin tecellisi olmadan yaratılamaz. Bu tecelli melekuttan o eşyayı idare ve icad eder. Bu tecelli Sani-i mutlaktan kopartıldığı durumda o eşyanın her birinin batınında işleyen bir sanatkârın varlığı gerekir. Bu sanatkar eşyanın istidadına, mahiyetine göre şekil alması lazımdır.
Fakat eşyanın zahiri de bir sanatkâr ister. Bu açıdan eşya için kader şudur:
Ya içinde bizzat Sanatkarı vardır. Eşya sayısınca ilahlar kabulü gerekir. Bu mana-yı ismî nazarı.
Veya eşya batınıyla Saniinin tecellisini taşır. O tecelli onun içten idare merkezi olur. Bu ise tevhid ve mana-yı harfî nazarıdır. Kader kalemi, ilmini yazar, kudret kalemi tek bir kalem olarak her şeyi ilmin kalıbı üzere icad eder.
Kalemi reddeden kişi kalemin yazdığı her harfi ve harfi oluşturan kalıbı etki sahibi görmek zorundadır.
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
BENZER SORULAR
İnsandaki kuvvet Allah´ın kudretinin bir tecellisi olduğuna göre ve Allah´ın kudretinde azlık çokluk olmadığına göre insanın kuvveti neden azdır? Açıklar mısınız?
"Hem şirketi kabul etmeyen vücub hakkında, gayr-ı mütenahi şeriklerin farzı lâzımdır." cümlesini izah eder misiniz, vacip iştiraki neden kabul etmez?
"Cenab-ı Hakk'ın varlığı kabul edilmezse, her zerrenin akıllı ve şuurlu olması gerekirdi." Allah bir şeye "Ol!.." der oluverir, demek ki bu emre muhatab olan her şeyde akıl vardır, şeklindeki düşünceler doğru mudur?
Evvelki kelimenin (kendi kendine oluyor) gayr-ı mahsur muhâlâtını izah eder misiniz?
"Evrende her şeyin bir karşıtı var. Yaratıcının da karşıtı var mı, varsa nedir?" şeklindeki soruya Risalelerde cevap var mı?
"Nedir şu tabiat, kavanin, kuva ki, onlar ile kendilerini aldatıyorlar?" Bu soru ve cevabını izah eder misiniz?
Maddenin korunumu kanunu ile (yani; maddi varlık yok olmaz, sadece boyut veya şekil değiştirir, yani başkalaşır) Allah'ın varı yok, yoku da var etmesini nasıl izah edersiniz?
"Cenab-ı Hakk’ın vücub-u vücudunu ve ezeliyetini ve ihatalı sıfatlarını azametleri için kabul edemeyen adam, ya hadsiz mevcudata, belki nihayetsiz zerrelere o vücub-u vücudu ve ezeliyeti ve uluhiyyet sıfatlarını vermekle küfrünü itikat edebilir..." İzah?
"Allah doğmamış ve doğrulmamıştır, varlığı kendindendir." deniyor. Varlığının kendinden olması ne demektir; Risale gözlüğü ile bakar mısınız?
"Hiçbir şey vardan yok, yoktan var olmaz; değişir, dönüşür." Peki var olan his yoğunluğu yok oluyorsa, onu ikame eden şey ne, o neye dönüşüyor?
Yükleniyor...
Haber Grubumuza abone olun
Soru Cevaplar
Cümle Açıklamaları Kavram Açıklamaları Risale-i Nur Hakkında Bediüzzaman Said Nursi Hizmet Düstur ve Esasları Said Nursi Gerçeğine Cevaplar Risale-i Nur Külliyatı'na Yönelik İtirazlar ve Cevaplar Bediüzzaman Said Nursi'ye Yönelik İtirazlar ve Cevaplar
Makaleler
Hizmet Risale-i Nur İman Konuları İslami Konular Hz. Muhammed (sav) Akademik Çalışmalar Bediüzzaman Said Nursi Risale-i Nur'dan Hutbeler Risale-i Nur'dan Derlemeler Kısa Yazılar Muhtelif
Kaynak Eserler
Kitaplar Osmanlıca Lügat Kavramlar Lügatı Tanıyanların Dilinden Risale-i Nur Konu Fihristi Risale-i Nurların İçerikleri Fihrist (Envar Neşriyat, Baskı: 2006) Kavramlar ve Ansiklopedik Bilgiler Risale-i Nur'u Okuma ve Anlama Teknikleri Sunum Dosyaları
Hakkımızda
İletişimYazarlarBiz Kimiz?Telif HaklarıYayın PolitikasıZiyaretçi DefteriGizlilik PolitikasıSite ile ilgili sık sorulanlarDestek olmak ister misiniz?Çerez (Cookie) Politikamız