HABER RÖPORTAJ TEKNİK KÜTÜPHANE SEKTÖR REHBERİ ÜNİVERSİTE YAZARLAR PROJE & DANIŞMANLIK SİNERJİ BULUŞMALARI
Tümü Araştırma & İnceleme Makale Mühendislik & Teknoloji Bilimin Öncüleri Mevzuat & Yönetmelik Sektör Raporları
İzolatörler |
ElektrikPort Akademi
Elektrik enerjisinin üretildiği yerlerden tüketim bölgelerine ekonomik ve verimli bir şekilde taşınmasında enerji nakil hatları büyük bir öneme sahiptir. Bu yazı dizimizde elektrik enerjisi iletim ve dağıtım sistemlerinin en önemli elemanlarından olan, izolatörleri daha yakından inceleyeceğiz.
A- A+
12.06.2015 tarihli yazı 61371 kez okunmuştur.
İzolatör Enerji İletim Yalıtım Şalt Sahası İletim Hattı ElektrikPort Akademi
İzolatör Nedir?
İzolatörler, enerji iletim hatları, şalt sahaları ve dağıtım merkezilerinde bulunan iletkenleri, direklere tespit eden, taşıyan, birbirinden ve topraktan yalıtan şebeke malzemeleridir.
Şekil 1: İzolatör Çeşitleri
►İlginizi Çekebilir: Enerji İletim Hatları | 1. Bölüm
İzolatörlerin Görevleri
İzolatörlerin genel olarak 2 temel görevi vardır. Bunlar;
► Enerji nakil hatlarında kullanılan iletkenleri elektriksel olarak birbirinden ve topraktan yalıtmak.
► İletkenleri ve bunlara gelen ek yükleri mekaniksel olarak taşımaktır.
İzolatörlerin Özellikleri
İzolatörlerin temel prensipleri yalıtımdır. Bu yüzden izolatörler;
► Elektrik akımına karşı büyük direnç göstermeli ve mekaniki dayanımları yüksek olmalıdır. (aşırı gerilimlerde yalıtım özelliğini kaybetmemeli),
► Yüksek sıcaklıklara dayanmalı,
► Farklı çevre koşullarında bozulmadan işlevlerini yerine getirebilmeli,
► Elektriksel atlamalara izin vermeyecek yapıda ve yüzeyde olmalıdırlar.
İzolatörlerin Yapıları
Gövde: İletkenin ve mesnet demirinin tutturulduğu kısımdır.
Tutturma yuvası: İzolatör demirinin izolatöre tespit edilebilmesi için
açılan düz veya vidalı kısımdır
Siper veya etek (damlalık): İzolatörün elektriksel direncini artırmak için
gövdeye yapılmış bir veya birden fazla kanatlardır.
İletken yuvası: İzolatöre bağlanacak olan iletkenlerin yerleştirilmesi için
yapılmış yuvalardır.
Tutturma demiri (izolatör demiri): İzolatörü direk veya konsol (travers)
üzerine tespit etmeye yarayan demir aksamdır.
İzolatör Çeşitleri
İzolatörler, yapıldıkları malzemeye, kullanılma durumlarına ve yapılış tiplerine göre sınıflandırılır.
Yapıldıkları Malzemeye Göre İzolatörler
Porselen İzolatörler
Sert porselenden yapılan bu izolatörler %50 koalin, %25 kuvars ve %25 feldspat maddelerinden oluşmaktadır. Porselen izolatörler bu karışımın hem sert bir yapıya sahip olması hem de pürüzsüz olması sebebiyle sıklıkla kullanılmaktadır. İzolatörün dielektrik dayanımını artırmak için ince bir sır (porselen) tabakasıyla kaplanarak yüzeyinin pürüzsüz (deliksiz) olması sağlanır. Yüzeyin pürüzsüz olması, kirlenen izolatörlerin yağmur sularıyla kolayca temizlenmesine yardımcı olur. Ayrıca porselen izolatörler kir/toz tutmaz ve ömürleri oldukça uzundur. Porselen izolatörlerlerin ısıl ve mekaniki dayanımları yüksektir. Porselenin dielektrik dayanımı 60-70 kV/cm’dir ve cama göre daha azdır.
Şekil 2: Porselen İzolatörler
►İlginizi Çekebilir: Elektrik Dağıtım Şebekeleri
Cam İzolatörler
Bu izolatörler tavlanmış camdan meydana gelirler. Dielektrik dayanımları porselenlere göre daha fazla olan cam izolatörlerin üretim maliyetleride oldukça düşüktür.
Dielektrik dayanımları 140 kV/cm‘dir ve porselene göre daha fazladır. Saydam olduklarından kırık ve çatlakları kolayca görülebilir. Cam izolatörlerin termik genleşmeleri, porselen izolatörlere göre daha küçük olduğundan ortam ısısının değişmelerinde fiziki zarar görme olasılığı azdır. Nem, cam izolatör üzerinde porselene göre daha çabuk yoğunlaşır. Bu da cam izolatör üzerinde pisliklerin toplanmasına ve kaçak akımlara neden olur. Cam ışığı geçiren bir madde olduğundan güneş ışığında daha az ısınır, porselen izolatör daha çok ısınır. Cam izolatörlerin mazisi porselen izolatörler kadar eski olmamakla birlikte, son zamanlarda yapılan enerji nakil hatlarında cam izolatörler de kullanılmaktadır. Çöl, buzullu bölge veya ağır kış olan bölgelerde, sisli-tozlu bölgelerde cam tipi olanları tercih edilir.
Cam İzolatörlerin Avantajları:
► Porselene göre daha yüksek dielektrik dayanıma sahiptirler.
► Termal genleşme katsayıları düşüktür.
► Porselen izolatörlere göre daha yüksek gerilme direncine sahiptir.
► Şeffaf olmaları sebebiyle güneş ışığından porselen kadar etkilenmezler.
Cam İzolatörlerin Dezavantajları:
► Üzerlerinde kir tutmaları daha yüksektir. Bu yüzden kaçak akımlara neden olurlar.
Şekil 3: Cam İzolatör
►İlginizi Çekebilir: Baralar ve Bara Sistemleri | 1. Bölüm
Silikon (Kompozit) İzolatörler
Silikondan imal edilen ve özel uygulamalarda kullanılan izolatör çeşididir. Silikon izolatörler cam ve proselen izolatörlere göre birçok avantaja sahiptir ancak pahalı olmaları sebebiyle kullanım alanları oldukça azdır. Ancak gelişmiş güvenlik ortamı sağlaması sebebiyle yakın gelecekte daha geniş bir kullanım alanı bulacağı kesindir. Silikon izolatörlerin üstünlüklerini şu şekilde sıralayabiliriz:
Silikon (Kompozit) İzolatörlerin Avantajları
► Cam ve porselen izolatörlere göre oldukça hafiftir. Destek yapısına daha az kuvvet uygular.
► Esnek yapısı sayesinde kırılma ihtimali oldukça düşüktür. Gerilme vb. kuvvetlere karşı dayanımı çok yüksektir.
► Daha hafif ve küçük boyutlu olmasından dolayı montaj maliyeti oldukça düşüktür.
► Hava değişimlerinden etkilenmez
► Üzerinde yağmur ve kar suyu tutunamadığından ark gibi önemli bir elektriksel olumsuzluk olmaz.
Şekil 4: Silikon İzolatör
►İlginizi Çekebilir: 5 Soruda Şalt Sahası
Epoksi Reçineli İzolatör
Özel uygulamalarda kullanılan reçineli izolatörlerdir. Diğer izolatör çeşitlerine göre daha pahalı olduğu için ülkemizde henüz sıklıkla kullanılmamaktadır. Ancak dahili sistemlerde bara ve ayırıcı mesnet izolatörü olarak kullanılmaktadır.
Şekil 5: Epoksi Reçineli İzolatör
AG ve YG Şebekelerde İzolatör Seçimi
İzolatör seçiminde hattın karakteristiği kadar hattın bulunduğu bölgenin (deniz kenrı, demir çelik ve çimento fabrikalarının vb.) kirlilik oranı da dikate alınır. Bu tür bölgelerde gerilim seviyesi işletme geriliminden yüksek izolatörler kullanılabileceği gibi sis tipi izolatörlerde kullanılır. Tip bakımından;
► Mesnet izolatörler
► Zincir izolatörler
► Geçit izolatörleri
olarak ayrılırlar.
Mesnet Tipi İzolatörler
Dahili Tip
Bara montajlarında, ayırıcıların sabit mesnetlerinde kullanılırlar.
Harici Tip
YG’de VHD-35, VKS-35, AG’de N-80, N-95, N-95/2 ayırıcıların sabit ve mesnet izolatörleri harici tip izolatörler sınıfına girerler. Harici tip izolatörler porselen ve cam olarak üretilirler.
VHD Tipi İzolatörlerin Bölümleri
► İletken bağlama yuvası
► İzolatör gövdesi
► İzolasyon seviyesinin artırılması için bir veya birden fazla katmandaki etek veya siper.
► İzolatörlerin travers ve konsollara bağlanmasını sağlayan düz veya vidalı yuva.
Alçak Gerilim Mesnet İzolatörleri ve Demirleri
Rose ve Pansy iletkenlerde N-80 tipi izolatör hem taşıyıcı hem de durdurucu olarak kullanılır. Aster iletkenli tesislerde, N-95 izolatör tipi hem taşıyıcı hem de durdurucu olarak kullanılır. Deniz kenarındaki tuzlu ve nemli bölgeler ile asit, soda, çimento fabrikalarının termik santrallerin olduğu bölgelerde izolasyonu sağlamak için N-95/2 tipi izolatörler kullanılmaktadır. Taşıyıcı mesnet izolatör demiri A-80 durdurucu izolatör demiri B-80 olarak seçilir. Ancak aster iletkenin durdurucusunda B-95 pin tipi izolatör demiri kullanılır.
Yüksek Gerilim Mesnet İzolatörleri ve Demirleri
Kırsal kesim swallow iletkenli enerji nakil hatlarındaki ağaç direklerde, kendinden mesnet demiri olan VKS tipi izolatörler, şehir şebekelerinde ise VHD tipi izolatörler kullanılmaktadır. İzolatörlerin taşıyıcı olarak kullanılması halinde mesnet demiri C tipi (C-35 gibi..),durdurucu mesnet demiri ise B tipi (B-35 gibi..) olarak seçilir.
Zincir Tipi İzolatörler
İzolasyon seviyesi ve izolatör kopma yükü istenilen düzeye çıkarılabilen yalıtım elemanıdır. Kullanılan zincir tipi izolatörlerden taşıyıcı ve durdurucu tertiplerde izolatör kırılmalarında sadece hasar görenler değiştirildiğinden kullanımı daha pratik ve ekonomiktir. Zincir izolatörler Pigeon (3/0), (266,8 MCM) Patrige ve Hawk (477000 MCM) iletkenli E.N.H ‘nda kullanılmaktadır. Enerji nakil hatlarında K-1, K-2, K-3 tipi zincir izolatörler, taşıyıcı ve durdurucu takımları ile birlikte monte edilirler.
Geçit Tipi İzolatörler
Havai hat giriş ve çıkışlı trafo binaları ve kök binalarında kullanılırlar.
Kaynak:
► Electrical4u
► Megep
► Bilgifenerim.com
► Anadolu Üniversitesi
Tweet
Takip et: @elektrikport
YORUMLAR
YAZAR HAKKINDA
Ahmet Gökhan Seyrek Yazar Hakkında
Yazar Hakkında
Elektrik Elektronik Mühendisi
ElektrikPort-Genel Yayın Yönetmeni
Teknoloji, bilişim, enerji sektörlerine karşı önemli bir ilgiye sahibim. Tükettiğinden çok üretmeyi, yazmayı, inovatif düşünmeyi, tasarlamayı, uygulamayı hedef edinen birisiyim. Takım çalışmasına ve ikili ilişkilere büyük önem veririm.
İletişim:
Mail: ahmetseyrk@gmail.com
Facebook: facebook.com/ahmetseyrekk
Twitter: twitter.com/ahmetseyrk
Linkedin:tr.linkedin.com/in/ahmetseyrek
Tüm yazıları Mesaj gönder Yazdır
YAZARIN DİĞER YAZILARI ElektrikPort Yeni Editörlerini Arıyor Alçak Gerilim İletkenlerinde Elektromanyetik Uyumluluk | 1. Bölüm Elektronik Pota Çakmağı ile Termokaynak Yapımı Halojenden Arındırılmış (Halogen-Free) Kablolar Yıldırım Sayaçları Türkiye Sonbaharda 4. Sanayi Devrimini Yaşayacak Uçak İkaz Sistemleri Lojistik Depoları Aydınlatma Konsepti | EAE Smart Log Elektrik Tesisat Kontrolü Nedir ve Nasıl Yapılır? Yıldırımdan Korunma Sistemlerinde Amper Elektrik Kalitesi
EDİTÖRÜN SEÇİMİ Tümü
Enerji Üretim Sistemlerinin Temel Bileşenleri Kompanzasyon Neden Gereklidir? Kompanzasyon Çözüml... Multimetre Nedir? Neden Kullanılır? Seçim Kriterle... FIDIC Sözleşme Tipleri Nelerdir? Eriyen Telli Sigortalardan NH Sigortalar | Sigma E...
ETKİNLİK TAKVİMİ Tümü
Aktif etkinlik bulunmamaktadır.
FOTOPORT
Dünyanın En Görkemli 10 Güneş Tarlası
Dünyanın En Büyük 10 Makinesi
2020’nin En İyi 10 Kişisel Robotu
Programlamaya Erken Yaşta Başlayan 7 Ünlü Bilgisayar Programcısı
Üretimin Geleceğinde Etkili Olacak 10 Beceri
Olağan Üstü Tasarıma Sahip 5 Köprü
Dünyanın En İyi Bilim ve Teknoloji Müzeleri
En İyi 5 Tıbbi Robot
Dünyanın En Zengin 10 Mühendisi
Üretim için 6 Fabrikasyon İşlemi
VIDEOPORT
Yapay Zeka Tabanlı Güç Kalitesi Veri Analitiği ve Çözümleri | Siemens | Webinar
Siemens Kaçak Akım Koruma Cihazları | RCD, RCCB
Siemens 3WL açık tip güç şalterleri ACB
Siemens 7KM PAC3100, 3200, 4200 Ölçüm Cihazları Teknik Özellikler
Konvertör için SINAMICS V20 / G120 Smart Access Module 2
Kurulum ve bağlantı - SINAMICS V20 / G120 Smart Access Module 1
Sigma Elektrik Tanıtım Videosu
Kaçak Akım Algılamalı Şalterlere Açtırma Bobini Takılması
K400 K630 Tip Şalterlere Açtırma Bobini Takılması
Kaçak Akım Algılamalı Şalterlere Yardımcı Kontak Takılması
ANKET
Endüstri 4.0 için En Hazır Sektör Hangisidir
Otomotiv
Enerji
Kimya
Maden
Sağlık
Gönder
Sonuçlar
Otomotiv 54 %
Enerji 29 %
Kimya 5 %
Maden 3 %
Sağlık 9 %
Güncel Anket
EN ÇOK OKUNANLAR Tümü
Güneş Enerjisi Elektrik Üretim Sisteminin Tasarlan... Mühendisler Ne İş Yapar ve Ne Kadar Kazanırlar? Alternatif Akımın Temel Tanımları IT Nedir? | IT Uzmanı Nedir? BIOS Nedir? BIOS Ayarları Nasıl Yapılır?
BENZER İÇERİKLER Tümü
Dağıtım İstasyonlarında Bilinmesi Gereken 10 Ekipm... EX ve SIL için MACX Analog || Phoenix Contact İzolatörlerin Eskimesinin 15 Nedeni Düşük Empedanslı Diferansiyel Bara Koruma Korona Olayı | ElektrikPort Akademi
ELEKTRIKPORT
Hakkımızda Künye İletişim
KAYNAKLAR
Sıkça Sorulan Sorular Site Haritası Sosyal Medya
KURUMSAL
Çözümler Reklam ve Tanıtım Hizmetleri Kullanım Şartları Gizlilik Politikası Üyelik Sözleşmesi
Tesla Bobini Yapımı Nikola Tesla Buluşları Nicola Tesla - Hayatı Güneş Enerji Sistemleri Yıldırım Nedir
Güneş Enerjili Uçaklar Güneş Enerji Haritası Lisansız Elektrik Üretimi Yeraltı Trafo Merkezleri Elektronik Atıklar
Yol Aydınlatması Kompanzasyon Nasıl Yapılır Kompanzasyon Nedir Yeraltı Nükleer Santraller Step Motorlar
Fiber Optik Aydınlatma Elektrikli Araç - Akü Sistemleri Elektrikli Araçlar - Kablosuz Şarj Fotovoltaik Nedir Korona Olayı
Gerilim - Potansiyel Fark Elektrik Nedir Kesintisiz Güç Kaynağı - UPS TEDAŞ Mülakat Soruları Radyasyon ve Kaktüs
Matlab Dersleri - Matrix Matlab Dersleri - Grafik Matlab Devre Analizi Java Dersleri - Constructor Matlab Simulasyonu
Kyoto Protokolü Güneş Enerji Sistemi Nedir? Rüzgar Türbini Topraklaması Rüzgar Enerjisinin Tarihçesi Yüksek İrtifa Rüzgar Türbini
Rüzgar Türbini Tasarımları Gaz İzoleli Transformatörler Transformatör Arızaları Transformatör Bakımı Güç - Dağıtım Transformatörleri
Kesiciler ve Bakımı Ayırıcılar Alternatif Akım Sistemleri Alternatif Akım Temelleri Alternatif Akım Nedir
Harmonik Analizi Enerji Verimliliği Paratoner ve Faraday Kafesi Enerji Nakil Hatları Kestirimci Bakım