AKP iktidarına yakın köşe yazarlarını tanımlamak için kullanılan ‘yandaş‘ terimi TDK tarafından “Birinden yana olan veya bir düşünceye, bir isteğe katılan, onu destekleyen kimse, yanlı, taraflı, taraftar” şeklinde tanımlanıyor.
Yandaşlığı bir siyasi parti ya da düşünceyi desteklemeye indirgersek, bunun AKP taraftarlarına özgü olmadığını, ayrıca belirli istisnalar dışında Türkiye medyasına hiçbir dönemde ‘tarafsız‘ denemeyeceğini belirtmemiz gerekiyor. Bunda yanlış bir şey de yok. İktidar olsun, muhalefet olsun, bir siyasi hareketi desteklemek son derece doğal.
‘Yandaş‘ nitelemesinin 1980’lerdeki ‘liboş‘ terimi gibi negatif, çoğunlukla aşağılayıcı bir anlamda kullanılmasının nedeni ise AKP yanlısı köşe yazarlarının siyasi destekle yetinmemeleri; 1. Bu siyasi hareketi ve liderini tek tük istisnalar dışında hiç eleştirmemeleri, 2. Bu siyasi hareketin ve liderinin yanlışlarını meşru göstermek için nedenler üretmeleri, yani iktidar ‘apolojistliğine‘ soyunmaları, 3. Eleştirmek ‘zorunda kaldıkları‘ zaman lideri siyasi hareketin yanlışlarından soyutlamaları, 4. Harekete ve liderine tarihsel bir misyon yüklemeleri, 5. İktidar dilini yeniden üretmeleri ve yaygınlaştırmaları.
Yeni Türkiye’nin üç ‘aydın’ı
‘Yandaş‘ teriminin siyasi desteğin ötesinde bir anlam ifade ettiğinin farkında olsalar gerek, kendini ‘liberal‘, ‘demokrat‘ ya da ‘solcu‘ olarak tanımlayan AKP yanlısı köşe yazarları bu şekilde nitelendirilmeye şiddetle karşı çıkıyor (bu noktada söz konusu yazarların ‘CHP yandaşı‘, ‘Cemaat yandaşı‘ gibi terimleri sıklıkla kullandıklarını not edelim). Peki rakamlar bu konuda ne söylüyor?
Örnek olarak Canan Barlas tarafından ‘Yeni Türkiye’nin genç aydınları‘ olarak nitelenen üç köşe yazarı Yıldıray Oğur, Markar Esayan ve Melih Altınok’un Gezi olaylarından bu yana yazdıklarına bakalım.
Yıldıray Oğur: 8 Haziran 2013-31 Ekim 2014 arası 24 Haber, Türkiye, Serbestiyet ve Lacivert’te yayımlanan toplam 209 yazı ve söyleşi.
Markar Esayan: 10 Haziran 2013-30 Ekim 2014 arası Yeni Şafak, Serbestiyet, markaresayan.com ve başka platformlarda yayımlanan toplam 285 yazı ve söyleşi.
Melih Altınok: 10 Ağustos 2013-28 Ekim 2014 arasında Türkiye ve Serbestiyet’te yayımlanmış toplam 215 yazı.
Bu üç ismin seçilme nedeni, iktidarın en ateşli savunucuları arasında olmaları, iktidara yakınlıkları (Başbakan ve Cumhurbaşkanı’nın gezilerine sık sık katılmaları, onlarla özel söyleşiler yapmaları), görünürlükleri (birden fazla mecrada yazmaları, iktidar yanlısı kanallarda program yapmaları ya da neredeyse her gece ayrı bir programa konuk olmaları), kendilerini liberal, demokrat olarak tanımlamaları ve bağımsızlıktan ödün vermediklerini düşünmeleri.
Yandaşın gözüyle Gezi
Fotoğraflar: DHA
Son iki yıla damgasını vuran bazı olaylar üzerinden basit bir içerik analizi söz konusu yazarların iktidarın dilini yeniden ürettiklerini göstermek için yeterli.
Örneğin Gezi ve Geziciler Yıldıray Oğur’un 209 yazısında 149 kere anılıyor. Bunların sadece iki tanesi olumlu. Gezi olayları 32 kere ‘ayaklanma‘ olarak adlandırılıyor.
Markar Esayan ‘Gezi‘ ve ‘Geziciler‘ terimlerine 285 yazıda 356 kere atıfta bulunuyor. Bunların 14 tanesi olumlu (Esayan, ‘Gezi’yi ilk üç gün ben de destekledim‘cilerden).
Esayan’ın Gezi olayları tanımlamak için en çok kullandığı terim ise ‘kriz‘. ‘Gezi krizi‘ tam 89 kez kullanılıyor. Bunun dışında beş kez Gezi ‘ayaklanması’ndan, 12 kez Gezi ‘kalkışması’ndan bahsediliyor.
Son olarak Esayan’ın ‘darbe‘ terimini tam 448 kez kullandığını, bunun hatırı sayılır bir bölümünün de Gezi ve Gezicilere ayrıldığını not edelim.
Melih Altınok diğer iki köşe yazarından daha mütevazı. Gezi ve Gezicilerden 215 yazıda iki kez olumlu olmak üzere sadece 92 kez kez bahsediyor. Altınok, Oğur ya da Esayan’dan farklı olarak Gezi olaylarını tek bir terime hapsetmiyor.
Öte yandan Kürtlere ‘gerici ayaklanmalarının saflarını sıklaştırma çağrısı yapan Gezi koalisyonu‘, ‘eski Türkiye’nin de facto karanlığına astral seyahatten başka bir anlama gelmeyen Gezi’ gibi cümleler Altınok’un Gezi’ye mini araştırmamızın konusu diğer yazarlardan pek de farklı yaklaşmadığını gösteriyor.
Yandaşın gözüyle 17-25 Aralık
Üç yazarın 17-25 Aralık soruşturmaları konusuna yaklaşımları da pek farklı değil. Yıldıray Oğur, 32 kez andığı ‘17 Aralık‘a dört kez operasyon diyor; üç kez Öcalan’ın soruşturmalara ‘darbe‘ dediğini hatırlatıyor; bir kez ‘cemaat darbe girişimi‘, bir kez de ‘cemaat ayaklanması’ diyor.
Markar Esayan ‘17 Aralık’a 57 kere referans verdiği yazılarında süreci 11 kez ‘operasyon‘, biri yine Öcalan üzerinden dört kez ‘darbe‘, iki kez ‘kriz‘, bir kez ‘komplo‘ ve bir kez ‘müdahale‘ olarak niteliyor.
Melih Altınok 25 Aralık’tan 18 kez bahsediyor (genelde 17-25 Aralık’ı birlikte kullanarak) ve sürece sekiz kez ‘operasyon‘, bir kez ‘darbe girişimi’, bir kez de ‘elde patlayan bir bomba‘ nitelemelerini yakıştırıyor.
Yandaşın gözüyle ‘paraleller’
Daha da ilginci Esayan ve Altınok 17-25 Aralık olaylarından sonra yazdıkları yazılarda sırasıyla 58 ve 48 kez ‘paralel yapı‘ tamlamasını kullanmaları. Oğur ise 54 kez kullandığı ‘paralel devlet‘ terimini yeğliyor.
Bu noktada ilginç bir raslantı olarak Oğur’un 17 Aralık’tan tam bir gün önce, 16 Aralık 2013’te ‘Paralel devlet artık hatta karışabilir mi?‘ başlıklı bir yazı kaleme aldığını not etmek gerekiyor.
Buraya kadar verdiğimiz örnekler Oğur, Esayan ve Altınok’un Gezi ve 17-25 Aralık sürecine AKP iktidarının gözüyle baktığını, iktidarla aynı dili kullandığını, yeniden ürettiğini gösteriyor. Ancak bu rakamlar söz konusu yazarların ‘görmedikleri’yle birlikte düşünüldüklerinde daha fazla anlam kazanıyor.
Yandaşın ‘gözünden kaçanlar’
Oğur, Esayan ve Altınok’un yazılarında AKP iktidarının sıkça eleştirildiği bazı konuları aramaya kalktığımızda hayli şaşırtıcı bir tablo ile karşılaşıyoruz. Birkaç örnek verelim.
Ömer Güney: Paris cinayetlerini çözüm sürecine yönelik provokatif eylemler arasında sayan Esayan ve Altınok, cinayetlerin arkasında olduğu iddia edilen ve MİT’le ilişkisi kanıtlanan Ömer Güney’den hiç bahsetmiyor! Oğur ise Ömer Güney’i bir kez anıyor ve Güney’e dair kayıtların sızdırılmasının 17 Aralık’a darbe diyen Öcalan’ı bitirmeye yönelik bir girişim olduğunu iddia ediyor.
Muhsin Yazıcıoğlu: Sadece Gülen cemaati değil, Muhsin Yazıcıoğlu’nun ailesi ve avukatları tarafından da dile getirilen Muhsin Yazıcıoğlu’nun bir suikasta kurban gittiği iddiası Oğur’un yazılarında bir kez, o da alıntıladığı bir yazı içinde içerikle ilgili yorum yapılmadan; Esayan’ın yazılarında iki kez (biri faili meçhul bir cinayet, diğeri Erdoğan’ı ‘merhum Yazıcıoğlu’nun katili ilan etmeye varan aşağılık bir tertip‘ olarak) yer alırken, Altınok’un yazılarında hiç bahsi geçmiyor.
Ve diğer bahsi geçmeyenler: Yusuf Yerkel, Reza Sarraf, Erdoğan ile Büyükanıt arasında gerçekleşen Dolmabahçe görüşmesi, Alo Fatih (Oğur’da üç kez, AKP karşıtlarına sataşmak için); Halk Bankası (Esayan’da dört kez; ikisi komplo örneği olarak, ikisi Erdoğan’ın demeci); Taner Yıldız (Altınok ve Oğur’da Soma bağlamında bir kez savunma amaçlı).
Son söz yerine
Yazı çoktan Diken editörlerinin sabrını zorlayacak uzunluğa geldi. Dolayısıyla bu üç yazarın Erdoğan’la ilişkilerinin ya da AKP karşıtlarıyla ilgili (zaman zaman oldukça çirkinleşen) düşüncelerinin söylem analizine girmiyorum. Kaldı ki bu, sosyal bilim metodolojisi yanında ciddi bir psikanaliz bilgisi de gerektiriyor; bense bu donanıma sahip değilim. En iyisi yazıyı burada kesmek ve çektiğim Yeni Türkiye fotoğrafını siz okurların takdirine bırakmak.
Not: Bu yazıda kullanılan ve ‘Yeni Türkiye medyası’ üzerine akademik bir proje için derlenen malzemeyi sağlayan ‘asistanım’a teşekkürlerimle…
Ölü seçici bir ‘genç akil’: Yıldıray Oğur
Filed Under: Agora
Tüm yazılar: Umut Özkırımlı
SON HABERLER
Tutuklu Boğaziçililer Perit ve Berke’den ‘kayyım’a: Senin bir önemin yok
Boğaziçi Üniversitesi’nde ‘kayyım rektör’ Prof.Dr.Naci İnci’nin şikayetiyle tutuklanan Enis Berke Gök ve Caner Perit Özen Diken’e konuştu.
Kur fırlarken ikinci el araç piyasası: ‘Yarın bugünden hep daha pahalı olacak’
İkinci el araç fiyatlandırma ve otomotiv data şirketi Cardata’nın genel müdürü Hüsamettin Yalçın, sektörün iç dinamikleri ve fiyatlarda gelinen noktayı Diken’e değerlendirdi.
İmkansız
Gelişmiş ülkelerde neredeyse her konuda rastlanan kurallar, yönetmelikler Türkiye’de imkansız…
Dünyanın en sarhoş ülkesi belli oldu
22 ülkeden 32 binin üzerinde kişinin katıldığı ankette katılımcılara 2020 yılında içki kullanımına yönelik sorular yöneltildi.
Müdahalelere rağmen lira toparlanamıyor
Dolar/TL, Merkez Bankası’nın piyasalara ikinci doğrudan müdahalesi sonrasında yine yüksek seyrini koruyor. İkinci müdahale sonrası ilk olarak 13,50’nin altına inen dolar kuru kapanışa doğru yine 13,80’e yakın hareket ediyor.
Sahte mutluluk tablosunun ardındaki gerçekler
Faşizme varan yolda kritik bir durak: Şaşırmamak
DİKEN’İ TAKİP EDİN
Osman Kavala 1494 gündür tutuklu
AGORA
İmkansız
Mehmet Aksel
İki asırda biriken, sandık ve gitmek üzerine…
Murat Sevinç
Yay’da güneş tutulması
Neslihan Kazdal
Muhalefet şimdiden iktidara mı benziyor?
İhsan Dağı
Toplumsal barış
Selim Başarır
Ya demokratik seçim hiç olmazsa!
M. Murat Kubilay
Muhalefetteki partileri ve HDP’yi ‘eleştirmek’ üzerine…
Murat Sevinç
Abdullah Gül meselesi…
Levent Gültekin
Veliaht prensle helalleşelim mi?
Bahadır Kaynak
Sosyal medya devrinde yazı ve eleştirinin bazı zorlukları…
Murat Sevinç
GÜNÜN 11’İ
İbrahim Kahveci: Ülkenin batışını bile kurtuluş savaşı olarak sunabiliyoruz
Ali Sirmen: Arz etmek, basın için söz konusu olmaması gereken bir husus
Zülal Kalkandelen: Birileri Abdullah Gül adını bugünlerde yine ortaya atmaya başladı
Serkan Akcan: Görünen o ki, Pereira gerçeklikten kopmuş
Dilek Güngör: Şimdi farkındaysanız, aynı koro yine sahnede
Alaattin Aktaş: Kurdan kaynaklanan ucuzluğumuz, yabancının iştahını kabartıyor
Abbas Güçlü: Bilinse de olur, bilinmese de olur gözüyle mi bakılıyor?
Murat Muratoğlu: Kavcıoğlu ve Nebati tencere kapak misali buldu birbirini
Barış Yarkadaş: Tanju Özcan aday olmak istiyor
İhsan Çaralan: Bakanın değişmesinin etkisi olacak mı?
Çiğdem Toker: ‘Ya tutarsa’ kabilinden
Gucci ailesi, ‘Gucci Ailesi’ni beğenmedi
Pandora kutusundaki fil
Kaderini çizemeyen kadın; Celile
Türkiye’den kadın yönetmenlerin filmleri Sharjah Film Platformu’nda
Tiyatro dilinden, erkek cinayetlerine
İYİ Parti’den Joker’li Erdoğan videosu
De Colo’dan Avrupa Ligi rekoru
50 yıl önce patates toplarken düşürdüğü alyansına kavuştu
38 yıl önce işlenen cinayet: Yeni parmak izi teknolojisi sayesinde şüpheliye ulaşıldı
VİTRİN
AKTÜEL
ANALİZ
DÜNYA
MEDYA
KEYİF
AGORA
SANAT
SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK
AGORA
DİKEN’E TAKILANLAR
BİRİNCİ SAYFALAR
GÜNÜN 11’i
AKŞAM POSTASI
BU GAZETE…
DİKEN 5 YAŞINDA
KÜNYE
İLETİŞİM
E-mail
Facebook
Google+
Pinterest
RSS
Twitter
Vimeo
YouTube
"Genç gazeteci arkadaşlarıma! Bu meslek yorucu bir meslektir. Ama, insan büyük bir zevkle çalışır. Kalemine daima efendi kal, uşak olmamaya gayret et. Mecbur kalırsan kır, sakın satma." Sedat Simavi