Bu madde hiçbir kaynak içermemektedir. Lütfen güvenilir kaynaklar ekleyerek madde içeriğinin geliştirilmesine yardımcı olun. Kaynaksız içerik itiraz konusu olabilir ve kaldırılabilir.
Kaynak ara: "Ferdinand Marcos" – haber · gazete · kitap · akademik · JSTOR (Şubat 2015) (Bu şablonun nasıl ve ne zaman kaldırılması gerektiğini öğrenin)
Ferdinand Marcos
Ferdinand Emmanuel Edralín Marcos (d. 11 Eylül 1917 - ö. 28 Eylül 1989), 1965-1986 arasında Filipinler devlet başkanı. Kurduğu otoriter rejim, yolsuzluklar ve baskı uygulamaları nedeniyle büyük tepki uyandırmıştır.
Ortaöğrenimini Manila'da tamamladı; 1930'ların sonlarında da Filipinler Üniversitesi'nde hukuk eğitimi gördü. Siyasetle uğraşan babasının bir rakibini öldürdüğü (1933) iddiasıyla hakkında açılan davadan Kasım 1939'da mahkûm oldu. Ama kararın bozulması için Filipinler Yüksek Mahkemesi'ne başvurması sonucunda ertesi yıl aklandı. Manila'da avukatlık yapmaya başladı. II. Dünya Savaşı sırasında Filipinler ordusunda subaydı. Japonlara tutsak düştü, ama Bataan'dan Luzon'a kadar süren ölüm yürüyüşü sırasında sağ kalmayı ardından da kaçmayı başardı. Sonradan Filipin direniş hareketinin önderlerinden biri olduğunu iddia ederek siyasi konumunu pekiştirmeye çalıştıysa da, resmi ABD arşivleri 1942-1945 arasında Japonlara karşı yürütülen mücadelede hemen hiçbir rolünün bulunmadığını ortaya koymuştur.
Marcos, 1946-1947 yıllarında, bağımsız Filipinler Cumhuriyeti'nin ilk devlet başkanı olan Manuel Roxas'ın teknik danışmanlığını üstlendi.1949-1959 arasında Temsilciler Meclisi ve 1959-1965 arasında Senato üyeliği, 1963-1965 döneminde de Senato başkanlığı yaptı.1965'te başkan adayı seçilmemesi üzerine Roxas'ın kurduğu Liberal Parti'den ayrılarak Milliyetçi Parti'ye geçti. Bu partinin adayı olarak devlet başkanı ve Liberal Parti adayı olan Diosdado Macapagal'a karşı pahalı ve sert bir kampanya yürüttü. Seçimleri kazanarak 30 Aralık 1965'te başkanlık görevini üstlendi. 1969'da yeniden seçilerek Filipinler'de bu görevi iki dönem üst üste sürdüren ilk başkan oldu. 1965-1969 arasında tarım, sanayi ve eğitim alanlarında belirli ölçüde gelişme sağladı. Ama zamanla güçlü öğrenci gösterileri ve kent gerillasının yükselen mücadelesiyle karşılaştı. 21 Eylül 1972'de komünist ve yıkıcı güçler'i gerekçe göstererek sıkıyönetim ilan etti. Hızla hareket ederek muhalif politikacıları tutukladı ve silahlı kuvvetleri rejimin bir baskı aracı haline getirdi.
Marcos, sıkıyönetim döneminde habeas corpus güvencesini ortadan kaldırmak da içinde olmak üzere birçok olağanüstü yetkiyi elinde topladı. 1973'te ilan ettiği yeni anayasayla yetkilerinin artırdı ve parlamenter bir sistem oluşturarak başbakanlığı da üstlendi. 17 Ocak 1981'de sıkıyönetimi kaldırdıysa da otoriter yönetimini sürdürdü. 16 Haziran 1981'de yapılan seçimlerde yalnızca görünüşte kalan bir muhalefete karşı seçimleri kazandı ve 30 Haziran'da altı yıllık bir dönem için yeniden devlet başkanı oldu. 1954'te evlendiği eski güzellik kraliçelerinden İmelda Romuáldez Marcos, 1972'de başlayan sıkıyönetim döneminde yönetimin güçlü kişilerinden bir durumuna geldi; Manila valiliği (1975-1986) ile konut ve çevre bakanlığı (1979-1986) görevlerini üstlendiği dönemde kamu yönetimindeki ve sanayi işletmelerindeki yüksek gelirli mevkilere akrabalarını getirmesi yüzünden yoğun biçimde eleştirildi.
1983'e gelindiğinde Marcos'un sağlığı bozulmaya başlamış, muhalefet hareketi de oldukça büyümüştü. Hem Marcos'a, hem de gittikçe güçlenen Yeni Halk Ordusu'na siyasi bir alternatif oluşturmak umuduyla 21 Ağustos 1983'te Manila'ya dönen Benigno Aquino Jr. uçaktan inerken vurularak öldürüldü. Başkanlığı sürdürmek isteyen Marcos 1986'da seçimlerin yapılacağını ilan etti. Ama Aquino'nun dul karısı Corazon Aquino kısa sürede güçlendi ve muhalefetin başkan adayı oldu. Marcos 7 Şubat 1986'da yapılan seçimleri kazandığını ilan ettiyse de, seçimlere hile karıştırdığı ortadaydı. Bu arada Filipin ordusu Marcos yandaşlarıyla başkanlığın Aquino'nu yasal hakkı olduğunu savunanlar arasında bölündü. Artan gerginlik, ancak ABD'nin desteğini çekmesinden sonra Marcos 25 Şubat 1986'da ülkesinden ayrılarak Hawaii'ye gitmesi üzerine sona erdi.
Daha sonra elde edilen kanıtlar, Marcos ve ailesi ile yakın çevrelerinin iktidarları döneminde çeşitli yolsuzluklarla Filipinler ekonomisine milyarlarca dolarlık zarara soktuklarını ortaya koydu.
Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]
g
t
d
Filipinler devlet başkanları
Birinci Cumhuriyet (1899–1901)
Emilio Aguinaldo
Topluluk (1935–46)
Manuel L. Quezon
Sergio Osmeña
Manuel Roxas
İkinci Cumhuriyet (1943–44)
Jose P. Laurel
Üçüncü Cumhuriyet (1946–73)
Manuel Roxas
Elpidio Quirino
Ramon Magsaysay
Carlos P. Garcia
Diosdado Macapagal
Ferdinand Marcos
Yeni Toplum (1973–81)
Ferdinand Marcos
Dördüncü Cumhuriyet (1981–86)
Ferdinand Marcos
Corazon Aquino
Beşinci Cumhuriyet (1986–günümüz)
Corazon Aquino
Fidel Ramos
Joseph Estrada
Gloria Macapagal Arroyo
Benigno Aquino III
Rodrigo Duterte
g
t
d
Antikomünizm
Tarihsel olaylar
12 Eylül Darbesi · 15 Mart Olayı · 1905 Moskova Ayaklanması · 1940-1944 Çeçenistan Ayaklanması · 1988 İran siyasi suçlu idamları · 1989 Devrimleri · 30 Eylül hareketi · Almanya'nın birleşmesi · Anti-Komintern Paktı · Baltık Yolu · Bodo League Katliamı · Bratislava mum gösterileri · Çin İç Savaşı · Dirgen ayaklanması · Domuzlar Körfezi Çıkarması · Goyang Geumjeong Mağarası Katliamı · Haydutlara Karşı Savaş · II. Dünya Savaşı · İran-Kontra skandalı · İspanya İç Savaşı · Jeju Ayaklanması · Kadife Devrim · Kanlı Pazar (1905) · Kirli Savaş · Kore Savaşı · Laos İç Savaşı · My Lai Katliamı · Nazilerin Sovyet savaş esirlerine karşı işledikleri suçlar · Obukhov Savunması · Paris Komünü · Poznań Ayaklanması · Prag Baharı · Romanya Devrimi · Rus İç Savaşı · Siklon Operasyonu · Sovyetler Birliği'nin dağılması · Şarkı Devrimi · Tan Olayı · Tariş Olayları · Ukrayna'da Vladimir Lenin anıtlarının tahribatı · Vietnam Savaşı · Yeni Çeltek olayları · Yugoslavya'nın dağılması
Kuruluşlar
Yayın organları
Chicago American · Der Stürmer · Il Popolo d'Italia · Özgür Avrupa Radyosu · Völkischer Beobachter
Örgütler
Alman Emek Cephesi · Alperen Ocakları · Altın Gömlekliler · Arjantin Antikomünist İttifakı · Ayyıldız Tim · Batı Bloku · Beyaz Ordu · Çetnikler · Demir Muhafızlar · Faşist Mücadele Birliklerinin İttifakı · Freikorps · Heimwehr · Güneydoğu Asya Antlaşması Teşkilatı · Kara Gömlekliler · Kilise (örgüt) · Komünist Avlama Komutanlığı · Komünizmle Mücadele Derneği · Kontralar · Ku Klux Klan · Macar Ulusal Savunma Birliği · NATO · Orman Gerillaları · Orman Kardeşleri · SA · Tacuara Milliyetçi Hareketi · Tripartite Paktı · Türk İntikam Tugayı · Ukrayna Milliyetçiler Örgütü · Ustaşa · Ülkücü komando kampları · Yeniden Millî Mücadele Hareketi · Werwolf
Partiler
Alman İşçi Partisi · Alman Sosyalist Partisi · Amerikan Nazi Partisi · Britanya Faşistler Birliği · Büyük Birlik Partisi · Cumhuriyetçi Faşist Parti · Cumhuriyetçi Parti (ABD) · Hristiyan Demokrat Birliği (Almanya) · Kuomintang · Milliyetçi Hareket Partisi · Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisi · Sosyalist Reich Partisi · Ulusal Faşist Parti · Việt Nam Quốc Dân Đảng
Devlet aygıtları
CIA · Derinlemesine Araştırma Laboratuvarı · Gestapo · GSG 9 · JİTEM · Özel Harp Dairesi · Reichswehr · Schutzstaffel · Tokubetsu Kōtō Keisatsu · Amerikan Karşıtı Faaliyetleri İzleme Komitesi · COINTELPRO
İdeolojiler
Apartheid · Avusturya faşizmi · Atatürkçülük · Emperyalizm · Estado Novo (Portekiz) · Falanjizm · Faşizm · Irkçılık · İtalyan faşizmi · Kapitalizm · Liberalizm · Millî Görüş · Milliyetçilik · Nasyonal sosyalizm · Neofaşizm · Neo-Nazizm · Sömürgecilik · Szeged faşizmi · Turancılık · Türkçülük · Ülkücülük
Kavramlar
9 Işık Doktrini · Atatürk İlkeleri · Beyaz Terör · Condor Planı · Franco diktatörlüğü · Gladio · Japon militarizmi · Karşı devrim · Kızıl Tehlike · Kontrgerilla · Köktendincilik · Marshall Planı · McCarthycilik · Mongoose Operasyonu · Reagan Doktrini · Soğuk Savaş · Truman Doktrini · Yeşil Kuşak Projesi · Arındırma
Yasalar
1927 Tevkifatı · Anti-Sosyalist Yasa · Barış Koruma Kanunu · Taft Harley Yasası
Diğer
77 Bildirgesi · Imnul Eroilor Moţa-Marin · İhtiyacımız Olan Felsefe · İrtica · Komünizmin Kara Kitabı · Komünizm karşıtı rock · Kuban Halk Cumhuriyeti · Sovyet karşıtlığı · Tear down this wall! · Türkiye'de antikomünizm
İlgili kategoriler
Faşizm · Nasyonal sosyalizm · NATO · Ülkelere göre antikomünizm
Otorite kontrolü
BIBSYS: 90543380
BNC: 000443479
BNE: XX1354835
BNF: cb11989685j (data)
CANTIC: a11137204
CiNii: DA02457470
GND: 118944096
ISNI: 0000 0001 1479 3089
LCCN: n80069013
NARA: 10581034
NDL: 00621063
NKC: uk2012678791
NLA: 36544484
NLG: 103833
NLI: 000088879
NLP: A11855770
NTA: 070727082
RERO: 02-A003560540
SNAC: w6280chg
SUDOC: 027967050
Trove: 1283615
VIAF: 104723526
WorldCat: lccn-n80069013
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Ferdinand_Marcos&oldid=24909201" sayfasından alınmıştır
Kategori:
1917 doğumlular
1989 yılında ölenler
Ferdinand Marcos
Çin asıllı Filipinliler
Japon asıllı Filipinliler
Filipinler devlet başkanları
Filipinli avukatlar
Filipinli askerler
Filipinli antikomünistler
Savaş tutsakları
Soğuk Savaş'ta liderler
Vietnam Savaşı'nda kişiler
Diktatörlük
Böbrek yetmezliğinden ölenler
Gizli kategoriler:
Kaynakları olmayan maddeler Şubat 2015
BIBSYS tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
BNC tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
BNE tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
BNF tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
CANTIC tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
CINII tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
GND tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
ISNI tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
LCCN tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NARA tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NDL tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NKC tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NLA tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NLG tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NLI tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NLP tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NTA tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
RERO tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
SNAC-ID tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
SUDOC tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
Trove tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
VIAF tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
WorldCat tanımlayıcısı içeren Vikipedi maddeleri
Bilgi kutusu bulunmayan kişiler
Bilgi kutusu bulunmayan makam sahipleri
Sayfa en son 12.52, 20 Şubat 2021 tarihinde değiştirildi.
Metin Creative Commons Atıf-BenzerPaylaşım Lisansı altındadır; ek koşullar uygulanabilir. Bu siteyi kullanarak, Kullanım Şartlarını ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursunuz.
Vikipedi® (ve Wikipedia®) kâr amacı gütmeyen kuruluş olan Wikimedia Foundation, Inc. tescilli markasıdır.