Jeoloji biliminin ülkemizde geliþip ilerlemesi, bilim ve uygulama hayatýndaki konum ve öneminin anlatýlmasý, ülkenin planlý bir suretle araþtýrýlarak kaynaklarýnýn ortaya çýkarýlmasýnýn saðlanmasý ve ülke sanayisinin geliþmesine öncülük edilmesi, kentsel ve kýrsal geliþmenin ve ihtiyaçlarýn saðlanmasý için mühendislik hizmetlerindeki rolünün ortaya çýkarýlmasý ile bu bilimin farklý alanlarýnda çalýþan meslektaþlar arasýnda tanýþma ve beraber çalýþma olanaklarýný araþtýrarak faydalý sonuçlar üretilmesi amacýyla 14.07.1946 tarihinde Hamit Nafiz PAMÝR Baþkanlýðýnda kurulan Türkiye Jeoloji Kurumu, bu amaçlara ulaþmak için belirlediði hedef ve yöntemlerin ilk sýrasýna "Ýlmi ve mesleki konferanslar, toplantýlar tertip etmeyi" koyar (Türkiye Jeoloji Kurumu Tüzüðü, docplayer.biz.tr/37749762-Turkiye-jeoloji-kurumu-tuzugu.html
Kurum, ilk resmi toplantýsýný Ekim 1947 de Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü Genel Direktörlüðü binasýnda yapýyor. Toplantýnýn açýlýþ konuþmasýnda Hamit Nafiz PAMÝR, Kurumun yaþamasý için geniþ katýlýmlý toplantýlar yapýlmasýný ve bu toplantýlarda araþtýrma ve uygulama sonuçlarýnýn tartýþmaya açýlmasýnýn gerekli olduðunu tekrar tekrar vurgulayarak; bu kurumun yaþatýlmasý ve kurultay toplantýlarýnýn sürekliliðinin saðlanabilmesinin önemine vurgu yaparak "Böyle bir cemiyeti kurarken her þeyden evvel, bunu nasýl yasatabileceðimizi düþünmek gerekir. Cemiyetin canlýlýðý, ilk zamanlarda muntazam olsun olmasýn, ancak toplantýlarýn yapýlabilmesiyle ve bu toplantýlara mümkün mertebe fazla arkadaþýn gelerek araþtýrma neticelerini hepimizin münakaþa sahasýna arz etmesiyle kaimdir. Toplantýlara iþtirak edebilmek için zamaným yoktur, resmi iþlerim buna müsait deðildir; yahut ailevî iþlerim çok zamanýmý aldýðýndan toplantýlar için icap eden zaman ve parayý ayýramam gibi sözler, bazýlarýmýz için varit olmakla beraber, ekseriya medeni insanlardan beklenilmeyen mazeretlerdir. Her medeni insanýn devam ettiði bir cemiyet veya hiç deðilse bir kulübü olur. Böyle bir cemiyetin ehemmiyetine inanýlmýþ olanlar bunun idamesi en baþlýca vazifelerden biri telâkki edilirse, bu gibi mazeretler ortadan kalkar. Cemiyetin toplantýsýna gitmek, týpký üniversitedeki dersine gitmek belki dairedeki iþi baþýna gitmek gibi bir vazife olur. Bu inanç ve bu vazife telâkisi olduktan sonra, bunun için zaman da, para da herþey bulunur. Bu gün artýk dünyaca öðrenilmiþtir ki milletlerin büyüklüðü ve kudreti ilmî sahalardaki verimleriyle ölçülür. Diðer bütün faktörler ikinci ve üçüncü derecededir. Her ilim müntesibi kendi disiplinini memleketinde, yükseltmek zorundadýr. Jeoloji ilmini yükseltmek ve geliþtirmek vazifesi de bizlere terettüp eder." diye ifade ediyor (Jeoloji Kurumu Açýlýþ Nutku; Türkiye Jeoloji Kurumu Bülteni, Cilt 1, Sayý, 1).
Bu düþüncelerle ilk bilimsel toplantý "Türkiye Jeoloji Kurumu 1947 Bilimsel ve Teknik Kurultayý" adýyla MTA binasýnda gerçekleþtiriliyor.
1947 yýlýnda Hamit Nafiz PAMÝR Baþkanlýðýndaki " Bilimsel ve Teknik Kurulu" tarafýndan belirlenen amaç ve hedefler doðrultusunda, ivmesi her yýl artan ve geniþ katýlýmlý bilim þölenleri þeklinde gerçekleþiyor (Foto 1 ve 2).
Foto 1. 30.10.1952 yýlý Jeoloji Kongresi dolayýsýyla belediye gazinosundaki toplantýdan; soldan saða: Cavid Erentöz, Madam Chaput, Recep Egemen, Atife Dizer, Suat Erk, Nevin Okay, Ahmet Can Okay, Bedia Ketin, Ýhsan Ketin. Prof.Dr. Aral Okay`ýn arþivinden)
Foto 2. Toplantýyla ilgili Ahmet Can Okay`ýn notu
Kurultayýn resmi adýnýn, 1981 yýlýnda yapýlan 35. toplantýya kadar "Türkiye Jeoloji Kurumu 19xx Bilimsel ve Teknik Kurultayý", bazý yýllarda "Türkiye Jeoloji Kurumu 19xx Bilimsel ve Teknik Kongresi" , daha az sayýda da Kurum adý belirtilmeden "Türkiye 19xx Jeoloji Bilimsel ve Teknik Kurultayý" olduðu görülüyor.
1974 yýlýnda TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odasýnýn kurulmasýndan sonra Odamýz ilk olarak 1979 yýlýnda "Türkiye Jeoloji Mühendisliði 1. Bilimsel ve Teknik Kongresi" adý altýnda ilk kongresini düzenledikten sonra 1980 yýlýnda "Türkiye Jeoloji Mühendisliði 2. Bilimsel ve Teknik Kongresi"ni düzenliyor. 1980 yýlýnda yaþanan askeri darbe nedeniyle Odamýz 1981 yýlýnda yapmayý planladýðý kurultayý gerçekleþtiremiyor. 1982 yýlýnda ilk kez Türkiye Jeoloji Kurumu ile TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odasý " Türkiye Jeoloji Kurultayý 1982 + 36. Türkiye Jeoloji Kurultayý" adý altýnda kurultay düzenleniyor. 1983 ve 1984 yýllarýnda kurum ve odamýz kongrelerini birbirlerine yakýn tarihlerde ayrý ayrý düzenliyorlar. 1985 yýlýndan 1988 yýlýna kadar "Türkiye Jeoloji Kurumunun kapatýlarak Odamýz ile birleþmesine" kadar geçen üç yýllýk süre içinde de kurultaylarýmýz Türkiye Jeoloji Kurumu ile Odamýz tarafýndan ortak düzenleniyor.
1988 yýlýnda bir geleneði devralan Odamýz tarafýndan "42.Türkiye Jeoloji Kurultayý 1988" Prof. Dr. Mehmet Akartuna` nýn baþkanlýðýnda düzenlenmiþtir. Türkiye Jeoloji Kurumunun kapatýlarak Odamýz ile bileþmesinden günümüze kadar, 1990 yýlýnda oda hizmetlerinin yürütülmesi amacýyla þu an lokal olarak meslektaþlarýmýza hizmet veren Bayýndýr Sokak Kýzýlay /Ankara adresinde yer alan dairenin satýn alýnmasý ve kurultay düzenlemesi için yeterli kaynak yaratýlamamasý nedeniyle kurultayýn gerçekleþtirilememesi dýþýnda kurultaylarýmýz her yýl bildiri sayýsý ve katýlýmcý sayýný arttýrarak günümüze kadar "…. Türkiye Jeoloji Kurultayý (….. Geological Congress of Turkey)" baþlýðý ile, her yýl düzenli olarak Mart sonu veya Nisan aylarý baþýnda sýra nosu ve tarih belirtilerek düzenleniyor.
1947 yýlýndan 1980`li yýllarýn baþýna kadar kurultaylarýmýz, Türkiye Jeoloji Kurumu Yönetim Kurulu Baþkanýnýn baþkanlýðýnda toplanan bir bilimsel ve teknik kurul tarafýndan gerçekleþtiriliyor. 1980 yýllarýn ortalarýndan itibaren dünyadaki bilimsel toplantý düzenleme sistematiðindeki geliþmelere paralel olarak bir akademisyen üyemizin Baþkanlýðýnda kurulan bir düzenleme kurulu ile bu kurul tarafýndan belirlenen bilimsel ve teknik kurul tarafýndan düzenleme geleneði 2008 yýlýna kadar devam ediyor.2009 yýlýndan itibaren ise toplumu ve mesleðimizi ilgilendiren güncel jeoloji araþtýrmalarýna koþut olarak belirlenmiþ bir ana tema çerçevesinde, bir akademisyen üyemizin Baþkanlýðýnda oluþturulan bir kurultay düzenleme kurulu ile bu kurul tarafýndan belirlenen kendi alanlarýnda yetkin yurt içi ve yurtdýþýndan kiþilerin oturum yürütücü olarak görev aldýklarý bir sistematik çerçevesinde oluþturulan topluluk tarafýndan hakem görüþ ve deðerlendirmeleri de alýnarak gerçekleþtirilmektedir.
Yine Hamit Nafiz Pamir`in 1947 yýlýnda açýlýþ konuþmasýnda da ifade ettiði üzere "Ýleride bu cemiyetin vesaiti geniþlediði zaman, bu ilmi çalýþmalarý teþvik için, etüdleri mecmuamýzda neþr eder, maddî yardýmlar yapar, jeolojinin muhtelif sahalarýnda yapýlacak en iyi etüdlere altýn madalyalar, mükâfatlar tesis eder" sözünü rehber alan öðrencileri, 1979 yýlýndan itibaren jeoloji camiasýna yaptýðý çalýþmalarla katký koyan ve emek verenleri unutmamýþ, her yýl baþvuru yapan veya önerilen adaylar arasýndan, oluþturulan seçici kurul tarafýndan belirlenen adaylara "Altýn Çekiç Bilim ve Jeoloji Araþtýrma/Makale ve Hizmet Ödüllerini" kurultay süreci içinde vermektedir.
Diðer yandan Odamýz, meslektaþlarýnýn ürettiklerini dünya jeoloji camiasý ile paylaþmalarý amacýyla 1947 yýlýnda ilk sayýsý yayýnlanan "Türkiye Jeoloji Bülteni"ni her yýl düzenli olarak 3 periyot, 1977 yýlýndan itibaren yayýnlanmaya baþladýðý "Jeoloji Mühendisliði Dergisi`nide her yýl 2 periyot olarak yayýnlayarak TMMOB`ye baðlý 24 Oda içinde iki hakemli bilimsel dergi yayýnlayan tek meslek örgütü olma vasfýný yerine getiren tek kurum olma özelliðini koruduðunu da belirtmek gerekir.
Hamit Nafiz PAMÝR ve arkadaþlarýnýn belirlediði amaç ve hedefler doðrultusunda bilimsel düzeyi her sene biraz daha artarak bu güne gelen "Türkiye Jeoloji Kurultayý", ülkemiz yerbilimleri camiasýnda 70 yýlý aþkýn süredir sürdürülen tek, Avrupa`nýn ise önemli bilimsel toplantýlarýndan biri haline gelmiþ, mesleðimizin ve ülkemizin yüz aký toplantýlarýndan biri olmuþtur.
Bilimsel düzeyi bizden çok daha önde olan ülkeler de dahi olmak üzere, 70 yýl süreyle düzenli olarak bilimsel toplantý gerçekleþtiren ülke sayýsý son derece sýnýrlýdýr. Bu nedenle, bu sýra dýþý çabamýza sahip çýkýp, sakýnarak koruyup –kollamamýz ve baþarý düzeyini her sene biraz daha arttýrarak gelecek on yýllara taþýmamýz hepimiz için en önemli görevlerden biri durumundadýr.
1947`den günümüze Kurultaylara emeði geçen herkese en derin minnet ve saygýlarýmýzla…
Bilimle, emekle, umutla, inatla
TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odasý
Yönetim Kurulu
NOT:Bu yazý Prof.Dr. Cemal GÖNCÜOÐLU, Prof.Dr. Aral OKAY ve prof. Dr. Yüksel ÖRGÜN TUTAY`ýn katkýlarýyla hazýrlanmýþtýr.