Bu makale yazarlarımızdan Av. İpek Kılören tarafından çevrilmiştir. Makale, Oxford Academic yayını olan Journal of European Competition Law&Practice dergisinde yayınlanan önemli bir vaka incelemesini kapsamaktadır. Rekabet Hukuku alanında vaka incelemesini içeren bu makalenin çevrilmesi Türkçe literatüre katkı yapmayı amaçlamaktadır.
Yazar: Lina Khan
Çevirmen: Av. İpek Kılören
Son iki yılda, Amerika Birleşik Devletleri’nin tekel sorunu olduğunu düşünen kişilerin sayıları giderek artmaktadır. Obama Yönetiminin Ekonomi Danışmanları Konseyi, yükselen piyasa gücünü eşitsizlik ve diğer olumsuzluklarla ilişkilendirdi, üst düzey senatörler rekabet politikasını yeniden canlandırma çağrısında bulundu ve Demokrat Parti, antitröst uygulamasını ekonomik gündeminin önemli bir ayağı olarak belirledi. Bu tanıma önemlidir çünkü sorunu görmek ve anlamak, onu ele almanın ilk adımıdır. ABD’deki yenilenen ilgi, bazı açılardan, antitröst camiasının rekabet hukukunun adillik değerlerini içerip içermeyeceğini ve ne ölçüde içermesi gerektiğini tartıştığı Avrupa’daki konuşmaları yankılamaktadır.
ABD’de tartışma büyük ölçüde küçük bir grup akademisyen, gazeteci, avukat ve organizatörün çalışmaları tarafından yönlendirildi. Tartışmanın ilk nüveleri son 35 yıldır hüküm süren rekabet politikasının sonucunda Amerikan ekonomisinin çoğu sektöründeki aşırı artan yoğunlaşmayla ilgili araştırma ve yazılardı. Bazen ‘Yeni Brandeis Okulu’ olarak adlandırılan bu grup, fikirleri 1970’lerde ve 1980’lerde başlayan ve bugün ABD’de rekabet politikasının temelini oluşturmaya devam eden antitröstü, radikal bir şekilde yeni bir yola sokan Chicago Okulu’ndan bir kopuşun sinyallerini veriyor.
Adından da anlaşılacağı gibi, bu yeni hareket entelektüel köklerini, 1916-1939 yılları arasında Yüksek Mahkeme’de görev yapan Yargıç Louis Brandeis’e dayandırmaktadır. Brandeis, Amerika’nın Madison’cu geleneklerinin güçlü bir savunucusuydu. Brandeis, yirminci yüzyılın başlarında, Amerika’nın tekel karşıtı rejimini, endüstriyel çağ için Madison’cu çizgide başarılı bir şekilde güncelledi ve felsefesi 1970’lere kadar etkili oldu. ‘Yeni Brandeis Okulu’ önem kazandıkça Senatör Orrin Hatch’in (Utahlı bir Cumhuriyetçi) konuşmalarından bu antimonopoli vizyonunun neyi temsil edip etmediğini anlamaya değer. Aşağıda, bu okulun bazı temel ilkelerinin taslağını çıkarma girişimi yer almaktadır.
1) Antimonopol, toplumu demokratik bir temel üzerine yapılandırmak için anahtar bir araç ve felsefi bir dayanaktır. Brandeis, 1912’de yaptığı bir konuşmada “Demokrasi neyi içerir?”diye sordu. “Yalnızca siyasi ve dini özgürlükleri değil, aynı zamanda endüstriyel özgürlüğü de.” Şeklinde de yanıtladı. Madison’cu ‘özyönetim’ kavramı, vatandaşların ekonomik gücün özel yoğunlaşmalarını kontrol etme ve kontrol etme becerisine dayanır. Brandeis, bu yeteneği teslim etmenin, “bu ülkede hukuka üstün olacak kadar büyük birkaç kişiden oluşan bir güç olduğu” anlamına geleceğini belirtti.
Brandeis ve çağdaşlarının çoğu, ekonomik gücün yoğunlaşmasının siyasi gücün yoğunlaşmasına yardımcı olacağından ve bu tür özel gücün kendi başına kamu yönetimini zayıflatıp alt edebileceğinden korkuyordu. Egemen şirketler, ister lobicilik yapmak, seçimleri finanse etmek, hükümete personel sağlamak, araştırmaları finanse etmek veya yararlanabilecekleri sistemik önemi tesis etmek yoluyla olsun, siyasi süreçler ve sonuçlar üzerinde aşırı derecede etkiye sahiptir. Olumlu politikalar kazanmak ve hakimiyetlerini daha da sağlamlaştırmak için bu stratejileri kullanırlar.
Brandeis ayrıca, pazarlarımızın ve ekonomimizin yapısının bireylerin günlük yaşamlarında ne kadar gerçek özgürlük yaşayacağını belirleyebileceğine inanıyordu. Çoğu insanın günlük iktidar deneyimi, kamu görevlileriyle etkileşime girmekten değil, ekonomik yaşamlarındaki ilişkilerden – örneğin bir işverenle maaş pazarlığı yapmaktan veya bir ticaret ortağıyla iş şartlarını tartışmaktan – kaynaklanmaktadır. Brandeis, ticari alandaki otokratik yapıların – bir ya da birkaç özel şirketin tüm kararları vermesi gibi – özgürlük deneyimini engelleyerek sivil alanımızda demokrasiyi tehdit edebileceğinden korkuyordu.
2) Antimonopol, antitröstten daha fazlasıdır. Anayasanın, iktidarı farklı hükümet kolları ve kademeleri arasında dağıtması gibi, tekel karşıtlığı ticari ve ekonomik alanlarda bir kontrol ve denge sistemi yaratmayı amaçlamaktadır. Antitröst yasası, antimonopol araç kutusundaki araçlardan sadece bir tanesidir. İki yüzyıl boyunca Amerikalılar, açık ve adil pazarlarda rekabeti teşvik etmek için hükümet genelinde var olan bir dizi rekabet politikası aracı oluşturdu. Federal Rezerv, Tarım Bakanlığı, Federal İletişim Komisyonu, Ulaştırma Bakanlığı, Patent ve Ticari Marka Ofisi, Amerika Birleşik Devletleri Ticaret Temsilciliği Ofisi, Savunma Bakanlığı, Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu, Genel Hizmetler İdaresi, ve diğer birçok kurumun tümü büyük tekel karşıtı güce sahiptir.
3) Antimonopol, ‘büyük kötüdür’ anlamına gelmez . Yeni Brandeis’liler – Justice Brandeis gibi – bazı endüstrilerin doğal olarak tekele yöneldiğini kabul ediyorlar. Bu özellikle ağlar için geçerlidir. Böyle durumlarda cevap, bu firmaları parçalamak değil, bu tekeli yöneten yöneticilerin güçlerini kullanmasını engelleyen bir kamu düzenleme sistemi tasarlamaktır. İkinci bir hedef ise, belirli bir ürün veya hizmeti satmak veya satın almak için tekele güvenen herkese mümkün olan en iyi hizmeti sunmak için yöneticilerin doğru teşviklerle karşılaşmasını sağlamaktır. Geçmişte Amerikalılar, bu amaçlara ulaşmak için hem doğrudan hükümet düzenlemesini hem de çeşitli tekel karşıtı yasa ve politika biçimlerini kullandılar.
4) Antimonopol sonuçlara değil, rekabetin yapılarına ve süreçlerine odaklanmalıdır . Kongre başlangıçta, aşırı özel güç yoğunlaşmalarına karşı koruma sağlamak ve bireysel fırsat ve refah dağıtan piyasa yapılarını korumak için antitröst yasalarını kabul etti. Geçtiğimiz yüzyılın büyük bir bölümünde, antitröst yasasının uygulayıcıları bu amaca belirli bir sonuca odaklanarak değil, piyasaların açıklığı ve rekabeti teşvik edecek şekilde yapılandırılmasını sağlayarak ulaşmışlardır.
Chicago Okulu, aksine, “tüketici refahı”na odaklanır, antitröst yasasını belirli bir sonuca, yani tüketicinin sözde refahına odaklanır. Bu, Amerika’nın tekel karşıtı rejimini, hem uygulayıcıları hem de mahkemeleri, tüketiciler için düşük fiyatlara yol açacağı teorisi üzerinde esas olarak ‘etkinliği’ teşvik etmeye odaklanmaya yönlendirerek çarpıttı. Verimlilik konusundaki saplantı, uygulayıcıları, işçiler, tedarikçiler, yenilikçiler ve bağımsız girişimciler de dahil olmak üzere, aşırı piyasa gücünün yol açtığı zararların çoğuna karşı büyük ölçüde kör etti – bunların tümü, Kongre’nin antitröst yasalarının önlemeyi amaçladığını yazararlar. Ortaya çıkan sistem o kadar çarpıktır ki, son zamanlarda yapılan önemli araştırmalara göre, ‘tüketici refahı’ etrafında şekillenen uygulama çabaları, daha yüksek fiyatlar ve fiyat artışları ile sonuçlandı, bu da bu felsefenin kendi şartlarında bile başarısız olduğu anlamına geliyor.
Eleştirmenlerin Yeni Brandeis’lileri tasvir ettiklerinin aksine, bu yeni düşünce okulu, daha fazla iş veya daha az eşitsizlik gibi farklı bir dizi sosyal hedefe ulaşmak için antitröst yasasının kullanılmasını desteklemez. Bunu yapmak, Chicago Okulu’nun temel bir hatasını tekrarlar: Süreç ve iktidar hakkındaki yapısal bir araştırmayı, dar bir sonuç kümesine odaklayarak geçersiz kılmak. Rekabetin yeniden yapılara odaklanması ve pazar gücünü değerlendirmek için daha geniş bir tedbirler dizisi uygulaması, kanunu rekabetçi sürece odaklanmaya döndürebilir.
5) Piyasa ‘güçleri’ diye bir şey yoktur. Chicago Okulu, piyasa yapılarının büyük ölçüde ‘doğal güçler’ aracılığıyla ortaya çıktığını varsayar. Yeni Brandeis’liler, tam tersine, politik ekonominin yalnızca hukuk ve politika aracılığıyla yapılandırıldığına inanıyorlar. Pek çok Chicago Schooler’in aksine, Brandeis’lıların herhangi bir organizasyon şeklini veya herhangi bir gücü kaçınılmaz olarak kabul etmedikleri anlamına geldiğinden, bu hayati önem taşımaktadır. Teknolojik gelişmeler, konsolidasyonu kolaylaştıracak şekillerde mevcut dengeleri altüst edebilir, ancak hükümetin politik ekonomiyi inovasyonu teşvik edecek şekilde yapılandırabileceği gibi, inovasyonun meyvelerinin piyasalar üzerinde özel kontrolü ele geçirmek için kullanılmamasını da sağlayabilir.
Yeni Brandeis Okulu’nun halihazırda politikacıların, gazetecilerin ve halkın piyasa gücünün yoğunlaşmasını ve rekabetin düşüşünü nasıl görüp tartıştığını şekillendirdiği açıktır. Çalan davulun sesi gittikçe yükseliyor. Geçen yaz, Demokratların ” Daha İyi Anlaşma ” planı, antitröst’ü ileriye dönük en önemli öncelik olarak öne çıkardı ve 2018’de Kongre için yarışan birkaç aday, kampanyalarını tekel karşıtı etrafında oluşturdu. Önümüzdeki yıllarda bu entelektüel hareketin ABD rekabet rejimini ne ölçüde etkileyeceği açık bir sorudur. Ancak antitröstün yine siyasi tartışmaların merkezinde olması, Yeni Brandeis’lıların şimdiden büyük bir iz bıraktığını gösteriyor.
Benzer Yazılar:
Onceki
Vaka İncelemesi:Adalet Divanı’nın Huawei / ZTE Kararı
AKADEMİ
Vaka İncelemesi:Adalet Divanı’nın Huawei / ZTE Kararı
Bu makale yazarlarımızdan Av. İpek Kılören tarafından çevrilmiştir. Makale, Oxford Academic yayını olan Journal of European Competition Law&Practice dergisinde yayınlanan önemli bir vaka incelemesini kapsamaktadır. Rekabet Hukuku alanında vaka incelemesini içeren bu makalenin çevrilmesi Türkçe literatüre katkı yapmayı amaçlamaktadır.
Yazar: Nicholas Banasevic
Çevirmen: Av. İpek Kılören
Çağdaş rekabet hukuku alanındaki çok az sorun, standart temel patentler (SEP’ler) ile ilgili olanlar kadar ilgi ve hatta tutku uyandırmaktadır. Bunun nedeni kısmen söz konusu önemli ticari menfaatlerin yanı sıra, rekabet hukuku ile fikri mülkiyet hukuku arasındaki etkileşimin merkezinde ve SEP’lere dayalı tedbir kararları söz konusu olduğunda mahkemelere erişim ve temel haklardır.
Bu çerçevede, 16 Temmuz 2015’te Adalet Divanı, Huawei ile ZTE arasındaki bir anlaşmazlığa ilişkin Landgericht Düsseldorf’un ön referansını takiben dönüm noktası niteliğinde bir karar verdi. Esas mesele, bir SEP’e dayalı bir tedbir talebinin ne zaman ve eğer öyleyse, hâkim durumun kötüye kullanılması olup olmayacağıydı. Karar, bu konuyla ilgili olarak Nisan 2014’te Avrupa Komisyonu tarafından kabul edilen iki Kararı takip ediyor; biri bir yasaklama Kararı (Motorola) ve diğeri yasal olarak bağlayıcı taahhütlerin kabul edildiği (Samsung).
Yargı oldukça önemlidir. Komisyonun, belirli durumlarda, esasen Adil, Makul ve Ayrımcı Olmayan (FRAND) şartlara ilişkin bir lisans almaya istekli bir lisans sahibi olması durumunda, bir SEP’ye dayalı bir ihtiyati tedbir arayışının hâkim durumun pozisyon (hakimiyet olduğu varsayılarak, kararın kendisinin dikkate almadığı bir konu) kötüye kullanılması olduğuna dair Komisyon’un genel yaklaşımını teyit etmektedir.
Bazı çevrelerde, SEP’lere dayanan ihtiyati tedbirlerin fiilen her koşulda (esasen bunun can sıkıcı bir dava anlamına geldiği durumlar hariç), fikri mülkiyet haklarının meşru bir şekilde kullanılması olduğu, çoğu zaman biraz şiddetle, tartışılmıştır. Bu argümana göre, ihtiyati tedbir alma hakkının kısıtlanması, Temel Haklar Şartı’na göre temel bir hak olan mahkemeye erişim hakkının meşru olmayan bir sınırlamasıdır. Karar gerçekten bu hakkın temel niteliğini kabul ederken, aynı zamanda, Komisyon’un iki Kararında yaptığı gibi, hakkın sınırsız olmadığını ileri sürmektedir. Bu bağlamda, SEP’lerin diğer patentlerden farklı olduğu ve dolayısıyla SEP’lerin kullanılmasının ne zaman kötüye kullanılabileceğinin dikkate alınmasının, dava hattı tedarikinin reddedilmesinden (Volvo, Magill, IMS Health) ayırt edilmesi gerektiği kritik noktayı vurgulamaktadır. Bunun nedeni, ilk olarak ‘söz konusu patent, bir standardizasyon kuruluşu tarafından oluşturulan bir standart için esas teşkil etmektedir’ ve ikinci olarak, çünkü ‘söz konusu patent, söz konusu standardizasyon kuruluşuna verilen, FRAND şartlarına göre lisans vermeye hazır olduğu için yalnızca sahibinin geri alınamaz taahhüdü karşılığında SEP statüsü almıştır’.
Bu nedenle karar, SEP sahibinin standardizasyon kuruluşuna verdiği FRAND şartlarına göre lisans verme taahhüdünün temel niteliğini kabul etmektedir – Mahkeme’nin ana hatlarıyla belirtildiği gibi, bu esasen patentin ilgili olduğu teknoloji için bir bedeldir. Bu nedenle Mahkeme pratikte, bu FRAND taahhüdünün dayandığı rekabet bağlamını kabul eder. Bu, bir standardizasyon anlaşmasının, genellikle bir araya gelen ve rakip teknolojileri hariç tutarak bir teknolojiyi seçmeyi kabul eden rakipleri içermesi gerçeğiyle ilgilidir. Bu, normalde bir rekabet otoritesi tarafından hoş karşılanmayacak bir şeydir, ancak standardizasyonun faydaları ışığında, belirli koşullara tabi olarak kabul edilir, bunlardan biri FRAND şartlarına göre lisans verme taahhüdüdür. Bu taahhüt, patent sahibi için makul bir ücrete tabi olarak standarda erişimi sağlamak için tasarlanmıştır, ancak patent sahibinin, standarttan yoksun kalmayacağı standarttan kaynaklanan bir hakimiyet pozisyonundan yararlanamayacağı şekilde (örneğin, haksız yere yüksek fiyatlar talep ederek veya diğer makul olmayan Lisans koşullarını çıkararak).
Bu nedenle karar, gerçekten de bir lisans sahibi FRAND şartlarına göre bir lisansı sonuçlandırmaya istekli olduğunda, SEP’ye dayalı bir ihtiyati tedbir talebinin masanın dışında olması gereken bir silah olduğunu teyit etmektedir. Bu sadece doğaldır, çünkü SEP sahibi, teknolojisinin standardın bir parçası haline gelmesi için, söz konusu fikri mülkiyet hakkını kullanma şeklini sınırlamayı açıkça ve gönüllü olarak seçmiştir. —Yani, dışlamak için kullanmak yerine, makul bir ücret karşılığında ona erişim vermeyi seçmiştir. Bu nedenle, SEP sahibinin, istekli bir lisans sahibinden gerekçesiz hükümler veya telif hakkı almak için ihtiyati tedbirleri kullanamaması gerektiği izlenmelidir (bu bağlamda, bir ihtiyati tedbir arayışı, bu da kendi başına bir arayış aracıdır; bir ürünün piyasadan dışlanması, aslında bir ‘sömürü’ aracıdır). Bu bakımdan Mahkeme, FRAND şartlarına göre lisans verme taahhüdünün üçüncü şahıslar açısından meşru beklentiler yarattığını teyit etmektedir.
Karar ayrıca, lisans sahibinin FRAND şartlarına göre bir lisans vermeye istekli olması, herhangi bir FRAND teklifine özenle cevap vermesi ve nihayetinde ödemekten kaçınmak amacıyla erteleme taktiklerine katılamaması anlamında tek yönlü bir yol olmadığını açıkça ortaya koymaktadır-Eğer durum buysa, Komisyonun da kabul ettiği gibi SEP tabanlı bir ihtiyati tedbir uygun olacaktır. Bu nedenle, karar, ihtiyati tedbirlere yönelik kötü niyetli başvuruların önlenmesini, İcatları için hak kazandıkları makul bir ücret almak için SEP sahiplerinin meşru çıkarları ile dengeleme ihtiyacının keskin bir farkındalığını göstermektedir. Karar ayrıca, hem SEP sahipleri hem de potansiyel lisans sahipleri için SEP ile ilgili müzakerelerde bulunmaları için uygun adımlar konusunda değerli rehberlik sağlar ve SEP’in özüne, geçerliliğine veya fiili kullanımına itiraz etmek istiyorsa lisans sahibine karşı tutulamayacağını açıkça ortaya koymaktadır.
Esasen, FRAND şartlarına göre lisans taahhüdünün verilmesinden sonra Sep’e dayalı ihtiyati tedbirlerin kullanımına hemen hemen her koşulda izin verilmesi gerektiği argümanları, standardizasyonun gerçekleştiği rekabet bağlamını inkar etmeyi veya hariç tutmayı ve sorunları yalnızca patent hukuku çerçevesinde çerçevelemeyi amaçlamaktadır. Bu çerçevede, mahkemenin kararı rekabet bağlamının doğrulanması anlamına gelir ve bu nedenle standardizasyon ve rekabet ile ilgili diğer konular için daha geniş etkileri olması muhtemeldir.
Okumaya Devam Et
AKADEMİ
Libra Nedir ? Mark Yine Oyun Peşinde mi
Libra nedir ? Facebook’a mı ait ? Mark yine oyun peşinde mi ? Bu yazımızda inceleyeceğiz.
Facebook Libra ismini verdiği bir kripto para birimi için planlarını açıkladığında, amacının internet çağı için parayı yeniden şekillendirmek olduğunu söyledi. Şirketin burada tahmin edemediği şey çabalarının Çin’i onların kripto para hedefine onlardan önce gitmeye teşvik etmesiydi. Çin, kısa süre içinde dijital paranın insanların nakit para taşımasının yerine geçmesini istiyor. Uzun süre düşünülmüş olan bu proje haziranda Libra’nın belirginleşmesinden sonra hız kazandı. Facebook bu girişimini şüpheci parlamenterlere savunmaya çalışırken projenin şirket ortakları da projeden çekilmeye başladılar. Fakat Pekin’in emelleri tam hızda ilerliyor gibi gözüküyor. Çin’de ortaya çıkan sistem Bitcoin ve diğer kripto para meraklılarının büyük bankalar ve hükümetten kurtulma aracı olarak kullandığı sistemden farklı görülüyor. Devlet tarafından yayınlanan bir e-para birimi, Çin hükümetinin vatandaşlarının paralarını nasıl harcadıkları hakkında daha fazla bilgi edinmesine yardımcı olacak ve suçla mücadele etmek ve ekonomiyi yönetmek için yeni güçler kazandıracak ama aynı zamanda gizlilik endişelerini de artıracaktır. Washington’daki Peterson Uluslararası Ekonomi Enstitüsü’nde Araştırma Görevlisi olan Martin Chorzempa, “Bu finansal sistemdeki olağanüstü güç ve görünürlük günümüzdeki merkez bankalarındakinden daha fazla” dedi. Facebook’un Libra’yı açıklamasının üzerinden yarım yıl bile geçmedi fakat teknoloji devi finansın içine daldı. Bunun sonucunda sürekli şüphe ve sorularla karşılaştı. FED ciddi endişeleri olduğunu söylüyor. Avrupalı yetkililer ise projenin kıtada ilerlemesini engellemekle tehdit ettiler. Facebook’un CEO’su Mark Zuckerberg planlarını tartışmak için gelecek hafta ABD meclisinde bulunacak. Pekin için Libra para birimini dijitalleştirmek için yeni bir motivasyon kaynağı oldu. Çin ülke sınırları için Facebook’un sitesini yasaklarken Çinli liderler yeni dünyanın finansal sisteminin Libra ile başlayabileceğini düşünüyor. Libra, Çin dâhil bütün devletlerin ve merkez bankalarının geleneksel otoritelerini yıkabilecek bir sistem olarak görülüyor. Çin Merkez Bankası’nın üst düzey yetkilisi Mu Changchun, bir online konferansta” Libra herkes tarafından kabul edilirse ve yaygın olarak kullanılan bir ödeme aracı haline gelirse, bir süre sonra, küresel çapta egemen bir para birimine dönüşmesi muhtemeldir ” dedi ve ekledi “Finansal egemenliğimizi korumak için geleceğe yönelik plan yapmalıyız.”. Ulusal sanal para yeni bir fikir değil. Britanya, Singapur ve Kanada merkez bankacıları dijital paraları finansal sisteme entegre etmek için testler yapıyor. Avrupa Merkez Bankası yönetim kurulu üyelerinden biri geçen ay ”Libra, bankaların elektronik ödeme yöntemlerini geliştirme ve canlandırması için bir uyarıdır” dedi. Çin yıllarca ülkedeki kripto para birimlerini kısıtlasa bile Pekin’in bu konuya ilgisi çoktandır devam ediyor. Çin merkez Bankası 2014 yılında bir kripto para araştırma ekibi kurdu ve o zamanki Merkez Bankası Başkanı Zhou Xiaochuan 2016 yılı başlarında dijital para çıkarma konusunda oldukça istekliydi. Fakat 2017 yılında Bitcoin’in değeri yükselip spekülatif çılgınlık arttıkça, Çin kripto para birimi değiş tokuşunu kapattı ve sanal paralar yoluyla fon artırımı konusunda önlemler aldı. Sonra yetkililer konuşmalarda ve makalelerde hükümet kontrollü bir dijital para birimini tartışmaya devam ettiler ve daha sonra Libra duyurulduktan sonra Çin çalışmalarını hızlandırdığını açıkladı. Çinli yetkililer projenin gerçekleşebilir hale geleceği zaman hakkında çok az şey söylediler. Geçen ay yapılan bir konferansta Merkez Bankası Başkanı Yi Gang yeni kripto paranın tedavüldeki paranın bir kısmının yerine geçeceğini söyledi. Merkez Bankası yorum taleplerine ise cevap vermedi. Çin’in önerdiği para biriminin bazı unsurlarını Facebook ile paylaşıyor. Fakat Pekin’in planlarının ne yöne gideceği henüz açıklanmadı. Facebook, Librayı saklamak ve harcamak için dijital cüzdan olan Calibraya kimlik doğrulaması getireceğini ve finansal verilerin kullanımında hassas davranacağını taahhüt ettiğini bildirdi. Mesela kişilerin ağrı kesici aldığını not edip o kişiye İnstagramda klinik reklamlar göstermeyecek. Çin de harcama bilgilerini pazarlamacılardan uzak tutacağını ileri sürüyor – ancak yetkililerden değil. Yeni dijital para birimini dağıtacak bankalar ve elektronik ödeme şirketleri, kullanıcıların adlarını ve kimliklerini doğrulamalarını istiyor. Ve yetkililer, merkez bankasının işlemler hakkındaki verileri görebileceğini açıkça belirtti. Çinli tüketiciler yıllardır telefonları ile her şeyin ödemesini yaptı ve ülkenin iki baskın mobil ödeme hizmeti olan Alipay ve WeChat Pay, Çin ekonomisinin temeli haline geldiler. Alipay, saniyede 256.000 ödemeyi işleme koyduğunu açıkladı. Visa ile kıyaslandığında Visa 65.000 işlem yaptığını açıkladı. Libra başlangıçta en az 1000 işlem yapmayı vadediyor. Fakat Çin’de platformlardaki birçok işlem sadece dijital cüzdanlar arasında hareket ediyor ve asla devlet egemen bankacılık sistemi ile temas kurmuyor. Çin hükümeti özel teşebbüs mahiyetindeki ana platformlara da yönelmek istiyorsa Ant Financial ve Tencent gibi özel olan ana şirketlerin hareketlerini de izlemek zorunda. Yeni dijital para birimiyle böyle olmayacak. Şangay’da bir ekonomist olan Gary Liu planlanan dijital para için, merkezi hükümet tarafından kontrol edilen, yönetilen ve karar verilen bir sistemdir dedi ve bunun kripto para mantığından çok farklı olduğunu belirtti. Çinli yetkililer ise yeni para birimini nitelendirirken kontrol edilebilir anonimlik gibi bazı karşıt tanımlar kullanıyor. Merkez Bankası ödemeler departmanı Müdür Yardımcısı Mu, Çin’in kripto para birimi planları hakkındaki bir konferansta “Herhangi bir suç işlemiyorsanız ve başkalarının bilmesini istemediğiniz alımlar yapmak istiyorsanız, bu tür bir gizliliği korumak istiyoruz” dedi. Kâğıt paranın yarattığı anonimliğin engellenmesi yolsuzluğun ve sahtekârlığın yaygın olduğu bir ülkeye büyük faydalar sağlayabilir. Fakat hükümet ayrıca kişisel verilerinin toplanma ve kullanılmalarına karşı giderek daha hassas hale gelen Çin toplumunu Çin hükümetinden uzaklaştırma riskini de yanında taşıyor. Hong Kong merkezli kripto para birimleri için finansal hizmetler sağlayan Babel Finans’ın kurucusu Flex Yang, para birimleri tarafsız olmalıdır dedi. Başka bir deyişle değeri ekmek veya sigaraya harcanıp harcanmadığına bağlı olmamalıdır. Yang, “Eğer anonimlik olmazsa, bir para birimi olarak kabul edilemez sadece bir ödeme aracı olabilir dedi. Çinli yetkililer, amaçlarının Librayı kopyalamak değil uluslararası finansal düzende oluşacak olan değişimin getireceği yarışta öne geçmek istediğinin göstergesidir. Pekin uzun zamandır Çin’in ulusal para birimi olan Yuan’ın uluslararası ticaret ve finans alanında daha fazla kullanılmasını istedi. Libra ülkeler arası para transferine uygun olduğunu kanıtlarsa o zaman birçok ülkede özellikle de dengesiz ekonomileri olanlarda, tercih edilen bir para birimi haline gelebilir. Temmuz ayında yaptığı konuşmada, eski merkez bankası başkanı Zhou, doların hakimiyetinin ulusal ekonomileri zayıf para birimi ile sarstığını söyleyip Libra ve diğer gelecekteki diğer para birimlerinin de aynı şeyi yapabileceği konusunda uyardı. Yuan’ı güçlü bir para birimi yapmak için şimdiden hazırlık yapmamız gerekiyor ”dedi. Çinli liderler, paranın sınırlar arasında ve bankalar arasında dolaşımda bulunmasına yardımcı olan Batı’nın egemenliğindeki SWIFT sisteminin bir alternatifinin olmasını istiyorlar. Batılı hükümetler daha önce de İran’ı nükleer programı nedeniyle ceza vermek için SWIFT’e erişimini kısıtladı. Washington ile Pekin arasındaki ticaret ve güvenlik savaşında Trump yönetimi Çinli şirketlere karşı benzer yaptırımları uygulamayı düşündü. Dijitalleştirilmiş Yuan’ın bir gecede dünyanın yeni favori para birimi olması pek mümkün değildir. Çin, döviz kurlarını sabit tutmak için Yuan’ın diğer para birimlerine dönüşümünü sıkı bir şekilde düzenlemektedir ve benzer sınırlamaları kripto-Yuan’a uygulaması da muhtemeldir. Pekin Merkez Üniversitesinde Finans ve Ekonomi Profesörü olan Deng Jianpeng, “Libra’nın hükümetler tarafından durdurulup durdurulmamasına bakılmaksızın Facebook, küresel pazarda durdurulamayacak bir hareket başlattı. Pandora’nın kutusunu ilk açan onlardı, bu kutu açıldıktan sonra sorun onların başarılı olup olmayacağı değil ne olursa olsun bir şirket günün sonunda başarılı olacağıdır.” dedi.
Okumaya Devam Et
AKADEMİ
Intel Kararı Avrupa Rekabet Hukukunda Etki Temelli Yaklaşımın Sonu Mu?-2
Bu makale yazarlarımızdan Av. İpek Kılören tarafından çevrilmiştir. Makale, Oxford Academic yayını olan Journal of European Competition Law&Practice dergisinde yayınlanan önemli bir vaka incelemesini kapsamaktadır. Rekabet Hukuku alanında vaka incelemesini içeren bu makalenin çevrilmesi Türkçe literatüre katkı yapmayı amaçlamaktadır. Aynı başlıklı makalenin ikinci kısmıdır.
Yazar: Paul Nihoul
Çevirmen: Av. İpek Kılören
VII. Temel Mantık
Tüm bu fikir ve bakış açıları, egemenlik kavramı etrafında toplanmıştır. İçtihat hukukunda ‘hakimiyet’, bir firmanın tüketicilerden ve rakiplerinden bağımsız davranmasına izin veren bir güç konumu olarak tanımlanır. Bir pazara hakim olduğunda, bir firma, tüketiciler veya rakipler tarafından olası herhangi bir tepki veya müdahaleyi göz önünde bulundurmak zorunda kalmadan, kendisine uygun gördüğü koşulları belirleyebilir.
Böyle bir güce sahip bir firmanın incitme kapasitesi vardır. Örneğin, alıcıları birbirine bağlayacak ve rakiplerle uğraşmalarını gereksiz kılacak bir konumdadır. Dahası, rakiplerine zarar vermesi için, yani bunların bir kısmını veya tamamını, kısmen veya hatta tamamen zayıflatması veya hatta ortadan kaldırması için onu güçlendiren bir dizi araca sahiptir. Örneğin, güçlerinin bir sonucu olarak, baskın firmalar fiyat savaşları başlatma kapasitesine sahiptir. Veya ürün veya tasarım hizmetleri üretmek için gerekli kaynaklara erişimi reddedebilirler. Bu tür bir durumda, rakiplerin kaderi umutsuzdur. Kazanamazlar çünkü çok daha zayıflar.
Bunu açıklamak için, belirli bir firmanın hakim olduğu bir piyasayı ele alalım. Bu firmayı baskın olarak nitelendirirken, o firmanın rekabete zarar verme kapasitesine sahip olduğunu kabul etmeliyiz. Gerçeklere göre, firmanın hedefi olarak rekabeti kısıtlayan davranışlarda bulunduğu görülmektedir. Hakimiyet bağlamında, bu uygulama normalde üretmesi amaçlanan etkiyi üretecektir. Rekabeti sınırlama kapasitesine sahip bir firma tarafından benimsendiğinde, bu amacı arayan bir uygulamanın üretmesi amaçlanan etkileri ortaya çıkarması muhtemeldir.
Avrupa mahkemelerinin, rekabeti bozmaya çalışan bir uygulamanın hakim bir firma tarafından, yani rekabete zarar verebilecek bir firma tarafından benimsenmesi durumunda normalde bu etkiyi yaratacağını belirttiklerinde kastettiği şey budur. Bu kıyaslamanın sonucu, Avrupa Rekabet Hukuku kapsamında hakim firma uygulamaları düşünüldüğünde, belirli ekonomik araçların yardımıyla etkilere dair kanıt sunmaya veya hatta bu tür araçlarla etkilerin üretilip üretilmediğini araştırmaya gerek olmamasıdır.
Hâkim durumda olan bir teşebbüsün davranışının izlediği amacın rekabeti kısıtlamak olduğu gösterilirse, bu davranış da böyle bir etkiye sahip olacaktır.
VIII. Terminoloji
Bu aşamada, tartışmada kullanılan terimlerin tanımlarını araştırmak gerekirken, deneyimli okuyuculardan bu hatırlatmanın temel karakterini mazur görmelerini istemek gerekir. Şimdiye kadar tartışma, davranışın ‘etkisi’ ile rekabeti kısıtlayabileceği fikri üzerinde yoğunlaştı. Bu son terimle, hakim bir firma tarafından benimsenen davranıştan kaynaklanabilecek rekabete aykırı sonuçlara atıfta bulunulmaktadır. Bir uygulamanın etkilerinin değerlendirilmesi, bu uygulamanın bir sonucu olarak belirli bir pazarda firmalar arasındaki rekabetin derecesinin arttığını veya azaldığını belirlemeye çalışır.
Bazı faaliyetler rekabeti ‘nesneye’ göre kısıtlayabilir. Kullanıldığı yerde, ikinci ifade, bir uygulamayı benimsemek için davranışın yazarının ulaşmaya çalıştığı amaç veya hedefi ifade eder.
Çeşitli çevrelerde, Avrupa içtihadının kendi başına bir yaklaşımı tercih ettiği ileri sürülmektedir . Bu terim, uygulamaların değerlendirilmesi için iki standardın bulunduğu ABD’de geliştirilen terminolojiyi ifade eder. Birincisi, bir uygulamanın yasadışı olduğu sonucuna varmadan önce, yargıçlar ve yetkililerin bir davanın tüm koşullarını incelemeleri, uygulamanın yarattığı rekabete aykırı etkileri ölçmeleri, bununla ilişkili olası rekabeti artırıcı etkiler için aynısını yapmaları, bu iki etki kategorisi ve bu temelde nihayet – bu incelemeden rekabete aykırı etkilerin açık bir üstünlüğü olduğu ortaya çıktığında – uygulamanın yasa dışı olarak kabul edilmesi gerektiğine karar verir.
Rekabete aykırı olduğu iddia edilen uygulamaların yardımına ilişkin ikinci ABD standardı, hâkimlerin ve yetkililerin bu çeşitli adımlardan kaçınabildikleri ve bir uygulamanın yasadışı olup olmadığına görünen değerine göre karar verebilecekleri perse yaklaşımdır. Bu standart, belirli durumlarda benimsenen ve içtihatta kısıtlayıcı bir şekilde tanımlanan sınırlı bir dizi uygulamaya uygulanır. Özünde, rekabete aykırı etkilerin var olma olasılığının çok yüksek olduğu durumlarda uygulanabilir.
Bu yazıda, yalnızca Avrupa terminolojisini kullanacağız ve ABD terimlerine atıfta bulunmamayı seçeceğiz, ancak bu terimler kesinlikle kendi başlarına ilginçtir ve ABD hukukundaki konularla ilgilenmek için uygundur. Bu kararın nedeni benim tecrübelerime göre kuralların asla tek başına gelmemesidir. Belirli bir hukuk düzeninde diğer normlarla bağlantılı ve bağlantılı olarak geliştirilirler, burada küresel bağlamda kendilerine tahsis edilen rol türüne bağlı olarak belirli işlevlere hizmet ederler. Bir kuralı, işlevini ve göreceli konumunu tam olarak analiz etmeden yasal düzeninden çıkarmak, beraberinde rolünü yanlış yorumlama ve onu nosyon, norm veya ilkeyle bağlantısı olmayan başka bir sıraya aktarma riskini taşır.
IX. Nesne Tabanlı Mı?
Eldeki vakada bu çeşitli terimlere ve yaklaşım türlerine atıfta bulunurken Intel, Avrupa yaklaşımının nesne temelli olduğunu savundu. Firma, bir kötüye kullanımın işlendiğine dair tespitin uygulamaların içeriğine (indirimlerin ve ödemelerin sağlanması), yani benimsediği davranışın amacına dayandığını ileri sürmüştür.
Firma için bu yaklaşım çok ‘biçimseldir ve antitröst otoritelerinin yasaklanması gerektiğine karar vermeden önce bir uygulamanın ürettiği etkileri göz önünde bulundurduğu bir tutumla değiştirilmelidir. Intel’e göre, belirli bir firmanın belirli pazarlarda belirli müşterilere mali avantajlar sağlaması nihayetinde konu dışıdır. Önemli olan genel olarak toplumun bu eylemlerden yararlanıp yararlanmadığıdır. Söz konusu vakada, Intel’in müşterilerine sağladığı avantajların, x86 CPU’lar için piyasadaki bir firmaya olan talebi yoğunlaştırmayı mümkün kıldığı ileri sürüldü. Ölçek ekonomileri sağlandı. Müşterilerle paylaşıldılar. Daha fazla gelir elde edildi. Araştırma ve geliştirmeye, dolayısıyla yeniliğe yatırım yaptılar.
Avrupa hukuk düzeninde hakim firma tarafından yapılan bu tür iddialar ikiye bölünmelidir. Bir kısımda, uygulamaların amaçlarından çok etkileri temelinde değerlendirilmesi gerektiği iddiası vardır. İkinci kısım da, TFEU 102. Madde bağlamında bir savunma olarak ele alınan ve bu nedenle uygulamanın ilk bakışta yasadışı kabul edildikten sonra ikinci bir adımda değerlendirilmesi gereken verimlilik talepleriyle ilgilidir.
İlk bölümle ilgili olarak, Kararın etkilere atıfta bulunulmadan kabul edildiğine dair ifade, Kararda gözlemlenebileceklerle tamamen uyuşmamaktadır. Üç tür uygulama, rekabete aykırı ‘etkiler’ üretme kapasiteleri ışığında GC tarafından kötüye kullanım olarak kabul edilir. Etkilere yapılan referans, GC’nin yaklaşımının merkezinde görünmektedir. Kararda, kötüye kullanım uygulamalarının tanımını içeren tek bir paragraf yoktur, ancak bu tür uygulamaların rekabete aykırı etkiler üretme kapasitesine birden fazla atıf içermemektedir.
Bu nedenle, münhasırlık temelli indirimlerin etkisi, müşterileri rakiplerle uğraşmamaya zorlamaktır; rakiplerin müşterilerle ilgilenmesini engellemek; ve müşterilerin ihtiyaçlarına en uygun ürün veya hizmetleri seçmelerini engellemek.
Münhasırlık fikrinden burada açıkça bahsedilmese bile, sadakat artırıcı önlemlerin etkisi aynıdır. Üzerlerine uygulanan baskının bir sonucu olarak, danışanlar seçme özgürlüğünden mahrum kalırlar. Sonuç, rakiplerin müşterilere erişiminin olmaması veya en azından erişimlerinin daha karmaşık hale getirilmesidir.
Bu nedenle, rekabete aykırı etkiler Intel tarafından benimsenen uygulamalar tarafından açıkça üretilmiştir ve bu etkilerin varlığı, yorumcuların çoğunluğunun yaptığı gibi, içtihat tarafından kullanılan yaklaşımın kesinlikle etkiye dayalı olmadığını düşünmeyi zorlaştırmaktadır. .
Ancak doğru olan şey, içtihat hukukunun Komisyon’un belirli nicel araçlarla doğrulanan ve belirli etkilerin gerçekten üretildiğini belirleyen kanıtlar sunmasını gerektirmemesidir.
Şöyle Bu bakışa göre, soru formüle edilebilir içtihatlar etrafında tartışmalar büyüdü: Bu yarışma yetkililere gerektirecek şekilde, gerekli, hatta yararlıdır. Bir şirket kaydından göründüğü durumlarda belirli kantitatif araçları kullanarak önemli kanıtlar sağlamak için:
– İlkenin rakipler pahasına büyümek olduğu bir iş ortamına yerleştirilir,
– O ortamda, rakipleri zayıflatma ve ortadan kaldırma kapasitesi kazanmış olabilir,
– Bu durumda, hedefi onlara zarar vermek olan bir uygulamayı benimsemiş olabilir.
X. Chicago Ekolü
Bu kanıtın Komisyon tarafından üretilmesini talep eden Intel, TFEU 102. Maddeye ilişkin Avrupa prosedürünü, kamu tarafından yürütülen rekabet yanlısı ve rekabete aykırı etkilerin karşılaştırmalı ve kapsamlı bir incelemesi olmaksızın hakim firmalara karşı hiçbir işlem yapılmayacağı yeni bir rejime dönüştürmeyi teklif etti.
Bu talep, ABD’de Chicago School of Economics’in ilhamıyla geliştirilen ekonomik argümanları yansıtıyor. 47 İsim, aslen Chicago’da bulunan ve ülkelerindeki siyaseti etkilemek için ekonomik araçların yardımıyla politika konularını analiz etmeyi üstlenen bir dizi akademisyen ve kişiden bahsetmektedir. Amaçları, matematiksel olarak yapılandırılmış argümanlarda, nüfusun bir kısmı tarafından paylaşılan ve en yüksek siyasi düzeyde o zamanın ABD Başkanı olan Ronald Reagan tarafından ifade edilen bir mantrayı ifade etmekti.
Bu argümanlar, prensip olarak piyasaların engelsiz bırakılırsa daha iyi sonuçlar elde edeceği ve bunun sonucunda ekonomiye kamu müdahalelerinin kaldırılmasa bile sınırlandırılması gerektiği varsayımına dayanıyordu.
Bu ideolojinin uygulanmasındaki ilk fikir, özel işletmelere olabildiğince öncelik verilmesi gerektiğiydi. Bu, kamu müdahalelerinin piyasaların kendi başlarına tatmin edici sonuçlar üretmediği durumlarla sınırlandırılmasını öneren ‘piyasa başarısızlığı’ ilkesiyle ifade edildi.
Bu fikir, geçen yüzyılda ABD’de gerçekleşen liberalleşme sürecine ilham verdi – daha sonra Avrupa’ya uzanacak bir süreç. 48 Bu süreçte, çeşitli nedenlerle yetkililer tarafından onlarca yıldır belirli aktörlere ayrılmış olan piyasalarda rekabet başlatıldı. Bu pazarlar temel olarak telekomünikasyon ağları veya enerji dağıtım şebekesi gibi ağır altyapının kullanımını içeriyordu. Süreç hem düzenleyici kurumlar hem de yargı (bazen kendi inisiyatifiyle hareket eden) tarafından gerçekleştirildi.
Genel antitröst alanında, ‘piyasa başarısızlığı’ fikri, piyasa gücü kavramı (hakimiyet dahil) etrafında uygulama organizasyonuna çevrildi. Bu dönemden önce, antitröst yetkilileri, ilgili firmaların gücünden bağımsız olarak bazı uygulamaları ilk bakışta rekabete aykırı olarak değerlendirmeye hazırdı. Örneğin, münhasır dağıtım anlaşmaları Avrupa’da ilk bakışta kabul edilemez, çünkü bu tür bir anlaşmaya varan firmalar çok küçük pazar paylarına sahip olsalar bile rekabete ilişkin kısıtlamalar içereceklerdi.
Yetkililer, piyasa başarısızlığı ilkesinin yardımıyla, bu tür uygulamaların, bunları benimseyen firmaların piyasa gücüne sahip olmadığı sürece piyasaların işleyişini etkilemediğini kabul ettiler. Pazar gücünün yokluğunda, müşteriler alternatif tedarikçilere geçmekte özgürdür ve bu olasılık, tüm piyasa katılımcılarına performanslarını ve yenilik kapasitelerini sürekli olarak iyileştirmeleri için baskı oluşturur.
XI. Avrupa Bağlamı
Intel tarafından burada incelenen vakada şu anda yapılan talep, Chicago Okulu’nda geliştirilen ikinci bir ilkeyle ilgilidir. Müdahalelerin piyasaların başarısız olduğu durumlarla sınırlı olması gerektiğini öne sürdükten sonra, o okula bağlı bilim adamları, piyasa başarısızlığı durumunda bile, kamu otoritelerinin piyasalardan daha iyi yapacağının garantisinin olmadığını ileri sürdüler. Aslında, varsayım daha da kötüye gidecekleri şeklinde olmalıdır (‘hükümet başarısızlığı’). Bu bizi Chicago Okulu üyeleri tarafından yürütülen ve piyasaları kamu kurumlarının müdahalelerinden kurtarmak olan araştırmayı yönlendiren programa geri götürüyor.
ABD’de bazı insanlar Federal Rezerv dahil tüm yönetimleri bastırmayı teklif ediyor. Piyasaların, Hükümetin herhangi bir engeli olmaksızın daha iyi olacağına inanıyorlar. Rekabetin daha teknik alanında, eleştiri, çok önemli pazar gücü içeren durumlarda bile, yetkililerin müdahalelerinin yukarıda bahsedilen türden kanıtların üretilmesine bağlı olması gerektiğini savunarak daha az katı ve daha pratik bir cazibe aldı.
Kabul edilirse, bu öneri, hakim firmanın lehine, davadaki her bir aktörün konumunu kökten değiştirecektir. Yargıçlar, yetkililer ve özel davacılar, belirli ve karmaşık nicel araçlar kullanarak hatırı sayılır miktarda kanıt sunmak zorunda kalacaklardı. Hakim firma, söz konusu olduğu kadarıyla, kanıtları eleştirme, yani (en iyi danışmanların yardımıyla) suçlayan taraflarca sağlanan gösterilerde hata veya belirsizlik bulma gibi daha hafif bir yük taşıyacaktır.
İçtihat hukukundan anlaşıldığı üzere, böyle bir önerinin, Avrupa mahkemeleri tarafından TFEU Antlaşması ışığında gerekli olduğu düşünülen bir görevle bağdaştırılması zor görünmektedir. Bu görev, içtihatta göründüğü şekliyle, ‘rekabetin yapısını’ korumaktır. İçtihat hukukunda sıklıkla belirtildiği gibi, TFEU’nun uygulanması için, yalnızca doğrudan tüketicilere zararın verildiği durumlarda değil, aynı zamanda zararın yalnızca dolaylı olduğu, yani tüketicilerin zarar görebileceği durumlarda da önlem alınmalıdır.
İçtihat hukukuna göre, bu ortamın ve sürecin korunması, tüketicilerin hâkimiyet nedeniyle rekabet derecesinin zaten zayıflamış olduğu piyasalarda seçim yapma fırsatlarından mahrum bırakılmamasını gerektirmektedir. Kararda Komisyon, rekabetin arkasındaki temel mekanizmanın – ve sonuç olarak, mümkün olan en iyi ürün ve hizmetleri elde etmeyi mümkün kılan yapı olarak düşündüğümüzün arkasında – her ekonomik aktör, ihtiyaçlarına uygun olduğunu düşündüğü şeyleri mümkün olduğunca özgürce seçmelidir.
Avrupa bağlamında, dikkate alınması gereken bir diğer unsur, TFEU 102. Maddenin, hükmün uygulanacağı kurumsal organizasyona atıfta bulunulmadan yorumlanamayacağıdır. Bu bağlamda, rekabet kurallarının uygulanmasının ademi merkeziyetçi olduğu unutulmamalıdır. Avrupa rekabet hukuku, tüm Üye Devletlerde rekabet otoriteleri tarafından uygulanabilir ve uygulanmalıdır. Bu yetkililerden karmaşık nicel araçlarda uzmanlaşmaları istenebilir mi?
TFEU Madde 102, hükmün doğrudan etkiye sahip olması nedeniyle ulusal hakimler huzuruna çıkarılabilir. Bu özel özellik, özel davacıların tüm Avrupa ülkelerinde hâkim firmaları ulusal yargıçlar önünde dava edebilecekleri bir durum yaratmaktadır; bu, son zamanlarda Avrupa kurumlarının özel icra hızını artırma kararıyla güçlendirilen bir güçtür.
Bu yargıçlardan karmaşık nicel değerlendirmeleri içeren bir standart uygulamaları istenebilir mi? Avrupa’daki durum, bu bağlamda, federal antitröst yasasının federal mahkemeler tarafından uygulandığı Birleşik Devletler’de karşılaşılan durumdan çok farklıdır. Bu ülkede, yaptırımın bu kapasitede gerçekleştiği yargı alanlarının sayısı görece sınırlıdır ve ilgili yargıçlar, büyük olasılıkla, ağır matematiksel gösterileri içeren karmaşık muhakemeleri kullanmak için belirli bir dereceye kadar eğitilebilirler.
XII. Sonuç
Kararda, GC hakim firmaların sağladığı avantajların rekabeti kısıtlama kapasitesine sahip olduklarında yasa dışı olduğunu teyit eder. Rekabeti kısıtlamaya yönelik bir uygulama, rekabeti kısıtlama kapasitesine sahip bir firma tarafından kullanıldığında bu etkiyi yaratacaktır. Belirli nicel araçların yardımıyla, rekabet üzerinde kesin, olumsuz etkilerin üretildiğini göstermeye gerek yoktur.
Bu, içtihat hukukunun, etkilerin varlığının bir uygulamanın yasaklanıp yasaklanamayacağının belirlenmesinde merkezi olacağı bir yaklaşımı reddettiği anlamına mı gelir? Bu sonuca varmak, aslında etki temelli düşünceyi yaklaşımının merkezine yerleştiren Avrupa içtihat hukukunun tuhaflığını basitçe inkar edecektir. İçtihat hukukuna göre, uygulamalar, yalnızca rakipler pahasına büyümeyi ilke edinen bir iş ortamına yerleştirilen ve bu ortamda zayıflama ve ortadan kaldırma kapasitesi kazanmış bir şirket tarafından benimsenen TFUE Madde 102 uyarınca kötüye kullanım olarak kabul edilir. Bu rakipler, bu pozisyonda, amacı ikincisine zarar verme amacına sahip bir uygulamayı benimser ve bu uygulamayı fiilen uygular. Böylece üretmeyi amaçladığı etkiyi etkin bir şekilde üretir.
Dolayısıyla tartışma, uygulamaların yasadışı olup olmadığının belirlenmesinde etkilerin merkezi olup olmayacağı değil, hakim firmalara karşı eylemlere başlamadan önce bu tür etkilerin varlığının rekabet otoriteleri veya özel davacılar tarafından belirli ekonomik modeller aracılığıyla tesis edilip edilmeyeceği üzerinedir. Bu noktada Karar, Adalet Divanı tarafından daha önce açıklanan yaklaşımı, içtihadını değiştirmeye hazır olmadığını, aksine tüketicilerin seçim olanaklarından mahrum bırakılamayacağını ve Hakim durumun varlığı nedeniyle zaten zarar görmüş piyasalarda rekabetin yapısı daha fazla zayıflatılmamalıdır.
Bu pozisyon göz önüne alındığında, Kılavuz Belge ne hale gelecek? Resmi olarak, bu Belge, Komisyon tarafından öncelikli davaların seçilmesi için kriterler sağlamak üzere kabul edilmiştir. Belgenin kapsamı gerçekten beyan edildiyse, varlığının Karar tarafından etkilenmesine gerek yoktur. İçtihat hukukuna göre, Komisyonun yaptırım kaynaklarının nasıl kullanılacağına karar vermek için önemli bir takdir yetkisi vardır.
Kılavuz belge aracılığıyla Komisyon’un Avrupa rekabet politikasını şu anda ABD’deki tartışmalara hâkim olan ekonomik teorilere yaklaştırmaya istekli olduğunu dikkate almak olacaktır. Intel muhtemelen bu strateji için bir test örneğiydi. Yeni öneriler kabul edilirse, Komisyon, Avrupa rekabet hukukunun bir ‘modernizasyonunu’ tasarlamaya başlayabilir. Avrupa mahkemeleri tarafından reddedilselerdi, Komisyon hala paralel olarak ‘yerleşik içtihat hukukunu’ uyguladığı için geri çekilmeyecekti.
Kararda, ikinci seçenek gerçekleşiyor ve şu soru ortaya atılmayı hak ediyor: Karar Adalet Divanı tarafından onaylanacaksa, Kılavuz belgenin varlığını sürdürmeye gerek olacak mı?
Okumaya Devam Et
AKADEMİ
Kripto Emtialar Nedir?
Kripto emtia, özel tokenler aracılığıyla blokzincir ağındaki gerçek veya sanal dünyadaki bir emtia, fayda veya sözleşmeyi temsil edebilen, ticarete konu olan veya misli bir varlığı tanımlamak için kullanılan genel bir terimdir .
Bu kavramı anlayabilmek için kripto paraların tarihine hızlıca göz gezdirmek büyük fayda sağlayacaktır.
Bitcoin ağı geliştikçe, ödeme kolaylığı, anonim ve merkezi olmayan yapısı nedeniyle büyük popülerlik kazandı. Teknolojisi, blokzincir ağının muazzam potansiyelini gerçekleştirmek için hızlıydı ve çevrimiçi Bitcoin ödemelerinin basit uygulamasının ötesinde çalışma potansiyeline sahip muazzam kapasitesini kavramsallaştırdı. Akıllı sözleşmeye dayalı benzersiz bir kripto-emtia sistemi olan Ethereum böyle ortaya çıktı.
Ethereum standart bir blokzincir ağı olarak çalışmasına ve kendi sanal para birimine (ETH) sahip olmasına rağmen, Bitcoinlerden çok daha fazla işlevsellik sunmaktadır. Ethereum’da, herhangi bir hizmet ve fayda, gerçek veya sanal dünya malını temsil edebilen dijitalleştirilmiş varlıklar oluşturmakta özgürdür. Hatta kolayca ticareti yapılabilen ve ETH’den bağımsız değerlere sahip olabilen kendi kripto para birimlerini bile oluşturabilmektedir.
Tokenler biçimindeki bu sayısallaştırılmış varlıklar, istenen türde hizmete işlevsellik sağlamak veya bir varlığın temsili olarak kullanılabilir ve blokzincirdeki varlığını oluşturur.
Örneğin, platformdaki bir uygulama geliştiricisi, platform barındırma ücretini ödemek için belirteçleri kullanabilir, blockzincir tarafından barındırılan çevrimiçi akış ortamı içeriğini izlemek isteyen bir kullanıcı, belirteçlerin belirli değeri için içeriği görüntüleyebilir, bir tüccar belirteçleri yapmak ve geri almak için kullanabilir. Spekülatif bahisler ve tokenler, gerçek dünyadaki sözleşmeleri veya yerleşim gereksinimlerini desteklemek için kullanılabilir.
Bu tür kripto emtiaları için yeni ve oldukça popüler bir uygulama, Ethereum ağındaki CryptoKitties oyunuydu; bu, insanların Ethereum’u akıllı sözleşme yoluyla sanal evcil hayvan kedilerin ticaretini yapmak ve yetiştirmek için kullanmasına olanak tanıdı. Bu da bazı ilginç ve nadir “kediler” ile sonuçlandı. Bir kedinin özellikleri ne kadar benzersiz olursa, ETH’deki değeri o kadar fazlaydı.
Esasen, benzersiz tokenlerin kullanımıyla blokzincir ağında bir değer, hizmet, fayda veya işlevsellik sunan, ticareti yapılabilir ve takas edilebilir bir varlığın temsiline izin veren herhangi bir platform, bir kripto-emtia ekosistemi oluşturur. Kripto emtialarda kendi kendini düzenleme ve adil işlem mekanizması, akıllı sözleşmeler ve merkezi olmayan uygulamalar şeklinde programlanabilir. Bir kod aracılığıyla tokenleri değerleme ve sözleşmelerin çalışma kurallarının bağlanması sağlanır.
Kripto-emtia konseptini destekleyen diğer benzer blokzincir tabanlı platformlar NEO, Cardano ve QTUM’dur.
Okumaya Devam Et
AKADEMİ
Intel Kararı Avrupa Rekabet Hukukunda Etki Temelli Yaklaşımın Sonu Mu?-1
Bu makale yazarlarımızdan Av. İpek Kılören tarafından çevrilmiştir. Makale, Oxford Academic yayını olan Journal of European Competition Law&Practice dergisinde yayınlanan önemli bir vaka incelemesini kapsamaktadır. Rekabet Hukuku alanında vaka incelemesini içeren bu makalenin çevrilmesi Türkçe literatüre katkı yapmayı amaçlamaktadır.
Yazar: Paul Nihoul
Çevirmen: Av. İpek Kılören
Bu makale, daha önce Avrupa Komisyonu (‘EC’) tarafından kabul edilen bir karara konu olan Intel davasında Avrupa Birliği Genel Mahkemesi (‘GC’) tarafından verilen kararı analiz etmektedir .
Karar, hepsi burada analiz edilemeyen bir dizi konuyu gündeme getiriyor. Bu belgede, TFEU 102. Maddenin uygulanmasını çevreleyen tartışmalarda bana önemli görünen bir soru üzerinde yoğunlaşıyorum – yani, bir uygulamanın bu hüküm uyarınca yasadışı sayılması için tam olarak ne gereklidir?
I. Ekonomik Yaklaşım
2000’lerin başında, EC rekabet hukukunu uygularken aldığı kararları ekonomik argümanlarla daha iyi kanıtlamayı üstlendi. Resmi olarak, bu karar, Komisyon’un Avrupa Mahkemeleri önünde maruz kaldığı ve gerekçesizlik nedeniyle daha önceki birkaç kararı geçersiz kılan bir dizi başarısızlığı takip etti. Daha bağlamsal bir açıklama, rekabetten sorumlu Genel Müdürlüğün daha sonra bir ekonomistin kontrolü altına girip ardından bir başkasının kontrolüne girmesidir. DG COMP’un başında geçirdikleri on bir yıl boyunca (toplamda), her ikisi de şu anda baskın olan ekonomi teorilerinde ifade edilen fikirler üzerine Avrupa Rekabet yasasını yeniden şekillendirmeye çalıştı.
Hâkimiyet bağlamında, bu hareket, hâkim durumdaki teşebbüsler tarafından taciz edici dışlayıcı bir davranış olarak bulundu. Bundan böyle ‘Kılavuz Belgesi’ olarak anılacak olan, AT Antlaşması’nın 82. Maddesini uygulamadaki uygulama önceliklerine ilişkin Kılavuz Tebliği’nin Komisyon tarafından kabul edilmesiyle sonuçlanmıştır. Resmi olarak Kılavuz Belge, TFUE 102. Maddenin uygulanmasında izlenecek öncelikleri açıklamaktadır. Satırlar arasında okunduğunda, Komisyon’un o zamanki yaklaşımının olası bir evrimini teşvik etmeyi önerir veya teşvik etmeye çalışır.
Kılavuz Belgede bu yaklaşım, görünüşe rağmen rekabeti artıran ve yaptırımlardan ziyade alkışı hak eden davranışlar için şirketlere karşı eylemde bulunulduğu durumlar olarak sunulmuştur. Bu tür olumsuz sonuçlardan kaçınmak için, Kılavuz Belge, baskın durumlardaki rekabet uygulamalarının, belirli ekonomik araçların yardımıyla tüketiciler üzerinde somut, olumsuz etkilerin (tüketici zararının) varlığının tesis edilmesinin mümkün olduğu durumlarla sınırlandırılmasını önermektedir.
II. Intel Kararı
Kararın ABD yonga üreticileri Intel ile Advanced Micro Devices (AMD) arasındaki anlaşmazlığın bir parçası olarak kabul edilmesi bu arka plana aykırıdır. İkincisi tarafından öne sürülen çekişme, Intel’in dışlayıcı uygulamalar yoluyla hakim konumunu kötüye kullandığı yönündeydi. Kararda, pazar belirli bir yonga kategorisini, x86 CPU’ları kapsayacak şekilde tanımlandı. Intel’in çok büyük ve istikrarlı pazar payı (% 80) nedeniyle baskın olduğu görüldü. Bu, diğerlerinin yanı sıra, giriş ve genişlemenin önündeki engellerin varlığı, rakiplerin hâkim firma için inandırıcı bir tehdit oluşturmasını ihtimal dışı kılıyor. Üç uygulama kötüye kullanım olarak kabul edildi, yani Komisyon Kararına göre, bu uygulamalar AMD’yi OEM talebinin tüm segmentlerinden (yukarıdaki uygulama 1) ve belirli ürün veya satış kanallarından (uygulama 3) kapatmayı amaçlayan kapsamlı bir stratejinin parçasını oluşturdu. Strateji, bu taahhütlere rağmen OEM’lerin AMD yongalarını kullanması durumunda, ürünlerinin uygun bir dağıtım kanalı aracılığıyla satılmamasıydı (uygulama 2).
Intel’den siparişlerinin tamamını (veya en azından önemli bir bölümünü) satın almaları taahhüdü karşılığında çeşitli orijinal ekipman üreticilerine (OEM’ler) indirim sağlanması; münhasıran Intel ürünlerini satma taahhüdü karşılığında bir dağıtıcıya mali avantajlar sağlanması; ve rakip AMD tarafından üretilen yongaları kullanarak halihazırda ürettikleri belirli ekipmanların satışını iptal etme, erteleme veya kısıtlama taahhüdü karşılığında bazı OEM’lere mali avantajlar sağlanmasıdır.
Komisyon için, münhasırlık karşılığında sağlanan avantajların (indirimler veya ödemeler) niteliği konuyla ilgili değildi – önemli olan, rakiplerle iş yapmama yükümlülüğü karşılığında bir avantaj sağlanmasıydı.
Benzer şekilde, Komisyon, tüm siparişlerin veya sadece bir kısmının hakim firmaya ayrılmış olup olmadığını ilgili bulmadı ve emirlerin hangi oranının yeterli olduğunu belirlemedi. Her iki durumda da, içtihat hukuku bu avantajları ‘sadakat’ indirimleri olarak adlandırmaktadır. Bu terim, emirlerin hakim firma tarafından belirlenen kısmı için müşterilerden beklenen davranışı yansıtır. GC için, bu avantajların tümü, bütün veya neredeyse bütün siparişleri ilgilendirdiklerinde “münhasırlık” indirimleri olarak adlandırılabilir.
III. Karar İncelendi
Kararda, GC hakim firmaların OEM’lere ve distribütör MSH’ye sağladığı münhasırlık temelli avantajların yasadışı olduğunu tespit etti. Bu tür avantajlar, yukarıdaki paragrafta açıklanan ilk iki uygulamayı içerir. GC için, doğaları gereği rekabete aykırıdırlar. Doğası gereği, müşterilerin rakiplerle anlaşmasını engellemeye çalışırlar ve bu nedenle yasaklanmalıdırlar.
Aynısı yukarıda tanımlanan üçüncü uygulama türü için de geçerlidir. Intel’in OEM’lerden AMD yongalarıyla donatılmış belirli ürünlerin satışını iptal etmelerini, ertelemelerini veya kısıtlamalarını talep ettiği bir uygulama. GC için, bu uygulama, bir münhasırlık vaadiyle doğrudan ilgili olmadığı için diğerlerinden ayırt edilmelidir. Aksine, belirli bağlamlarda aslına uygunluk inşa eden bir karaktere sahiptir. Mevcut içtihat hukukuna göre, bu özellik, yasadışı olduğuna dair bir kararın ancak gerçeklerin tam olarak incelenmesinden sonra bu indirimlerle ilgili olarak verilebileceğini ima etmektedir.
Ancak bu, üçüncü uygulamaya farklı türde bir standardın uygulanması gerektiği anlamına gelmez. GC için, yukarıda belirtilen üç tip davranış aynı muameleye tabi olmalıdır. Rekabeti sınırlama kapasitesine sahip oldukları yerde yasa dışıdırlar. Bu uygulamaların hiçbiri için belirli nicel araçlar kullanarak somut etkiler oluşturmaya gerek yoktur. Üçüncü uygulama türü ile ilgili olarak, bu koşul yerine getirilmiştir çünkü asıl şirket OEM’lerle anlaşma yaparak gerçekten de OEM’lerin sözleşmede belirtilen ürün hatları için bir rakiple (AMD) ilgilenme yeteneğini ortadan kaldırmaya çalışmıştır.
Buna karar verirken, GC, indirimleri hakim firmalardan aşağıdaki kategorilere ayıran içtihadı teyit eder:
– Miktar esaslı geri ödemeler bu tür indirimler, rakiplere erişimin sınırlandırılmasını amaçlamadıkları veya etkilemedikleri için, ancak ölçek ekonomilerinden kaynaklanan avantajları firma ve müşterileri arasında böldüğü için kabul edilebilir.
– Münhasırlık karşılığında sağlanan geri ödemeler – hakim olan piyasalarda, bu indirimler, hakim firma tarafından sağlandığında otomatik olarak yasa dışıdır; Bu sonuca varmadan önce davranışın etkilerini incelemeye gerek yoktur.
– Bir münhasırlık vaadi karşılığında açıkça verilmemesine rağmen, müşterilere rakiplerle muhatap olmama veya aksi takdirde yapacakları kadar onlarla muhatap olmama yönünde baskı uygulayacak şekilde verilen geri ödemeler, Komisyon ve BD tarafından ‘çıplak kısıtlamalar’ olarak adlandırılan bu tür avantajlar, bu baskının varlığı tespit edilebildiğinde yasa dışıdır.
IV. Yasal Standart
GC için, bir uygulamanın kötüye kullanıldığını düşünmeden önce, belirli ekonomik araçların yardımıyla somut bir etki oluşturmaya gerek yoktur. Yalnızca bir etki üretebiliyorsa yeterlidir. Burada incelenen bağlamda, bu gereksinim münhasırlık indirimleriyle otomatik olarak karşılanır. Amaçları rakiplerle muhatap olmama yükümlülüğünün empoze edilmesi olduğundan, bu indirimler hakim firmalar tarafından sağlandığında rekabeti bozabilir.
‘Baskın bir konumda bir teşebbüs tarafından verilen Exclusivity indirimler doğaları gereği rekabeti kısıtlar. ” Müşterileri hâkim durumda olan teşebbüse bağlama yeteneği, münhasırlık indirimlerinin doğasında vardır”. Aynı durum, gerçekler incelendikten sonra sadakati artırıcı bir yapıya sahip oldukları görüldüğünde diğer indirimler için de geçerlidir.
Doğal olarak, uygulamaların etkilerini ölçen nicel araçlar, yasağın uygulanması için gerekli değildir. Örneğin, bir rakibin hakim firma tarafından sağlanan indirimlerle eşleşmek için zararla satış yapıp yapmayacağını belirlemeye çalışan ‘verimli rakip’ testi, indirim bağlamında GC tarafından yararsız kabul edilir. Verimli rakip testi, yasağın uygulanması için ispatlanması gerekmeyen bir gerçekliği ölçmek iddiasındadır.
Karar, hakim firmalar tarafından sağlanan indirimlerle ilgili olarak Avrupa mahkemeleri tarafından kararlaştırılan davalar ile bu yaklaşım arasındaki tutarlılık hakkında kapsamlı tartışmalar içermektedir. Kısaca, bu tartışmaların tamamı bu makalede ayrıntılı olarak incelenemez. Kararın indirimle ilgili bu karar ve hükümlerden biri veya birkaçı ile özel ilişkisini analiz etmeyi diğer yazarlara bırakıyorum.
Bana göre daha ilginç olan, diğer rekabete aykırı kısıtlamaları içeren davalarla kurulabilecek bağlantıdır. Bu davaların bazılarında, Avrupa mahkemeleri, burada incelenen yola benzer bir yol izliyorlar – bu uygulamaların, verili ekonomik modellere dayanan ayrıntılı gösterimlerden bağımsız olarak, bu uygulamaların yasa dışı olarak kabul edilebileceğini ve kabul edilmesi gerektiğini düşündüklerinin nedenlerini ayrıntılarıyla açıklıyor.
Bu bağlamda, baskın telekom operatörünün internet erişim hizmetlerini zarara uğrattığı iddiasıyla sorgulandığı Fransa Telekom ve Komisyonu’na (Wanadoo) özel ilgi gösterilmelidir. Avrupa Mahkemeleri önünde firma, tek başına düşük fiyatların yasadışı sayılamayacağını savunuyordu. Aslında, tüketicilere zarar vermezler – aksine, tüketiciler düşük tarifelerden çok memnun olmalıdır.-Hakim firma için, zararla satışa karşı önlem alınabilecek tek durum, hakim bir firmanın rekabet ortadan kaldırıldıktan sonra fiyatları rekabetçi seviyelerin ötesine yükseltmesinin makul bir olasılığının olmasıdır. Böyle bir olasılığın yokluğunda, tüketiciler zarar görmez ve uygulama, rekabet otoritelerinin müdahalesini hak edecek herhangi bir olumsuz etkiye neden olmaz.
Ulusal operatör France Telecom’a göre, ilgili pazara giriş engellerinin düşük olması nedeniyle, gelecekteki fiyat artışlarıyla zararı telafi etmek mümkün olmayacaktı. Basitçe, böyle bir pazara giriş olasılığı önemlidir. France Telecom, rakiplerin pazara girmeye çekileceği bir durum yaratmaktan kaçınmak için tarifeleri düşük bir seviyede tutmaya mecbur edildiğini savundu. Bu tüketiciler için çok olumlu bir sonuçtu.
Hakim firma için, bu bağlamda, iddia edilen kötüye kullanımın, kendi içinde kesinlikle zarar verme potansiyeline sahip olmasına rağmen, herhangi bir olumsuz etki yaratma ihtimali yoktu. Bu çekişmeyi desteklemek için firma, mevcut rakipler çıkarıldıktan sonra fiyatların yükselmeyeceğini belirten ekonomik istihbarat sundu.
Bu kanıtla karşı karşıya kalan Komisyon, firmanın sunduğu ekonomik analizle ‘bütünlük adına’ çelişmeyi taahhüt etti. Ancak, aynı zamanda, bir suistimalin işlendiği sonucuna ilke olarak varmak için, belirli ekonomik araçlar kullanılarak olumsuz etkilerin tesis edilmesine gerek olmadığını da ileri sürmüştür.
Yukarıda, Intel’in, Avrupa Mahkemeleri istismar bulguları somut aykırı etkilerin varlığına bağlı olmadığını gördük. Onlar için, dışlayıcı uygulamalar, amaçlanan sonuca tamamen veya kısmen ulaşılmasa bile dışlama kapasitesine sahip olduklarında kötüye kullanılır. Rakiplerin durumu üzerinde olumsuz sonuçların olmaması önemli değildir.
“Burada, hâkim durumda olan bir teşebbüs, hedefi bir rakibi devirmek olan bir uygulamayı fiilen uygulamaktadır, umulan sonuca ulaşılamaması, bunun hâkim durumun kötüye kullanılması anlamına gelmemesi için yeterli değildir”. Temyiz edenin iddia ettiğinin aksine, içtihattan kaynaklanmıyor… Maliyet seviyesi, böyle bir fiyatlandırma politikasının kötüye kullanıldığını tespit etmek için gerekli bir ön koşulu oluşturur.’
Rekabet hukukunun uygulanmasının belirli nicel kanıtlara dayanması gerekip gerekmediği tartışması TFUE 102. Madde ile sınırlı olmayıp, TFUE 101. Maddenin uygulanmasını da etkilemektedir. Örneğin, Glaxo’da Komisyon, fiyatların daha yüksek olduğu diğer ülkelerde muhtemelen müşteriler tarafından yeniden ihraç edilecek ürünler için daha yüksek fiyatlar uygulayarak paralel ticareti engelleyen bir teşebbüsle karşı karşıya kaldı. İçtihat hukukuna uygun olarak, davranış paralel ticareti engellediği gerekçesiyle Komisyon tarafından yasa dışı kabul edildi. İnceleme üzerine, GC, yasağı uygulamadan önce tüketicilere somut bir zararın varlığının belirli nicel modeller kullanılarak tespit edilmesi gerektiğine dair firma tarafından yapılan açıklamayı kabul etti. Ancak bu karar ABAD tarafından bozulmuştur.
İlk Derece Mahkemesinin, paralel ticareti sınırlamayı amaçlayan bir anlaşmanın prensipte amacı olarak kabul edilmesi gerektiği kabul edilirken, varsayılabileceği ölçüde geçerli olan rekabet kısıtlaması Nihai tüketicileri arz veya fiyat açısından etkili rekabetin avantajlarından mahrum bırakan Mahkeme, AT 81. maddenin lafzının veya içtihadın böyle bir pozisyona destek vermediğini kaydeder. Her şeyden önce, bu hükümde, yalnızca tüketicileri belirli avantajlardan mahrum eden anlaşmaların rekabete aykırı bir amacı olabileceğini gösteren hiçbir şey yoktur. İkinci olarak, Mahkeme’nin, Antlaşmada belirtilen diğer rekabet kuralları gibi, AT 81. Maddesinin sadece rakiplerin veya tüketicilerin çıkarlarını korumayı amaçlamadığını, aynı zamanda pazarın yapısını korurken rekabeti de koruduğu görülmektedir. Sonuç olarak, bir anlaşmanın rekabete aykırı bir amacı olduğu bulgusu için, nihai tüketicilerin arz veya fiyat açısından etkin rekabetin avantajlarından mahrum bırakılması gerekli değildir .’
V.Üç Ana Fikir
Bu davalar şunlara işaret etmektedir:
Avrupa mahkemeleri, kötüye kullanımla ilgili içtihatlarını, rekabet otoriteleri tarafından işlem yapılabilecek durumların sayısını kısıtlayacak şekilde değiştirme konusunda baskı altındadır; ve şimdiye kadar, taraflar – hepsi antitröst ihlallerinden dolayı yargılanan – ve bir dereceye kadar Avrupa Komisyonu tarafından sunulan iddiaları kabul etmeyi reddettiler.
Soru herkesin kafasındaki soru: Direnmeye devam edecekler mi? Tahminlerde bulunmak yerine, yaklaşımlarının özünü daha iyi anlamak umuduyla Avrupa mahkemeleri tarafından dile getirilen muhakemeyi yeniden incelemeyi öneririm.
TFEU ​​102. Madde bağlamında, bunların gerekçeleri üç fikir etrafında toplanmıştır ve bunlar Kararda kötüye kullanım kavramının Avrupa rekabet hukukunda olduğu gibi tanımlanmasının nedenleri olarak bildirilmiştir. İlk fikir, hakim pazarlarda tutulan konumun bir sonucu olarak, hakim firmaların alıcıları bağlamasına, yani onları başka türlü benimseyemeyecekleri davranışları benimsemeye zorlamasına izin verilemeyeceğidir. Bu fikir, ‘bir kısıtlamanın dayatılmasına’ odaklanır. Bu kısıtlamanın bir sonucu olarak, alıcılar kendi kararlarına göre ihtiyaçlarına karşılık gelen ürün ve hizmetleri seçme becerilerinden mahrum kalırlar. Dahası, rakipler artık ürünlerini / hizmetlerini müşterilere etkin bir şekilde sunma olanağına sahip değillerdir. Çünkü ilgili pazarda, ürünler artık genel olarak kullanılan kriterler olan fiyat, kalite, yenilik temelinde seçilmiyor.
İkinci fikir, olumlu sonuçlar üretebilmelerine rağmen, münhasırlık taahhütlerinin, hâkim olunan pazarlarda hakim firmalara, mevcut rekabet seviyesinin daha da kötüleşmesine yol açan davranışlarda bulunmamaları için verilen özel sorumlulukla uyumlu olmadığıdır. Bu fikir, ‘piyasa koşullarına’ – davranışın gerçekleştiği pazarın özelliklerine odaklanır. Bu pazarda, bir firma, çeşitli nedenlerden dolayı rakipler tarafından artık anlamlı bir şekilde sorgulanamayacağı bir ekonomik güç pozisyonu oluşturmuştur. İlgili faaliyetlerde, rekabete özgü baskı bu nedenle sona ermiştir – firmaları sürekli olarak fiyatlarını, kalitelerini ve yenilik yapma kapasitelerini iyileştirmeye iten teşviki büyük ölçüde ortadan kaldırmıştır.
Üçüncü fikir daha tekniktir ve baskın bir firma tarafından münhasırlık veya sadakat artırıcı indirimler sağlanan müşterileri çekmek isteyen ‘rakiplerin’ özel durumuyla ilgilidir. Ürün veya hizmet satmak için, bu rakipler, müşterileri için, sözleşmede öngörülen tüm siparişlerde hakim firma tarafından taahhüt edilen indirimlerin kaybını telafi eden indirimler teklif etmelidir. İçtihat hukukuna göre, bu zorluk bu tür indirimlerden kaynaklanmaktadır ve bu türdeki mali avantajların rakiplerin pazarlara girmesini ve genişlemesini zorlaştırdığını göstermektedir.
VI. Tamamlayıcı Perspektifler
Yukarıda tartışılan üç fikir, aslında, çeşitli aktörlerin durumunun hakim pazarlar bağlamında araştırılabileceği farklı açılara veya bakış açılarına karşılık gelir. İlk fikir, ‘hakim firmaların’ özel sorumluluğuna odaklanır. Bu sorumluluk, bu firmaların tamamlayıcı, olumsuz, istenmeyen bir etki yaratabilecek eylemlerden kaçınmaları gerektiği anlamına gelir. Bu eylemler kendi içlerinde meşru olabilir. Örneğin, bu eylemler, etik açıdan tamamen kabul edilebilir uygulamalar olabilir ve rekabetçi piyasalardaki işletmeler tarafından sıklıkla kullanılır. Ancak hakim bir pazarda yer almaları ve hâkim firmalar tarafından benimsenmeleri, rekabet üzerinde üretebildikleri etki nedeniyle yasağın altına düşmelerine neden olmaktadır.
İkinci fikir, başka bir oyuncu kategorisinin – “müşteriler” veya “alıcılar” bakış açısını ele alır. İndirim bağlamında, bu alıcılara rakiplerle iş yapmamayı kabul ettikleri ölçüde avantajlar sağlanır. Bazı durumlarda, özgürlüklerinden yoksun bırakılmaları, hakim firmaların dayattığı resmi yükümlülüklerden kaynaklanabilir. Ancak özgürlükleri maddi koşullar tarafından da değiştirilebilir – yani, hakim firmanın sağladığı avantajlar müşterilerin özgürlüğü kullanma konusundaki herhangi bir menfaatini yitirdiği anlamına geldiğinde, memnun olmadıklarında normalde başka bir tedarikçiye başvurmak zorunda kalırlar.
Son fikir ‘rakipler’ perspektifini benimser. Odak noktası, bu oyuncuların münhasırlık veya sadakat artırıcı indirimlerin sağlandığı hakim pazarlarda müşteri çekmeye çalıştıklarında karşılaştıkları zorluklara odaklanır. Bu gibi durumlarda, müşterileri çekmek, alıcılara kendi finansal yetenekleriyle ulaşılamayacak avantajlar sunmalarını gerektirecektir. Aslında, bu indirimlerin, finansal avantajlarla ilgili tüm ürün yelpazesinde hakim firmanın vaat ettiği indirimlerin tamamına denk olması gerekir. Hakim bir firmanın rakipleri, daha zayıf oldukları için bunu yapacak mali güce sahip değildir.
Okumaya Devam Et
AKADEMİ
Rekabet Hukuku-İrlanda ve Apple ile İlgili Devlet Yardımı Kararı
Bu makale yazarlarımızdan Av. İpek Kılören tarafından çevrilmiştir. Makale, Oxford Academic yayını olan Journal of European Competition Law&Practice dergisinde yayınlanan önemli bir vaka incelemesini kapsamaktadır. Rekabet Hukuku alanında vaka incelemesini içeren bu makalenin çevrilmesi Türkçe literatüre katkı yapmayı amaçlamaktadır.
Yazar: Bruce Sewell
Çevirmen: Av. İpek Kılören
Apple’ın ürünlerinin ambalajlarına koyduğu bir ifade vardır: “Designed by Apple in California”. Bu önemli bir ifadedir. Ürünlerin kapsamlı araştırma ve geliştirmesinin nerede gerçekleştiğinin bir yansımasıdır; fikri mülkiyetin tutulduğu ve yönetildiği yer; benzersiz tasarım ve ikna edici pazarlamanın tasarlandığı yer; fiyatlandırma ve ticari stratejinin belirlendiği yer. Bu ürünlerin ekonomik değeri, Apple’ın California, Cupertino’daki merkezinde yaratılıyor.
Bunun AB Devlet yardımları yasası ve vergilendirmesi ile ne gibi bir ilgisi olabilir?
Avrupa Komisyonu, İrlanda aleyhine Apple ile ilgili nihai kararı açıklayan son basın açıklamasında, Devlet yardımının rolünün, kârların ‘ekonomik gerçekliği yansıtacak şekilde’ tahsis edilmesini sağlamak olduğunu açıkladı. Ancak Komisyon daha sonra Apple’ın Amerika kıtası dışındaki dünya çapındaki kârının tamamının Cork, İrlanda’da bulunan iki İrlanda şubesine tahsis edilmesi gerektiğini açıklamaya devam etti.
Apple Operations Europe (AOE) ve Apple Sales International (ASI), ABD’de merkezi olarak yönetilen ve kontrol edilen şirketlerdir. Apple’ın Amerika dışındaki operasyonları için satış, dağıtım ve sınırlı üretim faaliyetleri yürüten İrlanda şubeleri var. Bunlar Apple’a yapılan değerli katkılardır, ancak ekonomik olarak benzersiz fikri mülkiyeti olan Apple ürünlerinin değerinin temel itici güçleri değildir. İrlanda’da hiç kimse Apple fikri mülkiyetinin yaratılmasına, geliştirilmesine, yönetimine veya kontrolüne dahil olmamıştır, bunların tümü ABD’de meydana gelmektedir. Bu, ‘ekonomik’ bir gerçektir.
İrlanda hukuku, uluslararası vergi ilkeleri ile uyumlu olarak, şirketlerin başka bir yerde yönetilmeleri ve kontrol edilmeleri halinde, kurulmuş oldukları yerlerde vergi amacıyla ikamet edemeyeceklerini kabul etmektedir. İrlanda, yalnızca bu şirketlerin İrlanda şubelerinin kârlarını vergilendirir.
Komisyon, bu davada temeldeki İrlanda yasasına itiraz etmedi. Yine de Komisyon, yasanın sonucunu kabul etmeyi reddediyor. ASI ve AOE’nin yönetim ve kontrolünün İrlanda dışında olduğunu kabul etmek yerine, AB içinde ‘merkez ofisin sadece kağıt üzerinde var’ olduğu sonucuna varıyor.
Apple’ın görüşüne göre, bu durum çelişkili: zira şirketler İrlanda dışında merkezi olarak yönetiliyor ve kontrol ediliyor, ancak Komisyon yine de İrlanda dışında anlamlı bir yönetim ve kontrol olmadığını iddia ediyor.
ABD’de kritik kararlarla ilgilenen bir Yönetim Kurulu vardı. Gerekli tüm kurumsal formaliteleri yerine getirdiler ve işi yürütmeye odaklandılar. Bizimki gibi şirketler böyle çalışıyor.
Merkez ofis, Apple Inc. adlı başka bir grup şirketinin çalışanlarını işe aldı. Kilit fikri mülkiyeti geliştirenler, Apple kampüsünde çalışan kişilerdi. ASI ve AOE’nin, ASI ve AOE için çalışabilmeleri için bu kişilerle iş sözleşmesi imzalamasına gerek yoktu. Yine, bizimki gibi şirketler böyle çalışıyor.
Gerçek şu ki, yöneticiler ve tüm bu çabalar İrlanda’da değil, ABD’de gerçekleştirilmişti. Yine de Komisyon tüm bunları reddediyor ve Apple’ın dünya çapındaki satışlarının büyük bir kısmıyla ilgili olarak tüm kârın İrlanda’ya atfedilmesi gerektiği sonucuna varıyor.
Apple, mükemmel İrlandalı personelimizin son 35 yıldaki katkılarına gerçekten değer veriyor. Ancak İrlandalı Personel toplam iş gücümüzün yalnızca yüzde 5’ini oluşturuyor ve hiçbiri çalışmalarının ASI ve AOE aracılığıyla satılan ürünlerin değerinin tek anahtarı olduğunu iddia etmiyor. Bu sadece tamamen mantıksız değil, Komisyona bu insanların gerçekte ne yaptığını açıkça açıkladı ve buna rağmen rasyonel bir düzenleyicinin karların hepsinin İrlanda’da üretildiği sonucuna varmasının herhangi bir yolu yok.
Apple, AB Üye Devletleri de dahil olmak üzere faaliyet gösterdiği ülkelerdeki geçerli tüm vergileri, ilgili ülkede gerçekleştirilen faaliyetlere bağlı olarak öder. İrlanda’da Apple, İrlanda’daki faaliyetlerine bağlı olarak yasal yüzde 12,5’lik tam oran üzerinden vergi ödedi. Apple, 2014 yılında İrlanda’ya kurumlar vergisi olarak 400 milyon dolar ödedi; bu, Komisyon’un önerdiğinden çok daha fazla. Apple, geçen yıl İrlanda’daki toplam kurumlar vergisi makbuzlarının yüzde 8’inden fazlasını oluşturuyordu. Aslında Apple, yüzde 26’nın üzerinde küresel efektif vergi oranıyla ABD’deki ve dünyadaki en büyük vergi mükellefidir ve ödediği vergi oranı birçok çokuluslu şirketten daha yüksektir.
İrlanda, başka yerde elde edilen vergi karlarını aramamıştır ve alma hakkına da sahip değildir. Bu, İrlanda ve uluslararası vergi hukukunun temel bir ilkesine aykırı olacaktır – kazançlar, ekonomik değerin üretildiği yerde vergilendirilecektir – zira bu, Devlet Yardımları yasasının ihlal etmemesi gereken bir ilkesidir.
Komisyon, Apple’ın kârının ekonomik değerin yaratıldığı ABD’de vergiye tabi olduğunu da göz ardı ediyor. Bu vergilendirmenin şu anda ertelenmiş esasa göre olması, bir ABD hukuku meselesidir. Apple’a, geçen yıla kadar 27 milyar ABD doları tutarında ertelenmiş ABD vergisi tahakkuk etti. ABD vergi sistemi tarafından belirli kârların ertelenmiş vergilendirilmesi gerçeği Komisyon tarafından dikkate alınmamakta ve bunun yerine İrlanda’nın Devlet Yardımı sağladığını iddia etmek için kullanılmaktadır. Bu kabuk oyunu argümanı Komisyon’un davası için çok önemlidir ve kamu iletişiminin bir parçasını oluşturur, ancak –bu fikre saygı duysa da- Apple buna katılmıyor.
Komisyonun pozisyonu, diğer Üye Devletleri bu miktardaki paylarını almaya veya ABD’de ödemelerin yeniden hesaplanmasını istemeye çağırdığı için daha da tuhaf hale geliyor. Çünkü Komisyon, her durumda iddia edilen yardım seviyesinin düşeceğini söylüyor. Bu, – temel argümanı, AOE ve ASI’nin tüm faaliyetlerinin İrlanda’da gerçekleştiği ve bu nedenle yalnızca İrlanda ve İrlanda’nın tüm karları vergilendirmiş olması gerektiğidir olan Komisyon’un kendi davasını daha da zayıflatıyor.
Komisyon ayrıca vergiyi yönetmek için yeni Devlet Yardımı İlkeleri geliştirmektedir. AB Devlet Yardımları Yasasından türetilen sözde ‘AB Emsallerine Uygunluk İlkesi’ iddia edildiği gibi ulusal hukuka üstün gelmekte ancak aynı zamanda da tamamen açık olmayan bir metodolojiye dayanmaktadır. Görünüşe göre, OECD yaklaşımından farklı olsa da ondan daha fazla rehberlik sunmamaktadır. Bu yeni teorinin temeli, Belçika ve Forum 187 kararının iki paragrafıdır, ancak mahkeme, yasaları OECD ALP’SİNİ içeren bir üye Devlet bağlamında karar vermiştir. Bu, özellikle görünüşte kısıtlanmamış geriye dönük uygulaması göz önüne alındığında, bu tür bir standardın nasıl karşılanacağına dair belirsizlik yaratmaktadır.
Apple’ın görüşüne göre, Komisyon’un yaklaşımının sonucu iki yönlüdür. Birincisi, bu yaklaşım, değer yaratıldığında vergilerin ödenmesi gerektiği konusundaki fikir birliğine dayalı olarak, devam etmekte olan uluslararası reformu baltalamaktadır. İkincisi, bu durum, uluslararası ticaretle uğraşan şirketler için belirsizlik yaratır. Bu, 185 ABD’li CEO’yu AB hükümet başkanlarına “Avrupa için kendi kendine verdiği ağır bir yara” olarak adlandırdıkları kararla ilgili derin endişelerini dile getirmeye sevk etmiştir.
Apple uzun zamandır vergi reformunun savunucusudur fakat böyle bir reform, geçici Devlet yardımlarının uygulanmasıyla gerçekleştirilemez. Ayrıca vergilendirmeye dair kuralları arka kapıdan değiştirmek için Devlet yardımını kullanmak bu süreci baltalamaktadır. Oysa Devlet yardımı uygulaması, piyasadaki ekonomik gerçekliği yansıtmalıdır.
Okumaya Devam Et
AKADEMİ
Yurt dışı Emtia Borsaları İşlemlerinin Vergilendirilmesi
Emtia piyasalarında işlem yapmak çoğu kişi için gizemli olmuştur. Bildiğiniz üzeri Türkiye’de geniş kapsamlı bir emtia piyasası yok. Bu piyasadaki fırsatlardan yararlanmak isteyenler için ABD piyasaları öne çıkmaktadır. Biz de sizler için ABD’de işlem yapmanın vergisel boyutunu araştırdık. Türkiye’de vadeli piyasalarda işlem yaptığınız sürece vergiler otomatik olarak kesilir. Bu yüzden çoğu insan vergi beyannamesi doldurmaz. Yurtdışı piyasalarda işlem yaparken iki tip vergi karşınıza çıkacak.
ABD’de sorumlu olacağınız vergiler
• Menkul kıymet kazancı gelir vergisi
• Temettü kazancı gelir vergisi
Türkiye’de sorumlu olacağınız vergiler
• Yurtdışı borsalarda elde dilen kazancın gelir vergisi
• Varlık barışı
1 Amerika Birleşik Devletleri’nde Sorumlu Olacağınız Vergiler
ABD’de bazı vergiler hariç kaynağından vergi kesilmez. Bu yüzde ABD vatandaşlarının çoğu Gelir Vergisi Beyannamesi ile gelirlerini devlete bildirir ve onun üzerinden vergilendirilirler. Vergi konusunda ABD vatandaşı olanlar ve olmayanlar arasında farklılıklar var. Biz burada ABD vatandaşı olmayan kısma bakacağız. ABD vatandaşı olmayanlara IRS (Internal Revenue Service) hukuken Alien ismini veriyor. Alienlar, resident alien ve non-resident alien olarak ikiye ayrılıyorlar. Resident alien ABD vatandaşı olmayan ama yasal olarak ABD’de ikamet eden kişileri kapsıyor. Bu grup için çok fazla istisna var. Eğer resident aliensanız bu linkten bakabilirsiniz: https://www.irs.gov/individuals/international-taxpayers/substantial-presence-test
Non-resident alien ise ABD’de ikamet etmeden ABD piyasalarından gelir elde eden kişilerdir. ABD’nin vergi sistemi bizden aşırı farklıdır. Vergilendirilmek için beyanname doldurma zorunluluğu vardır. Eğer non-resident alien iseniz ve ABD’deki tek kazancınız menkul kıymetler ve temettü kaynaklıysa vergi beyanamesi doldurmazsınız.
Menkul kıymet kazancı gelir vergisi
ABD vatandaşları ve resident alienlar için menkul kıymet kazançları belli oranlarda vergilendirilir. Non-resident alien iseniz ve ABD’deki tek kazancınızı menkul kıymetlerden sağlıyorsanız vergi ödemezsiniz. ABD’de yabancı yatırımcıların menkul kıymet işlemlerinin gelir vergisi sıfırdır.
Temettü Kazancı Gelir Vergisi
Emtialardan temettü kazancı elde etmezsiniz. Hisselerden elde edebileceğiniz bir kazanç türüdür. Yine de biz burada bu konuda sizi bilgilendirmek istedik. Temettü kazancınız ABD’de vergilendirilir. Normalde non-resident alienlar için %30 oranında stopaj kesilir. ABD Türkiye arasında yapılan özel anlaşma sayesinde %20 vergi ödemeniz gerekiyor. ( tam metne bakmak isteyenler için https://www.gib.gov.tr/fileadmin/mevzuatek/uluslararasi_mevzuat/ABD.htm )
2 Türkiye’de Sorumlu Olacağınız Vergiler
ABD tarafında emtialarda işlem yaparken hiç vergi ödemiyoruz. Kârımızı Türkiye’ye getirdiğimizde iş değişiyor. Burada her saygın vatandaş gibi bazı vergilerimizi ödemeniz gerekecek.
Yurtdışı Borsalardan Elde Edilen Kazancın Gelir Vergisi
Türkiye’ye kârınızı çektiğiniz zaman kazancın tutarına göre gelir vergisi ödersiniz.
• 14.800 TL’ye kadar %15
• 34.000 TL’nin 14.800 TL’si için 2.220 kalanı için %20
• 80.000 TL’nin 34.000 Tl’si için 6.060 kalanı için %27
• 80.000 Tl’den fazlası’nın 80.000 Tl’si için 18.480 TL fazlası %35
(kaynak https://www.gib.gov.tr/yardim-ve-kaynaklar/yararli-bilgiler/gelir-vergisi-tarifesi-2018 )
Burada dikkat etmeniz gereken bir konu var. Kazancınızı Türkiye’ye çekmeseniz bile vergi beyannamesi düzenleyip vergi ödemeniz gerekmektedir.
Varlık Barışı
Varlık barışı çok önemli bir konu. Ülkemizde sürekli varlık barışı çıkmaktadır. Bunu fırsat bilip kazancınızı Türk bankalarına çekip hemen vergi beyannamesinde bulunursunuz ve %35’lere varan gelir vergisi yerine sadece %2 ödersiniz.
Vergi önemli bir konudur o yüzden bu yazı haricinde resmi kurumlardan araştırma yapmanızı önermekteyiz.
Ayrıca bakınız:
– https://www.irs.gov/individuals/international-taxpayers/substantial-presence-test
– https://taxmap.irs.gov/taxmap2013/pubs/p519-014.htm
– https://www.gib.gov.tr/yardim-ve-kaynaklar/yararli-bilgiler/gelir-vergisi-tarifesi-2018
Okumaya Devam Et
AKADEMİ
EMTİA PİYASALARINDA NASIL İŞLEM YAPILIR?
Maalesef Türkiye’de emtia piyasalarında işlem yapmaya yönelik organize bir piyasa bulunmuyor. Bist vadeli işlemler ve opsiyon piyasasında bazı emtialar var. Bunlar Ege pamuk, Anadolu buğday ve makarnalık bulgur. Bunun dışında gram altın kontratları var. Bunların dışındaki diğer emtialara yatırım yapmak için üç yolunuz var;
Forex üzerinden emtia işlemleri
Emtia Yatırım Fonları
Vadeli Emtia Piyasaları
FOREX
Forex piyasasında Türkiye’de bir çok aracı kurum var. Forex’te işlem yapmak için SPK kanunu gereği minimum 50.000 Tl ve Bir haftalık demo hesap mecburiyeti var. Yine SPK kanunu gereği Forex’te kaldıraç 1:10’dur. Bu ne demek diye merak edenler için; mesela Brent oil de işlem yapacaksınız sözleşme büyüklüğü 1.000 varildir. 24.17’den buy pozisyon açtınız. Bu pozisyonu açabilmek için 2417 USD teminatınızın olması gerekiyor. 24170 USD’lik bir işlem hacmi oluşturmuş oluyorsunuz. Kâr ve zarar hesaplamanız işlem hacminden yapılıp teminatınızı etkiliyor. Pozisyonu açtıktan sonra teminatınız %10 düşerse teminat tamamlama çağrısı (margin call) size iletiliyor. Pozisyonunuzu sürdürmeniz için teminatınızı başlangıç teminatı seviyesine getirmeniz gerekiyor. Forex’te emtialarda işlem yaparken swap’a dikkat etmeniz gereklidir. Swap forex piyasası için bir enstrümanın gecelik taşıma maliyetidir.
Bu şartları karşıladıktan sonra emtia işlemlerine izin veren bir forex firmasından hesap açıp emtia trade edebilirsiniz. Forex’te pozisyon açmadan önce swap maliyetini mutlaka aklınızda tutmalısınız.
Burada Türkiye’deki bir aracı kurumdan aldığımız Brent sözleşmesine ait ayrıntılar bulunuyor. İncelemelisiniz.
Emtia Yatırım Fonları
Türkiye çok yaygın olmasa da birkaç tane emtia yatırım fonu mevcut. Bunları banka veya aracı kurumunuz aracılığıyla alıp satabilirsiniz. Yatırım fonlarının rahatlığı sizi sürekli takip derdinden kurtarır genel olarak piyasanın yükseleceği ve düşeceği dönemleri takip edip fonları alıp satabilirsiniz. Fonlarla ilgili detaylı bilgi için www.tefas.com
Yurt Dışı Emtia Borsalarında İşlem Yapmak
Yurt dışı piyasalarında işlem yapmak için iki yol var.
Türkiye’deki aracı kurumlarla emir göndermek.
Yurt dışı aracı kurumlarla emir göndermek.
Bu konuda Türkiye’de bazı aracı kurumlar yurtdışı emtia borsaları için aracılık ediyor. İlk önce hangi borsada hangi emtiaların işlem gördüğünü yazalım
Chicago Ticaret Borsası (CBOT) : mısır, altın, gümüş, soya fasulyesi, buğday, yulaf, pirinç ve etanol.
New York Ticaret Kurulu (NYBOT) : kahve, kakao, portakal suyu, şeker ve etanol
New York Ticaret Borsası (NYMEX) : petrol, altın, gümüş, bakır, alüminyum, paladyum, platin, kalorifer yakıtı, propan ve elektrik
Türkiye’deki Aracı Kurumlar
Türkiye’deki aracı kurumlardan birçoğu yurt dışı borsalarında vadeli işlemler için aracılık hizmeti veriyor. Sitelerinde komisyon oranları genelde yazıyor. Şöyle bir durum var. Bu aracı kurumlardan hesap açtıktan sonra minimum $20-$30 civarında komisyon üretmenizi istiyorlar. Yani açtığınız pozisyonun komisyonu $20’ın altındaysa siz yine de $20 ödemek zorundasınız. Buradan yine aynı şekilde vadeli işlemler yapabiliyorsunuz. Aşağıda yurtdışı vadeli piyasalarda hizmet veren aracı kurumların kısa bir listesini paylaştık. Liste araştırmalarımızda en mantıklı gelen aracı kurumdan oluşuyor.
Tradeall (Akyatırım)
Tradebox (Yapıkredi Yatırım)
Finansinvest
Paragaranti International
Phillip Capital
Yurtdışı Aracı Kurumlarla İşlem Yapmak
Yurtdışındaki birçok alternatif aracı kurumu sizin için araştırdık. Bunlar içerisinde uzaktan hizmet veren kurumlar ( online broker) bizim için gerekli. Çünkü kuruma gitmeden Türkiye’den hesap açabilelim. Şimdi bir çok kişi ABD’den hesap açıp para göndermeye çekinebilir. Şunu unutmayın ABD’de lisanslı aracı kurumların hepsinde 500.000 USD’ye kadar paranız devlet korumasındadır. O yüzden çekinmeniz gereken hiç bir şey yok. Detaylar için https://www.sipc.org/for-investors/what-sipc-protects
ABD’de opsiyon işlemleri dışında genelde aracı kurumlar işlemlerden komisyon almaz. Bazıları belli oranın altında işlem yapan yatırımcılardan yıllık $20 gibi düşük hesap işletim ücretleri alıyor. Futures piyasalarda işlem yapacağınızı düşündüğümde zaten onların istediği komisyonu bir yılda rahatça üretebiliyorsunuz.
ABD’deki hesabınıza para yatırmaya gelince 2 yolu var. SWIFT ile Türkiye’den doğrudan bankanız aracılığıyla para gönderebilirsiniz. SWIFT yaparken bankanızın istediği komisyona dikkat edin. Diğer yol Türkiye ve ABD kripto para borsalarından hesaplar açıp ABD’ye kripto aktarıp onu dolara çevirip oradan yollayabilirsiniz. Hangisinin maliyeti size daha uyguna geliyorsa onu tercih etmelisiniz.
Bazı online broker şirketlerini listede sizin için sıraladık. Sitelerinden detaylara bakabilirsiniz.
TD Ameritade
Interactive Brokers
TradeStation
E Trade
Charles Schwab
UYARI! Kurumlar sadece bilgilendirme amaçlı verilmiştir. Emtia Borsası’nın aracı kurumlarla hiçbir ilgisi ve ortaklığı yoktur.
Aklınıza takılan sorular için info@emtiaborsasi.com
Okumaya Devam Et
Emtiaborsasi.com, web sitesinde yer alan her türlü bilgi, veri ve haberin doğruluğunu ve yeterli olduğunu garanti etmemektedir. Eksik bilgi, güncelleme ve herhangi hatalı bilgi de ortaya çıkabilecek zararlardan sorumluluk kabul etmemektedir. Sitedeki bilgiler hiçbir şekil ve surette ön ihtar ve/veya ön ihbara gerek kalmaksızın değiştirebilir ya da yayından kaldırabilir. Emtia piyasaları hakkında genel bir bilgi vermek amacıyla hazırlanan bu sitedeki veri ve bilgiler hiçbir şekilde emtiaborsasi.com’un herhangi bir taahhüdünü kapsamamakla beraber tüzel/gerçek kişiler tarafından alınacak karar ve riskler bu kişilere ait olacaktır. Emtiaborsasi.com’da yer alan analizlerin hiçbir surette yeterliliği ve doğruluğu garanti edilmemektedir. Sitemiz oluşabilecek zarardan da sorumlu olmamakla beraber oluşabilecek herhangi bir zarar talep edilemez. Emtiaborsasi.com’da yer alan yazılar asla yatırım tavsiyesi niteliğinde değildir. Sadece piyasalara ilişkin genel bir bilgi ve yorum içerir. Sitedeki yazıları izin almadan kullanmak, saklamak, kopyasını üretmek, görüntülemek, düzenlemek veya dağıtmak yasaktır.