O vakitler Maraş’ın sancak, Halep’in vilayet olduğu yıllardı. Deve kervanları yola düzülür, onun anlatımıyla, keadiy, Çeçence kumaşlar demekti, kuuziy,=halılar ve daha başka nice ihtiyaç malzemelerini Çardak’a, Esendere’ye taşırdı. Mallar itina ile yerleştirilir, raflar bu ürünlerle dolar taşardı. Onun ismi de o vakitler NANA değil Zahide idi. Ama biraz topalak bir çocuk olduğu için olsa gerek, Potuk çocukluk ismi olarak kaldı.
Esendere’nin arazisi münbitti. Orada yetiştirdikleri çok çeşitli sebzeleri görebilirdiniz. İsimlerini bir bir saymaya başladığında, eşsiz lezzetleri hayal edebilirdiniz. Paastınış=kavun, kharbuzuş=karpuz, şamanuuş=muhtemelen acur ve sırasıyla diğer ürünler sayılır, çeşitliliğinin ve bereketinin anlatılmaya çalışıldığını anlayabilirdiniz. Ama o biriktirdiği anılarını size anlatırken, sizin de onun zamanını ve mekanını yaşadığınızı hissederdiniz. Halep vileyetinde memur olan babası, henüz çocukluk çağında vefat etmişti. Onun Halep’ten arada bir gelişini hatırlıyordu. Babasının cevizle beslediği atıyla gelişi onun için herşeydi. İki evli olan babasının, annelerinden birini bu evden göndereceğim, söyle bakalım Potuk, hangisini göndereyim? sorusana Potuğun Haceri gönderme, öz annesini işaret ederek, bunu gönder cevabının ise babasının pek hoşuna gittiği anlaşılıyordu. Belliki Potuk, Haceri çok seviyordu. Oysa öz annesi o değildi. Öz annesinin değilde, Hacer’in isminin benim aklımda kalmış olması da, herhalde Potuk’un Hacer’e olan sevgisinin öne çıkmış olmasındandır. Babasının atıyla son gelişini acıyla hatırlıyordu. Birden hastalanışını, taş ve çamurdan yapılı sedirin üzerine serili yün yatakta yatışını hatırlıyordu. Bir de Arap kökenli olan babaannesi tarafının, yani babasının dayılarının onun ölümünü işittiklerinde geldikleri zamanı hatırlıyordu. Kendi tabiri ile başlarında büyük çalbınışları olan adamlardı. Bu onun çok dikkatini çekmişti. Çalbınış dediği ise başa sarılmış büyükçe sarıktı. Babasını kaybettikten sonra o dönemin tabiri ile, artık o bir dede yetimiydi. Dede ise tepeden tırnağa silahlı gezen birisiydi. Kafkasya’dan göç edip geldiklerinde, önce Pazarcık Narlı’da iskan edilmişler, orada ev yapıp bir süre yaşamışlar, sonra ise, Esendere’ye gelip yurt tutmuşlardı. Dede de çok geçmeden vefat etti. Amcasının karıştığı ölümlü olay ise, çok sevdiği Esendere’yi bir daha hiç göremeyeceği anlamına geliyordu. Artık Çardak’a akrabalarının yanına göç hazırlıkları tamamlanmış, birazdan yola çıkılacaktı. Kağnı arabasında, birkaç parça eşya arasında, o da yerini aldı. Araba tekerleri zzaak, ziik sesleri çıkararak evden bir müddet uzaklaşmıştı. Son kez, arabadan doğrularak, bir evine, bir de yaklaştıkları mezarlığa, babasının mezarına doğru baktı. Hüzünlüydü. Öylece eşyaların arasına yığıldı. Hiç bir şey diyemedi. Yol boyunca da sustu kaldı. Zaten kimse de onun bu halinin farkında değildi.
Kağnı arabası Çardak’a ulaşmış, kalacakları haneye yerleşmişlerdi. İki annesi de Enginoy taypı=klanına mensuptu. Bu yüzden Enginoy mahallesinde, akrabalarının yanına yerleşmişlerdi. Birkaç gün öyle geçti. Akrabalarından çocuklar onu oyun oynamak için çağırdılar. Artık avluda, sokakta oynamaya da başlamıştı. Bir gün annesinin sokaklarda oynamayın, sizi kaçırabilirler ikazı, bir tehlikenin varlığına işaret ediyordu. O dönem savaşın, iç karışıklıkların devam ettiği bir dönemdi. Zeytin Ermenileri’nin tehciri de o dönemde olmuştu. Hatta bir kısım Zeytin Ermeni ahalisi geçici bir süre Çardak’ın Çahçıra deresi bölgesinde kalmışlardı. İşte annesinin tedirginliği de bu yüzdendi. Süleymanlı kazası tüm teşkilatıyla Çardak’a taşınmış, Çardak o dönemde ilçe olmuştu. O dönemlerde Çardakta bir çok zanaat erbabı vardı. Köşker, terzi, nalbant, demirci ve diğer dükkanlar, binsekizyüzseksenli yıllarda inşaa edilmiş, ahşap minaresinin ucunda ayyıldızı olan olan caminin çevresinde olmak üzere, Çardak’ın değişik yerlerinde faaliyet gösteriyordu.
Çeliğe su vermekte mahir olan Demirci İsmail’in babası Musa da bir demirci ustası idi. Çakhçıra bölgesine gelerek Ermeni ahalisine seslendi. İçinizde demirci ustası var mı? İçlerinden birisi ben demirciyim dedi ve Musa’ya yaklaştı. Adı Hanna idi. Hanna onun yanında altı aya yakın çalıştı. Bir Ermeni yapımı olan Lövsi=demirci körüğüne altı ay Hanna’nın eli değdi. Demiri döverken pek iştahla dövdüğü söylenemezdi. Çünkü aklı, tehcir edilen yakınlarında idi. Onların peşine gitmeyi hayal ediyordu. O da öyle yaptı. Altı ayın sonunda tehcir bölgesi Suriye’ye, akrabalarının yanına gitti. Size palği=demirci dükkanını da biraz anlatmalıyım. Giriş kapısının tam karşısında yerden yaklaşık 100 cm yüksekliğinde dört tarafı düzgünce tesfiye edilmiş bir ardıç kerestesinin üzerinde örs ve bir kaç çekiç, çeliğe su vermek için hemen onun önünde, içinde neredeyse siyaha dönmüş su bulunan, Çeçence apiri= ardıç ağacından su teknesi yer alıyordu. Kapıdan girişte hemen sağ tarafta demirci körüğü ve duvarlara monte edilmiş raflarda demirci malzemeleri yer alıyordu. Uzun yıllar sonra babasından miras demirci aletlerinin olduğu dükkanda kesici aletleri keskinlemek için kullanılan elkh=bileyi’ye uzun süre baktığımı gören Demirci İsmail amca, hikayesini anlatmaya başladı. Bak Hami, bu elkh, Çeçenistan’ın Argun suyundan çıkarılmıştır. Büyük dedemiz bunu oradan getirmiştir diye anlatmaya devam ederken, ben oraları hayal etmeye başlamıştım. Oradan kopup gelenlerin dağarcığında ne hikayeler vardı bir bilsen. Sıcak yaz aylarında damda serili yatağa yatıp, gökyüzündeki yıldızları seyre dalınca, o göçten nasibini almış çocukların soluk soluğa koştukları tepeleri, yeşilin her tonunu görebildiğiniz kırları, şarıldayrak akan suları, en zoru da orada kalan arkadaşlarını hayal ettiklerini düşünebilirdiniz.
Çakhçırada artık tehcire tabi kimse kalmamıştı. Potuk sokaklarda oynayabiliyordu. Annesi de artık aldırmıyordu. Sonra yıllar yılları kovalamış, Zahide artık bir genç kız olmuştu. Her genç kız gibi hayal kurduğu muhakkaktı. Ancak, Boranlı Abdullah’ın kaderine yazılmış olduğunu nereden bilebilirdiki. O yıllar kurtuluş savaşının olduğu yıllardı. Kurtuluş savaşında, vücudunun çeşitli yerlerine kurşun almıştı Han Mecit oğlu Abdullah. Düşmanı keşif için atıyla önden gitmişti. Ancak pusudaki düşman, atın kurşun menziline girmesiyle birlikte tüfek atışına başlamıştı. Kurşunlar hem ata, hemde kendisine isabet ediyordu. Atın yönünü çevirdi, atın yaraları henüz sıcakken kurşun menzilinden çıkabileceğini düşündü. Atını bütün gücüyle sürdü. Bir müddet sonra at yere yığıldı, Abdullah ta atın yanına yığılmıştı. Kurşun menzilinden çıkmışlardı, lakin at ölmüştü. Bir süre sonra Türk askeri geldi, Abdullah’ı cephe gerisine aldılar. Oradan da hastaneye. Tedavi süreci başlamıştı, ama doktorlar kolunun kesilmesi gerektiğini, kesilmediği taktirde öleceğini söylediler. Abdullah ise doktorlara, çolak ya da kolsuz denilmesindense, ölmeyi tercih ederim cevabını verdi.Kolunu kestirmedi. Artık ölümü bekliyordu. Fakat ölümün vaktini tayin eden de Allah’tı. Ölmedi. Lakin kolu, tabiri caizse kurudu, işlevini yitirdi. Artık hastanedeki süresi bitmişti. Taburcu edildi, sonrada terhis edildi ve köyüne doğru yola koyuldu. Evine ulaştığında annesi onun durumuna üzülmekle birlikte, sağ geldiği için Allah’a şükrediyordu. Abdullah’ın geldiğini duyan akrabalar, köylüler birer, ikişer geldiler. Ancak Abdullah’ın gözleri çok sevdiği küçük kızkardeşini arıyordu. Misafirler kesilince annesine sordu, Petimet nerede? Onun öldüğünü söyleyemediler. Annesi kısık bir sesle Lulkhooş yekhineer=komşuya gitmişti diyebildi. Ancak Abdullah’ın içinde kendisi ile ilgisiz, kendini aşan bir sıkıntı vardı. Öylece daldı gitti. Bir film şeridi gibi bir çok şey gözünün önünden akıp geçti.. Henüz onbeş, onaltı yaşlarındayken babasına küsüp Çeçen eşkiya reisi Şeyt Mirza’nın(şeytan Mirza) yanına gidip eşkiyalığa soyunduğu anlar geçti gözünün önünden. Ancak eşkiyalığın kendisine uygun olmadığını ise çabuk anlamıştı. Çayırlık bir mevkiye geldiklerinde Şeyt Mirza orada yayılmakta olan atları getirmesini söyledi ona.Abdullah’ın cevabı ise çok enterasandı.Bir eşkiya reisi böyle sözlere anlam verebilir miydi? O atlar bize ait değil ki, onları neden getireyim dedi Abdullah, Şeyt Mirza’ya. Şeyt Mirza şaşırmıştı. Bu çocuk ne diyordu. Yaptıkları işin adının eşkiyalık olduğunu bilmiyormuydu. Şeyt Mirza bunları düşünürken Abdullah atını çoktan geldiği yere, evine doğru sürmüştü bile. Abdullah bunları düşünürken annesinin sessini işitti. Petimet dedi ve ses boğazında düğümlendi. Bir türlü sonrasını getiremiyordu. Ne var ki hakikat er ya da geç söylenecekti. Öyle de oldu. Petimet dedi tekrar, o öldü.İşittiğinde genç Gazi Abdullah’ın yüreği kor bir aleve dönmüştü. Oda buz kesti. Matemli günler bir süre daha devam etti.
Günler, aylar, belkide yıllar geçti. Yavaş yavaş içtimai hayata dönüş başladı. Geçim için yapılacaklar bir ucundan tutulmaya başlandı. Tek el ve çolak kol ile yapılacak işlere aman verilmedi. Gün geldi annenin gündemine Borandereli Abdullah’ın evliliği girdi. Konuşulan kız ise Çardaklı Potuk, yani Zahide idi. Abdullah çocukluğunun bir bölümünü Çardakta geçirmişti. Çardak yabancısı değildi. Babası onu eğitim alması için, Eskilerin Değistın tabir ettikleri Çeçenistan’dan göç ettiğinde Çeçenistanın yarı ilmi gitti şeklinde söyledikleri Khasi mollaya yollamıştı. Khasi mollanın oğlu Anıs çocukluk arkadaşıydı. Orada başka arkadaşları da vardı. Büyükler konuşmuş, karar verilmiş, Zahide istenmişti. Zahide’ye ise bir şey soran olmamıştı. Dayısı Dölt Mirza(Devlet Mirza) büyük olarak karar vermişti sonuçta. Çeçen adetlerinden biri olan “yossine”, gelin adayının ikamet ettiği evden samimi olunan başka bir haneye misafir bırakma eylemi gerçekleştirilmişti. Ancak Zahide bu evliliği onaylamıyordu. Gizlice kardeşi Ahmet’e haber gönderdi. Ahmet te hızlıca jandarmaya haber verdi ve jandarma zamanın tabiri ile müfreze evin etrafını sardı. Ancak karşı senaryo hemen hazırlanmış, evin ikinci katının bir odasına tiyatro ekibinin usta oyuncusu bir bayan, üzerine Maraş’ta kadınların eskiden çok kullandıkları baş, yüz dahil vücudu tümüyle örten izar denilen bir giysiyle sandalyeye oturmuştu. Aşağıda ise erkekler müfreze komutanına gayet olağan, sakin bir şekilde kaçırma hadisesinin olmadığını, gelin adayının da zaten kendi gönlüyle, isteği ile hareket ettiği anlatılıyordu. Şayet inanmıyorsa, yukarıya çıkıp kendisine sorması için eve davet ediliyordu. Müfreze komutanı merdivenlerden yukarıya çıktı, onu bir odaya aldılar. Karşısında hiçbir yeri görünmeyen birisi sandalyede oturuyordu. Komutan ona sordu. Kendi isteğinle, gönlünle mi gidiyorsun? İzarın altından eksik Türkçe ile kısık bir ses geldi, “hee, gönünen gidüy”. Bu kısa cevapla komutan çok çabuk ikna olmuştu. Komutan hızla odayı terketti ve askerlerini alarak oradan uzaklaştı. Tabi ki sandalyede oturan Zahide değildi. Jandarma komutanı Zahideyi tanımıyordu. Tanısa da zaten sandalyede oturanın yüzü dahil hiç bir yeri görünmüyordu. Artık Abdullah ve akrabaları için Çardak’ı terketmek zamanı gelmişti. Atlara binildi ve hızlıca Çardak geride bırakıldı. Düğün yapıldı, toy yenildi. Zahide’yi merak ediyorsanız söyleyeyim. Zamanın onlara mutlu bir evlilik, düzineden fazla çocuk getirdiğini biliyorum. Taktirin önüne geçilmiyeceğini de. Hiç şüphesiz Zahide, kalbi safi Abdullah’ı sevmişti. Boranlılar, Boran çocukları da NANA’yı çok sevmişti. O sadece kendi çocuklarının NANA’sı değil, tüm Boran çocuklarının NANA’sıydı. Onun adının Zahide olduğunu zamanla kimse bilmeyecekti. Artık onun adı NANA idi. NANA ise ağaçtan fakir Boran köyünün coğrafyasını pek benimsiyememişti. Çünkü bu köyde ağaç kültürü yoktu. Oysa memleketi Çardak öyle miydi? Dağları orman ağaçları ile, arazileri meyve ağaçları ile kaplıydı.
Zaman ne kadar hızlı akıyor bir bilsen. Çocuklar, sonra torunlar. Gelenler, gidenler, biten ömürler.Bir biri ardınca tekrarlayan yıllar. De get Bayburt, de get sende nem kaldı. “Alil Hami alil=söyle hele Hami söyle”.Belliki hoşuna gidiyordu. Çok sevdiği dutları koydum önüne. Ne yazık ki tadı damağında kalan o eski elmalar ise kaybolup gitmişti. Tıpkı o bereketli, tatlı insanlar gibi. Torunu olan benim çoçukluğumdaki elma bahçeleri bile yok olmuş, yerini yeni cins elmalar almıştı. Şimdi size çocukluğumdaki hatırldığım elma bahçelerini sıralayayım. Esat dedenin, şıh mırz dedenin, Nasuh dedenin, Bikatu nenenin bahçeleri. Elma türleri ise çok çeşitliydi. Osman paşa, kendimizin isimledirdiği ağustos ayında olgunlşan, rengi kıpkırmızı çarşı elması, Kooparatif müdürünün oturduğu evin önünde olmasından dolayı küçük, tatlı, sarı renkli müdür elması, tavşan başına benzemesinden dolayı ismini almış olmalı ki tavşan başı elması ve hatırlıyamadığım başka çeşitler. Ağaçların boyu, meyvelerin aroması, şimdiki meyvelere benzemiyordu. Müdür elması ağacı, Kaedi teyzelerin evlerine inat göğe doğru yol almış, bir dalı yola sarkmıştı. Olgunlaştığında meyveleri yola dökülüyordu. Kukin haçiş ise en önemli erik çeşidi idi. Muhtemelen cefakar Çeçen anaları ,Kafkasya’dan göç sırasında, bazı tohumları yanlarında getirmiş olmalıydı. Vel hasıl Çardak’ın yazı bereketli, kışı ise çocuklar için eğlenceli, zevkliydi. Şukelde, Lokman bosoda, Taşpınarda hozlu kızaklar kayılırdı. Bu kızak çeşidinin Çeçenistan’a mahsus olduğunu düşünüyorum. Orada da Çocuklar hozlu kızaklara biniyorlar. Taşpınar her daim çocukların kızak kayma alanıydı. Şıhmırz dedenin ise, yaşı bir asrı geçmişti. Hatta dişlerinin yeniden çıktığı konuşuluyordu. O zaman konuşulduğuna göre yüzaltı yaşındaydı. Eşkiyalar onu yaralamış, öldü diye kuyuya atmış, üzerine taş ve çalı koymuş, ama o herkese inat yaşamayı seçmişti. Öyle anlatmışlardı bana da. O yaşta tabiki gürültüyü kaldıramazdı. Tek tüfekle avlu kapısından göründüğünde, bağırmasından çok sinirli olduğu anlaşılıyordu. Arkamızdan ateş etmişti. İsabet etmediğine göre, belli ki korkutmak için havaya ateş etmişti. Biz kaçıştık, herhalde korktuğumuz için değildi. Cesaret timsali kardeşim Fatih te yanımda koşuyordu. Sen yanımda koşuyorken, nasıl olduda birden kort tepede göründün Fatih. Kurşun sana mı değdi, roket sana mı değdi. Senden sonra kaç yıldız daha kaydı biliyor musun? Senden sonra hiç güldüğünü gören olmadı NANA’nın. Bağdat yıkıldı. Feryatlar yükseldi yüreğinde, NANAAAAAAA…. Lakin bu sesi hiç duyan olmadı. Sonra kutsal bir söz gibi, dilinden hiç düşmedi onun, NANA, NANA, NANA…..
Kaç zamandır yıldız düşer allar içinde
Dağ taş matem, inliyor bak sevada göçünde
Sen düşerken toprağına, vatan içinde
Bir sevdadır Bahar, çiçek, kan yeşertecek
Körpe yüzler kırda koşup çiçeklenecek
HAMİ ÖZDİL
Hikaye gerçek hayattan alınmıştır. Hikayede geçen isimler gerçek kişi isimleridir.
You may also like...
1
Galnış
11 Temmuz 2020
0
İSTANBUL’DA DERNEK TOPLANTISI YAPTIK
15 Ekim 2015
0
23 ŞUBAT 1944 – WAYNAKHLARIN SİBİRYA’YA SÜRGÜNÜ
12 Ocak 2021
20 Responses
Comments20
Pingbacks0
erol dedi ki:	
5 Ocak 2021, 16:29	
Çok güzel.. Ellerine sağlık Hamiciğim.. Yazmaya devam etmelisin..
Cevapla
Hami Özdil dedi ki:	
7 Ocak 2021, 15:22	
Teveccühünüz için teşekkür ederim.
Cevapla
Yahyahan dedi ki:	
5 Ocak 2021, 23:30	
Değerli ağabey Allah razı olsun. Yazdığınız şeyler geleceğe bir ışık gibi aydınlatacak. çok hoşumuza gitti. çok selamlar
Cevapla
Hami Özdil dedi ki:	
7 Ocak 2021, 15:24	
Teveccüh gösterdiniz. Sağ ol, var ol Yahya Kardeşim. İyi ki varsınız.
Cevapla
Emin dedi ki:	
5 Ocak 2021, 23:40	
Abi tebrik ederim. Yazıynızı birkaç kez okudum Emin Altunbay
Cevapla
Hami Özdil dedi ki:	
7 Ocak 2021, 15:29	
Bir kardeş olarak gördüğüm Emin kardeşim, teşekkür ederim.
Cevapla
Cengiz Işık dedi ki:	
6 Ocak 2021, 20:46	
Hami tebrik eder başarılarınızın devamını dilerim
Cevapla
Hami Özdil dedi ki:	
7 Ocak 2021, 15:31	
Çok saygı ve sevgi duyduğum Cengiz abi teşekkür ederim, selamlar.
Cevapla
Nadir YAMAÇ dedi ki:	
7 Ocak 2021, 00:56	
Hami Başkanım muhteşemsiniz,bir solukta okudum.Nolur bu tür yazılarınıza devam ediniz ve bizide mahrum etmeyiiniz lütfen.Teşekkürler.
Cevapla
Hami Özdil dedi ki:	
7 Ocak 2021, 15:36	
Nadir bey teveccühünüz için teşekkür ederim. Size ve nezdinizde tüm dostlara selamlar.
Cevapla
Tekin Gün dedi ki:	
7 Ocak 2021, 10:38	
Eline,emeğine sağlık.Araştırmalarının ve yazılarının devamı temennisiyle,selamlar…
Cevapla
Hami Özdil dedi ki:	
7 Ocak 2021, 15:38	
Samimi, içten ve çok değerli abim, Teşekkür ederim. Selamlar, saygılar.
Cevapla
Cecen Boran. dedi ki:	
7 Ocak 2021, 20:41	
Emegine saglik Abi.
Cevapla
Hami Özdil dedi ki:	
10 Ocak 2021, 13:51	
Sağol, Varol Çetin. Teşekkür ederim.Sevgilerimle, selamlar.
Cevapla
Tuncer ARI dedi ki:	
25 Ocak 2021, 12:13	
Çok güzel,bizden birşeyler olması daha güzel.Çardak ta bizim de akrabalarımız varmış, dedem gider gelirmiş atla.
Cevapla
Hami Özdil dedi ki:	
12 Şubat 2021, 20:30	
Teşekkürler..
Cevapla
Vahap KLKN dedi ki:	
1 Şubat 2021, 11:22	
Çok güzel… duygulandık..Berhudar olun..(Bir BELKHİ hikayesi vardı,belkhi sırasında kazara ölen bir genç ve sonrasında gelişen olaylar,öldüren tarafın köyden ayrılmasına izin verilmeyiş….Tam hatırlamıyorum,bilen varsa lütfetse çok ikrama geçer.Teşekkürler)
Cevapla
Hami Özdil dedi ki:	
12 Şubat 2021, 20:31	
Teşekkürler..
Cevapla
Meryem dedi ki:	
10 Şubat 2021, 10:21	
Hami yüreğine emeğine sağlık
Cevapla
Hami Özdil dedi ki:	
12 Şubat 2021, 20:31	
Teşekkürler..
Cevapla
Bir cevap yazın Cevabı iptal et
E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir
Yorum
İsim *
E-posta *
İnternet sitesi
Bir dahaki sefere yorum yaptığımda kullanılmak üzere adımı, e-posta adresimi ve web site adresimi bu tarayıcıya kaydet.
Sonraki makale 23 ŞUBAT 1944 – WAYNAKHLARIN SİBİRYA’YA SÜRGÜNÜ
Önceki makale Kafkasya’nın Bilinmeyen Yapıları-2
Popular Posts
Recent Comments
NANA
5 Ocak 2021
Sen Olmayınca
3 Şubat 2021
Dünden Bugüne Çardak’da Evlilikler, Düğünler
12 Şubat 2021
Çeçen Dernekleri Buluştu
2 Haziran 2021
ŞEHİTLERİMİZ – GAZİLERİMİZ-2
20 Mart 2021
Marlinmix diyor:
we're totally happy to have stumbled across your blog, it is...
Faruk Çeçen diyor:
Kültürel yönden, Kafkas dilleri ile yayın çok güzel.. Lakin! Senin kafana,...
Tuncer ARI diyor:
Allah rahmet eylesin.
Kafkas Çeçen Kültür Derneği diyor:
https://kafkascecen.org.tr/cecen-cumhuriyeti-halklari-dunya-kongresi-yapiliyor/
Tuncer ARI diyor:
23 Haziran 2021 de Grozni de Dünya Çeçen Kongresi yapılıyor ama...
KÜTÜPHANE
Allah’ın Dağları
Sebastian Smith
Çeçenistan’daki savaş, Kuzey Kafkasya’nın Hazar Denizi petrolleri ve petrol boru hatlarıyla daha da karmaşık hale gelen etnik ve jeopolitik bulmacasında belki de buzdağının görünen ucu… Sebastian Smith, Agence France Press7in İngilizce servisi muhabiri olarak yıllarca Washington, Moskova ve Londra’da çalışmış bir gazeteci. Çeçenistan’daki savaşı titizlikle araştırılmış genel bir kafkasya bağlamında anlatırken. Kafkas insanının acılarını ve umutlarını da dile getiriyor. “Tarihin nasıl yazılabileceğiin yürek burkan bir öğrneği. Sebastian Smith Sabancı Üniversitesi Yayınları
Dünü ve Bugünü ile Kafkasya Özgürlük Mücadelesi
Cafer BARLAS
Uzun yıllardan beri Kafkasya’da artan Rus gücünü küp atmak için işgale uğramış bir ülkede Müslümanca yaşanamayacağı prensibinden hareketle organize bir güç halinde ayağa kalkan İmam Mansur’un başlattığı Gazavat 1783’ten 1859’a kadar devam etmiştir. Kafkaslılar bu ölüm kalım savaşında “din vatan özgürlük”ü asla birbirinden ayrı düşünmemişlerdir. Kafkasya bu üç değerin birlikteliği ile ancak onurluca ve insanca yaşanacağına inanmışların yurdudur. İmam Mansur, İmam Gazi Muhammed ve İmam Hamzat’ın imametlerinden sonra Gazavat İmam Şamil Döneminde tam çeyrek asır sürmüş ve İmam Şamil dönemi önceki dönemlerin aksaklıklarını gidererek verdiği mücadelede bir örneklik teşkil etmiştir. Orjinal Avarca yayınları da içeren zengin kaynakçaya dayanan bu eser Kafkasya coğrafyasını mitolojik özelliklerini, tarihlerini, özelliklede İslami direniş ve kıyamı başlatan İmamların sırasıyla hayat hikayeleri ile onların mücadele ve savaşlarından kesitleri okurların dikkatlerine sunuyor. Cafer BARLAS İnsan Yayınları
Kafkasya’da Savaş ve Barış-Rusya’nın Sorunlu Hududu
Vicken Cheterian
Güney Kafkasya’nin aniden dünya gündemine oturdugu bir dönemde Vicken Cheterian’in kitabinin yayinlanmasi için daha iyi bir zamanlama olamazdi. Yazar, konuyu hem bölgenin derin bir bilgisine sahip içeriden biri olarak hem de bir gazetecinin elestirel sezgilerinin yani sira bir bilim adaminin çetrefilli tarihsel ve politik sorunlar üzerine tarafsiz fikirlerini sunan bir dis gözlemci olarak da ele alir. Anlatisini Sovyetlerin çöküsü ve Ermenilerin, Azerbaycanlilarin, Gürcülerin, Abhazlarin, Osetlerin ve Ruslarin birbiriyle çatisan ulusal projeleri baglamina yerlestirir. Çatismayi, eski bir çatisma ya da kaçinilmaz görmek yerine Cheterian kaçinilmaz görüneni olasi kilan hem kosullari hem de olasiliklari göz önüne serer. Analiz ve yorumlari boru hatlarindan politikacilara kadar genis bir yelpazede yer alir ve okuyuculara, devlet liderlerinin genellikle çarpik söylemlerinin arkasinda yatan güdülerin en iyi anlatimini sunar.’ – Profesör Ronald Grigor Suny / Michigan Üniversitesi ‘Bu kitap, Kafkasya’daki çatismalarin nedenlerini anlamaya ve stratejik önem arz eden bu bölgede uzun ömürlü bir baris tesis etmeye çalisanlarin okumasi gereken temel bir eser. Rusya ve Gürcistan arasinda yasanan son savas göstermistir ki uluslararasi toplulugun Abhazya, Güney Osetya ve Daglik Karabag’daki çatismalarin onlarca yil çözümsüz kalabilecegi varsayimi dogru degildir. Cheterian’in1990’larin siddetli çatismalari ve bu çatismalarin Sovyetler sonrasi Gürcistan, Ermenistan ve Azerbaycan’in gelisimi üzerindeki etkilerini ayrintili ve dengeli anlatimi konu üzerine yapilan birçok çalisma arasinda dikkat çekmektedir. Bölgenin tarihsel mirasiyla günümüz çatismalari ve bölge halklari ve önderliklerine iliskin derin kavrayisi Kafkasya’da geçirdigi yillar boyunca ve bölgeye yaptigi sayisiz gezilerde edindigi bilgilere dayanmaktadir. Cheterian diplomasinin neden bir uzlasma saglayamadigini ve çatismaya bir çözüm üretemedigini de anlatir. Görüsleri bölgede istikrari saglamaya yönelik gelecekteki çabalara da yön verecektir.’ – Oksana Antonenko / Uluslararasi Stratejik Arastirmalar Enstitüsü, Londra ‘Bu kitap Kafkasya’daki savaslarin ilginç ve açiklayici bir analizini içermektedir. Karabag çatismasi, Gürcistan ve Çeçenistan ve Kuzey Kafkasya’daki Oset-Ingus savasinin ayrintili bir incelemesi sunulmaktadir. Yakici bir sorunun özgün ve sistematik bir incelemesidir. Kafkasya’daki çatismalara, Sovyetler Birligi’nin parçalanmasina ve Soguk Savas sonrasindaki milliyetçilik ve kendi kaderini tayin hakkina iliskin tartismalara da degerli bir katkidir. Vicken Cheterian Belge Yayınları
Hattab’ın Anıları
Samir bin Salih es-Süveylim
Kafkasya cihadının meşhur komutanı Emir Hattab’ın Çeçenistan, Tacikistan ve Afganistan’daki tecrübelerinin yer aldığı bu kitap, cihad amelinin inceliklerini merak edenlere bir rehber niteliğinde… Samir bin Salih es-Süveylim Küresel Kitap
Kafkas Rus Savaşında Çerkesler Çeçenler Kazaklar ve Gürcüler
Maritz Wagner
Ünlü seyyah Dr.Maritz Wagner Kırımdan yola çıkarak Kafkasyayı ve Kafkas halklarının hepsini Gürçistandan Türkiyeye geçip oralarda topladıgı notlarının tümünü bir kitapta oluşturup kaleme almıştır. Bu kitap rusların kafkas halklarına ve onlara yardımcı olmak isteyen Türklere karşı oynanmak isteyen oyunlara canlı bir vesikadır. Maritz Wagner Kayıhan Yayınları
Çeçenistan Dosyası
Prof. Dr. Anıl Çeçen
Bu kitapta, bağımsızlığa giden yoldaki, ulusal kurtuluş savaşının aşama aşama izlediği gelişme süreci ve Çeçenistan’ın bağımsızlığını haklı kılan bütün belgeler birarada okuyucuların dikkatine sunulmaktadır. Mafya, terör ve şeirat suçlamalarının ve kara çalmalarının ötesinde, bir küçük ulusun varolma mücadelesi ve bağımsız yaşama kavgası ile ilgili ayrıntılar, ilk kez bu kitapla Türk kamuoyuna açıklanmaktadır. Tarihten gelen rus emperyalizminin soykırım ve katliamlarının bir an önce durdurulabilmesi için uluslar arası hukuk ve evrensel insan hakları doğrultusunda uygar dünyanın Çeçenistan olayına bir an önce müdahale etmesi gerektiği bu kitap ilk bir kez daha kanıtlanmaktad Prof. Dr. Anıl Çeçen YENİ ZAMANLAR SAHAF
Tipi
Abuzar AYDAMİROV
Aydamirov bu romanında yüz yirmi yıl evvelki Çeçen halkının sosyal siyasal inançsal ekonomik ve ruh halinin ayrıntılı incelemesini bir dantel gibi işleyerek göz önüne sermektedir. Ayrıca yazar Çeçen dilini büyük bir ustalıkla ve doyumsuz bir anlatımla kullanmıştır. Kafkasya’daki yüze yakın mahalli dillerden biri olan ve ayrıca geri bıraktırılmış bu dilde bir edebiyat şaheseri yaratmıştır. *** Rus imparatorluğunun vücudunda hiç kapanmayan acısı hiç dinmeyen sürekli kan sızdıran kangren olmuş bir yara gibi idi Çeçenistan. Çeçenlere özgürlüğünü verip kangrenli bu organı kesip atmadıkça bu yaranın kapanması ihtimali de yok gibiydi. Rusya bunu yapamıyordu. Birincisi petrol ihtiyacının yarısı buradan çıkıyordu ikincisi ise Çeçenlere özgürlük verilirse Rus boyunduruğundaki irili ufaklı diğer halklar da ayrılmak isteyeceklerdi. *** Rusya’da önce devrim sonra iç savaş esnasında Çeçenler birkaç gruba ayrıldı. Bazıları Viedan’a yerleşen Dağıstanlıların imamı Uzum Hacı Nacmuddin Türklerin buraya gönderdiği Şamil’in torunu Saad Bek’in peşinde toplandı. Bazıları Bolşevik Ordjonikidze’nin Kirov’un Eldarhğanov Taştemir’in Şeripov Aslanbek’in yanında yer aldı. Bir başka grup Çermoev Tapa’nın başında bulunduğu Dağlı yönetimi tarafını tuttu. Dördüncü grup ise Menşevik Denikin Aliev Çulikov’dan yana oldular. Beşinciler ise bunların hiç birine dahil olmadan kendi gruplarını kurup soygunlar yapmaya başladılar. Onlar için beyazlar kızıllar pembeler fark etmiyordu. Abuzar Aydamirov Yalın Yayıncılık
Bir Avuç Millet: Çeçenler
Vedat Yenerer
Çeçenistan deyince herkesin aklınma ilk gelen kan, kin ve gözyaşı olur. Ardından da Çeçen direnişçilerin kanlı eylemleri gelir. Bu eylemler her zaman medyada geniş yer bulup sansasyonel bir biçimde işlendiği için büyük yankı uyandırır. Örneğin Moskavadaki tiyatro baskını ya da Kuzey Osetyada çok sayıda çocuğun hayatını kaybettiği ilkokul baskını tartışmasız en kanlı terörist saldırılar arasına girmiştir. Vedat Yenerer Andaç Yayınları
Çeçen Kılıçları
Muhittin Kandur
“Kafkas Üçlemesi”, olağanüstü güzel ve güçlü dağ kavimlerinin Rus İmparatorluğu’nu nasıl bu kadar uzun süre topraklarından uzak tutmayı başardıklarını ortaya koyan destansı bir nehir romandır. Dağıstan’dan Kırım’a, St Petersburg’dan İstanbul ve Londra’ya uzanan, aşk, macera, savaş ve kanla dolu bir hikâye Muhittin Kandur tarafından ustaca romanlaştırılmış. Siyaset, ihanet ve kahramanlık gibi zekâya ve duygulara hitap pek çok unsur romanda kendine yer bularak okuyucuyu pek çok noktadan kendine bağlıyor. Kafkasların eteklerinde, Çar’ın ayaklarının dibinde, tarihinin dönüm noktasında bir ulusun hikayesi. . . Kandur’un gerçekçi anlatımı Kazak süvarisinin kılıcı gibi zihninizin derinliklerine saplanıyor. Kafkaslarda yüzyıllık bir aile tarihi, efsanelerin özüyle birleşip hikayenin örgüsüne katılıyor. Çeçenya ve Kafkasya’da silahlı direnişin yeni bir şey olmadığını görüyor; tarih vahşice tekerrür ettiğini bir kez daha anlıyoruz. Harika bir önsözle başlayan bu dokunaklı ve zamansız hikaye, imparatorlukların doğuşu, çöküşü ve günümüz dünyasında ulus-devletlerin ayakta olmasıyla ilgilenen herkese hitap ediyor. Muhittin Kandur Apra Yayıncılık
Çeçen Şiir Antolojisi
Refik Özdemir
Çeçen Milli Marşı Gece kurt kuzularken çıktık dünyaya Sabah kükrerken arslan, ismimiz konuldu Lailahe illallah Kartal yuvalarında analarımız emzirdi At üstünde kavgayı babalarımız öğretti Lailahe illallah Halk için vatan için yetiştirdi Onlara bir zarar geldiğinde yiğit kesildik Lailahe illallah Dağların şahinleri zaferle yetişti Zorluğun bozgunundan gururla çıktık Lailahe illallah Tunçtan dağlar kurşun gibi erise de Yaşamdan ve savaştan onursuz çıkmayız Lailahe illallah Ey karatoprak her zerren baruttan ağlasa da Hüzünlü bir şekilde sana dönmeyeceğiz Lailahe illallah Hiçbir zaman hiç kimseye pes etmedik biz Ecel veya zaferden biridir seçeneğimiz Lailahe illallah Yaralarımızı ağıtlarla sararken bazılarımız Değerli gözlerimiz maharetle canlanır Lailahe illallah Açlık kıvradırırsa ot yeriz Susuzluk bezdirirse sıkar suyunu içeriz Lailahe illallah Gece kurt kuzularken çıktık dünyaya Halka, vatana ve Allah’a sadığız biz Lailahe illallah Refik Özdemir BİYOGRAFİ.NET
İmam Şamil’in Gazavatı
Tarik Cemal KUTLU
Hacı Murad’ın İmamın saflarına geçmesi ile Ruslar büyük bir darbe almış oluyordu. General Klugenav onu geri kazanabilmek için büyük çaba gösterdiyse de, muvaffak olamadı. Bunun üzerine güç yoluyla Hacı Murad’ı dize getirmek için 2000 kişilik bir kuvvetle onun üzerine yürüdü. Mücahid kuvvetleri bu sayının üçte biri kadar olmalarına karşılık büyük bir mukavemet gösterdiler. İmparatorluk topçu kuvvetleri komutanı Bakunin’in de öldüğü bu harekât Rus yenilgisi ile sonuçlandı. Hacı Murad yaralanırken, babasıyla iki kardeşi şehid düştü. 1841 Yılının Temmuzunda General Golovin raporlarında şunları yazıyordu: ‘Şimdiye kadar Kafkasya’da Şamil kadar tehlikeli ve kuvvetli bir düşmanla karşılaşmamış bulunuyoruz. Gelişen olayların etkisiyle Şamil’in hareketi, Muhammed’in(sav) dünyanın dörtte üçünü sarstığı zamanki gibi dini ve askeri bir yapı kazanmıştır.’ Tarik Cemal KUTLU GÖZDE KİTAPLAR
Site içi arama
YAZARLAR
Hakkında
Son Yazılar
Aburrahman ÖZDİL
DERNEĞİMİZİN İLK NÜVESİ VE KURULUŞ HİKAYESİ	
30. Yıl Yazıları — İlk Buluşmalar	
1990 YILI VAYNAKH TÜRKİYE TURNESİ	
Hakkında
Son Yazılar
Abubakar KHADZHIEV
Geleneksel Eşyalar	
Uşurma’nın Ölümü ve Baysangur’un Doğumu	
Hakkında
Son Yazılar
Ahmet TÜRK
Köye Gelen Misafire Rehberlik Etme	
Dünden Bugüne Çardak’da Evlilikler, Düğünler	
Hakkında
Son Yazılar
Ali BOLAT
ALLAH’IN YARDIMI	
Dadi Yurt Köyünün Yok Edilişi	
K i m l i k	
Hakkında
Son Yazılar
Atilla DOĞAN
Sen Olmayınca	
Kafkas Kartalı	
Galnış	
Hakkında
Son Yazılar
Emin ALTUNBAY
ŞEHİTLERİMİZ – GAZİLERİMİZ-2	
Çardaklı Şahin	
Çardağ’ın Yaylaları	
Hakkında
Son Yazılar
Erol YILDIR
Kafkasya’nın Bilinmeyen Yapıları-2	
Kafkasya’nın Bilinmeyen Yapıları- 1	
Çeçenya2010 – 5	
Hakkında
Son Yazılar
İhsan BERKHAN
23 ŞUBAT 1944 – WAYNAKHLARIN SİBİRYA’YA SÜRGÜNÜ	
23 Şubat 2006 Dünya Çeçenya Günü-Basın Bildirisi	
Tarık Cemal Kutlu ( Biyografi)	
Hakkında
Son Yazılar
Şahin SAYILGAN
Vaynah Xan	
Hakkında
Son Yazılar
Hami ÖZDİL
“KUOŞKULİ HEREA YU” VE “HISTARKHMİ”	
ÇEÇEN DİLİNİN GELECEĞİ 2	
ÇARDAK YERLEŞKESİ COĞRAFİK ALANI, TARİHSEL, EKONOMİK ve SOSYO KÜLTÜREL YANSIMALARI	
Hakkında
Son Yazılar
Yahyahan GÜNEY
Kuzey Kafkas TV / Çerkez TV	
İstanbul Kafkas Çeçen Kültür Derneği Başkanları	
İstanbul Kafkas Çeçen Kültür Derneği Emektarlarına Retrospektif Bakış	
Kafkas Çeçen Kültür Derneği İstanbul © 2020. Tüm hakları saklıdır. Site içeriğinin izinsiz olarak kısmen veya tümüyle kopyalanması yasaktır.