Cerrahpaşa ve Haseki Başhekimlikleri görevlerinde ki başarılı çalışmaları sırasında kazandığı yönetim deneyimi ve çözümleme anlayışını Eminönü Belediye Başkanı olarak kullanma dönemine giren Doç. Dr. Ahmet ÇETİNSAYA, İstanbul’un en borçlu ve en sorunlu belediyesinde zorlu bir görevi üstlendiğinin farkındaydı. Ortada tükenmiş bir kurum vardı.
Başkanlık görevini üstlendiği Eminönü Belediyesi borç batağındaydı. İstanbul’un en borçlu belediyesiydi. Temizlik işçileri 6 ayı aşkın süredir maaş alamadıkları için iş bırakmışlar sokaklarda çöp dağları oluşmuştu.
Eski başkan korkusundan belediyeyi bırakıp kaçmıştı.
Siyasete adımını attığı kapı; kavgalar, haksız suçlamalar ve amansız saldırılarla geçireceği yıllara açılıyordu.
Yönetim yok, ödeme yok, hizmet yok. Bu yükün altından nasıl kalkacaktı? Öyle bir hal ki çalışanlara para verilemediği için bu insanların bir kısmı kendi gelirlerini kendileri sağlar duruma gelmişlerdi. Bir belediyeye hizmetini yaptırmak isteyen vatandaş para ödüyordu. Niye alıyorsun diye sorabilmek için o insanların maaşlarını ödemek zorundaydı.
İşin en kötü yanı, Büyükşehir Belediye başkanının farklı partiden olmasıydı. Açıkçası Büyükşehir’den destek ihtimali yoktu.
Eminönü; malum, Sultanahmet’i, Beyazıt ve Laleli’yi de içine alan Kapalıçarşı ve Mahmutpaşa’nın bulunduğu bir ilçeydi o zaman. İstanbul ilinin merkez ilçesiydi. Turistlerin uğramadan geçmedikleri bir bölgeydi. Bugün ilçe değil ama halen önemini koruyor.
En bakımlı ilçe olması gerekirken, en bakımsız durumdaydı. Her yer çöple kaplanmıştı. Hastalık tehlikesi de vardı.
Böyle hareketli ve böylesine turizm geliri yüksek bir beldenin içine düştüğü durum, birinci konu olarak kaynak sorununu önümüze koyuyordu. Çok hareketli ve potansiyeli yüksek bir bölgenin böylesine yoksul oluşu içimizi acıtıyordu.
Potansiyeli yüksek, geliri sıfır bir bölgeydi. Gerçek şu ki, yükü ağır ama geliri olmayan bir belediye devir alınmıştı. Madem bu kadar yüksek potansiyele sahip bir bölgeydi, öyleyse bu potansiyeli çözüm için kullanılmalıydı. Önce kişisel kaynaklardan destek alınmış, akabinde komşu belediyelerden borç alarak maaş ödemeleri yapılmıştı.
Eminönü için esnaf, tacir, turizmci, işadamı, sanayici, bilim adamı, gazeteci gibi çeşitli mesleklerden 18 kişi bir araya gelip güçlerini birleştirdiler, vakıf oluşturuldu. Kendi kaynaklarını oluşturma projesi olarak Eminönü Hizmet Vakfı’nı kurdu.
Eminönü sokakları yıllardır kendilerini güçlü gösteren grupların elinde otopark olarak parsellenmişti. Sahiplendikleri alanlara belediye bile giremiyordu. Önce bunları temizlemekle işe başladı. Tarihi vakıf felsefesini bölgede ticaret yapan iş sahiplerine anlatıp düzenlediği toplantılarla onların desteklerini aldı. İşgal altındaki sokaklar belediye tarafından işgaliye bedeli karşılığı Vakfa bırakıldı. Eminönü Hizmet Vakfı, adam öldürmeyi bile göze alan otopark mafyası diye tanımlanan grupların işgalindeki sokakları yasal gelir kaynağına dönüştürdü
Vakfı’n katkıları ve kurumsal disiplinli Belediye, yıldan yıla artarak oluşan borçları kısmen de olsa öder duruma geldi. Çalışanlarının maaşlarını düzenli ödeyecek güce erişti.
Şahsıyla ilgili en büyük eleştiriler de bu hizmet sürecinde gelecekti. Aslında bunlara eleştiri değil açıkça iftira denilmesi daha uygun olurdu. Rahmetli Özal’ın ifadesiyle “yem borusu tıkananlar” akıl almaz iftiralar yönelttiler. Çıkar grupları, bu çıkarları ellerinden alındığı için türlü senaryolarla ithamlarda bulundular.
Görev yaptığı dönemde Büyükşehir Belediye Başkanı başka partiye mensup olduğu için gerekli desteği alamadı, ama sokak işgallerinin, kaçak yapılaşmanın, rüşvetin önünü büyük ölçüde kesti. Kısıtlı olanaklarla hizmet vermeye çalışırken bir yandan da çıkarı zedelenenlerin iftiralarıyla mücadele etmek zorundaydı. Dört yıllık başkanlık döneminde sık sık açılan soruşturmalardan müfettiş incelemelerinden başkan olarak alnının akıyla çıktı ama çok yıprandı.
Allah’tan yolun başında önemli bir karar almış ve öküz altında buzağı arama yoluyla suçlama kolaycılığı yapanlara bir konuda kapıyı kapatmıştı.
Suçlamalarını ailesiyle ilişkilendirmek isteyecek olanlara bu fırsatı vermedi. Aile, inşaat ağırlıklı işler yapıyordu. Halen de yapıyor. O dönemde aile büyükleriyle oturup konuştu. Dört yıl boyunca yani başkanlık döneminde Eminönü ilçesinde herhangi bir inşaat veya belediye ile ilişkili herhangi bir işe girişmemelerini istedi. Aile, buna evet dedi ve o dönemde ne yatırım yaptılarsa Eminönü dışında yaptılar. Eminönü bölgesinde var olan işlerine herhangi bir ilave olmadı. İftiracı grupları en çok şaşırtan da bu oldu. Başkan olarak ailesiyle ilgili bir aykırı izin, yetki istismarı vardır diye kurdukları hayaller boş çıktı. Çok mücadeleli bir dönemdi. Görev süresi dolduktan sonra bir daha aday olmadı.
Bir dönem sonra daimi ikamet ettiği ilçe olan Bakırköy’de belediye başkanlığı için aday olması istendi. Israrları kıramayıp adaylığı kabul etti. Ancak bağlı olduğu partinin çöküş dönemiydi, başarılı sonuç alınamadı.
Bundan sonra da “işadamı” olarak yeni bir sayfa açtı. Aile geleneğine uygun olarak inşaat sektörüne adım attı. Topluma hizmet sürecinde edindiği deneyimlerini artık iş hayatımda kullanacağı bir sürece girecekti. Bu süreçte geçmişte edindiği mevzuat bilgi ve deneyimleri gerçekten önemli bir kaynak oldu.
Belediye Başkanlığı döneminde yaptıkları şu başlıklarla özetlenebilir:
Yapısal değişim
Kentsel değişim
Sosyal hizmetler
Kültürel hizmetler
Yapısal değişim
İşlevsel yönetim modeli
Yeniden yapılanma
Borçların temizlenmesi
60 milyon dolar borç yükü ve diğerleri
Arşiv tanzimi
Bilgisayar donanımı
Blue Line
Belediye hizmet binası
Muhtar hizmet binaları
Acil bakım servisi
Üzerinde titizlikle çalışıp hayata geçirdiği hizmetleri nasıl bir düşünce ikliminde gerçekleştirildiğini örneklemesi bakımından bazı ayrıntılar geçmişi günümüze taşıyacaktır.
Köhne, hantal, yorgun, hizmet vermeyen bir belediyeden çağdaş kente geçişi sağlamak inancıyla yola çıkmış, üstlendiği görev inancı ile de tüm sorunların üstesinden gelinmişti.
1994 yılında Eminönü Belediyesi borç batağındaydı. Kasaları bomboş, maaş ödeyemeyen, hizmet veremeyen, çalışanlarını vicdanla cüzdan arasına sıkıştırmış yorgun bir kurumdu artık. Sorunlar altında ezilen Belediye Başkanı, personelden ve halktan korktuğu için göreve bile gelemiyordu.
Merkez ilçe konumundaki Eminönü’nde 1994 yılı seçimlerine girilirken hizmetler tamamen durmuştu. İşçiler memurlar aylardır maaş alamamış, ödenmeyen borçlar yüzünden akaryakıt istasyonları mazot ve benzin vermedikleri için belediye araçları depolardan çıkamamıştı. Memur ilaç bile alamıyordu.
Hizmetler durunca, kentin sokakları vurguncunun talancının işgali altına girmişti. Caddeler, sokaklar pislik içindeydi. Çöpler alınmadığından turistik bölgede utandıran çöp dağları oluşmuştu. Turistler, İstanbul anısı olarak, tarihi yapıların değil, çöp yığınlarının önünde fotoğraflarını çektiriyordu.
Eminönü Belediyesi devletten alacağı paya mahsuben borçlanmış, bunun sonucu olarak da İller Bankası gelirlerine 2000 yılına kadar el konulmuştu. Yani yeni geldiği görevinde belediye hiç pay alamayacaktı. Belediyenin yeniden yapılanması için öncelikle çalışanların üretken hale gelmesi gerekiyordu ama personelin aylardır birikmiş maaşları henüz ödenmemişti. Belediyenin kredisi tükendiği için kişisel gücünü kullanıp, kardeş belediyelerin de desteğiyle ilk önce personel maaşlarını ödemeyi başardı.
Bütün çalışanları “birlikte hizmet etme” fikrinde buluşturdu. Kuruyan gelir kaynaklarının yerine bir kaynak bulmak için kolları sıvadı.
Özellikle eğitime ve eski eserlerin korunmasına büyük katkı sağlayan Eminönü Hizmet Vakfı’nı kurarak hayırseverlerin desteğini aldı. Geçmişte ona buna peşkeş çekilen sokak otoparklarına el koyarak, önemli bir kaynak oluşturdu.
İmar gelirlerini düzenli hale getirip bilgisayar kontrolüne aldı.
Bütün birimler bilgisayarla donatıldı. Oto-kontrol oluşturuldu. Sızmalar önlendi.
Kurumun can çekişen hafızası canlandırıldı. Modern arşiv sistemine geçildi.
Hizmeti yaygınlaştırmak için Blue-Line Telefonla Hizmet Talep Hattı kuruldu. Sağlık, çöp, sokak alt yapısındaki bozulmalar bu iletişim hattıyla aynı gün içinde onarılmaya başlandı.
Halk, Belediyenin varlığını hissetmeye başlamıştı artık.
Kentsel dokuyu bozan, kaldırım üstü park etme, işportacılık gibi ciddi kayıt dışı kazanç yollarını kapatıldı. Bu yüzden ölüm tehditlerini de içeren tehdit ve tepkilere maruz kaldı.
Hizmetlerin sağlıklı yürütülmesi için bir yandan personel motivasyonuna önem verirken bir yandan da Eminönü Belediyesi tarihinde hiç yapılmamış bir işe soyunarak benzeri az bulunan bir “çok amaçlı belediye hizmet binası” yapımına koyulduk. Görevi devrederken, bizden sonrakilere muhteşem bir hizmet binası bıraktık.
Belediye iç düzeni değişti. Atölyeler bakımlı hale geldi. Yemekhane köhne halden çıkarılıp şık, hijyenik koşullara uygun bir duruma getirildi.
Toplu sözleşme borçları ödendi, yeni sözleşmeyle işçilere çağdaş haklar verildi.
Hizmeti önde tutan bir belediye ortaya çıktı. Bu anlayış, geçmiş dönemlerin nemalanma yollarını tıkadığı için, geniş bir çıkar çevresinin amansız saldırılarına hedef oldu.
Eminönü’ndeki rant alanlarını yitiren eski siyasetçilerin girişimleriyle sayısız soruşturma açıldı. Bu çıkarcı kişiler için “siyasetçi” tanımını zorunlu olarak kullanıyorum. Siyasete bulaşmış ancak siyaset kavramını kavrayamamış çıkarcılardı.
Göreve geldiğinde 60 milyon dolar olan borç yükü, görevi bıraktığında 10 milyon dolara inmiş, Eminönü, 40 yılda yapılandan daha çok yapılanmayla modern bir kent kimliği kazanmıştı.
Kentsel değişim
Kent hizmetleri
Geçitler
Parklar
Tuvaletler
Yollar
Meydanlar
Otoparklar
Kapalıçarşı
İkitelli projesi
Modern kent
Bir yerleşim merkezi, özgün dokusuyla anılır. Bu dokunun içinde anıt yapılar, cadde ve sokaklar, meydanlar ve özellikle parklar önemli yer tutar. Kent yöneticisinin de yerel özellikleri kullanmasını bilmesi ve bunları öne çıkarması gerekir.
Çağdaş bakışta kent hizmetlerinde, kentin özeliklerinin gözetilmesi büyük önem taşır. Bu özellikler, o kentte yaşayanların övüncü, yabancıların da ilgi odağı olur.
İstanbul’un merkez ilçesi ve yabancıların mutlaka uğradıkları bir bölge olan Eminönü’nde bu anlayışla hizmet verildi. Kentin özelliğine göre hizmet üretmeyi çağdaş yönetim anlayışı olarak benimseyip hareket etti. Eminönü hoyrat kullanım sonucu yorgun haldeydi. Ne park kalmıştı ne bahçe. Topkapı Sarayı’nın bahçesi olma özelliğine sahip Gülhane Parkı ile Sultanahmet’in yapısal varlığının bir parçası olan tarihi park dışında semt parkları yok edilmişti.
Oysa Eminönü, İstanbul’a gelen yabancıların önemli bir bölümünün konakladıkları ve tamamının ziyaret ettikleri bir ilçe olma özelliği taşıyor. Yabancılar, Türkiye’nin çizgilerini burada tanıyor. İstanbul’un sokağını, caddesini, halkını burada görüyor. Eminönü için özelliklerine uygun projeleri hazırladı, geliştirdi ve uyguladı.
Özgün yapılaşma
Onlarca yıl bakımsız bırakılmış semt parkları bu anlayışla ihya edildi. Her köşesinde otel ve pansiyon bulunan ilçenin çok yerine yeni parklar yapıldı. Otelinden çıkan turistin mezbelelik değil yeşillik görmesi sağlandı.
Protokol yolu olarak bilinen ve 50 yıl onarım görmemiş olan Babıali Yokuşu, alt yapı donanımıyla yenilendi.
Yine 50 yılı aşkın süredir el değmeyen Kapalıçarşı’nın yaya yolları ve alt yapısı bu anlayışla yeniden yapıldı.
Özgün İstanbul çizgilerini yansıtan Sultanahmet, Cankurtaran, Kadırga, Laleli gibi semtlerdeki cadde ve sokaklar bu özelliklerine uygun yapıya kavuşturuldu.
Kent girişleri
Sahil yolundan kente giriş kapıları olan demiryolu alt geçitleri işlevleri kadar tarihi özellikleriyle de önem taşımalarına karşın, bakımsız bırakılmışlardı. Bu bakımsız geçitler İstanbul’un tarihi dokusuna ve bölgenin turistik özelliğine yakışır hale getirildi.
Sosyal hizmetler
Sosyal hizmetler
Emekliye evinde ödeme
Eğitime katkı
Sağlık hizmetleri
Kömür yardımı
Eğitim yardımı
Spor tesisleri
Yaşam kalitesi
Bölge insanına sürdürebilir nitelikle kaliteli hizmet sunmak kadar, kent halkının yaşam kalitesini artırmak da yerel yönetimlerin görevidir. Belediye hizmetlerine bu anlayışla bakmak ve yönetmek gerekir.
21. yüzyılın evrensel değerleri arasında, sağlanan olumlu parametrelerin “sürdürebilir” olması ayrıcalıklı bir özellik olarak yer alıyor. Bu ilke özümsenmez ise hizmetler kalıcılık taşımaz. Yoktan bir şey var etmedi, belki de çok kişinin düşündüğü ama yapamadığını yaptı. Hizmet kavramının özünü oluşturan da budur. Herkes düşünür, ama, herkes yapamaz.
Eminönü ilçesinde gerçekleştirdiği “emekliye evinde maaş uygulaması” bu anlayışın ürünüdür. Günümüzde benzer ev hizmetlerinin yaygın hale geldiğini görüyoruz. Evde maaş ödemesini, sağlık sorunları bulunan emeklilerin maaş kuyruğunda kriz geçirip öldükleri bir süreçte başlattı. Bu hizmeti verirken rutin sağlık muayenesi hizmeti de verdi.
Ayrıca tüm dar gelirlilerin yararlanacağı bir sağlık merkezi kuruldu. Herhangi bir geliri olmayanların ilaç giderleri de Vakıf desteğiyle karşılandı. Ücretsiz ilk basamak sağlık hizmetleri, ücretsiz ambulans hizmetiyle desteklendi.
Halkın yaşam kalitesini artırıcı hizmetler kapsamında yoksullara yiyecek ve yakacak yardımı süreklilik kazandı.
Kamuya ait herhangi bir spor tesisi bulunmayan Eminönü ilçesinde gerçekleştirilen en önemli icraatlardan biri de ‘Cinci Spor Tesisleri’ oldu. Açık spor alanı ve bir kapalı spor salonu ile sosyal etkinlik salonundan oluşan tesisle gençlere çeşitli dallarda spor yapma imkânı sağlandı.
Yaşam kalitesini artırıcı olmanın yanı sıra yoksul ailelerin sırtından önemli bir yükü de alan temel destek hizmetleri arasında şüphesiz en anlamlısı eğitim yardımlarıydı. Her yıl 2 binin üzerinde ilköğretim öğrencisine giyim, kitap yardımı yapıldı.
Eğitim alanında bu derece önemli bir başka katkı da okulların çeşitli gereksinmelerinin karşılanmasıyla yapıldı. Isıtma, su tesisatları ve spor salonları onarıldı, gençlerin yaşam kaliteleri artırıldı.
Kültürel Hizmetler
Eminönü’ nde Kültürel Hizmetler Kapsamında Yaptıklarımız
Bayram Ve Diğer Etkinlikler
Vos Vos Şenliği
Ramazan Etkinlikleri Vd.
Uluslararası Sultanahmet Festivali
Şeb-İ Arus Kutlamaları
Yıllık Öğrenci Gezileri
Uyuşturucuyla Mücadele
Zübeyde Hanım Anıtı
Mehmet Akif Günü
Ömer Seyfettin Yarışması
Erol Taş Kültür Merkezi
Çok Amaçlı Toplantı Salonu
30 Bilgisayarlı Eğitim Dershanesi
Semt Toplantıları
Kültürel Hizmetler
Bir toplumun ortak yaşam değerlerini oluşturan kültür konusunda yerel yönetimlere önemli görevler düşer. Yerel yönetimler, hizmetleriyle bu değerlerin oluşmasında, yayılmasında ve korunmasında rol oynar. Kültürel değerleri korumak ve hem pekişmesini hem yaygınlaşmasını sağlamak yerel yönetimlerin önemli görevlerinden biridir. Bireylerin bu değerleri tanıdıkça özümser. Böylelikle içinde bulunduğu topluma aitliğini önemser. Bu anlamda kültür etkinlikleri toplumların çimentosudur.
75. Yıl kutlamaları
Eminönü Belediye Başkanı olduğu dönemde, bu bakışla hizmet verdi. Birçok kültürel etkinliğe öncülük etti. Ulusal bayram kutlamaları bu alandaki çalışmaların başında geldi. Her ulusal bayramda farklı bir şenlikle yeni bir kutlama biçimi örneklendi. Bu kutlamalarda ünlü sanatçıların meydan konserleri ve Cumhuriyetin 75. yılı kutlamalarında Sultanahmet Meydanı’na kurulan yapay kayak pistinde Dünya Snowbord Şampiyonası yapıldı.
Ramazan şenlikleri
Ramazan ayı etkinlikleriyle de nostaljik bir kent kültürü canlandırıldı. Tarihi kimliğine uygun şenliklerle geleneksel eğlence türlerinden örnekler verildi.
Sultanahmet’te başlatılan Ramazan Şenlikleri öylesine beğenildi ki, sonraki yıllarda İstanbul’un çeşitli semtlerinde benzerlerinin oluşmasında örnek alındı. Bu şenlikler bir turistik değer haline geldi.
Nostaljik etkinlik
Kültürel etkinlikler, ulusal ve dini bayram kutlamalarıyla kısıtlı kalmadı; bunlara sivil toplum örgütleriyle dayanışma içinde gerçekleştirilen ve toplumsal bilinci yansıtan etkinlikler de eklendi. Bunlardan birini de 8 yıllık eğitime destek amaçlı Volkswagen Şenliği oluşturdu.
Mevlana, Mehmet Akif, Ömer Seyfettin
Şeb-i Arus törenleriyle bir kültür hazinesi olan ünlü düşünür Mevlana’nın sevgi ve barış mesajları toplumla paylaşıldı.
İstiklal Marşımızın şairi Mehmet Akif için ve edebiyatımızda ayrı bir yeri olan Ömer Seyfettin için anma törenleri düzenlendi.
Uyuşturucu ile mücadele etkinlikleri
Bir kültür aşınması sonucu toplumumuzda genç kuşağı kanser gibi saran uyuşturucu konusunda bilgilendirme toplantıları düzenlendi. Uyuşturucu alışkanlıklarının bireyi nerelere sürüklediğini anlatan konferanslar dizisiyle bütün lise öğrencileri bilgilendirildi. Uyuşturucuyla mücadelede ilköğretim öğrencilerini de kapsayan şiir, yazı ve resim yarışmalarıyla en geniş tabanlı kültür-eğitim programı gerçekleştirildi.
Uluslararası Folklor Şenliği
Uluslararası Sultanahmet Folklor Şenliği düzenlenerek, her yıl dünyanın çeşitli bölgelerinden gelen kültür elçileri konuk edildi. Sultanahmet Folklor Şenlikleri, İstanbullular kadar, İstanbul’a gelen yabancıların da ilgi odağı oldu. Bu etkinliklerle Sultanahmet, farklı kültürlerin buluşma noktası özelliği kazandı.
Zübeyde Hanım büstü
Her yıl Kadınlar Günü, farklı etkinliklerle kutlandı. Eminönü Haliç Parkı’nda Anneler Günü kutlamaları kapsamında Atatürk’ün annesi Zübeyde Hanım’ın büstü dikildi. (Sonraki dönemlerde görev alanların bu büstü kaldırdı)
Bahar şenlikleri
Gençlerin barış ve sevgi içinde ortak değerleri paylaşmalarını sağlamak ve arkadaşlık duygularını geliştirmeleri için her yıl bahar aylarında binlerce ilköğretim okulu öğrencisinin katıldığı kültür gezileri düzenlendi.
Erol Taş Kültür Merkezi
Sanata ve sanatçıya özen gösterilmesi genel bir yaklaşım olarak benimsendi. Eminönü ilçesinde düzenlenen etkinliklerde sanatçılarla işbirliği yapılmasına özen gösterildi.
Sanatçıya saygının gereği olarak, sağlığında her türlü desteğin verildiği, Türk sinemasının unutulmaz karakter oyuncusu Erol TAŞ’ın yaşadığı Cankurtaran semtindeki kahvehane, vefatından sonra Erol Taş Kültür Merkezi haline getirildi.
Çok amaçlı salon
Kadırga’da yapılan belediye binasında çok amaçlı bir salon oluşturuldu. Tiyatro ve benzeri etkinlikler yanında her tür toplantının yapılabildiği salon topluma açık bir kültür ünitesi oldu
Semt toplantıları
Halkla doğrudan iletişim sağlama yolu olarak semt toplantıları düzenlendi. Bu toplantılarda halkın belediyeye intikal ettirmekte zorlandıkları konular ele alındı. Halkın sergi, gösteri gibi kültürel etkinliklere katılımları teşvik edildi.