500 yıl önce Karayipler’e gelen Avrupalı kaşifler karşılaştıkları yerli topluluklarının sonunu getirmekle kalmadılar, tüm ekosistemi değiştirdiler.
Muhtemelen Guadeloupe yerlileri tarafından getirilen Batı Hint Adaları iguanası günümüzde soyu tükenmiş olan kertenkelelerin yerini aldı.
Yeni bir araştırmaya göre bazı adalarda yaşayan yılan ve sürüngenlerin yüzde 70 kadarı yok oldu. Bu durumun sorumlusu ise sadece sömürgeciler değildi; yanlarında getirdikleri kediler, sıçanlar ve rakunlar da bu yok oluşta etkili oldular.
Araştırmaya katılmamış olan Maryland Üniversitesi’nden coğrafyacı Erle Ellis, bulgulara göre insanların kendi başlarına hassas türler için bir tehdit oluşturmadıklarını, ancak insan topluluklarının çevreleriyle iletişime geçme şekillerinin farklı etkilerinin olduğunu belirtiyor. Ellis ayrıca yeni bulguların gelecekteki koruma çalışmaları açısından “kritik” olduğunu söylüyor.
Bilim insanları pandalar gibi popüler hayvanlarla kıyaslandığında kertenkeleler, yılanlar ve diğer sürüngenlerin yaşadığı yerlerle ilgili daha az bilgiye sahip. Hele ki söz konusu bu canlıların antik tarihi olduğu zaman sahip olduğumuz bilgiler fazlasıyla yetersiz kalıyor. Ancak bitkileri tozlaştıran, tohumların dağılmasını sağlayan, böcekler gibi küçük canlıları yiyen ve hatta kendilerinden büyük canlılara yem olan bu hayvanların bulundukları ekosistemde önemli rollere sahip olduğu giderek daha iyi anlaşılıyor. Bu hayvanlardan bazıları tüneller kazarak bulundukları bölgelerin görünümünü bile değiştiriyor.
(Karayipler’in İlk Sakinleri Farklı Kökenlere Sahipti)
Max Planck İnsan Tarihi Bilimi Enstitüsü’nden zooarkeolog Corentin Bochaton, zengin biyoçeşitliliğiyle bilinen Karayipler’e gitti. Bochaton ve ekibi Doğu Karayipler’de Fransa’ya bağlı Guadeloupe adalarından altısına gidip daha önce kazı çalışmaları yapılmış mağaraları ziyaret etti. Mağara tabanındaki toprağın farklı katmanlarını eleyip inceleyen ve önceki kazılardaki bulgulara göz atan ekip bazıları üç milimetre kadar küçük olan on binlerce kemik parçası topladılar.
Araştırmacılar gün yüzüne çıkarılan 43.000 kemik arasından 16 farklı kertenkele ve yılan türü tanımladı. Araştırmacılar fosilleri dört gruba ayırdılar: 32.000 ila 11.000 yıl önceye tarihlenenler, 11.650 ila 2540 yıl önceye tarihlenenler, 2450 ila 458 yıl önceye tarihlenenler (adanın yerlileri geldikten sonraya, Avrupalı kaşifler gelmeden önceye denk gelen bir zaman dilimi), ve 458 yıl önce ile günümüz arasına tarihlenenler.
Ekip, 11.000 yıl önce adalardan birinin günümüzde var olmayan dört yılan ve beş kertenkele türüne ev sahipliği yaptığını belirtti. İkisi 2.000 yıl önce, ikisi de Avrupalılar geldikten sonra ortaya çıkan dört farklı kertenkele türü bu türlerin yerine geçti. Bu yeni türler büyük ihtimalle Karayiplerin farklı bölgelerinden geliyorlardı.
Bochaton ve ekibi yılanlar ile kertenkelelerin Guadeloupe’daki evrimsel tarihlerinin geçtiğimiz 40.000 yılını incelediler. En azından 13 sürüngen türü, Christopher Columbus’un 1493’teki gelişinden önce yaşamlarını sürdürüyorlardı. Binlerce yıl boyunca ne iklim değişikliği, ne de yerlilerin varlığı bu türler için hiçbir sorun teşkil etmemişti.
Ancak bu türlerin neredeyse yarısı Avrupalıların 350 yıllık yerleşimi sırasında yok oldu ve en az üç yılan türü ile beş kertenkele türünün soyu tükendi. Bazı adalar barındırdıkları kertenkele türlerinin yüzde 70 kadarını kaybettiler. Araştırmacılara göre kertenkeleler büyük ihtimalle Avrupalıların yanlarında getirdiği hayvanlara yem oldular ya da habitatları şeker çubuğu tarlası ve otlak olarak kullanıldığı için yok oldular. Yok olan türlerin yerini iguanalar ve yeni gelen beş kertenkele türü aldı. Bochaton aynı şeyin Karayiplerdeki diğer adalarda da gerçekleştiğini söylüyor.
Bahsi geçen araştırmaya katılmayan Washington Üniversitesi’nden evrimsel ekolojist Jonathan Losos, bu kayıpların ada ekosistemi için ne anlama geldiğini bilmediğimizi ancak bulguların rahatsız edici olduğunu belirtiyor. Losos, kendisi de dahil olmak üzere çoğu bilim insanının kariyerinin büyük bir kısmını günümüz Karayiplerinde yaşayan kertenkelelerin ekolojisi ile evrimi arasındaki etkileşimi araştırmakla geçirdiğini söylüyor. “Oradakiler sadece birkaç yüzyıldır orada,” diye açıklıyor. Bölgedeki hayvanların görece kısa tarihlerini göz önüne aldığımızda “oldukça yanlı bir bakış açığımız var.”
Sonuçlar ayrıca bilim insanları arasında giderek daha çok yaygınlaşan bir teoriyi de destekliyor. Bu teoriye göre eğer insanlar yerlilerin kullandığı sürdürülebilir pratiklerle toprağı işlemeye devam etseydi, biyoçeşitlilik de hayatta kalabilirdi. Ellis “[Bu bulgular] dünyanın farklı yerlerinde gördüğümüz bir hikâyeyi resmen destekliyor.” diyor.
Science Magazine. 19 Mayıs 2021.
Makale: Bochaton, C., Paradis, E., Bailon, S., Grouard, S., Ineich, I., Lenoble, A., … & Boivin, N. (2021). Large-scale reptile extinctions following European colonization of the Guadeloupe Islands. Science Advances, 7(21), eabg2111.
Yorumlar
Bu haberi paylaş:
664
Paylaşım
FacebookTwitterWhatsapp
TelegramTumblrLinkedinFlipboardReddit
Ege Üniversitesi İngilizce Mütercim ve Tercümanlık bölümü öğrencisi.	
Etiketlerbiyoçeşitlilikekosistemkarayiplerkertenkeleyılanyok oluş	
Bunlar da ilginizi çekebilir...
Hızlı Evrimleşen Türlerin Soy Tükenme Olasılığı Daha Yüksek
Dinozorları Yok Eden Asteroit, Modern Yılanlara Hayat Vermiş
Dinozorlar Yok Olduğunda Köpekbalığı Çeşitliliği Etkilenmedi
You must be logged in to post a comment	Login	
Son Haberler
Arkeofili | 28 Kasım 2021
Peru’da İplerle Bağlanmış En Az 800 Yıllık Mumya Keşfedildi
Erman Ertuğrul | 27 Kasım 2021
Neandertallerin Süt Dişleri Bizden Daha Hızlı Çıkmış Olabilir
Nihan Dilşad Dağtaş | 27 Kasım 2021
Kaçak Tarihi Eserleri Satmak için Offshore Hesaplar Kullanılmış
Elifnur Bingöl | 27 Kasım 2021
Avustralya’da Biçimlendirilmiş Nadir Kabuk Eserler Bulundu
Beste Kahveci | 26 Kasım 2021
‘Kara Prens’in Mezar Heykeli, Başarısızlığı Örtmek için Yapılmış
Türkiye
Erman Ertuğrul | 25 Kasım 2021
Magnesia Antik Kenti’nde Zeus Tapınağı Ortaya Çıkartıldı
Arkeofili | 23 Kasım 2021
Karabük’teki Antik Kentte 1.800 Yıllık Demir Maske Bulundu
Arkeofili | 22 Kasım 2021
İstanbul’un En Yaşlı Ağacı, Bizans Döneminden Beri Ayakta
Listeler
Arkeofili | 21 Kasım 2021
Quiz: Bu Yapılar Yaşayanlar için mi, Ölüler için mi İnşa Edildi?
İpek Kırömeroğlu | 6 Kasım 2021
Antik Roma’nın 8 Güçlü Kadın Figürü
Arkeofili | 31 Ekim 2021
2021 Ekim Ayının En Önemli 10 Arkeoloji Haberi
Arkeofili
Türkiye’den ve dünyadan güncel haberler, kapsamlı dosyalar, röportajlar ve listeler sunarak; arkeolojiyi, uzaktan ya da yakından ilgili insanlara anlatmak, sevdirmek ve Türkiye'de arkeoloji bilimi ile kültür varlıkları için farkındalık yaratmak üzere kurulmuş bir arkeoloji oluşumudur.