DUNE: ÇÖL GEZEGENİ 22 Ekim’de Türkçe Dublaj, Türkçe Altyazı, 2D, 3D ve IMAX 3D Seçenekleriyle Sinemalarda!
Tenet: Tersine Dünya
Little Women Film Eleştirisi
Jojo Rabbit Film Eleştirisi
Jojo Rabbit: Bir Çocuğun Gözünden…
Tüm Eleştiriler
Minör Temaslar
Animasyon
J’ai perdu mon corps(Bedenimi Kaybettim): Ben Buradayım!
Mistik Bir Animasyon: When Marnie Was There
World of Tomorrow
Gerçekliğe Bir Alternatif: Paprika
Yuri Norstein: Masallar ve Çocukluk Üzerine
Avrupa Sineması
Alev Almış Bir Genç Kızın Portresi: Sonlarca Kez Bakmak
Çifte Hayatlar: İki Yüzlülüğün Kabulü
Stalker: İnanç, fantezilerin oluşturduğu bir hayal mi?
Mutluluk Bir Düştür: Le Bonheur, Agnès Varda
Climax Üzerine – Gerçekliğin Mide Bulantısı
Bağımsız Sinema
Görülmüştür’ün vizyon takvimi devam ediyor
Foxtrot: Savaşın Getirip Götürdükleri Üzerine
Yüce Adalet (2016) The Whole Truth
Woody Allen’dan Şaheser: Café Society (2016)
Demolition (2016): Kendini Keşfetmek ve Kendini Gerçekleştirmek
Belgesel
Sezen Sokakta (2019): Sokakta Hayat Var
Bizim Korkunç Ülkemiz: Suriye’yi Cehenneme Çevirenlerin Öyküsü
Suriye Savaşı’nın Realist Yüzü: “Ruh İşgali”
Actress: Brandy Burre’nin Oyunculuğa Dönüşü
Motör: Kopya Kültürü ve Popüler Türk Sineması
Dünya Sineması
Boyalı Kuş: Çıldırışın Anaforunda
The Platform (2019): George Floyd Cinayeti ve Küreselleşen İnsan!
Kendine Ait Bir Film, The Farewell: Bir Gün Bir Kadın Çatıya Çıkmış…
Hüzün Arası: Bir Ayrılık
Certified Copy (2010): Kiarostami’nin Sanatta Orijinallik ve Aşka Dair Görüşleri
Hollywood
TENET 26 AĞUSTOS’ta Türkçe Altyazılı, Türkçe Dublaj ve IMAX® Seçenekleriyle Sinemalarda!
Jumanji: The Next Level 13 Aralık’ta Türkçe Dublaj, 3D ve IMAX 3D Seçenekleriyle Sinemalarda!
The Irishman’de İzleyeceğimiz Karakterleri Tanıyalım
Tanrım Beni Baştan Yaşat: Bir Zamanlar… Hollywood’da
Biz (Us) 2019: Bizim Büyük Tekinsizliğimiz
Türkiye Sineması
Görülmüştür’ün vizyon takvimi devam ediyor
Sinemanın İstanbul Hali
Muhafazakarlık ve Yıkıcılık Arasında Sinema: İstanbullu Metin Erksan
Müslüm: Anlatabildik Mi?
Korkuyorum Anne (2004): Erkekliğin Hüzünlü Bir Hikayesi
Avrupa Sineması
Alev Almış Bir Genç Kızın Portresi: Sonlarca Kez Bakmak
Çifte Hayatlar: İki Yüzlülüğün Kabulü
Stalker: İnanç, fantezilerin oluşturduğu bir hayal mi?
Mutluluk Bir Düştür: Le Bonheur, Agnès Varda
Climax Üzerine – Gerçekliğin Mide Bulantısı
Analiz
Nasipse Adayız: Ya Kazanmak İstemiyorlarsa?
J’ai perdu mon corps(Bedenimi Kaybettim): Ben Buradayım!
Cehennem Başkalarıdır ve Belki Cennet de: Marriage Story
Kendine Ait Bir Film, The Farewell: Bir Gün Bir Kadın Çatıya Çıkmış…
Mutluluk Bir Düştür: Le Bonheur, Agnès Varda
Haberler
Gezici Festival’in Sinop ve Kastamonu Programı Açıklandı!
İşaret Dilini ‘İşaret Eden’ Fikirle Marvel Studios’tan ETERNALS Özel Gösterimi Gerçekleşti!
Altın Portakal’da Uluslararası Uzun Metraj Film Yarışması’nda Heyecan Başladı!
“Stiletto” ilk kez Londra ve Antalya film festivallerinde!
58. Antalya Altın Portakal Film Festivali Ulusal Yarışma Filmleri Belli Oldu!
Dosyalar
The Irishman’de İzleyeceğimiz Karakterleri Tanıyalım
Sinemanın İstanbul Hali
Usta Yönetmenlerden Diziler
Vertigo ve Psycho Ekseninde Alfred Hitchcock Sinemasında Nekrofili
Ağlanacak Haline Gülenlerin Ülkesi
Yönetmenler
Park Chan-Wook: Oldboy ve Sympathy for Mr. Vengeance Üzerine
Zannettiğimiz Zaman: Kar Wai Wong
Iñárritu ve İlham Kaynağı “Yol”
Jodaeiye Nader az Simin ve Darbareye Elly Üzerinden Farhadi’nin Suç Sineması
Vertigo ve Psycho Ekseninde Alfred Hitchcock Sinemasında Nekrofili
Ödüller
Sinema Yazarları Derneği (SİYAD) Ödülleri Sahiplerini Buldu
2017 Oscar Ödülleri
74. Altın Küre Ödülleri Listesi
Ulusal Film Eleştirmenleri Derneği 2016’ın En İyilerini Seçti
2016 BAFTA Ödülleri Adayları
Film Festivalleri
Ankara Film Festivali Ulusal Yarışma Filmleri Belli Oldu!
9. Boğaziçi Film Festivali Ulusal Yarışma Filmleri Belli Oldu!
Adana Altın Koza Film Festivali Kapsamında “Gondol’da Film Gösterimleri”, 14 – 20 Eylül’de Açık Havada Sinema Keyfi Sunuyor!
31. Ankara Film Festivali’nin Ödülleri Belli Oldu!
Ankara’da festival heyecanı Perşembe günü başlıyor!
34. İstanbul Film Festivali
Yazılmamış Hikayeler, Çekilmemiş Filmler: Cafer Penahi’den Taksi
Yeni Nesil Madam Bovary: Gemma Bovery
Phoenix (Yüzündeki Sır)
34. İstanbul Film Festivali’nde Yarışmalar İptal Edildi
Kurallar Altında Ezilmek: These Are The Rules
33. İstanbul Film Festivali
Gittiler ‘Sair ve Meçhul’ (2014)
Sesime Gel (2014) Were Dengê Min
Metaforik, Çarpıcı Bir Film: Asasız Musa
Ben O Değilim (2014)
Les garçons et Guillaume, à table! (2013) Ben, Kendim ve Annem
!f İstanbul
Gay Chorus Deep South
El Futuro Perfecto (Miş’li Gelecek Zaman)
!f İstanbul 2017 Bağımsız Filmler Festivali Ödülleri
!f 2016’dan: Þrestir (Serçeler)
!f 2016’dan: Love 3D
Filmekimi 2013
Only Lovers Left Alive (2013) Sadece Aşıklar Hayatta Kalır
The Broken Circle Breakdown (2012) Kırık Çember
Inside Llewyn Davis (2013) Sen Şarkılarını Söyle
Gloria
Jeune & Jolie (2013) Genç ve Güzel
Tartışma
Bir Organize Çöküş Hikayesi!
Knight of Cups’ı Gerçekten Anladık mı?
“Zamanımızda Barış”: Yapay Zeka Filmleri için Prolegomena
Bütün O Jazz: Whiplash’de İktidar ve Faşizm
Toplumsal Bir Gereklilik Olarak Katil, Kurban ve İdam: Dead Man Walking
Deneme & Makale
Muhafazakarlık ve Yıkıcılık Arasında Sinema: İstanbullu Metin Erksan
Sorun Birlikteliğinden Söylem Birlikteliğine: Fransa’da Tarih ve Sinema
Sevmek Zamanı Üzerine
Arrival ve Interstellar Ekseninde Bilimkurgu Janrı ve Zaman
Sergio Leone’nin Bir Zamanlar Üçlemesi: Giriş
Etkinlikler
Safdie Kardeşler’den Uncut Gems İKSV Galalarında!
7. Boğaziçi Film Festivali’nde bugün neler olacak?
7. Boğaziçi Film Festivali’nin Etkinlikleri Heyecan Verici!
Kim-Ki Duk ve Brillante Mendoza İstanbul’a Geliyor – Uluslararası Boğaziçi Film Festivali
Ali Şimşek ile Film Analizleri Akademi Nar’da
Gelecek Program
Tüm Zamanların En Uzun Filmi Ambiancé Yolda
Kubrick’in Senaryosunu Yazdığı The Downslope Geliyor!
Mecid Mecidi’den Hz. Muhammed Üçlemesi
Bizim Ev (Full House) Orijinal Kadrosuyla Geri Dönüyor!
Lezbiyen Sinemasına Yeni Soluk: The Duke of Burgundy
Özel Haberler
Gezici Festival’in Sinop ve Kastamonu Programı Açıklandı!
İşaret Dilini ‘İşaret Eden’ Fikirle Marvel Studios’tan ETERNALS Özel Gösterimi Gerçekleşti!
Altın Portakal’da Uluslararası Uzun Metraj Film Yarışması’nda Heyecan Başladı!
“Stiletto” ilk kez Londra ve Antalya film festivallerinde!
58. Antalya Altın Portakal Film Festivali Ulusal Yarışma Filmleri Belli Oldu!
Soundtrack
Inherent Vice Soundtrack
Mommy Soundtrack
45. Yılında Bir Kült: “2001: A Space Odyssey”
Whiplash Soundtrack
Godzilla Soundtrack
Röportaj
Kayseri Film Festivali ve Aidiyet Krizi
Görülmüştür üzerine filmin senaristi ve yönetmeni Serhat Karaaslan ile bir röportaj
Ertem Eğilmez’in torunu Arzu Çevikalp ile bir söyleşi
Vuslat Saraçoğlu İle Borç Filmi, İyilik Kavramı ve Sinemada Kadın Üzerine Bir Söyleşi
Uçurtmayı Vurmasınlar’ın Barış’ı, Kader’in Zagor’u Ozan Bilen ile Sinema Üzerine Bir Röportaj
Avrupa Sineması
Az Bilinen Bir Başyapıt: Série noire (1979)
Yayın tarihi:
4 sene önce
-
11 Ekim 2017
Yazar:
Konuk Yazar
Share
Tweet
Ya da Muhteşem Kaybeden Frank Poupart’ın Acıklı Hikâyesi
Ahmet Ümit, Raymond Chandler’ın série noire örneği olan kitabı Yüksek Pencere’den bahsederken şöyle diyor: “Para, para, her zaman para… Evet, çoğu cinayetin altında yatan neden genellikle paradır. Tabii bir de kadınlar… Daha doğrusu aşk… Öldürmemizin, kıskançlığımızın, kötülük yapmamızın, içimizdeki şiddeti dışa vurmamızın kaynağı. İnsanlığın tarihi, paraya ve aşka ulaşmak için yaptığımız alçaklıkların tarihidir.” İşte, Alain Corneau’nun 1979 yılında çektiği Série noire da Frank’in para, aşk ve acınası hayatını değiştirmek için yaptığı alçaklıkların kasvetli bir portresi. Değeri pek bilinmemiş bir kara film.
Film, serie noire yazarlarından Jim Thompson’ın A Hell of a Woman adlı eserinden uyarlama. Uyarlayan isim de yazar Georges Perec. Perec hem senaryoyu hem de diyalogları kendisi yazmış. Filmdeki diyaloglar en az atmosfer kadar etkileyici. Aslında filme ilgi duymayı sağlayacak ilk bilgi, senaryosunu Perec’in yazmış olması olabilir. Film bittiğinde ise izleyiciyi en çok etkileyen şey ise muhteşem atmosfer ve Patrick Dewaere’ın mükemmel oyunculuğu.
Frank Poupart, Paris’in varoş bir semtinde pazarlamacılık yapan, şizofreni belirtileri gösteren sıradışı bir adam. Çekilmez ve karısının nefret ettiği biri. Attığı her adımı cehenneme doğru inen merdivenlere atıyor. Bir gün gittiği bir “kapı”da, yaşlı bir kadın ondan robdöşambr istiyor. “Bekleyin, ben ücreti getireyim,” diye içeri gidiyor ve kapıda 17 yaşındaki yeğeni Mona beliriyor. İçeri çağırıyor Frank’i Mona ve soyunarak adamın üzerine atlıyor. Frank ve seyirci, alçak yaşlı kadının Mona’yı mahalledeki erkeklere, belirli bir iş ya da ücret karşılığında sattığını öğreniyor. Frank, Mona’ya dokunmuyor, geri geleceğine ve onu kurtaracağına söz veriyor, ardından da alelacele evden kaçıyor. Mona’yla tanıştığı zaman tüm hayatı değişen Frank, kendini birtakım suç dizisinin içinde buluyor. Olaylar gelişiyor…
Filmin en ağır basan yanı sert realizmi. Gerçekdışı olanın sınırından geçmeyen olaylar ve durumlardan oluşuyor tamamıyla. İzleyiciyi en çok etkileyen yanı da bu belki. Bu kadar dramatik, acınası bir hayatı bu derecede kurgu hissiyatından uzak tutarak anlatan Corneau, izleyicinin adeta içini karartıyor. Öyle ki filmdeki müzikler bile sadece radyodan duyuluyor; kurgu aşamasında herhangi bir ses eklenmiş değil. Karakterler tartışma sahnelerinde birbirlerine bağırmayı neredeyse gerçekten yoruldukları zaman, nefes nefese kesiyorlar. Filmin bir sahnesinde Frank arabanın ısıtıcısını kapatarak Mona’yla konuşmaya başlıyor ve o an arabada geçen tüm sahnelerde arkadaki minik uğultunun ısıtıcıdan geldiğini fark ediyor izleyici. “İyi ki kapattı şu ısıtıcıyı Frank,” diye düşünüyor. “Artık onları daha iyi duyabiliyorum,” diyor. Böyle şeyler…
Mekân, kesinlikle filmin en önemli karakterlerinden birisi. Gündüz her daim kapalı, gece ise sokak lambalarının pek aydınlatmadığı karanlık havasıyla, çorak toprakları, asfaltları, çoğunlukla boş ve sessiz sokaklarıyla terk edilmiş bir bölge gibi. Fakat hayatın devam ettiği bir bölge. Sanki insanların tüm işlerini evden hallettiği ve sokağa hiç çıkmadığı bir yer. Frank sokakta hoyratça araba kullanıyor, sokakta bağıra bağıra dolaşıyor, sokakta suç işleniyor ama etrafta kimse yok. Fakat, bir şekilde, bu karanlık ve eşsiz karakterler evlerindeyken, iş yerlerindeyken hep olanlardan haberdar oluyor.
Patrick Dewaere’ın oyunculuğu, üstüne tekrar tekrar konuşulduğu gibi, filmin en başarılı kısmı. Sesini, vücudunu ve gözlerini çok iyi kullanıyor. Vücut derken bedenin yalnızca büst kısmını değil, gövdeden altını da çok doğru kullanan bir oyuncu Dewaere. Fransızlar Dewaere için erken yaştaki ölümü olmasa günümüzde hâlâ Fransa’nın en iyi aktörü olarak anılacağını söylüyorlar. Şu an ise sinemaya ilgi duyan insanların aşina olduğu bir isim sadece.
Film sona erdikten sonra dahi kasveti peşinizi bırakmıyor. Mükemmel oyunculuğuyla filmi alıp götüren Patrick Dewaere, filmden üç yıl sonra otuz beş yaşındayken kendini vurarak intihar ediyor. Çevresindekilerin söylediğine göre, ’da canlandırdığı karakterden sonra depresyon belirtileri görülmüş kendisinde. Dewaere’ın rol aldığı son film Paradis pour tous. Ve o filmin sonunda da tıpkı gerçek hayattaki gibi kendisini vurarak intihar ettiği bir sahne bulunuyor. Mona’yı canlandıran Marie Trintignant da 2003 yılında Noir Désir grubunun solisti tarafından bir otel odasında dövülerek öldürülüyor. Film bu yüzden, bir klişe örneği olarak, “lanetli” olarak da anılıyor.
Sonuç olarak, Georges Perec’in müthiş diyalogları, eşsiz oyunculuklar ve insanı derinden etkileyen yapısıyla Série noire, şu anki bilinirliğinden daha fazlasını hak eden bir başyapıt.
Kaynakça:
1) Vincent Canby, Serie Noire: French Version of American Yarn, NY Times, 1982
2) Öktem Başol, Senaryo Kitabı, İthaki Yayınları, 2017
Ömer Ezer
ilgili yazılar
Yakında!
Tarkovsky’nin Aynasındaki Şiir: Zerkalo (1975)
Kaçırmayın!
Cinema Paradiso: İtalyan ve Dünya Sinemasına Etkileri
Okumaya Devam Edin
Beğenebilirsiniz
Avrupa Sineması
Alev Almış Bir Genç Kızın Portresi: Sonlarca Kez Bakmak
Yayın tarihi:
2 sene önce
-
14 Ekim 2019
Yazar:
İrem Turhan
Cannes Film Festivali’nden “en iyi senaryo” ödülüyle dönen Portrait de la jeune fille en feu, seyirci nezdinde Filmekimi programının en merakla beklenen yapımlarından oldu.
Eril hakimiyetin ağırlığındaki son dönem sinemasında böylesine “kadın” odaklı ve kadın elinden çıkmış işlere tanıklık etmek büyük bir keyif. Filmin yönetmeni ve aynı zamanda senaristi Céline Sciamma, hikaye genişledikçe bir mit ile arka plan oluşturduğu şahane bir resim hayal etmiş. Ressam Marianne(Noémie Merlant) gibi bizi olduğumuz yerde tutmak gayesiyle eserini zaman zaman bulanıklaştırmış ve seyirciyi noktaları, bakışları ve sözleri birleştirerek neticeye hazırlamaya itmiş. Sahneler ilerledikçe gerçekten iyi bir hikayeyi izlediğimizi hissediyoruz fakat başyapıt gibi uzun boylu laflar etmekten imtina etmek lazım.
Senaryo başarısıyla ödül almış bir yapımı, hikayesi özelinde irdelemek yanlış olmaz. Senaryo yazımı için tavsiye veren pek çok kitapta kerteriz alındığı üzere, çıkış noktasına indirgeyerek filmi özetlemek gerekir. 18.yy sonlarında bir ressam(Marianne), genç bir kadının evliliğiyle nihayetlenecek portresini yapması için işe alınır. Genç kadın Héloise(Adéle Haenel), daha önce işe alınan ressama poz vermeyi reddetmiştir. Hiç tanımadığı bir adamla evlenmek istememesi hasebiyle bu durumdan kaçınan genç bir kadın ve resimlerini babasının adıyla imzalamak zorunda hisseden ressam Marianne… Kontesin(Valeria Golino) ricası üzerine Héloise ile yürüyüşler yaparak onu gözlemlemeye çalışan Marianne, bu yolla onun portresini yapmaya çalışır. İlerleyen sekanslarla beraber gizemli bir hal alan, ayrıldığı tarikatın kıyafetleriyle gezen Héloise’in varlığı özgürlüğe kavuştuğu ilk anda seyirciye de belirginleşiyor. Bu noktada filmin yapıtaşlarından birini çok çabuk kaybediyoruz. Poz vermekten kaçınan ve haliyle yarım bırakılmış tablodaki yüzü seyircide merak unsurunu tetikleyen genç kızın sureti, kameraya çok çabuk sunuyor kendini. Başyapıt nişanından burada uzaklaşmaya başlıyoruz. Bununla beraber, yaşadıkları dönemin olağan hayatını ve değer yargılarını ifadesel ve sözsel olarak ima etse de dönem ruhuna hakim olmamıza dayanak sağlayacak keskin çizgiler aktarmada eksik kalıyor. Dönemin imajına sırtını dayayan filmlerde rast geldiğimiz en sağlam sütunlardan biri olan müzik arka planı son derece silik ve eksik kalmaktan kurtulamıyor. Filme dair zihnimizde yer edecek en heybetli sahneler müzik arka planıyla sunulurken genele bakıldığında 18.yy sonlarında canlanan bir hikayede melodilerin yoksunluğu ve hatta kısırlığı duygularımızı ön plana koymamıza mani oluyor. Tüm bu olumsuzluklar filmi parçalara ayırmak zorunda bırakıyor. Başlangıçta yakalanan ivme, orta sekanslara doğru düşmekle beraber müzikle iç içe olduğumuz ve “alev aldığımız” sahneler sayesinde tekrar yükselmeye başlıyor. Bu noktada sinema tarihinin en yalın ve sert kürtaj sahnelerinden biriyle karşılaşıyoruz. Evin hizmetçisi Sophie(Luana Bajrami), vazgeçtiğinin gözlerine baktırılarak bizim de dikkatle izlememizi talep ediyor adeta. Başından itibaren bakışlara bu denli kıymet yükleyen hikayenin, efsanevi bir bakışma anına atıfta bulunarak biçimlendirilmesi ise büyüleyici oldu.
Orpheus mitini önce Héloise’in ağzından dinlediğimizde Marianne, Orpheus’un seçimine farklı bir yol sunuyor.
Aşık olmaktan ziyade şair olmayı seçmek
Mit, Marianne’in gözünden anlamlandığı anda bu cümleyi duyuyoruz ama bunun ardından yönetmen de kendi bakışını sunuyor. Mite Orpheus’un gözünden bakmayı bırakıp Eurydice’i seçimi yönlendiren itki konumuna sokuyor. Mite göre; Eurydice ve Orpheus’nin düğününde yılan tarafından ısırılan Eurydice ölür. Orpheus lirini eline alır ve ezgileri eşliğinde ölüler diyarına gider. Hades dahi onun müziğinden etkilenir ve Eurydice’in Orpheus’nin arkasından yürümesine izin verir; tek şartı ise arkasına bakmamasıdır. Şüpheyle yoluna devam eden ve kandırılmaktan korkan Orpheus, dayanamaz ve arkasına bakar. Eurydice anında yok olur.
Filmde ise Marianne ve Héloise aşklarını anıya dönüştürmeye mecbur birer hayatın kahramanlarıdır. Héloise, 28 dikişli sayfayla tutunur anısına; Marianne ise sonlarca kez bakarak. Aşık olamayacakları için şair olmaya mecbur kalan karakterlerimizle Héloise’in ablasının uçurumdan atlayarak gerçekleştirdiği intihar, bu kez ifadelere indirilir ve yine kimse bağırmaz.
Olanlar mıdır ölüme iten yoksa olmayanlar mı?
Miti arkasına alarak, anısı sürekli yanıp tutuşacak ama varlığı son bakışla sönecek iki ölü aşık yaratıyor hikaye. Bu ölüler ki anıları birbirlerinde yaşayacak ve fakat bir daha asla yaşanmayacak. Héloise’in gözyaşlarıyla beraber “kalbinden ateş almaya başlayan portre” tamamen tutuşuyor. Vivaldi’nin Dört Mevsim konçertosundan “Yaz” kısmı ile uzaklaşırken hikaye, yeniden bütün bir filmi müzikal olarak özetliyor. Güneşin sıcağıyla yanarken insanlar ve bütün canlılar rüzgarla beraber fırtına da yaklaşır. Son kısımda fırtına kükrer ve son sürat yağmur başlar.
Hikayenin düğüm bölümünde seyirciyi zaman zaman kurak bıraksa da bilhassa son yarım saatini dikkate alırsak gittikçe yeşillenen bir yapım. Özgür bir kadının erkekleri resmetmeden yarattığı dünyada, çok heybetli bir bitirişle bütün bir dünyayı anlatıyor. Böylelikle olanın anısına, olmayanın da acısına bir ağıt yakıyor.
Okumaya Devam Edin
Avrupa Sineması
Çifte Hayatlar: İki Yüzlülüğün Kabulü
Yayın tarihi:
2 sene önce
-
13 Eylül 2019
Yazar:
İrem Turhan
Bünyesinde çok tanıdık simaları barındıran Doubles vies (Çifte Hayatlar) filmini kabaca anlatmak gerekirse günümüz dünyasına hakim olan sosyal medya hakimiyetinin ve basılı yayıncılığın geçirmek zorunda kaldığı evrime odaklanılıyor diyebiliriz. Kadrosunda Fransız sineması denilince akla gelen Juliette Binoche ve Guillaume Canet gibi iki bilindik ismi barındırmakla birlikte yeni yeni ün kazanan Vincent Macaigne kadroda yer alıyor. Senaristliğini ve yönetmenliğini, Clouds of Sils Maria(2014) ve Personal Shopper(2016) gibi yapımlardan aşina olacağımız Olivier Assayas üstleniyor.
Alain(Guillaume Canet), bir yayınevi yöneticisidir. Léonard(Vincent Macaigne) ile uzun yıllara dayanan bir iş ilişkileri vardır ve onun kitaplarının da yayıncısıdır. Filmde tartışmaya açılan konu, seyirciye çift yönlü bir bakış açısıyla hiç gecikmeden veriliyor. Değişimin süregeldiği yayıncılık sektöründe, artık basılı yayınlar sesli kitapların, blogların ve hatta sosyal medya ağlarının içine girmiştir. Alain bu noktada nerede duracağına karar veremeyen bir karakter haline dönüşür fakat eşi Selena(Juliette Binoche), bu değişime direnmeye çalışan ve hatta küçük cihazlar içinden kitap okumanın saçmalığından bahsederek eski usullere bağlılığını koruyan biridir. Selena, polisiye bir dizide “kriz yönetimi uzmanını” canlandırmaktadır. Pek çok kez kendisine oynadığı polis karakteri sorulduğunda polisi oynamadığının altını çizer ki oynamayı bırakana kadar. Diziden ayrılmaya karar verince “sadece polistim” demekle yetinmeye başlar. Filmin odak noktasını göründüğünden çok da uzağa götürmeden dijital dünya düzenine evrilme ve endüstriyel edebiyata bir eleştiri olarak irdelemek mümkün fakat bundan daha fazlası mevcut.
Karakterlerin hepsi orta yaşlarında ve hem iş dünyasında hem de aile içlerinde düzenlerini ve rutinlerini oturtmuş insanlardır. Bu noktada filmin adıyla da bağlantı kurduğumuzda hepsinin çifte hayatlarına şahit olmak kaçınılmazdır. Alain eşini, yayınevini dijital sektöre adapte etmek için işe aldığı Laure(Christa Theret) ile aldatmaktadır. Üstelik Selena bu durumun farkındadır fakat bunu bilmek artık hayatlarında bir şey değiştirmez. Bu “ikiyüzlü” yaşamın kabulünü kendi içinde yapmıştır. Aynı şekilde Selena’nın da yazar Léonard ile bir birlikteliği vardır. Açıkça belli etmese de Alain’in de bu durumun farkında olduğunu hissetmemek işten bile değildir. Léonard ise eşiyle çok farklı tarzlara sahip olduklarının farkındadır ve ona Selena’dan bahseder. Bu itiraf da umduğumuz kadar yüksek bir tepki almaz. Filmin içinde birçok çarpık ilişki karşımıza çıksa da hiçbirisi yüksek frekanslarda bir tepki görmez. Tam burada günümüz ilişkileri ve dijital dünya ile bir bağlantı kurmak mümkündür.
Sosyal medyanın, hayatımızın genel rutini içine dahil olmasıyla beraber herkesin her durum için sesini duyurması fırsatı doğmuş olurken amiyane tabirle herkes de her işe burnunu sokmuş oluyor. Bireylerin kendilerini ifade etmelerinin, siyasi meselelere dair öz fikirlerini zaman zaman pervasızca dile getirmelerinin de kapısı açılıyor. Filmin içinde tıpkı bunun benzeri bir siyasi tartışma realiteye yansıdığında karşılıklı rahatsızlıklar ortaya çıkıyor. Şu bağlantıyı kurmak mümkün ki, edebiyatla beraber insan ilişkileri de endüstriyelleşiyor. Selena gibi, eski usullere bağlı kalmaya çalışan bir karakter dahi bu aldatmacadan payını alıyor ve buna pay veriyorken yeni dünyanın iki yüzlülüğünü son derece de normal karşılıyor. Léonard ise kişisel ilişkilerini tüm detaylarıyla kitaplarına aktarmaktan çekinmeyen ve hayatlarını şeffaflaştırdığı kişilere karşı suçluluk hissetmediği ikiyüzlülüğüyle barışık bir karakter olarak karşımıza çıkıyor.
Aslında odaklanmamız gereken nokta şu ki, bahsi geçen dijital evrimin doğruluğu ve eski usullerle olan bağı sağlam tutmak sorunsalından ziyade bu değişimin reel dünyada yarattığı etkileri incelemek gerekiyor. Tıpkı Léonard’ın kitabının görece kolay okunan bir kitaplar yazan bir başka yazarın eserinden daha az satmasındaki ana sebebin basitliğini ele almak gerekiyor. Alain aradaki tek farkın fiyat olduğunu belirtiyor. Edebi alandaki tercihler de artık maddeselleşmiş oluyor. Evrilen sisteme ayak uydurmalı mıyız, sunduğu kolaylıklar yanında bizden neleri götürür gibi sorulardan ziyade bu değişimlerin insan hayatı eksenindeki sapmaları ne kadar etkilediğini görüyoruz. Filmin sonuna doğru, basılı yayın satışlarının iyiye gitmesinden bahsedilirken bunun bir öngörü ya da temenniden ziyade insan hayatına olan yansımasına bir temel koyduğu aşikardır. Yukarıda da bahsettiğim aldatma, dijital dünyanın insana sunduğu bir fırsattır. Bu dünya içerisinde de herkesin ikinci bir yaşamı başlar. Toplum zaten bu olagelen duruma uyum sağlamışsa ikinci bir gerçeklikle buluşmuş oluruz. Dijital dünya, kişinin kendini sunması için ikinci bir gerçeklik sağlar. Blog sayfasını günde kaç kişinin ziyaret ettiği ya da Twitter’da kaç takipçin olduğu da bu durumun endüstriyel yansımasıdır. Doubles vies, bu bütün değişimlerin doğru veya yanlışlığından ziyade gündelik hayata adaptasyonuyla değişen bireyleri mercek altına alıyor.
Bu bağlamda sunduğu yaklaşımı dikkate değer bulsam da bunu aktarmada diyaloglarla kurduğu düzenin yeterli gelmediği pek çok sahneye şahit oluyoruz. Paralel bir değişimi gözler önüne sererken diyaloglara tutunması mantıklı olsa da bu akışın çoğu zaman yetersiz kalması seyirciyi filmin fikrini aramaya zorluyor. İrdelediği konu gereği daha sağlam açıklamalarla izleyiciyi bir ikirciğe sürüklemesi ve savları üzerinde düşünmeye itmesi beklenirken bu noktada eksik kalıyor.
Okumaya Devam Edin
Avrupa Sineması
Stalker: İnanç, fantezilerin oluşturduğu bir hayal mi?
Yayın tarihi:
2 sene önce
-
17 Haziran 2019
Yazar:
Yaşam Kaya
Neye, neden, ne kadar inanabiliriz? Eğer cennet sonsuz haz veren bir mekan ise, bize cenneti övenler neden oraya bir an önce gitmek istemezler? İnandıklarımızı niçin sorgulamadan kabul etmek zorundayız? İnanmadan yaşamak ne derece mümkündür? İnanç insan tarafından yazılan yazılar bütünü mü? Peki inandıklarımızın tamamı bir hayalin içinde mi ilerliyor? Tarkosvki’nin 1979 yılında Sovyetler Birliği ve Batı Almanya işbirliği içinde çektiği dünya sinema tarihine kazınan başyapıtı Stalker, yazının girişinde sorduğum soruları kendi içinde eriterek Platon’un ‘İdealar Dünyası’ felsefesini inanılmaz bakış açılarıyla beynimize kazıyor. Sonsuz mutluluğun peşinde koşturan insanların zavallı yanlarını açığa çıkaran yapıt, ‘şükür etmek’ kavramının dini boyutta analizlerini çarpıcı karelerle irdelemiş ve kendi cennetini arayan insanların duygusal çırpınışlarını kusursuz algıyla izleyene sunmuş.
Stalker, ‘Bölge‘ adlı alana gitmeleri için insanlara rehberlik eden bir adamla, yanındaki iki kişinin öyküsü. Filmin bir diğer adı ‘İz Sürücü’ ayrıca. Bölge nedir peki? İnsanları sonsuz mutluluk vaadiyle gittikleri, tüm sıkıntılarından, kötülüklerden kurtuldukları yer. Dünya dışı canlıların bu yasak alanı yarattığı söyleniyor, bazıları ise bölgeyi bir göktaşının dünyaya çarparak oluşturduğunu düşünüyor. ‘İz Sürücü’ olarak bilinen rehber yanındaki Yazar ve Profesör’ü alıp askerlerin koruduğu alandan gizlice geçerek ‘bölge’ye ulaşma derdinde. Profesör ve yazar yola çıktıkları bu uğraşta yaşamlarının tamamını analiz edip sürekli felsefi sohbetlere girişirken, hayatın bilimsel yönlerini acımasızca eleştirip, yok etmek peşinde. İz sürücü insanları bölgeye götürüp yaşamının tamamını oradaki sonsuz hazza bağlamış. Maymun diye adlandırdığı iki ayağı olmayan kızı ve bu kız çocuğunun dünyaya gelmesinde kendilerini Tanrı’ nın lanetlediğini düşünen bir eş İz Sürücü’ nün yollarını gözlüyor devamlı. Bölgeye giden üç insanın, yaşadıkları dünyada derin çıkmazları var ve tek bel bağladıkları nokta ise bu alan. Çünkü o yerde sonsuz mutluluk, haz ve rahatlık var. Oraya dünyevi şeyler sokamazsınız, o zaman sizi bölge cezalandırır. Bölgede yaşadığınız tüm olayların artık dünyayla bir bağı kalmamıştır.
Tarkosvki’ nin filminde Platon felsefesinden başlayarak günümüz dini olgularının yapısına; Sovyet sistemi içindeki insanların arada derede kalmış dünyevi zevklerine dek tüm düşünceler kıyasıya eleştirilmiş. İz Sürücü denilen karakterin insanları götürdükten sonra eve döndüğünde ‘kimse oraya inanmıyor’ diye ağlayışı, tek tanrılı dinlerin dünya üzerindeki insanlar tarafından yavaş yavaş terk edildiğini resmediyor. Zaten İz Sürücü kavramı bir metafor. Alt metinde dini olguları yaymakla görevli rahip kavramını açıkça gördüğümüz bu karakter, acılarını tamamen silmek adına bölgeyi kendisine çıkış olarak seçmiş, ama gerçeğin peşinde değil, aslında inanç olarak hayalin peşinde İz Sürücü olmaktan öteye geçememiş. Felsefe, bilim ve din… Üç olgunun metaforik yansımalarından çıkan tartışmalar, anlatılar sonunda yine dünyaya dönen üç insanın çaresizliği ile son buluyor. Sözümona Soyvet tarzı yaşam bütünselliğinde; inançtan, hislerden, duygusallıktan uzaklaşmış, kendilerini yıllarca makine gibi gören insanların hezeyanları, yine dünyanın gerçekliliği içinde suratlarına tokat gibi iniyor. Yaşadıkları dünya dışında gidebilecekleri başka bir ‘bölge’ yok. Kapitalist dini arayışların beyhude serzeniş olduğunu anlayan üç karakter, filmi izleyenlere açık mesaj veriyor; yok başka bir cehennem bu dünyada yaşıyoruz çaresiz!
Filmin kahverengi yapısı, silik görüntülerin beyinde işlenmiş ham hali anlamında kullanılmış. ‘Bölge’ye gelindiğinde oluşan renk ahengi daha sonra ‘sonsuz mutluluk’ kavramının olmayışıyla yeniden renksiz bütüne kayıp, hayallerin gerçekle bütünleşmediği algısını bizlere veriyor. Tarkosvki yarattığı sinematografi ile akıllara durgunluk verecek görüntüleri yakalayıp, aslında yaşadığımız pisliğin içinde inancın yine insanın kendi beyninde olgunlaşan bir yalan olduğuna kanaat getirmiş. İnsanın kendi tanrısı olduğunu, sonsuz mutluluk vaadiyle dini anlamda akılları karıştırılan rahiplerin çaresizliği bir sömürü olarak kullandıklarını anlatmış usta yönetmen.
Film vurucu biçimde insanların bir tanrıya, inanca ihtiyacı olup olmadığını sorguluyor. Tarkovski üç ayrı bakış açısından sorgusunu gerçekleştirip sonucu ise bizlere bırakmadan son sahnede suratımıza tokadı indirmiş. İnsanoğlunun hangi boyutta evreni algıladığını anlamak adına Stalker mutlaka ama mutlaka izlenmeli!
yasam.kaya@gmail.com
Okumaya Devam Edin
Facebook Sayfamızı Beğenin
Twitter’dan takip edin!
Tweets by @sinematopya
Kaynak göstermeden alıntı yapılamaz. Tüm hakları saklıdır, https://sinematopya.com , 2019.
Trending
Dosyalar7 sene önce
En İyi 10 Lezbiyen Filmi
Analiz3 sene önce
Korkuyorum Anne (2004): Erkekliğin Hüzünlü Bir Hikayesi
Analiz1 sene önce
Nasipse Adayız: Ya Kazanmak İstemiyorlarsa?
Film Festivalleri1 sene önce
Dünya Sinemasından Ödüllü Filmler İlk Kez Ankara’da!
Dosyalar7 sene önce
Bastırılmış Cinsellik Üzerine En İyi 20 Film
Film Festivalleri1 sene önce
Adana Altın Koza Film Festivali Kapsamında “Gondol’da Film Gösterimleri”, 14 – 20 Eylül’de Açık Havada Sinema Keyfi Sunuyor!