İran’ın ceza sicili, 2000’li yıllarla sınırlı değil. 1970’lerin sonlarında ABD’den ilk ekonomik yaptırımını yiyen ülke, sonrasında da bolca ceza ala ala bugünlere geldi. Dolayısıyla hafta sonuna “yaptırımsız ilk sabah” başlıklarıyla uyanan ülkedeki sevincin arkasında, yılların birikmiş sıkıntısı var.
ÖDEVİNİ YAPMIŞ
Malumunuz, geçtiğimiz Temmuz Viyana’da imzalanan nükleer anlaşma sonrasında dünya, bu yılın başlarında hayata geçecek uygulama gününü beklemekteydi. Ve söz konusu ara dönemde ev ödevlerini başarıyla tamamladığı anlaşılan İran’a, geride bıraktığımız hafta sonu, beklediği güzel havadis verildi. Üzerindeki yaptırımların önemli bölümü kalkmaya başlayan İran için, böylece yepyeni bir sayfa açılmış oldu.
Nükleer anlaşmanın İran ekonomisine etkilerini ve petrol bağlantısını Temmuz ayında kaleme aldığım “Atomla Uğraşma, Petrol Senin Olsun” başlıklı yazımla çerçevelemiştim. Şimdi uygulama gününün adlı adınca başlamış olmasıyla birlikte, İran’ı ve dünyayı yakın dönemde bekleyenlere bir göz atmak yerinde olacak. ABD, AB ve BM tarafından dayatılan yaptırımların önemli bölümünden kurtulacak olan İran’ı neler bekliyor, şöyle bir maddeleyelim.
İRAN’I NE BEKLİYOR?
Bu doğrultuda listelenecek bayağı bir madde var ancak ülke ekonomisi için en hissedilir etkilerin nereden geleceğine odaklanmayı tercih edersek, aşağıdaki maddelerin dikkat çektiğini söylemek mümkün:
1- İran’ın, nükleer içerikli yaptırımlardaki finans, bankacılık, sigortacılık kısıtlamalarından nefes alması, hiç şüphesiz uluslararası işlemlerinin ve ticaretinin önünü açacak. İhracatta yaşanması beklenen canlanmanın yanı sıra; İran için ithalat engellerinden kurtulmak da, otomotiv, inşaat ve ecza gibi sektörlerde yeniden kıpırdanma anlamına gelecek.
2-İhracat bağlamında; İran petrolü, doğalgazı ve türev ürünlerinin alımı, satımı ve transferine dair yasaklardaki kırılmalar sayesinde, enerji en etkili dinamik olacak. Bununla birlikte, petrol fiyatlarındaki düşük seyir, İran sahalarındaki altyapı eksiklikleri ve küresel Pazar rekabeti ise, hikâyenin mücadele gerektiren kısımlarını yazacak.
3- Ülkenin yurtdışında bulunan tahmini 107 milyar dolar tutarındaki dondurulmuş varlığının bir bölümünün serbest bırakılması, kısa dönemde ekonominin elini bir miktar rahatlatacak.
4- İran’ın küresel ekonomiyle barışan bir aktör olarak imaj tazelemesi, uluslararası yatırımcının iştahını kabartacak. Ülkede yaptırımların ağır darbesiyle 2012 yılında dibe vuran ve ancak 2015 yılında bir miktar toparlanma sergileyebilen doğrudan yabancı yatırım girişleri (FDI), 2016 ve sonrasında hareketlenecek. Özellikle enerjideki potansiyelini gerçekleştirebilmek için sahalarında desteğe ihtiyacı olan İran’a, gaz ve petrolün yanı sıra, çeşitli üretim sektörleri için de FDI akacak. Söz konusu yatırımlar, İran’ın hasret kaldığı teknolojinin de ülkeye girişini beraberinde getirerek yapısal dönüşümlere pencere açabilecek.
LONDRA ÇIKARMASI
Sonuç olarak, İran ekonomisi için yepyeni bir dönemin resmen başlamış olduğu ortada… Ticari kanattan bir örnek olarak, 2012-14 arasında yaptırımlara bağlı olarak yaklaşık %14 civarı kayıp yaşayan ve durumu Asya’da kurtarmaya çalışan İran ihracatı, bundan böyle yitirdiklerini yeniden kazanmaya çalışırken mevcut partnerleriyle de güçlenen bağlar kurabilecek. Bu bağlamda, ticaretin gelir elastikiyeti hesaplamaları ile bakıldığında, ülke ihracatının özellikle İngiltere, Çin, Hindistan ve Türkiye tarafına doğru daha bir hareketleneceği öngörülüyor. İran’ın, ithalat bağlamında ise, ABD’den Avrupa ülkelerine, Türkiye’den çeşitli MENA ülkelerine uzanan geniş bir hatta artık daha aktif sahne alması muhtemel.
Ve buradan hareketle, yine kıssadan payımıza düşen hisse nedir dersek; direkt etki olarak, İran ile yapılabilecek çok ayaklı işbirliklerinin önem kazanacağı ayan beyan ortada. Tabii bunu başarabilmek için, nicedir üzerinde yürüdüğümüz ince ipteki dengeleri özenle korumaya devam etmemiz de farz…
Öte yandan en belirgin indirekt etki olarak, İran’ın bölgede güçlenerek yeni fırsatlara kucak açacak bir aktör olması beliriyor. Rekabet doğurması muhtemel bu görünüm ise, Türkiye’nin ticaret ve FDI açısından cazibesini artırması gerekliliğini bir kez daha kulağımıza fısıldıyor. İşte bu nedenle de, Başbakan Davutoğlu’nun güçlü bir ekiple Davos öncesi gerçekleştirdiği Londra çıkarması gibi anlamlı hamlelerin, peşi sıra gelmesi gerekiyor.
Hatice Karahan/yenişafak
Etiketler: İran’a gün doğarken
Benzer İçerikler
Racih Huri: İran’ın Viyana müzakerelerini baltalamasına nasıl yanıt verilecek?
Nebil Amr: İsrail’in İran dosyasındaki yatırımı
Yorumlar
İlginizi Çekebilir
Kasım Süleymani’nin ölümüne ilişkin soruşturmada iş birliği
27 Kasım 2021
29
Emir Tahiri: İran’ı kim izole ediyor?
26 Kasım 2021
27
Ekrem Bunni: İran ve Afgan dersi!
26 Kasım 2021
30
Cəlal Rövşən: İran nüvə danışıqlarına güclü mövqedən qayıtmaq istəyir
25 Kasım 2021
27
İran uzlaşıya niye yanaşmıyor
24 Kasım 2021
22
Tarık Alhomayed: İran ve zaman kaybı müzakereler
24 Kasım 2021
20
Մանվել Վարդանյան: Ադրբեջանա-իրանական նոր մերձեցումը վտանգ է Հայաստանի համար
23 Kasım 2021
26
Raid Ceber: Rusya ve İran T-4 Hava Üssü’nün tahliyesi konusunda anlaştılar mı
23 Kasım 2021
32
İbrahim Hamidi: Suriye savaşının bir araya getirdiği Putin ve Hamaney’i ‘normalleşme’ ayırır mı?
22 Kasım 2021
23
Cemile Bayraktar: İran nükleer programı ve ABD vaatleri
21 Kasım 2021
22
Bunlar da var!
İsrailin İranofobi yaratmayı amaçlayan stratejisi harekete geçti
7 Ağustos 2021
39
Axios: посол США отказался покинуть Россию, несмотря на рекомендацию МИД
20 Nisan 2021
42
Petrol Fiyatlarının Yükselmesi Üzerine
22 Mayıs 2018
103
Rusya ile Türkiye’nin arasının yeniden açılmasına ramak kaldı Türk konvoyuna yapılan saldırı Esad rejiminin kasıtlı bir provokasyonuydu.
4 Mart 2020
506
TÜRKİYE-HİNDİSTAN İLİŞKİLERİ VE KRONİK HATALARIMIZ
15 Şubat 2020
1.340
Mustafa Fahs: İran… Rejimin doğal düzeni
9 Aralık 2020
55
Klasik sağ zihniyete karşı Erol Güngör çizgisi
30 Nisan 2017
634
Türk Dünyası səmasından bir ulduz da axdı…
25 Aralık 2016
995
TÜRKİSTAN-TÜRKİYE İRTİBATININ KÜLTÜREL ÜRÜNÜ: BÜYÜK OĞUZ BÜTÜNLEŞMESİ
12 Eylül 2019
439
Հայաստանում Իրաքի դեսպանության գործերի ժամանակավոր հավատարմատար, դոկտոր Ալիա Մահմուդ Սալման Ալ-Զուբեյդի հարցազրույցն «Առավոտին»
14 Aralık 2016
1.041
Soçi’ye it dalaşı gölgesi
30 Ocak 2018
170
Hakkımızda
Yeni bir dünyaya uyanmak, dünyayı yeniden okumak isteyenler için, söylenecek sözü olanlar için merkezi Ankara’da olan KAFKASSAM’ı kurduk. Erivan, Bakü, Tiflis, Tebriz, Grozni, Moskova, Mahaçkale, Nazrin, Nalçik, Saratov, Ufa ve Sochi’de ofislerimiz temsilcilerimiz var. Kafkassam genelde kafkasya çalışmak için kuruldu Kafkasya genelinde çalışır. Ermenice Rusça Gürcüce İngilizce dillerinde yayın yapan kafkassam genç akademisyen ve stratejistlerle çalışmaya özen gösterir.