Saptırma. “Matematik aksiyomları andiron deminki kesin sözlerinde, şimdi birer spekülasyon esnekliği hissolunuyordu."
Kurgu
Bu üç anlama bakıp kötü kardeş spekülasyonmuş diyebiliriz ama değil. Önce iyi kardeş doğdu. Adı spekülasyon oldu. Bora terimlerinde spekülasyon “piyasa koşullarının değerlendirilip, fiyat analizlerinin yapılıp geleceğe yönelik tahminlerde bulunularak, risk alınarak yatırım yapılıp para kazanmaya çalışılmasıdır.” Kısaca bugün Borsa'da işlem yapılması. Bunu yapan kişiyede spekülatör denir. Yani, tahminde bulunup risk alarak işlem yapan kişidir spekülatör.
Spekülasyon suç değildir ve herkes yapabilir. Dönemin Hazine Müsteşarı, Ekonomist Mahfi Eğilmez’in kendine ait internet sitesi www.mahfiegilmez.com adresindeki bir makalesinde “Spekülasyon, yasal bir faaliyettir. Spekülatörler, fiyatlar düşükken alım, yüksekken satış yaptıkları için de fiyatların aşırı yükselmesini veya düşmesini de engellemiş ve bir çeşit piyasa düzenleyiciliği yapmış olurlar.” ifadesi ile spekülasyonun faydasına vurgu yapmıştır.
Kötü kardeş manipülasyonunda Türk Dil Kurumu'na göre üç anlamı var.
Yönlendirme
Seçme, ekleme ve çıkarma yoluyla bilgileri değiştirme.
Yönlendirim
Ancak piyasada ise manipülasyon, kısaca hileli yönlendirme diye tanımlanabilir. Yani piyasada x ‘hisse senedine yabancılar yüklü alım emir girdi”, “Piyasada işlem gören y şirketi, yabancı ortaklık kurmaya hazırlanıyor”, “z bankası iflasını açıklamak üzere” gibi yalan, asılsız tuzak haberler yayarak, insanları menkul kıymet almaya veya satmaya yönlendirme işlemidir. Ve bu suçtur.
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun (SPKn) 107’nci maddesinin birinci ve ikinci fıkrasında sermaye piyasasında piyasa dolandırıcılığı başlığı ile ikiye ayrılan suç tanımlaması manipülasyonu anlatılmaktadır. Nasıl manipülasyon yapılıyormuş kanun bize anlatıyor. Kanun metinleri üzerinden biz de bakalım;
“Madde 107- (1) Sermaye piyasası araçlarının fiyatlarına, fiyat değişimlerine, arz ve taleplerine ilişkin olarak yanlış veya yanıltıcı izlenim uyandırmak amacıyla alım veya satım yapanlar, emir verenler, emir iptal edenler, emir değiştirenler veya hesap hareketleri gerçekleştirenler üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılırlar. Ancak, bu suçtan dolayı verilecek olan adli para cezasının miktarı, suçun işlenmesi ile elde edilen menfaatten az olamaz”
Yani, manipülasyon yapmak amacı ile, fiyatlarda yükselmeye sebep olacak alım satım emri girmek veya girilen emirleri değiştirmek yasaktır.
“Madde 107-(2) Sermaye piyasası araçlarının fiyatlarını, değerlerini veya yatırımcıların kararlarını etkilemek amacıyla yalan, yanlış veya yanıltıcı bilgi veren, söylenti çıkaran, haber veren, yorum yapan veya rapor hazırlayan ya da bunları yayan ve bu suretle menfaat sağlayanlar üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılırlar.”
Yani piyasaya yalan haber yaymak suçtur. Sosyal medyada görmüş olduğunuz her habere inanmayın, onun yerine Kamuyu Aydınlatma Platformu'nun www.kap.org.tr adresinden, şirketlerle ilgili duyuruları takip edebilir, yatırım yapmayı düşündüğünüz ya da hisse senedini aldığınız şirketin internet sitesinden istediğiniz bilgilere ulaşabilirsiniz.
Sermaye Piyasası Kanunu’nda suç olarak tanımlanan bu iki unsur coin borsalarında suç olarak görünmemektedir. Eğer coin yatırımcısı iseniz bu tür manipülasyonlara çok ama çok dikkat dikkat etmelisiniz.
Merkez Bankası Başkanı
7 Kasım 2020 Tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı kararı ile Merkez Bankası Başkanlığı'na atanan Naci Ağbal 20 Mart 2021 tarihli Resmi Gazete’de yaımlanan Cumhurbaşkanı kararı ile görevden alınarak yerine Şahap Kavcıoğlu Merkez Bankası Başkanlığı'na atandı. Kendisine yeni görevinde başarılar dilerim.