Tasarım Atölyesi Kadıköy (TAK) için tasarlanan TX daha çok Kadıköy Belediyesi’nin D100 Karayolu sınırındaki taksi durakları için düşünülmüş bir taksi durağı modeli.
Projenin tasarımcısı, Hakan Tüzün Şengün anlatıyor:
Bir taksi durağından ne bekleyebiliriz? İstanbul’da sıklıkla bir müştemilat, bir konteyner veya bir polyester kabin olarak karşımıza çıkan taksi durakları kent içinde yakın çevreleri için birer çekim merkezi, haberleşme ve iletişim odağı olabilir mi ? Böyle bir yaklaşımla düşüneceğimiz taksi durağı bize kent ölçeğinde güçlü bir fayda sağlar mı? Taksi durağı kentsel bir donatı olabilir mi?
Üç farklı taban alanı ve bu üç tipin kendi içinde farklı biçimlerde üretilebildiği dört farklı tipte tasarlanan TX zemin kotunda durağın kentle entegrasyonunu sağlayan ; basit ve ucuz yapı üretimi, sökülüp takılabilirlik ve esnek plan çözümlerine imkan veren bir öneridir. TX bu anlamda bir müştemilat olmaktan öte, taksi durağını bir lokal çekim ve iletişim odağı olarak yorumlayan bir ve kent içinde taksi durağı aynı zamanda bir kentsel donatıya dönüşebilmesinin olanaklarını tartışan bir öneridir.
Bir Taksi Durağının Anatomisi
Kadıköy’de araç sayısı fazla olan ve iş yükleri - gece ve gündüz - yoğun olan taksi duraklarının gündelik yaşantılarına bakarak durak yaşantısının doğasına dair bazı temel öğeleri gözlemlemek mümkün. Örneğin, Kadıköy’de D100 karayolu eşiğinde Medikal Park Taksi'de göze çarpan ve bazı temel öğeler şöyle sıralanabilir:
uydu anteni
buzdolabı
çardak
sandalye
şemsiye
masa
bilgisayar
vantilatör
bilgisayar
ısıtıcı
bank
saksı
Bu öğeler ışığında taksi durağı ve yakın çevre yaşantısının temel bileşenlerine bakıldığında taksi durağının gece ve gündüz saatlerinde farklı biçimler ve yoğunluklarda yakın çevresi ile etkin bir iletişim ve alışveriş içinde olduğu görülüyor. Gece boyunca açık bir televizyon veya açık alanda oturmaya yönelik çardak, şemsiye, masa ve sandalyeler gibi eşyalar ile depolamaya da imkan veren bir büyük buzdolabı durağın gündelik bileşenlerinden bazıları olarak göze çarpıyor. Bu etkileşim çoğunlukla taksi durağının hemen dışında çoğu zaman kapı eşiğinde veya durağın yakın çevresinde sokak veya kaldırım kotunda gerçekleşiyor. Özellikle, sürücüler, taksi sahipleri, kullanıcılar ve mahalle sakinlerinden oluşan yakın çevrenin durağı dış ve içte etkin biçimde kullandığı gözlemleniyor.
TX : Kadıköy İçin Bir Taksi Durağı Önerisi
Metropol ölçeğinde kentlerin yerleşik taksi duraklarına olan ihtiyacı zamanla azalacak gibi görülüyor. Bu anlamda yakın bir gelecekte taksi duraklarının internet üzerinde çalışan ağlar ve programlarla yerini farklı ve yeni yapılanmalara bırakabileceği düşünülebilir.
Ancak taksi duraklarının İstanbul gibi kentler özelinde mahalle ve semt ölçeğindeki etkisi ve gücü düşünüldüğünde, taksi duraklarını birer çekim merkezi ve iletişim odağı olarak düşünmek mümkün. Bu yaklaşım çerçevesinde şekillenen öneri, Kadıköy’de mahalle ve semt ölçeğindeki taksi duraklarını yeniden üreten temel donatı ve gereksinimleri optimumda bünyesinde toplayan sökülüp takılabilir, basit ve ucuz bir yapı önerisidir.
TX önerisi üç farklı ölçüde üretilebilecek çelik bir yapıdır. TX 450 , TX 410 ve TX 370 sırasıyla 20,25 m2 ,16,80 m2 ve 13,70 m2 taban alanında betonarme bir platform üzerinde uygulanabilir. Öneri, taksi durağına ilişkin gündelik yaşantının zeminde boşaltılan alanın kent ve durağın ortaklaşa kullanabildiği bir yarı kamusal alana dönüştürülmesi fikri ile biçimlenir. Yapı böylelikle digital medya, turistik informasyon ve reklam gibi mecralara hizmet edebilen bir ara mekan üretir.
TX taksi durağı farklı ihtiyaçlar için zeminde ve üst kotta, dört farklı kullanım olanağı sunar. Farklı gerekler ve ihtiyaçlar çerçevesinde esnek bir biçimlenme ve açık uçlu bir kullanım imkanı üretir.
Bu dört farklı biçimlenme olanağı ile TX
Zemin kotunda açık alanda oturma, bekleme, bankacılık işlemleri, para çekme, elektronik pano, turistik informasyon, wi-fi, sergi - konser, reklam afişleri ve kent haritaları için elverişli yüzey ve mekanlar sunarken üst kotta, şoför odası, wc, soyunma, dinlenme, uyuma, kitchenette ve depo benzeri kullanımlara imkan verir.
Taşıyıcı konstrüksiyonu çelik kutu profil (10x10 cm) ile kurulan yapı için dış cephede genişletilmiş metal saç levha (100x450 cm), cam (100x450 cm) sağır yüzey ve dolgu alanları ve izolasyon için dragonboard (100x450 cm) paneller kullanılır.