İzmir Kemeraltı’ndan Serhat Bey: “Mezheplere ne gerek var? Peygamber Efendimiz (asm) zamanında mezhep mi vardı?”
Bir Suda Beş Doğru
Öncelikle şunu belirtelim. Mezhepler dinde ayrımcılık olsun diye çıkmamışlardır. Mezhepler, dinde vahyi, yani Kur’ân’ı ve sünneti açıklayan zengin, isabetli ve sıhhatli yorumlara ulaşmak için akademik seviyede kurulmuş birer okul olarak ortaya çıkmışlardır.
Cenâb-ı Hakk’ın vahiyle sabit kıldığı meselelerde zaten, mezhepler arasında görüş ve uygulama farklılığı yoktur. Ancak vahiy nazarı, sırf rahmeti şümullü tutmak ve her insanı kucaklayabilmek, hiçbir ihtiyacı dışarıda bırakmamak için her meselede kesin hüküm koymamış, teferruatı âlimlerin içtihatlarına bırakmıştır. Vahiy dininin insan aklına ve düşüncesine duyduğu güven ve itimadın tecellisidir bu.
İnsan fıtratına ve tabiatına göre teferruatta bazı farklılıkların bulunması da gayet normaldir. Bediüzzaman Hazretleri’nin verdiği misali hatırlayalım: Bir su, beş muhtelif hastaya göre beş ayrı hüküm alır. Beşi de doğru olur. Denilebilir ki bir su içmede beş doğru olur mu? Olur! Şöyle ki, meselâ bir adam var hastalığının mizacına göre su ilâçtır; buna su tıbben vaciptir. Diğer bir adam var, hastalığı açısından su zehirdir; bu kişiye su tıbben haramdır. Diğer birisine su az zarar verir; tıbben bu adama mekruhtur. Bir diğerine su zararsız menfaat verir; tıbben buna sünnettir. Diğer kişiye ise su ne zararlıdır, ne faydalıdır; buna da su tıbben mubahtır! İçtikçe içebilir; afiyet olsun!1
OKU: Selefiyenin başlıca görüşleri nelerdir?
Şimdi, suya sadece “ilâçtır; vaciptir, tek doğru budur!” diyebilir misiniz? Bu durumda sudan zarar gören insanlara ne diyeceksiniz? Öyleyse su bazılarına tıbben mekruhtur, bu da doğrudur; bazılarına tıbben haramdır bu da doğrudur, demeniz gerekir. Aksi takdirde herkesi su içmeye mecbur bırakırsınız ki, birçok insan bundan zarar görür ve siz insanları hasta etmiş olursunuz.
Her Hak Mezhebin İçtihadı Doğrudur
İşte bir mezhepte farz olan bir husus, diğer bir mezhepte sünnet ise, bunu rahmet bilmek lâzımdır.
En azından şöyle düşünmeli: Farz olan bu meseleye güç yetiremeyenler, şu mezhebe göre günahkâr olmazlar; çünkü o mezhepte bu mesele sünnettir. Bu durumda bu meseleyi sünnet sayan mezhep, bir takım hallerde, bazı tabiatları en azından günahtan kurtarmış olmaktadır. Diğer mezhep de diğer bazı durumlarda insanlara sevap ve feyiz kaynağı göstermiş olmaktadır.
Meselâ, Kurban Bayramı’nda hali vakti yerinde olanların kurban kesmeleri Hanefî Mezhebine göre vacip; Şafiî Mezhebine göre sünnettir.
Bu şu demektir: Kurban Bayramında hali vakti yerinde olduğu halde, herhangi bir özürle kurban kesmeyen Müslüman, Şafiî Mezhebine göre günahkâr olmaz.
Meselâ, Hanefî Mezhebine göre, yanında kocası, babası, erkek kardeşi, oğlu, dayısı… Vs. bir mahremi olmayan zengin kadın bizzat hacca gitmez; yerine vekil gönderir. Ancak Şafiî Mezhebi aynı kadının, kafilede güvenilir birkaç kadın bulunduğu takdirde, yol emniyeti de varsa bizzat hacca gidebileceğine hükmetmiştir. Hanefî olan bir Müslüman kadının, ihtiyaç olduğunda Şafiî Mezhebinin bu içtihadı ile amel etmesinde hiçbir sakınca yoktur. Her mezhebin içtihadı haktır; ihtiyaç olduğunda amel edilebilir ve edilmelidir.
OKU: Allah’ın konuşması derken…
Mezheplerin Farklı Olması Rahmettir
Netice itibariyle mezhepler arası ihtilâfları ve görüş farklılıklarını; insanların fıtratlarına, tabiatlarına, özel durumlarına ve problemlerine sunulan farklı birer “doğru çözüm” saymalı, her insanın her mezhebe değişik zamanlarda ihtiyaç duyabileceğini nazara almalı; her mezhepte muhtelif tabiatlara muhtelif çözümler sunulmuş olacağını dikkatimizden uzak tutmamalıyız.
Bunu da, İslâmiyet’in zengin, içtihada değer veren, cihanşümul ve merhamet dini oluşunun alâmeti saymalıyız. Halimize, fıtratımıza veya problemimize uygun bir çözümü diğer bir mezhepte bulduğumuzda, mezhep taassubuna hiç gerek duymaksızın, o mezhebin sunduğu reçeteden de faydalanmalıyız.
Ancak, bu keyfî olmamalı; farklı bir mezhebin görüşü ile amel edecek isek, bunu mutlaka ciddî bir ihtiyaca binaen yapmalıyız.
Dipnot:
1- Sözler, s. 447.
Benzer konuda makaleler:
Mezhepler üzerine
Sabah namazında kunut duası okumanın hükmü
Şâfî kişinin hanefi imama tabi olması
İmamın farklı mezhepten olması
İbadet farklılıkları ve uyum problemi
Zaruret halinde Mezhep değiştirme
Mezhep farklılığı
Farklı mezheblere mensub ebeveynin çocuğu kimin mezhebine uymalı?
Eşlerde mezhep farklılığı
Evlilikte farklı mezhepler
Din içinde farklılık zenginliktir
Mezhepler ve namazda kıraat
Mezhep farkı
Hutbenin Dili Ne Olmalı?
Namazda mezhebi farklı bir imama uyulur mu?
Print
Email
Facebook
Twitter
Viber
Messenger
WhatsApp
Hanbelî mezhebiHanefi MezhebiMâlikî mezhebimezhebmezhepmezhep seçimiŞâfiî mezhebi	
Bir cevap yazın Cevabı iptal et
E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir
Yorum
İsim *
E-posta *
İnternet sitesi
Bir dahaki sefere yorum yaptığımda kullanılmak üzere adımı, e-posta adresimi ve web site adresimi bu tarayıcıya kaydet.
Son 24 saatte çok okunanlar
Nesl-i cedid kimdir?
Kadının bir saç telinin görünmesi
İmam Hüseyin’in (ra) başını feda ettiği dava
Yasin-i Şerif´i Tersinden okumak
Türbe ziyareti adabı
Ölen kişinin gözlerinin açık olmasında ki hikmet!
Kur´ân´da “sağ´´ ve “sol´´ kavramı
Hayvanlarda İrade ve Sorumluluk
Karı-koca aynı kabre gömülür mü?
Kur´ân´ı yanlış okumak günah mı?
Son eklenenler:
Hastalık sebebiyle oruç tutamayan ne yapmalı?	
Kaçan zamanı nasıl durdurabiliriz?	
Risalei Nuru 1 gazete gibi okumamak	
Bir kimlik belgesi olarak İslama ait 10 işaret	
19 ile şifrelenmiş bir virüs: Covid-19	
Kategoriler
Kategoriler Kategori seçin Kategoriler Abdest ve Gusül Ahiret Ahirzaman Aile Allah (c.c.) Asr-ı Saâdet Bela ve Musibet Büyü, Fal ve Kehanet Cami ve Mescid Cennet ve Cehennem Cihad Diğer Dinler Dua Duygular Gayb Hac ve Umre Hadis Hak ve Hukuk Helal ve Haram Hz. Muhammed (sav) İbadet ve Kulluk İhlas ve Uhuvvet İlim ve Teknoloji İman ve Küfür İnsan ve Sosyal Hayat İslamiyet Kader Kadın Kâinat ve Yaratılış Kıyamet Kuran-ı Kerim Kurban ve Adak Mahrem Konular Melek, Şeytan ve Ruh Mezhep ve Meşrepler Miras Mübârek Gün ve Geceler Muhtelif Konular Namaz Ölüm ve Kabir Hayatı Peygamberler Ramazan ve Oruç Söz, Nişan ve Evlilik Sünnet-i Seniyye Ticaret ve Fâiz Zekât ve Sadaka Makaleler Risale-i Nur Külliyatı Asâ-yı Mûsâ Bediüzzaman Said Nursi Diğer Kitaplar İşârâtü´l-İ´câz Lâhikalar Lemalar Mektûbât Mesnevi-i Nuriye Sözler Şuâlar