İşgal ve devrimin yarattığı toplumsal kırılmaları toplumdaki her birey farklı farklı yaşıyor. İstanbul’un işgalinde A. Hamdi Tanpınar’ın “Sahnenin Dışındakiler”i ve John Reed’in “Dünyayı Sarsan On Gün”ündeki Petrogradlıların günlük yaşamlarındaki kesitler bu kırılmaların örnekleridir.[1]
İstanbul
“Şehir içten içe kaynıyordu. İçtimai tuğla veya kiremit, binanın kendisi olmuş, fertler tek başlarına içlerindeki kıymet hükümleriyle yaşıyorlardı. Mevki para, rahat yaşamak ihtirası her an ve herkesin karşısında şeytani bir iğva gibi gizli sofrasını açıyor ve çok telkinli işaretlerle davet ediyordu. Dağılan içtimai nizam bir yığın unutulmuş meseleyi, hapsedilmiş davayı ortaya çıkarmıştı. İdealin ve ahlakın emirlerini kendine hazır bulmayanların çoğu bu eski imparatorluk payitahtında, çok tehlikeli yol uğraklarında kalıyorlardı.
“İşgal ordularının şehre döktüğü para kazanç şekillerini alt üst etmiş, refah seviyesi tasavvur edilemeyecek derecede el değiştirmişti. Yabancı kuvvetlerin etrafında bir yığın yeni iş çıkmıştı. Biraz atılgan biraz cerbezeli, yahut değerlere karşı az çok kayıtsız insanlar bu işlere sarılmışlar, kaybedilmesi, kazanılması kadar kolay servetler elde etmişlerdi. Bu kolay servetin etrafında Beyaz Rus akımının çok başka mecralar ve şekiller verdiği büyük bir eğlence hayatı başlamıştı... Batan Çarlık gemisinden hemen herkes bir asalet unvanı kurtararak gelmişti...”
Petrograd
“Haftadan haftaya yiyecekler azalmaya başlıyordu... Süt, ekmek, şeker ya da tütün satın alabilmek için buz gibi yağmurun altında saatlerce kuyrukta beklemek gerekiyordu. Gece toplantılarından dönerken, kimilerinin kollarında çocukları olduğu halde, çoğunluğunu kadınların oluşturduğu bu kuyruklara gün ağarmadan önce bile çok sık rastladım. Sert Rus kışında, Petrograd sokaklarının don tutmuş kaldırımlarında gün boyu ayakta duran bu üstleri başları yırtık pırtık insanlara ekmek kuyruklarında, Rus halkının mucizeye varan o yumuşak sabrını taşıran acı ve kesin hoşnutsuzluk sözlerini çok duydum...”
İstanbul
“Fakat bu eğlenen İstanbul’un yanı başında çok bahtsız, mustarip bir İstanbul daha vardı. Daha harp içinde el değiştirmeğe başlayan servet, içtimai hayatın nizamını bozmuş, beş altı sene evvel müreffeh sanılan ve eski payitahtın asıl hayatını yapan bütün bir orta sınıfı harap etmişti.
İstanbul’un çapraşık yollu, mescitli, bakkallı küçük mahallelerinde, o tahtadan kutu gibi evlerde, her ne pahasına olursa olsun haysiyetini muhafaza etmeğe çocuklarını okutmağa, karısını kızını giydirmeğe, temiz kıyafetle gezdirmeğe mecbur insanlar, çoğu eski imparatorluğun rütbe ve nişan sahibi memurları, bir usta elinden çıkmış gibi düzgün ve zevki ile İstanbul’u ve hayatını benimsemiş insanlar kıt kanaat, gözyaşlarını içine akıtarak yaşıyorlardı.
Oturdukları yere bakılıp orta halli sanılan aileler yarı aç iken, küçük kulübelerde, üstü teneke örtülü barakalarda, hatta bazı medrese köşelerinde zurnalı, davullu, utlu, kemençeli eğlenceler oluyordu. Yavaş yavaş çabuk kazanılmış para, yer ve el değiştirmesi oldukça güç olan emlak ve akarla değişiyordu. Bu yüzden şaşırtıcı izdivaçlar oluyor ve henüz mazisinin içinde yaşayan şehir, birdenbire şöhreti hala istikbale ait bir ümit gibi kendilerinde yaşayan bir Tanzimat vezirinin veya büyükçe bir memurun kızıyla herhangi bir sonradan görmüşün evlenmesini kendi haysiyetine indirilmiş darbe telakki ediyor, haberi gazetede okuyanlar başlarını sallayarak: ‘Ne günlere kaldık!’ der gibi birbirine bakıyordu...”
Petrograd
“Böyle zamanlarda, eskiden olduğu gibi alışılagelmiş yaşantılar, devrimi olabildiği kadar görmezden gelerek sürdürülüyor, şairler devrim dışında her konuda şiirlerini yazıyor, realist ressamlar devrim dışında Ortaçağ Rusya’sında sahneler sergiliyorlardı. Taşranın genç kızları Fransızca öğrenmek ve seslerini eğitmek için başkente geliyor, genç ve pırıl pırıl subaylar otel salonlarında altın işlemeli kırmızı başlıklarıyla zengin işlemeli Kafkas kılıçlarını gezdiriyor, yüksek memur karıları öğleden sonraları çaylı toplantılara katılıyor, her biri mantosunun içinde parlak taşlarla süslü altın ya da gümüşten şeker kutusuyla yarım dilim ekmeği de yanında getiriyor, Çarın dönüşünü Almanların gelişini, sonunda da hizmetçi sorununu çözecek her yolu diliyorlardı...”
***
Toplumsal alt üst oluşlar, dünyanın her yerinde ve her anında, İşgal İstanbul’u ya da Büyük Ekim Devrimi örneklerinde görülen sıcak çatışmalar olmadan da yaşanmakta. Bu kırılmaların günlük yaşamımızın olağan akışında oluşturacağı altüst oluşlara karşı “Bu gidiş hayra alamet değil”, “Allah sonumuzu hayr’etsin” diye endişeleniyoruz, birbirimizi uyarıyoruz, değişimi en az acıyla atlatmaya hazırlanıyoruz.
[1] Sahnenin Dışındakiler, 1950, Dergah Yayınları, 1990, Sh, 239-243 ve Dünyayı Sarsan On Gün, John Reed, 1919, Oda Yayınları 1990, Sh. 38-39 (Farklı yerdeki cümleler, okuma akışının bozulmaması için aralarına üç nokta konulmadan yazılmıştır.)
Son değişiklik Perşembe, 07 Ekim 2021 16:56
Sayı 196 - Ekim 2021
Tarih
Hasan Çetin
Son ekleyen Hasan Çetin
Gündem gene ulaşım
Afganistan’dan kaçış
Büyükada Regattaları ve Osmanlı’dan günümüze deniz şenlikleri
Görünmez El, Görünmez Kanca
Ermeni sorunu
Benzer Makaleler
Anılarda Lodos…
Sayı 198 - Aralık 2021
Yıllar Önce Basında Adalar
Sayı 198 - Aralık 2021
Burgaz Adası'nda Bir Köşk
Sayı 198 - Aralık 2021
Yıllar Önce Basında Adalar
Sayı 197 - Kasım 2021
Yıllar Önce Basında Adalar
Sayı 196 - Ekim 2021
Yorum yapmak için oturum açın
yukarı çık
ADALI DERGİSİ SON SAYI
-- Dergi Sayısı Seç -- 2021– Sayı 198 - Aralık 2021– Sayı 197 - Kasım 2021– Sayı 196 - Ekim 2021– Sayı 195 - Eylül 2021– Sayı 194 - Ağustos 2021– Sayı 193 - Temmuz 2021– Sayı 192 - Haziran 2021– Sayı 191 - Mayıs 2021– Sayı 190 - Nisan 2021– Sayı 189 - Mart 2021– Sayı 188 - Şubat 2021– Sayı 187 - Ocak 20212020– Sayı 186 - Aralık 2020– Sayı 185 - Kasım 2020– Sayı 184 - Ekim 2020– Sayı 183 - Eylül 2020– Sayı 182 - Ağustos 2020– Sayı 181 - Temmuz 2020– Sayı 180 - Haziran 2020– Sayı 179 - Mayıs 2020– Sayı 178 - Nisan 2020– Sayı 177 - Mart 2020– Sayı 176 - Şubat 2020– Sayı 175 - Ocak 20202019– Sayı 174 - Aralık 2019– Sayı 173 - Kasım 2019– Sayı 172 - Ekim 2019– Sayı 171 - Eylül 2019– Sayı 170 - Ağustos 2019– Sayı 169 - Temmuz 2019– Sayı 168 - Haziran 2019– Sayı 167 - Mayıs 2019– Sayı 166 - Nisan 2019– Sayı 165 - Mart 2019– Sayı 164 - Şubat 2019– Sayı 163 - Ocak 20192018– Sayı 162 - Aralık 2018– Sayı 161 - Kasım 2018– Sayı 160 - Ekim 2018– Sayı 159 - Eylül 2018– Sayı 158 - Ağustos 2018– Sayı 157 - Temmuz 2018– Sayı 156 - Haziran 2018– Sayı 155 - Mayıs 2018– Sayı 154 - Nisan 2018– Sayı 153 - Mart 2018– Sayı 152 - Şubat 2018– Sayı 151 - Ocak 20182017– Sayı-150 - Aralık 2017– Sayı 149 - Kasım 2017– Sayı 148 - Ekim 2017– Sayı 147 - Eylül 2017– Sayı 146 - Ağustos 2017– Sayı 145 - Temmuz 2017– Sayı 144 - Haziran 2017– Sayı 143 - Mayıs 2017– Sayı 142 - Nisan 2017– Sayı 141 - Mart 2017– Sayı 140 - Şubat 2017– Sayı 139 - Ocak 20172016– Sayı 138 - Aralık 2016– Sayı 137 - Kasım 2016– Sayı 136 - Ekim 2016– Sayı 135 - Eylül 2016– Sayı 134 - Ağustos 2016– Sayı 133 - Temmuz 2016– Sayı 132 - Haziran 2016– Sayı 131 - Mayıs 2016– Sayı 130 - Nisan 2016– Sayı 129 - Mart 2016– Sayı 128 - Şubat 2016– Sayı 127 - Ocak 20162015– Sayı 126 - Aralık 2015– Sayı 125 - Kasım 2015– Sayı 124 - Ekim 2015– Sayı 123 - Eylül 2015– Sayı 122 - Ağustos 2015– Sayı 121 - Temmuz 2015– Sayı 120 - Haziran 2015– Sayı 119 - Mayıs 2015– Sayı 118 - Nisan 2015– Sayı 117 - Mart 2015– Sayı 116 - Şubat 2015– Sayı 115 - Ocak 20152014– Sayı 114 - Aralık 2014– Sayı 113 - Kasım 2014– Sayı 112 - Ekim 2014– Sayı 111 - Eylül 2014– Sayı 110 - Ağustos 2014– Sayı 109 - Temmuz 2014
İÇİNDEKİLER - Sayı 196
Adalı'dan: Hareketli günler
Halim Bulutoğlu
Büyükada’da İskele Vakası
Adalı Dergisi
Adalar’da bireysel akülü araç kullanımı: Nereden nereye?
Adalı Dergisi
Adalar'da akülü araçlara yeni düzenleme
Benan Müsellim
Ada içi ulaşımda kaosun sonu mu?
Ali Erkurt
Gündem gene ulaşım
Hasan Çetin
Turizmde kayıp yılların sonu mu?
Adalı Dergisi
Kaşık Adası ve Sedef Adası’nın bir bölümü “kesin korunacak hassas alan” ilan edildi
Adalı Dergisi
Büyükada Mahalle Afet Gönüllüleri yeniden aktif
Benan Müsellim
Gürültü insanı öldürebilir
Bercuhi Berberyan
Adalı Yayınları yazarları, yaz boyu yeni ya da yenilenmiş kitapları için okurlarıyla buluştular…
Adalı Dergisi
Adalı Sanatçılar’dan Sergi: “Karşı Kıyıya Mektup ”
Adalı Dergisi
Yıllar Önce Basında Adalar
Cihan Yiğin
İşgal ve devrim - İstanbul (1918 – 1923) ve Petrograd (1917-1919)
Hasan Çetin
Yukarı
ÖNE ÇIKAN KONULAR
Ada
Adalılar
Büyükada
COVID19
Deniz
Ekoloji
Eğitim
Günlük Yaşam
Haklar
Hayvanlar
Heybeliada
Kültür ve Sanat
Planlama ve Gelecek Senaryoları
Prens Adaları
Sağlık
Sivil Toplum
Tarih
Tarihi Miras ve Koruma
Ulaşım
Yerel Yönetim
ÖZEL HABERLER
Ziyaretçi Memnuniyeti
Ziyaretçiler Adalar’a gelmekten memnun, ya Adalılar?
Dinsel İnanış ve Toplumsal Kimlik
Adalı sitesinde parça parça yayınlama sözü verdiğimiz araştırmanın dördüncü başlığı “Adalıların dinsel inanışları ve toplumsal kimlik algıları” üzerine.
Adalar'a Neden Yerleştim?
“Neden yerleştim?” sorusu, Adalar’ı ayrıştırdı. Burgazlıların yaklaşık yarısı, Büyükadalıların dörtte biri severek yerleşmiş.
Adalar 68 il ve ülkeden göç almış
Adalar 68 il ve ülkeden göç almış. İstanbulluları, Erzincanlılar, Trabzonlular, Vanlılar ve Rizeliler izliyor...
Adalıların sadece %4’ü Adalar doğumlu
Adalar’da yapılan saha araştırması, Adalıların sadece %4’ünün Adalar doğumlu, %14.6’sının ise Adalar doğumlu ya da 1940’dan önce Adalar’a göç etmiş kişilerden oluştuğunu gösteriyor.