Maküler ödem santral retinayı etkileyen bir hastalıktır. Maküla altında sıvı ve protein birikintileri toplanır. Ödem kist oluşumuna sebep olduğundan bu patolojiye kistoid maküla ödemi (KMÖ) adı verilir.
Ödem geliştiğinde hastanın merkezi görmesi bozulur.
Kistoid makula ödemi oldukça sık görülen bir durumdur ve katarakt cerrahisi, yaşa bağlı maküla dejenerasansı, üveit, diyabet, retinal ven oklüzyonu veya ilaç toksisitesiyle ilişkili olabilir.
Üveit, diyabet, retinal ven oklüzyonu gibi değişik sebeplerle ortaya çıkan hastalığın gerçek sebebi bilinmemektedir. Katarakt ameliyatını takiben daha çok iki ile dört ay arasında bazen ise daha geç olarak ilk 1 yıl içinde %1-3 olasılıkla kistoid makula ödemi ortaya çıkar.
Eğer bir gözde hastalık varsa, %50 ihtimalle diğer gözde de benzer tutulum olacaktır. Ancak hastalığın iyi tarafı tedaviye iyi yanıt vermesidir.
Ağrının eşlik etmediği bulanık görme ve santral görmede azalma ile kendini gösterir. Ancak kistoid makula ödemindeki bu klinik tablo bu hastalığa çok özgün olmayıp daha başka hastalıklarda da görülmesi sebebiyle göz hekimi tarafından ayırıcı tanı maksadıyla iyi araştırılması gerekir.
Rutin göz muayenesi ile tanı koymak zordur.
Günümüzde en sık kullanılan tanı yöntemi göz dibinin anjiografik olarak incelenmesidir. FFA adı verilen bu yöntemle hastaya damar yoluna floresein adlı ilaç verilir. Bu ilaç bir kaç dakika içerisinde dolaşım yoluyla retinadaki damarlara ulaşır. Bu esnada anjio cihazı ile retinanın fotoğrafları çekilir. Bu incelemede retina tabakasında ödemli gevşek bir zemin ve kistik genişlemeler saptanır. Bunlar hastalığın öyküsüyle birlikte çoğu vakada tanı koymada yeterli olur.
Son yıllrda klinik kullanıma giren optik koherens tomografisi (OCT) kistoid makula ödeminin topografisini çok net gösterebilmektedir.
Kistoid makula tedavisinde enflamasyonu baskılayan ilaçlar kullanılır. Bunlar göz damlaları olduğu gibi, hastanın klink tablosuna bağlı intravitreal veya sistemik steroid uygulaması da olabilir.