Bu makalenin farklı dillerde bulunduğu adresler: English Castellano ChineseGB Deutsch Francais Turkce
Jürgen Pohl
<sept.sapins(at)verizon.net>
Yazar hakkında:
Jürgen Pohl, R&D mühendisi ve US Pacific Coast'da teknik çevirmen olarak çalışıyor.
Türkçe'ye çeviri:
Özcan GÜNGÖR <ozcangungor(at)netscape.net>
İçerik:
SalStat - İstatistik Programı
Giriş
SalStat ne yapabilir?
Parametrik ve parametrik olmayan testler burada birleştirimiştir:
Çıkarım İstatistiği
SalStat ile Nasıl Çalışıyoruz?
SalStat'ı Edinme ve Yükleme
SalStat'ı kişiselleştirme
Sonuç
Kaynaklar
Bu yazı için görüş bildiriminde bulunabilirsiniz
Neyin İstatistiğini Yapmak İstersiniz?
Özet:
Çoğu istatistik paketi, kendi alanlarında ezici olarka görünürler, kullanıcıyı çok zor öğrenme yoluna iterler, çoğu da çok pahalıdır. Bununla birlikte, çok gereksinimi olanlar için uygun başka seçenekler var: Büyülü istatistk dünyasının sırlarına yeni başlayanlar için olduğu kadar aşırı ayrıntılı ticari paketlerin fazla boğucu geldiği kişiler için de. SalStat, aranılan alternatiflerden biridir - yazarına açık-kod yazdığı için teşerkkür ediyorum, yani : ücretsiz! Diğer bir avantajı: Program ortamdan bağımsızdır ve kullanımı çok kolaydır. Python'da yazılmış, bununla birlikte bu dil ile ilgili ön bilgi olmadan da kullanılabilir.
_________________ _________________ _________________
SalStat - İstatistik Programı
Giriş
Yaratıcısının deneyimleri üzerine kurulmuş olan programda, programcı, istatistiğe yeni başlayanların çoüunun içine düştüğü zor durumun farkındaymış: yeni edinilmiş bilgileri genişletmek için (ya da yalnızca kendi ödevlerini ya da projelerini yapmak yerine), elde edebileceğin, bilgisayarına yüklü ve kullanımı kolay bir istatistik programına sahip olmak önemlidir. Bu düşünce ile Alan James Salmoni SalStat'ı geliştirdi ve GNU lisansı altında yayınladı. Programı, kendi ana sayfasından elde edebilirsiniz.
SalStat ne yapabilir?
Ne yazıkki bu yazı istatistiğe bir giriş niteliğinde değildir. 'Kaynaklar' kısmında bu konu hakkında bazı bilgileri bulabilirsiniz. Aşağıda çizelgede, SalStat'ın ürettiği bazı istatistik ve test listeleri var:
Parametrik ve parametrik olmayan testler burada birleştirimiştir:
N (sayı) aralık
toplam eksik hücrelerin sayısı
aritmetik orta geometrik orta
varyans harmonik orta
standart sapma çarpıklık
standart hata basıklık
kareler toplamı medyan
karelenmiş sapmalar toplamı medyan mutlak sapma
değişim katsayısı doruk değeri
minimum çeyrekler açıklığı
maksimum verilerin tek katman sayısı
Çıkarım İstatistiği
t testi (ikili) Pearsons korelasyonu
t testi (çoklu) Spearmans sıra korelasyon katsayısı
1 örnek işaret testi Kendalls tau korelasyonu
2 örnek işaret testi İki serili r korelasyonu
varyans oranı için F testi doğrusal regresyon
Wilcoxon sıra toplamı testi varyansın (nesneler arasında) tek faktör analizi
Mann-Whitney U Testi varyansın (nesnelerle birlikte) tek faktör analizi
Kolmogorov-Smirnov testi Kruskall-Wallis H testi
İkili Permutasyon testi Friedman testi
SalStat ile Nasıl Çalışıyoruz?
SalStat'a bir göz atmadan önce bilgisayarınıza yüklemelisiniz, ama buna daha sonra gireceğiz. Önce karşılaşacaklarınızla ilgili biraz fikir vermek istiyorum.
Programı açtığınızda şu iki pencere ile karşılaşırsınız:
Aşağıdaki ekran resimlerinde önde olan ilk pencere ('salSat Statistics' başlıklı) birçok çalışma tablosu benzeri veri giriş hücrelerini gösterir: Buraya analiz edilecek örneklerimizin verilerini gireceğiz. Pencerenin en üsütnde sıradan bir araççubuğu var - tıklandığında aşağı doğru açılan seçebileceğimiz bir fonksiyonlar listesi çıkar.
File: Bildiğimiz menü.
Edit: Yine bildiğimiz menü ancak tablonuza satırlar ve sütunlar ekleyebilirsiniz:
Preferences: İstatistiğe ait biraz fazla ayrıntıya iniyoruz.
Burada sizin girişlerinizle eşleşecek olan tablonuzun hücrelerini, isteğinize göre ayarlayabileceğiniz araçları bulursunuz. Önemli olan bir nokta, kendi istatistiğiniz için ya da testiniz için özel değişkenler tanımlayabilirsiniz.'Variables'ı tıklayınca aşağıdaki pencere açılır ve her sütun için değişken isimlerini girebilirsiniz:
Preparation: Burada hangi istatistiği istediğimizi seçebiliriz. Seçebileceğimiz uzun bir liste vardır ve sadece istediğiniz istatistik kutusunu işaretleyiniz ya da hepsini seçiniz. Analiz etmek istediğiniz verinin olduğu sütunu işaretlemeyi unutmayınız (var olmayan veriyi analiz edemezsiniz...):
Analyze: Verileriniz üzerinde çalışacak olan test çeşidini buradan seçebilirsiniz.
Graph: Şu anda bir işlevi yoktur.
Help: Burda genel veya bir konuya özel bilgi bulabilirsiniz.
Başlangıçta boş olan ikinci pencere ('SalStat Statistic - Output' başlıklı) çalıştırılmış olan testin istatistik sonucunu gösterir.
Hiçbirşey böyle bir programın üzerinde oynayabileceğiniz verilerle birlikte gelmemesinde daha korkutucu olamaz, ama programı yazan kişi, bilinen sonuçları olan bir dosyayı (testreport1.txt) programa ekleyecek kadar bilgeliik göstermiştir. Basitçe test verilerini tablonuza girin ve görmek istediğiniz istatistik ya da test çeşidini seçin ve "Okay" düğmesine basın. Sonuçlar çıkış ekranında görünecektir. Aşağıdaki pencereler sırasıyla işlenir:
Verileri "SalStat Statistics" penceresinin A,B,C sütunlarına girdik. Veriler testreport1.txt dosyasından geldi.
Sonra "Analyse" aracına geldik ve burada "One Condition Test"i seçtik.
'One condition Test' penceresi açıldı. Testimizin özelliklerini seçtik.
'Select Column to Analyse': 'A'yı seçtik.
'Choose Test(s)': 't-test''i seçtik.
'Select Descriptive Statistics': 'Sum', 'Mean', 'Standard Deviation', 'Range' ve 'Skewness''ı seçtik
'Select Hypothesis': 'Select Hypothesis': Varsayılan 'Two tailed''i seçtik.
'User Hypothesised Mean': Test için sadece bir tahminde bulunduk ve 12300 değerini seçtik.
'Okay' düğmesine bastık.
Önceden boş olan 'SalStat Statistics - Output' penceresi (aşağıdaki ekran resminde, solda), testin sonucunu gösterir.
SalStat'ı Edinme ve Yükleme
Program, kendi sayfasından indirilmeyi beklemektedir. Çeşitli işletim sistemlerine uygun seçenekler sunulmaktadır. Ben porgramı iki farklı işletim sistemi yüklü iki makinaya yükledim. Ayrıca, kaynak kodu da indirilebilir. Belki programlama (Python) becerilerinizle hava atmak istersiniz, kim bilir? Yüklemeyi denemeden önce, lütfen 'Basic Users Guide-Temel Kullanıcı Kılavuzu'nu okuyun. SalStat ana sayfasında 'Documentation' bölümü altında bulabilirsiniz. Klavuz, yükleme ile ilgili açık bilgiler vermektedir, burada bunları tekrar etmeyeceğiz. Lütfen ana sayfaya bir göz atın.
SalStat'ı kişiselleştirme
SalStat'ın çok kullanışlı bir diğer özelliği, kullanıcıların kendi betiklerini yazabilmleridir. İşlermleri otomatiklerştirme, kendi testlerini oluşturma, vb. yapmak olasıdır. 'Help' aracını ana parçası olan program klavuzunda, bunun nasıl yapılacağını ayrıntılı olarak bulabilirsiniz ('Scripting and Making Your Own Tests'). Bir bakın, betik yazmayla ilgili çok yardımcı bir tanıtım. Kullanıcıyı, betik yazmaya teşvik ediyor. 'Analyse'ın son aracı ile, aşağı doğru açılan listeden 'Scripting Window [Betik yazma penceresi]'u seçebilirsiniz- kendi betiğinizi girebilirsiniz: Kılavuzda verilen örnekleri deneyin, sizi bu bu özellikleri kullanmaya ikna edecektir.
Bazıları için küçük bir engel var: Program, Python ile yazılmış. Ciddi bir kişiselleştime yapabilmek için bu dili öğrenmelisiniz. Şanslıyız ki Python, açık bir dildir, yani ücretsiz. Onu Python sayfasından, çok gelişmiş talimatlarıyla (yeni başlayandan uzmanına kadar) indirebilirsiniz. Python ile uğraşmak istemiyorsanız onu olduğu gibi kullanabilirsiniz ama birazcık Python bilgisiyle programdan elde edeceğiniz faydayı fazlasıyla artırabilrsiniz.
Sonuç
SalStat, kolay kullanım göz önüne alınarak yazılmıştır. Kullanıcı bir listeden istediği istatistiği ya da testi çalıştırabilir. Kılavuz, bütün testlerin açıklamalarını veriyor ve hatta kendi sonuçlarının değerleri üzerinde bazı ipuçları da içeriyor. Genel olarak, ne yazık ki, temel istatistik bilgisine sahip olduğunuzu ya da bunu edinme aşamasında olduğunuz var saymaktadır.
Bir uyarı: Kariyerinize, bu program ile elde ettiğiniz sonuçları kullanan ümit verici bir bilimadamı olarak başlamadan önce yazarın önerilerine kulak verin ve yararlılığına onu test ederek kendinizi ikna edin. İstatistiğe yeni başlayanlar, kitaplarda bir çok örnek bulabilirler - mevcut bulunan verileri SalStat'a yükleyin ve sonuçları görün. Programı indirdiğinizde gelen test dosyası (testreport1.txt), diğer programlarla elde edilmiş sonuçları karşılatırmanıza olanak verir.
Kaynaklar
Clay Helberg tarafında hazırlanmış bir istatistik koleksiyonuna buradan ulaşabilirsiniz.
Çevrimiçi Statsoft kitaplarına buardan ulaşabilirsiniz. Statsoft, ticari istatistik programlarıya tanınır.
Uluslararası İstatistik Enstitüsü
European Union tarafında önerilen çokdilli mükemmel bir sözlük
David S. Moore ve George P. McCabe tafafından yazılmış 'İstatistik Alıştırmalarına Giriş'. Bu konuda çok kullanılan güzel bir kitap. Halk kütüphanesinde bulduğum sürümünde, bir CD içinde kitapta bulunan çoğu eğitici örneklerin verileri bulunuyor. Alıştırmaların aynı örnek verileri ve sonuçları yazarın ana sayfasında ücretsiz olarak bulunuyor. Bu kitabın kullanılmışını, İnternet üzerinden kitap satan yerlerden çok ucuza buldum (5$).
Bu yazı için görüş bildiriminde bulunabilirsiniz
Her yazı kendi görüş bildirim sayfasına sahiptir. Bu sayfaya yorumlarınızı yazabilir ve diğer okuyucuların yorumlarına bakabilirsiniz.