“Arkadaşın bir köprüden atlasa, sen de atlar mıydın?” Muhtemelen büyürken bir çoğumuz bu soruyu ebeveynlerimizden duyduk. Aslında bu soru, başkalarının kararlarını körü körüne takip etmek yerine, bize kendi kararlarımızı vermemizi söylemenin retorik yoluydu. Ancak bir çoğumuz bu sözün anlamını tam olarak anlamadık. Bunun devamında da arkadaşımızın ardından köprüden atladık. Yazımızın konusu sosyal kanıt yani insanların geri bildirimlerine, davranışlarına ve deneyimlerine dayanarak belirli bir durum, olay ya da eylem hakkında nelerin iyi nelerin kötü olduğuna karar vermemizin nedeni…
Şimdi bir çoğumuzun tanıdık olduğu bir kaç durumu düşünelim. Bir grup insanın gözlerini belli bir noktaya dikip baktığını gördüğümüzde ister istemez biz de aynı noktaya bakarız. Yada bir konserin ortasında bir kişi alkışlamaya başlayınca biz de alkışlayanlara dahil oluruz. Konser bitip vestiyere paltomuzu almaya gittiğimizde de bu hizmetin bilet fiyatına dahil olduğunu bilsek bile diğer kişilerin bir tabağa bozuk para bıraktıklarını görünce bahşiş bırakırız. Tüm bu tutarsız davranışlarımızın nedeni bireylerin diğer insanların davranışlarını kopyaladığı sosyal ve psikolojik bir olgu olan sosyal kanıt olarak bilinir.
Bu etki, kişi doğru davranış biçiminden emin olmadığında ortaya çıkar. Kişi reaksiyon vermesi gereken bir durumda doğru davranış hakkında ipuçları elde etmek için genellikle başkalarına bakar. Aynı ilke, birisi bir şeye güvenip güvenmeme konusunda emin olmadığında da geçerlidir. Bu sayede de sosyal kanıt, tercihlerimizi ve yaptığımız seçimleri biçimlendirir. Bir şarkıyı neyin “hit” haline getirdiğini, şirketlerin neden yıldız derecelendirmesinden etkilendiğini veya bazı ürünlerin rakiplerinden neden daha fazla sattığını merak ettiyseniz, cevap yine sosyal kanıt olacaktır.
Neyin doğru ve kabul edilmiş olduğunu belirlemek için başkalarının davranışlarını inceleriz. Başkalarının ne yaptığı, söylediği ve düşündüğü hakkında sosyal kanıt ararız.
Sosyal Kanıt Nasıl Çalışır?
Aslında grupların bireysel davranışlar üzerindeki etkisi 1930’lardan beri bilim insanları tarafından incelenmektedir. “Sosyal Kanıt” terimi ise ilk olarak Robert Cialdini tarafından 1984 yılında kaleme alınan Influence isimli kitapta kullanıldı. İlerleyen yıllarda konu hakkında daha fazla araştırma yapıldı. Varsayalım, 50.000 yıl önce avcı-toplayıcı arkadaşlarınızla Serengeti’de dolaşıyorsunuz ve birden dostlarınız tabanları yağlıyor. Ne yaparsınız? Muhtemelen durup, orada gördüğünüz şeyin ne olduğuna kafa yoracağınıza siz de kaçmayı tercih edersiniz. Araştırmaların sonucunda da varsayılan sebep bu. Bu davranış şeması içimizde bir yerlerde yer etmiş durumda. Bu nedenle de günümüzde hayatta kalmak adına bir avantaj söz konusu olmasa bile uygulamaya devam ediyoruz.
Princeton Üniversitesi’nde Sosyoloji Profesörü olan Mathew Salganik 2008 yılında sosyal kanıtın kişisel tercih üzerindeki etkisini test etmek için bir deney yaptı. Bunun için öncelikle yapay bir müzik paylaşım platformu oluşturdu. İçerisindeki şarkıları da kendi uydurduğu popülerlik sıralamasına göre listeledi. Başka hiçbir yerde yüksek reyting almayan bazı şarkılar onun listesinde en popülerdi. Bu yapay popülerlik gerçekten de işe yaradı. Bir zaman sonra bu şarkılar en çok dinlenenler arasına girmişti.
Sosyal Kanıt En Çok Pazarlama Sektörünün İşine Yarar
Bir sosyal kanıt örneği
Sosyal Kanıt Teorisi, tüketicileri bir ürünü satın almaya ikna etmenin en etkili yollarından biri olmuştur ve olmaya devam etmektedir. Reklamlar bu zaafımızı sistematik olarak kullanır. “10 doktordan 9’unun önerdiği…” veya “en popüler…” gibi ifadeler ile tanıtılan ürünleri bir kişinin satın alma olasılığı her zaman daha yüksektir. Bu tip söylemler özellikle sıradan insanlar tarafından size aktarılıyor ise daha etkili olur.
Sosyal kanıt, çok güçlü bir ikna silahıdır. Mekanizmasının nasıl çalıştığı ve kişisel yaşamımızı, tüketici seçimlerini, eğitimi, sosyal etkileşimleri ve günlük varoluşumuzun diğer tüm yönlerini nasıl etkilediğinin farkında olmak doğru kararlar vermemize yardımcı olabilir. Sonuç olarak herhangi bir şirket ürününün “en çok satılan” ürün olduğunu iddia ettiğinde şüpheci olun. İnsanların düşünce hatalarımız üzerinden kazanç elde etmesine müsaade etmeyin.
Neden Aynı Şarkıyı Arka Arkaya Dinleriz?
Aristoteles ve 2400 Yıllık İkna Sanatı Ethos, Pathos, Logos
İkna Teknikleri Ve Kandırmanın Bilimsel Yolları
İnsanları Düşüncelerinin Hatalı Olduğuna Neden İkna Edemeyiz?
Rorschach Mürekkep Lekesi Testi Nedir? Bu Teste Güvenebilir miyiz?
Kaynaklar ve ileri okumalar:
İlgili Makaleler
Zavalı Büyük Yaşlı Adam: Paul Erdös
13/06/2017	
Cesur ve Güzel: Alexander Grothendieck
02/08/2017	
Uykuda Öğrenmek (Hipnopedi) Mümkün Olabilir mi?
13/12/2016	
Basit Bir Şekilden Çok Daha Fazlası: Mandala
12/06/2019	
Social Proof: Science, Psychology and Application. With Examples; https://www.convertize.com
What is the Social Proof Theory?;https://www.psychologynoteshq.com/
Matematiksel
Sibel Çağlar26/04/2019Güncelleme 25/11/2021
7.977 2 dakikada okuyun
Paylaşmak İsterseniz
Facebook Twitter LinkedIn Messenger Messenger WhatsApp E-Posta ile paylaş Yazdır
Sibel Çağlar
Merhabalar. Matematik öğretmeni olarak başladığım hayatıma 2016 yılında kurduğum matematiksel.org web sitesinde içerikler üreterek devam ediyorum. Matematiğin aydınlık yüzünü paylaşıyorum. Amacım matematiğin hayattan kopuk olmadığını kanıtlamaktı. Devamında ekip arkadaşlarımın da dahil olması ile kocaman bir aile olduk. Amacımıza da kısmen ulaştık. Yolumuz daha uzun ama kesinlikle çok keyifli.	
Facebook
Twitter
LinkedIn
İçeriğimiz Hakkında Bir Yorum Bırakabilirsiniz.
Bir cevap yazın Cevabı iptal et
E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir
Yorum
İsim *
E-posta *
İnternet sitesi
Δ
İlgili Makaleler
Selfie ile Kişilik Tespiti Yapan Yapay Zeka
24/05/2020
6 Adımda Agnotoloji Yani Cehalet Yayma Bilimi
18/09/2016
Kitle Histerisi Nedir? Topluluklar Bizi Nasıl Etkileyebilir?
01/06/2020
Bilim ve Ayrımcılık: Matthew Matilda Etkisi
25/03/2021
Vagon İkilemi: Matematiğin de Öldürmenin de Bir Zamanı Var
18/03/2017
Günümüzün Sorunu: Nepotizm Diğer Adıyla Ahbap Çavuş İlişkisi
03/09/2020
Biz Kimiz?
Matematiksel, tamamen gönüllü bir ekip tarafından 2015 yılından beri yürütülen bir bilim platformudur. Hedefimiz matematiğin ülkemizde bir popüler bilim olarak yaygınlaşmasını sağlamaktır. Sizin desteğiniz ile büyüyoruz. Elele daha güzel yarınlara...
Facebook
Twitter
LinkedIn
YouTube
Instagram
RSS
YAZARIMIZ OLMAK İSTER MİSİNİZ?
Ailemize dahil olmak isterseniz, burada yazan koşulları inceledikten sonra bize yayınlanmasını istediğiniz içeriklerinizi gönderebilirsiniz.
Arama:
Kategoriler
DOĞA BİLİMLERİ 334
MATEMATİK 474
SOSYAL BİLİMLER 448
ÖNERİLER 80
BEŞERİ BİLİMLER 341
UYGULAMALI BİLİMLER 150
Son Yazılarımız
Haftanın Bilmecesi #10: Aklından Bir Sayı Tut 05/12/2021
Gen Düzenleme Nedir Ve Yaşam Kodunu Değiştirmek İçin Nasıl Kullanılır? 04/12/2021
Bir Gün Aslında 24 Saat Değildir 29/11/2021
Ley Hatları: Doğaüstü Çizgiler Dünyamızı Sarabilir mi? 29/11/2021
Oxford Üniversitesi Kabul Sorularını Çözebilir misiniz? 29/11/2021
Rorschach Mürekkep Lekesi Testi Nedir? Bu Teste Güvenebilir miyiz? 24/11/2021
Haftanın Bilmecesi #9: Canan’ın Doğum Günü Problemi 22/11/2021
Söğüt Ağacından Modern Kimyaya: Aspirin’in Kısa Tarihi 20/11/2021
Son Yorumlar
Bir Dönemin Çıkmazı İ Sayısı ve Sanal Sayılar için Baha
Astrolojinin Sahte Bilim Olduğunu Bilsek de İnanmaya Devam Ediyoruz için tostçumahmut
Araştırmalara Göre Çalışırken Nasıl Oturmalıyız? Cevap Dik Değil için İsmail Hayat
Uzman Yorumlarıyla Pfizer/BioNTech mRNA COVID-19 Aşısının Faz-3 Verimlilik Değerlendirmesi için İsmail Hayat