İrfanî bilgi üzerine - Murat Kayacan İrfanî bilgi üzerine | Murat Kayacan İrfanî bilgi üzerine - Murat Kayacan
Ana Sayfa
Hakkımda
Facebook
Twitter
728x90 AdSpace
Murat Kayacan
Murat KAYACAN'ın genellikle Kur'an konulu köşe yazıları, dergi yazıları, akademik yazıları çalışmalarının yayımlandığı kişisel web adresi.
Home
İletişim Formu
Kitaplar
Köşe Yazıları
Dergi Yazıları
Akademik
Çeviri
Diğer »
Mizah
Basında
Serbest Yazılar
Yeni
26 Mayıs 2016 Perşembe
Home > Köşe Yazısı > İrfanî bilgi üzerine
İrfanî bilgi üzerine
İrfan, doğruya isabet eden tahmin ile bilmeyi ifade eder. Bu nedenden ötürü olsa gerek, bu fiil Kur’an’da Allah’a atfedilmez. O, zannedildiği gibi ilmin ütünde değil, altında bir mertebeye sahiptir. Bu yazıda, Kur’an’ı Anlama Yöntemi[1] adlı eser bağlamında, irfanî bilgi meselesini ele alacağız.
“İlim mi üstün-irfan mı?” tartışması, özünde beyan ve irfan bilgi sistemleri arasındaki kavganın uzantısıdır. Muhyiddin İbn Arabi (1165–1240) irfan ekolünün simge ismidir. Onun mücadelesi beyan ekolüne karşıdır. Yunus Emre’nin (1238–1321) şu dizeleri, ilim-irfan karşıtlığında onun irfan ekolüne verdiği desteği gösterir:
İlim ilim bilmektir.
İlim kendin bilmektir.
Sen kendini bilmezsin.
Bu nice okumaktır?
Yunus’un dizelerinin yüzyıllardır ilmi yeren ve cehaleti öven bir slogana dönüşmesi, doğal bir sonuçtur. Beyan ehli, irfanın hücumlarına ellerinde bulundurdukları yargı ve iktidar gücüyle cevap vermeye kalkıncaHallac (858–922), Nesimi (1369-1417), Sühreverdi (1155-1191), İsmail Maşuki (1508-1528), Nadajlı Sarı Abdurrahman (ö. 1602) gibi isimlerin başına acı hadiseler getirmiştir. Osmanlı’da yaşanan Kadızadelilerle (fakihler)-Sivasîler arasındaki mücadele de “beyani yorum”[2] ile “irfanî yorum”[3]arasındaki mücadeleye bir örnektir.
İrfan bilgi sistemi mensupları, bu kavramsallaştırmayı Kur’an’dan yola çıkarak yapmış olsalardı kelimenin Arap dil mantığında, ilimden alt rütbede olduğunu bilirlerdi. Fakat onların hepsi de irfanın ilimden üstün olduğu zannındadırlar. Kur’an’a ve dile arz ettiğimizde, onların bu zannı yalanlanmaktadır. Geriye irfan kavramsallaştırmasının Kur’an dışı bir bilgi sisteminden ithal edildiği şıkkı kalmaktadır ki işte doğru olan da budur. İrfan eski Yunanca “gnosis”in karşılığı olarak terimleştirilmiştir. İrfanî terimler ne içerik ne de köken olarak Arapça’dır. İslam’a ve Arapça’ya nakledilmişlerdir.[4]
Kur’an bilgi sistemi ile irfan bilgi sistemi şu açılardan zıtlık arzeder:
Kur’an bilgi sistemi “gayb” ve “şahadet” gibi iki ayak üzerine yaslanır. Gayb, imanın; şahadet ilmin konusudur. İrfan bilgi sistemi ise sezgi, keşf ve mükaşefeye dayanır. Kendini ilmin üzerinde görür, Kur’an’ın “ayet” (işaret) olarak gördüğü şahadet alemini “perde” olarak niteler.
Kur’an kendisinin “mübin” (açık ve açıklayıcı) olduğunu söyler. İrfan ise sırlı ve gizlidir. “Sır”, bu ekolün en sevdiği terimlerden biridir. Bu ekol her şeye gizem katmayı sevdiği için “gizemli” (ezoterik) olarak tanımlanmıştır.
Kur’an, “ey insanlar” diyerek tüm insanlara rehberlik eder ve herkesi sırat-ı müstakime çağırır. İrfan, önce insanları “avam” ve “havas” diye ayırır, sadece havassı sırrı paylaşmaya çağırır. Havas olmanın yolu da intisap etmekten ve el almaktan geçer.
Kur’ana göre dünya “yalan” değil, sadece “geçici”dir. Dünya yalan olsaydı dünya sayesinde kazanılan ahiretin de yalan olması gerekirdi. Çünkü dünya, ahiretin sebebi; ahiret, dünyanın sonucudur. Sebep yalansa sonuç gerçek olamaz. İrfana göre dünya “yalan”, “hayal”, “rüya”dır. tarihte ve günümüzde ortaya çıkan ve “her şey mubah” anlayışına dayanan ibahilik ve nihilizm de bu ekole mensuptur.
Kur’an’a göre madde, yaratıcısı Allah olan bir nimet ve ikramdır. “Servet” hayr olarak adlandırılır. Yaratılış gayeleri de manalarını temsil eder. Ödül de ceza da onlar sayesinde elde edilir. İrfana göre madde, doğası gereği kötüdür. Ruhu kötülüğe sevk eden bedendir. Beden ruhun kafesidir. Dünyaya düşmüş olan ruh, ölen vücut kafesinden kurtulup yükselince özgürleşir.
Görüldüğü gibi, İslam’daki bilgi (ilim) ile, irfan adında ithal edilen bilgi türü arasında bir “kan uyuşmazlığı” söz konusudur. Vahyî bilgiyi göz ardı eden bilginin değeri yoktur.
[1] İslamoğlu, Mustafa, Kur’an’ı Anlama Yöntemi, Düşün Yay., İst., 2014.
[2] Fıkıh, kelam, nahiv vs.
[3] Tasavvuf, İşraki felsefe, Kur’an’nın batıni tefsiri vs.
[4] Bu bağlamda şunu da söylemek gerekir: İslam düşüncesine aktarılan her düşünce İslam’a aykırıdır.” denilemez. Vahye muhalif olanlar bir kenara konulur, kalanı “insani birikimdir” dışlanmamalıdır.
Title : İrfanî bilgi üzerine
Posted by : Murat Kayacan
Date : 26.5.16
Labels : Köşe Yazısı
Item Reviewed: İrfanî bilgi üzerine 9 out of 10 based on 10 ratings. 9 user reviews.
Gönderen Murat Kayacan zaman: 26.5.16
Share Article:
Facebook
Twitter
Google+
StumbleUpon
Digg
Pinterest
LinkedIn
Sonraki Kayıt Önceki Kayıt
Blogger Comments
Facebook Comments
0 yorum:
Yorum Gönder
Kayıt olmadan yorum yapmak için anonim, isim girmek için Adı/Url seçerek yorum yapabilirsniz.
Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)
Yeni Dergi Yazısı
Kur’an’da “Allah bilir.” İfadesinin İzdüşümleri
Kur’an’da “Allah bilir. ” İfadesinin İzdüşümleri Giriş Kur’an’da “Allah biliyor ( ennallâhe ya`lemu ).” ifadesi biri Mekki, beşi d...
5. Kitap Çıktı!
Blog Arşivi
Blog Arşivi Ekim (2) Aralık (2) Kasım (7) Eylül (7) Temmuz (9) Haziran (3) Mayıs (1) Nisan (9) Mart (9) Şubat (1) Ocak (11) Ekim (13) Haziran (9) Mayıs (1) Nisan (5) Mart (3) Şubat (5) Ocak (14) Kasım (1) Ekim (3) Eylül (2) Ağustos (7) Haziran (4) Mayıs (4) Nisan (4) Mart (10) Şubat (3) Ocak (3) Aralık (7) Kasım (6) Ekim (3) Eylül (6) Ağustos (1) Temmuz (4) Haziran (6) Mayıs (7) Nisan (5) Mart (4) Şubat (5) Ocak (5) Aralık (5) Kasım (3) Ekim (7) Eylül (9) Ağustos (4) Temmuz (4) Haziran (6) Mayıs (5) Nisan (7) Mart (6) Şubat (4) Ocak (5) Aralık (6) Kasım (4) Ekim (5) Eylül (3) Ağustos (4) Temmuz (5) Haziran (5) Mayıs (4) Nisan (6) Mart (4) Şubat (4) Ocak (7) Aralık (5) Kasım (87) Ekim (206) Eylül (341) Ağustos (30) Aralık (1) Aralık (1) Kasım (2)
İzleyiciler
Popular
Video
Category
Çok Okunanlar
“Herkes İçin Adalet” Söyleminin Kur’anî Temelleri - İng/TR
The Basics of the Discourse “Justice for Everybody” in the Quran Assist. Prof. Murat KAYACAN Muş Alparslan University, Faculty of I...
Hindistan’daki terör olaylarının arkasındaki güç
Hindistan’daki terör olaylarının arkasındaki güç: işbirlikçi Hindu din adamları ve ordu Yusuf ABDULLAH Çev: Murat KAYACAN 6 Aralık ...
Muş Alparslan Üniversitesi’nin “Darbeye Direniş” Örnekliği
“Türkiye’de darbeler bitti!” derken ordu içerisindeki Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ) cuntasının 15 Temmuz 2016 tarihli silahlı kalkı...
Risale-i Nur'da hurufilik
“Coding Quran” in Risale-i Nur This study tries to show examples of codism in Risale-i Nur (Risala al Nur), which was written by Sai...
Kategoriler
Akademik Çalışmalar
Basında
Çeviri
Dergi Yazısı
Kitap
Konferans
Köşe Yazısı
Mizah
Serbest Yazı
Söyleşi
Translate
Vertical Slider
İletişim Formu
Ad
E-posta *
Mesaj *
Arama
İletişim Formu
Murat Kayacan Kişisel Web Sitesidir.
Tüm hakları mahfuzdur. Kaynak gösterilmesi (www.muratkayacan.net) ve erişim tarihinin belirtilmesi şartıyla yazılar iktibas edilebilir. Eser sahibinin tayin ettiği usule bağlı kalmak suretiyle yazıların her türlü neşri, 5846 sayılı Kanun hükümlerine tabidir.