Günümüzde mobil teknolojiler her yerde, evde akşam yemeğimizi yerken veya ailemizle bir film izlerken bile mobil cihazlar elimizden düşmüyor. Gençler birbirleri ile her şeylerini mobil cihazlar ile internet üzerinden paylaşıyor. İçimizden kaç kişi yemek yerken acil bir telefon veya mesaj ile o masadan kalkmadık ki? Tüm yaşam stilimiz artık mobil cihazlara göre şekilleniyor, bir çoğumuz gazete almayı bıraktı veya kitapları bile artık pdf’ler veya e-book formatları ile almayı tercih ediyoruz. Özellikle bulut bilişim ( cloud computing ) geliştikçe bizlerde tüm hatıralarımızı, belgelerimizi, müziklerimizi hatta telefon defterlerimizi bile bulutta tutmaya başladık. Mobil dünya içinde istediğimiz bilgilerimize veya dokümanlarımıza her yerden ulaşmak hepimiz için hayati önem taşıyor. Yaşamımız bu şekilde bulut bilişim, mobil cihazlar ve internet etrafında kümelenmeye başladıktan sonra bazı alışkanlıklarımızı yada gereksinimlerimizi de bu yönde biçimlendirmemiz kaçınılmaz oldu. 2010’lu yıllara kadar e-öğrenme denildiğinde pc’den izlenen flash animasyonlu eğitimler aklımıza geliyordu. Ancak 2010’dan sonra mobil dünyanın yükselişi de e-öğrenme gereksinimlerinin mobillik ile örtüştüğünü ve e-öğrenmelerin artık m-öğrenme olarak kabuk değiştirmesi gerektiğinin farkına vardık.
Mobilite ya da mobil olma çabası ile elektronik eğitimleri kullanıcılar artık otobüste, serviste veya diğer ulaşım araçlarında vakitlerini değerlendirmek amacıyla kullanabileceklerini fark ettiler. Düşündüğümüzde yolda boşa geçen zamanımızı iyi bir değerlendirme yönetimi olarak gözüküyor. Her birimiz otobüste veya serviste uyumak ya da dışarıyı izlemek dışında pek fazla bir şey yapmıyoruz. Bu noktada mobil öğrenme hem boş vaktimizi değerlendirme hemde kendimizi geliştirmemiz için bize büyük bir fırsat olarak karşımıza çıkıyor.
Mobil dünyaya talebin artmasıyla birlikte HTML5 ve video içerikler elektronik öğrenmenin vazgeçilmez bir parçası oldu. TÜİK’in ( Türkiye İstatistik Kurumu) 2014 yılı Eylül ayı sonu verilerine göre Türkiye’de 71 milyondan fazla cep telefonu abonesi var, yine aynı tarihli verilere göre 28 milyondan fazla mobil geniş bant abonesi bulunmakta. Türkiye’nin dünyada gelişmekte olan ülkeler arasında yer aldığını düşünecek olursak, inanılmaz bir büyüklükte abone sayısı ile karşı karşıya olduğumuzu söyleyebiliriz.
Kurumsal bir firmada dijital öğrenme sistemlerini yöneten bir ekipte olduğumuzu ve mobil öğrenmeye geçmek istediğinizde yaptığınız araştırma sonrasında birazdan bahsedeceğim firmalar ve yöntemler ile karşılaşacağınızı belirtmek isterim.
Mobil Web Sitesi veya Mobil Uygulama
Araştırmaya başladığınızda piyasada en az iki farklı mobil öğrenme destekleyen yapı/sistem olduğunu göreceksiniz. İlki web servisinizin (mobil uyumlu web sitesi) mobil uyumlu tasarlanarak mobil öğrenme içeriklerinizin bu web servis üzerinden oynatılması olacak. Yapı olarak HTML5 ile tasarlanmış responsive bir web sitesi tasarımı ve arka planda mobil öğrenme verilerini sisteme işlenmesini sağlayacak bir scorm / aicc paketleme sistemi işinizi görecektir. Hem de yöneticilerinizi projeyi bu şekilde ilerletmeyi kabul ettirmeniz daha kolay çünkü maliyetler diğer yönteme göre daha ucuz. Bir diğer yöntem ise mobil uygulama hazırlanması veya kiralanması yöntemidir. Bu yöntemde ister bir firmanın var olan mobil uygulamasında kendinize belirli bir lisans kiralayabilirsiniz, isterseniz kendi kurumunuza özel bir mobil uygulama yazdırabilirsiniz.
Mobil Uygulama Lisansı Kiralama
Mobil uygulaması olan bir firmadan lisans kiralar iseniz uygulama firmanın uygulamayı markete yüklediği isim ile kurumunuz personeline yükletmeniz gerekecektir. Yani X kurumunda çalışıyorsunuz ve çalışanlarınıza mobil öğrenme için XY isimli bir uygulama yükletmeniz gerekecektir. Yüklenen bu uygulama kişi sisteme giriş yapana kadar kendi tasarımı ve renkleri ile gözükecektir. Araştırmalarınızı ve yöneticilerinize yapacak olduğunuz sunumu hazırlarken bu noktayı es geçmemenizi tavsiye ederim. Kişi sisteme giriş yaptıktan sonra ise yine sizin firma ile aranızda olan aldığınız lisansın kapsamına bağlı olarak belirli bir tasarımsal değişikliklere veya renksel dönüşümleri destekleyebilir. Tasarımın yanı sıra lisanslamanın içeriğine bağlı olarak %90 ihtimalle kurum bilgileriniz diğer lisans sahibi kurumlar ile aynı database’de tutulacaktır, bu durum zaman zaman yavaşlamalara neden olabilir. Ya da sistem tasarımını tam istediğiniz gibi değiştirememenize sebep olabilir.
Mobil Uygulama Hazırlatma (Mobil Uygulama Geliştirme)
Mobil uygulama hazırlanmasını ve bu uygulamanın sizin kurumunuza özel olması da seçeneklerden birisi. Mobil uygulamalar günümüzde bir çok firma tarafından yazılmaktadır. Ancak mobil öğrenme denildiğinde bunu geliştirecek firma sayısı çok fazla olmayacaktır. Bunun nedeni ise mobil öğrenme içeriklerinin puanlama, tamamlama veya başarı durumu gibi bazı kriterler ile çalışması gerekliliğidir. Bu gereklilikler scorm / aicc ismi verilen e-öğrenme paketleme standartları ile tüm dünyada standartlaşmış paketleme isimleridir. Hazırlanmasını istediğiniz mobil uygulama bu paketleme motorlarını hem çalıştırabilmeli (oynatabilmeli) hem de bu paketleme motorlarından gelecek olan veriyi okuyabilmelidir. Scorm ve aicc paketlerinden gelen verilerin okunması konusu özel bir uzmanlık gerektirmektedir. Hazırlattığınız uygulamanın e-öğrenme paketleme standartları ile daha önce çalışmış bir firma tarafından geliştirilmesi firmanın tecrübesi doğrultusunda size en az zorluk çıkaracak yöntem olacaktır.
Mobil İçerik
Mobil Web Sitesi ya da Mobil Uygulama yöntemlerinden birini seçtiniz ve mobil öğrenme platformunuz artık yayınlanmaya hazır. Peki ya içerikleriniz mobilde yayınlanmaya hazır mı? Mobil cihazlar sadece android ekosistemi dahilinde flash’ı desteklemektedir. (Flash oynatma desteği dosyanın flash versiyonu, androidin versiyonu ve cihaz desteğine bağlı olarak değişebilir.) E-öğrenmeler genelde flash tabanlı hazırlanmaktaydı, mobil dünyaya adım atıldıktan sonra flash içerikler mecburen popülerliğini kaybetti. İOS veya Android veya Windows Phone ekosistemleri flash desteklemediği için mobil öğrenme içeriklerinin video, ses kaydı, pdf veya HTML5 olması gerekmektedir. Var olan içeriklerinizi hazırlamış olan firmalar ile görüşerek bu içeriklerin mobil uyumlu versiyonlarını hazırlatabilirsiniz. Böylelikle mobil öğrenme paketleri için tekrardan teorik bir çalışma yapmadan var olan eğitimlerinizi convert etmiş olacaksınız. Ya da mobil için hazırlanmış genelde adına katalog eğitimi denen stock eğitim içeriklerinden satın alabilirsiniz. HTML5 çok gelişmemiş henüz bebek adımları ilerlemesine rağmen kişi ile etkileşime geçebilen tek çözüm olduğunu hatırlatmakta fayda var. Eğitim içinde bazı kısımlarda HTML5 ile soru sorabilir, sürükle bırak veya eşleştirme gibi aktivitelere yer verebilirsiniz. Diğer ses kaydı, video veya pdf içerikler kullanıcı ile etkileşime giremez. Aynı zamanda HTML5’in video ve ses kaydı oynatma özelliklerini düşününce içeriklerin HTML5 ile hazırlanması içine video veya ses kaydı eklenmesi en iyi yöntem olacaktır.
Son Söz
Bahsetmiş olduğum senaryolar ve teknolojiler sizlerin bütçeleri, uygulamaya alma biçimleri, proje yönetim seçenekleriniz gibi koşullara göre şekillenebilir. Anlatmış olduğum tüm sistem veya içerik türlerinin her birinin kendine has avantajları ve dezavantajları vardır. Güzel bir matris yaparak size en uygun yöntem ve içerik türünü seçmeniz dileğiyle görüşmek üzere…