HABER RÖPORTAJ TEKNİK KÜTÜPHANE SEKTÖR REHBERİ ÜNİVERSİTE YAZARLAR PROJE & DANIŞMANLIK SİNERJİ BULUŞMALARI
Tümü Araştırma & İnceleme Makale Mühendislik & Teknoloji Bilimin Öncüleri Mevzuat & Yönetmelik Sektör Raporları
Paratoner Nedir, Nasıl Çalışır?
18. yüzyılın en önemli bilim insanlarından biri olan Benjamin Franklin tarafından geliştirilen paratonerler yüksek enerji akışının olduğu yıldırımlara karşı koruma sağlayan yapılardır. Bu yazımızda bulutlardaki elektrik yükünü toprağa aktarmayı sağlayan paratonerlerin yapısından ve çalışma prensibinden bahsettik.
A- A+
03.06.2017 tarihli yazı 27838 kez okunmuştur.
Paratoner Yıldırımsavar Yıldırım Koruma İletken Çubuk
İlk olarak 1749 yılında ABD’li bilim insanı Benjamin Franklin tarafından geliştirilen paratonerler günümüzde inşa edilen yapıların yıldırım düşmelerine karşı korunmasında yaygın olarak kullanılmakta. Fiziksel yapı olarak binaların tepelerinde gördüğümüz gibi bir çubuğun ucuna tutturulmuş sivri bir metalden oluşmaktadır. Çubuk, yapıların elektrik iletim hatlarından bağımsız bir şekilde alüminyum veya bakır bir kablo ile toprağa gömülü olan bir iletken ızgaraya bağlanır. Peki bu paratoner nasıl oluyor da yıldırımlardan gelen o yüksek enerjiyi üzerine çekebiliyor? Paratonerin ucu neden sivri? Paratonerler neden olabildiğince yüksek noktalara konuluyor? Bu soruları merak ediyorsanız cevapları içeriğimizin devamında.
►İlginizi Çekebilir: Faraday Kafesi ve Paratonerler
Paratonerler günümüzde birçok bina, ev, fabrika, kule ve hatta uzay aracı fırlatma rampalarında sıklıkla kullanılmaktadırlar. Öncelikle görmeye aşina olduğumuz bu sistemi oluşturan parçalardan bahsedelim.
Paratonerlerin Bileşenleri
Paratonerlerdeki gördüğümüz o çubuklar sistemin bütününde büyük bir öneme sahip gibi görünse de aslında sistem kurulumunda en az öneme sahip parçalardan biridir. Paratonerlerin ana olarak 3 ana bileşenleri vardır.
1)Çubuklar(Hava Terminalleri)
Yıldırımın deşarjını sağlamak için terminal olarak görevlendirilmek üzere tasarlanmış küçük dikey çıkıntılar. Çubuklar farklı şekil ve boyutlarda tasarlanılabilmektedir. Yaygın kullanım olarak çoğu uzun ucu sivri bir çubuk ve pürüzsüz parlatılmış bir küre ile donatılmaktadır.
2)İletken Kablolar
Kablolar tepeden toprağa şimşek akımını ileten ağır yapılardır. Kablolar üst kısımlarda ve çatı kenarlarında gezinir. Ardından bulunduğu yapının altında bir ya da birkaç köşeden toprağa bağlanır.
3)Zemin Çubukları
Uzun, kalın ve ağır zemin çubukları topraklamayı yapması amacıyla korunan yapının etrafında toprağa gömülür. Yapının korumasının sağlanması için iletken kablolar bu çubuklara bağlanır.
Paratonerlerin Yapabildikleri ve Yapamadıkları
Yıldırımdan koruma sistemlerinin amacı bir binayı içindeki elektrik tesisatını, içindeki elektronik cihazları ve sakinleri de dahil olmak üzere doğrudan şimşek çakmalarına karşı korumaktır. Şimşekteki enerjinin boşaltılması için enerjinin zemine güvenli bir yol izleyerek geçiş yapması gerekir.
Kulaktan duyma efsanelerin aksine paratonerler yıldırımları çekmezler. Paratoner sistemlerinin çubukları yıldırımları çekmekten öte etkileşim meydana geldiğinde yüksek elektrik akımını yönetmek, zemine daha düşük dirençli bir yoldan gitmesini sağlamaktadırlar. Yıldırım bulunulan alan üzerine düşerse sistem çevreye zarar verecek elektrik akımını yapılardan uzağa güvenli bir şekilde götürerek toprağa akıtmaya çalışır. Yani sanılanın aksine o bölgeyi yıldırım düşmesi olayından koruyamaz veya olayı engelleyemezler.
Sistem yüksek enerjili bir akım darbesi taşır. Bu akımın kapasitesi düşük veya eskimiş, yıpranmış iletkenlerle temasa geçmesi halinde iletkenlerde yüksek ısılar hasara meydan olabilirler. Paratoner sistemlerinde kullanılan çubuklar ve iletkenlerin enerji taşıma kapasiteleri oldukça yüksektir ve bu sayede herhangi bir yüksek ısıya maruz kalmaksızın akımın toprağa akmasını sağlarlar.
Paratoner Nasıl Çalışır?
Zemine ulaşmak için belirlenmiş bir akım yolu olmayan yapılara yıldırım düşmesi durumunda enerji evin ya da binanın tesisatı içerisindeki mevcut herhangi bir iletkenden yol almayı tercih edebilir. Bu yollara telefon hatları, kablolar, elektrik hatları, çelik çerçeveli su ve gaz boruları da dahildir.
Yıldırımdan kaynaklı enerji paratoner olmayan yapılarda genellikle bu yollardan birini takip eder fakat bazen daha iyi topraklanmış bir iletkene atlayabilmek için havadan ark yolu ile iletime de geçebilir. Bu geçiş, enerjinin toprağa akabileceği daha düşük dirençli bir bulmasından dolayı kaynaklanır. Paratonerlerin çalışma prensipleri ve kurulum şekilleri de bu prensibe göre gerçekleşmektedir. Yıldırımlar paratonerin olduğu bölgelerde deşarj olmak için çok düşük dirençli bir yol olan paratonerlerin takılı olduğu iletim hattını seçerler. Bu şekilde yüksek akımın evdeki sistemlere zarar vermeden toprağa akması sağlanır.
Aşağıdaki resimlerde paratoner sistemi kullanılmayan ve kullanılan iki evde yıldırım düşmesi anında oluşabilecek akımlar hareketli resim olarak gösterilmiştir. Soldaki resimde görülen evde, yıldırım daha düşük dirençli bir yol bulamamasından dolayı evin havalandırma pervanesinin bağlı olduğu iletkeni tercih edip oradan evdeki iletim hattına giriyor. Ardından iletim hattından daha düşük bir yol olarak iletken su tesisatına havadan atlama yapıyor. Sağdaki resimde ise çatıya monte edilmiş bir yıldırımsavar sayesinde yıldırım, direk olarak evin en yüksek noktasına(Yıldırımın geldiği yöne en yakın nokta) atlayarak oradan topraklanmış paratoner sistemiyle enerjisini toprağa aktarıyor.
Sistemlerde kullanılan çubuğun yüksekliği yapıların olabildiğince en yüksek noktası olarak seçilir ki yıldırım paratoner çubuğundan önce bir iletken üzerinden yol almaya çalışmasın. Paratoner çubuklarının uçlarının sivri olmasının nedeni ise elektriksel yüklerin uçlarda toplanması ve küçük çaplı yapılarda daha büyük bir elektrik alan oluşmasıdır. Elektrik alanın yüksek olması enerjinin o bölge üzerinden akışını kolaylaştırır.
Görüldüğü gibi paratoner sisteminin amacı yıldırımı çekmek değil o bölgeye düşen yıldırımında yüklenen enerjinin izleyebileceği güvenli bir yol sağlamaktır.
Kaynak:
►stormhighway
►science.howstuffworks.com
Tweet
Takip et: @elektrikport
YORUMLAR
YAZAR HAKKINDA
Muhammed Ahmet ALKAN Yazar Hakkında
Yazar Hakkında
1995 İstanbul doğumluyum.Tuzla Behiye Dr. Nevhiz Işıl Anadolu Lisesi mezunuyum.Sakarya Üniversitesi Elektrik Elektronik Mühendisliği son sınıf öğrencisiyim. Bilgi teknolojileri ve yazılıma ilgiliyim.
Tüm yazıları Mesaj gönder Yazdır
YAZARIN DİĞER YAZILARI Ortak Uçlu Devreler: BJT Konfigürasyonları Dünyanın En Büyük Elektrikli Araç Şarj İstasyonu Kuruluyor Dünyanın İlk Moleküler Robotu Geliştirildi Yenilenebilir Enerji 2050’de Tüm Dünyaya Yetebilir Yerli Giyilebilir Geliştirme Platformu | WatchX 130 Bin Ağaçtan Oluşan QR Kod Kök Hücre Dolgu Geliştirildi Şehir için Çiftlik | EkoFARMER İsveç'teki Solar Evler İhtiyaç Fazlası Elektrik Üretiyor AG Panolarda Kesici Konumlandırma
EDİTÖRÜN SEÇİMİ Tümü
Kompanzasyon Neden Gereklidir? Kompanzasyon Çözüml... Multimetre Nedir? Neden Kullanılır? Seçim Kriterle... FIDIC Sözleşme Tipleri Nelerdir? Eriyen Telli Sigortalardan NH Sigortalar | Sigma E... Silindirik ve Otomatik Sigorta Arasındaki Farklar ...
ETKİNLİK TAKVİMİ Tümü
Aktif etkinlik bulunmamaktadır.
FOTOPORT
Dünyanın En Görkemli 10 Güneş Tarlası
Dünyanın En Büyük 10 Makinesi
2020’nin En İyi 10 Kişisel Robotu
Programlamaya Erken Yaşta Başlayan 7 Ünlü Bilgisayar Programcısı
Üretimin Geleceğinde Etkili Olacak 10 Beceri
Olağan Üstü Tasarıma Sahip 5 Köprü
Dünyanın En İyi Bilim ve Teknoloji Müzeleri
En İyi 5 Tıbbi Robot
Dünyanın En Zengin 10 Mühendisi
Üretim için 6 Fabrikasyon İşlemi
VIDEOPORT
Yapay Zeka Tabanlı Güç Kalitesi Veri Analitiği ve Çözümleri | Siemens | Webinar
Siemens Kaçak Akım Koruma Cihazları | RCD, RCCB
Siemens 3WL açık tip güç şalterleri ACB
Siemens 7KM PAC3100, 3200, 4200 Ölçüm Cihazları Teknik Özellikler
Konvertör için SINAMICS V20 / G120 Smart Access Module 2
Kurulum ve bağlantı - SINAMICS V20 / G120 Smart Access Module 1
Sigma Elektrik Tanıtım Videosu
Kaçak Akım Algılamalı Şalterlere Açtırma Bobini Takılması
K400 K630 Tip Şalterlere Açtırma Bobini Takılması
Kaçak Akım Algılamalı Şalterlere Yardımcı Kontak Takılması
ANKET
Endüstri 4.0 için En Hazır Sektör Hangisidir
Otomotiv
Enerji
Kimya
Maden
Sağlık
Gönder
Sonuçlar
Otomotiv 54 %
Enerji 29 %
Kimya 5 %
Maden 3 %
Sağlık 9 %
Güncel Anket
EN ÇOK OKUNANLAR Tümü
Güneş Enerjisi Elektrik Üretim Sisteminin Tasarlan... Mühendisler Ne İş Yapar ve Ne Kadar Kazanırlar? Alternatif Akımın Temel Tanımları IT Nedir? | IT Uzmanı Nedir? BIOS Nedir? BIOS Ayarları Nasıl Yapılır?
BENZER İÇERİKLER Tümü
Bakır Kaplı Çelik Topraklama Çubuğu Yıldırımdan Korunmak için Neler Yapılır? Piezoelektrik Kristalli Aktif Paratoner Nedir? Yıldırımdan Korunma İletkeni | CCA-İLETKEN Yıldırımdan Korunma - Aktif Paratonerler Standardı...
ELEKTRIKPORT
Hakkımızda Künye İletişim
KAYNAKLAR
Sıkça Sorulan Sorular Site Haritası Sosyal Medya
KURUMSAL
Çözümler Reklam ve Tanıtım Hizmetleri Kullanım Şartları Gizlilik Politikası Üyelik Sözleşmesi
Tesla Bobini Yapımı Nikola Tesla Buluşları Nicola Tesla - Hayatı Güneş Enerji Sistemleri Yıldırım Nedir
Güneş Enerjili Uçaklar Güneş Enerji Haritası Lisansız Elektrik Üretimi Yeraltı Trafo Merkezleri Elektronik Atıklar
Yol Aydınlatması Kompanzasyon Nasıl Yapılır Kompanzasyon Nedir Yeraltı Nükleer Santraller Step Motorlar
Fiber Optik Aydınlatma Elektrikli Araç - Akü Sistemleri Elektrikli Araçlar - Kablosuz Şarj Fotovoltaik Nedir Korona Olayı
Gerilim - Potansiyel Fark Elektrik Nedir Kesintisiz Güç Kaynağı - UPS TEDAŞ Mülakat Soruları Radyasyon ve Kaktüs
Matlab Dersleri - Matrix Matlab Dersleri - Grafik Matlab Devre Analizi Java Dersleri - Constructor Matlab Simulasyonu
Kyoto Protokolü Güneş Enerji Sistemi Nedir? Rüzgar Türbini Topraklaması Rüzgar Enerjisinin Tarihçesi Yüksek İrtifa Rüzgar Türbini
Rüzgar Türbini Tasarımları Gaz İzoleli Transformatörler Transformatör Arızaları Transformatör Bakımı Güç - Dağıtım Transformatörleri
Kesiciler ve Bakımı Ayırıcılar Alternatif Akım Sistemleri Alternatif Akım Temelleri Alternatif Akım Nedir
Harmonik Analizi Enerji Verimliliği Paratoner ve Faraday Kafesi Enerji Nakil Hatları Kestirimci Bakım