19.yy.a kadar bizlerde elbet tiyatro kültürü vardı. Karagöz, Orta Oyunu ve Meddah gibi. Fakat Tanzimat ile birlikte romanın örnek alınmasıyla tiyatro kolunda da birtakım denemelerin ve yeniliklerin önü açıldı. Bununla birlikte Şinasi'nin yazmış olduğu Şair Evlenmesi önemli bir yer teşkil etti.	
Şair Evlenmesi'nden Önce
Batılı anlamda ilk tiyatro olarak bir çoğumuz tarafından Şair Evlenmesi biliniyor. Fakat ondan önce Abdülhak Hamit Tarhan'ın babası Hayrullah Efendi'nin yazdığı Hikaye-i İbrahim Paşa be İbrahim-i Gülşeni vardır. Yazmıştır ancak o dönemde yayımlanmadığı için ilk eserimiz sayamıyoruz. Şimdi ise o tiyatro metni nelerden bahsediyor ufakça bir değinelim.
Hikaye-i İbrahim Paşa Bey İbrahim Gülşeni
İbrahim-i Gülşeni adlı dört perdelik bir dram olan bu piyes, Hayrullah Efendi tıp öğrencisi bulunduğu günlerde ve ders notlarını tuttuğu bir deftere yazmıştır.(1844) Bu piyesi oğlu Abdülhak Hamit Tarhan bulmuştur. Peki geleneksek Türk tiyatrosunun izlerinin görüldüğü bu eserin konusu nedir?
Kanuni'nin Bağdat seferi sırasında Ordu Defterdarı İskender Çelebi'yi haksız yere idam ettirdiği ve saltanat hırsına kapıldığı için Kanuni tarafından 1536'da idam edilen Sadrazam İbrahim Paşa ile aynı devirde Mısır'da ün salmış mutasavvıf İbrahim Gülşeni ve Mısır valisinin oğlu İbrahim Paşa'lar birbirine karıştırılarak Osmanlı İmparatorluğu için asıl tehlikenin son söylenen şahsiyetten geleceği söylenmek istenmiştir. Piyeste, tarihi atmosferi tamamlamak için özellikle dil ve uslübun 16.yy.a uygun olması dikkat çekicidir. Ancak bu eseri müellif tarafından batılı anlamdaki ilk tiyatro olarak sayamıyoruz.
Şair Evlenmesi
Şinasi'nin 1860'da Tercüman-ı Ahval'de tefrika ettikten sonra kitaplaştırdığı Şair Evlenmesi batılı anlamdaki türk tiyatrosunun ilk örneğidir. "Bir Perdelik Komedi" denilen Şair Evlenmesi, ilk önce iki perde olarak yazılmış, Tercüman-ı Ahval'de 1860 yılında tefrika olarak yayımlanmıştır. Hicri 1277(1860) tarihli basılı metinde Şinasi'nin şöyle bir hatırlatması yer alıyor: "Bu oyun iki fasıl olarak 1275 tarihinde tiyatro için tertip olunmuştu. Sonradan birinci faslınınn kaldırılması lazım geldi." Nottan da anlaşılacağı üzere dönemin siyasal ve toplumsal değerlerince uygun bulunmadığı için yayımlanmamıştır.
Bir töre komedisi özelliği taşıyan "Şair Evlenmesi" görücü usulü evliliğin sakıncalarını anlatan tek perdelik bir oyundur. Oyunun ana fikrini, Hikmet Efendi'nin: "Sen ve ıyalin birbirinizi her cihetle tanıdığınız halde, evlenirken ne belalara uğradın, bakındık. Ya birbirlerinin ahvalini bilmeyerek ev bark olanların hali nasıl olur?" bu sözleri de güzelce ifade eder.
Oyun, yanlış anlamalara dayanan bir komedi üzerine kurulmuştur. Karagöz ve Orta Oyunu'ndaki baş komiklerin birbirlerini yanlış anlamalarından oluşan oyunlar Şair Evlenmesi'nde de devam etmiştir. Bunun da altında batılı anlamdaki ilk tiyatro olma özelliği yatmaktadır. Günümüzde dahi faydalandığımız oyunlardan hele ki o dönemde birden kopması beklenemez. Nitekim kopmamış ve batı tiyatrosu ile geleneksel Türk tiyatrosunun sıkı sıkıya bağlı kalındığı bir piyes çıkmış ortaya.
Geleneksel Türk tiyatrosunun yansımalarını bolca görürken batı unsurları da karakterler üzerinden verilmiştir. Özeliikle piyesin yazıldığı Tanzimat dönemi romanlarında kahramanların "bey" ve "efendi" şeklinde hitaplarının ayrışması bunun bir göstergesidir. Recaizade Mahmut Ekrem'in en bilinen romanı Felatun Bey ile Rakım Efendi buna çok güzel bir örnektir.
Son olarak Tanzimat romanında da birçok örneğini gördüğümüz isim sembolizasyonuna bu eserde de rastlarız. Müştak (özleyen), sevgilisine kavuşmak ister; Hikmet (bilgili, hikmet sahibi, sorunları özen); Kumru (sevilen kadın); Sakine ( sakin mizaçlı); Ebullaklaka (çok konuşan). İsimler oyundaki tiplere uygundur ve burada özellikle Müştak Bey Karagöz'ü, Hikmet Efendi de Hacivat'ı temsil etmektedir. Ancak bu oyuna bütünüyle baktığımızda Karagöz oyunlarındaki kalabalıklığı göremeğimiz için Orta Oyunu'na daha fazla benzediğini ifade edebiliriz.
Bu Gönderiler İlginizi Çekebilir!
Abbas SAYAR- Yılkı Atı
Hesaptan düşülmüş, defterden silinmiş roman kahramanı Doru Kısrak'ın yılkıya bırakılma öyküsü ve Orta Anadolu'nun ağır kış doğasında yaşama mücadelesi.
Fantastik Edebiyatımızın Kraliçesi ile Hollywood'un Dahi Çocuğu
Fantastik romanı sadece batılılar yazmıştır dediler yıllarca. Bunun da örneklerini gördük ve okuduk. Peki bizde yok muydu bunun örneği? Vardı elbet. Hem de rastlantısal olarak bir film ile aynı düşünceyi paylaşıyorlardı.
Etiketler
şinasi	
tiyatro	
türk edebiyatı	
geleneksel türk tiyatrosu	
müştak bey	
hikmet efendi	
kumru hanım sakine hanım	
tanzimat dönemi	
roman	
ziba dudu	
habbe kadın	
ebullaklaka	
Facebook Twitter Whatsapp Linkedin Pinterest
İlgini Çekebilir
Rüyalarını Hatırlayamayanlardan Mısınız? Sebebini Açıklıyoruz!	
Mitolojinin Gizeminden İlham Almış Ünlü Logolar	
Hiçliği Hiçliğe Bağlayan Köprü	
Bu yazıya tepkin ne oldu ?
2
Beğendim
0
Beğenmedim
1
Aşık Oldum
0
Komik
0
Kızgın
0
Üzgün
1
Wow
LEYL
Yorumlar
Facebook Yorumları
İsim
Email
Yorum
Yorumu gönder
Popüler yazılar
Utanç Verici Gerdek Gecesi Gelenekleri
mirketsu Aralık 3, 2020 0
Galatasaray'ın Avrupa Kupalarındaki En Unutulmaz Golleri
mirketsu Aralık 3, 2020 1
Hasan Can Kaya’nın Sırrı!
mirketsu Aralık 19, 2020 6
Masterchef'in Sevilen Yarışmacısı Emir Elidemir Hakkında...
mirketsu Aralık 27, 2020 0
Sıcak Şarabınızı Evde Kendiniz Yapmak İster Misiniz?
mirketsu Aralık 20, 2020 2
Seçtiklerimiz
Güncel
Barınaklardan Sahiplenilen Minik Dostlarımızın Değişimleri...	
Bepfun Aralık 14, 2020 1
Güncel
Dünyanın Bitip Uzayın Başladığı Nokta	
mirketsu Aralık 9, 2020 0
Kategoriler
Güncel(77)
Magazin(30)
Test(1)
Kültür-Sanat(48)
Güçlü Kadın(6)
Eğlence(73)
Bilim-Teknoloji(42)
Sağlık(31)
Tarih(47)
Yemek(14)
Rastgele yazılar
Güncel	
Cinayet Filmi Sevenler Buraya! Günlerce Aklınızdan Çıkmayacak 10 Kusursuz...	
Sağlık	
Bir İnsan Uyumadan Kaç Saat Yaşayabilir? Duyunca Çok Şaşıracaksınız	
Bilim-Teknoloji	
Hiç Hayata Geçirilememiş 7 Harika Tesla Buluşu	
Eğlence	
Dünya Üzerinde Yenilen En İğrenç 7 Yiyeceğin Tadı Neye Benziyor ?	
Güncel	
Dünyanın Bitip Uzayın Başladığı Nokta	
Etiketler
türkiyede küresel ısınma
müştak bey
the witches
mor renk
iğrenç yemekler
Sam Altman
madde
kızartılmış yarasalar
lilith hikayesi
telif hakkı
Klinomania
Dalış
yılbaşı ağacı süsleme
coffee
geri dönüşüm yılbaşı ağacı
Dizi Anket
Favori Diziniz Hangisi ?
Akrep – Star Tv
Sadakatsiz - Kanal D
Masumlar Apartmanı - TRT1
Menajerimi Ara - Star Tv
Kırmızı Oda Dizisi - Tv8
Sen Çal Kapımı – Fox Tv
Oy Ver
Sonuçları gör
Lütfen bir alan seçiniz	
Zaten Oy Kullandınız	
Favori Diziniz Hangisi ?
Total Vote: 1213
Akrep – Star Tv
34.6 %
Sadakatsiz - Kanal D
14.9 %
Masumlar Apartmanı - TRT1
15.8 %
Menajerimi Ara - Star Tv
12.4 %
Kırmızı Oda Dizisi - Tv8
19.1 %
Sen Çal Kapımı – Fox Tv
3.1 %
Seçenekleri Göster
Hakkında
Lafgaf, dijitalleşmenin arttığı bu son yıllarda, kullanıcılara geniş konu yelpazesiyle faydalı ve zengin içerik sunmak amacıyla Ağustos 2020’de kuruldu. Bilimden sanata, tarihten sağlığa kadar birçok başlıkla kullanıcıya ilham olabilecek içeriklerin bulunduğu Platform, zamanını kaliteli geçirmek isteyen herkesi buraya davet ediyor. Lafgaf’ a üye olarak, içeriklere beğeni ve yorumlarınızı paylaşarak büyümesine de destek olabilirsiniz. Lafgaf ekibi olarak, bizimle olan tüm kullanıcılarımıza keyifli ve kaliteli zamanlar diliyoruz.	
Rastgele yazılar
Aşkta Nasıl Olduğunu Venüs Burcundan Öğren!
Maskeler Kepçe Kulak Sendromu Yapar mı ?
Talih Kuşu Nimet Abla Kimdir? Nimet Abla Efsanesi Nereden...
Sosyal Medya
Haberdar olmak için e-bülten'e abone ol !
Takip
Copyright © 2021 LafGaf - All Rights Reserved.
Kayıt ol!
Giriş
Galeri
Gizlilik İlkesi ve Kullanım Şartları
İletişim
Çerez Uyarısı
İnternet sitemizden en verimli şekilde faydalanabilmeniz için Cookie kullanıyoruz.Tarayıcınızdan Cookie ayarlarınızı değiştirmediğiniz sürece bu sitede çerez kullanımını kabul ettiğinizi varsayacağız.