Afrika’nın güneybatısında, Namibya’daki Namib Çölü dikkatsiz gözler için ıssız bir gezegeni andırabilir. Ancak bu çölde rastlanan ve peri çemberleri adı verilen dairesel şekiller uzun zamandır bilim insanlarının akıllarını zorluyor.. Çapları 5 ila 10 metre arasında değişen bu çemberler, dönem dönem büyüme ve küçülme eğilimi gösteriyor. Ayrıca çöl ortamında var olan tek tük bitki türü de bu çemberlerin içinde yetişmiyor. Çemberlerin varlığı, bu bölgede yaşayan Himba halkı tarafından asırlardır bilinmekte. Yerel halk bu çemberleri kimi zaman Tanrıların ayak izleri olarak tanımlıyor, kimi zamanda yerin altında yaşayan bir ejderhanın nefes alıp vermesi sonucu oluşan ateş kabarcıklarından geriye kalan şekiller. Elbette ikisi de değil…
Japonya, Okinawa Bilim ve Teknoloji Enstitüsü matematiksel biyoloji profesörü Robert Sinclair, çemberlerin matematiksel özelliklerini inceleyince bulgular biraz daha netleşti. Araştırmacı, deri hücrelerinde olduğu gibi peri çemberlerinin de bir yaşam döngüsü olduğunu tespit etti. Bir başka araştırmada, büyüyüp küçülmelerinin ardındaki faktörün su olduğu anlaşıldı. Kuraklığın devam ettiği yıllarda çoğalıp büyüyorlarken, yağmur alan zamanlarda küçülüp kaybolma eğiliminde oluyorlardı. Sonunda araştırmacılar yüksek çözünürlüklü uydu görüntülerinden oluşan 10 yıllık verileri analiz edip, peri çemberi ekosisteminin matematiksel bir modelini yarattılar. Model, yağmur suyu ve çemberler arasında yadsınamaz bir ilişki olduğunu gösterdi.
Peri Çemberleri Nasıl Oluştular?
Aslında bu çemberlerin oluşumu hakkındaki seçenekler ikiye indirgenmiş gibi gözüküyor. Hamburg Üniversitesi’nden Norbert Juergens’in yaptığı araştırmada, bir termit türünün, oluşum anından itibaren bu çemberlerin içinde yaşayan tek canlı olduğu görülmüştü. Bu karıncalar bitki kökleriyle besleniyordu. Çemberlerin içinde hiç bitki olmamasının nedeniyse buradaki yağmur suyunun buharlaşmayıp kumlu toprağın altına sızması ve orada birikmesi. Bu suyun, karıncaların hayatta kalmasını sağladığı düşünülmekte. Böylece kurak dönemde bile yaşamaya devam ediyorlar.
Kısacası, peri çemberleri, karıncaların yaşam döngülerine bağlı bir ekosistem olabilir. Ancak şu anda daha fazla kişiden onay almayı başaran başka bir teori var: İsrail’deki Ben Gurion Üniversitesi’nden Yuval Zelnik tarafından oluşturulan bir simulasyon karınca yerine bitki teorisini ortaya sürdü. Bu teoriye göre, bazı büyük bitkiler, küçük olanların suya erişimini engelliyor ve çemberlerin içinin bitkilerden arınmış olarak kalmasını sağlıyor olabilir. Kuraklık zamanlarında bitkiler arasındaki bu çekişmenin artmasıyla birlikte peri çemberleri büyüyor. Yağmurlar artınca rekabet sonlanıyor ve çemberler kaybolmaya ya da küçülmeye başlıyor.
Sonuç olarak kim kazandır derseniz aslında cevap her ikisi de denilebilir. Princeton üniversitesinden matematikçi Corina Tarnita ve çalışma arkadaşları yayınladıkları çalışmalarında tek bir kapsayıcı neden yerine, kurak ekosistemlerdeki büyük ölçekli bitki örtüsü desenlerinin, komşu bitkiler ve hayvanlar arasındaki milyonlarca yerel etkileşimden kaynaklanabileceğini öne sürüyor. Peri halkaları, böcek veya bitki dünyasının mühendislik harikası olarak kabul edilebilir. Halkaların oluşma biçimi üzerinde yapılan çalışmalar tam olarak sonlandığında da bize bazı canlı organizmaların hayatta kalma uyarlamaları hakkında daha derin bir anlayış sağlayabilir.
İleri okumalar:
In African ‘fairy circles,’ a template for nature’s many patterns; https://phys.org
A Mathematician Who Decodes the Patterns Stamped Out by Life; https://www.quantamagazine.org
Matematiksel
İlgili Makaleler
Hedonizm Nedir? Hedonizm Mutlu Bir Yaşamın Anahtarı Olabilir mi?
14/10/2017	
Asırlık Bir Fizik Gizemi: Üç Cisim Problemi
09/11/2021	
Epigenetik Kalıtım: Büyükannemizin Deneyimleri Genlerimizde İz Bırakıyor
16/05/2020	
Yerçekimi Kuvveti Hakkında Şaşırtıcı Bilgiler
05/12/2020	
Etiketler
Jeoloji
Sibel Çağlar03/07/2020Güncelleme 16/07/2021
2.928 2 dakikada okuyun
Paylaşmak İsterseniz
Facebook Twitter LinkedIn Messenger Messenger WhatsApp E-Posta ile paylaş Yazdır
Sibel Çağlar
Merhabalar. Matematik öğretmeni olarak başladığım hayatıma 2016 yılında kurduğum matematiksel.org web sitesinde içerikler üreterek devam ediyorum. Matematiğin aydınlık yüzünü paylaşıyorum. Amacım matematiğin hayattan kopuk olmadığını kanıtlamaktı. Devamında ekip arkadaşlarımın da dahil olması ile kocaman bir aile olduk. Amacımıza da kısmen ulaştık. Yolumuz daha uzun ama kesinlikle çok keyifli.	
Facebook
Twitter
LinkedIn
İçeriğimiz Hakkında Bir Yorum Bırakabilirsiniz.
Bir cevap yazın Cevabı iptal et
E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir
Yorum
İsim *
E-posta *
İnternet sitesi
Δ
İlgili Makaleler
Green Bank: Wifi Kullanmanın Yasadışı Olduğu Bir Yer
08/07/2020
Dikey Tarım: Tarımda Devrim Yapabilecek Bir Uygulama
09/09/2021
Su Kıtlığı Kapıda: Peki Dünya’da Su Gerçekten Biter mi?
28/09/2020
Astrolojinin Sahte Bilim Olduğunu Bilsek de İnanmaya Devam Ediyoruz
13/09/2016
Doğayı Gözlemleyerek Hava Durumu Tahmini Yapmak Mümkün mü?
23/02/2021
Yaklaşan Tehlike: Türkiye Çölleşiyor!
05/08/2019
Biz Kimiz?
Matematiksel, tamamen gönüllü bir ekip tarafından 2015 yılından beri yürütülen bir bilim platformudur. Hedefimiz matematiğin ülkemizde bir popüler bilim olarak yaygınlaşmasını sağlamaktır. Sizin desteğiniz ile büyüyoruz. Elele daha güzel yarınlara...
Facebook
Twitter
LinkedIn
YouTube
Instagram
RSS
YAZARIMIZ OLMAK İSTER MİSİNİZ?
Ailemize dahil olmak isterseniz, burada yazan koşulları inceledikten sonra bize yayınlanmasını istediğiniz içeriklerinizi gönderebilirsiniz.
Arama:
Kategoriler
DOĞA BİLİMLERİ 334
MATEMATİK 474
SOSYAL BİLİMLER 448
ÖNERİLER 80
BEŞERİ BİLİMLER 341
UYGULAMALI BİLİMLER 150
Son Yazılarımız
Haftanın Bilmecesi #10: Aklından Bir Sayı Tut 05/12/2021
Gen Düzenleme Nedir Ve Yaşam Kodunu Değiştirmek İçin Nasıl Kullanılır? 04/12/2021
Bir Gün Aslında 24 Saat Değildir 29/11/2021
Ley Hatları: Doğaüstü Çizgiler Dünyamızı Sarabilir mi? 29/11/2021
Oxford Üniversitesi Kabul Sorularını Çözebilir misiniz? 29/11/2021
Rorschach Mürekkep Lekesi Testi Nedir? Bu Teste Güvenebilir miyiz? 24/11/2021
Haftanın Bilmecesi #9: Canan’ın Doğum Günü Problemi 22/11/2021
Söğüt Ağacından Modern Kimyaya: Aspirin’in Kısa Tarihi 20/11/2021
Son Yorumlar
Bir Dönemin Çıkmazı İ Sayısı ve Sanal Sayılar için Baha
Astrolojinin Sahte Bilim Olduğunu Bilsek de İnanmaya Devam Ediyoruz için tostçumahmut
Araştırmalara Göre Çalışırken Nasıl Oturmalıyız? Cevap Dik Değil için İsmail Hayat
Uzman Yorumlarıyla Pfizer/BioNTech mRNA COVID-19 Aşısının Faz-3 Verimlilik Değerlendirmesi için İsmail Hayat