Lecţia democratică a referendumurilor francez şi olandez din 2005 şi ale multor altor popoare, dacă ar fi fost consultate, este că cetăţenii spun că nu sunt împotriva Europei, ci că au sentimentul că aceasta se construieşte fără ei, iar uneori împotriva lor.
De democratische les van de Franse en Nederlandse referenda uit 2005 en van veel andere volkeren, als zij waren geraadpleegd, is dat de burgers zeggen dat zij niet tegen Europa zijn, maar dat zij het gevoel hebben dat Europa zonder hen, en soms tegen hen, tot stand wordt gebracht.