Et l'enseignement démocratique des référendums français et néerlandais de 2005 et de nombreux autres peuples, s'ils avaient été consultés, est que les citoyens nous disent : « Ce n'est pas que nous sommes contre l'Europe, mais nous avons le sentiment qu'elle se fait sans nous, parfois contre nous.
Z przeprowadzonych we Francji i Holandii w 2005 roku referendów płynie następująca demokratyczna nauczka: obywatele mówią, że nie są przeciwni Europie, ale odnoszą wrażenie, iż jest ona budowana bez ich udziału, a czasami nawet wbrew nim. Podobny wydźwięk miałyby referenda w innych państwach, gdyby zostały przeprowadzone.