La lección democrática de los referendos de 2005 en Francia y los Países Bajos, y de muchas otras personas (si hubieran sido consultadas), es que los ciudadanos afirman que no están en contra de Europa, pero tienen la sensación de que se está construyendo sin ellos, y, a veces, contra ellos.
De democratische les van de Franse en Nederlandse referenda uit 2005 en van veel andere volkeren, als zij waren geraadpleegd, is dat de burgers zeggen dat zij niet tegen Europa zijn, maar dat zij het gevoel hebben dat Europa zonder hen, en soms tegen hen, tot stand wordt gebracht.