La lección democrática de los referendos de 2005 en Francia y los Países Bajos, y de muchas otras personas (si hubieran sido consultadas), es que los ciudadanos afirman que no están en contra de Europa, pero tienen la sensación de que se está construyendo sin ellos, y, a veces, contra ellos.
Z przeprowadzonych we Francji i Holandii w 2005 roku referendów płynie następująca demokratyczna nauczka: obywatele mówią, że nie są przeciwni Europie, ale odnoszą wrażenie, iż jest ona budowana bez ich udziału, a czasami nawet wbrew nim. Podobny wydźwięk miałyby referenda w innych państwach, gdyby zostały przeprowadzone.