قدیمی‌ترین آثار سکونت انسان در البرز در غار دربند رشی در گیلان یافت شده که طبق کاوشهای باستان‌شناسی و تاریخگذاری آنها بیش از ۲۰۰ هزار سال قدمت دارد .
q1adˈimitˈarin ˈɑsˈɑr sokˈuːnat ensˈɑn dˈar ˈalborz dˈar q1ˈɑr dˈarband rˈaʃi dˈar ɡˈilɑn jˈɑft ʃˈodeː kˈeː tˈebq1eː kˈɑvoʃhˈɑje bˌɑstɑnʃenˈɑsi vˈa tˈɑrixɡozˈɑri ˌɑnhɑ bˈiʃ az dˈivist hˈezɑr sˈɑl q1ˈedmat dˈɑrad .