هنگامی که اسکندر به ایران حمله کرد، این رودخانه به دریای خزر می‌ریخت و از آن پس مسیر آن تغییر کرد و چون مغولها شهر گرگانج پایتخت خوارزمشاهیان را تصرف کردند رودخانه مزبور را با تغییراتی در مسیر آن به طرف دریای مازندران جاری ساختند و این صورت تا سه قرن بعد از آن تاریخ دوام داشت و از آن پس به حالت کنونی برگشت .
henɡˈɑmi kˈeː eskˈandar beː ˈiːrɑn hˈamleː kˈard iːn rudxˈɑneː beː dˌariˈɑje xˈazar mirˈixt vˈa az ɑn pˈas mˈasir ɑn tˈaq1iːr kˈard vˈa tʃˈon moq1ˈolhɑ ʃˈahr ɡarɡˈɑndʒ pˈɑjtaxt xˌɑrazmʃɑhˈiɑn rɑ tasˈarrof kˈardand rudxˈɑneː mˈazbuːr rɑ bɑ tˌaq1iːrˈɑti dˈar mˈasir ɑn beː tˈaraf dˌariˈɑje mˌɑzandˈarɑn dʒˈɑri sˈɑxtand vˈa iːn sˈurat tɑː sˈeː q1ˈarn bˈaʔd az ɑn tˈɑrix davˈɑm dˈɑʃt vˈa az ɑn pˈas beː hˈɑlat konˈuːni bˈarɡaʃt .