کرمانجی با آنکه از لهجه‌های مختلفی تشکیل شده‌است ولی لهجهٔ مرجع و کتابی (معیارِ) آن به لهجهٔ جزیری در کردستان ترکیه شبیه است که از زمان‌های دور شاعران و نویسندگانی مانند احمد خانی، ملای جزیری، فقی طیران، ماموستا جگرخون و علی حریری آثار ارزشمندی را خلق کرده‌انددر خراسان بزرگ نیز کرمانجی در مناطق شمالی آن، شمال خطی که مشهد را به بجنورد اتصال می‌دهد و به مرز ترکمنستان محدود می‌شود، تکلم می‌شود .
karmˈɑndʒi bɑ ˈɑnkeː az lˈahdʒeːhˈɑje mˌoxtalˈefi tˈaʃkil ʃˈodeːˈast vˈali lahdʒˈeːje mˈardʒaʔ vˈa ketˈɑbi meʔjˈɑre ɑn beː lahdʒˈeːje dʒazˈiri dˈar kordˈestɑn torkˈijeː ʃˈabih ˈast kˈeː az zamˈɑnhˈɑje dˈuːr ʃˈɑʔerˌɑn vˈa nˌevisˌandeɡˈɑni mˈɑnand ˈaːhmad xˈɑni mollˈɑje dʒazˈiri fˈaq1i tajˈarɑn mˈɑmuːstˈɑ dʒeɡˈarxun vˈa ˈaːli harˈiri ˈɑsˈɑr ˌarzeʃmˈandi rɑ xˈalq1 kˈardeːˈaːndadˌar xorˈɑsɑn bozˈorɡ nˈiz karmˈɑndʒi dˈar manˈɑteq1 ʃomˈɑli ˈɑn ʃˈomɑl xˈati kˈeː mˈaʃhad rɑ beː bˈodʒnurd ettˈesɑl midˈahad vˈa beː mˈarz tˌorkamanˈestɑn mˈahdud miʃavˈad takˈallom miʃavˈad .