در آغاز قرن هفتم یاقوت شرح مفصلی دربارهٔ بامیان و بت‌های بزرگ بامیان ذکر نموده گوید آنجا بتخانه‌ایست بسیار بلند بر ستون‌هایی استوار و در آن، شکلِ همهٔ پرندگانی که خداوند آفریده‌است نقش گردیده و بر سطح کوه دو بت بزرگ از پایین تا قلهٔ کوه کنده شده‌است که یکی را سرخ بد و دیگری را خنک بد (بودای سرخ و بودای خاکستری) می‌نامند و گویند آنها را در تمام جهان همتایی نیست .
dˈar ˈɑq1ˈɑz q1ˈarn hˈaftom jˈɑq1uːt ʃˈarh mafsˈali darbˈɑreːjˌe bˈɑmiˌɑn vˈa bˈothˈɑje bozˈorɡ bˈɑmiˌɑn zˈekr nemˈudeː ɡˈujad ˈɑndʒˈɑ botxˈɑneˈiːst besˈijɑr bˈoland bar sˈotuːnhˈɑiː ostˈovɑr vˈa dˈar ˈɑn ʃˈekle hamˈeːje pˌarandeɡˈɑni kˈeː xodˈɑvand ˌɑfarˈideːˈast nˈaq1ʃ ɡardˈideː vˈa bar sˈath kˈuːh dˈo bˈot bozˈorɡ az pˈɑjin tɑː q1ollˈeːje kˈuːh kˈondeː ʃˈodeːˈast kˈeː jˈeki rɑ sˈorx bˈad vˈa dˈiɡarˌi rɑ xˈonak bˈad buːdˈɑje sˈorx vˈa buːdˈɑje xˈɑkestˌari minˌɑmand vˈa ɡˈujand ˌɑnhɑ rɑ dˈar tˈamɑm dʒˈahɑn hamtˌɑːiː nˈist .