شخصیت‌هایی مانند پناه علی‌خان جوانشیر بانی شهر شوشا، ابوالفتح خان، مهدی قلی خان و جعفرقلی خان نایبان عباس میرزا ملاپناه واقف، اعجوبه‌ی فکر و اندیشه و مروج زبان فارسی و عربی و ترکی و بانی ادبیات مدرن، مورخانی همچون میر مهدی خزانی، میرزا آدی گوزل بیگ، میرزا جمال جوانشیر قره‌باغی نویسنده‌ تاریخ قره‌باغ به فارسی و ترکی، احمد بیگ آقا اوغلو اسلام‌شناس، ترک شناس و عرب شناس، نجف بیگ وزیروف ناشر نخستین نشریه در قفقاز، حمیده خانم جوانشیر حامی مشروطیت تبریز، قاسم بیگ ذاکر نماینده‌ شعر کلاسیک ایران، بانی ژانر ساتیریک، مترجم کلیله‌ودمنه و شعرایی همچون عارف، عاجز، خورشید بانو ناتوان که مبلغ فرهنگ و ادب ایران و اسلام به زبان ترکی بودند، موسیقی‌دان‌ها و مغنیانی همچون میر محسن نواب نویسنده کتاب وضوح الارقام در موسیقی و سامان بخش دستگاه‌های مقامی، عزیز حاجی بیگوف مؤسس اوپئرا در قفقاز، آهنگساز، خالق نخستین اوپئرا در شرق اسلامی (لیلی و مجنون) نویسنده‌ متن موسیقی رستم و سهراب و داستان‌های شاهنامه، پیوند دهنده سنت و مدرنیته در هنر و خالق آثار تراژدیک و کمدیک با تکیه‌ بر ریشه‌های حوزه فرهنگ و تمدن ایران، خان شوشنیسکی ادامه‌دهنده‌ مکتب ابوالحسن اقبال آذر و ساماندهنده موسیقی مقامی کلاسیک که با تلفیق موسیقی خانقاهی با عاشقی و اجرای آهنگ شکسته‌ قره‌باغ در موازات شکسته‌ فارس و شکسته‌ قره‌داغ و همچنین آهنگ آرازباری انقلاب در موسیقی مشترک ایران و آذربایجان را خلق کرد، رشید بهبود اوف خواننده ترانه‌های فارسی با صدای منحصر به‌ فرد و بی‌نظیر خود، مبلغ موسیقی کلاسیک ایرانی و ده‌ها اساتید موسیقی و هنر که هر یک به تناسب تخصص و حیطه هنر خود خدمات شایانی به نام قره باغ به ایران و آذربایجان داشته اند .
ʃaxsˈiːjathˈɑiː mˈɑnand panˈɑh ˈaːlixˈɑn dʒavˈɑnʃir bˈɑni ʃˈahr ʃuːʃˈɑ ˌabolfˈath xˈɑn mˈahdi q1ˈoli xˈɑn vˈa dʒˌaʔafraq1ˈali xˈɑn nˌɑjbɑn ˈabbɑs mˈirzɑ mˌollɑpˈanɑh vˈɑq1ef oʔdʒˈubeːjˈeː fˈekr vˈa andˈiʃeː vˈa morˈavvedʒ zabˈɑn fˈɑrsi vˈa arˈabi vˈa tˈorki vˈa bˈɑni ˌadabˈijɑt mˈodern mˌovarrexˈɑni hamtʃˈon mˈir mˈahdi xazˈɑni mˈirzɑ ˈɑdi ɡˈuːzl bˈejɡ mˈirzɑ dʒamˈɑl dʒavˈɑnʃir q1ˈereːbˈɑq1i nˌevisˈande tˈɑrix q1ˈereːbˈɑq1 beː fˈɑrsi vˈa tˈorki ˈaːhmad bˈejɡ ˈɑq1ˈɑ ˈuːq1luː ˈeslɑmʃenˈɑs tˈark ʃenˈɑs vˈa ˈarab ʃenˈɑs nˈadʒaf bˈejɡ vazˈiruːf nˈɑʃer naxˈostin naʃrˈije dˈar q1afq1ˈɑz hamˈideː xˈɑnom dʒavˈɑnʃir hˈɑmi mˌaʃruːtˈiːjat tˈabriz q1ˈɑsem bˈejɡ zˈɑker nˌamɑjˈandeː ʃˈeʔr kelˈɑsik ˈiːrɑn bˈɑni ʒˈɑnr sˈɑtirˌik motˈardʒem kelˈileːvˌadamˈaneː vˈa ʃˌoarˈɑiː hamtʃˈon ˈɑref ˈɑdʒez xˈorʃid bˈɑnuː nɑtˈavɑn kˈeː mˈablaq1 fˈarhanɡ vˈa ˈadab ˈiːrɑn vˈa ˈeslɑm beː zabˈɑn tˈorki bˈuːdand muːsˈiq1idˈɑnhɑ vˈa mˌoq1anniˈɑni hamtʃˈon mˈir mˈohsen navˈɑb nˌevisˈande kˈetɑb vˈozuːh alˈaːrq1ˈɑm dˈar muːsˈiq1i vˈa sˈɑmɑn bˈaxʃ dˈastɡˈɑhhˈɑje maq1ˈɑmi ˈaːziz hˈɑdʒi bˈiɡuːf moʔˈasses ˌuːpʔerˈɑ dˈar q1afq1ˈɑz ɑhˈanɡsɑz xˈɑleq1 naxˈostin ˌuːpʔerˈɑ dˈar ʃˈarq1 eslˈɑmi lˈejli vˈa mˈadʒnuːn nˌevisˈande mˈatn muːsˈiq1i rˈostam vˈa sˈohrɑb vˈa dˈɑstɑnhˈɑje ʃɑːhnˈɑmeː pˈejvand dahˈandeː sˈonnat vˈa mˌodernˈiteː dˈar hˈonar vˈa xˈɑleq1 ˈɑsˈɑr tˌerɑʒˈedik vˈa kamdˈik bɑ tˈekjeː bar rˈiʃeːhˈɑje hˈoːzeː fˈarhanɡ vˈa tamˈaddon ˈiːrɑn xˈɑn ʃˌuːʃnisˈaki edˈɑmeːdahˈandeː mˈaktab ˌabolhˈasan ˈeq1bɑl ˈɑzar vˈa sˈɑmɑndˌahandˌeː muːsˈiq1i maq1ˈɑmi kelˈɑsik kˈeː bɑ tˈalfiq1 muːsˈiq1i xɑnq1ˈɑhi bɑ ˈɑʃeq1ˌi vˈa eːdʒrˈɑje ˈɑhanɡ ʃekˈasteː q1ˈereːbˈɑq1 dˈar movˈɑzɑt ʃekˈasteː fˈɑrs vˈa ʃekˈasteː q1ˈereːdˈɑq1 vˈa hamtʃˈenin ˈɑhanɡ ˈɑrˈɑzbɑrˌi ˌenq1elˈɑb dˈar muːsˈiq1i moʃtˈarak ˈiːrɑn vˈa ˌɑzarbɑjˈedʒɑn rɑ xˈalq1 kˈard rˈaʃid behbˈuːd ˈuːf xˈɑnandˌe tarˈɑneːhˈɑje fˈɑrsi bɑ sˈedɑjˌeː monhˈaser beː fˈard vˈa binˈazir xˈod mˈablaq1 muːsˈiq1i kelˈɑsik iːrˈɑni vˈa dˈahhɑ ˈaːsˈɑtid muːsˈiq1i vˈa hˈonar kˈeː har jˈek beː tanˈɑsob taxˈassos vˈa hˈiteː hˈonar xod xadˈamɑt ʃˈɑjɑnˌi beː nˈɑm q1ˈereː bˈɑq1 beː ˈiːrɑn vˈa ˌɑzarbɑjˈedʒɑn dˈɑʃteː ˈand .