در دوران پادشاهی شاهان قاجار به استثناء بازپس‌گیری برخی سرزمین‌های متعلق به ایران در ناحیه شرق و غرب در زمان آقامحمدخان قاجار، طی عهدنامه‌های مختلف به ویژه در دوران فتحعلی‌شاه و ناصرالدین‌شاه، مناطقی از خاک کشور، تحت فشار روسیه تزاری از محدودهٔ زمام‌داری ایران جدا گردید .
dˈar dˈoːrɑn pˈɑdʃɑhˌi ʃˈɑːhɑn q1ˈɑdʒˈɑr beː estˈesnɑ bˈɑzpasɡˈiri bˈarxi sarzˈaminhˈɑje mˌoteʔˈalleq1 beː ˈiːrɑn dˈar nˈɑhijˌe ʃˈarq1 vˈa q1ˈarb dˈar zamˈɑn ˈɑq1ˈɑmohˌammadxˌɑn q1ˈɑdʒˈɑr tˈejje aːhdnˈɑmeːhˈɑje moxtˈalef beː vˈiʒeː dˈar dˈoːrɑn fathˈaːliʃˈɑːh vˈa nˈɑserˌoddinʃˈɑːh manˈɑteq1ˌi az xˈɑk kˈeʃvar tˈahte fˈeʃɑr ruːsˈije tezˈɑri az mˌahdudˈeːje zˈemɑmdˈɑri ˈiːrɑn dʒˈodɑ ɡˈardid .