تا آنجا که دانشمندان، باستان شناسان، محققان، پژوهشگران و استادان ادبیات جهان اولین جراحی مغز و جراحی چشم و حتی اولین تصویر متحرک جهان و اولین تاس بازی، را در این شهر پیدا کرده و پس از تحقیقات آن را به ۵۰۰۰سال پیش وصل یا نسبت داده‌اند .
tɑː ˈɑndʒˈɑ kˈeː dˈɑneʃmˌandɑn bˌɑstɑn ʃenˈɑsɑn mˌohaq1q1ˈeq1ɑn pˌaʒuheʃɡˈarɑn vˈa ostˈɑdɑn ˌadabˈijɑt dʒˈahɑn avvˈalin dʒarrˈɑhi mˈaq1z vˈa dʒarrˈɑhi tʃˈeʃm vˈa hˌattˈɑ avvˈalin tˈasvir mˌotehˈarrek dʒˈahɑn vˈa avvˈalin tˈɑs bˈɑzi rɑ dˈar iːn ʃˈahr pˈejdɑ kˈardeː vˈa pˈas az tahq1ˈiq1ɑt ɑn rɑ beː pandʒ hˈezɑr sˈɑl pˈiʃ vˈasl jɑː nˈesbat dˈɑdeːˈand .