این امر بدان معنا نیست که مکتب‌های پیش از رآلیسم که در اروپا رواج داشتند پیشتر در ادبیات فارسی بودند؛ زیرا، همان گونه که اشاره شد ادبیات معاصر ایران عمدتاً جولانگاه رآلیسم روسی گردید، با این توضیح که رمانتیسمی که پیش از رآلیسم در روسیه وجود داشت مدت‌ها پیش از ورود رئالیسم به ایران در آثار فارسی رخ نمود .
iːn ˈaːmr bˈedɑn maʔnˈɑ nˈist kˈeː mˈaktabhˈɑje pˈiʃ az reˈɑlism kˈeː dˈar orˈupɑ ravˈɑdʒ dˈɑʃtand pˈiʃtar dˈar ˌadabˈijɑt fˈɑrsi bˈuːdand zirˈɑ hamˈɑn ɡˈuneː kˈeː eʃˈɑreː ʃˈod ˌadabˈijɑt moʔˈɑser ˈiːrɑn omdˈatan dʒˌoːlɑnɡˈɑh reˈɑlism rˈuːsi ɡˈardid bɑ iːn tˈozih kˈeː rˌomɑntˈismi kˈeː pˈiʃ az reˈɑlism dˈar ruːsˈije vˈodʒuːd dˈɑʃt mˌoddˈathɑ pˈiʃ az vˈoruːd reˈɑlism beː ˈiːrɑn dˈar ˈɑsˈɑr fˈɑrsi rˈox nˈemud .