اصطلاح «گردان» ظاهراً با روش پسین‌سازی از واژۀ «سرگرد» ساخته شده است، که در تذکرۀ «خزانه عامره»، تالیف میرغلامعلی آزاد بلگرامی «فرمانده دسته‌ای از لشکر» تعریف شده و ساخته‌شده از دو واژه - «سر» («سردار») + «گردان» (جمع گُرد به معنی «پهلوان، دلیر؛ جنگاور» < پارسی میانه: gurd < ایرانی باستان: -vr̥ta* > نیاایرانی: vr̥t- : -vart «محافظت کردن، پاییدن، مقاومت کردن») پنداشته شده‌است .
estˈelɑh «ɡˈardɑn» zˈɑherˌan bɑ rˈaveʃ pˈasinsˈɑzi az vˈɑʒˈeje «sˈarɡord» sˈɑxteː ʃˈodeː ˈast kˈeː dˈar tˌazakorˈeje «xazˈɑneː ˈɑmerˌeː»vˈirɡul tˈaʔlif miraq1lˈɑmaːlˌi ˈɑzˈɑd belaɡrˈɑmi «farmˈɑndeh dˈasteːiː az lˈaʃkar» tˈaʔrif ʃˈodeː vˈa sˈɑxteːʃˈodeː az dˈo vˈɑʒeː «sˈar»«sˈardɑr»(en)plˈʌs(fa) «ɡˈardɑn» dʒˈamʔ ɡˈord beː mˈaʔni «pahlˈavɑn dˈalir dʒanɡˈɑvar» ˌalɑmˌatekˈutʃektˌar pˈɑrsi miˈɑneː: (en)ɡˈɜːd(fa) ˌalɑmˌatekˈutʃektˌar iːrˈɑni bˈɑstɑn: (en)vrtˈɑː(fa) setˈɑreː ˌalɑmˌatebˈozorɡtˌar nˈajˈɑˈɑjrɑnˌi: (en)vrt(fa) : (en)vˈɑːt(fa) «mˌohɑfˈezat kˈardan pˈɑjidˌan mˌoq1ɑvˈemat kˈardan»pendˈɑʃteː ʃˈodeːˈast .