پس از استقلال و فروپاشی امپراتوری مکزیک در سال ١٨٢٣، اولین جمهوری یوکاتان اعلام شد که سپس در ٢١ دسامبر ١٨٢٣ به طور داوطلبانه به جمهوری فدرال ایالات متحده مکزیک ملحق شد .
pˈas az ˌesteq1lˈɑl vˈa fˌorupˈɑʃi ˌemperɑtˈuri mˈekzik dˈar sˈɑl jˌek hezˌɑro hˌaʃtsaːdˌo bistˈose avvˈalin dʒomhˈuri juːkˈɑtɑn eʔlˈɑm ʃˈod kˈeː sˈepas dˈar bistˈojek dˈesɑmbr jˌek hezˌɑro hˌaʃtsaːdˌo bistˈose beː tˈor dˌɑvtalabˈɑneː beː dʒomhˈuri fedˈerɑl ejˈɑlɑt mˌottahˈedeː mˈekzik mˈolhaq1 ʃˈod .