ən ʊn dʊkʊmˈen dəl ʋˈujtsˈɛnts sətˌantɐʋˈujt kˈarləs əl kˈalp ɾrəkʊnˈɛjɕ ɐl mʊnəstˈi ðə βɐɲˈoləs əl ʋilˈa ðə ɾrʊmzəntˈilɐ, kʊnfirmˈat əl nˌɔusˈɛnts sˈɛdzə pə kˈarləs əl sˈimlə ɾrʊmzɐβəˈilɐ; əl mˈil ðˈɔssˈɛnts ʋˌintisˈis ʑˈawmə i ɾrəkʊnəɣˈe ɐl ðˈit mʊnəstˈi lɐ pɾʊpjətˈat i lɐ ʑʊɾisðiksjˈo ðɐkˈɛst bˈaɾri ʊ səʎˈɛɾɐ nˈoβɐ ðə ɾrʊmɐɾˈiɐ.
En un document del 878 Carles el Calb reconeix al monestir de Banyoles el vilar de Romzentila, confirmat el 916 per Carles el Simple (Rumzaveyla); el 1226 Jaume I reconegué al dit monestir la propietat i la jurisdicció d'aquest barri o cellera nova de Romaria.