เขตการปกครองของประเทศสเปน
แคว้นปกครองตนเองต่าง ๆ ได้รับการจัดตั้งขึ้นเพื่อให้เป็นผู้ใช้สิทธิ์การปกครองตนเองที่รัฐธรรมนูญรับรองและรับประกันให้แก่ชาติทางประวัติศาสตร์และภูมิภาคต่าง ๆ ของสเปน ซึ่งในขณะเดียวกันก็ประกาศเอกภาพที่ไม่สามารถเพิกถอนได้ของชาติสเปนด้วย แคว้นปกครองตนเองเหล่านี้ประกอบกันเป็นรูปแบบหนึ่งของการจัดระเบียบดินแดนที่มีการกระจายอำนาจปกครอง (decentralization) ในระดับสูง แต่ก็มีพื้นฐานอยู่บนการคลายอำนาจจากส่วนกลางสู่ส่วนท้องถิ่น (devolution) ดังนั้นสเปนจึงมิใช่สหพันธรัฐ เนื่องจากรัฐสเปนยังอยู่เหนือกว่าแคว้นต่าง ๆ และถือครองอำนาจอธิปไตยไว้โดยสมบูรณ์ ศาลรัฐธรรมนูญสเปนเรียกตัวแบบการจัดระเบียบดินแดนเช่นนี้ว่า "รัฐแห่งหน่วยการปกครองตนเอง" ()
ฮิสเปเนีย
ฮิสเปเนีย, ฮิสปาเนีย หรือ อิสปาเนีย (อังกฤษ, ละติน, ) เป็นชื่อที่โรมันใช้เรียกคาบสมุทรไอบีเรียทั้งหมด (ที่ปัจจุบันคือประเทศสเปน โปรตุเกส อันดอร์รา ยิบรอลตาร์ และส่วนเล็ก ๆ ทางตอนใต้ของฝรั่งเศส) เมื่อโรมมีฐานะเป็นสาธารณรัฐ ฮิสเปเนียแบ่งเป็นสองจังหวัด ได้แก่ เนียเรอร์ฮิสเปเนีย (Nearer Hispania) และเฟอร์เทอร์ฮิสเปเนีย (Further Hispania) ระหว่างสมัย Principate เฟอร์เทอร์ฮิสเปเนียก็แบ่งเป็นสองจังหวัดใหม่คือฮิสเปเนียเบทิกาและลูซิเทเนีย ขณะที่เนียเรอร์ฮิสเปเนียเปลี่ยนชื่อเป็นฮิสเปเนียทาร์ราโคเนนซิส ต่อมาทางตะวันตกของทาร์ราโคเนนซิสก็แบ่งย่อยออกเป็นฮิสเปเนียใหม่ที่ต่อมาเรียกว่าแคลเลเชีย (หรือแกลเลเชียที่กลายมาเป็นแคว้นกาลิเซียของสเปนในปัจจุบัน) ตั้งแต่สมัยจตุราธิปไตยภายใต้จักรพรรดิไดโอคลีเชียนในปี ค.ศ. 284 เป็นต้นมาทางตอนใต้ของทาร์ราโคเนนซิสก็แบ่งออกไปเป็นคาร์เทจิเนนซิส และอาจจะเช่นเดียวกับหมู่เกาะแบลีแอริก (Balearic Islands) ต่อมา และจังหวัดทั้งหมดก็รวมกันเป็นมณฑลเดียวกันภายใต้ประมุขที่มีตำแหน่งเป็นวีการีอุส (vicarius)