วชิราวุธวิทยาลัย
พระบาทสมเด็จพระรามาธิบดี ศรีสินทรมหาวชิราวุธ พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานกำเนิดโรงเรียนมหาดเล็กหลวงขึ้น เมื่อวันพฤหัสบดีที่ 29 ธันวาคม พ.ศ. 2453 เพื่อให้โรงเรียนแห่งนี้เป็นสถาบันที่ให้การศึกษาอย่างแท้จริงแก่กุลบุตรชาวไทย และเป็นเสมือนพระอารามหลวงประจำรัชกาล ซึ่งมิได้โปรดฯ ให้สร้างขึ้น เพราะมีพระราชดำริว่า ในรัชสมัยของพระองค์พระอารามหลวงต่างๆ มีอยู่มากแล้ว หากจะทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาพระอารามหลวงขึ้นอีกก็จะเป็นพระราชภาระในการปฏิสังขรณ์อีกโดยมิควร ประกอบกับในรัชสมัยของพระองค์นั้นการศึกษาได้เปลี่ยนแปลงไป มิได้อยู่กับวัดดังเช่นกาลก่อน นักเรียนต้องการครูบาอาจารย์ที่เป็นคฤหัสถ์ เพื่อทำการอบรมสั่งสอน ดังนั้น จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาโรงเรียนขึ้นตามแบบโรงเรียนรัฐบาลของประเทศอังกฤษ และพระราชทานนามโรงเรียนแห่งนี้ว่า "โรงเรียนมหาดเล็กหลวง"
โรงเรียนมัธยมวชิราลงกรณวราราม
ในครั้งนั้น สุวรรณ ธนกัญญา รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ได้ประหารือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เมื่อวันที่ 20 กรกฎาคม พ.ศ. 2518 จนกระทั่งวัดวชิราลงกรณวรารามได้มอบที่ดินให้กรมสามัญศึกษา เมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2523 เพื่อทำการสร้างโรงเรียน จำนวน 50 ไร่ ในช่วงนั้นใช้ชื่อโรงเรียนว่า “โรงเรียนขนงพระวิทยา” เปิดการเรียนการสอน ในวันที่ 20 พฤษภาคม พ.ศ. 2523 ต่อมา ในปี พ.ศ.  2528  หมู่บ้านวชิรา  ได้แยกตำบลเป็นตำบลหนองน้ำแดง  พระครูกิตติวัฒนคุณ เจ้าอาวาสวัดถ้ำไตรรัตน์ จึงเปลี่ยนชื่อโรงเรียนใหม่เป็น  “โรงเรียนพญาเย็นวิทยา”