ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา
แงซาย เป็นตัวละครในเพชรพระอุมาที่ไม่มีต้นแบบมาจากบุคคลที่มีตัวตนจริง เกิดจากจินตนาการสร้างสรรค์ของพนมเทียนทั้งหมด ไม่มีต้นแบบจำลองมาจากลักษณะเฉพาะตัวของผู้ใด ที่สามารถจำลองเอามาใส่ในตัวของแงซายได้ โดยที่พนมเทียนนั้นเลือกเอาลักษณะต้นแบบของแงซาย มาจากภาพปั้นของเทพบุตรของกรีกที่ชื่อนาซิสซัส แล้วสร้างสรรค์เสริมแต่งให้แงซายมีชีวิตโลดแล่นในเพชรพระอุมา ที่ถือว่าเป็นพระเอกอีกคนหนึ่งของนวนิยายเรื่องนี้ มีสติปัญญาไหวพริบปฏิภาณเป็นเลิศ เจ้าเล่ห์ ขี้เล่น อีกทั้งยังเป็นคู่อริและคู่ปรับ คู่รักคู่แค้นของรพินทร์ ไพรวัลย์
แผนร้ายลงท้ายว่ารัก
ชายหนุ่มอายุ 35 ปี สืบสายราชนิกุลประกายเพชร ณ อยุธยา จบการศึกษาระดับปริญญาเอก เป็นผู้บริหารบริษัทอัญมณีชื่อดัง “บริษัทประกายเพชร” หล่อ รวย ใบหน้านิ่ง แต่แฝงโรแมนติกจริงใจ เด็ดขาด และกล้าหาญ มีชื่อเล่นว่า “คุณหนึ่ง” ยอมตกกระไดพลอยโจนจดทะเบียนสมรสกับคคนางค์ตามคำสั่งของหม่อมเจ้าหญิงรัศมี ผู้เป็นท่านยายเพราะไม่ต้องการให้คคนางค์วุ่นวายกับการสมรสของหลานสาว เป็นคนที่รักเกียรติของวงศ์ตระกูลมากที่สุด และเขาเป็นคนที่กุมความลับของเรื่องราวทั้งหมดไว้ในเรื่อง
สาวสวยอายุ 25 ปี เป็นกำพร้าพ่อแม่ เพราะคฑาวุธและนิศากรผู้เป็นพ่อแม่เสียชีวิต ทำให้ต้องเลี้ยงดูน้องสองคนคือตะวันกับนับดาว เป็นคนเก่ง กล้าหาญ จอมวางแผน ภายนอกดูแข็งแกร่ง แต่จิตใจกลับอ่อนแอ โดยเฉพาะกับเรื่องของความรัก ไม่ใช่คนสวยจัด แต่มีเสน่ห์ทำทุกอย่างเพื่อน้อง เพราะรักน้องสองคนมาก เรียนจบทางด้านคหกรรม จึงทำขนมเก่ง และยังมีความสามารถด้านการแต่งหน้า เพราะมีธุรกิจด้านร้านเวดดิ้งและเป็นเวดดิ้งแพลนเนอร์ชื่อดังในจังหวัดภูเก็ต
หลานสาวของเพชรแท้ นักเรียนนอก ซึ่งเรียนไม่เก่ง เอาแต่เที่ยวเตร่ ท้องกับณัฐวุธแต่เธอไม่ยอมรับที่เขาเป็นลูกคนใช้จึงวางแผนจับภาณุมาศเป็นสามี เป็นคนสวย แต่งตัวเก่งทันสมัย มีรสนิยม เอาแต่ใจตัวเอง วางตัวเหนือคนอื่น แต่ลึกๆ แล้วเศร้าเพราะไม่เคยลืมสามีคนแรกผู้เป็นพ่อของเด็กในท้อง
ชายหนุ่มอายุ 25 ปี พ่อแม่ของเขา คืออิทธิพลกับสุธาสินี ถูกฆาตกรรมอย่างหาคนร้ายไม่ได้จึงอยู่ในความดูแลของพ่อแม่คคนางค์ ต่อมาเจ้าสัวอิทธิ ผู้เป็นตามารับไปอยู่ด้วย และถูกส่งไปเรียนต่างประเทศ เป็นคนรูปหล่อ เจ้าเสน่ห์ เจ้าชู้ อันเป็นเหตุให้ถูกเพชรชมพูใช้เล่ห์กลให้แต่งงานเพื่อจะได้เป็นพ่อของเด็กในท้อง และเขาเองเป็นต้นเหตุที่ทำให้เกิดเรื่องราวทั้งหมดตามมา
หมอหนุ่มหล่อ หน้าใส วัย 25 ปี เป็นเพื่อนสนิทกับคคนางค์ และเป็นผู้หนึ่งที่ร่วมวางแผนให้คคนางค์เข้ามาทำลายพิธีแต่งงานของภาณุมาศ ด้วยความเป็นเพื่อนเล่นกันมาแต่เด็ก ทำให้รู้เรื่องราวต่างๆ และทำให้คอยช่วยเหลือคคนางค์อยู่ห่าง ๆ แต่ไม่ยอมผิดจรรยาบรรณของหมอ แอบรักนับดาว แต่ไม่กล้าแสดงออกเพราะนับดาวเป็นคนดัง
น้องสาวสุดที่รักของคคนางค์ เป็นคนสวยจัด ซื่อ ไร้เดียงสา ผูกพันกับพี่สาวและตะวันมากอยู่โรงเรียนประจำ เลยไม่ค่อยทราบเรื่องราวต่างๆ ที่เกิดขึ้น จิตใจดี มีอาชีพเป็นดาราและนางแบบชื่อดัง
ลูกสาวของจริยาและอภิวัตร พ่อแม่ของเธอเป็นญาติห่างๆ ที่อยู่ในความอุปการะของเจ้าสัวอิทธิ แต่ปิ่นคณาวางท่าเสมือนเป็นหลานแท้ๆ ทว่าลึกๆ แล้วก็รู้สถานะของตนดีจึงคิดจะจับเพชรแท้เป็นสามี เป็นคนร้ายเหมือนแม่ แต่โฉ่งฉ่าง ไม่เก็บอารมณ์ เจ้าคิดเจ้าแค้น เป็นคู่ปรับกับเพชรชมพูและคคนาง
ลูกชายของจริยากับอภิวัตร เป็นพี่ชายของปิ่นคณา หนุ่มหล่อ เจ้าสำอาง ใช้เงินฟุ่มเฟือย ติดการพนันเหมือนพ่อ ชอบหาเรื่อง ระรานณัฐวุธ ใช้ชีวิตไปวันๆ อย่างไม่มีจุดมุ่งหมาย ต่อมาร่วมมือกับแม่เพื่อให้ได้ครอบครองสมบัติของเจ้าสัว
ลูกชายของหทัยรัก ซึ่งมีฐานะเสมือนคนใช้ในบ้านเจ้าสัว ทั้งที่หทัยรักเป็นลูกสาวของเจ้าสัวที่เกิดจากคนรับใช้ ทำให้เขาถูกโขกสับและเอาเปรียบจากคนอื่นๆในบ้าน เป็นคนหน้าตาดีจิตใจมั่นคง รักแม่ และยอมอดทนทุกอย่างเพื่อให้แม่อยู่ในบ้านเจ้าสัวอย่างมีความสุข เป็นคนรักของเพชรชมพู ได้เสียกันจนเพชรชมพูตั้งท้องแต่เพชรชมพูไม่ยอมรับเพราะฐานะความเป็นอยู่ต่ำต้อยของเขา ณัฐวุธจึงเป็นคนเงียบขรึม เก็บกด แต่จิตใจดี
บอดี้การ์ดหนุ่มใหญ่ บุคลิกดี ร่างใหญ่ มีความสามารถในด้านการต่อสู้และใช้อาวุธได้เก่งทุกอย่าง มีไหวพริบดี ทำหน้าที่เป็นเลขาและผู้คุ้มกันเพชรแท้ด้วย ซื่อสัตย์ต่อนายเป็นที่สุด เมื่อคคนางค์ได้รับการยกย่องว่าเป็นภรรยาของเพชรแท้จึงซื่อสัตย์และปกป้องคคนางค์ด้วยเช่นกัน
ภรรยาของอภิวัตร เป็นลูกสาวของเศรษฐีแต่พ่อแม่ล้มละลาย จึงหวังสมบัติของเจ้าสัวอิทธิแต่ก็ผิดหวังมาตลอด จึงวางแผนทุกอย่างแม้ว่าจะต้องเหี้ยมโหดแค่ไหนก็ตามเพื่อให้ได้ครองสมบัติของเจ้าสัวอิทธิ โดยมีสมคิด ลูกน้องเก่าของพ่อคอยช่วยเหลือ เป็นคนรักลูกมากจนไม่มีเหตุผลและเป็นคนที่อยู่เบื้องหลังความเลวร้ายทั้งหมดของเรื่อง เมื่ออยู่ต่อหน้าเจ้าสัวจะทำตัวเป็นคนดี แต่ลับหลังเป็นคนร้ายมาก
มหาเศรษฐีแห่งตระกูลฤทธิ์ลือปราการ ไม่มีความสุขเพราะชีวิตครอบครัวล้มเหลว สุธาสินีผู้เป็นลูกสาวหนีตามผู้ชายที่ต่ำต้อยไป ทำให้เสียใจและพลั้งปากว่าจะยกสมบัติให้แก่หลานอันเป็นต้นเหตุของเรื่องเลวร้ายทั้งหมด เป็นคนวางอำนาจกับลูกหลาน ยึดมั่นถือมั่น จนคนอื่นมองว่าเป็นคนใจดำ
ผู้จัดการส่วนตัวของนับดาว ช่างเจรจา และคอยดูแลนับดาวอย่างดี เป็นที่ไว้วางใจของคคนางค์กับภาณุมาศ
ลูกสาวของเจ้าสัวอิทธิ ที่เกิดจากคนรับใช้ในบ้าน จึงไม่ได้รับการยกย่องว่าเป็นลูกสาว ถูกแยกอยู่เรือนคนใช้ แต่ภายในรั้วเดียวกัน เป็นคนเก็บกด รักลูกมาก ตกเป็นเหยื่อของจริยา สามีเสียชีวิตและถูกข่มขืน จึงเป็นความลับที่เธอกลัวว่าลูกชายจะรู้ถึงความไม่ดีของตน หทัยรักจึงยอมเป็นเบี้ยล่างของจริยามา
สามีของจริยา ใช้ชีวิตเสเพล ไม่เป็นหลักให้แก่ครอบครัว แต่เป็นชายกลางคนที่มีเสน่ห์ ติดการพนันงอมแงม จนทำให้คิดยักยอกเงินของบริษัท โดยร่วมมือกับลูกชายที่เข้ากันเป็นปี่เป็นขลุ่ย
สาวใช้ช่างเจรจา เป็นเสมือนต้นห้องของคคนางค์ คอยช่วยเหลือคคนางค์เมื่ออยู่ในบ้านประกายเพชร
คนใช้ประจำตัวของปิ่นคณา ที่จริยาให้คอยตามรับใช้ ทำเรื่องเลวร้ายต่าง ๆ แทนปิ่นคณาและจริยา เป็นคู่ปรับของหทัยรัก (เพิ่มจากบทประพันธ์)