วชิราวุธวิทยาลัย
ในการสถาปนาโรงเรียนมหาดเล็กหลวง พระองค์ทรงกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์จัดสร้างอาคารเรียนชั่วคราวเป็นเรือนไม้ หลังคามุงจากขึ้นก่อนในที่ดินส่วนพระองค์ที่สวนกระจัง ริมคลองเปรมประชากร ตำบลสวนดุสิต แล้วโปรดฯ ให้ย้ายนักเรียนมหาดเล็กหลวงซึ่งเปิดการสอนเป็นการชั่วคราวจากโรงเรียนราชกุมาร (เก่า) ใกล้หอพิธีพราหมณ์ในพระบรมมหาราชวัง มาดำเนินการสอนในสถานที่ซึ่งพระราชทานให้ใหม่นี้เมื่อวันที่ 1 มิถุนายน พ.ศ. 2454 ต่อมาใน พ.ศ. 2458 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ให้กรมศิลปากรมาดำเนินการก่อสร้างอาคารถาวรของโรงเรียนมหาดเล็กหลวง ซึ่งประกอบด้วยหอประชุมและอาคารที่พักของนักเรียนที่มุมโรงเรียนอีก 4 หลัง และได้ทรงพระมหากรุณาเสด็จพระราชดำเนินมาทรงวางศิลาพระฤกษ์สร้างอาคารโรงเรียนเมื่อวันที่ 20 ธันวาคม พ.ศ. 2458 ครั้นเมื่อ พ.ศ. 2459 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้โอนโรงเรียนราชวิทยาลัยจากกระทรวงยุติธรรมมาไว้ในพระบรมราชูปถัมภ์ และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาโรงเรียนมหาดเล็กหลวงขึ้นที่จังหวัดเชียงใหม่อีกแห่งหนึ่งใน พ.ศ. 2459
โรงเรียนมัธยมวชิราลงกรณวราราม
ในครั้งนั้น สุวรรณ ธนกัญญา รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ได้ประหารือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เมื่อวันที่ 20 กรกฎาคม พ.ศ. 2518 จนกระทั่งวัดวชิราลงกรณวรารามได้มอบที่ดินให้กรมสามัญศึกษา เมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2523 เพื่อทำการสร้างโรงเรียน จำนวน 50 ไร่ ในช่วงนั้นใช้ชื่อโรงเรียนว่า “โรงเรียนขนงพระวิทยา” เปิดการเรียนการสอน ในวันที่ 20 พฤษภาคม พ.ศ. 2523 ต่อมา ในปี พ.ศ.  2528  หมู่บ้านวชิรา  ได้แยกตำบลเป็นตำบลหนองน้ำแดง  พระครูกิตติวัฒนคุณ เจ้าอาวาสวัดถ้ำไตรรัตน์ จึงเปลี่ยนชื่อโรงเรียนใหม่เป็น  “โรงเรียนพญาเย็นวิทยา”