กรุงเทพมหานคร (องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น)
การเรียกขานเมืองหลวงของประเทศไทย ในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ว่ากรุงเทพมหานครนั้น มีที่มาจากชื่อเต็มซึ่งเป็นพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก และต่อมาพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงปรับปรุงแก้ไขเล็กน้อย ต่อมาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระราชดำริให้ทดลองนำระบบคณะกรรมการปกครองเมืองหลวงมาใช้อยู่ระยะหนึ่ง ทว่าไม่ประสบความสำเร็จ ทั้งชาวบ้านก็ยังไม่พร้อม จึงโปรดเกล้าฯ ให้ยกเลิกเสีย แล้วกลับมาบริหารโดยกรมเวียง ในระบบจตุสดมภ์ตามเดิม ซึ่งต่อมาพัฒนาเป็นกระทรวงเมือง และกระทรวงนครบาล อันมีเสนาบดีทำหน้าที่รับผิดชอบการปกครอง "มณฑลกรุงเทพมหานคร" ที่ประกอบด้วย กรุงเทพมหานครและธนบุรี (เป็นเมืองเดียวกัน) รวมถึงนนทบุรี ปทุมธานี สมุทรปราการ ธัญบุรี (ปัจจุบันคือ อำเภอธัญบุรี จังหวัดปทุมธานี) มีนบุรี (ปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งในหลายเขตของกรุงเทพมหานคร) และนครเขื่อนขันธ์ (ปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งในอำเภอพระประแดงของจังหวัดสมุทรปราการ) อันเป็นหัวเมืองใกล้เคียง ตามพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ พ.ศ. 2457 และข้อบังคับการปกครองหัวเมือง
แยกไฟฉาย
ชื่อสามแยกไฟฉายเกิดขึ้นในสมัยสงครามมหาเอเชียบูรพา ซึ่งไทยได้เข้าร่วมสงครามกับญี่ปุ่นที่ได้ขอเดินทัพผ่านประเทศไทยไปยังดินแดนอาณานิคมของอังกฤษ คือพม่าและอินเดีย ทำให้ฝ่ายสัมพันธมิตรโจมตีทางอากาศโดยทิ้งระเบิด เพื่อทำลายจุดยุทธศาสตร์สำคัญต่าง ๆ และตัดขาดการคมนาคมของกองทัพญี่ปุ่น สำหรับในกรุงเทพฯ ได้มีการติดตั้งไฟฉายขนาดใหญ่หลายจุด เพื่อค้นหาเป้าหมายให้หน่วยปืนใหญ่ต่อสู้อากาศยานภาคพื้นดินสามารถยิงสกัดกั้นเครื่องบินทิ้งระเบิดที่ทำการในเวลากลางคืนได้ บริเวณสามแยกไฟฉายนี้ก็เป็นอีกจุดหนึ่งที่มีการติดตั้งไฟฉายขึ้น โดยมีที่ตั้งอยู่ใกล้เคียงกับจุดยุทธศาสตร์ ได้แก่สถานีรถไฟบางกอกน้อย กรมอู่ทหารเรือ พระบรมมหาราชวัง และพื้นที่พระนครชั้นใน
ในอดีต บริเวณสามแยกไฟฉายเป็นย่านการค้าที่สำคัญของฝั่งธนบุรี เพราะมีการก่อตั้งสถานีขนส่งผู้โดยสารสายใต้ของบริษัท ขนส่ง จำกัด ขึ้น บริเวณด้านทิศใต้ของทางแยก (ซอยสายใต้เก่าในปัจจุบัน) ทำให้เกิดชุมชนที่พักอาศัยโดยรอบ มีศูนย์การค้านครหลวงอยู่ตรงข้าม (ซอยจรัญสนิทวงศ์ 29/1) ซึ่งภายในเป็นอาคารตลาดนครหลวง ห้างใต้ฟ้า ที่ย้ายมาจากแยกราชวงศ์ (ต่อมาเปลี่ยนเป็นห้างจัมโบ้ที และปัจจุบันเป็นร้าน ซุปเปอร์คุ้ม ในเครือท็อปส์ ซูเปอร์ สาขาจรัญสนิทวงศ์ ) และโรงภาพยนตร์นครหลวงรามา (ปัจจุบัน โรงภาพยนตร์ถูกรื้อถอนแล้ว) ส่วนด้านทิศเหนือของทางแยกด้านหลังโรงพยาบาลศรีวิชัย ก็ยังมีท่ารถประจำทางปรับอากาศสายใต้อีกแห่งหนึ่ง