ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา
รพินทร์ ไพรวัลย์ เป็นตัวละครในเพชรพระอุมาที่มีต้นแบบมาจากบุคคลที่มีตัวตนจริงคือ ฉัตร พงษ์สุชาติ หรือเรียกชื่อง่าย ๆ ว่าเชิด วรชาติ พนมเทียนสร้างพรานป่าผู้มีความชำนาญในการเดินป่าที่มีฝีมือในการยิงปืนที่เฉียบขาด มีจิตใจที่เต็มเปี่ยมไปด้วยคุณธรรมและโอบอ้อมอารี โดยการจำลองและนำเอาลักษณะนิสัยทั้งหมดของเพื่อนรุ่นพี่คนหนึ่งมาถ่ายทอดลงในตัวละครหลักของเพชรพระอุมา
พระอภัยมณี
ไม่มีที่ใดบันทึกไว้ชัดเจนว่า สุนทรภู่เริ่มแต่ง "พระอภัยมณี" ขึ้นตั้งแต่เมื่อใด แต่จากการพิเคราะห์สำนวนกลอนและการกล่าวอ้างถึงในผลงานชิ้นอื่น ๆ ของสุนทรภู่ นักวิชาการคาดว่าสุนทรภู่น่าจะเริ่มแต่งเรื่อง "พระอภัยมณี" ตั้งแต่ครั้งสมัยรัชกาลที่ 2 เมื่อคราวต้องโทษติดคุก (คาดว่าประมาณ ปี พ.ศ. 2364-2366) โดยค่อยแต่งทีละเล่มสองเล่มเรื่อยไป และยังแต่ง ๆ หยุด ๆ เป็นหลายครั้ง ในตอนแรกเขียนจบไว้ที่ 49 เล่มสมุดไทย แต่กรมหมื่นอัปสรสุดาเทพทรงมีรับสั่งให้แต่งต่อ ในที่สุดจึงได้ความยาวถึง 64 เล่มสมุดไทย ทว่านักวรรณคดีบางท่านเสนอความเห็น ว่าในเล่มหลัง ๆ อาจไม่ใช่สำนวนของสุนทรภู่เพียงคนเดียว คาดว่าสุนทรภู่หยุดแต่งเรื่อง "พระอภัยมณี" ประมาณ ปี พ.ศ. 2388 หลังการสิ้นพระชนม์ของกรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ ใช้เวลาในการประพันธ์ทั้งสิ้นมากกว่า 20 ปี