เพชรพระอุมา
พนมเทียนนำเอาความรู้ความชำนาญในการเดินป่า การดำรงชีวิตและการล่าสัตว์จากประสบการณ์จริงของตนเอง มาเป็นพื้นฐานในการเขียนนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมา โดยเค้าโครงเรื่องและส่วนประกอบต่าง ๆ ได้นำมาจากเรื่องเล่าขานและสิ่งที่ได้รับการถ่ายทอดมาจากนักท่องไพรรุ่นอาวุโส หรือเรื่องเล่ารอบกองไฟของพรานพื้นเมืองต่าง ๆ ยามพักผ่อนภายหลังจากเสร็จสิ้นภารกิจในการล่าสัตว์และเล่าเรื่องราวต่าง ๆ แลกเปลี่ยนซึ่งกันและกัน
การแกะรอยในเพชรพระอุมา
พนมเทียนได้นำเอาทักษะความรู้ในการสังเกตรอยหยดเลือดและการคาดคะเนของบาดแผล สอดแทรกในเพชรพระอุมาผ่านทางพันตรีไชยยันต์ อนันตรัย ที่มองเห็นหยดเลือดของไอ้แหว่ง ช้างใหญ่เกเรที่ถูกกระสุนปืนผ่านผ่านเข้ากลางลำตัวแล้วทะลุเลยออกไป ถึงแม้กระสุนจะไม่ฝังใน แต่เลือดของไอ้แหว่งกลับหยดเป็นทางจำนวนมาก ทำให้ไชยยันต์สามารถคาดคะเนได้ถึงการจบชีวิตของไอ้แหว่งในอีกไม่นาน