ลิมโฟไซต์
ลิมโฟไซต์ () เป็นเม็ดเลือดขาวชนิดหนึ่ง ทำหน้าที่เป็นส่วนหนึ่งของระบบภูมิคุ้มกันของสัตว์มีกระดูกสันหลัง รวมถึงมนุษย์ อาจแบ่งออกเป็นเซลล์เอ็นเค (natural killer/NK cell, ทำหน้าที่ในระบบภูมิคุ้มกันแบบพื้นฐานและการทำลายเซลล์) เซลล์ที (ระบบภูมิคุ้มกันแบบปรับตัวและการทำลายเซลล์) และเซลล์บี (ระบบภูมิคุ้มกันแบบปรับตัว ทำงานผ่านแอนติบอดี) เป็นเซลล์ที่พบเป็นส่วนใหญ่ในระบบน้ำเหลือง (lymph) จึงได้ชื่อว่าลิมโฟไซต์ ("เซลล์น้ำเหลือง")
ปฏิกิริยาข้ามกัน
โดยการจำกัดความแล้ว ระบบภูมิคุ้มกันจะมีลักษณะเฉพาะเจาะจงกับแอนติเจนซึ่งสร้างมันขึ้นมาเพียงชนิดเดียวเท่านั้น อย่างไรก็ตาม "แอนติเจน" ซึ่งเกิดขึ้นตามธรรมชาติจำนวนมากเป็นการผสมผสานระหว่างแมโครโมโลกุล (เช่น แบคทีเรีย ชีวพิษ โปรตีน เรณู ฟังไจ ไวรัส เป็นต้น) ซึ่งมีหลายอิพิโทพ การสัมผัสกับแอนติเจนซึ่งมีความซับซ้อนเช่นไวรัส จะทำให้เกิดการกระตุ้นการตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกันที่หลากหลายไปต่อต้านแมโครโมเลกุลที่แตกต่างกัน ซึ่งผสมรวมกับไวรัส เช่นเดียวกับแต่ละอิพีโทพของแต่ละแมโครโมโลกุล