เพชรพระอุมา
พนมเทียนนั้นมีวิธีการเขียนเนื้อเรื่องเพชรพระอุมาในรูปแบบการเขียนของตนเอง ที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว โดยพยายามเขียนบรรยายถึงลักษณะท่าทาง ตลอดจนอากัปกิริยาต่าง ๆ ของตัวละครทุกตัวที่ปรากฏในเพชรพระอุมา โดยไม่ยอมให้เป็นการเขียนที่เรียกได้ว่าเขียนแบบผ่านเลยไป ทำให้ผู้อ่านที่ติดตามอ่านมาโดยตลอดไม่ได้อรรถรสและความเข้มข้นของเนื้อเรื่อง แต่พนมเทียนจะเขียนโดยแจกแจงอากัปกิริยาทุกขณะและทุกฝีก้าวของตัวละคร เพื่อให้ผู้อ่านสามารถมองเห็นการกระทำต่างหรือการเคลื่อนไหวต่าง ๆ เช่นกระทิงหรือเสือโคร่งถูกรพินทร์ ไพรวัลย์ยิงล้มลง ก็จะเขียนบรรยายเริ่มตั้งแต่รพินทร์และคณะเดินทางพบเจอกับสัตว์ เกิดการต่อสู้หรือติดตามแกะรอยจนถึงประทับปืนและเหนี่ยวไกยิง จนกระทั่งสัตว์นั้นล้มลงเสียชีวิต หรือแม้แต่การพูดจาเล่นลิ้นยั่วยวนกวนประสาทของแงซายและรพินทร์ ไพรวัลย์ จนถึงการพร่ำพรรณนาคำรักหวานซึ้งระหว่างไชยยันต์ อนันตรัยและมาเรีย ฮอฟมัน พนมเทียนก็สามารถถ่ายทอดออกมาได้อย่างดีเยี่ยมจนสามารถทำให้ผู้อ่านได้รับรู้ว่าในขณะนั้นเกิดเหตุการณ์อะไรขึ้นบ้าง จนทำให้เพชรพระอุมากลายเป็นนวนิยายที่มีความยาวมากที่สุดในโลก
ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา
พันโทหม่อมราชวงศ์เชษฐา วราฤทธิ์ เป็นตัวละครในเพชรพระอุมาที่มีต้นแบบมาจากบุคคลที่มีตัวตนจริงคือ อุดม จุลเสวก พนมเทียนสร้างหม่อมราชวงศ์เชษฐา วราฤทธิ์ ให้มีลักษณะนิสัยรักและชอบในการเดินป่า แต่ไม่ชอบการล่าสัตว์ เป็นการเดินป่าแบบหาความสุขให้แก่ตนเองกับเพื่อนฝูง มากกว่าเข้าป่าเพื่อล่าสัตว์เพียงอย่างเดียว โดยการจำลองเอาลักษณะนิสัยใจคอมาจากเพื่อนรุ่นพี่ของพนมเทียน ซึ่งเป็นอดีตนายด่านศุลกากรมาใส่ไว้ในตัวของเชษฐามากกว่าครึ่ง และเสริมสร้างจากจินตราการให้เป็นพี่ชายที่มีความรักน้อง มองโลกในแง่ดี ยิ้มง่ายและเป็นกันเองกับทุกคนภายในคณะเดินทาง รวมทั้งความคิดความอ่านที่สุขุมรอบคอบ