การตอบสนองโดยสู้หรือหนี
การตอบสนองโดยสู้หรือหนี หรือ การตอบสนองแบบสู้หรือหนี () เป็นปฏิกิริยาทางสรีรภาพที่เกิดตอบสนองต่อเหตุการณ์ที่รู้สึกว่าเป็นอันตราย เสี่ยงต่อถูกทำร้าย หรือเสี่ยงต่อชีวิต
โดยมี ศ. นพ. วอลเตอร์ แบรดฟอร์ด แคนนอนที่มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดกล่าวถึงไอเดียนี้เป็นคนแรกในปี พ.ศ. 2472
ทฤษฎีของเขาแสดงว่า สัตว์ (และมนุษย์) มีปฏิกิริยาต่อภัยด้วยการทำงานในระบบประสาทซิมพาเทติก ซึ่งช่วยเตรียมสัตว์ให้สู้หรือหนี
คาร์ล ฟอน เคลาเซวิทซ์
คาร์ล ฟีลิพพ์ กอทท์ฟรีด "กอทท์ลีบ" ฟอน เคลาเซวิทซ์ (; 1 กรกฎาคม ค.ศ. 1780 – 16 พฤศจิกายน ค.ศ. 1831) เป็นพลเอกชาวเยอรมันและนักทฤษฎีทางทหารชาวเยอรมัน (ปรัสเซีย) ผู้เน้นย้ำแง่มุมทาง "จิตใจ" และการเมืองของสงคราม งานที่ขึ้นชื่อที่สุดของเขา "ฟอม ครีเกอ" (ว่าด้วยสงคราม; "On War") ไม่เสร็จสมบูรณ์เมื่อเขาเสียชีวิต เคลาเซวิทซ์เป็นนักสัจนิยมและใช้มโนคติเรืองปัญญายุโรปที่นิยมเหตุผลมากกว่า มักอธิบายว่า ความคิดของเขาเป็นแบบเฮเกิล เพราะการอ้างถึงความคิดวิภาษวิธีของเขา แต่ด้วยเป็นไปได้ว่าเขารู้จักเฮเกิล วิภาษวิธีของเคลาเซวิทซ์จึงต่างไปเล็กน้อย และมีเหตุผลน้อยที่จะพิจารณาเขาเป็นศิษย์ เขาเน้นย้ำอันตรกิริยาเชิงวิภาษวิธีระหว่างปัจจัยหลากหลาย โดยสังเกตว่าพัฒนาการไม่คาดหมายเปิดเผยอย่างไรภายใต้ "ความสับสน" (คือ เมื่อเผชิญกับสารสนเทศที่ไม่สมบูรณ์ เคลือบคลุม และมักผิดพลาดโดยสิ้นเชิง และระดับความกลัว ความสงสัยและความตื่นเต้นสูง) ทำให้ผู้บังคับบัญชาที่ไหวตัวตัดสินใจอย่างรวดเร็ว เขามองประวัติศาสตร์ว่าเป็นการตรวจสอบสำคัญซึ่งภาวะนามธรรมที่ไม่สอดคล้องกับประสบการณ์ เขาแย้งว่า สงครามไม่อาจวัดปริมาณหรือรวบยอดเป็นแผนงาน เรขาคณิต และกราฟได้ ซึ่งขัดกับอังตวน อองรี โจมินิ เคลาเซวิทซ์มีคำพังเพยจำนวนมาก ที่มีชื่อเสียงมากที่สุดอันหนึ่งคือ "สงครามเป็นการต่อโพลีทิคโดยวิธีอื่น" (โพลีทิคมีแปลหลากหลายเป็น "นโยบาย" หรือ "การเมือง" เป็นคำที่มีการส่อความต่างกันมาก) ซึ่งเป็นคำอธิบายที่ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวาง