นักจิตวิทยา
❝ มีคนจำนวนหนึ่งที่ยังเข้าใจคำจำกัดความของจิตวิทยาผิด ๆ คิดว่าจิตวิทยา คือศาสตร์ในการครองใจคน ศาสตร์ในการเอาชนะใจคนอื่น และมักใช้คำว่า "ไซโค" เป็นคำแทนการใช้จิตวิทยาในความหมายที่จะพยายามจูงใจหรือหลอกล่อให้ผู้อื่นคล้อยตาม และยอมตามความต้องการของตน ทั้งหมดนี้ไม่ใช่จุดประสงค์ที่เราเรียนจิตวิทยา เพราะแท้จริงแล้วนั้น จิตวิทยา (psychology) เป็นศาสตร์ที่ศึกษาพฤติกรรมของมนุษย์เพื่อเข้าใจ ในสาเหตุของพฤติกรรม ในอันที่จะช่วยพยากรณ์และควบคุมพฤติกรรม ผู้ศึกษาจิตวิทยาจึงต้องมีจรรยาบรรณ ไม่หลอกล่อ หรือกระทำการเพื่อเอาประโยชน์ส่วนตน แต่จะเป็นการศึกษาและการนำไปใช้เพื่อประโยชน์ของมนุษย์ทุกคนและสังคมทุกระดับ ❞
— รศ.สิริอร วิชชาวุธ
ประชานศาสตร์
ประชานศาสตร์ หรือ วิทยาการการรู้ หรือ วิทยาการปัญญา หรือ วิทยาศาสตร์พุทธิปัญญา () ความหมายโดยทั่วไปคือการศึกษาทางวิทยาศาสตร์ทั้งเรื่องของความคิดและความฉลาด แต่หากกล่าวอย่างเป็นรูปนัยจะเน้นว่าเป็นการศึกษาด้านสหวิทยาการประกอบด้วย ประชานจิตวิทยา (cognitive psychology) ประสาทจิตวิทยา (neuropsychology) ภาษาศาสตร์ ปรัชญา วิทยาการคอมพิวเตอร์ (เจาะจงเรื่องปัญญาประดิษฐ์) มานุษยวิทยา และ จิตชีววิทยา (psychobiology) หรือสาขาประยุกต์ที่เกี่ยวข้อง ทั้งนี้เพื่อการศึกษาวิจัยภาวะของจิตและกระบวนการที่มนุษย์ควบคุมเปลี่ยนแปรยักย้ายข้อมูลข่าวสาร งานวิจัยในสาขาวิทยาการการรู้ได้ประยุกต์ใช้องค์ความรู้จากหลากหลายสาขาเพื่อศึกษาการทำงานของระหว่างสมองและจิตใจ (brain and mind) ศึกษาวิจัยด้านความสัมพันธ์ระหว่างการคิด อารมณ์ และการกระทำ การเรียนรู้โดยใช้สมองเป็นฐาน (brain-based learning) พฤติกรรม ความผิดปกติทางการเรียน การรับรู้ ความสนใจ การจำ การแก้ปัญหา การคำนวณ การให้เหตุผล และการตัดสินใจ บนพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์ เช่น การแปลผลจากการบันทึกคลื่นไฟฟ้าสมอง (EEG) การวิเคราะห์จากถ่ายภาพสมอง (brain imaging) เป็นต้น