เพชรพระอุมา
โครงเรื่องของเพชรพระอุมานั้น พนมเทียนได้เค้าโครงเรื่องมาจากแนวความคิดของเรื่องคิง โซโลมอน'ส มายน์ส ของ เซอร์ฯ แฮกการ์ด ซึ่งเป็นเค้าโครงของการผจญภัยเรื่องที่ดีมากเรื่องหนึ่ง โดยก่อนหน้าที่พนมเทียนจะเขียนเพชรพระอุมาก็ได้มีการวางโครงเรื่องคร่าว ๆ ไว้เช่นเดียวกับงานเขียนอื่น ๆ ซึ่งโครงเรื่องคร่าว ๆ ของเพชรพระอุมานั้น พนมเทียนวางเอาไว้เพียงเล็กน้อยโดยกำหนดให้เป็นเรื่องราวการผจญภัยในป่าของนายพรานผู้นำทางคนหนึ่งเท่านั้น
ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา
พันโทหม่อมราชวงศ์เชษฐา วราฤทธิ์ เป็นตัวละครในเพชรพระอุมาที่มีต้นแบบมาจากบุคคลที่มีตัวตนจริงคือ อุดม จุลเสวก พนมเทียนสร้างหม่อมราชวงศ์เชษฐา วราฤทธิ์ ให้มีลักษณะนิสัยรักและชอบในการเดินป่า แต่ไม่ชอบการล่าสัตว์ เป็นการเดินป่าแบบหาความสุขให้แก่ตนเองกับเพื่อนฝูง มากกว่าเข้าป่าเพื่อล่าสัตว์เพียงอย่างเดียว โดยการจำลองเอาลักษณะนิสัยใจคอมาจากเพื่อนรุ่นพี่ของพนมเทียน ซึ่งเป็นอดีตนายด่านศุลกากรมาใส่ไว้ในตัวของเชษฐามากกว่าครึ่ง และเสริมสร้างจากจินตราการให้เป็นพี่ชายที่มีความรักน้อง มองโลกในแง่ดี ยิ้มง่ายและเป็นกันเองกับทุกคนภายในคณะเดินทาง รวมทั้งความคิดความอ่านที่สุขุมรอบคอบ