Không bất thường.
Phóng viên (PV): Theo kết quả thống kê vừa được Chính phủ công bố, CPI tháng 1-2018 tăng 0,51% so với tháng trước, cao hơn cùng kỳ năm 2017. Ông đánh giá như thế nào về điều này?
TS Nguyễn Đức Kiên: Tốc độ tăng CPI tháng 1 cao hơn cùng kỳ năm 2017 chưa nêu lên được điều gì đáng báo động hay đáng lo ngại về vĩ mô, vì mới chỉ là một tháng, lại là tháng gối giữa Tết Dương lịch và Tết Nguyên đán. Đó cũng là tháng chúng ta chủ động tăng một số dịch vụ công. Việc tăng CPI trong tháng 1 là có tính quy luật, chúng ta cũng đã lường được điều này.
Yếu tố tăng CPI trong tháng 1 chủ yếu do tăng viện phí và tăng giá điện. Mức tăng giá điện đã tác động tăng CPI tháng 1 lên 0,08%. Giá dịch vụ y tế ở một số tỉnh chưa điều chỉnh tiến hành điều chỉnh nốt cũng góp phần làm tăng CPI. Như vậy, CPI tháng 1 tăng chủ yếu là do chúng ta chủ động điều chỉnh giá dịch vụ công để bắt kịp với thị trường, thực hiện đúng nguyên tắc giá dịch vụ phải bảo đảm tái phục vụ được dịch vụ ấy.
PV: Tháng này sẽ bước vào mùa mua sắm mới của người tiêu dùng để chuẩn bị đón Tết cổ truyền, điều đó liệu có tác động đến chỉ số giá tiêu dùng không, thưa ông?
TS Nguyễn Đức Kiên: Tôi nghĩ là sẽ có biến động, nhưng không lớn đến mức tạo ra bước ngoặt đẩy nền kinh tế đi xuống. Diễn biến thị trường sẽ giống như mọi năm. Năm nay, có thể do khoảng cách giữa hai Tết xa nên tác động kép của mua sắm sẽ hạn chế.
Giá lương thực và thực phẩm đến thời điểm này không có đột biến. Sau việc giá thịt lợn giảm ở quý IV-2017, đến giờ có khôi phục lại thì cũng chỉ bằng với mức giá cao nhất của năm 2017. Theo tính toán và phương án giả định như vậy thì sẽ không có tác động lớn đến CPI.
PV: Cùng với đó là các mặt hàng thiết yếu phục vụ Tết Nguyên đán đều đã được địa phương, doanh nghiệp chuẩn bị tương đối tốt.
TS Nguyễn Đức Kiên: Chúng ta phải nói thẳng thắn với nhau là sức mua năm 2018 này có yếu đi. Điều này phản ánh xu hướng thay đổi trong nhu cầu tiêu dùng của thị trường Việt Nam. Người dân Việt Nam không còn ồ ạt, để dành đến dịp Tết mới mua sắm mà đã rải đều trong năm.
TS Nguyễn Đức Kiên. Ảnh: THÙY LÂM.
Quan trọng là người dân phải được hưởng lợi.
PV: Một khía cạnh khác là để ổn định kinh tế vĩ mô, Chính phủ có thể sẽ phải dùng đến các biện pháp bàn tay Nhà nước, như điều chỉnh giá cả một số mặt hàng.
TS Nguyễn Đức Kiên: Hiện nay, xăng dầu cũng đã điều chỉnh tiếp cận theo giá thị trường. Các dịch vụ y tế đã cố gắng tính đúng, tính đủ để bảo đảm hoạt động tái đầu tư của những doanh nghiệp cung ứng dịch vụ đầu tư công trong y tế có khả năng phát triển.
Chúng ta đang đi theo hướng những gì theo quy luật của thị trường thì phải để thị trường tự điều tiết. Chính phủ chỉ làm phần việc của Chính phủ, như xử lý tốt mối quan hệ giữa lương với bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội, làm tốt bảo hiểm thất nghiệp. Còn sản xuất cái gì, năm nay đầu tư bao nhiêu, xuất khẩu bao nhiêu là việc của thị trường, thị trường quyết định.
PV: Thực tế cho thấy nếu để sản xuất phát triển tự phát thì cũng chưa hẳn là hay.
TS Nguyễn Đức Kiên: Đó là do chúng ta nghĩ vậy thôi. Bây giờ ai nói Nhà nước trồng được bao nhiêu héc-ta lúa, nuôi được bao nhiêu con lợn? Đâu còn mậu dịch quốc doanh nữa? Hoàn toàn kinh tế cá thể, kinh tế tư nhân làm. Nhà nước không thể bảo người dân phải nuôi lợn hay trồng cây gì. Nếu Nhà nước bảo người ta nuôi lợn, người ta không bán được, Nhà nước có bù lỗ được hay không?
Người tiêu dùng chọn mua hàng Tết tại siêu thị. Ảnh: THÙY LÂM.
PV: Chuyển mạnh sang điều tiết theo thị trường thì có khó khăn cho việc cố gắng uốn nền kinh tế phát triển theo đúng hướng và mục tiêu đề ra, nổi bật nhất là việc kiềm chế CPI tăng quá cao hay không, thưa ông?
TS Nguyễn Đức Kiên: Tôi không đồng ý như vậy, CPI tăng hay giảm là do cân đối của nền kinh tế. Ví dụ, nền kinh tế Nga năm 2016 lạm phát đến 12-13%. Nhưng đấy là do cung không đủ cầu dẫn đến lạm phát.
Ở Việt Nam, hai năm trở lại đây, chúng ta giữ được sức mua của đồng tiền. Đồng tiền Việt Nam ổn định thì giá cả sẽ ổn định. Rút kinh nghiệm từ năm 2016, chúng ta không điều chỉnh giật cục một lúc giá dịch vụ y tế nữa. Chúng ta chia ra điều chỉnh ở một số tỉnh. Đến hết năm 2018, chúng ta sẽ ổn định được giá dịch vụ y tế. Như vậy, tác động đến CPI, đến đời sống của người dân vẫn ít.
Vấn đề ở đây không phải là CPI tăng bao nhiêu. Vấn đề là người dân được hưởng lợi gì trong việc tăng GDP và giảm CPI. Chứ không phải là CPI lên thì đời sống của người dân khổ. Nếu CPI lên mà có giải pháp để bù chênh lệch do lạm phát thì không ảnh hưởng xấu đến đời sống của người dân.
PV: Điều đó có liên quan tới thu nhập thực tế của người lao động không, thưa ông?
TS Nguyễn Đức Kiên: Vấn đề là chất lượng cuộc sống của người dân, chẳng hạn tăng giá dịch vụ y tế thì người bệnh vào bệnh viện có được phục vụ niềm nở hơn không, thuốc có tốt hay không, rồi còn tình trạng nhiều người bệnh phải nằm chung một giường hay không? Trách nhiệm của Nhà nước là phải làm được việc đấy, trách nhiệm của Nhà nước không phải là ngồi giữ giá. Giữ giá để CPI không tăng, nhưng 4 người bệnh vẫn phải nằm chung một giường thì giải quyết vấn đề gì? Phải giải quyết hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với nâng cao chất lượng đời sống của người dân.
PV: Trân trọng cảm ơn ông!
CHIẾN THẮNG (thực hiện).
