Thị trường hàng không Việt Nam đang rất sôi động.
Dư địa phát triển vận tải hàng không đến năm 2030 theo đánh giá còn khá lớn để các hãng hàng không tư nhân có thể tham gia cạnh tranh. Tuy vậy, cản trở lớn nhất hiện là hạ tầng sân bay không đáp ứng được, điển hình là sân bay Tân Sơn Nhất (TP.HCM).
Xếp hàng chờ xem xét.
Được biết, hiện nay, có đến 3 hãng hàng không tư nhân đang xếp hàng nộp hồ sơ xin cấp phép bay lên Cục Hàng không gồm SkyViet, Vietstar và mới đây nhất là Viet Bamboo Airways.
Trước đó, thị trường hàng không đã dậy sóng bởi sự tham gia của hãng hàng không SkyViet trên cơ sở chuyển đổi của Công ty Bay dịch vụ hàng không (Vasco- Công ty con của Tổng Công ty Hàng không Việt Nam), hai đối tác góp vốn còn lại đến từ Ngân hàng Kỹ thương (Techcombank) là Công ty Quản lý quỹ (Techcom Capital) và Công ty Phát triển dự án (Techcom Developer).
Dù đã thành lập được 1 năm nhưng đến nay, SkyViet vẫn chưa thể đi vào hoạt động do các vướng mắc về thủ tục xin cấp phép. Theo Vietnam Airlines, các vướng mắc này hiện chưa có phương án và lộ trình giải quyết dứt điểm nên đã gây ra sự lãng phí. Vì vậy, hai cổ đông đến từ Techcombank đã đề nghị rút vốn khỏi SkyViet theo phương án giải thể. Như vậy, rất có thể SkyViet sẽ chết yểu khi chưa kịp cất cánh.
Nhà nước phải lo đáp ứng về hạ tầng, năng lực quản lý hàng không nhưng việc phát triển hạ tầng đến đâu và như thế nào cũng còn phải phụ thuộc vào năng lực của mỗi quốc gia.
Tên tuổi tiếp theo là hãng hàng không Vietstar Airlines của Công ty Hàng không lưỡng dụng Ngôi sao Việt. Hãng hàng không này cũng đang chờ đợi để được cấp phép dù thủ tục đã hoàn tất. Theo đại diện Cục Hàng không Việt Nam, hồ sơ cấp phép của Vietstar Airlines đã đáp ứng đầy đủ, tuy nhiên có một vướng mắc là hạ tầng sân bay hiện chưa đáp ứng được, cụ thể là sân bay Tân Sơn Nhất - nơi chiếm đến 40% lưu lượng hành khách đến/đi của cả nước, trong khi phương án hoạt động của Vietstar lại liên quan nhiều đến sân bay này.
Trong bối cảnh sân bay Tân Sơn Nhất thường xuyên tắc nghẽn từ trên trời tới mặt đất, nếu cứ cố cấp phép cho Vietstar Airlines cất cánh thì chẳng khác nào đem con bỏ chợ. Giả sử có được cấp phép thì hãng cũng không thể nào triển khai bay được vì hạ tầng không thể đáp ứng trong ngày một ngày hai, lãnh đạo Cục Hàng không bày tỏ.
Mới đây, hãng hàng không Viet Bamboo Airways của Tập đoàn FLC cũng bước chân vào thị trường hàng không và hiện hồ sơ của hãng này đã được Cục Hàng không tiếp nhận. Về cơ bản, cơ quan chức năng đánh giá là hồ sơ này đáp ứng được yêu cầu.
Điểm nghẽn hạ tầng.
Đánh giá về khả năng cất cánh của các hãng hàng không đang xếp hàng xin bay, đại diện Cục Hàng không cho rằng, tiềm năng của ngành vận tải hàng không vẫn còn để các nhà đầu tư tham gia. Hiện nay, tốc độ tăng trưởng vận tải hàng không Việt Nam đang ở nhóm đầu thế giới, đứng thứ ba trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Theo đó, tốc độ tăng trưởng hàng không dân dụng của khu vực này ở mức trung bình 7%/năm, trong khi, Việt Nam đạt khoảng 17-20%/năm. Trong 10-15 năm tới, hạ tầng hàng không phát triển đến đâu thì hàng không sẽ phát triển đến đó, chưa có dấu hiệu bão hòa.
Bằng chứng là hiện 3 hãng hàng không nội địa hiện tại gồm Vietnam Airines, Vietjet Air và Jetstar Pacific đều có những kế hoạch đầu tư đội tàu bay khủng. Ngoài ra, một số hãng hàng không nước ngoài như Air Asia cũng đang nhòm ngó thị trường Việt Nam. So với một số quốc gia trong khu vực Đông Nam Á, thị trường hàng không Việt Nam vẫn còn thua kém Singapore, Thái Lan, Malaysia, Indonesia và đang xấp xỉ Philippines.
Song, lãnh đạo Cục Hàng không cho rằng, trong bối cảnh hạ tầng hiện nay thì các nhà đầu tư khi muốn nhảy vào lĩnh vực vận tải hàng không ngoài việc phải nghiên cứu thị trường cũng cần xem xét tới kết cấu hạ tầng. Bởi, điều kiện để một hãng hàng không hoạt động được không chỉ có thị trường mà phải đồng bộ. Lãnh đạo Cục Hàng không khẳng định, Nhà nước phải làm quy hoạch hàng không, trong đó có quy hoạch về đội tàu bay. Vì an toàn hàng không được Tổ chức hàng không dân dụng thế giới (ICAO) giám sát rất chặt chẽ, từ con người tới chương trình.
Vừa qua, Thái Lan cũng nở rộ các hãng hàng không tư nhân tham gia thị trường, trong khi nước này không kịp đáp ứng về đội ngũ con người. Do đó, ICAO đã vào kiểm tra và kết quả đánh giá về năng lực giám sát an toàn của nhà chức trách hàng không chỉ còn 37%, bị đánh giá ở mức yếu. Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng tới uy tín của hãng hàng không nước này.
