Cần nhanh chóng đưa luật vào đời sống để hạn chế tình trạng trốn đóng, chây ỳ đóng BHXH.
Kỳ vọng vào chế tài mạnh.
Thực tế cho thấy, tình trạng nợ, trốn đóng BHXH vẫn đang diễn ra phức tạp tại nhiều địa phương, trong khi đó, việc bảo vệ các quyền lợi chính đáng của người lao động, xử lý các khoản nợ BHXH này dường như vẫn chưa có phương án giải quyết thỏa đáng. Chính vì vậy việc hình sự hóa và áp dụng các chế tài hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự đối với hành vi phạm tội trong lĩnh vực bảo hiểm từ đầu năm 2018 đã nhận được sự quan tâm, kỳ vọng của dư luận, nhưng đồng thời cũng đặt ra một thách thức lớn đối với các cơ quan chức năng.
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội Bùi Sỹ Lợi cho biết, việc xử lý hình sự các hành vi gian lận, trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN là để bảo đảm công bằng trong kinh doanh của các doanh nghiệp, bình đẳng trước pháp luật. Các doanh nghiệp cần làm tròn nghĩa vụ của mình. Phần đóng của doanh nghiệp là trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp đối với người lao động. Một doanh nghiệp trốn đóng BHXH chứng tỏ mối quan hệ với người lao động không tốt và không tạo niềm tin để người lao động muốn đóng góp, xây dựng, phát triển doanh nghiệp - ông Bùi Sỹ Lợi nhấn mạnh.
Tuy nhiên, theo Phó Chủ nhiệm Bùi Sỹ Lợi, hành vi vi phạm trốn đóng bảo hiểm cho người lao động có thể bị phạt tù đến 7 năm, đây được coi là mức xử phạt khá nghiêm khắc. Trong thực tế, có những doanh nghiệp cố tình chây ỳ trốn đóng BH, nhưng cũng có những doanh nghiệp do khó khăn trong sản xuất, kinh doanh. Chính vì vậy, nhiều doanh nghiệp khi biết đến quy định này đã rất quan tâm việc nếu đang nợ đọng từ 6 tháng trở lên trong thời gian qua có bị áp dụng xử phạt ngay không và liệu cơ quan BHXH có lộ trình cho các doanh nghiệp có thời gian gỡ nợ? iều đáng suy nghĩ là tính tuân thủ pháp luật hiện nay rất thấp. Quy trình thực hiện pháp luật cũng cần tính toán khi tổ chức triển khai thực hiện pháp luật của chúng ta rất có vấn đề. Cần phân tích kỹ thế nào là trốn đóng, trục lợi, hành vi nào xử lý hành chính, hình sự để tránh tạo sức ép đối với doanh nghiệp.
Cần sớm có hướng dẫn cụ thể.
Về vấn đề này, Phó Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam Trần ình Liệu cũng cho rằng, tùy từng trường hợp cụ thể và mức độ, doanh nghiệp có khó khăn, vẫn hoạt động bình thường hay cố tình trốn đóng mà mức xử phạt sẽ khác nhau. Những đơn vị thật sự khó khăn thì theo quy định phải báo cáo cơ quan có thẩm quyền. Cơ quan quản lý địa phương xác định doanh nghiệp thật sự khó khăn thì được tạm dừng đóng. Tuy nhiên, cũng cần phải lường trước đến tình huống doanh nghiệp sẽ tìm cách để lách luật và gây khó khăn trong quá trình áp dụng các hình thức xử phạt.
Theo Phó Tổng Giám đốc Trần ình Liệu, cơ quan BHXH sẽ chuẩn bị hồ sơ ban đầu cho các cơ quan pháp luật một cách chu đáo, đầy đủ và có sự phối hợp chặt chẽ hơn, nhất là cần có sự vào cuộc quyết liệt của các cơ quan pháp luật...
Đại diện ngành LĐTB&XH; cũng cho rằng, trước đây, các vi phạm về BHXH, BHYT mới chỉ quy định xử lý hành chính, nay Quốc hội đưa ra biện pháp xử lý mạnh hơn là hình sự. Tuy nhiên, sẽ không hình sự hóa tất cả các hành vi trốn đóng, nợ đọng BHXH, BHYT. Giải pháp hình sự để xử lý những trường hợp vi phạm sẽ có tác dụng để răn đe, làm gương và đòi hỏi các cơ quan chức năng cần có những biện pháp mạnh hơn trong việc tuân thủ pháp luật về BHXH, BHYT, nhằm đảm bảo quyền lợi cho người lao động.
Việc xử lý hình sự để bảo đảm công bằng trong kinh doanh của các doanh nghiệp, bình bẳng trước pháp luật. Chúng ta tiến tới nền hành chính thực hiện theo thượng tôn pháp luật, sống và làm việc theo pháp luật. Các doanh nghiệp cần làm tròn nghĩa vụ của mình. Một doanh nghiệp trốn đóng BHXH chứng tỏ mối quan hệ với người lao động không tốt và không tạo niềm tin để người lao động muốn đóng góp, xây dựng, phát triển doanh nghiệp. Khi thực hiện 3 điều luật này, việc tuân thủ pháp luật BHXH, BHYT của các doanh nghiệp sẽ tốt hơn, trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp đối với người lao động cũng sẽ cao hơn. Về phía người lao động, họ cũng sẽ phải cố gắng tuân thủ pháp luật, tạo mối quan hệ hài hòa, tiến bộ; doanh nghiệp cũng sẽ phải tăng cường đối thoại với tổ chức công đoàn trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động.
Có thể thấy, so với các chế tài hành chính, hình phạt đối với các hành vi phạm tội trong lĩnh vực BHXH, BHYT theo Bộ luật Hình sự là hết sức nghiêm khắc, được kỳ vọng đủ sức răn đe, tăng cường tính tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp, góp phần thực hiện nghiêm pháp luật về BHXH, BHYT. Song các cơ quan chức năng cần sớm có những hướng dẫn chi tiết hơn, để những quy định này có thể áp dụng trong thực tế.
Lê Bảo.
