Theo người dân thôn Tân Đức 3 (xã Hương Hóa), lúc đầu trên cánh đồng Vèng chỉ xuất hiện một hố nhỏ, nhưng ít ngày sau đất rạn nứt, hố sụt lún sâu tạo thành bẫy đối với người và gia súc. Hiện đã xuất hiện tám hố sụt như vậy. Đáng chú ý, các hố sụt nằm ở phía hạ du và chỉ cách nhà máy thủy điện Hố Hô khoảng một km.
Chủ tịch UBND xã Hương Hóa Nguyễn Thị Thao cho biết, cánh đồng thôn Tân Đức 3 chỉ rộng khoảng 10 ha, đây là nơi bà con sản xuất lạc, ngô nên khi các hố sụt lún xuất hiện, nuốt mất một phần đất canh tác vốn rất ít ỏi, khiến bà con lo lắng. Có người đã thuê xe chở đất từ nơi khác về lấp hố sụt nhưng không biết còn sụt nữa hay không.
Trưởng Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Tuyên Hóa Hoàng Xuân Hải cho biết: Sau khi kiểm tra, chúng tôi đã báo cáo sự việc lên các cơ quan của tỉnh để xác định làm rõ nguyên nhân, đồng thời đề nghị UBND xã rào chắn khu vực sụt lún để tránh nguy hiểm cho người và gia súc.
Ngay sau khi nhận được phản ánh về sự việc, ngày 28-7, Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp Sở Tài nguyên và Môi trường Quảng Bình cùng một số chuyên gia địa chất đã tiến hành kiểm tra hiện tượng sụt lún đất tại khu vực cánh đồng Vèng. Theo TS Nguyễn Đức Lý, Giám đốc Sở Khoa học và Công Nghệ Quảng Bình, qua kiểm tra, đoàn ghi nhận có tám hố sụt lún (sáu hố cũ và hai hố mới), tạo thành tuyến không liên tục, kéo dài theo hướng tây bắc - đông nam, gần song song với bờ sông và cách bờ sông khoảng 50 - 150 m. Các hố sụt có đường kính nhỏ nhất là ba mét, lớn nhất 17 mét, sâu từ 1,5 mét đến bốn mét.
Trên cơ sở hiện trạng sụt lún đất, bản đồ địa chất khu vực và tham khảo ý kiến của các nhà khoa học địa chất, bước đầu TS Nguyễn Đức Lý nhận định: Tám hố sụt lún này nằm ngay trên đới đứt gãy nghịch theo hướng tây bắc - đông nam với thành tạo đá gốc ở dưới là đá vôi hệ tầng La Khê và gần bờ sông đoạn hạ lưu dưới đập hồ thủy điện Hố Hô. Đây là ba điều kiện thuận lợi cho sự phát triển quá trình Karst đối với các thành tạo đá vôi thuộc hệ tầng La Khê tạo nên những hang, hốc, hố Karst ở phía dưới lớp phủ trầm tích đệ tứ, cùng sự tác động xói ngầm cơ học của dòng ngầm trong các đứt gãy và khe nứt của đất đá, làm gia tăng quá trình xâm thực cơ học, mở rộng các khe nứt, các hang, hóc, hố ngầm và xảy ra sụt lún đất. Đây là một hiện tượng địa chất tự nhiên.
Cũng theo ông Nguyễn Đức Lý, qua khảo sát, nghiên cứu địa chất khu vực, chưa thể khẳng định có mối liên hệ nào giữa công trình thủy điện Hố Hô với việc xuất hiện các hố sụt lún tại cánh đồng Vèng.
Sở Khoa học và Công nghệ Quảng Bình cho rằng, các hố lún sụt này vẫn sẽ xuất hiện các vệt rạn nứt và có nguy cơ mở rộng. Do đó, Sở này khuyến cáo người dân địa phương tạm dừng canh tác, chăn thả gia súc tại khu vực trên để bảo đảm an toàn; đồng thời đợi quá trình sụt lún đất lấp đầy các hang, hóc ở phía dưới ổn định thì mới có thể tiến hành san lấp và tiếp tục sản xuất nông nghiệp.
