Nhà nghiên cứu, soạn giả Mịch Quang.
Tôi đã về nước được 30 năm và đã được trao một số chức danh để buộc tôi phải bổ túc kiến thức tổng hợp về Lý luận khoa học các thể loại sân khấu Việt Nam, mà sân khấu Dân tộc Việt là một kho tàng quý giá bởi tính học thuật và phương pháp nghệ thuật của Chèo, Tuồng, Dân ca, Hô bài Chòi, Ca Huế, Dù kê Khmer, Múa rối nước,
Những thuật ngữ sân khấu đặc chủng luôn làm tôi trăn trở trên con đường tri thức hàng ngày để biết, để hiểu, để học và thực hành.
Đó là: Tả ý, tả thần, ước lệ, (phương Đông), mỹ học Dân tộc rồi nội ngoại tương quan, tả hữu tương ứng, thượng hạ tương phù hay châm ngôn, của Đào Tấn: Thiênbất dữ nhàn, thả hướng trung man tầm tiểu hạ.
Sự đô như hý, hà tu giả xứ tiếu phi chân.
(Câu thứ 2 có nghĩa là: Cuộc đời như tấn trò, không ai đến xứ giả để cười cái không có thật của sân khấu, hý trường cả!).
Về nước năm 1987, Tôi đã 40 tuổi để bước vào sự trầm tĩnh hơn của Định mệnh với nghề và nghiệp sân khấu  tôi phải đọc như học từ các công trình nghiên cứu của các bậc Thầy  trong đó lần theo dấu tích của Nghệ thuật Tuồng với: Đào Tấn, Nguyễn Hiển Dĩnh, Tống Phước Phổ, Quỳnh Phủ Nguyễn Diêu, Vũ Ngọc Liễn, và Nguyễn Thế Khoán (Mịch Quang).
Học các Ông đâu có dễ - vì quãng cách tuổi đời, Tuổi lịch lãm Nghề, của kiến thức Hán Nôm, Pháp Ngữ; còn cả vì sự lăn lộn thực sự của các Ông trong Hý trường sân khấu.
Tôi từ ngoài đi vào còn các Ông là từ trong đi ra. Choáng và sốc phản vệ kiến thức là điều dễ nhận thức ra cho mình.
Nhà nghiên cứu  100 tuổi đời này có một kho tàng sách phẩm nghiên cứu không nhỏ; đó là: Tìm hiểu nghệ thuật Tuồng, Đặc trưng nghệ thuật Tuồng, Âm nhạc và sân khấu kịch truyền thống, Cấu trúc động mở của âm nhạc truyền thống Việt Nam, và đáng trọng là Kinh Dịch và nghệ thuật truyền thống (Ông đặt nghệ thuật truyền thống Đại Việt trong tương quan với sự khổng lồ của Kinh Dịch!). Từ ý thức rất lý thuyết phương Đông đó là tinh thần của tư tưởng chủ toàn tính chất tích hợp tổng thể làm kính phản chiếu, soi rọi với Tuồng và sân khấu truyền thống Việt. Sự bắt gặp những thuật ngữ chủ đạo như: hiện thức cách điệu, vừa kể, vừa tả, vừa biểu hiện,
Ông đã cho tôi một cách nhìn để thẩm thấu vào, thẩm thấu lại bằng phương pháp luận nghệ thuật để nhận cảm Tuồng vừa theo tuổi đời và từng bước kinh nghiệm học không ngừng và suy tư hành động trong trực tiếp làm và một phần được điều hành theo trách nhiệm, thẩm định đánh giá.
Lý luận của Nhà nghiên cứu sân khấu Mịch Quang soi rọi và tự phản chiếu xạ từ trong các kịch bản của Ông. Đâu đó rạng danh những tên gọi, như: Đường về Lam Sơn, Má Tám, Hộp truyền đơn, Quang Trung, Phất cờ Nương tử, Thanh gươm hát Bội, Vua Hùng kén rể,...
Vậy là: đề tài lịch sử, đề tài cách mạng, đề tài về Danh nhân Đào Tấn (trong Thanh gươm hát Bội!). đều được Tuồng  Mịch Quang chạm tới, đào sâu, vừa truyền thống  vừa cách mạng; nhưng đâu vào đó  thuần chất, tiếp biến, phát triển, đương đại, hiện đại, chắc chắn trên 2 chân thuần chủng cao.
Ngô là Ngô  Vừng là Vừng. Có biến đổi hợp lý mà không biến chất Tuồng Việt.
Mịch Quang góp sức, góp trí tuệ, chí Tâm vào sự khai phá mở đường mới cho Tuồng (vốn dĩ Cung đình!). để đến với Cuộc đời đương thể,
Tuồng nguyên chất và phát triển  có nhiều Công lao của Ông.
Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học Nghệ thuật mà Ông được trao nhận  đầy đủ nội hàm: nghệ thuật Dân tộc, khoa học hàn lâm, và đại chúng!
Tôi kính ngưỡng 100 năm tuổi đời sinh học và hơn thế là phần di sản lý luận và Thực tế Tuồng cao sang mà Ông cùng tương tác, tạo lập cá nhân và trao truyền lại.
Nhà nghiên cứu Nghệ thuật Tuồng,..
Tác giả Tuồng Nguyễn Thế Khoán  Mịch Quang nhận được từ chúng ta sự kính ngưỡngvà tôn vinh bởi những gì mà cả cuộc đời đam mê Tuồng  Ông đã thay cho Chúng ta.
vì chúng ta  mà tận hiến!
Tháng 1/2018.
Tâm kính!
Học trò Lê Chức |.
