PGS TS Đinh Trọng Thịnh.
Trao đổi với PV báo Đại Đoàn Kết, PGS TS Đinh Trọng Thịnh- Học viện Tài chính cho rằng, cần đẩy mạnh Chính phủ điện tử, thực hiện Chính phủ kiến tạo trong điều hành, đảm bảo động lực cho các doanh nghiệp được hưởng lợi từ những chính sách điều hành đơn giản nhưng vẫn rõ ràng, dễ áp dụng.
PV: Thưa ông, hiện có hơn 120 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam, với tổng vốn đăng ký hơn 300 tỷ USD. Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng việc thường xuyên thay đổi chính sách đang khiến nhà đầu tư nước ngoài e ngại?
PGS TS Đinh Trọng Thịnh: Đây là vấn đề đã diễn ra từ lâu. Từ trước đến nay, chính sách của ta thường xuyên thay đổi, đặc biệt là những chính sách liên quan đến thuế và tiếp cận thị trường.
Lúc cấm, lúc mở, lúc thì hạn chế. Chính vì vậy các nhà đầu tư nước ngoài hay than phiền về vấn đề này. So với những năm trước đây hiện chính sách cũng tương đối ổn hơn - đó là điều đáng mừng.
Trong hoàn cảnh hiện nay cần phải thay đổi một vài chính sách để thích ứng với điều kiện hoàn cảnh cụ thể trong điều kiện đất nước đang hội nhập sâu.
Về thể chế chính sách của ta cơ bản là chấp hành điều khoản quốc tế mà Việt Nam tham gia từ WTO hay các hiệp định song phương, đa phương đã ký kết.
Trong năm nay chỉ số cạnh tranh môi trường kinh doanh của ta đã tăng lên 10 bậc. Đó là sự ghi nhận rõ nét của các nhà đầu tư nước ngoài đối với môi trường đầu tư kinh doanh của Việt Nam.
Tuy nhiên đúng là dù ít thay đổi so với trước nhưng thực tế những thay đổi đó tác động đến tiếp cận thị trường và chính sách thuế đối với nhà đầu tư nên các nhà đầu tư hay phản ánh. So sánh với các quốc gia, ta vẫn là nước hay thay đổi chính sách và khó dự đoán trước được.
Nhưng trong quá trình góp ý luật, nhiều chuyên gia, hay ĐBQH cũng đều đưa ra cảnh báo nếu chính sách thay đổi liên tục sẽ gây mất ổn định của nền kinh tế?
- Thực tế có một số chính sách buộc phải thay đổi để đáp ứng, còn về cơ bản là thay đổi theo hướng tạo thuận lợi hơn cho các nhà đầu tư.
Cơ bản chính sách từ thuế, điều kiện kinh doanh, tiếp cận thị trường đều theo hướng mở cửa và phù hợp với xu hướng chung có lợi cho nhà đầu tư, có lợi cho thu hút đầu tư nước ngoài cũng như quản lý doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Còn chỉ có một vài chính sách tác động không tốt đến nhà đầu tư cho nên họ than phiền. Như tôi đã đề cập ở trên dù thời gian qua đã có cố gắng nhưng so sánh với các quốc gia, ta vẫn là nước hay thay đổi chính sách, và khó dự đoán trước được.
Bản thân các doanh nghiệp trong nước cũng cho rằng khi chính sách thay đổi bản thân doanh nghiệp sợ không dám đầu tư lớn để phát triển sản xuất kinh doanh. Ý kiến của ông?
- Đó là cái chúng ta đã nhìn thấy và xác định từ lâu. Vì chính sách thường xuyên thay đổi ngay lập tức tác động đến việc quản lý, cũng như hạch toán của doanh nghiệp.
Đặc biệt những chính sách kinh tế liên quan đến thuế, tiếp cận thị trường sẽ tác động ngay đến doanh nghiệp. Chúng ta đang thực hiện thông thoáng hơn các chính sách về thị trường, các điều kiện kinh doanh.
Đối với doanh nghiệp trong nước thì có đến 97-98% là doanh nghiệp vừa và nhỏ, siêu nhỏ, trong thời gian tới theo đề xuất của Bộ Tài chính chính sách thuế sẽ giảm đi một số % so với mức chung hiện nay để doanh nghiệp tích lũy tốt hơn, yên tâm đầu tư.
Tất nhiên có một số chính sách về bảo hành, bảo dưỡng ô tô có thể siết chặt nhưng cũng phải nhìn nhận rằng đối với những vấn đề liên quan đến ô tô cũ, liên quan đến nhập khẩu sản phẩm cũ, ảnh hưởng đến môi trường thì việc phải siết chặt là đúng. Các doanh nghiệp cũng không nên than phiền.
Nói đến bảo dưỡng, hay hậu mãi đối với các hàng hóa nhập khẩu phải hướng đến đảm bảo lợi ích cho người tiêu dùng, phù hợp với cái chung của thế giới.
Đó là phải đủ năng lực để có thể bảo hành, bảo dưỡng các thiết bị, máy móc mà anh cung cấp theo yêu cầu của người sử dụng và cộng đồng quốc tế. Phải đảm bảo độ an toàn cũng như các yếu tố về bảo vệ môi trường.
Cái đó phần nào có thể ảnh hưởng tới một số doanh nghiệp nhưng cái chung của nền kinh tế đòi hỏi chúng ta phải làm việc. Không phải là ưu tiên cho doanh nghiệp lớn.
Vì chỉ có doanh nghiệp trường vốn và đủ điều kiện thì mới làm được là đúng nhưng phải nhìn ở phương diện chung bởi thế giới đòi hỏi yêu cầu về bảo vệ môi trường.
Vì thế một bộ phận nhỏ phải chấp nhận bằng cách các doanh nghiệp liên doanh liên kết lại với nhau để đảm bảo các yêu cầu về hậu mãi, cũng như các yêu cầu về bảo hành, bảo dưỡng, máy móc thiết bị. Như thế mới bảo đảm phù hợp với thông lệ quốc tế.
Chúng ta đang hướng tới bộ kinh tế tổng hợp, đa ngành đa lĩnh vực. Vậy trong quá trình xây dựng luật chúng ta có nên tích hợp với nhau để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp?
- Chúng ta khác với các nước có nền kinh tế phát triển vì họ đã có lịch sử quản lý lâu đời, có một hệ thống quản lý tương đối chuẩn theo một chuẩn mực chung.
Vì thế họ có thể tích hợp rất nhiều vấn đề trong một văn bản, hay một cơ quan quản lý. Còn ở ta quản lý ra chính sách vẫn theo ngành và từng yếu tố.
Về lâu dài, chúng ta phải giảm thiểu các văn bản, cũng như làm cho cơ quan quản lý tinh gọn hơn. Nhiều cơ quan quản lý một vấn đề, hay văn bản vẫn có sự chồng chéo nên thời gian tới cần khắc phục bằng việc đẩy mạnh Chính phủ điện tử, thực hiện Chính phủ kiến tạo trong điều hành, thực hiện từ đó đảm bảo động lực cho nền kinh tế là các doanh nghiệp được hưởng lợi từ những chính sách điều hành đơn giản nhưng vẫn rõ ràng, dễ áp dụng.
Qua đó giúp các doanh nghiệp yên tâm đầu tư kinh doanh mà không bị vướng vào các điều kiện, hay liên quan đến vấn đề pháp lý. Đây là cái chúng ta đang hướng tới nhưng chắc cũng phải mất một thời gian dài chứ không thể một sớm một chiều.
Trân trọng cảm ơn ông!
H.Vũ (thực hiện).
