Cảnh người làm ăn xa quê chen chúc ở bến xe những ngày giáp Tết. Ảnh: Internet.
Không mua được nhà vì tiền tiết kiệm chi hết cho việc về quê.
Vợ chồng anh Hải, chị Nga quê ở Yên Bái, vào Bình Dương làm công nhân đã hơn 10 năm nay. Anh Hải làm công nhân kỹ thuật, lương khá cao, khoảng 10 triệu/ 1tháng. Chị Nga làm công nhân may, lương khoảng 7 triệu/ 1 tháng. Với khoản thu nhập đó, những tưởng họ sẽ có cuộc sống khá giả. Nhưng một sự thật khó ngờ là cho đến nay, sau hơn 10 năm làm việc, vợ chồng họ vẫn phải đi thuê nhà. Trong khi đó để có một cái nhà ở Bình Dương cách đây 5  7 năm không khó. Chỉ cần có 300  500 triệu đồng là có thể mua được một mảnh đất hoặc mua một căn hộ chung cư thu nhập thấp cho gia đình.
Chị Nga cho biết, nguyên nhân khiến vợ chồng chị không thể mua nổi nhà là vì chi tiêu cho gia đình quá lớn. Mỗi tháng, riêng tiền học của hai đứa con đã rơi vào khoảng 4 triệu/tháng. Chi tiêu gia đình 4 người, tiền gửi về cho cha mẹ hai bên rồi ma chay cưới hỏi và các khoản khác khoảng hết 10 triệu/1 tháng. Tiền tiết kiệm hàng tháng có khoảng 3 triệu đồng. Nhưng rồi khi thì ốm đau, khi dính tai nạn, bệnh viện thuốc thang nên mỗi năm vợ chồng chị tiết kiệm được khoảng 20 - 30 triệu đồng. Khoản tiền này nếu năm nào không về Tết thì còn. Còn nếu về Tết là coi như cạn túi, không còn một đồng dự trữ nào nữa. Mà vợ chồng tôi dường như năm nào cũng về quê ăn Tết. Không về thì sợ bố mẹ buồn, sợ hàng xóm chê cười. Mà về thì tiền tàu xe đi lại, mua sắm, chi tiêu ngày Tết năm nào cũng hết khoảng 20  30 triệu đồng. Chi tiêu không khéo có năm còn bị thiếu, chị Nga nói.
Về quê vài ngày tiêu tốn 50 triệu đồng.
Tương tự, tâm sự về việc về quê ăn Tết, chị Phương Thanh ở TP HCM kể rằng, gia đình bố mẹ hai bên của vợ chồng chị cũng đều ở Nam Định. Mỗi lần về quê ăn Tết, ở quê chỉ vài ngày thôi nhưng cả gia đình chị 4 người (hai vợ chồng, hai đứa con) cũng chi hết khoảng 50 triệu đồng. Chị Thanh cho biết, mặc dù trong hai đứa con của chị, một đứa dưới 2 tuổi được miễn phí vé máy bay nhưng riêng tiền vé máy bay khứ hồi cho 3 người đã gần 18 triệu đồng. Rồi còn tiền xe từ nhà ra sân bay lượt đi lượt về, tiền xe từ sân bay về nhà. Tiết kiệm triệt để, không mua ăn linh tinh cũng mất 20 triệu đồng cho tiền đi lại.
Chị Thanh tâm sự: Trước khi về quê, tôi đã chuẩn bị các gói quà Tết. Họ hàng bên nội, bên ngoại ở quê đều ở gần nhau, nhà này biếu quà, nhà kia không có thì lại mất hay. Nên tiền quà Tết cũng mất gần chục triệu mới gọi là tạm ổn, tạm đủ. Hai bên gia đình, bố mẹ chúng tôi đều là giáo viên, công chức về hưu thu nhập của các cụ cũng ổn, chúng tôi không phải phụ thêm gì cho ông bà, cũng đỡ một khoản lớn, chỉ mừng tuổi mỗi người một triệu. Nhưng vì họ hàng, con cháu đông lại ở sát nhà nhau nên khoản tiền mừng tuổi cho các bác, cô, chú, em, các cháu, trẻ con hàng xóm cũng rất lớn.
Không phụ bố mẹ tiền Tết, nhưng vì lâu không về quê, nên vợ chồng tôi làm cơm mời anh em, họ hàng gần, bạn bè hai đứa qua nhà ăn cơm. Không gọi ai thì thôi, ở quê mà mời thì lên đến cả 5-7 mâm. Lại một khoản tiền lớn nữa phải chi. Đầu xuân mọi người trong nhà rủ nhau đi chơi, thuê xe 16 chỗ để qua vài nơi thắng cảnh ở Ninh Bình cũng mất vài triệu. Để gánh cho bố mẹ khoản này, chúng tôi nhận chi tiêu các khoản của chuyến đi. Khi tôi thông báo chi phí chuyến đi về quê cho chồng, anh giãy nảy vì con số quá lớn. Nhưng khi ngồi nghe vợ liệt kê chi tiết từng khoản chi thì anh chỉ biết gật gù. Về Tết gặp bố mẹ, anh chị em, bạn bè thì rất vui nhưng nếu năm nào cũng về khó ai có thể đảm đương nổi, chị Thanh nói.
Khi người xa quê sợ Tết.
Theo chuyên gia tâm lý Nguyễn Diệu Hoa, Tổng đài tư vấn tâm lý tình cảm 1088 (Hà Nội), vấn đề về quê ăn Tết của những người đi làm ăn xa trên thực tế không hề lý tưởng hay dễ dàng như chúng ta thấy. Không phải ai cũng có đủ tiền để có thể thực hiện được một cái Tết ở quê trọn vẹn như vợ chồng chị Thanh. Vì lấy ví dụ như trường hợp của vợ chồng chị Nga thì số tiền tiết kiệm cả năm của họ cũng chỉ đủ tiền đi lại nếu đi máy bay. Do vậy, để có thể mang được ít tiền về Tết cho bố mẹ, để chuẩn bị ít tiền phong bì dù là ít ỏi nhất thì những cặp vợ chồng xa quê vẫn phải tiết kiệm hết mức tiền đi lại. Thay vì đi máy bay cho nhanh, thay vì đi tàu cho an toàn thì họ phải đi xe khách với bao nỗi âu lo về sự quá tải và không an toàn.
Thực tế những người công nhân xa quê thì thu nhập như của vợ chồng chị Nga hay công nhân viên chức như vợ chồng chị Thanh là thuộc vào hàng khá giả. Có thể đó là lý do khiến cho không ít cặp vợ chồng trẻ đi làm ăn xa quê dường như không mấy năm về quê ăn Tết là vì thế. Có người vì việc đưa cả nhà về quê ăn Tết quá tốn kém nên cử một người làm đại diện về thắp hương cho tổ tiên. Có thể là vợ, có thể là chồng, hoặc cũng có khi là con khi chúng đã lớn. Mà khi phải về quê ăn Tết một mình, để lại vợ con ở thành phố thì chắc chắn cái Tết đó không thể gọi là Tết sum họp. Thế nên việc về quê ăn Tết trở thành nỗi ám ảnh lo sợ cho nhiều người con xa xứ là chuyện không mấy khó hiểu, chuyên gia Diệu Hoa nói.u.
