Bài phát biểu của Tổng thống Trump trước toàn thể Quốc hội Mỹ và khách mời sáng 31-1 (giờ Hà Nội) được coi là bản thông điệp liên bang đầu tiên của ông trên cương vị lãnh đạo Nhà trắng. Đầu năm 2017, ông Trump đã có bài phát biểu đầu tiên trước Quốc hội, tuy nhiên không được coi là bản thông điệp liên bang, bởi khi ấy ông Trump mới nhậm chức vài tuần và phần lớn nội dung phát biểu chỉ xoay quanh chiến thắng trong mùa bầu cử trước đó.
Với chủ đề "Xây dựng một nước Mỹ an toàn, mạnh mẽ và kiêu hãnh", Thông điệp liên bang 2018 được nhìn nhận như bản tổng kết thành tựu một năm cầm quyền của Tổng thống Trump cũng như phác thảo các kế hoạch tương lai cho nước Mỹ, ít nhất trong khoảng thời gian một năm tới. Bởi thế, những điều chính quyền Tổng thống Trump đã làm và được đánh giá là thành công chiếm phần lớn thời lượng bản thông điệp. Những cụm từ như "bước tiến đáng kinh ngạc", hay "thành công phi thường" đã được ông chủ Nhà trắng sử dụng để nhắc tới những thành tựu, nhất là thành quả tích cực của nền kinh tế Mỹ vốn được đánh giá là một trong những điểm sáng của kinh tế toàn cầu năm 2017. Theo Tổng thống, một năm qua, nền kinh tế Mỹ đã tạo thêm 2,4 triệu việc làm trong khi tỷ lệ thất nghiệp xuống mức thấp nhất 45 năm qua; tiền lương tăng sau nhiều năm chững lại; chỉ số niềm tin của các doanh nghiệp nhỏ cao nhất trong lịch sử; các kế hoạch cắt giảm thuế mang lại lợi ích lớn lao cho tầng lớp trung lưu. Ông Trump nhấn mạnh, đây là "khoảnh khắc mới" cho người Mỹ; và chưa có thời điểm nào tốt hơn để sống với "giấc mơ Mỹ".
Một thành tựu nổi bật khác mà Tổng thống Trump không quên đề cập là lĩnh vực thương mại. Mỹ đã lật trang cũ trong nhiều thập niên của các thỏa thuận thương mại không công bằng, vốn hy sinh sự thịnh vượng của chúng ta. Từ bây giờ, chúng ta hy vọng các mối quan hệ thương mại công bằng, và quan trọng hơn, là có đi có lại" - Nhà lãnh đạo Mỹ đã hào hứng như vậy, khi nói đến nỗ lực "đòi lại công bằng" cho người lao động và doanh nghiệp Mỹ, khi tìm cách làm giảm thâm hụt thương mại của Mỹ với các đối tác...
Dù phần lớn nội dung thông điệp nhằm "tôn vinh" những thành quả của Nhà trắng sau một năm điều hành đất nước, song các kế hoạch tương lai cũng được Tổng thống Trump hé lộ; thực tế, đó cũng là những thách thức lớn mà nước Mỹ sẽ phải đương đầu. Trong vấn đề an ninh quốc gia, thách thức lớn nhất đó là "lỗ hổng" trong chính sách nhập cư, trong đó Tổng thống Trăm chỉ trích điều mà ông gọi là "biên giới mở" đã tạo kẽ hở cho tội phạm ma túy, khủng bố tràn vào Mỹ, làm tăng số lượng súng đạn, băng nhóm tội phạm và cướp đi sinh mạng của người Mỹ. Đây là lý do, theo ông Trump, để giới nghị sĩ sớm đồng thuận sửa đổi chính sách nhập cư hiện hành. Trong vấn đề quốc phòng, Tổng thống Trăm chủ trương gia tăng sức mạnh răn đe của Mỹ trước những "hành động gây hấn", thông qua nỗ lực hiện đại hóa và xây dựng lại kho vũ khí hạt nhân...
Sau một năm được cho là không thành công về quan hệ đối ngoại, Tổng thống Trump nỗ lực chuyển hướng, khi tuyên bố sẽ "khôi phục sức mạnh và vị thế" bên ngoài nước Mỹ, song song việc tái thiết lòng tin trong nước. Và để phục vụ chủ trương "nước Mỹ trước tiên", ông Trump chỉ đích danh đối thủ cạnh tranh lợi ích và thách thức nền kinh tế và các giá trị của Mỹ; khẳng định tìm mọi cách sửa đổi thỏa thuận hạt nhân Iran; mở chiến dịch mới gây sức ép tối đa với CHDCND Triều Tiên; tiếp tục cuộc chiến nhằm "xóa sổ" tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS); hay tuyên bố chỉ dành viện trợ quốc tế cho "những người bạn của Mỹ"...
Là tâm điểm đời sống chính trị nước Mỹ những ngày đầu năm 2018 và định hình chương trình nghị sự của chính quyền và đảng Cộng hòa thời gian tới, nhưng Thông điệp liên bang của Tổng thống Trump lại được đưa ra trong bối cảnh sự chia rẽ trong Quốc hội Mỹ ngày càng lớn và trong hàng loạt vấn đề. Bản thân đảng Cộng hòa cũng chịu sức ép rất lớn trong cuộc đua với các đối thủ phe Dân chủ trong kỳ bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ tới đây, cho nên khó có thể "toàn tâm toàn ý" dồn lực ủng hộ Tổng thống. Bởi thế, điều Tổng thống Trump cần nhất và được ông kêu gọi trong bản thông điệp đầu tiên, đó là sự đoàn kết của người dân, sự hợp tác của giới nghị sĩ, vì một nước Mỹ an toàn, mạnh mẽ và kiêu hãnh.
SƠN NINH.
