Định giá đúng giá trị tài sản doanh nghiệp.
Bộ Chính trị vừa có yêu cầu xử lý các dự án thua lỗ ngàn tỷ của ngành Công Thương.
Theo đó kiên quyết xử lý các dự án, doanh nghiệp thua lỗ, kém hiệu quả theo nguyên tắc và cơ chế thị trường; tôn trọng nguyên tắc tự chủ, tự chịu trách nhiệm của doanh nghiệp. Đặc biệt Nhà nước không cấp thêm vốn vào các dự án nêu trên.
Nhìn nhận vấn đề này, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, Trưởng Bộ môn Quản trị Tài chính Quốc tế, khoa Tài chính Quốc tế, Học viện Tài chính khẳng định đây là việc làm cần thiết trong quá trình tái cơ cấu, tái cấu trúc nền kinh tế, làm cho nền kinh tế trở nên lành mạnh hơn, phát triển hơn.
Xử lý dự án thua lỗ ngàn tỷ.
Theo ông Thịnh, các dự án trên mỗi năm gây thua lỗ hàng ngàn tỷ đồng đối với nền kinh tế. Đặc biệt, trong bối cảnh nợ công đang ngày càng tăng cao, đời sống của đại bộ phận người dân còn gặp nhiều khó khăn thì việc xử lý dứt điểm các dự án thua lỗ, không đầu tư thêm vốn vào hoạt động sản xuất, kinh doanh là điều bắt buộc.
Ông Thịnh khẳng định, bản thân Bộ Công Thương và chủ các doanh nghiệp, ban quản lý nhà máy hay ban giám đốc điều hành dự án phải là người chịu trách nhiệm trước Chính phủ và nhà nước trong việc thực hiện các khâu kiểm tra, kiểm soát, đánh giá cũng như xem xét một cách nghiêm túc hoạt động của doanh nghiệp.
Cần phải trả lời các câu hỏi: liệu doanh nghiệp đó còn sản xuất được hay không, có thể cải tổ hay thay đổi gì đó để phát triển hay không, hay phải bán khoán hoặc cổ phần hóa.
Yếu tố quan trọng nhất là định giá lại giá trị của các doanh nghiệp theo cơ chế thị trường. Nếu doanh nghiệp nào còn có thể tái cấu trúc thì chúng ta sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp hoạt động, sản xuất nhằm thu lãi, tuy nhiên trên nguyên tắc nhà nước không bỏ thêm vốn.
Trường hợp không thể thì chúng ta phải tiến hành định giá cụ thể rồi tiến hành cổ phần hóa, bán, khoán cho doanh nghiệp tư nhân để tạo ra nguồn thu cho ngân sách, tránh tình trạng bao cấp thêm. Trong đó vai trò kiểm tra, giám sát của Bộ Công Thương phải được đặt lên hàng đầu. Nếu Bộ này không làm nghiêm túc thì bên dưới sẽ không làm hoặc có làm nhưng hiệu quả không cao, ông Thịnh nhấn mạnh.
PGS.TS Nguyễn Hồng Nga, Trưởng bộ môn Kinh tế học, Trường ĐH Kinh tế-Luật TP.HCM đánh giá, để thực hiện nghiêm túc thực hiện sự chỉ đạo trên của Bộ Chính trị, các Bộ, ban ngành liên quan cần phải làm những việc cụ thể 4 việc sau đây.
Thứ nhất, có văn bản cụ thể ngày tháng năm rõ ràng, thời hạn bao nhiêu lãnh đạo các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) phải báo cáo việc xử lý.
Thứ hai, giao trách nhiệm cụ thể cho một cơ quan chịu trách nhiệm trực tiếp trong việc xử lý các DNNN và dự án thua lỗ, tránh con chung không ai khóc.
Tiếp theo, phải xử lý nghiêm khắc về hành chính và hình sự những lãnh đạo DNNN chậm trễ trong việc xử lý theo chỉ đạo của Bộ Chính trị. Đồng thời, tặng thưởng và tuyên dương các các nhân và tổ chức làm tốt công việc tối thiểu hóa thua lỗ trong các DNNN và dự án thua lỗ.
Cuối cùng, giao trực tiếp một Phó Thủ tướng có chuyên môn nghiệp vụ kinh tế-tài chính phụ trách mảng xử lý sao cho hợp lý với các nguyên lý thị trường để giảm thiểu tổn thất cho nhà nước và xã hội.
Việc kiểm tra, giám sát phải thực hiện một cách khách quan, công tâm, nhất là phải độc lập mới may ra đạt được hiệu quả cao trong việc giảm thiểu tổn thất xã hội và các bên liên quan trong 12 dự án thua lỗ.
Nếu có thể thì thuê chuyên gia nước ngoài hoặc Việt kiều có uy tín trong việc xử lý nợ xấu và phá sản về làm công tác giám sát việc thực hiện việc xử lý các dự án thua lỗ trên. Còn nếu cứ để Thanh tra Chính phủ, kiểm toán nhà nước nhảy vào thanh tra, kiểm tra, giám sát thì e mất thời gian mà không hiệu quả, ông Nga nhấn mạnh.
Nhà nước không nên cạnh tranh với khu vực tư nhân.
Từ 12 dự án thua lỗ ngàn tỷ của ngành Công Thương, PGS.TS Nguyễn Hồng Nga cho rằng nhà nước không nên cạnh tranh với khu vực tư nhân ở những lĩnh vực mà khu vực tư nhân có thể và chắc chắn là tốt hơn khu vực nhà nước.
Phải tư duy lại vai trò kinh tế của khu vực nhà nước với triết lý là nhà nước kiến tạo phát triển chứ không phải nhà nước chèn ép khu vực tư nhân. Phải làm sao cho các nhà quản lý DNNN bị coi là đang theo đuổi những mục tiêu không đúng đắn, khả năng dành được tiền lương cao hơn và chức trách lớn hơn trong tương lai của họ của họ có thể bị suy giảm và thậm trí bị loại, ông Nga nêu quan điểm.
PGS.TS Đinh Trọng Thịnh cũng nhấn mạnh, từ bài học kinh nghiệm trên, việc đầu tư vào các dự án trong khu vực công nói chung và các doanh nghiệp nhà nước nói riêng trong thời gian tới chúng ta phải tạm dừng lại, xem xét một cách cẩn trọng, kỹ lưỡng trước khi đưa ra quyết định đầu tư dự án.
Đặc biệt, các dự án đưa ra phải phù hợp với định hướng phát triển kinh tế và phải là các dự án cần thiết mà các thành phần kinh tế khác không làm được, buộc nhà nước phải đứng ra làm.
Hầu hết các dự án thua lỗ trong thời gian vừa qua thì hoàn toàn có thể để cho khu vực nền kinh tế tư nhân hoặc nước ngoài đảm nhiệm được mà nhà nước không cần bỏ tiền làm, ông Thịnh nói.
Trong trường hợp một số dự án bắt buộc phải đầu tư công thì phải có một sự chuẩn bị chặt chẽ theo đúng trình tự xây dựng cơ bản, đảm bảo thời hạn thi công cũng như hiệu quả của dự án.
Hà Hoàng.
