Cầu Bãi Cháy và vịnh Cửa Lục nhìn từ trên cao. Ảnh: Thanh Niên.
Đường hầm kết nối hai trục đường chính là Hạ Long (phía Bãi Cháy) và Lê Thánh Tông (phía Hòn Gai) với mục đích được nêu trong dự án là góp phần giảm áp lực giao thông cho cầu Bãi Cháy. Mục tiêu phá thế độc đạo của cầu Bãi Cháy vận hành từ 2006 có vẻ thuận lý nhưng đào hầm xuyên vịnh không phải là lựa chọn duy nhất. Lợi thế của Quảng Ninh là thừa hưởng kinh nghiệm thi công cây cầu dài 903m này, có tổng đầu tư 1.400 tỉ đồng từ nguồn vốn vay ODA của Nhật Bản. Nhìn ở khía cạnh chi phí, đào hầm chắc chắn sẽ tốn kém hơn nhiều so với xây cầu. Thông tin ban đầu đường hầm có 6 làn xe, thiết kế theo tiêu chuẩn đường đô thị TCVN 104 -2007 với tổng chiều dài 2.140m.
Mặt khác, tình trạng quá tải của cầu Bãi Cháy cấp thiết đến mức độ nào cũng là một vấn đề cần làm rõ. Bởi vì, được biết, những phương tiện trọng tải lớn, chẳng hạn như xe container, đã buộc phải lưu thông qua tuyến Hoành Bồ - Cẩm Phả để tránh qua cầu vào trung tâm TP. Hạ Long.
Nhiệm vụ thứ hai mà đường hầm xuyên vịnh đảm đương là nhằm đảm bảo giao thông thông suốt bốn mùa đối với xe hai bánh, đặc biệt trong mùa mưa bão. Thông thường, trong điều kiện thời tiết bất lợi, mưa bão lớn, người dân sẽ tự động hạn chế lưu thông trên đường. Bởi lẽ người dân không chỉ đối mặt với rủi ro có thể xảy ra trong quá trình di chuyển trên cầu, mà còn có thể gặp phải vô vàn bất trắc khác rình rập, chẳng hạn như cây đổ, ngập nước Nếu nhu cầu đi lại trong điều kiện mưa bão thật sự cấp thiết, chính quyền địa phương có thể bố trí xe trung chuyển ở hai đầu cầu dành cho phương tiện hai bánh. Đây là phương án hầm đường bộ Hải Vân (nối Đà Nẵng và Thừa Thiên - Huế) đã triển khai từ 2005.
Tương tự, trung tuần tháng 1.2018, Bộ Giao thông Vận tải chấp thuận cho Công ty cổ phần đầu tư Đèo Cả được phép bổ sung hạng mục trạm trung chuyển qua hầm Đèo Cả kết nối hai tỉnh Khánh Hòa và Phú Yên. Theo đó, người đi xe máy có nhu cầu qua hầm sẽ phải mua vé và được trung chuyển bằng xe 24 chỗ ngồi. Còn xe máy được trung chuyển bằng phương tiện khác, chạy song song cùng lúc với chủ phương tiện.
Đến thời điểm này, trên cả nước mới chỉ có TP.HCM xây dựng hầm dìm vượt sông kết nối trung tâm quận 1 với bán đảo Thủ Thiêm. Đây là một bài học rất đáng tham khảo ở nhiều khía cạnh. Việc thành phố quyết định đầu tư hầm dìm vượt sông một phần là bởi lo ngại về an ninh quốc phòng. Khu vực trung tâm quận 1 lúc đó có hai công trình quân sự án ngữ bờ Tây sông Sài Gòn gồm Nhà máy đóng tàu Ba Son và Tân Cảng. Xây cầu độ tĩnh không thông thuyền cao có thể khiến toàn bộ nhà máy lọt vào tầm quan sát. Tĩnh không thấp ảnh hưởng đến luồng tàu ra vào quân cảng. Còn hiện nay, hai công trình này đã được di dời. Mặt bằng được giao cho nhà đầu tư phát triển dự án bất động sản.
Hầm Thủ Thiêm có tổng chiều dài 1.490m, khởi công năm 2007 và thông tuyến cuối năm 2011. Trước đó, dự án này tốn thêm 7 năm để được phê duyệt kể từ khi đệ trình báo cáo tiền khả thi. Về tài trợ, dự án sử dụng vốn vay ODA Nhật Bản và vốn đối ứng của TP.HCM. Dòng tiền vào dự án bằng không sau một tháng thu phí thử nghiệm. Hằng năm, ngân sách thành phố phải chi hằng chục tỉ đồng để vận hành hầm. Câu hỏi đặt ra là Quảng Ninh đã dự trù chi phí vận hành hay chưa trong điều kiện không thu phí? Còn ngược lại, mức phí cho từng loại phương tiện là bao nhiêu? Thời gian thu phí bao lâu?
Thông tin ban đầu đường hầm xuyên vịnh Cửa Lục được triển khai gần khu vực chân cầu Bãi Cháy. Nguồn ảnh: Internet.
Trước Quảng Ninh, Đà Nẵng thời ông Nguyễn Xuân Anh còn giữ cương vị Bí thư Thành ủy ráo riết thông qua phương án xây dựng hầm chui vượt sông Hàn có tổng đầu tư 4.700 tỉ đồng bất chấp những ý kiến trái chiều từ phía các nhà khoa học độc lập cũng như sự hoài nghi của dư luận. Đà Nẵng sau đó còn bị phát hiện việt vị khi dự án chưa có trong Quy hoạch chung TP. Đà Nẵng đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050.
Thủ tướng Chính phủ yêu cầu UBND TP. Đà Nẵng làm việc, thống nhất với bộ ban ngành liên quan làm rõ sự cần thiết của việc đầu tư xây dựng công trình hầm qua sông Hàn. Trường hợp cần thiết phải đầu tư thì nghiên cứu đề xuất điều chỉnh Quy hoạch chung TP. Đà Nẵng đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050, báo cáo Thủ tướng theo đúng quy định. Việc triển khai các thủ tục đầu tư dự án chỉ được thực hiện sau khi Thủ tướng phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch chung TP. Đà Nẵng.
Khác với sự vội vàng của Đà Nẵng, Quảng Ninh triển khai thận trọng hơn. Trong kỳ họp bất thường cuối tháng 10.2017, HĐND tỉnh đã thông qua Nghị quyết Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển giao thông vận tải tỉnh Quảng Ninh đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030. Cũng tại hội nghị này, phương án xây dựng đường hầm xuyên vịnh Cửa Lục được đề cập chính thức.
Tuy nhiên cho đến nay, việc thông tin chi tiết về dự án có tổng đầu tư khái toán lên đến 7.875 tỉ đồng vẫn còn hạn chế. Trong khi công khai minh bạch thông tin chính là cơ hội để chính quyền Quảng Ninh lắng nghe, tiếp thu thêm những ý kiến đóng góp từ nhiều lĩnh vực liên quan đối với dự án trước khi báo cáo Thủ tướng Chính phủ. Những băn khoăn của dư luận về mục đích và con số tổng đầu tư khái toán của dự án thực sự rất cần được chính quyền Quảng Ninh và các bên có trách nhiệm xem xét và công khai giải đáp./.
Thượng Tùng.
