Bộ quy định tối đa chỉ 20%, trong khi Chính phủ cho phép 50%.
Cuối năm 2017, Bộ TTTT đã ban hành Thông tư 47/2017/TT-BTTTT (có hiệu lực từ 1-3-2018) quy định về hạn mức khuyến mãi đối với dịch vụ thông tin di động mặt đất. Theo đó, điểm mới so với hiện nay là sắp tới các thuê bao di động trả trước sẽ chỉ được nhận mức khuyến mãi tối đa 20%, trong khi thuê bao trả sau nhận mức khuyến mãi tối đa 50% tổng giá trị dịch vụ, hàng hóa được khuyến mãi.
Đây là một văn bản thuần túy quy định về hoạt động thương mại trong ngành viễn thông. Cụ thể là hoạt động khuyến mãi.
Được biết, Bộ TTTT ban hành Thông tư 47 nhằm hướng khách hàng chuyển đổi từ thuê bao trả trước sang thuê bao trả sau để dễ quản lý hơn.
Việc ra đời của Thông tư 47 đang nhận được sự quan tâm không những từ các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực viễn thông mà còn của cả hàng chục triệu người đang sử dụng điện thoại di động trên cả nước hiện nay. Liệu quyền lợi của các bên sẽ ảnh hưởng như thế nào?
Trong khi đó, theo quy định tại điều 5, Nghị định 37/2006/NĐ-CP về hoạt động xúc tiến thương mại do Chính phủ ban hành thì hạn mức tối đa về giá trị hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mãi không được vượt quá 50% giá trị của đơn vị hàng hóa, dịch vụ được khuyến mãi đó trước thời gian khuyến mãi.
Hạn chế quyền kinh doanh của doanh nghiệp.
Theo quy định tại Luật Thương mại và Nghị định 37/2006/NĐ-CP, các hoạt động xúc tiến thương mại như quảng cáo, khuyến mãi... là quyền của doanh nghiệp. Trong hoạt động của mình, để tăng doanh số, khách hàng... doanh nghiệp nào cũng cần thiết áp dụng các chương trình khuyến mãi, kích thích tiêu dùng, trên cơ sở phù hợp với quy định của pháp luật. Điều này giúp doanh nghiệp phát triển và ở tầm vĩ mô, góp phần giúp nền kinh tế đất nước phát triển.
Mặt khác, một khi các sản phẩm, dịch vụ được phép đưa ra kinh doanh trên thị trường, đồng nghĩa với việc đó là những sản phẩm, dịch vụ hợp pháp, được pháp luật bảo hộ. Doanh nghiệp có quyền ưu tiên, phân hóa sản phẩm, dịch vụ của mình, có chiến lược kinh doanh đối với từng sản phẩm, dịch vụ trong từng giai đoạn. Điều này là hợp pháp, pháp luật không cấm hay hạn chế.
Chính vì vậy, theo tôi, việc Bộ TTTT ra quy định khống chế mức khuyến mãi tối đa 20% đối với thuê bao di động trả trước rõ ràng có dấu hiệu trái pháp luật. Cụ thể là trái với văn bản quy phạm cấp trên là Nghị định 37/2006/NĐ-CP. Điều này dẫn đến hệ quả là hạn chế quyền tự chủ kinh doanh của doanh nghiệp.
Theo Thông tư 47/2017/TT-BTTTT, Tổng giá trị tối đa dùng để khuyến mãi trong một chương trình khuyến mãi cho thuê bao dịch vụ thông tin di động trả trước không được vượt quá 20% tổng giá trị của dịch vụ thông tin di động, hàng hóa viễn thông chuyên dùng đối với dịch vụ thông tin di động được khuyến mãi. Và, Tổng giá trị tối đa dùng để khuyến mãi trong một chương trình khuyến mãi cho thuê bao dịch vụ thông tin di động trả sau không được vượt quá 50% tổng giá trị của dịch vụ thông tin di động, hàng hóa viễn thông chuyên dùng đối với dịch vụ thông tin di động được khuyến mãi.
Can thiệp quyền lựa chọn sản phẩm, dịch vụ của người tiêu dùng.
Tôi cũng cho rằng quy định mới của Bộ TTTT còn ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng.
Theo quy định tại Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, người tiêu dùng có quyền lựa chọn, sử dụng các sản phẩm, dịch vụ trên thị trường theo nhu cầu, sở thích của mình. Ví dụ đơn giản, nếu anh A thích uống nước ngọt, thì anh có quyền mua Coca - Cola hay Pepsi tùy ý. Không ai có quyền ép anh phải mua món này trong khi anh thích thứ kia. Trong lĩnh vực viễn thông, một khi có hai hình thức dịch vụ di động đang song song tồn tại là thuê bao trả trước và thuê bao trả sau, thì chọn sử dụng loại nào là quyền của anh A, không phụ thuộc vào việc Bộ TTTT muốn hay không muốn.
Thế nhưng, trong khi luật cho phép người tiêu dùng có thể được hưởng giá trị khuyến mãi lên tới 50%, thì Bộ TTTT lại khống chế ở mức chỉ còn 20%. Rõ ràng điều này đã làm ảnh hưởng, tác động đến tâm lý, quyền lựa chọn, thậm chí là quyền lợi hợp pháp (lẽ ra được hưởng) của người tiêu dùng, trong khi họ không có vi phạm gì.
Việc một bộ ngành ban hành một quy định nào đó, tuy thuộc phạm vi quản lý của mình, nhưng nếu liên quan đến nhiều lĩnh vực khác, thì cần phải có sự cân nhắc, thống nhất trước, trên cơ sở phù hợp với pháp luật hiện hành, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của tất cả các bên. Như trong hoạt động khuyến mãi, còn có vai trò quản lý của Bộ Công Thương...
Tôi cho rằng kiểu quản lý nặng về hành chính, duy ý chí và mang tính áp đặt là không phù hợp với quy luật hoạt động của nền kinh tế thị trường. Sẽ thật đáng tiếc, nếu qua đó, nó còn ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, đến quyền lợi của người tiêu dùng.
(*) Đoàn luật sư TPHCM.
Luật sư Trần Hồng Phong (*).
