Phần lớn chúng ta vẫn mang nặng nếp nghĩ có tự ngàn xưa là rất hay tiêu pha, mua sắm, ăn chơi thả phanh trong dịp Tết.
Có người mua cành đào giá hơn cả tháng lương. Có người đi siêu thị sắm Tết, nhặt hàng ném vào xe đẩy như bắt được của. Có người không thiếu gì quần áo đẹp nhưng muốn ngày Tết phải khác ngày thường, với bộ cánh mốt nhất chưa từng mặc bao giờ cho thiên hạ lác mắt. Có người bốc lên mua ô-tô trả góp đi du Xuân và đưa cả nhà về quê để giải quyết khâu  oai. Lại có người thấy thiên hạ ăn Tết du lịch ở những nơi danh lam thắng cảnh, thậm chí ra cả nước ngoài, nghĩ mình cũng phải chơi không chịu kém.
Tết, ai cũng muốn sắm cành đào thật to, làm mâm cỗ thật đầy (Ảnh minh họa IT).
Nhưng không phải ai cũng có đủ tiền ăn chơi như vậy nên Tết xong, công nợ đầm đìa, vợ đổ tại chồng, chồng kêu tại vợ, cãi nhau chí chóe, có khi đưa nhau ra tòa. Thử hỏi ăn Tết như vậy có vui không? Có nhà gói đến hai chục chiếc bánh chưng, ăn lay lắt cả tháng giêng không hết. Mâm cỗ Tết ê hề thức ăn ngon nhưng cả chủ lẫn khách không ăn hết nổi một phần ba mâm cỗ. Đổ đi thì tiếc mà cất vào tủ lạnh thì chật. Cứ như thể nước mình đã quá giàu, biết đâu rằng đang bị xếp vào top các nước nghèo trên thế giới vì GDP tính theo đầu người vào loại quá thấp.
Nhưng có lẽ lãng phí nhất là chuyện mừng tuổi các cháu nhỏ. Cứ đến gần Tết, lắm người chuẩn bị hàng tệp bao lì xì. Nếu dùng tiền mệnh giá nhỏ, chỉ cần tiền mới để lấy may thì đó là phong tục đẹp không có gì đáng bàn. Nhưng có những người mừng tuổi tiền có mệnh giá hàng trăm nghìn trở lên, có khi cả tiền đô-la hay Euro thì chỉ làm hư các cháu nhỏ. Thấy người ta mừng tuổi con mình nhiều nên cũng phải mừng lại tương xứng, thế là hai bên cha mẹ thi nhau nhả đạn, khiến đám trẻ con tự nhiên rủng rẻng tiền đầy túi đem đi ném vào các hàng trò chơi điện tử hoặc ăn tiêu hoang phí như tiền bắt được. Đến khi cha mẹ hỏi đến tiền mừng tuổi của con thì bay hết rồi.
Ngày Xuân đi chúc Tết, các đôi vợ chồng thường đem theo con nhỏ. Lắm em cứ thấy người lớn đến chúc Tết là xán đến đứng bên mẹ chờ khách ra tiền. Có cháu bóc ngay bao lì xì ra xem. Thấy ai mừng nhiều cho là người tốt, đáng kính trọng. Ai mừng tờ hai mươi nghìn, năm nghìn sẽ bị cho là kẹt xỉn, ki bo đáng coi thường, thậm chí khách về không chào. Vô tình chúng ta dạy trẻ đánh giá con người qua đồng tiền, có khi chúng hư hỏng từ đó. Thế là mừng tuổi từ phong tục đẹp biến thàn hủ tục làm không ít người cứ gần đến Tết lo sốt vó, thậm chí không dám đến nhà ai nếu không có tập lì xì.
Một khoản lãng phí đáng kể nữa là rượu. Nếu mỗi gia đình có vài chai rượu ăn Tết là chuyện bình thường nhưng có nhà mua đến hàng chục chai mà đa số là rượu ngoại với những nhãn mác có tên tuổi để làm quà biếu. Có người được biếu nhiều rượu quá phải bán đi. Cuối cùng chỉ béo những người buôn rượu.
Đốt vàng mã cũng là một khoản chi phí đáng kể với nhiều gia đình. Mặc dù vàng mã hạng sang có giá khá cao song nhiều người vẫn không ngần ngại vung tiền ra mua. Theo một số người quan niệm thì: "Đốt vàng mã nhiều, năm sau mới làm ăn phát đạt, hoặc là dịp báo hiếu cha mẹ, ông bà. Tết năm ngoái có chị đã chọn mua 3 bộ áo mũ, đôi hia, cá chép cỡ lớn với giá 150.000 đồng, vàng nén loại đặc biệt 100.000 đồng, bộ cá chép chữ Lộc cho năm mới 90.000 đồng, bó hoa vàng cắm ở ban thờ 400.000 đồng, chưa kể còn mua thêm vàng mã để đốt trong ngày 30, mùng 1 Tết và hóa vàng. Vậy là riêng khoản này đã ngốn đến tiền triệu.
Với tâm lý quanh năm vất vả ngày Tết phải phải ăn chơi. Nhất là những đôi vợ chồng trẻ nhiều khi cả hai cùng bốc đồng, bất cứ cái gì cũng phải không thua thiện hạ, từ cành đào, cây quất đến rượu ngoại, vàng mã hay mừng tuổi trẻ con, áo quần diện Tết  Có những gia đình chi tiêu cho mấy ngày Tết bằng hai ba tháng bình thường, trong khi tiền thưởng năm nay nếu có cũng không đáng kể.
Để hãnh diện với mọi người trong ba ngày Tết có khi phải trả giá bằng sự túng thiếu vài ba tháng sau. Tết như thế trở thành cái họa.
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tỷ lệ ly hôn gia tăng sau Tết, nhưng trong đó có một nguyên nhân phổ biến là do chi tiêu quá tay, thậm chí lao vào cờ bạc, nên đến tháng giêng lâm vào cảnh túng thiếu, nợ nần gây ra mâu thuẫn vợ chồng. Chỉ khổ tòa án cứ sau mỗi dịp Tết lại nhận hàng chồng đơn ly hôn.
Chuyên gia tâm lý Trịnh Trung Hòa.
