Già làng Hứa Văn Lỵ (bên phải).
Sinh trong gia đình có ba anh chị em, bố mẹ đều mất sớm, từ nhỏ đã sống trong khó khăn thiếu thốn, cho nên đến nay, dù đã ở tuổi 76 nhưng già làng Hứa Văn Lỵ thấy mình luôn phải cố gắng, nỗ lực để có cuộc sống tốt hơn cho bản thân, gia đình và hàng xóm. Già Lỵ kể, già từng là xạ thủ, đã được tặng bằng khen. Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, già tham gia phụ trách hậu cần tại khu vực A Sầu, A Lưới, tỉnh Thừa Thiên - Huế, nơi có đông đồng bào Pa Cô. Sau khi giải phóng miền nam thống nhất đất nước, già Lỵ trở về quê hương, làm Đội trưởng sản xuất, Phó Chủ nhiệm hợp tác xã rồi Trưởng bản. Khi đó, bản chỉ có 16 hộ gia đình nằm thưa thớt, đường đi trong bản phần lớn là đường đất đá lổn nhổn, chung quanh là rừng cây cổ thụ. Cái khó đối với bà con ở huyện miền núi này là các vấn đề về điện, đường, trường, trạm. Mỗi lần mưa bão, đường sá ngập lụt, các em học sinh đi học vất vả, người dân đi lại khó khăn. Đầu năm 2012, Nhà nước triển khai dự án làm đường liên thôn, tôi xung phong hiến 1.350 m2 đất, vận động một số bà con khác hiến đất làm đường. Cũng may là bà con đều hưởng ứng, già Lỵ chia sẻ. Để bảo đảm an ninh trật tự của bản, già Lỵ cũng đã chủ động đứng ra hòa giải mâu thuẫn trong các gia đình. Già còn tuyên truyền và phổ biến kiến thức để bà con không nghe và làm theo những lời tuyên truyền của kẻ xấu, những điều trái pháp luật; vận động bà con và gia đình xây dựng khối đại đoàn kết khu dân cư, gia đình văn hóa. Già đến từng hộ gia đình khuyên nhủ đồng bào bỏ những hủ tục lạc hậu trong việc hiếu, hỷ, vận động các em học sinh đến trường.
Trưởng bản Trịnh Văn Nam cho biết: Chúng tôi rất biết ơn và trân trọng những đóng góp của già Lỵ. Già là linh hồn, là vị trưởng lão có tiếng nói, có uy tín ở bản Trại Tre chúng tôi. Già luôn dạy bảo chúng tôi rằng, mọi công việc hòa giải phải hết sức khôn khéo, luôn đề cao tâm tư, tình cảm của mọi đối tượng. Nhờ những kinh nghiệm này, những vụ cãi cọ nhau, mất đoàn kết ngày càng ít đi, người dân có cuộc sống yên bình.
Hiện nay, dù sức khỏe của già có phần yếu hơn, nhưng già làng Hứa Văn Lỵ vẫn leo rừng, tay vẫn thoăn thoắt băm bèo, thái sắn, làm mọi công việc trong gia đình. Già bộc bạch: Tôi gần hết đời người rồi, nhưng có hai con trai bệnh tật triền miên, đứa bị bệnh dạ dày, đứa bị tràn dịch phổi, bắp chân và bắp tay mềm nhũn khiến tôi lo lắm", già Lỵ trăn trở về ảnh hưởng chất độc da cam tới hai con của mình.
Già Lỵ chỉ nhớ năm 1966 từng tham gia Trung đoàn 49, Đại đội 10, nhưng không nhớ tên Sư đoàn. Niềm hy vọng cuối đời của già Lỵ - "linh hồn của bản làng" là có chế độ trợ cấp hay chính sách đối với người từng tham gia chiến đấu trong vùng chịu ảnh hưởng chất độc da cam, để phần nào hỗ trợ gia đình già bớt khó khăn.
Bài, ảnh: MINH PHÚC.
