Phó Tổng thống Mỹ Mike Pence thăm Bức tường than khóc (còn gọi là Bức tường phía Tây) tại Jerusalem. Ảnh: Tân Hoa xã.
Bóng đen Jerusalem.
Chuyến thăm Trung Đông của ông Mike Pence diễn ra trong bối cảnh căng thẳng gia tăng sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 6-12-2017 tuyên bố công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel và có kế hoạch chuyển Đại sứ quán Mỹ từ Tel Aviv về Jerusalem. Sự thay đổi quan điểm của ông Trump về Jerusalem đã đảo ngược chính sách của Mỹ trong nhiều thập kỷ qua, đó là vị thế của thành phố này nên được quyết định trong các cuộc đàm phán Palestine-Israel.
Do vậy, tuyên bố của ông đã kích động sự chỉ trích từ các nhà lãnh đạo Arab và khắp thế giới, khiến ông Mike Pence cũng phải hủy nhiều kế hoạch gặp gỡ các quan chức trong chuyến công du này. Tổng thống Mahmud Abbas cũng từ chối gặp Phó Tổng thống Mỹ. Tổng thống Mahmud Abbas trước đó tuyên bố Mỹ không còn là trung gian hòa giải trong các cuộc hòa đàm ở Trung Đông nữa. Trong quá khứ, Israel và Palestine coi Mỹ là một nước trung lập, một nước không đứng về bên nào. Còn bây giờ không phải là như vậy nữa".- Bà Hadas Cohen, một nhà chính trị thuộc Đại học Hebrew ở Jerusalem nói.
Về mặt lý thuyết, mục đích chuyến thăm tới Trung Đông lần này của Phó Tổng thống Mỹ Mike Pence là để xoa dịu căng thẳng giữa Mỹ và các nước Arab trong vấn đề liên quan tới Jerusalem. Song thực tế, chuyến thăm này đã không được giới chức Arab chào đón một cách nồng nhiệt và kết quả có thể xảy ra theo chiều hướng ngược lại.
Tại cuộc hội đàm ở Cairo, ông Mike Pence và Tổng thống Ai Cập Abdel El-Sisi đã cam kết đại diện cho một lực lượng đoàn kết chống lại chủ nghĩa khủng bố và ảnh hưởng của tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS). Ông El-Sisi và ông Mike Pence đã nêu bật rằng, việc đạt được hòa bình giữa người Palestine và Israel sẽ giúp loại bỏ được một trong những lý lẽ chính mà các tổ chức khủng bố dùng để biện minh cho những hành động của chúng. Hai nhà lãnh đạo đã nhấn mạnh sự cần thiết phải đạt được những giải pháp chính trị cho các cuộc xung đột khác nhau trong khu vực trong khi duy trì sự đoàn kết, chủ quyền và các cơ quan nhà nước của các quốc gia, nơi mà những cuộc xung đột này đang diễn ra.
Tuy nhiên, ông Mike Pence sau đó đã thừa nhận với các phóng viên rằng, vấn đề Jerusalem đã được nêu ra trong cuộc họp kín và ông đã lắng nghe các quan ngại của ông Sisi. Ông đã nhấn mạnh với ông Sisi về cam kết của Mỹ với các cuộc đàm phán hòa bình và ủng hộ giải pháp hai nhà nước nếu các bên nhất trí.
Trong cuộc gặp với Quốc vương Abdulla, ông Mike Pence đã gọi quyết định của Tổng thống Donald Trump về Jerusalem hồi tháng trước là mang tính lịch sử, và nhấn mạnh nó không nên gây tác động tiêu cực tới các cuộc đàm phán hòa bình giữa Israel và Palestine. Quốc vương Abdulla dường như không đồng tình với những lời nói trên của ông Mike Pence về sự di chuyển này khi nhắc tới nỗi thất vọng đang gia tăng trong khu vực.
Quốc vương Abdulla cho rằng, Jerusalem vẫn đóng vai trò quan trọng với người Hồi giáo và Cơ đốc giáo cũng như đối với người Do thái. Ông tin rằng, vị thế của Jerusalem không nên được quyết định một cách đơn phương bởi Mỹ, mà phải là một phần tỏng biện pháp toàn diện cho cuộc xung đột giữa Palestine và Israel.
Sự đón tiếp nồng hậu tại Israel.
Nếu như ông Mike Pence đến Ai Cập và Jordan trong vòng 24 giờ đồng hồ, thì nhà lãnh đạo Mỹ lại dành tới ba ngày để đến thăm Israel, nơi ông được đón tiếp rất nồng hậu. Trong bài phát biểu trước nội các, Thủ tướng Benjamin Netanyahu miêu tả ông Pence là một người bạn quan trọng của Nhà nước Israel và rằng hai bên cùng thảo luận về các nỗ lực của Mỹ nhằm chấm dứt sự xâm lược của Iran và chương trình của nước này, cũng như các cách để thúc đẩy hòa bình và an ninh trong khu vực. Còn ông Mike Pence khẳng định: Dưới thời Tổng thống Trump, Mỹ vẫn cam kết đạt được hòa bình lâu dài giữa Israel và Palestine.
Phó Tổng thống Mỹ Mike Pence trong cuộc gặp với Tổng thống Israel Reuven Rivlin ngày 23-1. Ảnh: SIPA.
Hai nhà lãnh đạo cũng trao đổi một số vấn đề song phương và khu vực cùng quan tâm, trong đó có việc di dời Đại sứ quán Mỹ tới Jerusalem trong thời gian tới. Nhiều ý kiến trước đó cho rằng, Mỹ sẽ mất 3 năm để chuyển Đại sứ quán của mình tới Jerusalem. Tuy nhiên, thời gian này sẽ được rút ngắn lại bằng cách Mỹ chuyển đổi một số tòa nhà lãnh sự của mình vốn có tại đây thành Đại sứ quán.
Hiện nay, đa số người Israel coi toàn bộ Jerusalem là thủ đô của họ, còn người Palestine muốn phía Đông thành phố này là thủ đô tương lai của mình. Cộng đồng quốc tế đang đứng về phía Palestine. Tuy nhiên, sự đồng lòng đó cho đến nay vẫn không thể giúp gì cho người Palestine. Vì lẽ đó, giới phân tích nhận định rằng, chuyến thăm Trung Đông của ông Mike Pence vừa qua chẳng mang lại hy vọng gì cho cuộc xung đột đang tiến triển xấu giữa Israel và Palestine, bất chấp lời cam kết thiết lập liên minh mạnh mẽ hơn giữa hai bên.
Phương Châu.
