UBND TP.HCM vừa có văn bản cầu cứu Chủ tịch Quốc Hội Nguyễn Thị Kim Ngân và Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc.
Trong văn bản, UBND TP.HCM kiến nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ ngành liên quan thống nhất hỗ trợ Chính phủ trình Quốc hội thông qua điều chỉnh tổng mức đầu tư dự án tuyến metro số 1 (Bến Thành  Suối Tiên) tại kỳ họp sớm nhất.
Mặt khác, TP.HCM kiến nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ KH&ĐT hỗ trợ, ưu tiên giải tạm ứng vốn cho TP để tiếp tục triển khai dự án này và đảm bảo việc thanh toán cho các nhà thầu trong năm 2018 khi Quốc hội chưa thông qua.
Tuyến metro số 1 đang chậm tiến độ thì thiếu vốn.
Riêng tuyến metro số 1, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Thành Phong cho rằng việc hoàn tất các thủ tục điều chỉnh tổng mức đầu tư tuyến metro này là điều kiện tiên quyết để bố trí kế hoạch vốn trung hạn và các năm tiếp theo giúp dự án hoàn thành vào cuối năm 2020 như dự kiến.
Người đứng đầu chính quyền TP.HCM cũng chỉ ra việc dự án bị chậm trễ sẽ ảnh hưởng rất lớn đến quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Nhật Bản. Nguyên nhân là do sử dụng không hiệu quả nguồn vốn tài trợ của Nhật Bản, ảnh hưởng đến khả năng tài trợ của nước này đối với các dự án ODA của Việt Nam trong tương lai.
Chưa hết, việc thiếu vốn để thi công đang khiến dự án metro số 1 gặp khó. Dù TP.HCM đã nhiều lần tạm ứng ngân sách để chi trả nhưng năng lực có hạn. Việc nguồn vốn ODA từ Trung ương chậm rót về khiến ngân sách thanh toán cho các nhà thầu không đảm bảo. Việc này có thể dẫn đến giãn tiến độ thi công, thậm chí ngưng thi công trên công trường, nguy cơ xảy ra kiện tụng, tranh chấp là không thể tránh khỏi.
Điều chỉnh vốn tuyến metro số 2.
Tuyến metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương, dài khoảng 11 km), TP.HCM cho biết được đơn vị tư vấn trong nước thực hiện vào năm 2010, tổng mức đầu tư hơn 26.100 tỷ đồng và đã được UBND TP.HCM phê duyệt.
Tuy nhiên, hai năm sau TP chọn một công ty liên danh của Đức làm Tư vấn quốc tế và đơn vị này phát hiện nhiều nội dung thiếu sót, chưa phù hợp nên phải điều chỉnh thiết kế cơ sở với tổng mức đầu tư khoảng 40.000 tỷ đồng.
Trong hai năm 2015 và 2016, Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải đã có các văn bản đồng ý cho UBND TP.HCM thực hiện thủ tục điều chỉnh dự án tuyến metro này. Đến tháng 2/2017, UBND TP đã lấy ý kiến các bộ ngành về hồ sơ điều chỉnh dự án.
Hiện có hai quan điểm khác nhau. Bộ KH&ĐT, Bộ GTVT và Ngân hàng Nhà nước cho rằng metro số 2 là dự án chuyển tiếp nhóm A - thẩm quyền thẩm định và phê duyệt điều chỉnh thuộc UBND TP. Tuy nhiên phải báo cáo Thủ tướng xem xét, có ý kiến chỉ đạo trước khi thực hiện.
Còn Bộ Xây dựng và Tài chính cho rằng metro số 2 không phải dự án chuyển tiếp, UBND TP cần báo cáo Thủ tướng để trình Quốc hội chấp thuận điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án.
Do vậy, chính quyền TP.HCM kiến nghị Thủ tướng thống nhất trình Quốc hội chấp thuận việc điều chỉnh tăng tổng mức đầu tư và thời gian hoàn thành dự án (năm 2020 và hoàn thành năm 2026).
Theo UBND TP.HCM, dự án đang trong quá trình đấu thầu, tuyển chọn nhà đầu tư, song song với quá trình điều chỉnh tổng mức đầu tư và thời hạn hoàn thành. Nếu không điều chỉnh kịp thời việc đấu thầu các gói đang thực hiện có nguy cơ bị hủy do không đảm bảo điều kiện ký hợp đồng với các nhà thầu xây dựng.
Việc chậm điều chỉnh vốn và thời gian hoàn thành dự án được cho là cũng làm giảm uy tín của các nhà tài trợ do không thể giải ngân theo các hiệp định đã ký và đang được gia hạn; đồng thời TP.HCM sẽ phải tiếp tục trả phí cam kết thường niên đối với các khoản chưa giải ngân.
Tuấn Kiệt.
