Chia sẻ thêm về nỗi buồn thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam sau 30 năm đổi mới chỉ đạt gần 2.400 USD/người, chuyên gia kinh tế Bùi Ngọc Sơn - Viện kinh tế chính trị thế giới cho rằng, nếu chỉ nhìn vào kết quả đạt được thì rất dễ khiến chúng ta hài lòng. Tuy nhiên, khi nhìn sang các nước trong khu vực mới thấy rõ sự yếu kém, lạc hậu, chậm tiến của nền kinh tế Việt Nam.
Lương của người lao động Việt Nam tăng rất ít, và vẫn ở mức rất thấp.
Vị chuyên gia dẫn lại ví dụ từ Hàn Quốc và cho biết, họ chỉ mất 26 năm (1970-1996) để đi lên từ một đất nước rất nghèo nàn, lạc hậu và trở thành một quốc gia phát triển.
Sau 40 năm, Hàn Quốc đã gây ngạc nhiên bằng tốc độ tăng trưởng bình quân 7,6%. Người Hàn Quốc đã vượt châu Âu với thu nhập bình quân đầu người hơn 32.000 USD.
Năm 2014, Hàn Quốc đạt GDP bình quân đầu người là 32.400 USD, gấp 14 lần Việt Nam. Sản phẩm công nghiệp của Hàn Quốc cũng đang chinh phục người tiêu dùng khắp nơi trên thế giới. Về công nghệ chế tạo tàu thủy, Hàn Quốc cũng thuộc nhóm các nước mạnh nhất thế giới.
Về công nghiệp sản xuất ô tô, hiện nước này cũng đã xuất khẩu rất nhiều sản phẩm ra thị trường quốc tế. Tiếp đến là cả về công nghiệp dệt may, công nghiệp điện tử... Hàn Quốc cũng đang cho thấy rõ lợi thế và thế mạnh của mình trong mọi lĩnh vực.
Mặc dù đã đạt được rất nhiều thành tựu nhưng Hàn Quốc không ngại tiếp tục đổ tiền cho đầu tư nghiên cứu và phát triển (R&D;). Theo ghi nhận của Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD), trong năm 2014, Hàn Quốc đã chi 4,29% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) cho lĩnh vực nghiên cứu và phát triển (R&D;), đứng thứ nhất trong tổng số 34 nước thành viên của OECD và bảy quốc gia mới nổi.
Để trả lời cho câu hỏi: Vì sao Hàn Quốc lại làm được như vậy?, TS Bùi Ngọc Sơn cho biết, chính khát vọng xây dựng một đất nước độc lập tự chủ và cường thịnh đã đưa Hàn Quốc trở thành nền kinh tế thứ ba của châu Á và thứ 13 thế giới.
Nhìn lại Việt Nam, vị chuyên gia không khỏi ngậm ngùi. Về đời sống, thu nhập, sau 30 năm, Việt Nam gần như mới cải thiện được mức thu nhập từ mức thu nhập thấp lên mức thu nhập trung bình. Nhưng đáng nói, chất lượng tạo ra được mức thu nhập đó vẫn chỉ ở trình độ đi làm thuê, công nghiệp phụ trợ không phát triển, thu hút vốn FDI nhưng không tạo ra được lan tỏa, không củng cố được nội lực cho doanh nghiệp trong nước...
"Nếu cứ mãi như vậy thì đến bao giờ chúng ta mới làm chủ được công nghệ mà phát triển? ", ông Sơn đặt câu hỏi.
Về kinh tế, công nghệ, vị chuyên gia nhấn mạnh, đây chính là cách thức để tăng trưởng. Ông cho biết, cách đi lên của các nước là bắt đầu từ việc học hỏi, nắm bắt cơ hội, làm chủ được công nghệ. Khi làm chủ được công nghệ, họ sẽ chủ động trong sản xuất, tự tạo ra được sản phẩm, lợi nhuận thu về là giá thị thực hưởng. Từ việc có công nghệ, họ sẽ tích lũy được kinh nghiệm, tích lũy được vốn để từng bước mở rộng quy mô, tăng cường sản xuất, lấn sang thị trường các nước khác.
"Từng bước đi của họ đều được tính toán rất chắc chắn, dựa trên nền tảng công nghệ bền vững chứ không phải phát triển dựa vào ưu đãi, thu hút, đào và bán tài nguyên. Đó không phải là nhân tố phát triển, đó chỉ là đem của đi bán, bán hết thì lại đào.
Nhưng với Việt Nam sau 30 năm mở cửa, thu hút tới nay, tăng trưởng trong nước vẫn phụ thuộc vào FDI, nội lực kinh tế trong nước không được củng cố, doanh nghiệp còn gặp nhiều khó khăn...", ông Sơn nói.
Trong lĩnh vực nông nghiệp, ông Sơn cho biết, Việt Nam luôn tự hào là nước có nguồn lực, có tiềm năng phát triển nông nghiệp công nghệ cao nhưng đến giờ iệt Nam vẫn đang ở bước rậm rịch chuẩn bị. Trong khi đó, doanh nghiệp nước ngoài đã chính thức thò từng chân, thị trường phân phối đã bị thâu tóm, chiếm lĩnh...
"Cứ với tình hình này đến khi Việt Nam có sản xuất được nông nghiệp công nghệ cao thì cũng không biết tiêu thụ ở đâu? ", ông Sơn cảnh báo.
Ở góc độ cấu tạo, thiết kế thể chế kinh tế, chuyên gia Bùi Ngọc Sơn cũng cho rằng đang có độ vênh so với thực tế, khiến cho bộ máy điều hành, quản lý luôn gặp trục trặc trong quá trình thực hiện.
"Thiết kế thể chế chưa trú trọng chọn người tài, người làm được việc. Trong bộ máy quản lý vẫn có tình trạng nể nang, bổ nhiệm "con ông cháu cha", một người làm gánh việc cho 3-4 người dẫn tới tình trạng dư thừa cán bộ, công chức, bộ máy cồng kềnh nhưng không hiệu quả. Mỗi năm, ngân sách phải chi hàng nhiều tỉ đồng để trả tiền lương cho những người không làm được việc, chi trả cho những lĩnh vực hoạt động không hiệu quả. Đây chính là nghịch lý", ông Sơn thẳng thắn.
Thu nhập bình quân 2.400 USD/người: Buồn là đúng.
Vị chuyên gia nói rõ: "Một nền kinh tế còn yếu kém, èo uột, hiệu suất lao động thấp mà lại phải chi ra quá nhiều thì lương không cao, thu nhập thấp là đúng rồi. Việt Nam dễ bị ru ngủ bởi những chỉ số vui vẻ nhất, hạnh phúc nhất, uống bia rượu nhiều nhất... mà bỏ quên những nhân tố phát triển thực chất, bền vững", ông Sơn nói.
Hoài An.
