Trong bài viết về "Chiến lược hỗn hợp, đăng trên Ukrainian Truth, ngày 23/6, Bộ trưởng Nội vụ Ukraine Arsen Avakov thông tin, có tới 500 binh sĩ nước này đã tự tử vì rối loạn căng thẳng hậu chấn thương tâm lý (PTSD), sau khi trở về từ vùng chiến sự miền đông Ukraine (ATO).
Người đứng đầu Bộ Nội vụ Ukraine cũng dẫn số liệu của Trung tâm Nhân quyền quốc tế "La Strada Ukraina", cho thấy chỉ riêng năm 2015, số lượng các vụ bạo lực gia đình trong những gia đình binh sĩ trở về từ ATO tăng gấp 8 lần.
Ông Avakov cho rằng không chỉ có binh sĩ Ukraine, mà binh sĩ các nước từng tham chiến tại Afghanistan cũng bị sang chấn nặng dạng PTSD, khiến họ không thể hòa nhập xã hội sau khi buông súng.
Ukraine phải tạo tâm lý tốt cho những người lính ngay từ khi còn tại ngũ.
Mặc dù vậy, số lượng tự tử vì sang chấn tâm lý lên đến 500 người trong vòng chưa đầy 3 năm của một cuộc nội chiến là một con số khủng khiếp và gây chấn động với chính quyền Ukraine thời hậu Yanukovych.
Để giải quyết gấp tình trạng nguy hiểm này, ngày 25/6 Bộ trưởng Bộ Nội vụ Avakov cho hay báo chính quyền Ukrane đã có kế hoạch mở một Trung tâm y tế phục hồi chức năng cho những cựu binh được nhận diện có thể bị sang chấn tâm lý sau khi tham chiến.
"Chúng tôi đã xây dựng một chương trình phục hồi chức năng cho những người lính bị sốc từ cuộc nội chiến. Chúng tôi sẽ thành lập một Trung tâm Y tế đặc biệt, được đặt tại khu vực Kiev, với nguồn ngân sách đã được phân bổ, Interfax dẫn lời ông Avakov.
Nhà chính trị Ukraine cũng cho biết đã có kế hoạch đệ trình dự án phục hồi chức năng lên Hội đồng An ninh Quốc gia, đồng thời nhấn mạnh chương trình phục hồi chức năng cho những cựu binh mang tầm cỡ quốc gia.
"Đây là một chương trình toàn diện nên rất quan trọng và phải ở tầm mức quốc gia, đó là tầm nhìn của chúng tôi về dự án. Chúng tôi sẽ trình bày với Hội đồng An ninh Quốc gia, sau đó sẽ đưa ra các biện pháp cụ thể và toàn diện".
Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng, dù có biện pháp toàn diện, có trung tâm y tế đặc biệt thì chính quyền Ukraine cũng không thể giải quyết được tình trạng sang chân tâm lý từ chiến tranh, nếu Kiev không có những đổi thay căn bản.
Có thể nhận định việc binh sĩ Ukraine tự tử cao bất thường là do quân đội Ukraine đã không thực hiện tốt vấn đề tâm lý chiến, mà đây được xem là hệ quả của việc chính quyền Ukraine không quan tâm hay không theo kịp việc chuyển đổi mô hình quân đội của nhà nước Ukraine.
Quân đội Ukraine vốn chuyển từ mô hình quân đội được chính trị hóa dưới thời Liên Xô cũ, sang quân đội phi chính trị theo mô hình của phương Tây. Khi quân đội được chính trị hóa thì công tác tâm lý được bộ phận chính trị trong quân đội thực hiện, từ cán bộ chính trị viên đến cục chính trị hay tổng cục chính trị.
Khi quân đội chuyển sang mô hình phi chính trị thì bộ phận tâm lý trong quân đội sẽ thực hiện nhiệm vụ này, đảm bảo tốt nhất tinh thần cho binh sĩ trước, trong và sau khi thực hiện nhiệm vụ.
Dường như chính quyền Ukraine đã không thiết lập bộ phận tâm lý trong quân đội Ukraine hay bộ phận này đã không thực hiện tốt nhiệm vụ của mình, khiến cho tinh thần binh sĩ có thể không ổn định, thậm chí hoang mang. hoảng loạn.
Sự tàn khốc của chiến tranh không phải là nguyên nhân chính gây ra vấn đề tâm lý đối với binh sĩ khi tham chiến, mà nguyên nhân luôn xuất phát từ sự thất vọng, bế tắc khi không xác định được mục đích hành động hay giá trị của những sự hy sinh.
Quân đội Ukraine trên chiến trường.
Người dân Ukraine muốn có hòa bình, muốn đất nước được thanh bình, nhưng chính quyền Ukraine lại kêu gọi "những người anh em xa hỗ trợ" phương tiện chiến tranh - như vũ khí gây sát thương - điều đó khiến cho những người lính ra trận luôn phải xác định đối mặt với hiểm nguy và không thể xác định ngày về.
Đất nước Ukraine đang khó khăn vì chiến tranh, bởi chiến tranh nhưng chính quyền Ukraine lại để nạn bè phái xâu xé và nạn tham nhũng hoành hành, điều đó sẽ khiến cho những người lính hoang mang về giá trị những sự hy sinh của họ. Họ bảo vệ ai, hy sinh vì điều gì?
Khi rời quân ngũ trở về, họ lại tiếp tục đối mặt khó khăn và bế tắc của cuộc sống, hiện tại, khiến những vấn đề tâm lý từ chiến trường được cộng hưởng thêm sự căng thẳng. Thực tế đó tạo nên xung đột nội tâm và người cựu binh sẽ phải chọn hướng giải tỏa hoặc là bạo lực, mà sẽ là gia đình, hoặc rời bỏ sự sống trong bế tắc.
Như vậy, chính quyền Ukraine xây dựng đề án phục hồi chức năng cho những người cựu binh bị sang chấn tâm lý chỉ giải quyết phần ngọn của vấn đề, còn căn nguyên của vấn đề thì không thể giải quyết được, dù chương trình có mang tầm cỡ quốc gia.
Giới phân tích cho rằng, quân đội Ukraine phải thực hiện các biện pháp tạo tâm lý tốt cho binh sĩ ngay từ khi nhập ngũ, trong quá trình tại ngũ, để khi xuất ngũ về họ có được tâm lý tốt nhất để hòa nhập đời sống xã hội.
Làm được điều đó thì khó khăn trong cuộc sống của những người cựu binh sẽ chỉ là thử thách nhỏ so với thử thách trong chiến tranh, chứ không phải là sự cộng hưởng tâm lý nặng nề dẫn đến những hành động tiêu cực.
Không giải quyết hiệu quả vấn đề tâm lý cho binh sĩ, Kiev sẽ phải trả giá vì vấn nạn binh sĩ tự tử. Sức mạnh tinh thần của quân đội Ukraine sẽ tiếp tục suy giảm và hậu quả sẽ tiếp tục là những thảm bại trên chiến trường, dú có được tăng cường vũ khí hiện đại thế nào đi nữa.
Cánh cửa NATO chưa biết khi nào mới có thể mở với Ukraine.
Ngọc Việt.
