Các lãnh thổ thuộc vùng Bắc cực có diện tích khoảng 8 triệu km vuông, với chủ quyền thuộc Nga, Đan Mạch, Phần Lan, Băng Đảo, Na Uy, Thu Sweden Điển, Canada và Mỹ giờ có thể thêm cả Trung Quốc.
Đại dương Bắc Cực rộng hơn 12 triệu km vuông, nơi các quốc gia ven biển và các quốc gia khác chia sẻ các quyền và lợi ích hàng hải theo luật quốc tế.
Thứ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Khổng Huyển Hựu giới thiệu Sách Trắng về chính sách Bắc Cực.
Mặc dù là một quốc gia không thuộc Bắc Cực, Trung Quốc ngày càng chủ động trong khu vực cực Bắc.
Sách trắng về chính sách Bắc Cực công bố ngày 26/1 cho thấy, Trung Quốc hy vọng sẽ nắm vai trò lớn trong mở rộng mạng lưới đường biển, rằng với sự nóng lên toàn cầu, các tuyến đường biển Bắc Cực khả năng lớn sẽ trở thành các tuyến vận tải quan trọng cho thương mại quốc tế".
Trung Quốc theo đó sẽ khuyến khích các công ty tham gia xây dựng cơ sở hạ tầng và thử nghiệm các tuyến đường thương mại này, giúp hình thành nên các tuyến đường biển Bắc Cực  hay còn gọi là Con đường tơ lụa địa cực.
Sách Trắng Trung Quốc cũng chú ý đến sự phát triển của dầu, khí đốt, tài nguyên khoáng sản và các nguồn năng lượng phi hóa thạch khác, cũng như đánh cá và du lịch trong khu vực.
Sách Trắng cũng ghi rõ sự cam kết làm việc "cùng với các nước Bắc Cực, đồng thời tôn trọng các truyền thống và văn hóa của cư dân Bắc Cực, bao gồm cả người dân bản địa và bảo tồn môi trường tự nhiên".
"Trung Quốc, với tư cách là một nước lớn có trách nhiệm, sẵn sàng hợp tác với tất cả các bên liên quan để nắm bắt cơ hội lịch sử trong sự phát triển của Bắc Cực, để giải quyết những thách thức mang lại bởi những thay đổi trong khu vực" - Sách Trắng của Trung Quốc ghi rõ.
Bên cạnh đó, Trung Quốc cũng cam kết sẽ thúc đẩy các mô hình du lịch xanh, du lịch sinh thái, du lịch có trách nhiệm với mong muốn phát triển bền vững ngành du lịch Bắc Cực.
Trung Quốc đã trở thành một thành viên quan sát viên của Hội đồng Bắc Cực vào năm 2013.
Con đường tơ lụa mở rộng phạm vi tới Bắc Cực.
Vận tải qua Tuyến Bắc Băng Dương sẽ rút ngắn 20 ngày so với khoảng thời gian thông thường khi sử dụng tuyến truyền thống qua ngả Kênh Suez. Công ty Vận tải COSCO của Trung Quốc trước đây đã từng cho tàu đi qua tuyến đông bắc của Bắc Cực.
Theo AP, nhiều nước lo ngại Trung Quốc và Nga có thể tận dụng cơ hội để mở rộng hiện diện quân sự ở Bắc Cực. Nga vốn đã đầu tư nhiều nguồn lực quân sự để đối trọng với ảnh hưởng của phương Tây ở Bắc Cực. Do không phải là một quốc gia Bắc Cực, Trung Quốc gặp hạn chế khi muốn triển khai lực lượng tới đó.
"Hiện diện quân sự của Trung Quốc ở Bắc Cực nhiều khả năng tăng lên do năng lực hải quân lẫn lợi ích của nước này ở khu vực.
trên đều phát triển".
Báo cáo của Viện Nghiên cứu Hòa bình quốc tế Stockholm (SIPRI, Thụy Điển) nhấn mạnh: "Hiện diện quân sự của Trung Quốc ở Bắc Cực nhiều khả năng tăng lên do năng lực hải quân lẫn lợi ích của nước này ở khu vực trên đều phát triển".
Phó Bộ trưởng Ngoại giao Khổng Huyễn Hựu nói trong buổi công bố Sách Trắng về quốc phòng: "Một số người có thể có những mối nghi ngại về sự tham gia của chúng tôi trong việc phát triển Bắc Cực, lo lắng rằng chúng tôi có thể có những ý định khác, hoặc chúng tôi có thể vơ vét tài nguyên hoặc gây tổn hại cho môi trường... Tôi tin rằng những lo ngại này là hoàn toàn không cần thiết.".
Trung Quốc muốn mở rộng Con đường tơ lụa của mình.
Một phúc trình của Ban Cố vấn An ninh Quốc tế (ISAB) thuộc Bộ Ngoại giao Mỹ công bố mới đây đã bày tỏ quan ngại về các hoạt động này. Trong khi đó hội đồng gồm các chuyên gia an ninh quốc gia kêu gọi chính phủ Mỹ chú ý nhiều hơn đến tác động từ các hoạt động của Trung Quốc ở Bắc Cực đối với an ninh khu vực. Nhìn chung, ISAB thúc giục Mỹ tiếp tục vai trò lãnh đạo trong các vấn đề Bắc Cực.
Các nhà khoa học được dẫn lời trong Báo cáo về chính sách Bắc cực lưu ý rằng hiện tượng băng tan chảy ở Bắc cực do biến đổi khí hậu khiến nhiều nước muốn đóng vai trò trong việc phát triển Bắc cực, để được tiếp cận với các trữ lượng dầu khí trong khu vực.
Báo cáo cũng lưu ý đến sự hợp tác của Trung Quốc với Nga trong việc phát triển các mỏ khí tự nhiên ở bán đảo Yamal, vùng Siberia, thuộc Bắc Cực. Nước này có cổ phần lớn trong dự án khí đốt hóa lỏng tự nhiên (LNG) của Nga ở Jamal, dự kiến sẽ cung cấp cho Trung Quốc 4 triệu tấn LNG/năm.
Ngọc Dương.
