Với sự tiến bộ của y học hiện nay, với sự níu lại gần thêm về khoảng cách địa lý nhờ các chuyến bay, ung thư không phải là tuyệt lộ. Anh bạn của tôi, từng làm lãnh đạo cao nhất của một tờ báo, sáu tháng đại phẫu hai lần vì khối u, vẫn vui tươi, vẫn lạc quan. Thậm chí thi thoảng còn hẹn uống cùng nhau một chút ít bia. Thế nhưng, ung thư chắc chắn là một gánh nặng, là khốn khó cho những thân phận vốn mưu sinh đã nhọc nhằn huống hồ là chịu thêm chi phí điều trị.
Những người hàng xóm của tôi ở quê, họ mất vì ung thư. Mỗi lần về thăm nhà, trước khi họ rời xa cõi tạm, tôi đều ngồi trò chuyện với người thân của họ. Thật khó để ủi an nhau trong hoàn cảnh đó, chỉ biết tâm tình như một sự sẻ chia. Với họ, một ước nguyện nuôi lớn con cái đã phải cố gắng, đã phải tận lực. Nay lại chịu thêm cú đánh của số phận, dẫu không muốn buông xuôi họ cũng phải buông xuôi sau khi đã chạy vạy khắp nơi đúng kiểu còn nước còn tát.
Câu chuyện của Tiền là một ví dụ.
Tiền, tuổi ngoài hai mươi, bé xíu, tóc cháy khét trên đầu xơ xác, răng xỉn mòn dần.
Tiền, không biết chữ, Tiền không đến trường. Tiền chậm phát triển.
Tiền là con út của bà Chín.
Mỗi lần về quê, tôi vẫn hay cho Tiền cái này cái kia khi gặp, Tiền cảm ơn cười tít mắt.
Những hôm xưa, Tiền ở trong rẫy cùng mẹ. Những hôm này, Tiền không vào rẫy nữa, Tiền ở nhà. Căn nhà tường gạch vừa mới xây, do mấy anh chị của Tiền làm công nhân góp sức vào.
Tiền ở nhà vì bà Chín mất rồi, Tiền thơ thẩn mãi.
"Hôm đưa đám bả, em khóc ngất xỉu luôn".
"Mấy bữa em thấy bả về, bả nhìn em không nói gì".
"Mà bả đi cũng được, chứ không bả nằm rên hoài thương lắm".
Bà Chín bị ung thư, của nả trong nhà chuyển qua thuốc đặc trị, chuyển qua bệnh viện.
Đó là người phụ nữ hiền lành, cả đời mình chưa nghe cãi nhau với hàng xóm bao giờ. Bà Chín mất đi, điểm tựa nương của Tiền lại thêm một khoảng trống.
Trong nhiều năm theo nghề báo của mình, nơi tôi sợ phải đến nhất là các bệnh viện ung bướu. Tôi đã thấy ở đó những đứa trẻ với cái đầu không còn sợi tóc, với đôi mắt lồi hẳn ra ngoài, với những nhằng nhịt dây nhợ trên tay, với nước mắt của người thân, với tiếng thở dài của cha mẹ, với những rên rỉ đến đau đớn lòng.
Tôi đã thấy những người nhà quê lam lũ trong bộ đồ úa màu, những gương mặt khắc khổ, những ngón tay sậm đẫm đất bùn, những đôi dép nhựa cáu bẩn Họ thẫn thờ ngồi ở hành lang các bệnh viện, là họ đi chữa ung thư, là họ đưa người nhà đi chữa ung thư.
Những kẻ ăn cắp, những kẻ móc túi của người dân phải nuôi bệnh trong bệnh viện đã là những kẻ tận cùng của đốn mạt. Thì nay, những thành phần có thể xem như là doanh nhân, là trí thức lại đan tâm móc túi của những người không may.
Như tôi đã viết về những kẻ buôn thuốc giả, những kẻ bảo kê cho bọn buôn thuốc giả, những kẻ làm ngơ để bọn buôn thuốc giả hoành hành.
Họ uống ly rượu Tây, là uống làn da sạm của người mắc bệnh ung thư.
Họ cười cợt thân hữu, là bằng tiếng rên rỉ đau đớn của người mắc bệnh ung thư.
Họ nhận tiền hoa hồng, là nhận máu của người mắc bệnh ung thư.
Họ bảo vệ cái sai, là họ đục khoét thân phận của người mắc bệnh ung thư.
Họ bênh vực cho thuốc giả, là họ bóc lột tận cùng người mắc bệnh ung thư.
Họ ở biệt thự, được quy đổi từ căn chòi mảnh vườn, từ con lợn con gà, từ đứa trẻ con thất học của người mắc bệnh ung thư.
Và trên cả, họ no họ say họ phè phỡn bằng những đôi mắt ai oán, những đớn đau thể xác, những mỏi mệt tương lai, những áo quan, những trống chiêng tang lễ, những nấm mồ xanh.....
Và nếu như lãnh đạo Bộ Y tế vẫn không truy cứu trách nhiệm những con người thiếu trách nhiệm như hiện tại, thì tôi nghĩ rằng không có nền tảng nào cho tương lai đang được kiến tạo từ hôm nay cả.
Những viên thuốc mang hình hài hy vọng ấy cứ thản nhiên biến thành tội ác được nhào nặn bởi những bàn tay thon dài trắng muốt nhưng lem luốc, vấy bẩn và đỏ ngầu.
Ngô Nguyệt Hữu.
