Lợi nhuận của các DN có mức tăng trưởng cao trong năm 2017. Ảnh: Trần Việt.
Thắng lớn.
Mặc dù vào thời điểm này, chưa nhiều DN công bố kết quả kinh doanh cả năm 2017, nhưng nhận xét và dự báo chung đều cho rằng, sẽ có nhiều DN lãi lớn, vượt xa mục tiêu kế hoạch đề ra từ đầu năm. Tiêu biểu, trong mảng tài chính  ngân hàng, lợi nhuận trước thuế hợp nhất toàn hệ thống của Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) đạt 8.800 tỷ đồng, tăng 14,2% so với kết quả năm 2016 và vượt 13,5% kế hoạch đề ra. Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) có lợi nhuận trước thuế đạt 11.018 tỷ đồng, tăng 32,9% so với năm 2016, thực hiện 116% kế hoạch. Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam (VIB) cũng công bố báo cáo tài chính năm 2017 với số lãi hơn 1.400 tỷ đồng, gấp đôi năm 2016 và vượt 87% kế hoạch đặt ra.
Trong lĩnh vực sản xuất, doanh thu hợp nhất toàn Tập đoàn Hòa Phát 46.800 tỷ đồng, tăng 38% so với 2016. Đặc biệt, lợi nhuận sau thuế ghi nhận mức cao nhất trong lịch sử Tập đoàn Hòa Phát khi đạt 8.000 tỷ đồng, vượt 33% so với kế hoạch và tăng 21% so với năm trước. Tổng doanh thu của Công ty Cổ phần Cao su Phước Hòa năm 2017 đạt 1.600 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế đạt 400 tỷ đồng, vượt 47% chỉ tiêu lợi nhuận được giao. Tổng công ty Cổ phần Dịch vụ kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC - PVS) với số lãi trước thuế ước đạt 1.000 tỷ đồng, hoàn thành vượt mức 43% chỉ tiêu lợi nhuận đặt ra.
Ngoài ra, hàng loạt DN trong lĩhh vực bất động sản, xây dựng, dịch vụ cũng công bố lợi nhuận cao. Nguyên nhân được các DN đưa ra là nhờ vào việc cải thiện môi trường kinh doanh, tạo điều kiện cho DN phát triển, giúp DN tăng niềm tin để mạnh dạn đầu tư mở rộng sản xuất. Vì thế, bước sang năm 2018, các DN đều đặt kế hoạch lợi nhuận và phương án sản xuất theo hướng triển khai sâu rộng và tăng cao về sản lượng, chất lượng.
Nỗi lo tiềm ẩn.
Mặc dù DN ghi nhận lợi nhuận tăng cao, nhưng tính chung toàn hệ thống DN, theo thống kê của Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia, các DN đang tăng nhẹ đòn bẩy tài chính (tỷ lệ nợ/vốn chủ sở hữu) ở mức 1,42 lần, cao hơn mức 1,35 lần của năm 2016. Các ngành có đòn bẩy tài chính tăng như: Công nghiệp chế biến chế tạo đạt 1,08 lần (năm 2016 là 1,04 lần); hoạt động kinh doanh bất động sản đạt 1,63 lần (tăng cao so với mức 1,33 lần của năm 2016); nông nghiệp đạt 1,45 lần (2016: 1,23 lần) Đặc biệt, tỷ lệ nợ/vốn chủ sở hữu của nhóm DN nhỏ và vừa cũng đạt mức cao nhất kể từ năm 2008, ở mức 1,2 lần.
Theo các chuyên gia, đòn bẩy tài chính sẽ lớn trong các DN có tỷ trọng nợ phải trả cao. Nếu giữ đà tăng của đòn bẩy này, chỉ cần một sự thay đổi nhỏ của lợi nhuận trước thuế và lãi vay cũng sẽ làm thay đổi lớn tỷ lệ lợi nhuận sau thuế. Vì thế, việc sử dụng đòn bẩy tài chính như con dao hai lưỡi, nếu tổng tài sản không có khả năng sinh ra một tỷ lệ lợi nhuận đủ lớn để bù đắp các chi phí lãi vay phải trả thì lợi nhuận sau thuế sẽ giảm sút. Do vậy, các DN có lãi lớn trong năm nay sẽ phải dành một phần lợi nhuận để tăng vốn chủ sở hữu để đáp ứng sự cân bằng và an toàn cho cán cân tài chính.
Không những thế, để đảm bảo cho hoạt động của DN theo đúng quy định pháp luật, chắc chắn trong năm 2018, nhiều DN sẽ phải cắt lợi nhuận cho các hoạt động phòng ngừa rủi ro. Tiêu biểu như ngành ngân hàng, lợi nhuận sẽ phải dành ra để trích lập dự phòng rủi ro, bởi mối lo nợ xấu vẫn luôn tiềm ẩn. Vì thế, chi phí dự phòng rủi ro trong năm 2017 đã tăng khoảng 20,2% và dự báo sẽ còn tăng khi quy định pháp luật mới về xử lý nợ xấu đã giúp các tổ chức tín dụng tăng quyền chủ động, hạn chế chuyển nợ sang Công ty Quản lý tài sản các tổ chức tín dụng (VAMC), xử lý qua bán nợ, sử dụng dự phòng rủi ro Đặc biệt, các tổ chức tín dụng còn đứng trước mối lo tăng vốn khi các quy định về tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR) cũng như yêu cầu nỗ lực giảm chi phí kinh doanh để hỗ trợ giảm lãi suất cho vay.
Có thể thấy, việc ghi nhận lợi nhuận cao của các DN sẽ phần nào cho thấy sự phát triển của nền kinh tế, nhưng phải nhìn nhận thực tế những vấn đề đằng sau của lợi nhuận, đó có thể là động lực cho phát triển nhưng cũng có thể là mối lo, là sức ép để các DN đạt mục tiêu năm sau cao hơn năm trước. Bởi thị trường kinh tế luôn có nhiều biến động, giá cả năm sau có thể tăng hoặc giảm hơn năm trước khiến DN khó khăn. Vì thế, điều quan trọng cần đánh giá ở đây là tính hiệu quả, sự bền vững và chiến lược thông minh trong hoạt động kinh doanh của các DN để ứng phó với những biến động.
Hương Dịu.
