Cựu Tổng thống Brazil Lula da Silva bị kết án 9 năm rưỡi tù vì tội tham nhũng và rửa tiền. Ảnh: TL.
Theo cáo trạng trong phiên tòa sơ thẩm do Thẩm phán Sergio Moro làm chủ tọa, ông Lula da Silva đã nhận căn hộ và một mảnh đất tại thành phố Sao Paulo của công ty xây dựng OAS, nhà thầu liên quan tới tập đoàn dầu khí quốc gia Petrobras. Thẩm phán Moro khẳng định ông đã phạm tội tham nhũng và rửa tiền, với giá trị lên tới 1,1 triệu đô la Mỹ.
Cựu Tổng thống Brazil được biết đến với tên gọi thân mật là Lula. Ông nắm quyền trong hai nhiệm kỳ từ 2003-2011 và có công đưa 40 triệu người dân nước này thoát khỏi cảnh nghèo đói. Lula từng được mệnh danh là người hùng của Brazil, và Tổng thống Mỹ Barack Obama khi đương nhiệm đã gọi ông là chính trị gia nổi tiếng nhất trên trái đất.
Thậm chí cho tới giờ, ông Lula vẫn đang là ứng cử viên nổi bật cho chức Tổng thống Brazil trong cuộc bầu cử năm 2018. Nhưng trong thời gian tới, nếu tòa phúc thẩm y án, cựu tổng thống Brazil sẽ phải sống gần một thập kỷ trong tù.
Ông Lula là quan chức cấp cao nhất cho đến nay ở Brazil bị bắt và xét xử trong một cuộc điều tra chống tham nhũng mà đã lan rộng khắp hàng chục quốc gia Nam Mỹ.
Tổng thống Brazil đương nhiệm, Michel Temer, cũng đang phải đối mặt với các cáo buộc tham nhũng, và người tiền nhiệm của ông, bà Dilma Rousseff, đã bị phế truất năm ngoái vì bị nghi ngờ nhận tiền lại quả từ tập đoàn dầu khí quốc gia Petrobras.
Sự sụp đổ của ông Lula và hàng loạt những cáo buộc nhằm vào các tổng thống Brazil cho thấy, cùng với phát triển kinh tế, người dân quốc gia Nam Mỹ này đang ngày càng có ý thức đòi hỏi sự trung thực trong các nhà lãnh đạo của họ, ở một nền văn hóa vốn từ xưa tới nay vẫn có tư tưởng miễn trừ đối với các quan chức cấp cao.
Ý thức này chưa từng xảy ra trước đó ở Brazil, công tố viên liên bang Deltan Dallagnol cho biết trong một cuộc nói chuyện hồi tháng 4 tại trường Luật Harvard, nơi ông từng theo học.
Một quan điểm đang được dư luận Brazil ủng hộ, đó là sự bình đẳng trước pháp luật, ngay cả đối với người đã từng rất nổi tiếng và quyền lực như Lula.
Cho dù bạn quan trọng đến đâu, không ai đứng trên luật pháp - Thẩm phán Sergio Moro người đã đưa ra phán quyết về cựu Tổng thống Lula nói, được tờ Christian Science Monitor trích dẫn.
Khi các vụ bê bối chính trị gia tăng ở quốc gia Nam Mỹ này, đồng thời cũng xuất hiện một nhóm các công chức có lý tưởng, được trả lương cao, cũng như các phong trào nhân dân muốn thúc đẩy hệ thống tư pháp.
Chẳng hạn, quan chức của Bộ Tư pháp đã tạo ra các cuốn truyện tranh và các trò chơi với chủ đề chống tham nhũng cho trẻ em, để giáo dục ý thức học sinh từ khi còn nhỏ. Họ cũng đã mở công khai các hồ sơ về việc các chính trị gia chi tiêu tiền bạc như thế nào.
Lần đầu tiên trong lịch sử, các công tố viên thành lập một trang web liệt kê các vụ án hình sự đang chờ giải quyết. Hơn 15.000 người trong lĩnh vực thực thi pháp luật đã được tham gia các khóa đào tạo mới được thiết kế để phục vụ công tác chống tham nhũng và rửa tiền.
Tuy nhiên, theo ông Dallagnol, những động thái trên tuy rất tiến bộ nhưng vẫn không đủ để truy tố và đưa ra ánh sáng những người có quyền lực. Yếu tố quan trọng nhất là sự ủng hộ của công chúng. Xã hội đã tạo ra và cung cấp cho hệ thống tư pháp một cái khiên, ông nói. Chúng tôi biết rõ rằng nếu không có sự ủng hộ của người dân thì các vụ việc thế này sẽ không đi đến đâu cả.
Một cuộc thăm dò hồi tháng 1 cho thấy đa số người Brazil ủng hộ việc điều tra các nhân vật chính trị tới cùng, bất kể kết quả là gì.
Trong năm 2013, khi mọi người nhận thức được về tình trạng bội chi khủng khiếp trong công tác tổ chức World Cup 2014 tại Brazil, các cuộc biểu tình chống tham nhũng bắt đầu diễn ra và tăng dần quy mô cấp độ. Các công tố viên, được khích lệ bởi ý chí của công chúng, đã đạt được thành tích lớn khi phanh phui ra một vụ việc mang tên Operation Car Wash, trong đó phát giác các khoản lại quả khổng lồ cho các chính trị gia, được thực hiện bởi các nhà thầu của tập đoàn Petrobras.
Việc các nhà chính trị hùng mạnh nhất bị đưa ra truy tố và xét xử trước yêu cầu ngày càng cao của công chúng về sự bình đẳng trước pháp luật cũng tạo thêm động lực để thúc đẩy sự minh bạch và trách nhiệm giải trình.
Minh Đăng.
