Thông tin tại buổi họp báo quý 2 của Bộ Xây dựng, ông Bùi Trung Dung, Cục trưởng Cục Quản lý hoạt động xây dựng cho biết, Luật Xây dựng 2014 đã ban hành quy định mới là không hành chính hóa trong công tác quản lý hành chính nhà nước. Do vậy, công tác quản lý về GPXD là quản lý trên cơ sở cái gì, có cái gì để quản lý, đây là một trong những minh bạch từ phía nhà nước, phía quản lý.
Do vậy, Luật Xây dựng có quy định khi muốn quản lý về GPXD phải có quy hoạch về xây dựng hoặc phải có quy chế quản lý quy hoạch kiến trúc. Đó là cơ sở căn cứ pháp lý để cấp phép xây dựng, tránh hiện tượng xin cho và tùy tiện của các cấp khi cấp phép xây dựng.
Theo Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Quang Hùng, công trình không giấy phép là bắt buộc phải làm các thủ tục để xin phép, có thể cưỡng chế phá dỡ. (Ảnh minh họa).
Việc quản lý trật tự xây dựng ở giai đoạn trước, đa phần theo báo cáo của các địa phương công tác phủ kín quy hoạch rất thấp, thậm chí một số đô thị còn chưa có quy chế quản lý quy hoạch kiến trúc. Do vậy, cơ quan quản lý cấp phép xây dựng có biểu hiện xin  cho tùy tiện. Sau này, khi có vi phạm trật tự xây dựng thì căn cứ pháp lý để cưỡng chế phá dỡ cũng không có.
Theo ông Dung, khi phát hiện có sai phạm thì phải phá dỡ, nhưng có sai phạm chỉ là hành chính hóa, tức vấn đề cấp phép xin  cho; vi phạm không ảnh hưởng đến quy hoạch kiến trúc chung, quy hoạch đã xảy ra trước đó thì có thể không phá dỡ. Nếu vi phạm quản lý kiến trúc sẽ phá dỡ.
Cục trưởng Cục Quản lý hoạt động xây dựng cũng cho biết thời gian vừa qua, Nghị định 64 có hiệu lực giúp tình trạng xây dựng sai phép, trái phép giảm hẳn. Cơ chế ngày càng thông thoáng, tăng cường lên đến 77 công trình được miễn giấy phép xây dựng, ví như nhà ở riêng lẻ nếu có quy hoạch 1/500 hoặc quy mô dưới 7 tầng, diện tích dưới 500m2 thì miễn GPXD. Hay tuyến phố nào phải quản lý quy hoạch kiến trúc thì mới phải cấp phép xây dựng, còn tuyến nào không quản lý kiến trúc thì thủ tục cấp phép đơn giản hơn.
Liên quan đến thời gian cấp phép xây dựng, ông Dung cho biết, theo quy định tối đa với nhà ở riêng lẻ là 15 ngày, đối với công trình khác là 20 ngày; nhưng một số địa phương khác báo cáo về như ở Hà Nội thì thời gian cấp phép cũng chỉ từ 13-15 ngày.
Hiện nay đang có sự hiểu nhầm về thời gian cấp phép khi cộng thêm cả thời gian thủ tục khác trong cấp phép xây dựng như đánh giá tác động môi trường, phòng cháy chữa cháy, thiết kế cần có cơ quan thẩm quyền thẩm định nên dư luận đang hiểu là nó kéo dài chứ thực ra chúng tôi đi khảo sát theo báo cáo của Sở Xây dựng thì đa phần thời gian cấp phép đều đạt đúng theo quy định.
Nói thêm về vấn đề này, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Quang Hùng cho hay, theo thống kê, cả nước ước chừng có khoảng 60.000 giấy phép xây dựng khác nhau gồm cả dự án và nhà ở riêng lẻ. Tình trạng vi phạm giấy phép (không phép, sai phép) thì phải xem xét trong cả quá trình. Theo đó, hệ thống văn bản pháp luật quản lý trật tự xây dựng, hướng dẫn cấp phép xây dựng ngày càng được hoàn thiện.
Việc xử lý thì có chế tài, theo Nghị định 180 về xử lý vi phạm trật tự xây dựng đô thị và Nghị định 121 về quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động xây dựng. Hiện tỷ lệ công trình vi phạm giảm đi hàng năm, trong 5 năm qua giảm khoảng 10-20%.
Tuy nhiên đâu đó vẫn xảy ra sai phép, không phép, bao gồm cả công trình nhỏ, công trình lớn. Một số vụ việc cụ thể xảy ra trước đây 4-5 năm, hoặc có sự việc cũng đang tiến hành thi công. Quan điểm xử lý công trình sai phép, không phép thì phải đình chỉ thi công. Không giấy phép là bắt buộc phải làm các thủ tục để xin phép, có thể cưỡng chế phá dỡ. Đối với công trình sai phép bị đình chỉ thi công, đối chiếu giấy phép và quy hoạch. Nếu như không thể thay đổi quy hoạch, giấy phép thì bắt buộc phải phá dỡ, Thứ trưởng Hùng nói.
Cũng theo vị Thứ trưởng này, cần xem lại những công trình đã xây dựng cách đây vài năm, bản chất cũng là tài sản.
Nếu đang xây tức thời thì phải xử lý. Còn nhiều công trình tồn tại thì giải quyết vấn đề tồn tại thế nào, nếu như việc sai đó phù hợp quy hoạch thì xử lý, có nộp phần chênh lệch đối với công trình thương mại, điểm này Chính phủ đang xem xét ban hành, ông Hùng cho biết thêm.
Nguyễn Lê.
