Không liên quan đến vật chứng?
Các ngân hàng này đã cho các công ty của Phạm Công Danh vay và thu nợ gốc, lãi hơn 6.100 tỷ đồng tiền gửi của Ngân hàng Xây Dựng tại 3 ngân hàng. Trước đề nghị này của VKS, cả 3 ngân hàng đều phản ứng quyết liệt và cho rằng không thể thu hồi vì số tiền này không phải là vật chứng, việc thu nợ là hợp pháp.
Trong vụ án này, Ngân hàng Xây Dựng được xác định là bên bị thiệt hại do các hành vi phạm tội của Phạm Công Danh, trong đó có việc gửi tiền trái phép sang 3 ngân hàng như đã nêu để bảo lãnh cho các khoản vay của các công ty của Phạm Công Danh.
Tại tòa, Ngân hàng Xây Dựng đã yêu cầu HĐXX xem xét tính hợp pháp của các giao dịch có liên quan, buộc 3 ngân hàng: TP bank, Sacombank, BIDV trả lại tiền. Yêu cầu này là quyền của bên bị thiệt hại trong vụ án. Tòa sẽ phải đưa ra quyết định chấp nhận hay không chấp nhận yêu cầu của Ngân hàng Xây Dựng.
Chân dung ông Phạm Công Danh tại tòa. Ảnh: Tư liệu.
Khi được hỏi "việc buộc 3 ngân hàng trả lại tiền không phụ thuộc vào việc xác định hơn 6.100 tỷ đồng có phải là vật chứng hay không?". như một số tranh luận tại tòa, một số luật sư cho rằng, khi tòa quyết định về việc này không phải là quyết định xử lý vật chứng, mà là quyết định về vấn đề dân sự trong vụ án hình sự.
Các luật sư khi được hỏi cũng có chung nhận định là để xem xét có buộc 3 ngân hàng trả lại hơn 6.100 tỷ đồng cho Ngân hàng Xây Dựng hay không thì HĐXX cần đánh giá tổng thể việc cho vay, giao dịch gửi tiền, bảo lãnh, thu nợ ở cả 3 ngân hàng và Ngân hàng Xây Dựng.
Nếu các quan hệ cho vay, gửi tiền, bảo lãnh vi phạm quy định pháp luật thì các hợp đồng có liên quan vô hiệu, không làm phát sinh quyền và nghĩa vụ của các bên. Khi đó, 3 ngân hàng sẽ phải trả lại hơn 6.100 tỷ đồng gốc và toàn bộ lãi phát sinh cho Ngân hàng Xây Dựng.
Phạm Công Danh đã dùng các công ty ma, không có hoạt động trên thực tế hoặc nhờ công ty khác đứng tên vay tại các ngân hàng trên. Phương án vay vốn, nguồn trả nợ đều được lập khống, không có thật. Phạm Công Danh gian dối qua mặt Tổ Giám sát gửi tiền sang 3 ngân hàng để nhằm mục đích thực là bảo lãnh cho các khoản vay của mình.
Trong khi đó, pháp luật quy định hợp đồng bảo lãnh phải có chữ ký của đại diện ngân hàng, người quản lý rủi ro, người thẩm định khoản bảo lãnh. Do không có hồ sơ bảo lãnh nên hợp đồng cầm cố tiền gửi của Ngân hàng Xây Dựng với 3 ngân hàng bảo lãnh cho các công ty của Phạm Công Danh vay vốn không có chữ ký của người quản lý rủi ro, người thẩm định khoản bảo lãnh của Ngân hàng Xây Dựng.
Quan điểm của VKS là có căn cứ.
Theo một số luật sư, về bản chất, Phạm Công Danh và đồng phạm đã gian dối, sử dụng trái phép tiền của Ngân hàng Xây Dựng để vay tiền tại các ngân hàng khác.
Chính 3 ngân hàng cho vay có lỗ hổng và vô hình chung để Phạm Công Danh có thể rút tiền vay sử dụng cho mục đích cá nhân.
Cũng theo phân tích của luật sư khi được hỏi thì thiệt hại của 3 ngân hàng đã xảy ra ngay sau khi các ngân hàng giải ngân cho các công ty của Phạm Công Danh vay vốn. Thiệt hại này đã được khắc phục bằng cách cả 3 ngân hàng thu nợ vay bằng tiền gửi của Ngân hàng Xây Dựng.
Nếu cả 3 ngân hàng thẩm định đúng về phương án vay vốn và khách hàng vay vốn, nếu cả 3 ngân hàng không chấp nhận duy trì tiền gửi quá 3 tháng để bảo đảm khoản vay, nếu cả 3 ngân hàng đều yêu cầu người thẩm định khoản bảo lãnh, người quản lý rủi ro về bảo lãnh của Ngân hàng Xây Dựng ký Hợp đồng cầm cố để bảo lãnh thì Phạm Công Danh không bao giờ lấy được tiền. Cả 3 ngân hàng đều có lỗi, nhưng thiệt hại của 3 ngân hàng đều đã được khắc phục bằng tiền của Ngân hàng Xây Dựng- một luật sư (xin giấu tên) phân tích. Do đó, yêu cầu của Ngân hàng Xây Dựng, đề nghị của Viện Kiểm sát buộc 3 ngân hàng hoàn trả lại tiền cho Ngân hàng Xây Dựng là hoàn toàn có cơ sở.
Trong phần tranh luận, Viện Kiểm sát giữ nguyên các đề nghị này.
Hà Thiều.
