Đối với ngành điện, năng suất lao động cao gấp 17 lần năng suất lao động chung của nền kinh tế. Ảnh: Thành Hoa.
Để nhìn sâu hơn về vấn đề này, tác giả vào trang web của Tổng cục Thống kê, trong đó có số liệu về năng suất lao động theo ngành giai đoạn 2005-2016 (sơ bộ). Ở đây năng suất lao động được giải thích là Tổng sản phẩm trong nước theo giá hiện hành bình quân một lao động 15 tuổi trở lên đang làm việc. Trong đó, giá trị tăng thêm của các ngành được tính theo giá cơ bản.
Một điều khiến tác giả và những người quan tâm băn khoăn là tại sao với các ngành thì sử dụng giá trị tăng thêm theo giá cơ bản mà tổng số lại là tổng sản phẩm trong nước (GDP). Về nguyên tắc, nếu các ngành sử dụng giá trị tăng thêm theo giá cơ bản thì tổng số cũng phải sử dụng tổng giá trị tăng thêm theo giá cơ bản (Gross Value Added - GVA) mới đồng bộ và sòng phẳng.
Năng suất lao động từ tổng giá trị tăng thêm theo giá cơ bản luôn thấp hơn năng suất lao động tính từ GDP giai đoạn 2010-2016 từ 8-14 triệu đồng. Năm 2015 năng suất lao động tính từ GDP là 79 triệu đồng/một lao động, trong khi năng suất lao động tính từ tổng giá trị tăng thêm theo giá cơ bản chỉ là 67 triệu đồng/một lao động; năm 2016 năng suất lao động tính từ GDP là 84,5 triệu đồng/một lao động, trong khi năng suất lao động tính từ tổng giá trị tăng thêm theo giá cơ bản là 70,8 triệu đồng/một lao động.
Nếu chiếu theo tỷ giá năm 2016 thì năng suất lao động của Việt Nam tính theo tổng giá trị tăng thêm theo giá cơ bản chỉ vào khoảng 3.189 đô la Mỹ/ một lao động so với con số 3.800 đô la Mỹ/một lao động nếu tính từ GDP.
Xem xét năng suất lao động theo từng ngành cho thấy năng suất lao động của một số ngành như khai khoáng, sản xuất và phân phối điện, kinh doanh bất động sản rất cao (gấp từ 17-22 lần) so với năng suất lao động chung của nền kinh tế.
Chẳng hạn, đối với ngành điện, năng suất lao động cao gấp 17 lần năng suất lao động chung của nền kinh tế. Chú ý rằng trong giá trị tăng thêm theo giá cơ bản có hai yếu tố cấu thành chủ yếu là thu nhập của người lao động và thặng dư sản xuất. Việc giá trị gia tăng của ngành điện quá cao là do thu nhập của người lao động của ngành này quá cao hay do lợi nhuận quá lớn hay do cả hai? Phải chăng mỗi lần tăng giá điện đều đi vào thặng dư của ngành này? Người dân phải è cổ làm giàu cho ngành điện chăng?
Bùi Trinh.
