'Khó thêm khó'.
Ông Nguyễn Hữu Thắng nguyên Phó Chủ tịch Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam cho biết, nếu có hàng loạt các mặt hàng nhập khẩu từ Trung Quốc được giảm thuế về 0%, đây sẽ là thách thức rất lớn đối với doanh nghiệp sản xuất trong nước.
Hàng Trung Quốc tràn ngập thị trường Việt.
Theo ông Thắng, bình thường các sản phẩm của Việt Nam đã rất khó cạnh tranh được với các sản phẩm giá rẻ của Trung Quốc, Thái Lan đặc biệt là các mặt hàng tiêu dùng.
"Theo Biểu thuế mới, các mặt hàng giảm thuế về 0% chủ yếu là những mặt hàng thực phẩm, tiêu dùng mà trong nước đang sản xuất như: thịt gà, cà phê, chè nguyên liệu, chế phẩm bánh kẹo, thực phẩm chế biến, hóa chất, thuốc kháng sinh, nguyên liệu dệt, vải may mặc, quần áo, sắt thép và sản phẩm sắt thép...
Như vậy, chắc chắn hàng hóa, dịch vụ của doanh nghiệp Việt Nam sẽ phải chịu sức ép cạnh tranh trực diện với hàng hóa các nước ASEAN cũng như các quốc gia có FTA với Việt Nam", vị chuyên gia chia sẻ.
Đáng chú ý, trong một diễn biến không mấy thuận lợi từ phía bên ngoài thì trong nước, Bộ Tài chính lại đề xuất tăng thuế giá trị gia tăng đối với nhiều nhóm hàng hóa trong nước. Điều này khiến vị chuyên gia lo ngại, giá thành nhiều sản phẩm sản xuất trong nước sẽ không thể giảm mà còn phải tăng lên.
"Đây là cuộc chiến không cân sức, việc này không khác nào khó chồng thêm khó", ông Thắng lo ngại.
Phải loại trừ lợi ích nhóm.
Theo ông Thắng, việc áp dụng giảm thuế là xu hướng chung, doanh nghiệp Việt nếu muốn tồn tại, cạnh tranh được thì phải tự vươn lên không chỉ ngồi đợi "phép màu" được.
Nhưng câu hỏi cần được trả lời là làm thế nào để doanh nghiệp có thể nâng cao được năng lực cạnh tranh? Làm sao giảm được giá thành trong khi quy mô sản xuất vừa nhỏ, vừa yếu, thiết bị công nghệ lại lạc hậu...? Theo ông Thắng, khi năng lực doanh nghiệp trong nước còn yếu, quy mô còn nhỏ lẻ, cơ sở hạ tầng còn lạc hậu thì Nhà nước lại đóng vai trò là "bà đỡ" rất quan trọng.
Trên cơ sở đó, có 3 vấn đề ông muốn đề cập như những giải pháp tháo gỡ các vướng mắc, tạo điều kiện cho sản phẩm trong nước phát triển.
Thứ nhất, ông Thắng cho rằng cần nhấn tới yếu tố dân tộc, đẩy mạnh phong trào "người Việt dùng hàng Việt".
"Tôi ví dụ, khi có một công trình xây dựng thì phải ưu tiên sử dụng vật liệu xây dựng của các doanh nghiệp trong nước trước, chỉ những vật liệu trong nước không sản xuất được phải mua từ doanh nghiệp nước ngoài... Tất nhiên, phải thực hiện theo cơ chế đấu thầu công khai, công bằng chứ không phải theo cơ chế chỉ định thầu, ưu tiên, ưu ái một cá nhân nào" - ông Thắng nói.
Theo ông Thắng, bài học tốt nhất để Việt Nam có thể học là cách làm của Nhật, Hàn Quốc. Riêng ở Hàn Quốc, hầu như các nhãn hàng nước khác không thể len lỏi được vào thị trường của nước này.
Thứ hai, công tác tuyên truyền, xây dựng thương hiệu, quảng bá chất lượng sản phẩm trong nước còn quá yếu. Có rất nhiều mặt hàng của Việt Nam có chất lượng tốt, có khả năng cạnh tranh cao nhưng người tiêu dùng trong nước lại không được biết đến hoặc không có cơ sở, dữ liệu nào để họ so sánh giữa sản phẩm trong nước với các sản phẩm cùng loại của nước khác.
"Tôi lấy ví dụ như khóa Việt Tiệp, đây là sản phẩm có chất lượng xứng tầm đẳng cấp Châu Á, nhưng vẫn đang phải chật vật cạnh tranh với các sản phẩm khóa của Trung Quốc dù chất lượng của họ kém hơn.
Ở đây có một phần do tâm lý sính ngoại quá nặng, nhiều người tiêu dùng Việt thay vì mua sản phẩm trong nước phải chạy ra nước ngoài để mua. Tuy nhiên, khi xem lại nhãn mác sản phẩm thì rất nhiều sản phẩm mua ở Mỹ, Anh, hay Nhật đều được gắn mác Việt Nam với mức giá đội lên gấp nhiều lần. Đây là sự lãng phí vô cùng lớn.
Mặt khác cũng là trách nhiệm của công tác xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm, chưa tôn vinh được những sản phẩm có chất lượng, chưa có cơ chế xây dựng, bảo vệ thương hiệu sản phẩm trong nước", ông Thắng chỉ rõ.
Theo ông Thắng, để phong trào "người Việt dùng hàng Việt" có hiệu quả, cần thiết phải có sự chuyển động đồng bộ từ trên xuống dưới, trong đó có sự phân công rõ ràng cho từng cấp, ngành, địa phương. Đặc biệt, phải loại trừ được yếu tố lợi ích nhóm trong từng khâu tổ chức, chỉ đạo các hoạt động sản xuất, quảng bá sản phẩm cho tới các hoạt động mua bán... thì mới có thể thành công.
Thứ ba, là khâu quy hoạch thị trường bán lẻ. Do công tác quy hoạch thị trường không tốt, dẫn tới gần 50% thị trường bán lẻ của Việt Nam bỗng nhiên rơi vào tay các đại gia bản lẻ nước ngoài một cách ngon lành.
Từ việc thua thiệt về hạ tầng, việc mất dần những vị trí mặt bằng thuận lợi là thiệt thòi rất lớn cho ngành bán lẻ Việt Nam. Quan trọng hơn, sản phẩm, hàng hóa của Việt Nam cũng khó chen chân được vào các siêu thị, nhiều sản phẩm sản xuất ra không có thị trường tiêu thụ.
"Đây là trách nhiệm trong quản lý quy hoạch, do sai lầm trong quy hoạch đã khiến cho doanh nghiệp trong nước vốn đã khó khăn lại ngày càng còi cọc, teo tóp", ông Thắng chỉ rõ.
Khi nhiều mặt hàng nhập khẩu từ Trung Quốc thuế 0%.
Ngoài ra, vị chuyên gia cho rằng các cơ quan quản lý cần phải có chính sách khuyến khích, khích lệ sự tham gia của các doanh nghiệp trong nước với các hoạt động chung. Ví dụ, vào những dịp có lễ hội tầm cỡ quốc gia, thì phải có cơ chế khuyến khích sử dụng hàng Việt làm quà tặng.
"Hiện nay, chính sách của Việt Nam đang ưu ái quá nhiều cho các nhà đầu tư nước ngoài, đây là bất lợi lớn cho ngành sản xuất trong nước", ông Thắng nhấn mạnh.
Hoài An.
