Quản lý chồng chéo.
Theo số liệu của Bộ Giao thông vận tải, hiện nay cả nước có 13 địa phương được phép thí điểm hoạt động xe điện kinh doanh chở khách du lịch hoạt động trong phạm vi hạn chế, với tổng số 40 doanh nghiệp, số lượng khoảng 4.000 xe. Ngoài ra, còn 12 địa phương cũng đã có văn bản kiến nghị được đưa xe điện 4 bánh vào thí điểm chở khách du lịch, nhưng chưa được các cơ quan chức năng đồng ý. Theo số liệu thống kê từ Cục Đăng kiểm (Bộ Giao thông vận tải), đến thời điểm hiện tại mới chỉ có gần 2.200/4.000 xe điện 4 bánh được kiểm định. Nguyên nhân khiến nhiều xe điện 4 bánh chưa có chứng nhận đăng kiểm là do doanh nghiệp khi nhập khẩu, đưa vào sử dụng rồi nhưng không có hóa đơn, giấy tờ hợp lệ để chứng minh nguồn gốc xuất xứ. Chính vì vậy, các cơ quan chức năng không có cơ sở để lập hồ sơ kiểm định an toàn kỹ thuật lưu hành.
Thực tế cho thấy, hầu hết xe điện 4 bánh được nhập khẩu, đưa vào hoạt động trước ngày 15-3-2015, thời điểm Thông tư số 86/2014/TT-BGTVT của Bộ Giao thông vận tải Quy định về điều kiện đối với xe chở người 4 bánh có gắn động cơ có hiệu lực. Vì vậy, các doanh nghiệp này chưa thể đáp ứng được yêu cầu trên. Tại Công văn số 4638/BGTVT-VT của Bộ Giao thông vận tải gửi Thủ tướng Chính phủ cũng đã đề cập: Loại phương tiện này chưa được quy định trong Luật Giao thông đường bộ, nên việc thực hiện thủ tục đăng ký, cấp biển số, đăng kiểm an toàn kỹ thuật, áp biểu tính các loại thuế, phí cầu đường, biểu tính thu tiền quỹ bảo trì đường bộ... đều gặp khó khăn cho cả cơ quan Nhà nước cũng như doanh nghiệp.
Ví dụ, sau một thời gian triển khai thí điểm xe điện 4 bánh, đến năm 2016, UBND thị xã Cửa Lò, tỉnh Nghệ An đã ban hành quy chế quản lý đối với loại hình phương tiện vận tải hành khách này, trong đó quy định về thời gian hoạt động. Theo đó, các xe có biển số lẻ chỉ được hoạt động vào ngày lẻ, xe có biển số chẵn được hoạt động vào ngày chẵn trong tháng. Tức là, mỗi tháng một xe chỉ được hoạt động 15 ngày, trong khi mùa du lịch tại thị xã Cửa Lò chỉ có 2 tháng là đông khách. Đại diện doanh nghiệp tư nhân Lợi Trường, một doanh nghiệp tham gia dịch vụ vận tải xe điện 4 bánh tại thị xã Cửa Lò từng phản ánh: Mặc dù doanh nghiệp của chúng tôi được Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Nghệ An cấp giấy phép hoạt động, hàng năm đều đóng thuế đầy đủ, song từ năm 2011 đến nay, doanh nghiệp liên tục bị UBND thị xã Cửa Lò yêu cầu chấm dứt hoạt động kinh doanh vận tải hành khách đối với loại hình này.
Hay như tại TP Sầm Sơn (Thanh Hóa), do nhu cầu thực tế giải quyết việc làm cho thương binh, bệnh binh, Công ty TNHH thương binh 27-7 Chiến Thắng đã đề nghị với các cơ quan hữu quan cho phép tăng thêm số lượng xe hoạt động và được chấp thuận. Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Thanh Hóa đã hai lần có văn bản đề nghị Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa chỉ đạo các ban, ngành và UBND TP Sầm Sơn xem xét kiến nghị của thương binh, bệnh binh và gia đình người có công. Thế nhưng, không hiểu vì lý do gì đến nay vụ việc vẫn chưa được giải quyết, thế nên 70 chiếc xe điện 4 bánh với trị giá khoảng 14 tỷ đồng vẫn không thể đi vào hoạt động vì chưa được cấp phép.
Cần cơ chế tháo gỡ vướng mắc.
Năm 2016, Bộ Giao thông vận tải đã có văn bản đề nghị Thủ tướng Chính phủ chính thức cho phép loại hình xe điện 4 bánh được hoạt động chính thức trong khu vực hạn chế tại các tỉnh, thành phố: Khu vực phố cổ, khu du lịch, di tích lịch sử theo tuyến đường và phạm vi cố định để chở khách du lịch; khu vực cảng hàng không; hoạt động kết nối phương tiện vận tải hành khách đô thị khối lượng lớn. Theo ông Nguyễn Xuân Thủy, Phó vụ trưởng Vụ Vận tải (Bộ Giao thông vận tải), đề xuất trên nhằm tạo thêm phương thức kết nối vận tải hành khách trong đô thị. Nếu được chấp thuận, Bộ Giao thông vận tải sẽ xây dựng đề án chi tiết về hoạt động của phương thức vận tải này. Thế nhưng, đến nay vấn đề này vẫn chưa được giải quyết. Chính vì vậy, các địa phương vẫn áp dụng các quy định hoạt động thí điểm thiếu thống nhất, gây rất nhiều khó khăn trong hoạt động và quản lý.
Về vấn đề trên, Luật sư Trần Văn Hùng (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho rằng: Thời gian thí điểm kéo dài từ năm 2009 đến nay, lại không có quy định chính thức và rõ ràng trong quản lý xe điện du lịch, nên cơ chế xin-cho xuất hiện như một tất yếu. Ban đầu, theo công văn của Chính phủ chỉ cấp phép cho 10 địa phương được phép thực hiện thí điểm đưa xe điện vào phục vụ vận chuyển khách du lịch. Thế nhưng, sau đó các địa phương có nhu cầu, như: Kiên Giang, Quảng Nam, Cần Thơ... đã gửi công văn xin được cấp phép thí điểm và các cơ quan chức năng đã đồng ý. Thay vì việc cho cấp phép mỗi khi địa phương xin, tại sao lại không có khung pháp lý chính thức để đồng bộ hóa trong công tác quản lý?
Một vấn đề nữa là quy chế quản lý phương tiện xe điện 4 bánh mỗi năm một khác, mỗi tỉnh lại có một quy định riêng, khiến các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này gặp không ít khó khăn. Bởi, mỗi một lần quy định thay đổi, các doanh nghiệp lại phải gồng mình đáp ứng những yêu cầu theo quy định nếu không muốn bị xử phạt hành chính, thậm chí thu hồi giấy phép hoạt động.
Đã đến lúc các cơ quan chức năng cần sớm ban hành cơ chế đồng bộ, thống nhất để tháo gỡ khó khăn vướng mắc cho doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực vận tải xe điện du lịch 4 bánh.
GIANG SAO - ĐỨC THỊNH.
