Ông Vương xót xa trước sự xuống cấp của ngôi đình. Ảnh: HH.
Mỗi tháng chỉ dám vào 2 lần.
Có mặt tại ngôi đình này chúng tôi không khỏi ngậm ngùi, sân đình cỏ mọc um tùm, mái đình dột nát, những cây cột gỗ dần bị mối mọt, hư hỏng và có nguy cơ sụp đổ bất cứ lúc nào. Đó là thảm cảnh đang diễn ra tại Di tích lịch sử quốc gia - đình Thần Quy, tọa lạc trên địa bàn thôn Thần Quy, xã Minh Tân, huyện Phú Xuyên (Hà Nội) từ nhiều năm nay. Đình làng Thần Quy được Bộ VHTT&DL; xếp hạng Di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia vào năm 1997. Với nét kiến trúc nghệ thuật tiêu biểu từ cổng tam quan cho đến những đường nét hoa văn được chạm khắc tinh xảo trên những gỗ, đình Thần Quy tạo nên dấu ấn độc đáo của một ngôi đình làng cổ ở vùng Đồng bằng Bắc Bộ thời xưa với biểu tượng cây đa - giếng nước - sân đình.
Đình Thần Quy được xây dựng vào giai đoạn đầu thời nhà Nguyễn, là nơi thờ tự 4 vị Đại Vương có công trong xây dựng đất nước dưới thời nhà Lý. Ngoài ra trong ngôi đình này còn lưu giữ một cuốn thần phả và 11 sắc phong của các vị vua nhà Nguyễn và thời Lý có giá trị lịch sử. Trong những năm kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ cứu nước, nơi đây trở thành nơi họp hành của các chi bộ trong xã Minh Tân và các xã khác ở huyện Phú Xuyên. Ông Vũ Văn Vương (66 tuổi) là người được giao giữ chìa khóa đình Thần Quy chia sẻ: Đình này có từ bao giờ thì tôi cũng không biết rõ, theo các cụ cao niên kể lại thì đình có từ rất lâu rồi. Nơi đây thờ tự 4 vị thành hoàng làng có công trong thời nhà Lý, cũng là nơi lưu giữ nhiều sắc phong của của các vị vua thời phong kiến. Trước đây, ngôi đình này là nơi hội họp, tổ chức các lễ hội trong làng, trong xã. Không khí vui và náo nhiệt lắm.. nhưng gần chục năm trở lại đây ngôi đình xuống cấp nghiêm trọng nên không ai dám vào đây nữa. Tôi được dân và xã giao nhiệm vụ giữ chìa khóa, thắp hương vào ngày Rằm và 30 hàng tháng, nếu không có việc gì thì tôi cũng không dám mở cửa vì sợ đình... sập. Đôi lúc chứng kiến cảnh ngói rơi lả tả, cột đình bị mối mọt đục lở, sân đình hoang hóa mà thấy xót xa tiếc nuối lắm. Khi ông Vương đang ngậm ngùi kể lại với chúng tôi về lịch sử của ngôi đình này thì ở góc nhà bỗng dưng có tiếng động mạnh. Tôi giật bắn mình còn ông Vương bình thản nói: Cảnh này tôi quen rồi, bao năm nay không được tu sửa nên nguy cơ ngôi đình này có thể sụp đổ bất cứ lúc nào.
Lập dự án rồi... bỏ đó.
Di tích lịch sử Quốc gia đình Thần Quy trước nguy cơ bị sập.
Trước thực trạng Di tích lịch sử văn hóa quốc gia đình Thần Quy xuống cấp hư hỏng nặng, người dân địa phương đã gõ cửa nhiều cơ quan chức năng để tìm phương án cứu chữa nhưng đến nay vẫn bặt vô âm tín. Nhiều năm qua người dân Thần Quy đã mang đơn đi gõ cửa các cơ quan từ cấp xã đến cấp huyện để cứu lấy ngôi đình nhưng vẫn chưa có phương án khả thi. Gửi đơn kiến nghị nhiều rồi nhưng đến nay vẫn chưa có kết quả. Nhìn đình làng hoang hóa, xập xệ, xuống cấp như thế chúng tôi cũng thấy xót lắm chứ dân địa phương đa phần còn nghèo khó, đóng góp cũng chẳng được là bao. Giờ người dân chúng tôi chỉ mong cơ quan cấp trên có những biện pháp kịp thời bảo vệ và cứu lấy ngôi đình này - một người dân sống gần đình Thần Quy nói.
Tìm hiểu cho thấy, vào năm 2016 thành phố Hà Nội cấp kinh phí cho các huyện để tu duy, sửa chữa chống xuống cấp ở các di tích. Ban đầu đình Thần Quy không nằm trong danh sách sửa chữa tu bổ nhưng do đình xuống cấp nghiêm trọng nên huyện Phú Xuyên bổ sung di tích này vào danh mục cần tu bổ khẩn cấp. Với số tiền 400 triệu đồng được phân về thì vẫn chưa đủ tiền để tu bổ các hạng mục xuống cấp tại ngôi đình này. Từ đó đến nay Di tích cấp quốc gia này vẫn chưa được sửa chữa. Trao đổi với chúng tôi, ông Trịnh Văn Thang, Trưởng thôn Thần Quy lắc đầu ngán ngẩm nói: Đình làng xuống cấp gần 10 năm nay rồi nhưng các cơ quan chức năng chưa quan tâm lắm. Năm 2016, huyện hỗ trợ 400 triệu đồng và người dân địa phương đóng góp được mấy chục triệu nữa nhưng vẫn không đủ tiền để tu sửa.
Cũng theo ông Thang, vào năm 2009 ông cùng người dân thôn Thần Quy gửi đơn kêu cứu lên UBND xã Minh Tân, UBND huyện Phú Xuyên và gửi cả lên thành phố Hà Nội. Thời điểm đó UBND xã đã làm tờ trình báo cáo lên UBND huyện Phú Xuyên. Sau khi xem xét UBND huyện Phú Xuyên đã có văn bản số 2381/TT-UBND ngày 30/12/2009 gửi UBND TP Hà Nội, đề nghị lập dự án tu bổ đình Thần Quy. Tiếp đó, Chánh Văn phòng UBND TP Hà Nội có công văn số 599/VHKG ngày 5/2/2010, truyền đạt ý kiến của bà Ngô Thị Thanh Hằng - Phó chủ tịch UBND thành phố Hà Nội, đồng ý tờ trình của UBND huyện Phú Xuyên về việc tu bổ lại đình Thần Quy và giao Sở VHTT&DL;, Sở KH&ĐT kiểm tra đề xuất giải quyết cụ thể và báo cáo thành phố. Sau khi được UBND TP và các Sở ngành nên trên có văn bản chấp thuận phương án tu bổ, UBND huyện cũng đã mời Công ty TNHH Kiến trúc Hoàng Đạo lập kế hoạch tu bổ chi tiết. Kinh phí được phía công ty này đưa ra là 17 tỷ đồng. Từ đó đến nay không hiểu lý do vì sao vẫn không thấy cơ quan nào làm nữa - ông Thang nói.
Hiếu Hoàng.
