Quả là chẳng mấy quốc gia nào như chúng ta đã ăn Tết, chơi Tết dài lê thê lại vui đủ các loại, cả Tết ta, Tết tây, lễ hội tây và ta. Chúng ta đã có ngày rằm, mồng một, có Tết ông Công ông Táo (23 tháng Chạp), có Tết lại (mồng 7 tháng Giêng) rồi rằm tháng Giêng với câu ca Lễ Tết quanh năm không bằng rằm tháng Giêng, ý nói cỗ to. Sau Tết là hội xuân, hội làng này, vùng này nối tiếp làng khác, vùng khác đến gần hết mùa xuân. Thế rồi lại có Tết Dương lịch, trước đó là các lễ hội du nhập như Halloween, lễ Tạ ơn (Thank Giving), lễ Giáng sinh, sau là lễ Tình nhân (14-2 dương lịch).
Với các cụ ta xưa thì Ra Giêng ngày rộng tháng dài, cái lịch nông vụ nó thế, cấy lúa chiêm xong là những tháng nông nhàn. Bây giờ, giống lúa xuân ngắn ngày hơn nhưng ngày tháng lễ hội không giảm đi. Bây giờ thời hội nhập cần làm việc theo ngày tháng, giờ giấc gần trùng hợp với lịch thế giới, nhưng thực tế là đến công thương nghiệp cũng bị nông lịch hay đúng ra là thói quen nông nhàn, lễ Tết tác động trở lại.
Đã có nhiều ý kiến đề xuất nên giảm đi độ dài, độ nặng của Tết lễ, hội hè để hội nhập quốc tế, để tăng năng suất, hiệu quả sản xuất, kinh doanh; để bớt đi tình cảnh đầu năm nhàn nhã cuối năm vất vả làm hạn chế tốc độ phát triển. Nhưng thứ văn hóa Tết lễ, hội hè, thứ thói quen nông nhàn, ham vui cứ vẫn kéo giãn nhịp điệu làm ăn. Thậm chí còn có những yếu tố mới của thời công nghiệp hóa đã góp thêm vào sự nặng, sự dài của Tết lễ. Chẳng hạn do sự phân công, tập trung lao động tại các vùng miền phía Bắc và đặc biệt là tại miền Đông Nam Bộ nên số lao động ở đây có nhu cầu nghỉ Tết về quê nhiều hơn hẳn. Do vậy, độ nặng của giao thông phải giải quyết luôn đạt đến đỉnh điểm trong năm. Đồng thời, với tỷ lệ tuổi trẻ cao trong số lao động này dịp Tết cũng là dịp cưới gả. Lại thêm một nhu cầu, một lý do để nghỉ Tết dài ra.
Không chỉ vậy, cái Tết dài, Tết nặng còn do thứ văn hóa tặng quà của chúng ta đã bị biến tướng thành thứ ơn huệ, lo lót, chạy vạy. Khi có yêu cầu và chỉ thị không biếu tặng quà Tết thì người ta lo làm việc ấy từ trước Tết, từ trước cả ngày ông Công ông Táo về trời. Dài ra vì thế và nặng thêm lên vì thứ quà chạy vạy phải đua nhau cho đủ lượng, đủ đô.
Rõ là Tết dài, Tết nặng đều do con người. Rõ là chúng ta đã mắc lỗi lớn làm nhạt phai, pha tạp nhiều phần ý nghĩa của Tết cổ truyền dân tộc. Lỗi của con người thì sửa lỗi cũng do con người. Lãnh đạo Đảng, Nhà nước đã có nhiều chỉ thị, yêu cầu tổ chức Tết an toàn, tiết kiệm, chu đáo và lành mạnh cho nhân dân. Năm nay, từ gần hai tháng trước Tết, Thủ tướng Chính phủ đã nhiều dịp nói thẳng các địa phương không về Hà Nội chúc Tết các cơ quan Chính phủ Không dễ thực hiện những chỉ thị, yêu cầu đó nếu các cấp lãnh đạo, các ngành, địa phương, cơ sở không thực sự quyết tâm triển khai trong thực tế, nếu các cán bộ chủ trì không gương mẫu, nếu tình trạng trên nóng, dưới lạnh vẫn tồn tại.
Vì sao cùng lúc nhiều bộ, ngành loại bỏ được hàng trăm điều kiện kinh doanh, hàng trăm thủ tục hành chính không phù hợp nếu không phải là quyết tâm hành động dựa trên sự tính toán khoa học, căn cơ. Và một khi chúng ta đã đều chân mạnh bước thì việc vượt qua những thói quen cũ kỹ, lạc hậu, những tật bệnh xấu liên quan đến Tết lễ, hội hè hoàn toàn có thể hạn chế và xóa bỏ. Hãy đừng đổ tại cho nhu cầu giải trí, nghỉ ngơi, tình cảm. Hãy đừng mặc nhiên coi những điều không phù hợp, không hay, không đẹp là thói quen, tập quán, là thứ tình người nhạy cảm. Chỉ có sự vô tư, trong sáng mới là văn hóa và chỉ khi ai ai cũng cần cân nhắc, lựa chọn trước mỗi hành vi, ứng xử của mình thì thứ Tết nặng, Tết dài mới trở nên nhẹ, gọn, vui tươi và giàu tính nhân ái, sẻ chia.
SA MUỘN.
