Xử lý nước thải phân tán giúp khắc phục tình trạng ô nhiễm nước thải làng nghề Việt Nam.
Giải pháp xử lý nước thải phi tập trung (DEWATS) được tổ chức Hiệp hội nghiên cứu và phát triển ở ngoài nước Bremen (BORDA) nghiên cứu và phát triển với đối tượng tiếp cận là người dân ở các khu vực có thu nhập thấp tại các nước đang phát triển. DEWATS được nghiên cứu và phát triển thành các gói dịch vụ vệ sinh ứng với các nhóm đối tượng khác nhau như: CSB  Vệ sinh dựa vào cộng đồng, SME  Vệ sinh cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, SBS  Vệ sinh trường học và với một hệ thống công cụ hỗ trợ như: QMS  Hệ thống quản lý chất lượng, HIA  công cụ đánh giá tác động sức khỏe, IHWM  Quản lý nước thải tại nguồn, SANMAP  bản đồ vệ sinh, SOP  Qui trình thực hiện dự án.
Việc phát triển DEWATS trong xử lý nước thải đã tiến thêm một bước với việc ứng dụng, sản xuất các modul đúc sẵn bằng vật liệu tổng hợp (composite) có công suất phù hợp, linh hoạt trong xây lắp, tiết kiệm thời gian trong quá trình triển khai các hệ thống xử lý nước thải. Ưu điểm của giải pháp này là xử lý nước thải bị ô nhiễm hữu cơ (đặc biệt là nồng độ ô nhiễm cao) với chi phí xây dựng và chi phí vận hành thấp so với các giải pháp khác. Việc vận hành không dùng hóa chất và năng lượng nên rất thân thiện với môi trường. Kỹ thuật vận hành bảo dưỡng đơn giản, dễ dàng lôi kéo cộng đồng tham gia vào công tác bảo vệ môi trường.
Nắm bắt được nhu cầu xử lý nước thải ô nhiễm hữu cơ rất lớn trong các lĩnh vực khác nhau tại Việt Nam, từ năm 2008 tổ chức BORDA đã đề xuất chương trình Quản lý bền vững tài nguyên thiên nhiên khu vực Đông Nam Á trong đó mục tiêu tại Việt Nam là phổ biến Giải pháp DEWATS. Đến nay, chương trình đã thực hiện được trong các giai đoạn 2008  2010, 2011-2013, 2014  2016. Cách tiếp cận đã triển khai thực hiện nhằm cung cấp một dịch vụ vệ sinh với hiệu quả hoạt động thân thiện với môi trường và bền vững trong vận hành cho các lĩnh vực có nguồn nước thải hữu cơ, DEWATS được kỳ vọng là một hướng đi tiềm năng trong quá trình thực hiện các mục tiêu về cải thiện môi trường của chính phủ Việt Nam.
Giai đoạn 2017-2019, với cách tiếp cận mới theo mô hình: vệ sinh tích hợp nhằm lồng ghép tổng thể các giải pháp kỹ thuật, công trình cùng với các giải pháp cơ chế chính sách, tăng cường năng lực và nâng cao nhận thức, các giải pháp phi công trình nhằm nâng cao hiệu quả xử lý và bảo vệ môi trường tại Việt Nam, đồng thời hiện thực hóa các mục tiêu phù hợp với Mục tiêu phát triển bền vững (SDG) của Liên Hợp quốc. Cũng tại Hội nghị về Môi trường sống Đô thị lần thứ 3 (UN Habitat III), vấn đề môi trường được tập trung thảo luận và cách tiếp cận vệ sinh tích hợp là định hướng cải thiện môi trường và phù hợp cho khu vực đô thị ở Việt Nam.
Trong hai giai đoạn thực hiện phổ biến DEWATS tại Việt Nam, Viện Khoa học thủy lợi Việt Nam và Tổ chức BORDA Việt Nam đã nghiên cứu ứng dụng DEWATS cho các loại hình nước thải khác nhau như: nước thải sinh hoạt khu dân cư, nước thải sinh hoạt bệnh viện, nước thải chăn nuôi giết mổ và kết quả đã cho hiệu quả tốt. Có thể kể đến các dự án đã và đang được triển khai từ năm 2008 đến nay, ví dụ, năm 2008 xử lý nước thải xã Kiêu Kỵ, Gia Lâm, Hà Nội với công suất 40m3/ngày; Bệnh viện Nhi Thanh Hóa với công suất 400m3/ngày; năm 2016, xử lý nước thải tại Trang trại chăn nuôi lợn tại Trực Ninh, Nam Định (3 mô hình) với công suất 20m3/ngày và năm 2017 cải tạo, nâng cấp hệ thống xử lý nước thải tại Làng nghề chế biến bún xã Khắc Niệm, thành phố Bắc Ninh với công suất 400m3/ngàyNhư vậy, có thể thấy giải pháp xử lý nước thải phân tán DEWATS có thể được áp dụng phù hợp với nhiều nguồn nước thải khác nhau, ở các quy mô khác nhauxử lý nước thải đạt yêu cầu theo tiêu chuẩn quy định.
Tại cuộc họp thường niên của tổ chức Nước thế giới (IWA) tổ chức vào tháng 3/2010 tại Surabaya, Indonesia thì DEWATS đã được IWA khuyến nghị sử dụng trong lĩnh vực xử lý nước thải phân tán. Hiện tại, giải pháp xử lý nước thải Phi tập trung (DEWATS) đã được Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn công nhận là Tiến bộ kỹ thuật theo Quyết định số 909/TCTL-KHCN ngày 9/12/2016. Theo đó, công nghệ DEWATS được sử dụng trong xử lý nước thải ô nhiễm hữu cơ trên phạm vi toàn quốc.
Theo Diệu Thúy (TTXVN).
