Chuyện người Vân Kiều làm công nhân.
Quốc lộ 9B dọc theo vùng biên giới bạt ngàn những cánh rừng cao su sau mùa thay lá, xanh mơn mởn đón ánh mặt trời, tích mủ chuẩn bị cho mùa khai thác đầu tiên...
Nắm chặt tay tôi, ông Hồ Đinh (56 tuổi, dân tộc Vân Kiều), Bí thư Chi bộ làng Ho, xã Kim Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình, tâm sự: Mình mới được bầu làm Bí thư Chi bộ làng Ho, trách nhiệm nặng nề lắm, phải sống làm sao để nói dân nghe, làm dân tin. Bà con người Vân Kiều của mình có được cuộc sống ổn định, phát triển như bây giờ là nhờ công đức của Bác Hồ, công lao của cán bộ, công nhân viên Đoàn KTQP 79 đấy.
Trước đây, người Vân Kiều chỉ biết trồng lúa nương, đậu, bắp theo kiểu di cư tự do với phương thức chặt, đốt, chọc, tỉa, nên quanh năm bán mặt cho đất, bán lưng cho trời mà cuộc sống không hết khó khăn. Thế nên, ngoài việc hỗ trợ lương thực, cán bộ Đoàn KTQP 79 trực tiếp "cầm tay chỉ việc" hướng dẫn bà con cách trồng cao su, giúp đỡ người dân về phân bón, cây giống, kỹ thuật canh tác, chăm sóc cây bệnh Đến nay, người Vân Kiều đã biết trồng cao su, lúa nước, bắp lai, nhà nào cũng có bò, heo, gà..., đời sống bà con khá giả hơn. Trẻ em đến tuổi đều được đi học, người ốm đau được đưa vào bệnh xá chăm sóc, điều trị. Đến nay đã có 56 người dân tộc thiểu số Vân Kiều tự nguyện vào làm công nhân cho Đoàn KTQP 79.
Những đồi dứa cao sản xanh tốt trên vùng biên giới của Đoàn KTQP 79.
Cán bộ Đoàn KTQP 79 hướng dẫn người Vân Kiều trồng chuối mật mốc.
Người Vân Kiều đưa con đi nhà trẻ.
Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết, hiện nay 1.033 hộ dân Vân Kiều sinh sống dọc tuyến biên giới tây nam Quảng Bình đã có cuộc sống ổn định, 557 hộ gia đình thoát nghèo nhờ trồng cây cao su, lúa nước, dứa và chuối mật mốc. Các hộ gia đình anh Hồ Dinh, Hồ Nữ, Hồ Bảy và Hồ Văn Mừng đã khá giả... Đáng chú ý, hộ gia đình anh Hồ Văn Mừng vào làm công nhân của Đoàn KTQP 79, được bộ đội hướng dẫn cách làm và hỗ trợ cây giống, phân bón, đến nay diện tích cao su phát triển nhanh, hứa hẹn những vụ mùa bội thu.
Không giấu được niềm vui, anh Hồ Văn Mừng cho biết: Vui lắm, mình vừa được lãnh đạo Đoàn KTQP 79 phong chức lên làm Tổ trưởng sản xuất. Nhờ có bộ đội "bảy chín", gia đình mình trồng và chăm sóc 10ha cao su, 5 sào chuối, 5 sào dứa cao sản và nuôi 4 con bò. Thu nhập trung bình mỗi năm cũng được gần 100 triệu đồng. Công ơn Bộ đội Cụ Hồ, vợ chồng mình nhớ mãi!.
Không riêng gì gia đình anh Mừng, anh Nguyễn Văn Hơn, chị Hồ Thị Hoàng đều là người dân tộc Vân Kiều được lãnh đạo Đoàn KTQP 79 tạo điều kiện cho đi học Khoa Nông-lâm nghiệp, Trường Đại học Tây Nguyên, trở về làm công nhân rồi phát triển lên Tổ trưởng sản xuất, riêng chị Hoàng kiêm thêm Chủ tịch Phụ nữ đội sản xuất. Gia đình anh Hơn và gia đình chị Hoàng đều đang sở hữu một nhà, một vườn cao su khoảng 10ha, 1ha dứa và chuối cũng đang phát triển rất tốt. Đến nay, người Vân Kiều ở dọc tuyến biên giới tây nam Quảng Bình đã trồng và nhận khoán được 450ha cao su, 22ha dứa, 50ha chuối Chỉ vài năm nữa, những vườn cao su này sẽ đong đầy nhựa trắng, chuối, dứa xuất bán, tiền sẽ về và chắc chắn đời sống bà con sẽ hết khó khăn, cái đói, cái nghèo sẽ lùi xa.
Điểm tựa và niềm tin.
Có thể nói, gần 9 năm an cư lập nghiệp trên vùng biên giới Quảng Bình, các thế hệ cán bộ Đoàn KTQP 79 luôn trăn trở tìm những biện pháp, cách làm, mô hình phù hợp để giúp người dân nói chung, bà con Vân Kiều nói riêng phát triển sản xuất, tạo lập cuộc sống. Đi ngày đàng, gặp sàng khôn, câu nói của người dân Bình-Trị-Thiên quả không sai. Trong lúc đang loay hoay tìm kiếm thì nhu cầu tiêu thụ tăng cao và giá chuối mật mốc, dứa cao sản của vùng đất Hướng Hóa (Quảng Trị) đắt như tôm tươi Ước mơ giúp người lao động đã đến, không chần chừ để mất thời gian, chúng tôi lên đường vào tận nơi để tìm hiểu và cuối cùng, các mô hình: Trồng chuối mật mốc trên vùng đất giáp biên; trồng dứa cao sản có tấm che trên đồi đất san bằng; nuôi bò sinh sản theo kiểu nuôi riêng, chăn chung được hình thành và bước đầu đã có hiệu quả. Lãnh đạo binh đoàn đến thẩm tra, thấy hay, thấy hiệu quả mừng vui một, thì người dân địa phương vui mừng mười, vì họ là người được hưởng lợi từ dự án, từ những mô hình trên, Trung tá Lê Vinh Khương, Đoàn trưởng Đoàn KTQP 79 cho biết.
Đến Đội 1 khi mặt trời đã nghiêng qua bóng núi, người lao động cũng bắt đầu rời các lô cao su, dứa, chuối trở về. Đại úy Phạm Văn Tài, Đội trưởng cho biết: Hiện nay đội đang quản lý 150ha cao su, 40ha chuối và 28ha dứa cao sản và 47 con bò, thu hút gần 50 công nhân, người lao động. Thu nhập của bà con không ngừng được nâng lên, nếu năm 2009 chỉ mới 3 triệu đồng/người/tháng, thì năm 2015-2016 đã lên 5-6 triệu đồng/người/tháng. Nhiều hộ gia đình giàu lên, thu nhập đến 80-100 triệu đồng/năm như chị Trần Thị Lệ, Hồ Thị Bông Kinh tế phát triển, tình làng nghĩa xóm được củng cố, người dân gắn bó với đơn vị và coi vùng đất biên giới này thân thuộc như quê hương của mình.
Không chỉ trao cho bà con chiếc cần câu là những vườn cao su đang sinh trưởng xanh tốt, Đoàn KTQP 79 còn tổ chức đào tạo tay nghề cạo mủ cao su cho tất cả các đối tượng, kết hợp tư vấn hỗ trợ về mặt kỹ thuật nhằm giúp bà con quản lý, chăm sóc, khai thác đúng quy trình kỹ thuật trên những vườn cây của mình. Đồng thời, để bà con biết trồng, chăm sóc, thu hoạch chuối mật mốc, dứa cao sản, hai loại cây xóa đói, giảm nghèo phù hợp với thổ nhưỡng, khí hậu nơi này, đơn vị còn tổ chức đưa bà con Vân Kiều vào tận vùng đất Hướng Hóa để học tập kinh nghiệm. Tuy nhiên, các công đoạn kỹ thuật đối với các loại cây trên đòi hỏi rất cao từ việc san đất, đào hố, chọn giống để trồng, chăm bón cho đến khai thác, thu hoạch phải làm đúng quy trình, trong khi nhận thức của bà con vẫn còn nhiều hạn chế Để vườn cây phát triển và thu hoạch lâu dài, giữ vững chất lượng, năng suất, lãnh đạo Đoàn KTQP 79 tiếp tục cử cán bộ xuống bám dân để vừa giúp bà con quản lý vườn cây, lại vừa giúp về kỹ thuật chọn giống, trồng, chăm bón, thu hoạch với phương châm cầm tay chỉ việc. Ngoài hỗ trợ hàng trăm tấn gạo cho bà con mùa giáp hạt, cây giống, phân bón, Tổ quân y Đoàn KTQP 79 đã đến từng bản làng để khám bệnh, cấp thuốc miễn phí cho 3.357 lượt người, kinh phí hơn 320 triệu đồng.
Trao đổi với chúng tôi, giọng chị Trần Thị Lệ mừng vui: Vợ chồng mình vừa xây xong nhà mới hơn 200 triệu đồng, trong đó đơn vị hỗ trợ 20 triệu đồng. Gia đình đã nhận khoán và trồng thêm được 9ha cao su, 32.000 cây dứa cao sản và 0,5ha chuối, thu nhập bình quân một năm từ 70 đến 90 triệu đồng. Vợ chồng mình và bà con địa phương có cuộc sống ổn định như ngày hôm nay là nhờ công ơn của bộ đội 79 đó. Họ không những hỗ trợ gạo mùa giáp hạt, xây nhà tình nghĩa mà còn trồng và bàn giao cây cao su, cây chuối và cây dứa. Trước đây, bà con Vân Kiều và người lao động mấy ai biết chi về các thuật ngữ: Kỹ thuật trồng, chăm sóc, quy trình khai thác nhưng đến nay, không những biết mà họ còn làm tốt nữa đó. Nhiều gia đình một tháng thu nhập từ 5 đến 8 triệu đồng. Tiền làm được, có trong tay mà cứ ngỡ như là mơ, cả cuộc đời lao động vất vả của cha ông ngày trước để lại cũng không có được như bây giờ. "Chiếc cần câu bộ đội 79 trao cho đồng bào dân tộc thiểu số mình đã phát huy tác dụng trong cuộc sống.
Nói về hiệu quả các mô hình kinh tế mà cán bộ, chiến sĩ Đoàn KTQP 79 tiếp sức cho bà con trên địa bàn, ông Hoàng Kim, Bí thư Đảng ủy xã Lâm Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình khẳng định: Không có Đoàn KTQP 79, không có những người lính đem theo những mô hình hiệu quả từ cây dứa, cây chuối và cây cao su về trồng trên vùng đất này, thì bây giờ vùng biên giới này chắc chắn vẫn còn nhiều khó khăn. Phát triển kinh tế gắn với củng cố quốc phòng-an ninh trên vùng chiến lược biên giới tây nam Quảng Bình là một chủ trương sáng suốt của Đảng, Nhà nước và quân đội. Sự phát triển, lan tỏa của mô hình Phát triển vườn cây đến đâu, xây dựng làng bản dân cư đến đó của Binh đoàn 15 nói chung, Đoàn KTQP 79 nói riêng sẽ đưa Lâm Thủy, Kim Thủy và Ngân Thủy-những xã vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới khó khăn-phát triển vào một ngày không còn xa.
Bóng chiều khuất dần sau những đỉnh núi đá xa xa. Biết rằng phía trước vẫn còn nhiều khó khăn, song những kết quả mà cán bộ, chiến sĩ Đoàn KTQP 79 đạt được trong thời gian qua đã mang lại nhiều niềm vui cho người lao động, đặc biệt đối với đồng bào dân tộc Vân Kiều bên dãy Trường Sơn hùng vĩ. Dấu ấn của người lính Binh đoàn xanh càng in đậm trong lòng người dân vùng tây nam Quảng Bình trong hành trình xóa đói, giảm nghèo.
Bài và ảnh: LÊ QUANG HỒI.
(Tiếp theo và hết).
