Có khả năng lây nhiễm rất cao qua đường hô hấp.
Bộ Y tế cho biết, theo thông báo của Tổ chức Y tế thế giới, trong những tháng cuối năm 2017 và đầu năm 2018 các dịch bệnh nguy hiểm và mới nổi như MERS-CoV tiếp tục ghi nhận tại khu vực Trung Đông, bệnh cúm A (H7N9) vẫn xảy ra tại Trung Quốc. Tại Việt Nam, bệnh dịch cúm A (H5N1), cúm A (H5N6) vẫn xảy ra trên gia cầm tại nhiều khu vực và có nguy cơ lây truyền sang người.
Tại Việt Nam, thời tiết mùa đông-xuân phức tạp cùng sự gia tăng sử dụng thực phẩm và giao lưu đi lại của người dân trong dịp Tết Nguyên đán sẽ làm tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh, đặc biệt là các bệnh lây truyền qua đường hô hấp, gồm các chủng cúm gia cầm độc lực cao gây bệnh cho người và các bệnh lây truyền qua đường tiêu hóa.
Theo TS Trần Đắc Phu- cục trưởng Cục Y tế Dự phòng, Bộ Y tế, cúm mùa là bệnh truyền nhiễm cấp tính với biểu hiện sốt, đau đầu, đau cơ, mệt mỏi, sổ mũi, đau họng và ho. Tác nhân gây bệnh chủ yếu do các chủng virus cúm A/H3N2, cúm A/H1N1, cúm B và cúm C. Bệnh có khả năng lây nhiễm rất cao qua đường hô hấp, qua các giọt nhỏ nước bọt hay dịch tiết mũi họng do hắt hơi, ho khạc.
Bệnh thường bệnh diễn biến nhẹ, người bệnh tự khỏi vòng 2-7 ngày, điều trị chủ yếu là chữa triệu chứng (hạ sốt, giảm ho, hắt hơi...). Tuy nhiên, với trẻ em, người lớn tuổi, người có bệnh mãn tính về tim phổi, thận, bệnh chuyển hóa, bệnh có thể diễn biến nặng hơn, dễ bị biến chứng dẫn đến tử vong. Một số nhóm nguy cơ cao khi mắc cúm dễ trở nặng như người già, trẻ nhỏ, thai phụ, người mắc bệnh mãn tính.
Theo ước tính của Tổ chức Y tế thế giới, mỗi năm trên thế giới có khoảng 5-10% người lớn trưởng thành và 20-30% trẻ em bị nhiễm bệnh, trong đó 3- 5 triệu trường hợp diễn biến nặng và 250.000-500.000 người tử vong. Tại Việt Nam, thập kỷ qua hàng năm ghi nhận khoảng 1-1,8 triệu ca cúm.
Khoa Truyền nhiễm BV Nhi Trung ương hiện đang điều trị cho khoảng 50 cháu. Nhiều bệnh nhi sốt cao, không đáp ứng với uống thuốc giảm sốt, có trẻ bị co giật. Viêm mũi, ho nhiều khiến trẻ chảy máu mũi, đau họng, mệt lả kèm theo các bệnh lý khác.
Theo các bác sĩ tại đây, bệnh cúm do virus, nên các bác sĩ khuyến cáo cha mẹ không tự ý cho trẻ uống thuốc kháng sinh vì không có tác dụng, mà còn dẫn đến nguy cơ kháng thuốc. Bên cạnh đó, không nhất thiết trường hợp nào cũng cần dùng thuốc kháng virus tamiflu (chỉ nên dùng trong một số trường hợp nặng).
Phân biệt giữa cảm và cúm.
Hiện đang là thời điểm giao mùa, thời tiết thay đổi, mọi người thường di chuyển đến nhiều vùng có nhiệt độ, khí hậu khác nhau làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh lây nhiễm qua đường hô hấp mà thường gặp nhất là cảm, cúm.
Theo bác sĩ Nguyễn Viết Hậu- phó trưởng khoa Cấp cứu BV Đại học Y Dược TP HCM, các triệu chứng của bệnh cảm và cúm rất giống nhau. Cúm do các chủng virus cúm gây ra, thường để lại những tổn thương đường hô hấp trên và có thể gây viêm phế quản cấp, thậm chí viêm phổi nặng, đe dọa tính mạng. Trong khi cảm cũng do các virus gây ra nhưng chỉ khu trú tổn thương đường hô hấp trên, rất hiếm gây các tình trạng nặng đe dọa tính mạng và thường tự khỏi trong một tuần.
Các triệu chứng của cảm thường bắt đầu bằng đau rát vùng cổ họng, chảy mũi nước, hắt xì hơi, chảy nước mắt, kèm ho, thường sốt rất nhẹ, không quá 38 độ C, trong khi trẻ nhỏ thường có khuynh hướng sốt cao. Các triệu chứng này thông thường mất đi sau 3 ngày, những trường hợp kéo dài hơn có thể bội nhiễm vi trùng hay một bệnh lý khác đặt biệt nếu kéo dài hơn 7 ngày.
Đôi khi các triệu chứng này bị nhầm lẫn với viêm xoang, viêm mũi dị ứng, nhưng nếu chú ý cũng dễ phân biệt là do tính chất cấp tính của bệnh cảm, triệu chứng thuyên giảm nhanh chóng trong khi viêm xoang và viêm mũi dị ứng là các bệnh mãn tính kéo dài, không dễ thuyên giảm hay dứt hẳn trong vài tuần.
Triệu chứng cúm tương tự như cảm nhưng trầm trọng hơn rất nhiều và diễn biến rất nhanh, đi kèm sốt là tình trạng đau đầu, đau mỏi cơ toàn thân, các virus cúm liên quan đến nguồn gốc gia cầm còn có triệu chứng nôn ói và tiêu chảy nhiều lần, đau đầu dữ dội Cúm có thể dẫn đến tử vong nếu điều trị không đúng cách.
Đôi lúc triệu chứng bệnh cảm và cúm dễ nhầm lẫn, bản thân người bệnh không cần phân biệt nhưng nếu có các dấu hiệu bệnh thì nên nhanh chóng đến các cơ sở y tế như bệnh kéo dài hơn 1 tuần, sốt cao khó hạ hay sốt kéo dài quá 3 ngày liên tục, đau rát vùng hầu họng không thể nuốt thức ăn, ho kéo dài quá 2 tuần dù các triệu chứng khác đã dứt hẳn, triệu chứng đau đầu, mỏi cơ rất trầm trọng, ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.
Đối với bệnh cảm, tác nhân gây bệnh là virus nên có thể tự khỏi không cần sử dụng kháng sinh, nhưng sau đó nếu bội nhiễm vi trùng sẽ gây tình trạng nhiễm trùng hô hấp, sốt cao đôi khi cần nhập viện điều trị. Còn đối với virus cúm cũng có thể tự khỏi nhưng có thể gây suy hô hấp cấp do viêm phổi nặng, đe dọa tính mạng.
Chính vì vậy, người dân cần chú ý các triệu chứng sau ở người lớn để cấp cứu kịp thời khi đang bị cảm hay cúm như đau ngực trầm trọng, đau đầu dữ dội, khó thở, chóng mặt, lú lẫn, nôn ói liên tục. Trong khi đó, ở trẻ em, ngoài các triệu chứng trên nếu có thêm các dấu hiệu sau cũng cần can thiệp cấp cứu kịp thời như thở nhanh hay khó thở, màu sắc da tím tái, không thể uống hay bú được, kích động hay ủ rũ hơn thường ngày, các triệu chứng có cải thiện đột nhiên trầm trọng hơn nhanh chóng, có kèm phát ban.
Đối với người bệnh có các bệnh mãn tính sẵn có, đặc biệt các bệnh lý về đường hô hấp như hen, suyễn, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính thì nên lưu ý khi có bệnh cảm hay cúm xảy ra vì chúng sẽ dễ thúc đẩy người bệnh vào đợt cấp của bệnh mãn tính đó.
Để chủ động phòng chống cúm mùa, Bộ Y tế khuyến cáo người dân thực hiện tốt các biện pháp: đảm bảo vệ sinh cá nhân, che miệng khi hắt hơi, thường xuyên rửa tay với xà phòng, vệ sinh mũi, họng hàng ngày bằng nước muối; giữ ấm cơ thể, ăn uống đủ chất để nâng cao thể trạng; tiêm vaccine cúm mùa phòng bệnh; hạn chế tiếp xúc với bệnh nhân cúm hoặc các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh khi không cần thiết; khi có triệu chứng ho, sốt, sổ mũi, đau đầu, mệt mỏi cần đến ngay cơ sở y tế để được khám, xử trí kịp thời.
Bộ Y tế cũng đã triển khai hệ thống giám sát cúm trọng điểm quốc gia, giám sát nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính nặng và đẩy mạnh hoạt động xét nghiệm chẩn đoán tác nhân gây bệnh cúm tại Trung tâm cúm quốc gia đặt tại Viện Vệ sinh dịch tễ trung ương, Viện Pasteur TP HCM.
Phan Vân.
