Nhà phân tích quốc phòng và cựu nhân viên ngoại giao người Canada Patrick Armstrong đã trả lời phỏng vấn hãng tin Sputnik về ba kịch bản Mỹ có thể sử dụng để kết thúc hành trình của mình tại Syria.
Cho dù mục tiêu cho sự hiện diện của Washington tại Syria là gì  đường ống dầu, làm suy yếu Nga hoặc Iran, tạo hỗn loạn - đều đã không thành công, Patrick Armstrong nhận định.
Theo ông, có rất nhiều vấn đề liên quan đến vai trò của Mỹ tại Trung Đông mà không thể được trả lời, bởi vì không ai biết câu trả lời cho hai câu hỏi cơ bản: Ai là người chịu trách nhiệm tại Washington? Và họ muốn gì?.
Cựu tham vấn viên của Đại sứ quán Canada tại Moscow cho rằng, kết hoạch mà Mỹ vạch ra tại Trung Đông đã thất bại nhưng Washington vẫn chưa thừa nhận điều đó. Theo ông, nước Mỹ thường sử dụng 3 cách để kết thúc các cuộc chiến tranh mà nước này tham gia: giành chiến thắng hoàn toàn, rút lui để lại tình trạng hỗn loạn hoặc tạo ra di tản. Ở thời điểm hiện tại, dường như biện pháp thứ 3 có nhiều khả năng xảy ra nhất.
Tuy nhiên, Armstrong nhận định, việc Tổng thống Trump có phá vỡ thói quen hay không vẫn là một ẩn số.
Ở đây chúng ta nhìn thấy một điều bí ẩn: Trong chiến dịch tranh cử, ông Trump dường như hiểu rằng, cần phải dừng các cuộc chiến tranh, nhưng kể từ khi nhậm chức, ông bị cuốn vào cơn lốc với Nga, được tạo ra bởi truyền thông và giới tình báo, nhà phân tích quốc phòng nhấn mạnh. Vì vậy, cuối cùng mọi câu hỏi lại quay trở lại: Ai chịu trách nhiệm, và họ muốn gì?
Binh lính Mỹ trên nóc một xe quân sự tại Syria hồi tháng Tư (ảnh: Sputnik).
Không có gì thay đổi trong kế hoạch của Mỹ từ năm 1986?
Theo Sputnik, ngày 30/7/1986, Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) công bố một vài kịch bản có thể dẫn đến việc lật đổ Tổng thống Hafez Assad, bố của nhà lãnh đạo Syria thời điểm hiện tại Basahr al-Assad.
Tài liệu bí mật nêu rõ các lợi ích của Mỹ tại Syria có thể đạt được một cách tốt nhất dưới một chính quyền của người Sunni. Báo cáo cũng nhấn mạnh mặc dù những mâu thuẫn bè phái không còn quá căng thẳng, nhưng khả năng diễn ra tình trạng bạo lực vẫn tồn tại ở Syria, với những gì còn lại của phong trào Huynh đệ Hồi giáo trong vai trò nhà lãnh đạo một phong trào chống đối mới của người Sunni. Thời điểm và cách thức diễn ra cuộc bạo động, đối với CIA lúc đó vẫn là hai vấn đề chủ chốt chưa, được xác định.
Có lẽ năm 1986 không phải là lúc thích hợp cho một cuộc đảo chính. Nhà báo điều tra từng đoạt giải thưởng Pulitzer Jack Anderson từng viết trong tác phẩm Washingtons Letter rằng, mối quan hệ thân thiết giữa ông Hafez Assad với Liên Xô khiến ông rất khó bị lật đổ: Tấn công Syria đồng nghĩa với tấn công Liên Xô; đó không phải là một chiến dịch dễ dàng và có chi phí thấp đối với Tổng thống Ronald Reagan.
Syria [lúc đó]  vẫn còn hàng nghìn cố vấn người Nga cùng khối lượng vũ khí khổng lồ từ Liên Xô, và đây là đồng minh đáng tin cậy nhất của Moscow tại Trung Đông, nhà báo Anderson lưu ý.
Sự sụp đổ của Liên Xô mở ra cơ hội mới cho Mỹ.
Sau khi Liên Xô tan rã năm 1991, các chế độ thân Xô Viết tại Trung Đông, Trung Á và Mỹ La tin trở nên dễ tổn thương hơn trước các kế hoạch của Mỹ. Tướng Mỹ nghỉ hưu Wesley Clark, cựu Tư lệnh tối cao các lực lượng đồng minh Châu Âu của NATO, đồng thời từng là một ứng cử viên Tổng thống Đảng Dân chủ năm 2004 nhớ lại bài phát biểu của ông tại Câu lạc bộ khối Thịnh vượng Chung của California vào năm 2007. Trong đó, Clark đề cập đến việc năm 1991, Thứ trưởng phụ trách Chính sách Quốc phòng của Mỹ lúc bấy giờ, Paul Wolfowitz, đã nói với ông rằng nước Mỹ có từ 5 đến 10 năm để dọn dẹp các chế độ thân Xô Viết tại Syria, Iran và Iraq.
Các tài liệu do WikiLeaks tiết lộ cũng cho thấy, năm 2006 cựu Đại sứ Mỹ tại Syria William Roebuck từng thông báo với Washington về những điểm dễ thương tổn của chính quyền Tổng thống Syria Bashar al-Assad và một số cách để có thể tận dụng chúng.
Năm 2012, chính quyền Tổng thống Obama và Cơ quan Tình báo Quốc phòng Mỹ (DIA) nhận định rõ, các phong trào Salafi, Huynh đệ Hồi giáo và tổ chức al-Qaeda tại Iraq (AQI) là những thế lực chính, dẫn đến tình trạng nổi loạn tại Syria kể từ khi cuộc bạo động đầu tiên diễn ra tại quốc gia Trung Đông. 3 năm sau, trong một cuộc phỏng vấn với tờ Al Jazeera, cựu Cố vấn An ninh Quốc gia Michael Flynn cho biết, đó là một quyết định thông minh của Tổng thống Mỹ vào thời điểm đó.
Tuy nhiên, Sputnik nhận định, những điều trên đồng nghĩa với việc, không có nhiều thay đổi kể từ năm 1986 khi CIA nhắc đến Huynh đệ Hồi giáo là lực lượng có tiềm năng cầm trịch phong trào đối lập tại Syria.
Nga tìm kiếm câu trả lời thực lòng và toàn diện từ Mỹ.
Chiến dịch không kích kéo dài 2 năm của Nga tại Syria không chỉ khiến các chiến lược gia Mỹ bất ngờ, mà nó còn buộc Washington phải thay đổi các kế hoạch của mình trong cuộc xung đột tại Syria. Vậy điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?
Sau cuộc gặp gỡ hôm 23/10 với Ngoại trưởng Iraq Ibrahim Jaafari, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov nhấn mạnh Moscow muốn Washington giải thích ranh giới mới trong chính sách của Mỹ tại Syria có nghĩa là gì.
Ông Lavrov đặc biệt nhắc đến lời kêu gọi của Washington, thiết lập các hội đồng địa phương trên lãnh thổ Cộng hòa Arab Syria và cuộc di cư khổng lồ của các tay súng khủng bố IS từ Raqqa trong chiến dịch do liên quân Mỹ dẫn đầu trong thành phố.
Chúng tôi đặt ra các câu hỏi này cho Washington và hy vọng nhận được câu trả lời thực lòng và toàn diện, Ngoại trưởng Nga khẳng định.
(Theo Sputnik).
Minh Đức.
