Gần đây và cả trước đây, trên các trang rao vặt xuất hiện nhiều mẫu tin tuyển nhân viên nhập liệu "việc nhẹ, lương cao", đó là gõ captcha - chỉ dành khoảng hai giờ mỗi ngày có thể kiếm được 2,5 đến 4 triệu đồng. Tuy nhiên, sự thật thì hình thức này không khác gì một trò lừa đảo tinh vi. Thực tế, gõ captcha là một việc kiếm tiền có thật, dành cho những người rảnh rỗi hay thất nghiệp. Công việc này có nguồn gốc và chủ yếu hoạt động ở nước ngoài. Còn tại Việt Nam, việc làm này cũng được biết đến từ nhiều năm trước, nhưng mới đây mới nở rộ.
Về nguyên tắc, những mã captcha mà người dùng gõ sẽ được gửi đi để đăng đăng ký tài khoản email, diễn đàn,... Tuy nhiên, mấy công việc này đòi hỏi phải bỏ ra nhiều công sức và sự kiên trì cao, trong khi tiền kiếm được chẳng bao nhiêu, có khi còn bị giựt, trừ khi bạn xây dựng được một mạng lưới cộng tác viên chăm chỉ để ăn thêm hoa hồng. Các tổ chức tuyển dụng cộng tác viên tham gia mạng lưới gõ captcha như vậy có thể được lập thành công ty có trụ sở hẳn hoi. Khi có ứng viên đến tìm hiểu, sẽ có người ăn mặc lịch sự hỏi vấn đáp một số câu nhẹ nhàng, rồi yêu cầu gõ thử vài mã captcha mẫu. Những mã captcha mẫu đơn giản khiến ứng viên cảm thấy dễ ăn và bắt đầu hứng thú. Sau đó, họ sẽ yêu cầu người ứng viên phải đóng một khoản cọc để làm cộng tác viên. Ngoài ra, cũng có một số dịch vụ đơn giản hơn khi chỉ cần trao đổi với ứng viên qua mạng.
Tùy theo mỗi công ty dạng này mà khoản tiền cọc khác nhau (trên dưới 200 ngàn đồng). Song tất cả các tổ chức đều có một lý do chung cho việc thu tiền cọc là phí bản quyền phần mềm (cài trên máy hoặc sử dụng trên trình duyệt web). Sau khi cài phần mềm vào máy của ứng viên thì người tham gia chỉ việc đăng nhập bằng tài khoản đã được cấp, rồi gõ lại các ký tự hiện trên màn hình. Phần mềm sẽ tự động lưu lại và có thống kê cho người dùng biết.
Tuy nhiên, vấn đề nằm ở bản hợp đồng với dịch vụ. Theo đó, bản hợp đồng quy định những ràng buộc tưởng chừng dễ, nhưng rất khó. Cụ thể, hợp đồng quy định phải gõ được bao nhiêu mã captcha trong một tháng (khoảng 4.000 - 5.000), số lần tối đa được phép gõ sai trong một ngày (khoảng 20 lần), giới hạn thời gian phải hoàn thành khi một captcha hiện lên (15 - 20 giây), số lần đăng nhập/đăng xuất mỗi ngày,... Nếu vi phạm, tài khoản sẽ bị khóa một khoảng thời gian hoặc khóa vĩnh viễn.
Chính vì lý do này, nhiều người đã tá hỏa và ngậm ngùi rời bỏ cuộc chơi trong uất ức. Theo chia sẻ của một người cài phần mềm vào máy công ty và cả máy tính riêng để tham gia. Chỉ sau 1 giờ đầu tiên người này đã cảm thấy nản vì các ký tự rất khó đọc và mình toàn gõ sai, khó hơn nhiều mấy đoạn mã gõ hôm phỏng vấn, sau nửa ngày gõ đúng chưa tới 40 mã. Sau tài khoản bị khóa thì người này có gọi hỏi, nhưng công ty báo vi phạm hợp đồng nên tài khoản bị thu hồi vĩnh viễn. Ngoài số tiền bị mất oan, toàn bộ thành quả mà người này làm được cũng không mang lại đồng tiền nào, thay vào đó nó sẽ mang lại lợi nhuận cho chủ dịch vụ. Thử tưởng tượng, nếu có hàng trăm, hàng ngàn người như trên "bỏ của chạy lấy người" cũng như "cho không, biếu không" chủ dịch vụ các mã captcha đã nhập được thì dịch vụ đó sẽ thu lại khoản tiền lớn như thế nào.
Qua đó mới thấy, dịch vụ này hoạt động tại Việt Nam không khác gì một trò lừa đảo tinh vi và trắng trợn dưới cái mác kiếm tiền online lúc nhàn rỗi, thông qua những điều khoản gắt gao mà người tham gia không sớm thì muộn cũng phải bỏ cuộc. Tất nhiên, không ai cấm thử sức với nghề gõ chaptcha thuê, nhưng hãy tự hỏi khả năng gõ phím của mình tới đâu và sự kiên trì kéo dài được bao lâu. Trên hết, người dùng internet cần đặc biệt cẩn trọng trước các mẫu tin tuyển dụng như thế này.
Nhật Linh (tổng hợp).
