Trong dự thảo Luật Giáo dục sửa đổi có nhiều chính sách hướng tới giáo viên và học sinh. Ảnh: S.T.
Đề xuất mở rộng thêm đối tượng miễn học phí.
Để chuẩn bị cho đề xuất miễn học phí cấp THCS, Bộ GD&ĐT đã nghiên cứu tại 18 nước đại diện cho 4 châu lục. Các nước được nghiên cứu có thu nhập thấp, thu nhập cao, thu nhập trung bình. Trong đó, 4/18 nước miễn hoàn toàn học phí đối với tất cả các cấp học. Có 6/18 nước miễn học phí hoàn toàn cho học sinh mầm non. Có 18/18 nước miễn học phí hoàn toàn cho học sinh tiểu học. Có 11/18 nước miễn học phí hoàn toàn cho cấp THCS. Có 8/18 nước miễn học phí hoàn toàn cho cấp THPT. Như vậy, nghiên cứu của các nước cho thấy, có 33% nước miễn học phí mầm non, 61% nước miễn học phí cấp THCS và 44% nước miễn học phí hoàn toàn cấp THPT.
Tại Hội nghị Đánh giá kết quả phối hợp công tác pháp chế giữa Bộ Tư pháp và Bộ GD&ĐT năm 2017 nhằm hoàn thiện pháp luật về giáo dục tổ chức cuối tuần qua tại Hà Nội, nhiều địa phương đề xuất dự thảo sửa đổi, bổ sung Luật Giáo dục cần bổ sung miễn học phí ở cấp mầm non.
Ông Ngô Văn Thịnh, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch tài chính, Bộ GD&ĐT cho biết, hiện toàn bộ cấp Tiểu học ở nước ta không phải đóng học phí. Còn cấp mầm non và THCS vẫn phải đóng học phí, đi kèm với chế độ miễn giảm cho các hoàn cảnh khó khăn được quy định trong danh mục. Cụ thể, Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Giáo dục, khoản 2 điều 11 quy định: Nhà nước thực hiện chính sách phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ dưới 5 tuổi, phổ cập giáo dục Tiểu học và phổ cập giáo dục THCS nhưng hiện chỉ mới thực hiện chính sách miễn học phí cho học sinh Tiểu học, các cấp học còn lại vẫn phải đóng học phí. Mức thu học phí không cao nhưng cũng gây khó khăn cho các gia đình, nhất là gia đình ở nông thôn, vùng núi..., ông Thịnh cho biết.
Về việc miễn học phí, ông Nguyễn Quang Long, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Hà Nam cho biết, phụ huynh học sinh mong chờ được miễn học phí từ lâu. Nếu đề xuất miễn đóng học phí, Bộ GD&ĐT nên mở rộng đối tượng miễn học phí đến cấp mầm non. Nếu không thể được, có thể nghiên cứu đề xuất miễn học phí đến đối tượng phổ cập (hiện đã phổ cập đến trẻ mầm non dưới 5 tuổi), ông Long cho biết.
Ông Nguyễn Tiến Dũng, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Nam Định cũng đồng thuận chủ trương miễn học phí đến cấp mầm non. "Tôi đồng tình và đề xuất mở rộng diện miễn học phí ra cả cấp mầm non. Số tiền đóng góp từ học phí (miền núi hiện chỉ 35.000 đồng/học sinh và đồng bằng 150.000 đồng/học sinh), con số rất nhỏ nên Bộ GD&ĐT cần xem xét lại", ông Dũng nêu vấn đề. Cũng theo ông Dũng, nếu học phí chỉ miễn cho trường công lập, các cháu không đỗ vào trường công lập phải học tư thục sẽ đóng hoàn toàn chi phí sẽ rất lớn (khoảng 1,5 triệu đồng/học sinh). Ông Dũng đề xuất: Trừ những học sinh chấp nhận học trường chất lượng cao, còn những học sinh học trường tư thục cũng nên được miễn học phí.
Theo đại diện Sở GD&ĐT tỉnh Hải Dương, hiện tại tỉnh này có khoảng 50% học sinh học các trường công lập, còn lại học ở các trường tư thục. Đại diện Sở GD&ĐT tỉnh Hải Dương đề nghị, ngoài việc miễn học phí cho học sinh các trường công lập cần miễn học phí cho cả đối tượng học ở các trường tư thục.
Chính sách tốt.
Trước đề nghị miễn học phí cho trẻ mầm non và học sinh ở các trường tư thục, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Hữu Độ khẳng định: Để thực hiện phổ cập bậc mầm non 5 tuổi, hiện 100% trường công lập ưu tiên cho mầm non 5 tuổi, do đó việc miễn học phí cho đối tượng trẻ mầm non 5 tuổi là hợp lý. Còn các cháu học trường tư thục là tự nguyện đáp ứng nhu cầu của người học, nên Nhà nước không miễn học phí cho các cháu học tư thục. Tuy nhiên, hiện một số địa phương cũng đã có chính sách miễn học phí cho các cháu ở những trường tư thục, ông Độ cho biết.
Theo ông Trần Văn Đạt, Phó Vụ trưởng Vụ Các vấn đề chung về xây dựng pháp luật (Bộ Tư pháp), mở rộng đối tượng không phải đóng học phí đến học sinh THCS trường công lập, là chính sách tốt với người dân, giảm chi phí cho gia đình học sinh. Tuy nhiên, cũng cần phải đánh giá kĩ về nguồn lực bảo đảm tổ chức thi hành chính sách và có lộ trình. Trước mắt, chỉ nên áp dụng chính sách miễn học đối với học sinh THCS trường công lập ở những nơi có điều kiện kinh tế, xã hội khó khăn, ông Đạt cho hay.
Ông Trần Xuân Nhĩ, nguyên Thứ trưởng Bộ GD&ĐT cũng cho rằng, trong dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Giáo dục, Bộ GD&ĐT đề xuất miễn học phí cấp THCS là đề xuất tiến bộ, tiệm cận với xu thế chung của thế giới. Tuy nhiên, ông Nhĩ đặt câu hỏi, liệu ngân sách nhà nước có thể bù đắp được khoản học phí này không khi cùng với đó là đề xuất tăng lương cho giáo viên ở mức cao nhất trong hệ thống thang bảng lương hành chính sự nghiệp.
Theo ông Nhĩ, sau khi nhà trường thu học phí của học sinh, có khoảng 40% được đưa về ngân sách nhà nước, 60% sẽ được địa phương cấp ngược chi cho các hoạt động của giáo dục hoạt động thường xuyên, chuyên môn, nghiệp vụ. Với những trường học sinh đông thì 60% học phí không phải là số tiền ít. Nếu như áp dụng miễn học phí đại trà trên cả nước, không phân biệt đối tượng giàu hay nghèo thì ngân sách sẽ phải bù một số tiền không nhỏ trong một thời gian dài hạn chứ không phải ngày một ngày hai. Trong khi ngân sách nhà nước hạn hẹp, nhu cầu phát triển giáo dục ngày càng lớn thì việc miễn học phí là một bài toán khó, ông Nhĩ nhận định.
Đỗ Hòa.
