Lạ lẫm và...khó.
Thông qua sự kiện Ngày hội Nhà cung cấp 2017 do Hiệp hội Thương mại Mỹ tại Việt Nam (AmCham Vietnam), chi hội TP.HCM, tổ chức, các nhà sản xuất và bán lẻ Mỹ đang tìm kiếm thêm nhà cung cấp trong nước nhằm gia tăng tỷ lệ nội địa hóa sản phẩm và dịch vụ cũng như đưa thêm hàng hóa sản xuất tại Việt Nam vào hệ thống phân phối của các doanh nghiệp nước này.
Trao đổi với Đất Việt, một số chuyên gia đều coi đây là cơ hội của Việt Nam, tuy nhiên vào thị trường Mỹ không hề dễ dàng.
Ông Phạm Ngọc Hưng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM cho biết, đây là chương trình xúc tiến thương mại được AmCham Việt Nam tổ chức hàng năm, tuy nhiên các doanh nghiệp kết hợp thế nào thì chưa thể nói trước.
"Cái lợi lớn nhất là doanh nghiệp tìm hiểu được thông tin để vào thị trường Mỹ, còn ký kết hiện nay chưa đánh giá được. Hiện có nhiều công ty tư vấn của Mỹ đang ở Việt Nam để khi doanh nghiệp Việt muốn vào thị trường Mỹ thì các công ty này sẽ tư vấn, cung cấp thông tin, điều kiện.
Ngoài Amcham còn có nhiều tổ chức khác như Tổ chức minh bạch quốc tế cũng đang hỗ trợ các doanh nghiệp. Những hoạt động đó tạo sự liên kết giữa các doanh nghiệp", ông Phạm Ngọc Hưng nói.
Ngày hội Nhà cung cấp Amcham 2017 thu hút nhiều doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp đầu tư nước ngoài. Ảnh: Báo Công thương.
Tuy nhiên, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM, đối với những doanh nghiệp Việt đã vào thị trường Mỹ hiện nay họ vẫn đang làm và giữ vị trí của họ, còn doanh nghiệp mới làm gặp nhiều khó khăn.
Hơn nữa, yêu cầu công nghệ hỗ trợ cho các doanh nghiệp Mỹ đầu tư ở Việt Nam rất khó vì Mỹ yêu cầu chất lượng cao, trong khi một số doanh nghiệp Việt muốn đầu tư như thế còn nhiều chuyện phải bàn.
"Trước đây, trong giao thương giữa Việt Nam và Mỹ người ta kỳ vọng nhiều vào TPP và một số doanh nghiệp đã đầu tư để đón đầu TPP.
Nhưng Mỹ rời TPP khiến một số doanh nghiệp đang đầu tư chuẩn bị cho thị trường Mỹ gặp khó, thậm chí thất vọng", ông Hưng lưu ý.
Trong khi đó, PGS.TS Phạm Tất Thắng, nghiên cứu viên cao cấp Viện Nghiên cứu thương mại (Bộ Công thương) cho rằng những hoạt động như trên rất cần thiết và Việt Nam cần mở rộng ra nhiều hình thức khác nhau. Bao giờ làm được như vậy hàng Việt Nam mới hy vọng đưa được vào thị trường của nhiều nước có nền kinh tế hiện đại và đón được các nhà đầu tư có uy tín vào thị trường nội địa Việt Nam.
"Thực ra đây không phải là việc làm mới, Việt Nam cũng đã làm một số việc như thế này.
Chẳng hạn, đối với một số loại hoa quả như vải, xoài, vú sữa... Việt Nam đã cố gắng đưa vào hệ thống phân phối của Úc, Mỹ và bước đầu đã có thành công.
Ở chiều đi, Việt Nam đã lưu tâm tới việc ký hợp đồng với các hệ thống phân phối nói chung và với các nhà phân phối của nước sở tại để đưa hàng hóa vào hệ thống đó, kể cả hệ thống của người Việt nằm tại đất nước sở tại. Đó là những việc làm cần thiết và Việt Nam đã làm, tuy nhiên vẫn chưa nhiều.
Đối với chiều về, Việt Nam luôn mở rộng cửa đón nhà đầu tư nước ngoài vào với mục tiêu tăng cường nội địa hóa, tăng cường sự kết nối, liên thông với các doanh nghiệp trong nước. Đó là chủ trương cần thiết, tuy nhiên Việt Nam cũng làm chưa được bao nhiêu.
Như Samsung, họ mở nhiều hội nghị khách hàng để mời các doanh nghiệp Việt cung cấp cho họ linh kiện và làm đầu mối trong các thượng nguồn và hạ nguồn, nhưng chúng ta không tìm được, thậm chí có nhiều ý kiến nói rằng ngay cả cái ốc vít trong điện thoại Samsung Việt Nam cũng không làm được. Nói như thế thì hơi quá nhưng làm được ốc vít đã là tốt.
Hay với ngành ô tô, sau nhiêu năm kêu gọi các nhà đầu tư nước ngoài vào và Việt Nam đặt ra yêu cầu một tỷ lệ nội địa hóa ô tô nhất định nhưng đến thời điểm này, có thể khẳng định ngành công nghiệp ô tô của Việt Nam đã thất bại.
Gần đây trên báo chí nước ngoài cho thấy, thị trường bán lẻ Việt Nam là thị trường hấp dẫn nhất trong khu vực Đông Nam Á. Đó là tín hiệu đáng mừng và nhiều nhà bán lẻ danh tiếng của Mỹ, Thái Lan, Nhật đã và đang tìm cách thâm nhập thị trường này. Đây là việc làm rất tốt và hy vọng nếu Việt Nam cải cách được thể chế kinh doanh và cải thiện môi trường kinh doanh sẽ lôi kéo được các nhà đầu tư và hội nhập được kinh tế tốt hơn", vị chuyên gia chỉ rõ.
Từ những phân tích trên, PGS.TS Nguyễn Tất Thắng cho rằng, nếu làm được những yêu cầu đặt ra ở trên, Việt Nam sẽ thoát được kiếp gia công cho doanh nghiệp nước ngoài.
Tuy nhiên, ông cũng lưu ý, cần có thái độ mở hơn trong hội nhập quốc tế. Thậm chí, Việt Nam làm gia công cũng tốt nếu giải quyết được công ăn việc làm, giúp người lao động có thu nhập tốt, không cần chiến đấu trong việc xây dựng, bảo vệ thương hiệu.
Dù khẳng định đây là cơ hội cho Việt Nam để học hỏi các tiêu chuẩn hàng hóa, chất lượng, cách kiểm soát và quản lý chất lượng sản phẩm của Mỹ, đặc biệt là bớt lệ thuộc vào Trung Quốc, PGS.TS Nguyễn Văn Nam, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thương mại (Bộ Công thương) lưu ý rằng vấn đề là doanh nghiệp Việt có chịu làm như vậy không.
"Nếu doanh nghiệp Việt muốn làm hàng tốt, quản lý tốt thì phải có đầu tư ban đầu về kiến thức, quản lý, vốn liếng... Khi làm được hiệu quả sẽ cao hơn. Nhưng nhiều doanh nghiệp Việt Nam làm ăn chộp giật, đánh quả là chính, không coi kinh doanh là một sự nghiệp sự nghiệp này không chỉ làm giàu cho họ mà còn làm giàu cho đất nước.
