Buồn nhất là họ lại vẫn cố bao biện trước việc làm không bình thường của họ bằng cái cụm từ "làm đúng quy trình".
Ví dụ gần đây ở tỉnh Hậu Giang, ông Đào Văn Nhãn, Phó trưởng ban Tổ chức Tỉnh ủy Hậu Giang cho biết sau thời gian kiểm tra, tổng hợp lại quy trình đề bạt, bổ nhiệm đối với ông Huỳnh Thanh Phong, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Công thương, tỉnh Hậu Giang, bước đầu có kết quả: ông Phong đạt 4/5 tiêu chuẩn bổ nhiệm giám đốc sở do Bộ Công thương ban hành. Cụ thể là về tiêu chuẩn phải biết một ngoại ngữ thông dụng trình độ C trở lên, trong khi ông Phong chỉ có trình độ B tiếng Anh nên chưa đạt.
Nếu chỉ nghe báo cáo như vậy thì có lẽ chúng ta sẽ dễ cảm thông. Song theo tôi, địa phương này đã có ý bao biện khá rõ mà không chịu nhìn ra cái "gót chân Asin" của mình, đó là thời gian ông Phong được bổ nhiệm các chức vụ từ phó phòng cho đến giám đốc sở (năm ông 33 tuổi) chỉ có 4 năm. Vâng, 4 năm/4 chức nếu không gọi là thăng tiến phi mã, là "bế lên đặt vào ghế" thì là gì? Giả sử ông Phong không phải là con của Bí thư Tỉnh ủy tỉnh này thì con ông có được thăng tiến thần tốc như vậy hay không? Câu trả lời của tôi là không!
Mà xã hội hôm nay đâu chỉ có một trường hợp nói trên. Y hệt trường hợp của ông Huỳnh Thanh Phong, ông Lê Phước Hoài Bảo, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở KH-ĐT Quảng Nam còn trẻ hơn khi đảm trách cương vị giám đốc sở (khi mới 30 tuổi ).
Trong một văn bản giải trình, lãnh đạo tỉnh Quảng Nam đã tóm tắt lý lịch, quá trình công tác của ông Bảo, đồng thời đưa ra nhiều dẫn chứng để khẳng định việc bổ nhiệm "đúng quy trình" về công tác cán bộ và "cũng đảm bảo các quy định của Chính phủ, Bộ Nội vụ". Báo cáo nói trên còn khẳng định ông Bảo là "cán bộ trẻ có triển vọng, được đào tạo rất cơ bản, có tố chất và năng lực lãnh đạo". Ông Bảo đã qua thử thách từ thực tiễn như làm Phó giám đốc Công ty Philand (năm 23 tuổi), BQL Khu kinh tế mở Chu Lai (năm 24 tuổi), phó chủ tịch UBND H.Thăng Bình (năm 29 tuổi). Năm 30 tuổi, ông là Phó giám đốc Sở KH-ĐT và ngay sau đó là giám đốc sở này.
Về điều kiện, tiêu chuẩn bổ nhiệm, thì "bản thân đồng chí Lê Phước Hoài Bảo đảm bảo cả về phẩm chất, năng lực, hiểu biết, trình độ và các điều kiện khác". Về quy trình bổ nhiệm "hoàn toàn đảm bảo quy định hiện hành của tỉnh và trung ương".
Nếu ông Hoài Bảo không phải là con trai Bí thư Tỉnh ủy Quảng Nam Lê Phước Thanh thì thử hỏi ông Bảo có thể lên nhanh đến chóng mặt trong 6 năm với ngồn ngộn chức vụ như vậy được không? Tôi cũng khẳng định là không thể được!
Trước đó, một loạt các "quy trình" bổ nhiệm tương tự ở Bộ Công thương đã sắp xếp cho con trai ông Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng là Vũ Quang Hải lên ngồi ghế Phó tổng giám đốc Tổng công ty Rượu bia nước giải khát Sài Gòn khi mới 28 tuổi. Vừa rồi nhà nước bán cổ phần chỉ mới có trên 50% giá trị tài sản mà chúng ta đã thu về trên 5 tỉ USD thì đủ hiểu doanh nghiệp này "béo bở" đến độ nào.
Ban đầu, Ban cán sự Đảng bộ Công Thương cũng bao biện cho rằng việc bổ nhiệm nói trên là đúng quy trình" nhưng thử hỏi nếu ông Vũ Quang Hải không phải là con đẻ của ông Bộ trưởng thì có thể thăng tiến nhanh như vậy được không? Tôi cũng khẳng định luôn: Không thể có chuyện đó!
Thăng chức mà không kịp... thở, không kịp thể hiện năng lực ở mỗi cương vị mình đảm trách thì thật tai hại cho đất nước. Đó không phải là thứ cống hiến lành mạnh mà là sự tham nhũng quyền lực đến mức thái quá, bất chấp nguyên tắc tổ chức, cản trở sự phấn đấu tích cực của người khác. Xã hội mà như vậy tất yếu không thể phát triển được. Trong việc này, tôi nghĩ những cơ quan được giao làm tham mưu cho Đảng, chính quyền về công tác tổ chức cán bộ đã thiếu dũng khí khi đấu tranh nếu không nói là có sự nể nang và cơ hội.
Trong thực tế, tôi biết có những vị lãnh đạo cấp cao đã dũng cảm can gián để thủ trưởng cân nhắc việc đưa con mình lên khi người con chưa đủ độ chín cần thiết. Và trong số ấy, có những người đã bị thủ trưởng "thù dai, nhớ lâu" vì không đồng tình với ý đồ của cấp trên. Điều đáng buồn là ở chỗ trong xã hội hiện nay đang hiếm dần những con người có bản lĩnh và trách nhiệm như thế!
Đã đến lúc cả hệ thống chính trị phải cùng vào cuộc, ngăn ngừa từ gốc vấn đề, để tránh đi việc bổ nhiệm, đề bạt tưởng như "đúng quy trình" như vừa nêu. Nếu chúng ta muốn đất nước tiến bộ và phát triển, không bị tụt hậu thì việc nâng đỡ con em mình quá mức như trên cần được chấm dứt!
*Bài viết thể hiện văn phong và góc nhìn của tác giả, một nhà báo sống ở Hà Nội.
Quốc Phong.
