Sàn giao dịch Bithumb, có trụ sở ở Seoul, là sàn giao dịch tiền ảo lớn nhất Hàn Quốc. Quốc gia này vừa đưa ra nhiều quy định siết chặt hoạt động giao dịch tiền ảo.
Không nằm ngoài quỹ đạo chung, bitcoin rớt giá xuống dưới 8.000 đô la Mỹ/bitcoin, đánh dấu tuần giao dịch ảm đạm nhất kể từ năm 2013 trong bối cảnh giới đầu tư lo ngại về chính sách siết chặt kiểm soát toàn cầu kéo theo làn sóng ồ ạt bán ra loại tài sản này.
Chốt phiên trên sàn giao dịch Bitstamp tại Luxembourg chiều 2-2, bitcoin giảm 12% giá trị xuống mức 7.910 đô la/bitcoin, đánh dấu việc mất tới hơn 30% giá trị chỉ trong tuần này. Theo Coinmarketcap.com , trang web niêm yết thông tin các đồng tiền ảo hiện hành, hai đồng tiền ảo lớn thứ hai và thứ ba sau bitcoin là ethereum và ripple thậm chí sụt giảm tới 23% và 31% giá trị chỉ trong 24 giờ, tính đến ngày 2-2.
Việc rớt giá không phanh trong tuần này đã khiến tổng giá trị trên thị trường tiền ảo hiện giảm xuống mức 385 tỉ đô la, chưa bằng một nửa so với mốc ghi nhận trong tháng Giêng vừa qua.
Chuyên gia nghiên cứu tiền ảo Naeem Aslam tại Think Markets nhận định sức ép quá lớn trong việc điều chỉnh quy định siết chặt hoạt động giao dịch tiền ảo đang tạo môi trường bất lợi cho loại hình tiền điện tử này. Trong ngắn hạn, điều đó sẽ tác động lớn tới nhiều nhà đầu tư.
Thị trường tiền ảo rớt giá ảm đạm trong bối cảnh hôm 1-2, Ấn Độ tuyên bố cấm triệt để việc sử dụng các tài sản được định giá bằng loại tiền này. Bên cạnh đó, Ấn Độ cùng Trung Quốc và Hàn Quốc còn cam kết cấm nhiều hoạt động của thị trường tiền ảo non trẻ, nơi chứng kiến sự phát triển "nóng" chưa từng thấy chỉ trong một vài năm gần đây.
Mạng xã hội Facebook tuần đầu tiên của tháng Hai cũng thông báo sẽ chặn các quảng cáo tiền ảo, trong khi các nhà lập pháp Mỹ đã gửi trát hầu tòa tới 2 trong số các "nhà cái" giao dịch tiền ảo lớn nhất thế giới là sàn giao dịch Bitfinex có trụ sở tại Hồng Kông và công ty Tether.
Có thể nói, sự tăng giá dữ dội của các đồng tiền ảo, đứng đầu là bitcoin, trong năm 2017 vừa qua, đã gây cơn sốt đầu tư mới nhưng cũng làm dấy lên các lo ngại của các cơ quan quản lý khắp nơi trên toàn cầu, đặc biệt là châu Á, nơi có số lượng nhà đầu tư tiền ảo đông đảo nhất thế giới. Các cơ quan quản lý một mặt ghi nhận giá trị tiềm năng của công nghệ chuỗi khối (blockchain) đứng sau các đồng tiền ảo vì nó có thể giúp quá trình giao dịch thanh toán được bảo mật hơn, diễn ra nhanh hơn, giúp tiết kiệm chi phí nhưng mặt khác, họ cũng lo việc mua bán và phát hành tiền ảo nở rộ sẽ làm gia tăng các hoạt động phi pháp gồm trốn thuế, rửa tiền, tài trợ khủng bố cũng như gây ra nguy cơ thua lỗ, bất ổn xã hội do các vụ lừa đảo, tin tặc liên quan đến tiền ảo.
Do vậy, việc nhiều nền kinh tế đang tìm cách quản lý tiền ảo, là một điều tất yếu. Song, cách làm của mỗi nước khác nhau tùy theo quan đểm của họ đối với tiền ảo. Và các cách thức này cũng có thể là bài học kinh nghiệm cho Việt Nam đang trong giai đoạn thiết lập các hành lang pháp lý quản lý đồng tiền ảo.
Nhật Bản, trung tâm tiền ảo của thế giới.
Nhật Bản có thể không còn được xem là trung tâm tài chính của châu Á nhưng nước này đang nổi nên như là trung tâm tiền ảo của khu vực và toàn cầu. Các cơ quan quản lý Nhật Bản có thái độ khá cởi mở với tiền ảo. Nhật Bản đã sửa đổi Đạo luật Dịch vụ thanh toán và Đạo luật Ngân hàng, trong đó, cho phép sử dụng các loại tiền ảo để thanh toán hàng hóa và dịch vụ dù không chính thức xem chúng là tiền hợp pháp. Đạo luật Tiền ảo được Nhật Bản thông qua vào tháng 3-2017, cũng xem tiền ảo như là một dạng tài sản và có thể sử dụng để thanh toán.
Đến nay, có khoảng 10.000 doanh nghiệp ở Nhật Bản chấp nhận thanh toán bằng bitcoin và số thành viên của sàn giao dịch bitcoin lớn nhất Nhật Bản bitFlyer đã vượt con số một triệu người vào tháng 11 năm ngoái. Thậm chí, công ty GMO Internet ở Tokyo, kinh doanh các dịch vụ liên quan đến Internet, cho biết từ tháng 2 năm nay, công ty sẽ trả lương nhân viên một phần bằng bitcoin để tăng hiểu biết của mọi người về tiền ảo này.
Hồi tháng 9-2017, Cơ quan Dịch vụ tài chính Nhật Bản (FSA) đã chính thức cấp giấy phép hoạt động cho 11 sàn giao dịch tiền ảo. FSA cũng cho phép 17 đồng tiền ảo như bitcoin, ether, ripple, litecoin, monacoin...được phép giao dịch trên các sàn này. Có những thời điểm, các sàn Nhật Bản chiếm hơn 50% lượng giao dịch bitcoin toàn cầu. Được sự ủng hộ của chính phủ, các hoạt động phát hành tiền ảo để huy động vốn (ICO) cũng đang diễn ra sôi động ở Nhật Bản.
Những quốc gia cứng rắn với tiền ảo.
Tại Hàn Quốc, hai năm trước đây, hoạt động mua bán tiền ảo rất thịnh hành, đưa nước này trở thành nơi có lượng giao dịch bitcoin lớn thứ ba thế giới sau Nhật Bản và Mỹ. Hiệp hội Công nghệ chuỗi khối Hàn Quốc ước tính Hàn Quốc có hơn 10 sàn giao dịch tiền ảo. Nhu cầu mua bán tiền ảo ở nước này nóng đến mức đồng bitcoin có những lúc giao dịch với mức giá cao hơn 30% so với các sàn giao dịch lớn khác trên thế giới trong năm 2017 vừa qua.
Trong bối cảnh tỷ lệ thất nghiệp ngày càng tăng, giới trẻ Hàn Quốc đã đổ xô đầu tư tiền ảo, đặc biệt là những đồng tiền ảo khác ngoài bitcoin vì chúng thường được giao dịch với giá thấp, tạo ra những kỳ vọng tăng giá hàng chục lần.
Song, chính phủ Hàn Quốc có nhiều lý do để bất an trước cơn sốt tiền ảo. Tháng 9-2017, Ủy ban Dịch vụ tài chính Hàn Quốc thông báo cấm tất cả các hình thức phát hành tiền ảo để huy động vốn vì lo ngại nguy cơ lừa đảo tài chính. Ba tháng sau đó, Thống đốc Ngân hàng trung ương Hàn Quốc (BoK) Lee Ju-yeol cho biết cơ quan này đang đánh giá tác động tiềm tàng của tiền ảo đối với chính sách tiền tệ và sự ổn định kinh tế của Hàn Quốc.
Ngày 28-12-2017, chính phủ Hàn Quốc thông báo sẽ đưa ra quy định cấm mở tài khoản giao dịch tiền ảo ẩn danh đồng thời sẽ ban hành luật cho phép các cơ quan quản lý đóng cửa các sàn giao dịch tiền ảo trong các trường hợp cần thiết.
Và đến ngày 15-1-2018, người phát ngôn Văn phòng Tổng thống Hàn Quốc cho biết Bộ Tài chính và Chiến lược, Bok, Ủy ban Thương mại công bằng cùng các cơ quan khác đang thảo luận đề xuất của Bộ Tư pháp về việc ban hành quy định cấm giao dịch tiền ảo. Người phát ngôn nhấn mạnh chính phủ sẽ trừng phạt những hoạt động gian lận hoặc đầu cơ quá mức trong giao dịch tiền ảo nhưng cũng khẳng định rằng chính phủ ủng hộ sự phát triển công nghệ chuỗi khối tài chính.
Ngày 18-1-2018, trả lời chất vấn trước quốc hội, Chủ tịch Ủy ban Dịch vụ tài chính Hàn Quốc cho biết chính phủ đang xem xét đóng cửa tất cả các sàn giao dịch tiền ảo hoặc chỉ đóng cửa những sàn giao dịch vi phạm pháp luật.
Trung Quốc cũng từng là thị trường giao dịch tiền ảo lớn nhất thế giới nhưng bắt đầu từ năm ngoái, các cơ quan quản lý nước này bắt đầu tăng cường siết chặt tiền ảo. Tháng 9-2017, bảy cơ quan chính phủ bao gồm Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc, Ủy ban quản lý chứng khoán Trung Quốc, Ủy ban quản lý ngân hàng Trung Quốc đã ra tuyên bố chung cấm các cá nhân và tổ chức huy động vốn bằng cách phát hành tiền ảo. Tiếp ngay sau đó đó, các cơ quan quản lý Trung Quốc yêu cầu các sàn giao dịch tiền ảo ở nước này phải đóng cửa. Động thái này khiến giới đầu tư ở Trung Quốc phải chuyển sang phương thức giao dịch phi tập trung (OTC) thông qua các mạng xã hội như WeChat, QQ.
Đầu tháng Giêng năm nay, tổ chuyên trách liên ngành của chính phủ Trung Quốc phụ trách giám sát các rủi ro tài chính Internet ra chỉ thị yêu cầu các cơ quan quản lý địa phương phải hướng dẫn đóng cửa các hoạt động đào tiền ảo, chủ yếu là Bitcoin. Trung Quốc có cộng đồng đào tiền ảo lớn nhất thế giới, chiếm gần 65% hoạt động đào tiền ảo toàn cầu, theo thống kê của trang web Bitcoinity.org.
Hôm 16-1-2018, Tạp chí chứng khoán Trung Quốc dẫn lời các nguồn tin cho biết các cơ quan quản lý Trung Quốc sẽ dần xóa bỏ các nền tảng giao dịch tiền ảo phi tập trung ở Trung Quốc đồng thời sẽ ngăn chặn sự truy cập trong nước đối với các nền tảng trực tuyến trong nước và nước ngoài đang cung cấp dịch vụ giao dịch tiền ảo tập trung. Ngoài ra, Trung Quốc cũng sẽ cấm các cá nhân và tổ chức trong nước cung cấp các hoạt động tạo lập thị trường, dịch vụ thanh toán cho việc giao dịch tiền ảo tập trung, chẳng hạn như dịch vụ thanh toán bằng ví điện tử.
Trung Quốc siết tiền ảo vì nhiều lý do bao gồm nguy cơ bất ổn tài chính khi các người dân tìm đến dịch vụ ngân hàng ngầm (shadow banking) để vay tiền đầu cơ tiền ảo. Trung Quốc cũng lo ngại tiền ảo sẽ được sử dụng như một phương thức để vốn ra khỏi Trung Quốc.
Tuy nhiên, Trung Quốc vẫn đánh giá cao công nghệ chuỗi khối đằng sau tiền ảo. Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc đã thử nghiệm vận hành đồng tiền ảo riêng để đánh giá các lợi ích của nó.
Bộ Tài chính Nga đang soạn thảo dự luật hợp pháp hóa giao dịch tiền ảo trên một số sàn giao dịch có tổ chức. Dự luật sẽ được đưa ra thượng viện Nga bỏ phiếu vào tháng Hai này. Trả lời phóng viên hôm 11-1, Thứ trưởng Bộ tài chính Nga Alexei Moiseev nói rằng bộ này ủng hộ hợp pháp hóa giao dịch tiền ảo trên các sàn giao dịch chính thức. Tuy nhiên, Ngân hàng trung ương Nga phản đối ý tưởng này.
Trong khi đó, ngày 16-1, hãng thông tấn nhà nước Nga TASS dẫn lời Tổng thống Nga Vladimir Putin nhấn mạnh Nga cần quản lý giao dịch tiền ảo. Ông Putin nói: Nếu chúng ta quản lý nhưng không hiệu quả, chính phủ phải chịu trách nhiệm cho những tình huống khó khăn mà người dân có thể vướng vào. Ông cảnh báo bản thân tiền ảo không có những giá trị vật chất hậu thuẫn nó song ông ghi nhận tiền ảo có thể được sử dụng làm phương tiện thanh toán ở một mức độ nhất định.
Tại Ấn Độ, hoạt động mua bán các loại tiền ảo, đặc biệt là Bitcoin cũng rất nóng. Ấn Độ chiếm khoảng 10% giao dịch Bitcoin toàn cầu. Dù không cấm các sàn giao dịch tiền ảo nhưng Ấn Độ không cho phép sử dụng tiền ảo để thanh toán hàng hóa và dịch vụ. Bộ Tài chính Ấn Độ đã nhiều lần cảnh báo người dân cân nhắc các rủi ro trong việc đầu tư tiền ảo. Bộ Tài chính Ấn Độ xem đầu tư tiền ảo như là một mô hình lừa đảo Ponzi (lấy tiền của nhà đầu tư sau để trả cho nhà đầu tư trước).
Lê Linh.
