2 bức Đức Mẹ Maria bồng Chúa Jesus.
Cả 2 bức đều là tranh cỡ nhỏ, cùng mô tả cảnh Đức Mẹ Maria bồng Chúa Jesus đang cầm một cây gậy chữ thập dùng xe sợi, nên có tên chung "The Madonna of the Yarnwinder". Martin Kemp, giáo sư lịch sử nghệ thuật tại Đại học Oxford ở Anh và là một học giả nghiên cứu da Vinci, cho biết: "Cả 2 bức đều đang nằm trong tay tư nhân.
Tôi biết cả 2 chủ nhân đó". Một bức được biết với tên "Buccleuch Madonna" đã được Bảo tàng Nghệ thuật Quốc gia Scotland ở Edinburgh, Anh, trưng bày từ năm 2009, trong số tác phẩm cho mượn dài hạn của Công tước Buccleuch thông qua quỹ Buccleuch Living Heritage Trust của gia đình. Theo bảo tàng, gia đình Buccleuch đã sở hữu bức "Buccleuch Madonna" trong 250 năm. Bức tranh đã bị đánh cắp vào năm 2003 tại lâu đài Drumlanrig của Công tước ở Scotland và tìm lại được 4 năm sau đó. Vào thời điểm đó, bức tranh đã được định giá 65 triệu USD.
Harris Brine, nhân viên báo chí của bảo tàng cho biết: "Về mặt kỹ thuật, bức "Buccleuch Madonna" có thể được bán, nhưng những nhà quản lý quỹ Buccleuch Living Heritage Trust đã cho chúng tôi biết rằng họ không định bán bức tranh". GS. Kemp đồng ý rằng gia đình Buccleuch sẽ không bán bức tranh trên: "Gia đình Buccleuch là một trong những chủ đất lớn nhất ở Anh. Họ tự cho mình là nhà bảo quản quốc gia. Các bảo tàng của họ mở cửa cho công chúng. Nhưng bạn không bao giờ có thể chắc chắn điều gì".
Bức tranh thứ 2, gọi là "Lansdowne Madonna", thuộc sở hữu các quý tộc Anh trong thế kỷ 18 và 19, lần cuối cùng được bán tại nhà Wildenstein & Co. ở New York năm 1999. Bức "Lansdowne Madonna" vẫn nằm trong cùng một bộ sưu tập cá nhân, GS. Kemp cho biết và từ chối tiết lộ tên chủ sở hữu.
Các học giả tin rằng một bức tranh được đặt mua bởi Florimond Robertet, một quan đầu triều Louis XII của Pháp, trước khi da Vinci rời đi Milan năm 1499. Bức tranh còn lại vẫn nằm trong xưởng vẽ của da Vinci và được lập danh sách sau khi ông mất. "Phân tích kỹ thuật cho thấy Leonardo đã vẽ đồng thời cả 2 bức tranh. Chúng ta có thể thấy điều đó từ các hình ảnh bên dưới tranh là đặc trưng của ông. Tóc, mắt ẩm ướt, chúng ta có thể nói đó là Leonardo" - GS. Kemp, người đã viết nhiều sách về da Vinci, gồm một cuốn về các bức "Yarnwinder Madonna", chia sẻ. Sự khác biệt chính giữa 2 phiên bản là bối cảnh: bức "Buccleuch Madonna" là biển với một hòn đảo, bức "Lansdowne" là một dãy Alpine. Nền đá ở bức "Buccleuch" được vẽ với kiến thức sâu sắc về địa chất, trong lúc những ngọn núi ở bức "Lansdowne" rất giống Mona Lisa.
Phiên đấu giá bức "Salvator Mundi" được bán giá kỷ lục 450,3 triệu USD tại nhà Christie's.
Vẫn còn bức tranh triệu đô?
Theo Bảo tàng Nghệ thuật Quốc gia Scotland, bức "Buccleuch Madonna" đã được đưa vào bộ sưu tập của gia đình Buccleuch năm 1767, sau cuộc hôn nhân của Công tước Buccleuch thứ 3 với Lady Elizabeth Montagu, người thừa kế một bộ sưu tập nghệ thuật lớn từ cha mẹ là Công tước và Nữ Công tước Montagu, những người đã mua bức "Buccleuch Madonna" tại một cuộc đấu giá ở Paris năm 1756.
Tài liệu triển lãm bức "Buccleuch Madonna" tại bảo tàng cho biết: Dường như thiết kế tổng thể cùng việc thực hiện các nhân vật và các phiến đá nền hoàn toàn hoặc phần lớn là của da Vinci. Bối cảnh nền ít đặc trưng hơn, có lẽ do một nghệ sĩ khác thêm vào. Kiểm tra kỹ thuật cho thấy các đặc điểm cảnh quan và các nhân vật nhỏ không nhìn thấy trên bề mặt tranh. Một vài trong số đó xuất hiện lại trong các bản sao đầu tiên của tác phẩm, hỗ trợ ý tưởng rằng nền tranh có thể đã bị ông quên vẽ và chỉ hoàn thành sau đó.
Bức "Buccleuch Madonna" cùng bức "Salvator Mundi" đã xuất hiện trong cuộc triển lãm mang tên "Leonardo da Vinci: Painter at the Court of Milan" tại Bảo tàng Quốc gia ở London vào năm 2011-2012. Tài liệu triển lãm này cho biết bức "Buccleuch Madonna" dường như đã được hoàn thành bối cảnh bởi cả da Vinci và một họa sĩ không biết tên thế kỷ 16. Mặt khác, trong cuốn "Leonardo", nhà xuất bản Đại học Oxford năm 2004, GS. Kemp đã liệt kê cả 2 phiên bản "The Madonna of the Yarnwinder" là của da Vinci. "Hoàn toàn được xem là một bức tranh của Leonardo, ngay cả khi không phải toàn bộ bức tranh do chính Leonardo vẽ. Việc ủy thác vẽ các chi tiết nhỏ, đơn điệu cho các trợ lý là một thực tế phổ biến trong các xưởng vẽ của các bậc thầy hội họa, dù không như Titian và Rubens, da Vinci ít ủy thác hơn" - GS. Kemp cho biết.
Robert Simon, nhà sử học và nhà môi giới nghệ thuật, từng tham gia nhóm tái phát hiện bức "Salvator Mundi", cho biết: "Có điểm đáng lưu ý là có 1 hoặc 2 người làm việc cùng da Vinci một thời gian. Ông nổi tiếng đã không hoàn thành nhiều tác phẩm". Theo Simon, vẫn còn 15-20 bức tranh được cho là của da Vinci, gồm cả 2 bức "Yarnwinder Madonna". Các chuyên gia đồng ý rằng mỗi bức này có thể có giá cao bất thường, dù có thể không cao như bức "Salvator Mundi", được Bộ Văn hóa-Du lịch Abu Dhabi mua lại cho bảo tàng mới Louvre Abu Dhabi ở Các tiểu vương quốc Ảrập thống nhất (UAE). Otto Naumann ở New York, một nhà môi giới tác phẩm của các bậc thầy, cho biết 2 bức "Buccleuch Madonna" và "Lansdowne Madonna" này có thể đạt đến 150-200 triệu USD mỗi bức sau khi "Salvator Mundi" đạt giá kỷ lục 450,3 triệu USD.
Trong lúc đó, một số học giả tin rằng còn một bức thứ 3 của da Vinci tồn tại, cũng thuộc sở hữu tư nhân. Carlo Pedretti thậm chí đã đặt bức này lên bìa cuốn "The Yarnwinder Madonna of Leonardo Da Vinci: The Three Versions for His First French Commission" của ông năm 2014.
HẢI ANH.
