Đền Nội gắn liền với truyền thuyết mẹ Âu Cơ sinh 100 trứng, nở ra 100 người con. Đất Bình Đà bây giờ chính là nơi Lạc Long Quân lệnh cho các con dừng chân dựng trại xây dựng cơ nghiệp, dạy dân cấy lúa, trồng dâu, nuôi tằm, dệt vải, lấn biển, làm nhà, đuổi diệt thú dữ, khai khẩn đất đai, mở mang bờ cõi.
Đền tọa lạc trong khuôn viên 10.000m2 trên thế đất Lục Linh Triệu hội lưỡng phượng giao phi. Cửa đền nhìn ra hướng Tây, đồng điền nhô lên Ba Gò (còn gọi là Bảo Hoa, Tam Thai) mang dáng hình hổ phục, tương truyền là nơi táng mộ Lạc Long Quân. Đền được xây dựng theo kiểu chữ Đinh, có tường gạch bao quanh, hậu cung đặt long ngai Lạc Long Quân, cung đệ nhị đặt đồ thờ, tiếp đến là địa bái phương đình nơi đặt lễ. Hai bên tả mạc đường bệ bao lấy khu sân gạch rộng lớn, bốn mùa rợp bóng cây xanh. Trước tiền môn là sân ngoài kề bên ao sen rộng 500m2. Những công trình này đều được xây dựng khang trang mang đậm bản sắc phương Đông. Điều đáng quý trong đền còn lưu giữ được nhiều cổ vật quý, tiêu biểu phải kể đến bức phù điêu giá tượng Đức Quốc Tổ Lạc Long Quân hơn 1000 năm tuổi, với nhiều lớp hình ảnh được chạm khắc, truyền ngôn toát lên đầy đủ cảnh sinh hoạt của triều đại Hùng Vương. Cùng với đó còn có khu Ao sen, cây quéo, giếng ngọc, nhà bia, miếu ông, trống đồng Đông Sơn, gạch hoa văn xây mộ Quốc Tổ là các chứng tích cổ.
Đặc biệt, từ 24/2 - 6/3 Âm lịch, Bình Đà mở hội và rước bánh vía để tưởng nhớ công ơn Đức Quốc Tổ Lạc Long Quân. Lễ hội hàm chứa hàng loạt biểu tượng văn hóa, khởi nguồn truyền thống uống nước nhớ nguồn, tưởng nhớ công ơn Đức Quốc Tổ người có công với dân với nước, với làng xóm quê hương. Năm 2014, Lễ hội đền thờ Đức Quốc Tổ được Bộ VHTT&DL; đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Lệ Thúy.
