Viện Khoa học và Công nghệ Tính toán (ICST - thuộc Sở KHCN TP.HCM) ngày 7/11/2017 phối hợp với ĐH Tài nguyên và Môi trường TP.HCM, ĐH Nihon (Nhật Bản) tổ chức Hội nghị quốc tế lần thứ 3 về nghiên cứu biển, cửa sông và bãi bồi  ECSS 2017 (The 3rd International conference on Estuarine, Coastal and Shelf Studies).
ECSS là Hội nghị thường niên diễn ra tại Việt Nam với nội dung trình bày những kết quả nghiên cứu mới nhất về các hướng vật lý biển, động lực học biển, sinh thái biển, quản lý biển, quy hoạch không gian biển.
Phát biểu tại Hội nghị, GS.TS Nguyễn Kỳ Phùng  Phó Giám đốc Sở KHCN TP.HCM, Viện trưởng Viện Khoa học và Công nghệ Tính toán cho biết hiện nay tác động của con người cũng như tác động của biến đổi khí hậu đang làm thay đổi các quá trình tự nhiên ở biển và đại dương như mực nước biển dâng, sự thay đổi nhiệt độ không khí, bão và áp thấp nhiệt đới, xói lở vùng cửa sông và ven biển, ô nhiễm biển. Thông qua hoạt động nghiên cứu khoa học, ECSS 2017 không chỉ cung cấp thông tin về lĩnh vực biển cho các giảng viên và sinh viên, mà còn thúc đẩy sự hợp tác giữa các nhà khoa học và cơ quan nhà nước trong việc theo dõi, quản lý và ra quyết định trong lĩnh vực cửa sông, bờ biển và bãi bồi.
Trao đổi với phóng viên Tạp chí PC World Vietnam, giáo sư Nguyễn Kỳ Phùng cho biết bên cạnh việc trao đổi học thuật, Ban tổ chức dự định mở rộng quy mô Hội nghị ECSS năm sau bằng cách đưa giảng viên trẻ sang thực tập ở ĐH Nihong, sau đó về nước thực hiện những đề tài nghiên cứu mới về lĩnh vực biển, cửa sông và bãi bồi. Ngoài ra, Viện Khoa học và Công nghệ Tính toán cũng đang phối hợp cùng một đối tác Hàn Quốc triển khai dự án mô hình tính toán và dự báo xói lở dựa trên hệ thống tính toán hiệu năng cao, phục vụ cho công tác nghiên cứu và dự báo.
Trong khuôn khổ ECSS 2017, các nhà khoa học đã trình bày nhiều nghiên cứu thực tế theo tình hình phức tạp ở nước ta như: Xác định cơ sở quy hoạch không gian biển tại Việt Nam và những thách thức phải đối mặt khi áp dụng quy hoạch, nhằm tạo cơ sở cho việc phát triển bền vững, sử dụng hệ sinh thái biển và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên; Biến động chất lượng nước và vi tảo tại cửa sông Ba Lạt, về sự biến động rõ rệt trong cấu trúc quần xã thực vật nổi trong mùa mưa; Phân tích và nhận biết mực nước biển dâng từ 2000-2014 qua sự biến thiên dữ liệu tại Trạm thủy văn Phú An (TP.HCM); Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đối với nuôi trồng thủy sản vùng ven biển tại Việt Nam; Ứng dụng tọa độ cong để giải bài toán hai chiều về chuyển tải bùn cát và diễn biến đáy trong đoạn sông cong.
GS.TS Nguyễn Kỳ Phùng phát biểu tại Hội nghị ECSS 2017.
Trong báo cáo Định hướng chính liên quan đến ứng dụng viễn thám trong quản lý tổng hợp đới bờ vùng đồng bằng sông Cửu Long , PGS.TS Lê Văn Trung  Giám đốc Trung tâm Địa Tin học  Khu công nghệ phần mềm (ĐHQG TP.HCM) chia sẻ dù kỹ thuật viễn thám đã được ứng dụng rộng rãi ở nước ta trong vài năm qua nhưng còn gặp không ít khó khăn, thách thức. Qua kinh nghiệm sử dụng công nghệ viễn thám (ảnh và thông tin tích hợp), ông Lê Văn Trung hy vọng Hệ thống thông tin địa lý đồng bằng sông Cửu Long (MGIS) sẽ là giải pháp hỗ trợ hiệu quả cho các đơn vị trong vùng tạo ra các bản đồ chuyên đề cần thiết cho việc quản lý và quy hoạch đới bờ để thực hiện chiến lược phát triển bền vững cho vùng đồng bằng sông Cửu Long.
PGS.TS Lê Văn Trung chia sẻ kinh nghiệm sử dụng công nghệ viễn thám.
Về những bài học kinh nghiệm từ xây dựng bờ biển nhân tạo trên đảo Okinawa, TS. Takaaki Uda  Giám đốc Trung tâm nghiên cứu Công trình công cộng (Nhật) cho biết khi xây dựng các đê chắn sóng tách biệt gần bờ biển, nhà khoa học cần dự báo hiệu quả che chắn sóng để tránh hư hại và nên tùy biến theo ảnh hưởng của sóng. Mặt khác, theo TS. Takaaki Uda, nhà khoa học cũng cần lưu ý sự di chuyển của cát dưới ảnh hưởng của sức gió bởi đây có khả năng là một nguyên nhân làm chi phí bảo trì hạ tầng tăng cao trong tương lai.
TS. Takaaki Uda chia sẻ giải pháp xây dựng bờ biển nhân tạo.
Trong khuôn khổ ECSS 2017, các nhà khoa học cho rằng để tối đa hóa lợi ích kinh tế, xã hội, văn hóa và môi trường từ các vùng cồn nổi, bãi bồi ở vùng đồng bằng sông Cửu Long trong khi vẫn cân bằng, bảo tồn được các đặc trưng tự nhiên và năng suất của các hệ sinh thái, cần lưu ý những vấn đề cơ bản như: Tăng cường nhận thức về các vùng cồn nổi, bãi bồi; Xác định khách quan các đặc trưng sinh thái; Có phương thức khai thác, sử dụng hợp lý; Quản trị, kiểm soát hiệu quả. Trong đó, cần có cơ chế phối hợp, kết nối các ngành kinh tế hiện hữu với các cấp chính quyền, người sử dụng và quần chúng vào quá trình quản trị, kiểm soát. Các nhà khoa học cũng phân tích thực tiễn của ngành nuôi trồng thủy hải sản Việt Nam, đề xuất giải pháp khắc phục những thiếu sót ở khía cạnh sản xuất và thị trường nhằm góp phần nâng cao uy tín trên thị trường quốc tế.
Biến đổi khí hậu cũng là một chủ đề nóng bởi đây là nguyên nhân gây ra các hiện tượng thời tiết cực đoan, nước biển dâng và xâm nhập mặn, thay đổi sinh lý và các đặc tính sinh học của sinh vật thủy sinh, gây ảnh hưởng xấu đến hoạt động nuôi trồng thủy sản vùng ven biển. Biến đổi khí hậu cũng ảnh hưởng tiêu cực đến sinh kế, sức khỏe và tài sản của cư dân ven biển. Do đó, rừng ngập mặn ở Cần Giờ có vai trò rất quan trọng như là lá chắn tự nhiên trong bối cảnh biến đổi khí hậu, giảm tác động của bão, giảm mực nước dâng do bão và diện tích ngập.
Bên cạnh đó, các nhà khoa học còn trao đổi về bản đồ hiểm họa sạt lở bờ sông dưới tác động của biến đổi khí hậu ở hạ nguồn sông Đồng Nai khu vực TP.HCM, nhằm góp phần giúp cơ quan quản lý nhà nước có cái nhìn tổng quát về các vùng có nguy cơ sạt lở bờ, từ đó đề ra các giải pháp ứng phó và thích nghi kịp thời.
,desc:"Triển lãm báo cáo treo tại ECSS 2017.".
Đối với các đoạn sông cong (đến 180 độ), các nhà khoa học dùng mô hình dòng chảy hai chiều dựa trên hệ phương trình chuyển động và liên tục, kết hợp với mô hình chuyển tải bùn cát và phương trình liên tục các hạt vật chất đáy để tính toán dòng bùn cát và diễn biến đáy. Mô hình đã được thử nghiệm để tính dòng bùn cát và diễn biến đáy cho đoạn cong sông Lũy (tỉnh Bình Thuận). Đối với nguy cơ sạt lở bờ sông Tiền (đoạn qua huyện Long Hồ, tỉnh Vĩnh Long), dù mới chỉ là bước đầu nghiên cứu nhưng mô hình tính toán diễn biến đáy hai chiều kết hợp với phần mềm Geo-Slope đã dự báo bờ sông ở đoạn qua huyện Long Hồ có hệ số ổn định nhỏ và dễ xảy ra sụt lở bờ. Qua đó, các nhà khoa học đề xuất ứng dụng phương pháp này vào công tác dự báo sạt lở bờ sông trên những con sông khác.
Hoàng Kim.
