Chúng tôi đến cù lao Phố (xã Hiệp Hòa, TP Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai), địa danh có bề dày lịch sử hơn 300 năm đúng thời điểm đang gấp rút hoàn thành đại công trình cầu An Hảo để kịp đưa vào sử dụng đúng dịp Lễ 30/4 - 1/5. Công trình này kết nối giữa Hiệp Hòa với các Khu công nghiệp Biên Hòa 1 và 2 (phường An Bình) sẽ giúp khai thông các mặt phát triển kinh tế cho vùng ốc đảo này.
Những chuyến phà cuối cùng đưa đón người dân ra vào cù lao Phố.
Đứng bên sông Đồng Nai hôm nay, ngắm nhìn cù lao Phố nổi bật giữa dòng sông, thấp thoáng dưới bóng cây xanh mát là những mái đình, mái chùa linh thiêng cổ kính. Cù lao Phố, vùng đất mang vẻ đẹp hoang sơ - một thời từng là thương cảng, trung tâm thương mại, đến nay lại được quy hoạch sắp trở thành khu dân cư sinh thái với những sản vật, kiến trúc cổ đặc trưng.
Vùng đất địa linh.
Theo lời kể của các bậc cao niên, năm 1679, danh tướng Trần Thượng Xuyên cùng hơn 3 ngàn quân lính thuộc triều đại nhà Minh (Trung Quốc) được Chúa Nguyễn Phúc Tần cho phép đến khai khẩn và cư trú ở cù lao Phố (hay còn gọi là vùng Nông Nại Đại Phố) trên đất Đồng Nai. Sau gần 2 thập kỷ, năm 1698 Lễ thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh cũng vào đất này và ra sức ổn định dân cư, phát triển kinh tế.
Cù lao Phố ngày nay vẫn là vùng đất yên bình, xung quanh được 2 nhánh của sông Đồng Nai bao bọc. Chẳng biết từ bao giờ, cCù lao Phố được hình thành do cả quá trình bồi đắp phù sa của sông Đồng Nai, tạo diện mạo hài hòa với thiên nhiên sông nước xanh mát giữa lòng TP Biên Hòa. Chính vì vậy, mỗi lần nhắc đến vùng đất này người dân xã Hiệp Hòa luôn tự hào kể về truyền thống cha ông với tinh thần rất hào hứng.
Đại công trình cầu An Hảo gấp rút được hoàn thành để kịp đưa vào sử dụng đúng dịp Lễ 30/4 - 1/5.
Ông Võ Văn Tư, 83 tuổi, là đời thứ hai sau cha mình sống và gắn bó với mảnh đất cù lao Phố. Nhớ về thời thơ ấu, ông Tư kể vanh vách thời gian Pháp còn chiếm đóng, người dân cù lao bị kìm kẹp đủ chuyện. Cứ 17 giờ mỗi ngày, lính Pháp đóng cửa cầu cống - đường duy nhất từ đường bộ vào cù lao. Thời đó, cù lao Phố chỉ có khoảng gần 2 ngàn dân, mỗi nhà cách nhau khá xa. Cuộc sống của người dân vùng cù lao này rất cơ cực, chủ yếu sản suất lúa một vụ nên thiếu ăn, rách nát.
Thời niên thiếu, cậu bé Tư đã phải lội bộ từ nhà sang trại cưa của ông Lê Văn Tích bên sông gần đầu cầu Rạch Cát phía đình Phước Lư để làm công. Do thời gian nước lấn bờ, khoét sâu vào đất liền nên xưởng cưa sau này mất hẳn khiến cậu Tư cũng vì thế mà mất việc, lại phải quay về làm nông. Sống ở vùng cù lao từ nhỏ, khiến ông Tư rành hết các rạch dẫn nước sông Đồng Nai chảy qua. Cứ chiều chiều, ông lại cùng nhóm trong thôn lang thang bơi lội hết đoạn sông này đến khúc rạch khác và câu cá bắt tôm cua.
Nay khi nghe nhắc đến cù lao Phố, cầu Ghềnh, ông Tư hào hứng lắm: Đây đúng là vùng đất linh vì có 11 đình, 5 chùa, 1 thánh thất... Cù lao Phố đã trải qua nhiều thăng trầm với biết bao biến cố từ thời phong kiến cho tới đế quốc nhưng không hề hấn gì. Ai đã sinh ra và lớn lên trên mảnh đất này thì đều muốn cả đời gắn bó chứ chẳng ai muốn rời xa đâu!. Theo ông Tư, đất ở cù lao Phố không những linh mà còn lành, nên sau ngày đất nước thống nhất, người ở nơi khác đến đây lập nghiệp rất đông.
Nét đẹp cầu Ghềnh.
Gặp chúng tôi, bà Nguyễn Thị Đông, 64 tuổi, đã là đời thứ ba sống ở cù lao Phố vui vẻ tâm sự: Gia đình tôi ở trên vùng cù lao Phố này đã mấy đời rồi, bản thân tôi rất tự hào khi được sinh ra và lớn lên tại đây. Mặc dù khi trưởng thành lấy chồng người miền Trung, nhưng thật sự tôi cũng chỉ về sống ở quê chồng được một thời gian ngắn vì thấy nhớ mảnh đất cù lao này quá nên đã thuyết phục chồng cùng trở lại quê mình sống và gắn bó cho đến nay.
Theo bà Đông, mọi người dân cù lao Phố vẫn luôn lạc quan tin tưởng rằng vùng đất địa linh này sẽ ngày càng phát triển. Cơ sở để khẳng định điều này chính là hạ tầng giao thông đang phát triển, khi cầu Hiệp Hòa đã đưa vào sử dụng năm 2012, cầu Bửu Hòa hoàn thành năm 2014 và chuẩn bị đến cầu An Hảo cũng chuẩn bị khánh thành vào dịp 30/4 - 1/5 năm nay càng khiến người dân cù lao Phố mừng rơi nước mắt. Bởi từ nay trở đi, giao thông thuận tiện, cơ hội giao thương làm ăn kinh tế đã mở lối ra cho bà con phát triển...
Phát triển "lá phổi xanh".
Theo UBND xã Hiệp Hòa, từ khi vùng cù lao Phố được mở cửa, con người và những giá trị văn hóa của vùng đất này cũng được biết đến nhiều hơn. Đặc biệt, sau giải phóng, xã Hiệp Hòa đã từng bước khôi phục lại sản xuất nông nghiệp, hình thành HTX Nông nghiệp làm ăn rất hiệu quả.
Ông Phạm Văn Hòa, Phó Chủ tịch UBND xã Hiệp Hòa phấn khởi cho biết: Những năm gần đây vùng cù lao Phố đã có nhiều đổi thay cùng với nhịp phát triển của TP Biên Hòa. Nhất là sau nhiều năm cải tạo đất đai sản xuất và đi lên từ cây lúa, người dân xã Hiệp Hòa đã nỗ lực không ngừng để xây dựng đời sống đổi thay. Đồng thời khi những cây cầu Hiệp Hòa, cầu Bửu Hòa đã vượt sông kết nối giữa vùng đất cù lao với bốn phương thì những dấu hiệu lạc quan về vùng đất địa linh mới khởi sắc.
Tiếp đón chúng tôi, bà Nguyễn Thị Đông, chủ vườn lan công nghệ cao 1.000m2 ở ấp Nhất Hòa không giấu niềm vui, bộc bạch: Gia đình tôi bắt đầu chuyển sang nghề trồng lan từ năm 2007, nhất là từ khi hệ thống đường giao thông mở rộng, những cây cầu bắc qua sông càng giúp thuận tiện giao thương. Do vậy, gia đình tôi mạnh dạn đầu tư mở rộng quy mô trồng lan công nghệ cao giúp phát triển kinh tế nhanh. Cuộc sống của bà con cù lao cũng từ đó khấm khá nhờ phát triển các mô hình sản xuất và dịch vụ kinh doanh thuận lợi.
Trồng hoa lan công nghệ cao ở cù lao Phố.
Theo bà Đông, chưa bao giờ việc phát triển kinh tế ở vùng cù lao Phố lại được thuận lợi như hiện nay. Nhiều mô hình nông nghiệp đô thị như trồng nấm, trồng lan công nghệ cao đang cho hiệu quả cao trên vùng cù lao này. Gia đình bà mỗi năm thu được cả trăm triệu đồng từ những vườn lan công nghệ cao này.
Tương tự, chị Phạm Thị Mỹ Hạnh, đại diện thế hệ 9x được sinh ra và trưởng thành trên vùng đất cù lao Phố cũng bày tỏ lạc quan rằng tương lai gần vùng đất này có thể sẽ phát triển giống như một Singapore thu nhỏ. Nhất là khi những cây cầu lớn đã và đang hoàn thành, đường giao thông mở rộng sẽ chấm dứt cảnh đi lại phụ thuộc vào những chuyến đò, phà ì ạch qua sông đêm ngày trên quê hương mình.
Trao đổi với NNVN , bà Triệu Ngọc Phước, Phó Chủ tịch UBND xã Hiệp Hòa phụ trách văn xã khẳng định: Vùng đất Cù lao Phố hiện đang hình thành ngày càng rõ nét dáng dấp của đô thị. Mới đây, tỉnh cũng đã chỉ đạo TP Biên Hòa đẩy nhanh tiến độ quy hoạch và kêu gọi đầu tư xây dựng, phát triển vùng đất Cù lao Phố trở thành một lá phổi xanh của thành phố.
Xã Hiệp Hòa hiện có trên 15 triệu nhân khẩu (3,3 ngàn hộ dân), năm 2015 xã đạt chuẩn nông thôn mới nên địa phương đang tập trung đầu tư sản xuất nông nghiệp theo hướng nông nghiệp đô thị. Đồng thời, thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi sao cho hiệu quả; giảm diện tích trồng lúa sang trồng hoa màu các loại, nhất là cải tạo vườn tạp thành vườn cây ăn trái, vườn hoa kiểng phục vụ cho quy hoạch sinh thái sau này, bà Triệu Ngọc Phước cho biết.
MINH SÁNG.
