Hồng ngâm được trồng nhiều ở các tỉnh phía Bắc như Cao Lộc, Văn Lãng (Lạng Sơn), Xuân Vân (Tuyên Quang), Bắc Cạn, ở phía nam được trồng ở Đà Lạt (Lâm Đồng). Mùa hồng ngâm qua nhanh và chỉ có 1 lần trong năm, vì vậy, những người mê món hồng ngâm thường chờ đợi những trái hồng đầu mùa vào khoảng cuối tháng 9, đầu tháng 10 dương lịch hàng năm.
Ngày bé, cứ mỗi khi nhìn thấy các chị hàng rong gánh hồng ngâm tung tẩy trên phố, chúng tôi bắt đầu nắc nỏm chờ Tết Trung thu. Mâm cỗ Trung thu của người Hà Nội dù có rất nhiều loại quả nhưng không thể thiếu hồng ngâm, loại quả được cho là hồn của trời đất và của mùa.
Ngày ấy, buổi chiều Tết Trung thu, các bà các mẹ trong khu phố thường quây quần cắt tỉa các loại hoa quả trông thật đẹp mắt. Quả bưởi được tỉa thành hình chú chó bông ngộ nghĩnh, những quả na cũng được đính mắt bằng hạt đỗ đen trông thật sinh động... riêng món hồng ngâm thì hơi cầu kỳ. Các bà các mẹ dùng dao nhỏ mà sắc gọt rồi ngâm vào nước muối nhạt.
Đến sát giờ bày cỗ mới tỉa thành những bông hoa màu vàng bày lên mâm, vì nếu bày sớm sợ hồng sẽ bị thâm. Những bông hoa hồng vàng giòn ngọt ấy đã đi theo ký ức tuổi thơ tôi suốt những năm tháng sau này...
Thu về nhớ gánh hồng ngâm.
Quả hồng có nhiều loại khác nhau, nhưng tại sao lại gọi là hồng ngâm? Sở dĩ gọi như vậy là vì quả hồng thường được hái xuống khi còn xanh, phải ngâm nước nhiều ngày cho ra hết nhựa chát. Sau đó, những quả hồng giòn ngọt, vàng ươm, theo bước chân các bà các chị đi khắp phố phường. Hồng ngâm không ngọt sắc như các loại quả khác mà có vị ngọt thanh, dìu dịu, giòn sần sật với lớp bột mịn màu vàng tươi khiến những ai đã từng thưởng thức thường khó quên.
Theo kinh nghiệm của các bà nội trợ, khi chọn hồng ngâm đừng tham quả to, nên chọn những quả hồng nhỏ, vỏ hơi vàng, phần dưới nhọn, quả càng nhỏ càng thơm và giòn ngọt. Đặc biệt, một bí quyết được lưu truyền khi chọn hồng, ấy là nên chọn những quả có núm vành khuyên, khi ăn sẽ có hương vị đặc biệt riêng có.
Hiện nay, trên thị trường có cửa hàng trà trộn bán hồng ngâm Trung Quốc, loại này quả thường to, vỏ bóng, trông dại hơn, ăn nhạt và chát. Ngoài ra, chỉ cần tinh ý một chút, bạn cũng có thể phân biệt được hồng ngâm của ta nhưng bị ngâm tẩm hóa chất. Những quả hồng bị ngâm tẩm hóa chất, núm thường xuất hiện những vùng trắng hoặc bị tụt núm.
Tốt nhất, bạn nên mua quả hồng còn nguyên cuống tại các cửa hàng quen, có uy tín. Quả hồng ngâm không bị tẩm hóa chất thường có mã xấu hơn một chút, nhanh hỏng nhưng an toàn. Tốt nhất, khi mua hồng ngâm về bạn nên rửa sạch, ngâm qua nước muối trước khi gọt vỏ, gọt xong ngâm với nước muối loãng, vị hồng sẽ ngọt đậm hơn và không bị thâm khi bày ra đĩa.
Quả hồng ngâm có khá nhiều khoáng chất tốt cho sức khỏe như mangan, đây là chất khoáng vi lượng giúp điều hòa thần kinh, tăng cường sự phát triển của trẻ em. Ngoài ra, hồng ngâm còn chứa kali, vitamin C, axit amin... tốt cho người bị cao huyết áp, làm việc trí óc và người vận động nhiều.
Thu đã choàng chiếc khăn heo may se lạnh lên vai Hà Nội... và những gánh hồng ngâm lại thấp thoáng trên từng con phố gợi nhớ gợi thương....
Vy Anh.
