Diễn ra trong bối cảnh châu Phi đối mặt nhiều thách thức bởi xung đột, đói nghèo, song cũng đứng trước không ít cơ hội bởi những dấu hiệu tích cực về tăng trưởng kinh tế, hội nghị tập trung tìm biện pháp nhằm thúc đẩy đoàn kết, tăng khả năng độc lập của "lục địa đen", tránh phụ thuộc bên ngoài.
Thành công của Hội nghị cấp cao AU lần này đã được Tổng thống Rwanda Paul Kagame, tân Chủ tịch AU, khẳng định các nhà lãnh đạo châu lục đạt được nhiều quyết định quan trọng sau một tuần thảo luận. Hội nghị tập trung chủ yếu vào sự độc lập của châu Phi thông qua mọi nguồn lực, đoàn kết và hỗ trợ lẫn nhau. Tân Chủ tịch AU cũng đánh giá cao các sáng kiến quan trọng của AU.
"Chương trình nghị sự 2063" sẽ song hành cùng chương trình toàn cầu 2030 về phát triển bền vững (SDG) của Liên hợp quốc trong tiến trình phát triển của "lục địa đen". ây là một khuôn khổ chiến lược cho tiến trình chuyển đổi kinh tế - xã hội tại châu Phi trong 50 năm tới, nhằm đẩy nhanh việc thực hiện các sáng kiến để thúc đẩy tăng trưởng và phát triển bền vững. Châu Phi cũng đang "gần như sẵn sàng" để thông qua Khu vực thương mại tự do chung trong năm nay. Một khu vực đi lại tự do không cần thị thực (theo mô hình Schengen ở châu Âu) cũng có thể đạt được vào cuối năm nay.
Việc lựa chọn cuộc chiến chống tham nhũng là một chủ đề trong chương trình nghị sự của Hội nghị cấp cao AU lần này bắt nguồn từ thực tế nạn tham nhũng đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển của châu lục. Cao ủy AU về Thương mại và Công nghiệp A.Mu-chan-ga cho biết, mỗi năm châu Phi thất thoát 80 tỷ USD do các dòng chảy tài chính bất hợp pháp, gây trở ngại lớn cho sự chuyển đổi nền kinh tế của lục địa này. 70% số thất thoát này liên quan các ngành công nghiệp khai khoáng, tài nguyên khoáng sản, chủ yếu do các tập đoàn đa quốc gia thực hiện các "phương pháp kế toán đặc biệt". Là một châu lục giàu tài nguyên thiên nhiên, châu Phi trở thành "thị trường béo bở", làm giàu cho các tập đoàn đa quốc gia. ã đến lúc "lục địa đen" cần tăng cường quản lý và hình thành "một cuộc đấu tranh toàn cầu" chống tệ nạn này.
Khu vực tự do thương mại lục địa, phong trào tự do đi lại và lưu thông hàng hóa, cũng như việc thực hiện Quyết định Y-a-mu-xu-crô về thị trường vận tải hàng không chung ở châu Phi cũng nằm trong những chủ đề thảo luận chính của hội nghị lần này. Hội nghị đã thành công rực rỡ với việc AU ra mắt Thị trường Hàng không châu Phi hợp nhất (SAATM) nhằm tăng cường kết nối giữa các thành viên cũng như giảm chi phí vận tải hàng không trong khu vực. SAATM ra mắt trong bối cảnh Hiệp hội Vận tải Hàng không quốc tế (IATA) dự báo các hãng hàng không tại châu Phi sẽ tiếp tục kinh doanh thua lỗ trong năm 2018 với mức lỗ lũy kế có thể lên tới 100 triệu USD. Lý do chủ yếu dẫn đến tình trạng này là do chính phủ các quốc gia châu Phi chưa mở cửa cho phép cạnh tranh trong lĩnh vực vận tải hàng không.
Số liệu của Ủy ban Kinh tế Liên minh châu Phi (ECA) cho thấy tín hiệu tích cực của tăng trưởng kinh tế châu Phi trong năm 2018 ước đạt 3,5%, tăng 0,3% so với năm 2017; và lên mức 3,7% năm 2019. Tốc độ tăng trưởng được cải thiện nhờ các điều kiện ở châu lục ngày càng thuận lợi, trong đó có sự phục hồi của ngành sản xuất và khai thác dầu khí tại một số nước, cũng như sự phục hồi mạnh mẽ của các nền kinh tế lớn như Ai Cập, Nigeria và Nam Phi. Tuy nhiên, tăng trưởng kinh tế châu Phi sẽ không đủ để đáp ứng tình trạng gia tăng dân số của châu lục hơn một tỷ người này, trong đó 70% đang trong độ tuổi thanh niên.
Những điều chỉnh đối với mức tăng dân số và tăng trưởng kinh tế đang được đề ra không đủ giúp "lục địa đen" đạt được các tiến bộ đáng kể trong việc thực hiện SDG. Giảm đói nghèo cùng vấn nạn di cư vẫn là bài toán hóc búa làm đau đầu châu Phi. Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres nhấn mạnh, xung đột và biến đổi khí hậu là những nguyên nhân chính khiến tỷ lệ nghèo đói tại châu Phi cao nhất thế giới. Năng suất nông nghiệp và chăn nuôi tại châu Phi đang bị đe dọa, chủ yếu do xung đột và biến đổi khí hậu.
Chủ tịch Ủy ban AU Moussa Faki Mahamat kêu gọi các nước thành viên cần bớt phụ thuộc tài chính từ bên ngoài nhằm bảo đảm đưa ra các quyết sách một cách độc lập. Vì tương lai phát triển, các nước châu Phi đang thể hiện tinh thần sẵn sàng đấu tranh trong những "cuộc chiến không tiếng súng" vốn kéo lùi sự phát triển của châu lục giàu tài nguyên và tiềm năng này.
BẢO TRÂN.
