Do thời gian nghỉ Tết Nguyên đán năm nay không trùng vào tháng 1 như năm 2017 và là thời điểm các doanh nghiệp tập trung sản xuất hàng hóa phục vụ nhu cầu tiêu dùng trong dịp Tết nên rất nhiều chỉ số của nền kinh tế tăng vọt.
Chẳng hạn, sản xuất toàn ngành công nghiệp tăng 20,9% so với cùng kỳ năm 2017 (cùng kỳ 2017 tăng 0,7%,).
Trong đó, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo vẫn là điểm sáng của ngành và tăng với mức cao nhất 23,8% so với mức tăng 4,7% trong cùng kỳ 2017. Chỉ số sản xuất công nghiệp tăng ở hầu khắp các địa phương như, TP Hồ Chí Minh tăng 15% (cùng kỳ tăng 3,8%); Hà Nội tăng 14,7% (cùng kỳ tăng 4,3%); Bắc Ninh tăng 47,2% (cùng kỳ giảm 6,1%); Thái Nguyên tăng 15,8% (cùng kỳ tăng 13,6%); Hải Phòng tăng 31,3% (cùng kỳ tăng 12%); Quảng Ninh tăng 29% (cùng kỳ giảm 3,6%); Quảng Nam tăng 26,3% (cùng kỳ tăng 1,4%);
Điều này khiến chúng ta hoàn toàn tin tưởng sản xuất công nghiệp sẽ có những bước phát triển ấn tượng không thua kém gì năm 2016.
Góp vào bức tranh kinh tế tháng đầu năm, lĩnh vực sản xuất nông nghiệp cũng thu được những kết quả khả quan như, diện tích rừng trồng tập trung tăng 3,5%, sản lượng thủy sản tăng 4,1% (cùng kỳ tăng 0,8%).
Tháng 1 cũng ghi nhận sự bứt phá của ngành dịch vụ khi mà tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 9,5% so với cùng kỳ năm trước, nếu loại trừ yếu tố giá, thì tăng 8,38% (cùng kỳ tăng 6,7%).
Dù là tháng đầu tiên của năm mới nhưng đây là tháng ghi nhận số lượng doanh nghiệp thành lập mới kỷ lục.
Theo Tổng cục Thống kê, trong tháng 1/2018, cả nước có 10.839 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới với số vốn đăng ký là 98,3 nghìn tỷ đồng, tăng 20,6% về số doanh nghiệp và tăng 8,9% về số vốn đăng ký so với cùng kỳ năm 2017.
Nếu tính cả 218.000 tỷ đồng vốn đăng ký tăng thêm của các doanh nghiệp thay đổi tăng vốn thì tổng số vốn đăng ký bổ sung thêm vào nền kinh tế trong tháng 1 là 316.400 tỷ đồng.
Đánh giá tình hình kinh tế xã hội tháng 1 tích cực, có nhiều chỉ tiêu tốt, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho rằng, với đà này, có thể nhận định rằng, kinh tế Việt Nam năm nay, nếu phấn đấu quyết liệt, giải quyết đồng bộ các biện pháp thì chúng ta sẽ đạt GDP ở mức 6,7%.
Dù tháng 1 đạt được những kết quả ấn tượng như vậy nhưng chính Thủ tướng lưu ý với các thành viên Chính phủ rằng không được chủ quan, lơ là mà phải có nhận thức đúng đắn, hành động quyết liệt để đạt được những chỉ tiêu kinh tế đã đặt ra.
Thật vậy, làm sao có thể chủ quan lơ là được bởi còn đó không ít những nỗi lo. Nỗi lo từ sản xuất công nghiệp dù chúng ta đã quyết liệt tăng trưởng không phụ thuộc vào khai khoáng mà phải là phát triển từ ứng dụng công nghệ trong khi nhìn ra thế giới nhiều nước đã ứng dụng công nghệ 4.0 trước ta từ rất lâu.
Trong khi đó, nông nghiệp được coi là thế mạnh của đất nước thì luôn đứng trước những khó khăn thách thức do thiên tai, biến đổi khí hậu mang lại. Đó là chưa kể đến những công đoạn khác, làm sao để định vị nông sản để nông sản Việt có chỗ đưng trên thị trường thế giới thì còn rất nhiều việc phải làm.
Hay như chỉ số doanh nghiệp thành lập mới có nhiều thật nhưng tương đương với số doanh nghiệp thành lập mới thì cũng có không ít doanh nghiệp giải thể trong tháng 1 (14.854 doanh nghiệp).
Kinh doanh là phải cạnh tranh, có doanh nghiệp mới ra đời, có doanh nghiệp mạnh lên tất nhiên phải có doanh nghiệp giải thể. Nhưng nhìn một số lượng doanh nghiệp không nhỏ rời khỏi thị trường điều đó chứng tỏ môi trường đầu tư của chúng ta vẫn còn nhiều rào cản, chưa bền vững.
Chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh phân tích, các hiện tượng thương mại hóa quan hệ giữa cơ quan nhà nước với doanh nghiệp, thiếu công khai minh bạch, pháp luật chưa được tuân thủ nghiêm ngặt, quyền lực chưa được kiểm tra, giám sát có hiệu quả... đều đã được nêu rõ.
Chính Thủ tướng Chính phủ cũng đã đề cập thẳng thắn đến hiện tượng Trên nóng dưới lạnh và bộ máy chưa chuyển biến có hiệu quả như mong muốn.
Những điểm trũng này đã được Chính phủ quyết liệt làm trong thời gian qua nhưng cần tiếp tục làm để tạo môi trường hấp dẫn với nhà đầu tư.
Nhiều chuyên gia cho biết, có rất nhiều khó khăn thách thức đang chờ đón chúng ta, chẳng hạn với Cách mạng công nghiệp 4.0, mặc dù Thủ tướng đã có Chỉ thị 16 về thực hiện Cách mạng công nghiệp 4.0, giao nhiệm vụ cho các bộ, ban ngành nhưng chuyển biến trong thực tế ở các doanh nghiệp còn chậm so với yêu cầu và tiến độ thực hiện ở các nước ASEAN khác như Thái Lan hay Malayssia, chưa nói đến Singapore.
Trong khi đó, thu chi ngân sách còn mất cân đối, tình trạng doanh nghiệp nhà nước đầu tư kém hiệu quả, thua lỗ kéo dài, gây thiệt hại lớn cho nền kinh tế vẫn là những thách thức cho năm 2018.
Viện trưởng Viện Nghiên cứu, Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) Nguyễn Đình Cung đề nghị: Chính phủ cần tiếp tục cải cách trong những năm tới. Qua những khảo sát thực tế, CIEM vẫn ghi nhận được nhiều ý kiến của doanh nghiệp bức xúc về việc bị thanh tra, kiểm tra nhiều lần trong năm.
Các cải cách vẫn thấp hơn so với yêu cầu. Cần cải cách trên nhiều phương diện, tái cơ cấu và chuyển đổi mô hình tăng trưởng với quy mô rộng lớn hơn, nhanh hơn, nhất quán, đồng bộ hơn thì mới có thể đạt được bứt phá về tốc độ tăng trưởng.
Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 1, Thủ tướng Nguyễn Xuân phúc yêu cầu các bộ ngành cần chú trọng hoàn thiện thể chế pháp luật, cơ chế chính sách, tiếp tục rà soát, phát hiện cơ chế chính sách không còn phù hợp, cản trở sự phát triển để tập trung sửa sớm.
Phải tạo môi trường mới trong đầu tư kinh doanh, có đột phá về động lực phát triển.
Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành, địa phương xây dựng hệ thống chỉ tiêu cụ thể phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành từng ngành, lĩnh vực, địa phương, báo cáo Thủ tướng trong tháng 2/2018, từ định hướng đến số lượng cụ thể, chứ không chỉ nói tương đối mà không có số tuyệt đối, để Thủ tướng có thể biết.
Giao nhiệm vụ cụ thể, có giải pháp căn cơ để công phá những điểm được coi là nghẽn, gây khó cho nền kinh tế.
Có lộ trình cụ thể, bước đi thích hợp cộng với sự điều hành quyết liệt chắc chắn Chính phủ sẽ tiếp tục nỗ lực hơn nữa để cỗ máy phát triển sẽ không dừng lại như lời của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc khẳng định.
Nguyên Khánh.
