Hơn một năm trước, lần đầu tôi gặp Kiều Viễn - Giám đốc tổ chức Hướng tới Minh bạch (TT Việt Nam), nghe chị nói say sưa tâm huyết về những điều các bạn đang thực hiện, đó là vận động các doanh nghiệp (DN) nói không với tham nhũng, đút lót, hối lộ  thú thật là tôi không thực sự tin lắm.
Là người từng làm kinh doanh, có DN riêng, làm vài dự án, từng là thư ký tòa soạn một tờ báo kinh tế nên tôi hiểu rất rõ sự khó khăn mà doanh nhân phải đối mặt.
Văn hóa phong bì: Tại anh tại ả, tại cả hai bên.
Một thực tế là trong một thời kỳ dài, nền kinh tế thị trường Việt Nam quá non trẻ với hành lang pháp lý chưa đầy đủ, đã gây khó khăn không ít cho chính người thực thi luật pháp. Người thực thi luật còn chưa biết phải làm sao cho đúng, thì người cần (ở đây là doanh nghiệp) càng bối rối, lúng túng.
Cuối cùng, lại phải chọn giải pháp một trăm cái lý không bằng một tí cái tình, để giúp nhau, dần dà thành hai bên cùng có lợi. Cho tới sau này, thì cái tình lúc đầu đã biến thành cái sự mua bán, trao đổi, trở thành văn hóa phong bì, rồi thành vấn nạn tham nhũng.
Hai mươi năm trước, mình tôi đi các sở, các tỉnh, quen biết nhiều quan chức đầu tỉnh. Đánh bạn với cả bộ trưởng, thứ trưởng, TGĐ tập đoàn. Thấy mọi người lúc đó giản dị, chẳng có mấy kiểu quan cách, chơi với nhau anh em chú cháu tự nhiên. Mọi người cũng không giàu có gì cho lắm. Mình tôi chơi thân, nên biết họ không thuộc loại vòi vĩnh, tham nhũng (có thể vì lúc đó chưa có nhiều cái gọi là dự án như bây giờ).
Nhà có bố và chị tôi đều là đảng viên, đều từng là chủ nhiệm khoa ở hai trường đại học, nhưng cả hai chưa bao giờ cầm một đồng tiền của sinh viên. Bố tôi được tiêu chuẩn cấp nhà, nhưng không nhận, bảo nhà tôi rộng rồi, nhường lại cho các anh em khác chưa có. Con người cộng sản đã từng là như thế đó.
Vậy điều gì khiến cho nạn tham nhũng trở nên phổ biến sau này?
Có phải chính DN, chính những người như chúng ta, vì mong cầu sự thuận tiện, thành công nhanh chóng, vì lợi ích cá nhân của mình - cũng đã góp thêm một phần vào sự tha hóa của những người công chức?
Nhiều cánh én, sẽ làm nên mùa xuân.
Trở lại chuyện của Kiều Viễn. Lúc đó tôi đã nghĩ chị đang làm một việc quá viển vông, kiểu Don Kihote đánh nhau với cối xay gió. Thế nhưng, tại hội thảo thường niên của Tổ chức Hướng tới minh bạch, xem cách các bạn tiếp cận vấn đề, chỉ rõ sự thiếu minh bạch, của thói quen đút lót, hối lộ  sẽ cản trở như thế nào cho các DN trên tiến trình toàn cầu hóa, hội nhập với quốc tế, phát triển lớn mạnh, bền vững - thì tôi thấy tính thuyết phục của nó, giống như một sự tất yếu.
Thành thật mà nói, khi làm DN, tôi cũng nhiều lần phải chi tiền làm luật, biếu xén. Nhưng càng ngày mình càng nhận ra là, khi mình tôn trọng luật pháp, làm đúng, làm đàng hoàng thì mình không sợ hãi, không dễ bị bắt nạt, lúc đó chuyện làm ăn lại bền vững hơn và cảm thấy hạnh phúc trong công việc hơn.
Nếu ai cũng bảo: Xã hội bây giờ nó thế, mình không làm khác được đâu. Nếu ai cũng chấp nhận, cũng cúi đầu, cũng để tâm lý sợ hãi chi phối mình, thì bao giờ mới có sự thay đổi?.
Để có thể liêm chính trong kinh doanh, buộc chúng ta trước hết phải sống liêm chính trong đời. Khó thật, nhưng sống tử tế được chút nào vẫn hay chút đó - ít ra ta còn cảm thấy quý trọng mình. Gần đây, một số câu chuyện về cái giá phải trả cho thiếu liêm chính tại các tập đoàn, DNNN mà đài, báo phản ánh cũng khiến chúng ta suy nghĩ thêm.
Hội thảo: Thúc đẩy xây dựng môi trường kinh doanh liêm chính tại Việt Nam thông qua hành động tập thể.
Hiện nay, rất nhiều sự biến chuyển tích cực ngay trong khối DN. Đơn giản như việc kê khai thuế qua mạng, đăng ký kinh doanh qua mạng  đã giúp giảm bớt đi rất nhiều sự phiền hà cho DN và hơn hết là giảm hẳn nạn vòi vĩnh biếu xén. Kỳ tết đến, áp lực cho DN nhỏ bớt đi rất nhiều, do không phải bận tâm lo biếu tết cán bộ thuế. Những người, những tổ chức như TT đang ngày càng nhiều.
Từ những cá nhân lẻ tẻ ban đầu, đã hình thành các hội nhóm, tổ chức  hoạt động trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Tất cả cùng góp tay cùng với Đảng và Chính phủ, tạo nên những sự thay đổi tư duy có tính xã hội. Thành công của cuộc chiến chống tham nhũng trong mấy tháng cuối năm nay giống như hoa trái từ những hoạt động nhỏ ban đầu đó.
Mục đích chung, đều là vì sự phát triển lớn mạnh, bền vững, bảo vệ môi trường, trao đổi tri thức cho một dân tộc Việt Nam mạnh mẽ, độc lập hơn trong tương lai.
Một cánh én nhỏ, chẳng làm nên mùa xuân  Thế nhưng, bây giờ, đã bắt đầu thấy những đàn én lượn rồi.
Những cánh én giúp chúng ta lạc quan vào tương lai!.
Phương Hoa.
