LTS: Liên quan đến vụ việc xây dựng 40 biệt thự trên bán đảo Sơn Trà, KTS Hồ Duy Diệm - nguyên Phó chủ tịch Hội Quy hoạch TP. Đà Nẵng đã có những ý kiến xoay quanh câu chuyện này. Để rộng đường dư luận và đảm bảo tính đa chiều, khách quan của thông tin, Báo Đất Việt xin đăng tải nguyên vẹn ý kiến của ông.
Giá trị của Sơn Trà.
Năm 1976 tôi về làm Trưởng ban quy hoạch của Quảng Nam - Đà Nẵng, đầu năm 1976 tôi có dịp lên trên đỉnh núi Sơn Trà, đặt trạm tuyền hình của tỉnh vào ngay trận địa pháo đi ngang qua rất nhiều trận địa bảo vệ khác của Sơn Trà, kể cả hệ thống phòng không của Mỹ; ở nơi đây có thể nhìn thấy Hoàng Sa, Trường Sa.
Ngày 24/1/1977, có công bố 10 khu rừng cấm quốc gia, trong đó Sơn Trà cũng được công nhận với diện tích 4400ha. Từ khi có quyết định, Sở Lâm nghiệp của Quảng Nam - Đà Nẵng mới bắt đầu lên xác định rừng trên Sơn Trà có 986 loài cây, trong đó có 160 cây thuốc là thuốc quý, rất đa dạng sinh học, cả cây khí hậu phía Bắc và phía Nam. Và có 300 loài thú quý hiếm, động vật rất thân thiện với con người.
Năm 1992, người Quảng Nam - Đà Nẵng đề nghị với Bộ Lâm nghiệp và Sơn Trà được công nhận là vườn sinh thái thiên nhiên môi trường quý hiếm của Việt Nam.
Voọc chà vá chân nâu trên bán đảo Sơn Trà.
Vùng này có ý nghĩa vừa che chắn, giông bão, bão tố cho Đà Nẵng, nếu Sơn Trà phát triển du lịch theo hướng nghiên cứu, tham quan, xem xét, trải nghiệm thì rất giá trị. Nếu như vườn Bách Thảo của Đà Nẵng, chỉ vài chục loài cây, rừng Bách Thảo TPHCM có 30 loài cây, rừng Hoàng gia Anh 250ha, chỉ có 200 loài cây, thì Sơn Trà có đến gần 1000 loài cây.
Trong gần 300 loài thú có loài voọc chà vá chân nâu quý hiếm, thân thiện với con người.
Và hơn thế, ai cũng phải biết, Sơn Trà không của riêng Đà Nẵng mà của cả đất nước Việt Nam, cần phải bảo vệ. Cùng một hệ thống từ Bạch Mã, Bà Nà, Cù Lao Chàm, thế nhưng Cù Lao Chàm được UNECO công nhận là bầu sinh quyển thế giới, còn Sơn Trà thì đang dần bị hủy hoại.
Những quyết định mất đất.
Chúng ta đều biết sau 2 năm thống nhất đất nước, Quyết định số 41-TTg ngày 24/01/1977 đã gọi Sơn Trà là rừng cấm quốc gia có diện tích khoảng 4.000 ha. 15 năm sau, ngày 02/10/1992 Bộ Lâm nghiệp ra Quyết định số 447/LN - KL xác định Sơn Trà có tổng diện tích là 4.439 ha, trong đó phân khu bảo vệ nghiêm ngặt là 2.593,1 ha; phân khu phục hồi là 1.843,9 ha và phân khu đệm là khu vực biển bao quanh chân núi với chiều rộng 500m. Tên "rừng cấm" lúc này cũng được đổi thành khu bảo tồn thiên nhiên Sơn Trà.
Đến năm 2004, Luật bảo vệ rừng ra đời. Luật dùng thuật ngữ mới là "rừng đặc dụng" để thay thế cho các tên gọi cũ trước đây (rừng cấm, khu bảo tồn thiên nhiên, rừng quốc gia, rừng nghiên cứu thực nghiệm....).
Tại Điều 3 của Quyết định còn quy định cụ thể các phân khu của rừng đặc dụng gồm: vùng bảo vệ nghiêm ngặt, vùng phục hồi sinh thái, vùng đệm và vùng dịch vụ hành chính. Theo đó các tỉnh thành cả nước bắt đầu thực hiện việc kê khai phân loại 3 loại rừng: Phòng hộ, Đặc dụng và Sản xuất.
4 năm sau, UBND Thành phố Đà Nẵng ban hành Quyết định số 6758/QĐ - UBND ngày 20/9/2008 về việc phê duyệt quy hoạch 03 loại rừng trên địa bàn thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2008  2020.
40 móng biệt thự được xây dựng trên Sơn Trà.
Từ chỗ Sơn Trà được gọi là rừng cấm quốc gia có 4000 ha, Bộ Lâm Nghiệp (nay là Bộ Nông Nghiệp và PTNT) gọi Sơn Trà là khu bảo tồn thiên nhiên có diện tích cụ thể 4.439 ha với đủ các phân khu chức năng, thì với QĐ 6758 này của Đà Nẵng, Sơn Trà bây giờ chỉ còn duy nhất một loại rừng là rừng đặc dụng với diện tích toàn bộ là 2.591,1 ha các phân khu phục hồi, phân khu đệm, phân khu hành chính.
Quyết định 6758 đã bỏ ngoài sổ sách 1847,9 ha rừng, nói cách khác để mất gần 1.848 ha rừng thuộc khu bảo tồn thiên nhiên Sơn Trà, mà Sơn Trà đã được thừa nhận bằng văn bản là có diện tích 4.439 ha nhiều năm trước đây.
Trước năm 2008 (lúc ban hành Quyết định 6758 này) chính quyền Đà Nẵng đã không nghiêm túc chấp hành Điều 4 Luật Bảo vệ và Phát triển rừng năm 2004 về Phân loại rừng đối với rừng đặc dụng Sơn Trà. Tiếp đó cũng không cập nhật để nghiêm túc thực hiện Nghị định 23 năm 2006 của Chính phủ.
Nghị định này nhắc lại phải thực hiện nghiêm Điều 18 Luật Bảo vệ và Phát triển rừng năm 2004: "Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương quyết định xác lập các khu rừng phòng hộ, rừng đặc dụng, rừng sản xuất ở địa phương theo quy hoạch bảo vệ và phát triển rừng đã được phê duyệt", chính quyền Đà Nẵng cũng bỏ qua lệnh này.
Mặc dù từ năm 2008 về sau, có rất nhiều văn bản Luật và dưới luật ra đời để giám sát việc báo cáo chi tiết này. Ví dụ: Thông tư 10/2014/TT-BNNPTTN ngày 26/3/2014 Quy định về tiêu chí xác định vùng đệm của khu rừng đặc dụng và vành đai bảo vệ của khu bảo tồn biển, trong đó Điều 7 yêu cầu các tỉnh, thành báo cáo xác định các vùng đệm.
