Nhà văn Lý Nhân Phan Thứ Lang đã tập trung công sức tham khảo các tài liệu trong lẫn ngoài nước, kể cả những nhân vật thân cận với vua Bảo Đại và cuốn hồi ký của chính nhà vua có tựa đề Le Dragon dAnnam ( Con rồng An Nam , xuất bản tại Pháp năm 1980), qua đó hy vọng vén bức màn bí ẩn về vị hoàng đế cuối cùng.
Tác phẩm Bảo Đại - Hoàng đế cuối cùng của Lý Nhân Phan Thứ Lang vừa được Saigon Books và NXB Thế giới tái bản có chỉnh lý, bổ sung. Phần đầu cuốn sách, tác giả thông tin khá chi tiết về hoàng thái tử Vĩnh Thụy, từ đó đi đến lý giải một phần những nghi ngờ trước đây của dư luận về người cha thật sự của Vĩnh Thụy vì vua Khải Định từng bị bàn tán là không có khả năng chăn gối. Sau này, ngày 24.2.1922, vua Khải Định đưa hoàng thái tử Vĩnh Thụy sang Pháp du học và được vợ chồng Khâm sứ Huế là Charles nhận đỡ đầu. Sau khi nhà vua băng hà, Vĩnh Thụy về nước thọ tang cha và làm lễ đăng quang kế nghiệp, lấy hiệu là Bảo Đại.
Từ đây, cuộc đời vị hoàng đế chuyển sang trang mới với nhiều cải cách công việc triều chính. Cuộc tình của Bảo Đại và đám cưới với hoàng hậu Nam Phương cũng được miêu tả chi tiết trong cuốn sách. Ngay cả chuyện đời tư hoàng đế đi săn bị sa hố gãy chân trở thành câu chuyện bàn tán một thời, thành bài vè truyền khẩu trong dân chúng: Trên trời có ông sao tua/Ở dưới hạ giới có vua thụt hầm, hay chuyện hoàng hậu Nam Phương ghen, rồi bà phi cuối cùng của vua Bảo Đại là ai và việc Bảo Đại có tới 8 bà vợ cũng được tác giả hé lộ nhiều góc khuất, góp phần giải mã nhiều bí mật về vị hoàng đế cuối cùng của triều Nguyễn.
Bảo Đại - Hoàng đế cuối cùng còn cung cấp một cái nhìn chân thực hơn về Bảo Đại, người mà năm 1945 đã quyết định từ bỏ cương vị hoàng đế để trở thành công dân mới của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đằng sau quyết định mang tính lịch sử ấy là gì? Rồi vì ai đã khiến Bảo Đại phải từ bỏ quê hương ra đi cùng bao phát lộ về số phận cặp ấn kiếm, đồng bạc của vua Bảo Đại cũng được nhà văn kể lại đầy lôi cuốn qua từng trang sách.
Lê Công Sơn.
