Đất nước Iraq bị tàn phá nặng nề sau hơn tám năm trải qua cuộc chiến do Mỹ phát động và hơn ba năm chiến đấu chống IS. Chiến tranh, xung đột đã làm ảnh hưởng nặng nề đến hệ thống hạ tầng dầu mỏ, điện, giao thông, thông tin liên lạc, các nhà máy, cũng như các dịch vụ cơ bản. Công cuộc tái thiết ở Iraq được dự báo sẽ ngốn ít nhất 100 tỷ USD để xây dựng lại hàng loạt thành phố chiến lược và làng mạc sau khi giải phóng khỏi IS. Không chỉ bị thiệt hại nặng nề về vật chất, công cuộc tái thiết ở Iraq còn bao gồm cả vấn đề nhân đạo, khi hàng triệu người dân mất nhà ở và cần được hồi hương. IS đã khiến năm triệu người Iraq phải rời bỏ nhà cửa đi sơ tán và mới có một nửa trong số này được trở về nhà. Theo Tổ chức Di cư quốc tế (IOM), đến cuối năm 2017, hơn 3,2 triệu người Iraq đã trở về nhà, song còn 2,6 triệu người đang phải sống tha hương. Nhà cửa của gần một phần ba số người trở về quê hương đã bị tàn phá nặng nề hoặc bị hư hỏng hoàn toàn. Đó là chưa kể những vết thương sâu về tinh thần do những mất mát, đau đớn mà IS gây ra cho bao gia đình ở Iraq.
EU mới đây đưa ra chiến lược mới giúp tái thiết Iraq, trong đó tập trung vào việc tiếp tục hỗ trợ nhân đạo cho người dân và tạo thuận lợi cho việc ổn định các khu vực đã được giải phóng. Chiến lược mới nhằm giúp Iraq tiến hành tái thiết, cải cách và hòa giải để củng cố hòa bình, xây dựng một đất nước thống nhất, dân chủ, trong đó mọi công dân đều có thể hưởng đầy đủ các quyền của mình trong sự thịnh vượng.
Phó Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Mogherini cho rằng, Iraq đang ở giai đoạn quyết định trong lịch sử sau khi đánh bại IS. Đây là thời điểm quan trọng để hành động nhanh chóng và xây dựng lại đất nước với sự tham gia của tất cả các thành phần trong xã hội. EU cam kết trở thành một đối tác chính của Iraq trong việc tái thiết, ổn định và phát triển bền vững lâu dài. Bên cạnh đó, nước láng giềng Kuwait mới đây thông báo sẽ đăng cai tổ chức hội nghị quốc tế về tái thiết Iraq thời hậu chiến vào tháng 2 tới, cùng với sự hợp tác của Ngân hàng Thế giới (WB) và các công ty tư nhân. Kuwait nhấn mạnh, sự ổn định của Iraq cũng là ổn định của Kuwait và khu vực.
Một trong những thách thức lớn đối với Iraq thời hậu IS là vấn đề bảo đảm an ninh. Lực lượng an ninh của quốc gia này dù đã được tôi luyện qua cuộc chiến chống IS khốc liệt, song vẫn còn nhiều hạn chế. Trong khi đó, Mỹ, quốc gia hậu thuẫn chính cho Iraq , dự định sẽ rút bớt quân khỏi Iraq trong những tháng tới. Mỹ đã triển khai hơn 5.000 binh sĩ tại Iraq để hỗ trợ các lực lượng sở tại trong cuộc chiến chống IS. Tuy nhiên, thực tế đến nay, sự hiện diện của các binh sĩ Mỹ đã giảm, đặc biệt tại tỉnh An-ba. Các binh sĩ Mỹ hiện chủ yếu giữ vai trò cố vấn cho các lực lượng sở tại cách bảo vệ các khu vực được giải phóng khỏi IS, cũng như cung cấp hỗ trợ nhân đạo cho những người Iraq đi lánh nạn.
Là nước sản xuất dầu mỏ lớn thứ hai trong Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau A-rập Xê-út, Iraq từng có một mạng lưới rộng lớn các đường ống dẫn dầu để xuất khẩu dầu thô. Một trong những đường ống này chuyển dầu của Iraq qua Syria tới bờ biển của Liban, một đường khác dẫn tới bờ biển Thổ Nhĩ Kỳ và một đường dẫn tới Biển Đỏ, đi qua A-rập Xê-út. Tuy nhiên, sau nhiều năm chiến tranh, cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Iraq đã bị ảnh hưởng nặng nề. Hiện, đường ống dẫn dầu thô duy nhất đang hoạt động tại Iraq kết nối vùng bán tự trị của người Kurd ở miền bắc Iraq đến bờ Địa Trung Hải của Thổ Nhĩ Kỳ. Iraq đang lên kế hoạch xây dựng một mạng lưới đường ống dẫn dầu chạy khắp lãnh thổ. Chính phủ Iraq cũng mời các công ty nước ngoài tham gia dự thầu các hợp đồng khai thác và phát triển dầu mỏ, khí đốt tự nhiên tại chín khu vực. Việc phục hồi hoàn toàn ngành công nghiệp dầu mỏ của Iraq là một lộ trình gian nan.
Tham vọng thành lập một "Vương quốc" tự xưng của IS đã bị loại bỏ và người dân Iraq lần đầu trong bốn năm qua được đón một năm mới yên bình. Thế nhưng, vẫn còn nhiều gia đình bị ly tán chưa thể đoàn tụ, một đất nước Iraq thời hậu IS vẫn ngổn ngang. Chính phủ Iraq vừa phải xóa bỏ những tàn dư của IS vừa phải ngăn chặn nguy cơ tổ chức khủng bố này tái xuất, cũng như lo xây dựng cuộc sống mới cho người dân, trong bối cảnh chưa hết những chia rẽ, hận thù sắc tộc, tôn giáo ngấm ngầm trong lòng xã hội. Cuộc chiến chống IS khốc liệt, song Iraq thời hậu IS cũng đối mặt đầy thách thức, gian nan.
HÀ ANH.
