Chất vấn Thống đốc ngày 16/11, đại biểu Trần Hoàng Ngân tỏ ra băn khoăn khi ngày 24/11 Quốc hội sẽ bấm nút thông qua Nghị quyết đầu tư đường cao tốc Bắc  Nam với tổng vốn đầu tư hơn 118.000 tỷ đồng. Trong đó, ngân sách chỉ có 55.000 tỷ đồng, vốn vay ngân hàng lên tới hơn 50.000 tỷ đồng.
Tuy nhiên, nhiều quy định pháp lý hiện nay (ví dụ quy định không được sử dụng vốn huy động ngắn hạn cho vay trung dài hạn) sẽ trở thành điểm nghẽn trong việc cho vay với các dự án BOT. Dự án BOT Trung Lương  Mỹ Thuận cũng vướng vấn đề này.
"Một trong những yếu tố tắc nghẽn là nhu cầu vượt quá khả năng cho vay của hệ thống tín dụng. Rất mong thống đốc cho biết thêm về vấn đề cho vay với các dự án BOT? ", ông Ngân hỏi.
Theo Thống đốc, đối với một số ngân hàng cho vay dự án BOT, Ngân hàng Nhà nước vừa qua kiểm soát rất chặt chẽ những dòng tín dụng vào bất động sản, cho vay rủi ro có thể ảnh hưởng đến hoạt động của hệ thống ngân hàng.
Ảnh minh họa.
"Đối với các dự án BOT thì tỉ trọng tín dụng chỉ chiếm khoảng 1,5% tổng dư nợ, tức là ở mức rất thấp. Tuy nhiên, nhu cầu vốn rất lớn để triển khai các dự án BOT. Chúng tôi yêu cầu là phải kiểm soát chặt hoạt động tín dụng cho vay BOT và bất động sản", ông Hưng cho hay.
Như vậy chúng ta đã kiểm soát và dành tỉ trọng lớn tín dụng cho các lĩnh vực ưu tiên, cho sản xuất kinh doanh. Thời gian tới đây, hệ thống ngân hàng vẫn có thể cung ứng vốn cho vay đối với các dự án nếu đó là dự án khả thi, các nhà đầu tư có năng lực thực sự. Đây là điều kiện then chốt để cho vay các dự án BOT giao thông.
Thống đốc Lê Minh Hưng nói, rủi ro của ngân hàng trong việc cho vay là quan trọng. Không phải là ngân hàng không cho vay với các dự án BOT giao thông mà phải thẩm định, để tìm được các nhà đầu tư có năng lực tài chính thực sự, quản lý thật chặt quá trình sử dụng vốn.
"Hệ thống ngân hàng vẫn cho vay nhưng với điều kiện là phải an toàn. Phải đảm bảo các dự án BOT có hiệu quả thì sẽ cho vay, vì các dự án BOT có thời gian cho vay rất lâu, 15-20 năm", ông Hưng nói.
Đại biểu Nguyễn Lâm Thành (Lạng Sơn) cũng chất vấn về lãi suất cho vay thương mại các dự án cao tới 11,5%/năm, dẫn đến tăng giá thành, đối với các dự án BOT, việc tăng giá thành làm tăng thời gian thu hồi vốn và tăng mức phí mà người dân và doanh nghiệp phải trả. Việc tăng giá thành nhà ở làm người dân khó tiếp cận hơn khi có nhu cầu do mức thu nhập còn thấp. Mức lãi suất cao, dòng tín dụng có xu hướng đổ vào đầu tư như BOT giao thông, bất động sản là nơi có các dự án lớn chục ngàn tỷ đồng, thời gian vay dài hạn, kinh doanh của ngân hàng ổn định. Dẫn đến các lĩnh vực đầu tư khác như nông nghiệp, dịch vụ, doanh nghiệp vừa và nhỏ, khó cạnh tranh và khó tiếp cận nguồn vốn.
Trả lời vấn đề này, Thống đốc Lê Minh Hưng cho biết, trong thời gian vừa qua mặt bằng lãi suất đã giảm rất mạnh, từ 2011  2016, lãi suất huy động đã giảm từ 7-10%, lãi suất cho vay giảm từ 10 -11%. Góp phần giữ ổn định mặt bằng và giảm lãi suất cho vay.
Ở các lĩnh vực ưu tiên, lãi suất áp dụng hiện nay chỉ khoảng 8%, những lĩnh vực bình thường khác thì khoảng 9 -10%, cá biệt có một số lĩnh vực cho vay cao và kì hạn cho vay dài thì lãi suất có cao hơn nhưng mặt bằng bình quân chung thì từ lãi suất trung dài hạn là 9  10%.
Vừa qua có một số ngân hàng cho vay dự án BOT, theo chỉ đạo chủ chính phủ, NHNN đã kiểm soát rất chặt chẽ các dòng tín dụng vào những lĩnh vực cho vay rủi ro có thể gây bất ổn cho hệ thống ngân hàng, đặc biệt là lĩnh vực bất động sản và một số dự án BOT.
Đối với BOT, tốc độ tăng trưởng tín dụng vào BOT tăng thấp hơn so với năm trước và tỷ trọng tín dụng cho BOT chỉ chiếm 1,5% trong tổng dư nợ tín dụng. Tức là ở mức rất thấp và hiện nay nợ xấu cũng được kiểm soát ở mức thấp.
Trong 10 tháng đầu năm, cho vay bất động sản khoảng 7,1% so với trên 10% năm ngoái. Thời gian tới, NHNN vẫn kiểm soát. Tuy nhiên, do nhu cầu lớn đối với BOT, bất động sản nên ngân hàng vẫn cho vay nếu nhà đầu tư có phương án tốt, năng lực. Việc cho vay bất động sản cũng được kiểm soát bằng tỷ lệ, ví dụ giảm vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn.
Mai An (t/h).
