Nhà truyền thống Đồng Khởi - biểu tượng của phong trào Đồng Khởi Bến Tre 57 năm trước. Ảnh: Phương Nghi.
Đúng 8 giờ sáng ngày 17-1-1960, tại xã Định Thủy, huyện Mỏ Cày, nhân dân đã nổi dậy, đập tan bộ máy kìm kẹp của Mỹ ngụy tại một số xã thuộc huyện Mỏ Cày, tỉnh Bến Tre. Sau 2 ngày, địch mất đồn bốt Định Thủy, Bình Khánh, Phước Hiệp. Từ thắng lợi này, chỉ trong một tuần, từ ngày 17 đến 24-1-1960, 47 xã thuộc các huyện Mỏ Cày, Giồng Trôm, Châu Thành, Ba Tri, Thạnh Phú, nhân dân nhất tề nổi dậy; 22 xã đứng lên diệt ác, lấy đồn, giải phóng hoàn toàn xã. 25 xã khác giải phóng nhiều ấp. Cuộc đồng khởi của nhân dân Bến Tre kết thúc thắng lợi. Từ đây, làn sóng đồng khởi như nước vỡ bờ lan ra khắp các tỉnh Nam Bộ, Tây Nguyên và một số nơi ở miền Trung Trung Bộ.
Ròng rã những năm đánh Mỹ cứu nước, đất và người Định Thủy luôn là mạch nguồn cho thắng lợi của phong trào cách mạng huyện nhà. Bằng sức mạnh của thế trận lòng dân, những bà mẹ đêm đêm với "ngọn đèn đứng gác, canh từng bước quân thù" để che chở cho các con được an toàn. Tất cả đã góp phần làm nên đại thắng mùa xuân năm 1975. Những địa danh như Vàm Nước Trong, Đình Rắn mãi mãi là chiến tích trong lịch sử chiến đấu của quân và dân Định Thủy, là những nét son vàng trong lịch sử cách mạng của quê hương Sau ngày giải phóng, Định Thủy chỉ còn là một vùng đất hoang tàn, đổ nát, toàn xã có 517 liệt sĩ, 222 thương bệnh binh, 40 mẹ Việt Nam Anh hùng (hiện còn sống 5 mẹ) và hàng trăm người dân vô tội chết và bị thương, hoặc bị tàn tật suốt đời.
"Chiếc nôi Đồng Khởi" năm xưa, nay đã đổi thay từng ngày. Anh Lê Minh Tấn, nguyên Chủ tịch UBND huyện Mỏ Cày Nam cho biết, chuyện treo cờ đã trở thành thói quen không chỉ ở các xã Định Thủy, Phước Hiệp, Bình Khánh, mà đó còn là của người dân trong huyện. Hễ bước vào những ngày đầu năm dương lịch là người dân treo cờ, chứ không phải đợi đến ngày 17-1 hay chờ chính quyền thông báo. Đối với người dân Định Thủy, treo cờ là để tưởng nhớ, nhắc lại một chiến tích oai hùng.
Mẹ Việt Nam Anh hùng Đặng Thị Liễu (sinh năm 1932), ở ấp Thanh Phước xã Định Thủy, từng tham gia đội quân tóc dài năm xưa, hồi tưởng lại: Khởi đầu cuộc đồng khởi của nhân dân, địch tưởng chỉ là tổ chức diệt Đội Tí - một tên ác ôn khét tiếng, có nợ máu với cách mạng, với nhân dân, nhưng sau đó là diệt đại đội bảo an, rồi lan nhanh ra toàn huyện. Đến đây, địch mới thực sự hốt hoảng, liền huy động lực lượng tiêu diệt lực lượng cách mạng. Bao vây đến ngày thứ 7 thì người dân tập hợp lại hết đoàn người này tiếp đến đoàn khác, lũ lượt kéo về xung quanh dinh quận, đầu chít khăn tang, chở theo cả xác người chết, người bị thương, trâu, bò, heo, gà vịt, xoong nồi, dựng lều ở xung quanh dinh quận để phản đối.
Nằm cả tháng trời, chúng nói gì cũng không về, kể cả hăm dọa, chỉ có một câu: "Các ông trả lại yên bình, chúng tôi mới về". Vậy là sau hơn một tháng, chúng buộc phải rút quân. "Chiến tranh đã qua lâu rồi. Người chồng và đứa con trai duy nhất của tôi đã hy sinh. Điều đó đã làm tôi hết sức đau buồn, nhưng tôi vẫn luôn tự hào và hãnh diện khi được sinh ra và lớn lên trên quê hương Đồng Khởi" - Mẹ Liễu nói, rồi lấy tay lau nước mắt.
Để bảo tồn những di tích và hình ảnh, tư liệu về sự kiện lịch sử trọng đại này, nhằm giáo dục truyền thống yêu nước bất khuất của người dân và để nâng cao lòng tự hào về những chiến tích đã đạt được, lãnh đạo tỉnh Bến Tre chủ trương xây dựng tại xã Định Thủy "Nhà truyền thống Đồng Khởi". Khu di tích này được thiết lập trên một diện tích 5.000m2, gồm nhà bảo tàng một trệt, một lầu, có diện tích sử dụng 500m2. Trên nóc nhà là một ngọn lửa được cách điệu bằng bê tông cốt thép, cao 12m, màu đỏ, biểu tượng của ngọn lửa Đồng Khởi cháy sáng mãi trên xứ dừa. Bên trong nhà là những gian trưng bày các hiện vật, nhân vật, hình ảnh, biểu đồ, những vũ khí tự tạo để đánh địch Chung quanh ngôi nhà là những thảm cỏ xanh, sân rộng, đặt các bồn hoa, cây cảnh, làm tăng thêm vẻ đẹp, hấp dẫn của khu di tích.
Chiến tranh đã lùi xa, mảnh đất kiên cường, bất khuất và chịu bao đau thương năm xưa giờ đã thay da đổi thịt. Từ khi được chọn thí điểm xây dựng mô hình nông thôn mới (NTM), cuộc sống của người dân Định Thủy đã bước sang trang mới. Chủ tịch UBND xã Nguyễn Văn Rồi cho biết, sau hơn 5 năm nỗ lực thực hiện, được sự quan tâm hỗ trợ của các cấp, sự ủng hộ, giúp sức từ các mạnh thường quân cùng với sự chung tay góp sức của nhân dân Định Thủy, đến nay, xã đã hoàn thành Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM với tổng nguồn lực huy động để thực hiện trên 203 tỉ đồng. Trong đó, ngân sách Trung ương, tỉnh là 97,5 tỉ đồng, ngân sách huyện gần 9 tỉ đồng, ngân sách xã 2,2 tỉ đồng, doanh nghiệp 8,8 tỉ đồng, các nhà hảo tâm 4,2 tỉ đồng, nhân dân đóng góp 82 tỉ đồng.
Xây dựng thành công xã NTM là kết quả của sự nỗ lực không ngừng, sự đồng tâm, hiệp lực của nhân dân xã Định Thủy. Bà Trần Thị Ngâu là người dân đầu tiên ở ấp Thạnh Phước (xã Định Thủy) hiến 2.000m2 đất, 30 cây dừa và vận động bà con đóng góp công sức xây dựng NTM. Bà Ngâu chia sẻ, nhiều bà con trong xóm nói mình hiến đất nhiều thì thua thiệt, tôi đã đi vận động, giải thích với mọi người rằng, người dân phải chung tay, góp sức với chính quyền thì xóm ấp mình mới mau phát triển. Việc hiến đi vài công đất để địa phương có đường lộ thông thoáng, tạo điều kiện thuận lợi cho bà con đi lại, trẻ em đến trường dễ dàng đỡ vất vả.
"Sau đó, bà con trong ấp đã ủng hộ nhiệt tình từ hiến đất, hoa màu, đến ngày công lao động. Có những nơi vào mùa mưa bị lầy lội rất khó đi, nhất là mấy em học sinh đi bộ đến trường khá vất vả. Nhưng hôm nay, đường sá đã khang trang, xóm làng sạch đẹp" - Bà Ngâu nhớ lại. Còn cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Văn Hải, Chi hội trưởng Chi hội CCB ấp Định Nghĩa (xã Định Thủy) được chứng kiến cảnh quê hương đổi mới từng ngày càng tạo thêm động lực và quyết tâm để cùng đồng chí, đồng đội tham gia nhiều phần việc có ích cho xã hội.
Ông Hải cho biết, trong quá trình xây dựng NTM tại địa phương, anh đã cùng với các CCB trong Chi hội tích cực tham gia đóng góp quỹ làm lộ, đường dây điện, vận động bà con xây hố xí tự hoại, đóng góp ngày công lao động cho những công trình của xã. "Đến hôm nay, Định Thủy được công nhận là xã đạt chuẩn NTM, chúng tôi rất vui mừng, phấn khởi. Đó là thành quả của chính quyền và nhân dân cùng chung tay xây dựng. Từ nay, học sinh có trường kiên cố để học tập, bà con nông dân có đường thông thoáng để đi lại, vận chuyển hàng hóa. Tôi tin bằng cả tấm lòng là, NTM sẽ mang lại cuộc sống tốt đẹp hơn cho bà con nông dân quê mình" - Ông Hải nói.
100% các tuyến đường giao thông liên xóm, ấp được bê tông hóa, với tiêu chí "xe máy đến tận nhà, ô tô đến tận ngõ", mức thu nhập bình quân đầu người đạt trên 32 triệu đồng năm; tỷ lệ hộ nghèo còn 2,57%, tỷ lệ lao động có việc làm thường xuyên đạt 99,61%, hộ sử dụng điện thường xuyên đạt 99,24%...".
Ông Nguyễn Văn Nhạn, Bí thư Đảng ủy, Trưởng ban chỉ đạo xây dựng NTM xã Định Thủy cho biết.
Song song với việc đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, Định Thủy còn tập trung phát triển sản xuất gắn với công tác xóa đói giảm nghèo. Định Thủy xác định cây dừa trồng xen ca cao gắn với nuôi tôm càng xanh ở mương vườn liền cạnh, kết hợp nuôi bò sữa là cây trồng, vật nuôi chủ lực. Các hội đoàn thể phối hợp với Trạm Khuyến nông - Khuyến ngư tổ chức các lớp tập huấn chuyển giao khoa học kỹ thuật cho hộ nghèo; vận động nông dân sản xuất giỏi đỡ đầu và hướng dẫn cách làm ăn cho những hộ nông dân còn nghèo. Đặc biệt, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh, Hội Phụ nữ xã đã chú ý nhân rộng các mô hình kinh tế phù hợp với điều kiện sản xuất của những hộ nghèo và được hội viên trong xã thực hiện có hiệu quả.
Kết quả xây dựng NTM không chỉ dừng lại ở các tuyến đường giao thông, trường lớp, trạm y tế, kênh mương thủy lợi, điều quan trọng nhất mà NTM mang lại chính là nâng cao năng lực, trình độ, sức khỏe của người dân để tiếp thu khoa học công nghệ mới; là kết quả học tập của con em nông dân; là sự quan tâm, gắn bó, giúp đỡ lẫn nhau, khiến cho tình làng, nghĩa xóm ngày một đậm đà thắm thiết, cùng đoàn kết xây dựng đời sống mới, giữ gìn bản sắc văn hóa, giữ gìn bản chất của người nông dân. Đó chính là những tiêu chí bền vững để Định Thủy xây dựng thành công mô hình NTM, đem lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho người dân.
Phương Nghi.
