Tàu Mỹ tuần tra ở biển Đông. Ảnh: Business Insider.
Theo kết quả thăm dò của hãng Gallup, nền tảng sức mạnh của Mỹ tại Châu Á là Nhật Bản, Australia và Hàn Quốc, tuy nhiên tất cả những nước này đều đã mất đi ít nhiều niềm tin vào đồng minh thân cận và "người bảo vệ" lâu đời này trong năm 2017.
Mặc dù không có khí tài quân sự nào bị rút đi, không có đại sứ quán nào bị đóng cửa, nhưng việc thiếu đi sự quan tâm do chính quyền ông Trump tập trung vào chính sách "Nước Mỹ trên hết" đã làm lung lay vị thế của Washington trong khu vực. Các chuyên gia cho rằng, Trung Quốc có khả năng tận dụng những điểm nóng căng thẳng này để chứng minh sự ưu việt của nước này trong khu vực.
Đông Nam Á: Nơi bị Mỹ lãng quên.
Không một nơi nào tại Đông Nam Á mà sự đối đầu sức mạnh giữa Mỹ và Trung Quốc lại rõ ràng như những tranh cãi quanh những tranh chấp trên biển Đông. Đó là một khu vực mà Trung Quốc tuyên bố chủ quyền với "đường lưỡi bò" vô lý và bị Mỹ bác bỏ mạnh mẽ. Chuyên gia Ian Storey thuộc Viện nghiên cứu Đông Nam Á-Yusof Ishak của Singapore cho rằng, kể từ khi ông Trump lên nắm quyền, sự quan tâm của Mỹ cho khu vực này mờ dần trong bối cảnh Washington và Bắc Kinh dồn sự tập trung vào bán đảo Triều Tiên.
Đông Á: Ảnh hưởng của Mỹ bị rạn nứt.
Đại đa số quyền lực Mỹ ở Châu Á, cả quân sự và ngoại giao, đều tập trung vào bán đảo Triều Tiên.
Năm 2017, Bình Nhưỡng tuyên bố phát triển tên lửa có khả năng tấn công lục địa Mỹ, tạo ra cuộc khẩu chiến gay gắt giữa nhà lãnh đạo Kim Jong-un và Tổng thống Trump cũng như bộc lộ những quan điểm trái ngược nhau bên trong Washington về cách giải quyết khủng hoảng.
Tuy nhiên, ông John Park, Giám đốc của Nhóm Nghiên cứu Triều Tiên tại Trường Harvard Kennedy, cho rằng, sự kiện này cho thấy những vết nứt trong ảnh hưởng của Mỹ. Ông nhận định: "Cuộc khủng hoảng hạt nhân hiện nay của Triều Tiên đang cho thấy những nỗ lực đáng kể mà Mỹ phải thực hiện để thể hiện quyền lực của mình, không phải chỉ là sự bất lực của trong việc ngăn chặn Triều Tiên phát triển vũ khí hạt nhân". Ông Park cho rằng, mối đe dọa liên quan đến hành động quân sự có thể gây ra những tổn thất đối với mối đồng minh thân cận giữa Hàn-Mỹ.
Những đe dọa của Tổng thống Trump về việc can thiệp quân sự ở Triều Tiên có thể được kiểm nghiệm trong những năm tới. Ông Park cho rằng, trong năm 2018, Bình Nhưỡng sẽ tiếp tục thử tên lửa và có khả năng là thử nghiệm hạt nhân. Các nước láng giềng sẽ dõi theo Washington một cách cẩn thận và bất kỳ xung đột nào cũng sẽ khiến Nhà Trắng lao đao. "Sự tín nhiệm dành cho Mỹ với vai trò là nước giúp tạo sự ổn định toàn cầu sẽ bị xói mòn", ông Park nhận định.
Nam Á: Chuyển dịch quân sự.
Chỉ hai tuần đầu tháng 1-2018, Tổng tư lệnh Quân đội Ấn Độ, Bipin Rawat tuyên bố đã đến lúc New Dehli phải chuyển sự tập trung phòng thủ sang biên giới phía bắc với Trung Quốc.
Theo tờ Indian Express, nước này có khả năng đáp trả sự quyết đoán của Bắc Kinh. "Trung Quốc là một quốc gia mạnh, nhưng chúng tôi cũng không phải là một nước yếu", ông Rawat khẳng định. Tuyên bố này làm Bắc Kinh phẫn nộ, gây ra một loạt những phản ứng chỉ trích từ Bộ Ngoại giao Trung Quốc và một loạt các bài xã luận trên các phương tiện truyền thông nhà nước của Bắc Kinh.
Nhưng Bharat Karnad, giáo sư nghiên cứu về an ninh quốc gia tại Trung tâm Nghiên cứu Chính sách ở New Delhi, cho biết, việc này là cần thiết và lâu dài. "Chúng tôi đang chuyển trọng tâm quân sự từ Pakistan sang Trung Quốc, và chúng tôi phải làm thêm 30 năm nữa", ông Karnad nói, đồng thời cho rằng, căng thẳng trên biên giới Trung-Ấn như đã xảy ra tại Doklam năm 2017 là điều không thể tránh khỏi. Còn theo ông Rawat, Ấn Độ và một số nước khác ở Châu Á đã xem Mỹ như là một "cường quốc mờ nhạt" không thể dựa vào vì mục đích quốc phòng.
Trong khi đó, các nước khác ở Nam Á cũng thể hiện những động thái gần gũi hơn với Bắc Kinh, trong đó có Pakistan. Trong bối cảnh đó, hồi tháng 1, Mỹ xác nhận sẽ ngừng hỗ trợ an ninh cho Pakistan ước tính trị giá 1 tỷ USD với cáo buộc Islamabad không kiềm chế các nhóm khủng bố tại nước này. Mặc dù các nước láng giềng của Ấn Độ hợp tác chặt chẽ với Trung Quốc, ông Karnad cho rằng, New Delhi có một lợi thế khiến Bắc Kinh phải lo lắng trong tương lai. "Trung Quốc không thể để mất thị trường Ấn Độ. Nếu họ làm phiền Ấn Độ quá nhiều, họ có thể mất thị trường Ấn Độ, và nền kinh tế Trung Quốc sẽ bị ảnh hưởng lớn...", ông nhìn nhận.
Australia : Cần một chính sách ngoại giao.
2017 là một năm khó khăn đối với Australia về mặt ngoại giao khi Canberra có mối quan hệ phức tạp và căng thẳng với cả Tổng thống Donald Trump và chính phủ Trung Quốc.
Australia thường xuyên cáo buộc Trung Quốc can thiệp vào chính trường nội bộ của nước này, trong khi Bắc Kinh bác bỏ. Trong tháng 1-2018, Bộ trưởng Phát triển Quốc tế Australia, Concetta Fierravanta-Wells, cho hay viện trợ của Trung Quốc ở Thái Bình Dương chỉ là tạo ra những tòa nhà "vô dụng" và "những con đường không đi đến đâu".
Hugh White, giáo sư nghiên cứu chiến lược của Đại học Quốc gia Australia, cho rằng Canberra vẫn bị mắc kẹt trong "câu thần chú" vốn xác định được sự lựa chọn ngoại giao của nước này trong thập kỷ qua: "Australia không lựa chọn giữa Mỹ và Trung Quốc". Tuy nhiên, ông White cảnh báo, trong 3 năm tới, bị kẹt giữa một nước Trung Quốc ngày càng trỗi dậy và một Nhà Trắng không quan tâm, Canberra có thể sẽ càng rối bời.
AN BÌNH (Theo CNN).
