Các luật sư trao đổi với học sinh về các quy định của pháp luật liên quan đến xâm hại tình dục. Ảnh: T.D.
Theo đó, thay vì hoang mang, lo sợ, tìm cách cô lập trẻ với người lạ phụ huynh và nhà trường cần tạo vỏ bọc an toàn cho trẻ bằng cách học sinh cần phải được dạy những kỹ năng để chủ động phòng tránh vấn nạn này.
Vẽ đường cho hươu chạy đúng.
Nắm tay và ôm hôn nhau có bị coi là xâm hại tình dục không? là một trong những câu hỏi của học sinh lớp 9 trong phiên tòa giả định về chủ đề Xâm hại tình dục đối với trẻ em do Chi hội Luật sư thuộc Hội Bảo vệ quyền trẻ em TP.HCM và Trường THCS Trần Văn Ơn (quận 1, TP.HCM) tổ chức hôm đầu tuần. Trả lời thắc mắc này của học sinh, Luật sư Trương Thị Hòa cho biết, chắc chắn đó không phải là hành vi xâm hại tình dục. Tuy nhiên, từ cái nắm tay, hôn nhau đó nếu để dẫn tới "chuyện đó" thì lại khác vì còn tùy ở mức độ như thế nào. Vì thế, các em phải biết như thế nào là tình thương yêu và như thế nào là lợi dụng tình thương yêu để xâm hại tình dục. Điều này cho thấy, những hành động tưởng chừng như đơn giản nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ bị lợi dụng và trẻ cần phân biệt để bảo vệ mình.
Bà Trần Thúy An, Hiệu trưởng Trường THCS Trần Văn Ơn cho biết: "Việc tổ chức phiên tòa giả định như thế này sẽ giúp các em học sinh, đặc biệt là độ tuổi mới lớn có được nhận thức rõ hơn về vai trò của mình, biết được cách phòng tránh, xử lý khi gặp đối tượng xấu có thể xâm hại bản thân mình. Đồng thời, đây cũng là dịp để các giáo viên, bậc cha mẹ học sinh một lần nữa nhìn nhận lại cách dạy con cái xung quanh vấn đề về giới tính, tâm sinh lý cần đẩy mạnh hơn nữa, tránh những vụ việc đau lòng xảy ra".
Những tiết học miễn phí về các kỹ năng chống xâm hại cho học sinh tiểu học nằm trong dự án dạy trẻ cách phòng chống xâm hại do Tiến sĩ Lê Thị Linh Trang, Trưởng Khoa Đại cương, Học viện Cán bộ TP.HCM, khởi xướng từ năm 2015 đến nay cũng đang thu hút sự quan tâm của phụ huynh, học sinh và các trường học. Tương tự, mới đây, tại Trường THCS Dương Bá Trạc (Q.8, TP.HCM), khoảng 1.400 học sinh bốn khối lớp đã được tham gia chuyên đề về phòng chống xâm hại. Theo đó, hơn 10 tình huống thường gặp được chuyên gia tâm lý đặt ra để học sinh quyết định đâu là tình huống an toàn và không an toàn để ứng phó. Chuyên gia hướng dẫn học sinh kỹ năng kêu cứu, chạy đến nơi an toàn và một số tư thế tấn công, thoát thân khi không biết võ. Chuyên gia tâm lý cũng nhắc nhở học sinh: Yêu râu xanh thường là người thân quen hoặc người lạ mặt. Nếu không may ai đó trong số các em từng là nạn nhân của xâm hại tình dục, hãy lên tiếng để chấm dứt tổn thương cho mình.
Một tiết học về kỹ năng phòng chống xâm hại tình dục cho học sinh Trường THCS Dương Bá Trạc, TP.HCM.
Còn nhiều trở ngại.
Luật sư Trần Thị Ngọc Nữ, Chi hội trưởng Chi hội Luật sư, Hội Bảo vệ quyền trẻ em TP.HCM chia sẻ: "Việc giáo dục các vấn đề về giới tính, về xâm hại tình dục ở trẻ em cần được đẩy mạnh hơn nữa tại các trường học để các em học sinh hiểu rõ hơn về vấn đề này. Sự phối hợp với các ban ngành liên quan là phương pháp tốt nhất để phòng tránh xâm hại tình dục ở trẻ em".
Thạc sĩ Lê Thị Lan Anh, Viện trưởng Viện Phát triển Giáo dục và Trí tuệ Việt (IEDV), trực tiếp giảng dạy các khóa học về giới tính và kỹ năng phòng, chống xâm hại cho trẻ em ở nhiều tỉnh, thành. Qua các khóa học cho thấy nhiều trẻ em vẫn nghĩ hành vi xâm hại là bình thường, nếu nói ra sẽ bị giết. Các em không biết có lực lượng thực thi công quyền trong lĩnh vực này để giúp mình. Nếu trẻ em được trang bị kiến thức, nhận diện đối tượng xâm hại thì sẽ biết cách tự vệ, tìm cách nói với người lớn.
Tham gia nhiều chuyên đề nói chuyện về xâm hại tình dục cho học sinh tại các trường học, Thạc sĩ Lê Minh Huân (Phòng tư vấn tâm lý học đường Trường THCS Lý Phong, TP.HCM) cảnh báo thực trạng rất ít học sinh biết được đầy đủ các bộ phận riêng tư trên cơ thể. Từ việc không nhận biết đúng về bộ phận riêng tư các em sẽ khó nhận diện thế nào là đụng chạm không an toàn. Rồi học trò cũng rất lúng túng không biết xử lý, kỹ năng khi những đụng chạm không an toàn nên nguy cơ bị xâm hại càng cao.
Tuy nhiên, trên thực tế, tâm lý người lớn thường hay e ngại việc dạy cho con những kiến thức về giáo dục giới tính, tuy nhiên, theo các chuyên gia tâm lý, chính việc chưa hiểu rõ giá trị của bản thân cũng như chưa được đào tạo đến nơi đến chốn các kỹ năng phòng vệ đã khiến không ít trẻ trở nên hoảng loạn khi rơi vào tình huống có khả năng bị xâm hại. Theo Tiến sĩ Lê Thị Linh Trang, nhiều trường mang tâm lý là phải học, bị học chứ không nghĩ là các em cần học, được học đã tước đi rất nhiều cơ hội của học sinh. Và rồi, không chỉ những kẻ ấu dâm, kẻ có hành vi xâm hại trẻ mà chính sự chủ quan, thờ ơ, bàng quan của người lớn cũng là mối nguy hiểm đối với trẻ.
Sau gần 2 năm phối hợp với nhiều trường phổ thông trên địa bàn TP.HCM đưa tiết học hướng dẫn kỹ năng phòng chống xâm hại vào giờ chào cờ, Tiến sĩ Tâm lý Phạm Thị Thúy, giảng viên Học viện Hành chính quốc gia TP.HCM cho biết cảm thấy buồn vì công tác này vẫn chưa được tiến hành một cách nghiêm túc. Ngại khó, sợ chịu trách nhiệm, chưa thực sự coi trọng các chương trình hướng dẫn kỹ năng phòng chống xâm hại tình dục, nhiều trường phổ thông đang vô tình tước đi quyền được hiểu đúng, hiểu đủ về giá trị bản thân của các em học sinh. Khi chưa biết cách yêu thương cơ thể mình, các em sẽ tỏ ra bối rối, thậm chí hoảng sợ nếu rơi vào tình huống bị xâm hại. Lỗi này thuộc về người lớn, trong đó có trách nhiệm của các nhà trường.
Thu Dịu.
