Cậu bé đứng giữa bức hình này mới chỉ 8 tuổi, tên em là Dorsen và người đàn ông đứng bên cạnh đang đe dọa sẽ đánh em nếu em làm hỏng việc thêm một lần nữa. Cả hai đang đứng giữa trận mưa lớn, bùn ngập đến mắt cá, trong một mỏ cô-ban ở Công-gô, nơi khai thác rất nhiều cô-ban sử dụng trong chiếc điện thoại iPhone của Apple.
Nhóm tin tức Sky News đã phát hiện ra Dorsen và đưa hình ảnh của em vào một bộ phim tài liệu xuất sắc về việc sử dụng lao động trẻ em tại các mỏ cô-ban để làm pin cho iPhone hồi đầu năm nay.
Apple cho biết công ty đang nỗ lực để chấm dứt tình trạng lao động trẻ em làm việc tại các mỏ cô-ban và công ty đã hợp tác với rất nhiều các tổ chức phi chính phủ để tập trung vào Công-gô nói riêng. Hoàn toàn không có bất cứ ngoại lệ nào cho phép trẻ em dưới độ tuổi lao động làm việc hợp pháp trong chuỗi cung ứng của chúng tôi, công ty tuyên bố trong báo cáo về trách nhiệm của các nhà cung ứng cách đây không lâu. Đương nhiên, đây không phải là vấn đề của Apple. Bất cứ công ty điện thoại nào cũng cần pin lithium-ion và cũng đều mua phần lớn lượng cô-ban từ Công-gô. Bởi Apple tạo ra chiếc điện thoại phổ biến nhất thế giới, vì vậy công ty này phải giơ đầu chịu báng.
Samsung chưa công bố báo cáo về trách nhiệm xã hội của các công ty cung ứng cho hãng.
Trong khi chờ đợi, Apple đã thực hiện một số biện pháp để khắc phục tình trạng tại các doanh nghiệp khai thác mỏ. Apple cho biết: "Chúng tôi biết có những thách thức thực sự với việc khai thác cô-ban bằng phương pháp thủ công, nhưng vứt bỏ điều này vô thời hạn sẽ gây hại cho các cộng đồng dựa vào ngành khai thác mỏ để kiếm thu nhập. Thêm vào đó, Apple cũng cần cô-ban. Vì vậy công ty đang 'tiến hành các biện pháp để chấm dứt nạn lao động trẻ em và lạm dụng quyền con người trong cộng đồng khai thác mỏ'".
Điều kiện làm việc trong các mỏ cô-ban khá tồi tệ.
Mỏ không hơn những cái lỗ trên mặt đất, được đào bằng tay. Đường hầm có thể dài tới vài chục mét trong lòng đất nhưng không có thiết bị an toàn hoặc hỗ trợ để ngăn sập hầm. Những người thợ mỏ sử dụng các dụng cụ cầm tay để kéo những tảng đá nặng bằng coban lên mặt đất.
Những chiếc bao tải được vận chuyển xung quanh khu mỏ bởi những đứa trẻ. Khi camera lia tới, Dorsen đang bị trách mắng vì nhét vụn đá vào bao tải không đủ nhanh.
Vì thế người đốc công đã dừng lại để đánh em.
Sau khi Dorsen đã nhét đầy chiếc bao, những tay đốc công trưởng thành nhấc nó lên và đặt lên đầu em để em đội nó đem đi.
Theo Tổ chức Ân xá Quốc tế có khoảng 40.000 trẻ em làm nghề khai thác cô-ban ở Công-gô.
Đây là hình ảnh khi các em bị phạt.
Ở trên mỏ, trẻ em sử dụng những đôi tay trần để sàng các tảng đá đã khai thác trong bể bùn hoặc suối.
Các em chọn những viên đá có hàm lượng cô-ban tinh khiết nhất và xếp chúng vào bao tải.
Dorsen không phải là em bé nhỏ tuổi nhất trong khu mỏ này. Sky cũng tìm thấy cô bé gái này, em mới 4 tuổi.
Vào cuối ngày những đứa trẻ sẽ bị đau đớn hết mình mẩy, một bé chia sẻ với Sky.
Dòng nước từ các hầm mỏ độc hại chảy đến nguồn nước địa phương. Người thợ mỏ này tin rằng khối u khổng lồ trên cổ của ông xuất phát từ các tạp chất do khai mỏ gây ra.
Cô-ban được đưa đến các khu chợ ngoài trời, nơi những người mua Trung Quốc, như anh chàng này, sẽ trả tiền cho người bán.
Theo tờ Washington Post, cô-ban sau đó được buôn bán thông qua một chuỗi các nhà cung cấp Trung Quốc cho đến khi nó đến với Apple, Samsung và tất cả các nhà sản xuất điện thoại khác. Chuỗi cung cấp không rõ ràng là lý do tại sao không một công ty điện thoại nào có thể làm việc trực tiếp với bất kỳ một mỏ cô-ban nào tại Công-gô.
Vấn đề tương tự xảy ra ở Indonesia, nơi trẻ em làm việc trong các bể bùn để chiết xuất thiếc dùng trong điện thoại thông minh. Báo cáo của BBC đã phát hiện ra một đứa trẻ 14 tuổi đang làm việc trong một mỏ. Luôn có nguy cơ lở đất và chết người là việc thường xuyên xảy ra.
Vào năm 2016, Apple đã tích cực kiểm soát các nhà cung cấp của mình hơn. Những nỗ lực ban đầu của công ty tập trung nhiều nhất vào các công ty mà hãng có hợp đồng trực tiếp: "Chúng tôi tự hào báo cáo rằng 100% khoáng chất xung đột và các đối tác luyện cô-ban hiện đang tham gia vào các cuộc kiểm toán của bên thứ ba độc lập để đảm bảo công việc của họ tuân thủ các quy chuẩn về trách nhiệm", công ty cho biết trong một bản báo cáo trách nhiệm. Vào năm 2016, chúng tôi đã đánh giá 705 cơ sở với gần 1,2 triệu người lao động và tìm thấy một công nhân chưa đủ tuổi, cụ thể là một người 15 tuổi rưỡi đang làm việc trong một xí nghiệp sản xuất tại Trung Quốc, nơi có độ tuổi lao động hợp pháp là 16. Chúng tôi yêu cầu nhà cung cấp tạo điều kiện làm việc an toàn cho người lao động vị thành niên này và tiếp tục trả lương cho họ trong khi vẫn cung cấp cơ hội giáo dục. Cho đến khi trẻ đạt độ tuổi lao động hợp pháp, nhà cung cấp sẽ được yêu cầu đem đến cho trẻ một cơ hội việc làm".
Apple đang chú ý đến các nhà cung cấp cung ứng gián tiếp các nguyên liệu thô đằng sau các thương nhân người Trung Quốc, mặc dù các đề xuất của công ty còn khá mơ hồ: "Chúng tôi đang làm việc với các nhà cung cấp cô-ban và các bên liên quan về một chương trình kiểm tra các mỏ khai thác cá nhân theo tiêu chuẩn của chúng tôi và các mỏ này sẽ được phép tham gia vào chuỗi cung ứng khi chúng tôi tin rằng các biện pháp bảo vệ thích hợp đã được áp dụng. Với nhiều tổ chức phi chính phủ để thúc đẩy sự thay đổi, bao gồm cả Pact, những người đang làm việc để cung cấp các chương trình đào tạo về sức khỏe và an toàn lao động ho các cộng đồng khai thác mỏ thủ công, đồng thời xây dựng các chương trình để giúp trẻ em được tiếp tục đi học trường học. Ngoài ra chúng tôi đã tài trợ cho Quỹ Nhân quyền Toàn cầu, tổ chức cung cấp tài chính và các hỗ trợ khác cho các cơ sở ở Cộng hòa Dân chủ Công-gô, những người đang làm việc để chấm dứt nạn lạm dụng lao động trẻ em và lạm dụng nhân quyền trong các cộng đồng khai thác mỏ ".
Lê Kiên (Theo BI).
