Về cơ bản, có thể liệt kê ra một số nhân tố chính sau:
Thứ nhất, hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp được dự báo sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh. Theo thống kê trong năm 2017, tổng lợi nhuận của các doanh nghiệp trên sàn HSX có mức tăng 27,5%. Theo đó, mức EPS (lợi nhuận tính trên một cổ phiếu) bình quân của cả thị trường cũng đạt tốc độ tăng trưởng ấn tượng 19,6% so với cùng kỳ các năm trước. Điều này một mặt đẩy kỳ vọng của nhà đầu tư lên (phản ánh qua đà tăng của giá cổ phiếu), mặt khác phần nào cân bằng lại mức tăng trưởng của giá cổ phiếu, giúp giữ chỉ số P/E (giá trên thu nhập một cổ phiếu) của thị trường không tăng quá cao.
Năm 2018, với diễn biến tích cực của nền kinh tế (GDP dự báo sẽ tăng trưởng 6,7-7%), sức cầu tiêu thụ của nền kinh tế sẽ tăng, lợi nhuận khối các doanh nghiệp trên sàn theo đó sẽ tiếp tục khởi sắc. Mức tăng trưởng đột biến như trong năm 2017 nhiều khả năng sẽ khó lặp lại nhưng cũng không có quá nhiều trở ngại để EPS của toàn thị trường tiếp tục tăng trưởng (có thể ở mức thấp hơn 10-15%). Điều này đồng nghĩa với giả định nếu mức định giá P/E của chỉ số VN-Index không đổi, điểm số VN-Index sẽ có cơ sở để tăng tiếp.
Thứ hai, chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vẫn còn dư địa để nới lỏng. Định hướng chính sách tiền tệ của Chính phủ về điều hành cung tiền, tăng trưởng tín dụng và mặt bằng lãi suất sẽ tiếp tục có tác động mang tính chi phối đến xu hướng chủ đạo của thị trường trong năm 2018. Dự báo nếu không có cú sốc nào lớn từ giá dầu dẫn đến CPI tăng vượt dự đoán thì vẫn còn dư địa để NHNN tiếp tục duy trì định hướng nới lỏng chính sách tiền tệ trong năm 2018 với liều lượng tương đương năm 2017 để giữ nhịp tăng trưởng. Với điều kiện và tình hình phát triển hiện tại của kinh tế Việt Nam, mức độ tăng cung tiền hàng năm từ 16-18% được xem là vùng hợp lý, vừa đảm bảo kích thích kinh tế, vừa hạn chế được những ảnh hưởng tiêu cực lên lạm phát và mặt bằng lãi suất. Như vậy đây vẫn được coi là yếu tố quan trọng và là một trong những động lực hỗ trợ dòng tiền chảy vào thị trường trong năm 2018.
Thứ ba, câu chuyện MSCI nâng hạng cho thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam sẽ là yếu tố tạo kỳ vọng cho thị trường trong trung hạn. Đối với câu chuyện nâng hạng lên thị trường mới nổi theo chuẩn MSCI, Công ty Chứng khoán Bảo Việt đánh giá triển vọng nâng hạng của TTCK Việt Nam là hiện hữu. Tuy nhiên quá trình xem xét nâng hạng có khả năng sẽ kéo dài và còn khá nhiều vấn đề TTCK Việt Nam cần nỗ lực khắc phục để được MSCI chấp thuận. Đáng chú ý, theo quan sát, thị trường các nước được nâng hạng trong quá khứ có diễn biến tích cực nhất trong một đến hai năm trước khi được vào danh sách xem xét (review list) của MSCI (do yếu tố kỳ vọng). Sau khi được vào danh sách xem xét, mức tăng của các thị trường có phần chững lại và điều chỉnh. Vì vậy, nếu kỳ vọng năm 2019 là năm TTCK Việt Nam được đưa vào danh sách xem xét nâng hạng, thì hai năm 2017 và 2018 sẽ là các năm thị trường được hưởng lợi nhiều nhất nhờ vào yếu tố kỳ vọng và việc các quỹ đầu tư nước ngoài tăng cường giải ngân để đi trước đón đầu quyết định của MSCI. Tuy nhiên sau đà tăng trưởng đột biến của năm 2017 thì sự phản ánh kỳ vọng này trong năm 2018 có thể sẽ giảm bớt và nhà đầu tư sẽ có xu hướng chờ đợi thêm những cơ sở mới trong báo cáo đánh giá hàng năm của MSCI, sẽ được phát hành vào cuối tháng 6.
Thứ tư, hoạt động phát hành cổ phiếu ra công chúng lần đầu (IPO), thoái vốn tại các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) lớn sẽ phản ánh kỳ vọng sớm hơn và tác động mang tính trái chiều. Mặc dù hoạt động IPO trong năm 2017 đã có phần chững lại so với các năm trước, với chỉ khoảng 24 DNNN thực hiện IPO qua sàn, tổng số vốn thu về là 2.722 tỉ đồng, nhưng ngay từ cuối năm 2017, thị trường đã đón nhận nhiều thông tin về các đợt IPO lớn đã và sẽ diễn ra vào đầu năm 2018 của BSR, PV Oil, PVPower với tổng giá trị thu về ước tính lên tới hơn 13.000 tỉ đồng (giả định toàn bộ số cổ phần được bán hết tại giá khởi điểm). Ngoài ra, còn nhiều doanh nghiệp lớn khác có kế hoạch IPO trong giai đoạn đầu năm 2018 như VRG, Vicem, EVN Genco... Mức giá đấu thành công của các đợt IPO này sẽ có tác động lan tỏa đến diễn biến của nhóm cổ phiếu cùng ngành đang niêm yết trên sàn. Tuy nhiên, điều này sẽ được phản ánh mang tính kỳ vọng, tùy thuộc tình hình hoạt động và triển vọng tăng trưởng của từng doanh nghiệp.
Trái ngược với sự trầm lắng của hoạt động IPO, hoạt động thoái vốn các DNNN trong giai đoạn cuối năm 2017 có mức tăng trưởng đột biến nhờ vào hai thương vụ lớn là VNM và SAB, giúp Nhà nước thu về tổng cộng gần 119.000 tỉ đồng. Sau hai phiên đấu giá thành công này, tâm lý thị trường đều chuyển biến theo hướng tích cực, hỗ trợ chỉ số VN-Index tăng điểm.
Cũng theo Công ty Chứng khoán Bảo Việt, các phiên chào bán vốn nhà nước trong năm 2018, nếu diễn ra thành công, cũng sẽ là một yếu tố quan trọng hỗ trợ thị trường, cũng như nhóm cổ phiếu có liên quan. Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, nhà đầu tư cũng nên thận trọng với nguồn cung cổ phiếu lớn bơm ra thị trường trong năm 2018.
Linh Trang.
