Có mặt tại nhà cụ Quyền vào một ngày Đông hửng nắng, các cụ cao niên trong làng đang hội tụ về đây để sinh hoạt tuồng. Giữa sân, bên ấm nước chè xanh, mọi người quây quần đông vui.
Cụ Nguyễn Viết Quyền độc diễn trích đoạn Quang Trung đại phá quân Thanh.
Trong tiếng nhạc rộn ràng, cụ Quyền với trang phục sặc sỡ, đang say mê độc diễn tuồng cổ với trích đoạn Quang Trung đại phá quân Thanh. Được xem cụ biểu diễn với điệu bộ oai hùng và giọng tuồng hào sảng ít ai nghĩ rằng cụ đã bước sang tuổi 85.
Cụ Nguyễn Viết Quyền trong trang phục biểu diễn tuồng cổ. Ảnh: Huy Thư.
Sinh ra từ vùng quê của dân ca nhạc cổ, cụ Quyền mê tuồng từ hồi còn nhỏ nên hay theo ông ngoại đi hát trong làng. Lớn lên vào bộ đội, cụ lại mang làn điệu tuồng quê mình đi xa và từng nổi tiếng ở đơn vị với vai diễn Đờ-cát-tơ-ri trong vở Chiến thắng Điện Biên.
Sau bao năm binh nghiệp, rồi chuyển ngành, về hưu sống giữa quê hương, cụ vẫn gắn bó và dành cho tuồng cổ một tình yêu đặc biệt.
Cụ thường diễn tuồng vào những dịp lễ Tết, đám cưới, đám thọ ở các gia đình, lễ tế tổ ở các dòng họ, ngày hội đền Đức Hoàng, ngày thành lập các đoàn thể ở địa phương... Vào những ngày này, hễ tổ chức, cá nhân nào mời cụ đi diễn là cụ sẵn sàng tham gia ngay. Nơi gần cụ đi xe đạp, có khi là đi bộ, nơi xa (cách nhà hàng chục km) thì cụ nhờ con cháu hoặc thuê xe chở đi.
Theo cụ: Mọi người còn nghĩ đến tuồng, còn yêu tuồng, còn muốn xem tuồng là sự vui mừng cho văn hóa truyền thống. Bởi thế dù bận bịu, xa ngái đến đâu, tôi vẫn thu xếp đi diễn cho bằng được.
Cụ hát tuồng hay bởi chất giọng ấm, vang. Người dân quê mê cụ nhảy tuồng, còn vì cả cái cách diễn dân gian sôi động, tự trào. Cụ hát khá nhuyễn các điệu Nam ai, Nam thương, nói hường, nói lối và thuộc làu nhiều trích đoạn tuồng cổ xa xưa như Trưng Trắc, Trưng Nhị, Lục Vân Tiên hồi trào...
Ngoài biểu diễn, cụ còn soạn được lời mới và viết được nhiều tác phẩm tuồng cho riêng mình với những đề tài mang tính thời sự và có ý nghĩa thiết thực: Bác Hồ về thăm Yên Thành, Mẹ Việt Nam anh hùng, mừng Đảng mừng Xuân, xây dựng nông thôn mới.
Cụ còn tự tay thiết kế và mua sắm khá nhiều trang phục để diễn tuồng: áo, quần, giày, mũ giáp, trượng, đao, kiếm... Tuy không đếm cụ thể, nhưng thấy cụ mắc dày trên 2 dây phơi và phải trải khắp chiếc chiếu giữa sân thì biết số lượng khá nhiều, phải đến vài chục thứ.
Cụ Quyền tự tay thiết kế và mua sắm rất nhiều trang phục để diễn tuồng. Ảnh: Huy Thư.
Cụ nói: Thỉnh thoảng phải đưa chúng ra phơi chứ nhiều thứ không diễn đến nơi, không phơi nó hỏng. Cụ Phạm Thị Huấn  vợ cụ Quyền chia sẻ: Ngày trước, khi trong nhà còn khó khăn, ông ấy còn bán cả lúa gạo để mua trang phục. Những hôm ốm đau mê mệt nghe nói đến tuồng là tỉnh ngay. Mới đây, một buổi chiều bị ong đốt 12 mũi sưng vù cả người, đau nhức nhối, nhưng sáng mai ông ấy vẫn cứ đi diễn tuồng bình thường.
Theo cụ Quyền, diễn tuồng không mềm mại như diễn chèo, hát tuồng đòi hỏi phải có sức khỏe mới có thể làm điệu bộ dứt khoát, mới thể hiện được cái hào sảng của tuồng, ngược lại hát tuồng cũng là một cách để rèn luyện thân thể.
Hát tuồng với tôi là sự đam mê, nó không chỉ là sở thích cá nhân, đem lại cho tôi niềm vui trong cuộc sống, mà còn góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc. Tôi sẽ diễn tuồng đến khi không còn sức khỏe nữa thì thôi - cụ Quyền tâm sự.
Không chỉ diễn tuồng, viết tuồng, cụ còn sáng tác thơ Đường, làm văn điếu Cụ Quyền được mọi người biết đến như cây tuồng cổ thụ của làng. Cuộc vui nào có cụ là nơi đó tiếng tuồng được lan tỏa.
Trăn trở lớn nhất hiện nay của cụ là thành lập được câu lạc bộ tuồng của xã, để những người yêu tuồng ở Phúc Thành có nơi sinh hoạt, giao lưu, gìn giữ phong trào hát tuồng ở địa phương, đồng thời để cụ truyền lại gia sản trang phục đồ sộ của mình.
Tôi mong sớm thành lập được CLB tuồng Phúc Thành để trao gửi những thứ mà tôi đã sắm - cụ Quyền trăn trở.
Cụ Quyền và đội nhạc trong một buổi diễn tuồng. Ảnh: Huy Thư.
85 tuổi đời, 60 năm tuổi Đảng và gần như cả cuộc đời gắn bó với tuồng cổ, cụ Quyền đã có những đóng góp nhất định cho phong trào văn hóa văn nghệ địa phương và được ban ngành các cấp ghi nhận, tặng nhiều giấy khen, bằng khen.
Ông Trần Văn Thành - cán bộ văn hóa xã Phúc Thành khẳng định: Cụ Quyền là người tuổi cao gương sáng, một người say mê tuồng cổ và nhiệt tình với phong trào. Với người dân chúng tôi, cụ là người giữ hồn tuồng cổ và thắp lên tình yêu dân ca nhạc cổ của quê hương.
Huy Thư.
