Ông Vũ Bằng, nguyên Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, thành viên Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ.
Xin ông cho biết nguyên nhân để thị trường vốn có những tăng trưởng tích cực trong năm qua?
Trong thời gian qua, thị trường vốn có sự hồi phục khá tích cực. Nguyên nhân là kinh tế thế giới và thị trường vốn quốc tế có sự hồi phục khá tốt; ở trong nước, XNK, khu vực kinh tế tư nhân được hỗ trợ phát triển mạnh. Điều này giúp dòng vốn vào thị trường, vốn gián tiếp tăng mạnh, đạt trên 2 tỷ USD, tăng gấp 2 lần so với năm 2016.
Bên cạnh đó, dòng vốn trong nước của các nhà đầu tư tăng khá mạnh, tỷ trong tín dụng tăng gấp 2 lần, chưa kể các khoản đầu tư từ tư nhân, ngân hàng... Tăng trưởng của thị trường vốn còn đến từ các chính sách cải cách của Chính phủ, như mở thị trường chứng khoán phái sinh, đấu giá cổ phần thành công, chính sách phát triển DN tư nhân giúp tạo niềm tin cho thị trường phát triển.
Trong năm tới, để tỷ trọng thị trường vốn tăng nhiều hơn, hỗ trợ ngành ngân hàng thì cần có những giải pháp nào, thưa ông?
Để giảm gánh nặng cung ứng vốn của ngành ngân hàng, thứ nhất là phải tạo mặt bằng lãi suất hợp lý. Xu hướng quốc tế là người dân ít gửi tiết kiệm, đầu tư qua các quỹ đầu tư, đầu tư cổ phiếu, trái phiếu; trong khi Việt Nam ngược lại. Do đó, lãi suất còn tương đối cao, nhất là huy động vốn nên thời gian qua chưa thực sự thúc đẩy thị trường vốn.
Thứ hai là phải cải cách chính sách thuế, ở nhiều quốc qua, lãi tiết kiệm và lãi thu từ cổ phiếu đều bị đánh thuế như nhau. Nhưng tại Việt Nam, nhà đầu tư bỏ tiền vào DN, mua cổ phiếu DN, chịu rủi ro nhiều hơn thì lại bị thuế, trong khi gửi tiền vào tiết kiệm thì không bị đánh thuế. Nên đây là điểm chưa khuyến khích các nhà đầu tư vào thị trường vốn.
Thứ ba là lòng tin của các nhà đầu tư. Hiện này, tình hình quản trị DN, minh bạch thông tin DN tại nước ta đã có sự cải thiện nhưng vẫn chưa thực sự tạo lòng tin dài hạn cho nhà đầu tư; do đó, các DN thời gian tới cần cải cách về chuẩn mực, chế độ kế toán, kiểm toán, công bố thông tin, đặc biệt là cải cách quản trị lãnh đạo để tăng cường sự bền vững của DN và sự bảo vệ của nhà đầu tư. Gần đây, việc bảo vệ nhà đầu tư tại Việt Nam khá tốt, theo Ngân hàng Thế giới (WB), năm 2015, Việt Nam đứng thứ 122/190 về bảo vệ nhà đầu tư, năm nay lên 81/190, cải thiện 40 bậc sau 2 năm, nên các DN và cơ quan quản lý cần phấn đầu theo hướng này để tạo thêm lòng tin lâu dài, thúc các nhà đầu tư rót vốn.
Cuối cùng là phải thúc đẩy huy động vốn của DN. Với sự hồi phục của thị trường vốn, cấu trúc thị trường đang có sự chuyển dịch tốt thì khả năng huy động vốn tăng mạnh. Trên thực tế hiện nay, huy động vốn DN chưa đầy đủ, nếu sắp tới mở được thị trường trái phiếu DN để đảm bảo cấu trúc thị trường tốt hơn thì huy động vốn cho DN sẽ rất tốt, hỗ trợ nhiều cho tăng trưởng.
Cùng với các biện pháp trên, thời gian tới là giai đoạn tốt để mở rộng sản phẩm mới cho thị trường vốn như mở thị trường trái phiếu, tích cực đưa thêm các sản phẩm của thị trường phải sinh Nhưng trong giai đoạn phục hồi này phải rất chú ý đến chất lượng thị trường, khi niềm tin nhà đầu tư tăng lên thì tất cả sẽ đổ xô mua cổ phiếu nên sẽ tiềm ẩn rủi ro, phải nâng độ an toàn tài chính bằng những quy định chặt hơn.
Với thị trường trái phiếu DN, theo ông, nên có định hướng phát triển như thế nào để phù hợp với các DN trong thời gian đầu?
Theo tôi, để phát triển thị trường trái phiếu DN, trong thời gian đầu, các quy định không nên quá chặt để thu hút nhà đầu tư tạo ra các thỏa thuận phát hành trái phiếu, chỉ khi phát hành lên mức độ nào đó thì cơ quan quản lý mới nên điều chỉnh lên mức độ chặt hơn.
Về mệnh giá trái phiếu, đặt mệnh giá lớn có thể nhằm tính tới việc chào riêng lẻ cho các nhà đầu tư lớn, chuyên nghiệp. Đây là mệnh giá tốt nhưng lại gây khó khăn về tính hấp dẫn, đặc biệt là sau khi phát hành sẽ gây khó cho khả năng chuyển nhượng, nối tiếp của nhà đầu tư. Vì thế, trong giai đoạn đầu, mệnh giá nên được cân nhắc, phải tính đến độ linh hoạt và hấp dẫn để thành công.
Xin cảm ơn ông!
Hương Dịu (ghi).
