Theo tờ South China Morning Post, hiện không có nước nào xây nhiều đập nước như Trung Quốc. Cụ thể, quốc gia đông dân nhất thế giới này có 86.000 con đập, trong đó có gần 1/3 là đập lớn (cao ít nhất 15 m hoặc có thể trữ hơn 3 triệu m3 nước).
Xếp sau Trung Quốc là Mỹ với 5.500 con đập lớn. Tính ra, số lượng đập nước ở Trung Quốc còn nhiều hơn tổng số đập do phần còn lại của thế giới xây dựng.
Một chiếc thuyền Trung Quốc chở các chuyên gia địa chất khảo sát sông Mê Kông tại biên giới Lào và Thái Lan năm 2017 Ảnh: REUTERS.
Nước ngọt đang là mục tiêu mới trong chiến lược vơ vét tài nguyên thiên nhiên của Trung Quốc. Các con đập đóng vai trò quan trọng đối với chiến lược này dù chúng gây hại cho hệ sinh thái thiên nhiên.
Đáng lo hơn, Bắc Kinh giờ đây còn tìm cách kiểm soát các dòng sông xuyên quốc gia (Mê Kông, Brahmaputra, Irtysh, Illy, Amur) bằng cách xây đập và những cấu trúc khác. Chẳng hạn, Bắc Kinh đã xây 8 đập nước khổng lồ trên sông Mê Kông trước khi nó chảy vào Đông Nam Á, cũng như có kế hoạch xây thêm 20 con đập nữa.
Những hành động đơn phương tương tự của Trung Quốc đã làm gia tăng căng thẳng với Ấn Độ. Nhiều con sông quan trọng của quốc gia Nam Á này khởi nguồn từ Tây Tạng - Trung Quốc.
Năm 2017, Trung Quốc từ chối cung cấp dữ liệu thủy văn cho Ấn Độ, một hành động bị xem là vi phạm 2 thỏa thuận song phương và nhằm "trừng phạt" New Delhi vì tẩy chay diễn đàn cấp cao về sáng kiến "Vành đai và Con đường" và cuộc đối đầu ở cao nguyên Doklam.
Trong lúc chưa rõ Bắc Kinh có nối lại việc chia sẻ dữ liệu thủy văn trong năm nay hay không, một vấn đề khác lại nảy sinh: dòng nước sông Siang bị ô nhiễm khi chảy từ Tây Tạng vào Ấn Độ, dẫn đến nỗi lo những hoạt động của Trung Quốc ở thượng nguồn có thể đe dọa đến hệ sinh thái của các con sông xuyên quốc gia.
Đã xuất hiện nghi ngờ tình trạng ô nhiễm trên là do hoạt động khai thác mỏ và xây đập của Trung Quốc ở Đông Nam Tây Tạng gây ra. Ông Brahma Chellaney, chuyên gia hàng đầu Ấn Độ về các vấn đề chiến lược, cho rằng cộng đồng quốc tế cần tăng sức ép để Trung Quốc giảm bớt xây đập, tôn trọng những tiêu chuẩn môi trường và quyền lợi của các nước ở hạ nguồn.
Hoàng Phương.
