Chúng tôi xin bổ sung thêm một số thông tin cho bài:  Tướng Anh cảnh báo Kremlin chuẩn bị đòn hủy diệt  (DVO, 29/1/2018) qua bài viết với tiêu đề và phụ đề trên của chuyên gia quân sự Nga Vladimir Tuchkov đăng trên  Svobodnaia Pressa ngày 29/1/2018.
Tuy tiêu đề bài báo về radar Anh nhưng ông nói nhiều về radar Nga, điều đó cũng dễ hiểu. Chúng tôi chia làm hai phần để tiện theo dõi.
Trên ảnh: Trạm radar Don-2N ( "-2 ") thuộc hệ thống phòng thủ chống tên lửa. Ảnh: Mikhail Mettsel/TASS.
Phần một:
Kênh truyền hinh Sao Đỏ (Kênh truyền hình của Bộ quốc phòng Nga-ND) mới đưa tin là trạm radar quan sát từ xa Don-2N bố trí tại khu Sofrina ngoại ô Matxcova đã đánh trả thành công một cuộc tấn công hạt nhân ồ ạt từ nhiều hướng khác nhau vào thủ đô Matxcova.
Dĩ nhiên, đây chỉ là một tình huống tập trận. Trạm radar này đã hoạt động trong khoảng thời gian thực, bắt được các mục tiêu là tên lửa đạn đạo mô hình hóa trong không gian ảo và các đầu tác chiến tách ra từ các tên lửa này, phân biệt chính xác và bỏ qua các mục tiêu giả, truyền dữ liệu chỉ mục tiêu cho các tên lửa đánh chặn thuộc hệ thống phòng chống tên lửa bảo vệ Matxcova và khu vực công nghiệp trung tâm A-135 Amur.
Công việc còn lại quá đơn giản dễ dàng: truyền lệnh phóng để khởi động động cơ hành trình của các tên lửa đánh chặn.
Trạm radar Don-2N không chỉ là một phương tiện vô tuyến kỹ thuật, mà còn là một công trình xây dựng độc đáo có các khả năng vượt trội mọi trạm radar có chức năng tương tự.
Để xây dựng trạm radar này, các kỹ sư Liên Xô đã sử dụng tới 30.000 tấn thép, 50.000 tấn bê tông, 20.000 km cáp, đã lắp 100km đường ống dẫn nước làm mát. Về hình dáng - trạm là một Kim tự tháp cụt ngọn với các chiều quanh tháp (trên móng) dài 144m và có độ cao 35 m. Công suất xung phát của ăng ten -250MW.
Trạm radar được xây dựng từ năm 1978. Sau đó 2 năm bắt đầu lắp đặt và hiệu chỉnh.
Don-2N được đưa vào trang bị năm 1989, vào năm 1996 được đưa vào trực chiến trong thành phần hệ thống phòng thủ chống tên lửa A-135 Amur.
Về thiết bị, Don-2N có 4 lưới ăng ten mạng pha chủ động lắp trên 4 mặt của Kim Tự Tháp.
Các tín hiệu ăng ten thu được được xử lý bằng một máy tính cực mạnh, máy tính này cung cấp thông tin đầy đủ về các mục tiêu trong bầu khí quyển và trong vũ trụ ở cự ly 4.000km. Sai số cự ly là 10m.
Thực ra, đây đã là các số liệu đã cũ về trạm. Đài radar này thường xuyên được hiện đại hóa nhằm tăng cự lý quan sát và khả năng phân giải.
Nhưng nếu như chỉ lấy các dữ liệu về tính năng phiên bản đầu tiên của radar, thì Don-2N này cũng đã có khả năng phi thường.
Năm 1994, trong một cuộc thử nghiệm chung Nga-Mỹ về khả năng phát hiện và bám các vật thể kích thước nhỏ trong vũ trụ thả từ tàu vũ trụ Shuttlecủa Mỹ, các chuyên gia Mỹ- Nga đã cho Shuttle phóng các quả cầu kim loại có đường kính 5cm, 10cm và 15 cm trong vũ trụ.
Đài radar Mỹ chỉ phát hiện được 2 quả cầu đường kính 10 và 15 cm. Còn Don-2N của Nga đã bắt được và bám quỹ đạo của quả cầu kim loại đường kính 5 cm ở cự ly tới 1.500km.
Sau gần1/4 thế kỷ, các khả năng của trạm radar tại Sofrina chắc chắn đã được cải thiện nhiều.
Don-2N và các radar quan sát thế hệ trước- đó là các công trình khổng lồ cần thời gian xây dựng và lắp đặt khoảng 5-10 năm. Và tất nhiên, kinh phí cũng vô cùng lớn.
Sau khi triển khai xây dựng xong Don-2N, Liên Xô đã có kế hoạch xây dựng thêm 8 trạm như vậy để tạo một trường radar liên tục trên không phận Liên Xô và không gian ngoại vi Liên Xô.
Tuy nhiên, không lâu sau đó, sự nghiệp Cải tổ được khởi động và và dự án khổng lồ này đã buộc phải xếp lại vì không được cấp kinh phí.
Tuy vậy, nghe có vẻ khó tin, nhưng đó lại là nhân tố tích cực trong sự nghiệp phát triển radar tầm xa của Nga.
Trong thế kỷ mới này (XXI), tại Nga đã xuất hiện các đài radar thế hệ mới Voronhez do Viện khoa học- nghiên cứu liên lạc vô tuyến tầm xa (viết tắt tiếng Nga- NII DAR) và Viện kỹ thuật vô tuyến mang tên A.L. Mints (viết tắt - RTI) chế tạo.
Những đài radar này gần như đã được chuẩn bị sẵn ngay từ nhà máy sản xuất. Có nghĩa là thời gian xây dựng - lắp đặt chỉ cần từ một năm đến một năm rưỡi.
Sở dĩ làm được như vậy là do sử dụng các modul lắp đặt chế tạo sẵn tại nhà máy, sau đó được vận chuyển đến và lắp trên nền bê tông được chuẩn bị sẵn có kích thước bằng một sân bóng đá. Nơi ở và làm việc của đơn vị sử dụng radar cũng được lắp ghép từ các modul khối.
Voronhez sử dụng năng lượng ít hơn nhiều (so với các radar thế hệ trước). Nếu như các trạm radar thế hệ trước như Darial sử dụng lượng điện công suất 50MW, thì 2 kiểu radar mới này- chỉ 0,7MW, còn biến thể có tiềm năng hiện đại hóa lớn nhất  cũng chỉ 10MW.
Điều này rất có ích vì vấn đề không chỉ ở chỗ giá thành khai thác giảm rất đáng kể mà còn ở hệ thống làm lạnh sử dụng nước chưng cất cồng kềnh. Radar Darial sử dụng tới 150m3 nước chưng cất/giờ. Còn Voronhez - không cần nước để làm lạnh.
Thành thử, các trạm radar mới có giá rẻ hơn nhiều- 1,5 tỷ rúp (khoảng 25 triệu đôla) so với 10-20 tỷ rúp.
Các radar thế hệ mới giảm được kích thước và lượng năng lượng tiêu thụ trong khi vẫn duy trì được các tính năng kỹ thuật và tính năng khai thác cao là nhờ các giải pháp thu nhỏ trang thiết bị, sử dụng các máy tính công suất lớn, tối ưu hóa hoạt động của trạm cho phép tăng độ phân giải trong khi vẫn tiết kiệm được năng lượng tiêu thụ.
