Tăng tuổi nghỉ hưu ảnh hưởng không nhỏ đến những đối tượng lao động nặng nhọc, lao động trong môi trường độc hại.Ảnh: K.O.
Kẻ cười người khóc.
Đề xuất tăng tuổi nghỉ hưu không phải là vấn đề mới, song luôn luôn là vấn đề nóng mỗi khi được đưa bàn thảo. Vấn đề này cũng đã nhiều lần được trình lên Quốc hội nhưng đều chưa đi đến ý kiến thống nhất. Lần đầu tiên, vào năm 2007, trong quá trình soạn thảo Luật Bình đẳng giới, vấn đề tăng tuổi nghỉ hưu đã được đưa ra thảo luận, nhưng không nhận được sự đồng thuận của nhiều người. Năm 2012 và 2014, Bộ LĐ,TB&XH; tiếp tục trình Quốc hội dự thảo Bộ luật Lao động sửa đổi, đề xuất tăng tuổi nghỉ hưu. Tuy nhiên nội dung này vẫn chưa được thông qua.
Mới đây nhất, trong dự thảo tờ trình Chính phủ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Lao động, Bộ LĐ,TB&XH; tiếp tục đề nghị tăng tuổi nghỉ hưu. Theo đó, Bộ LĐ,TB&XH; đưa ra 2 phương án về tuổi nghỉ hưu. Một là tiếp tục giữ độ tuổi hưu như hiện hành (nữ đủ 55 tuổi, nam đủ 60 tuổi). Hai là: Từ 1/1/2021, khi nữ đủ 55 tuổi, nam đủ 60 tuổi mỗi năm sẽ tăng thêm thời gian làm việc 6 tháng, cho tới khi nữ đủ 60 tuổi (lộ trình tới năm 2031), nam đủ 62 tuổi (lộ trình tới năm 2024).
Theo Bộ LĐ,TB&XH;, việc đề xuất tăng tuổi hưu được cho là một trong những giải pháp nhằm bảo đảm cân đối quỹ hưu trí và tử tuất trong dài hạn. Bởi, nếu tiếp tục giữ nguyên các quy định hiện nay về mức đóng - mức hưởng, thời gian đóng - thời gian hưởng thì sẽ mất cân đối quỹ.
Bên cạnh đó, còn nhiều lý do được đưa ra như tuổi thọ bình quân của người Việt tăng, cần nâng tuổi hưu để ứng phó xu hướng già hóa dân số, thiếu lao động, hay tăng tuổi nghỉ hưu để tận dụng được nguồn nhân lực có trình độ, kỹ thuật cao và có kinh nghiệm và tạo ra bình đẳng giới...
Chị Nguyễn Thu Hằng  cán bộ phụ trách nhân sự tại công ty TNHH Minh Quân bày tỏ: Tăng tuổi nghỉ hưu đối với những người lao động trí óc, nghiên cứu khoa học sẽ hợp lý hơn là với những người lao động tay chân. Công ty chúng tôi hoạt động trong lĩnh vực xây dựng, chúng tôi cần đội ngũ lao động trẻ, có sức khỏe. Tăng tuổi nghỉ hưu sẽ khiến cho chúng tôi thiếu hụt đội ngũ lao động trẻ năng động, sáng tạo.
Việc tăng tuổi nghỉ hưu còn gây ra một áp lực không nhỏ đối với những lao động trẻ, những bạn sinh viên mới ra trường. Nếu tăng tuổi nghỉ hưu, em cảm thấy lo lắng vì cơ hội việc làm của mình ít đi. Vì nếu những người có kinh nghiệm cứ giữ mãi vị trí của họ thì cơ hội đối với người trẻ giảm đi rất nhiều. Trong khi giờ đi xin việc chỗ nào cũng yêu cầu phải có kinh nghiệm, Phạm Kim Anh  sinh viên năm cuối trường Đại học Lao động Xã hội cho hay.
Bên cạnh những ý kiến phản đối cũng có một số người cảm thấy hào hứng trước đề xuất của Bộ LĐ,TB&XH. ; Ở cái tuổi 55, chúng tôi vẫn còn sức khỏe, vẫn còn rất nhiều nhiệt huyết để có thể tiếp tục giảng dạy. Hơn nữa, đối với giáo viên thì có lẽ càng nhiều tuổi chúng tôi càng có nhiều kinh nghiệm để có thể cống hiến cho đất nước. Vậy nên, phải nghỉ hưu ở tuổi 55 có lẽ là hơi sớm với đối với những người làm công tác nghiên cứu, giảng dạy như chúng tôi cô Nguyễn Việt Hà  giảng viên Trường đại học Công nghiệp Hà Nội cho biết.
Đa số các ý kiến đồng ý tăng tuổi nghỉ hưu là những người làm việc trong các cơ quan nhà nước, những người làm công tác nghiên cứu. Họ vẫn còn sức khỏe và mong muốn được cống hiến cho đất nước, đồng thời gia tăng cơ hội thăng tiến, đặc biệt đối với lao động nữ.
Không nên cào bằng độ tuổi nghỉ hưu.
Theo PGS. TS. Vũ Quang Thọ - Viện trưởng Viện Công nhân và Công đoàn cho hay: Có 3 nguyên nhân chưa nên tăng tuổi nghỉ hưu. Một là, thị trường lao động Việt Nam chưa đủ sức tăng trưởng để có thể hấp thụ được hết số lao động đã vào tuổi lao động, chúng ta vẫn dư lực lượng lao động. Thứ 2, ở Việt Nam đang có khoảng 300.000 cử nhân đại học và 80.000 cử nhân cao đẳng đã tốt nghiệp vẫn đang chờ việc, chưa kể số lượng người học nghề. Thứ ba, chúng ta chỉ có thể tăng tuổi nghỉ hưu khi nền kinh tế Việt Nam đã phát triển đến mức số lượng người lao động Việt Nam không thể cung cấp đủ cho nền kinh tế, cần phải bổ sung lao động dưới nhiều hình thức khác nhau.
Đồng quan điểm với PGS. TS. Vũ Quang Thọ, PGS.TS Trịnh Hòa Bình - Phó Tổng Thư ký Hội Xã hội học Việt Nam cũng cho: Trên thực tế, số lao động muốn đẩy độ tuổi nghỉ hưu không có nhiều. Nó chỉ rơi vào nhóm đối tượng lao động không phải huy động quá nhiều sức lực hoặc ở khu vực có thu nhập, có vị thế xã hội cao hơn.
Tuy nhiên, kịch bản tăng tuổi nghỉ hưu dựa trên những căn cứ xác đáng như: nguy cơ vỡ quỹ lương do tuổi thọ trung bình người Việt Nam đã tăng đáng kể so với tuổi thọ bình quân trong thời điểm đưa ra quy định nghỉ hưu ở tuổi 55 với nữ, 60 đối với nam cần phải tính đến. Đặc biệt hơn, trước cảnh báo của ngành Dân số: Việt Nam đang đứng trước nguy cơ già hóa dân số, trong tương lai dễ dẫn đến cảnh thiếu hụt lao động. Do đó, chính sách cần phải có tầm nhìn, đi trước, đón đầu tránh tình trạng thiếu hụt người trong độ tuổi lao động giống Nhật Bản. Tuy nhiên, việc tăng tuổi hưu như thế nào cho hợp lý, có nên đánh đồng tuổi hay không cần phải được cân nhắc kỹ.
Theo số liệu khảo sát do Viện Công nhân và Công đoàn (Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam) thực hiện với hơn 5.000 phiếu gửi người lao động (NLĐ) tại ba miền Bắc, Trung, Nam về độ tuổi nghỉ hưu mà NLĐ mong muốn thì có đến 90% NLĐ khu công nghiệp, lao động phổ thông không đồng ý với việc tăng tuổi nghỉ hưu. Phần lớn ý kiến đồng ý tăng tuổi nghỉ hưu thuộc bộ phận làm việc trong các cơ quan nhà nước, những người làm công tác nghiên cứu.
Nên điều chỉnh tuổi nghỉ hưu bằng Thông tư.
PGS. TS. Vũ Quang Thọ cũng cho rằng, việc tăng tuổi nghỉ hưu không cần thiết phải đưa vào trong Luật. Luật là quy định cho tất cả những người trong độ tuổi lao động (từ 15  55 tuổi đối với nữ và từ 15  60 tuổi đối với nam). Nếu đã đưa vào Luật thì sẽ khá cứng nhắc, khó có thể thay đổi được. Chúng ta chỉ nên điều chỉnh bằng những Thông tư, những ngành nào cần thiết phải giữ lại thì kí hợp đồng. Ví dụ như một số ngành như Giáo dục, Y tế, Quản lý Nhà nước,... ông Thọ nhấn mạnh.
Kim Oanh.
