Ngân hàng TMCP Quốc tế (VIB) công bố mới đây đã công bố BCTC quý IV/2017, ghi nhận 782 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, gấp 2,6 lần kết quả cùng kỳ năm trước, kết quả này phần lớn dựa vào nguồn thu từ thu nhập lãi thuần.
VIB cho biết ghi nhận lãi trước thuế 1.056 tỷ đồng sau 11 tháng đầu 2017, vượt 41% kế hoạch năm. Lãi thuần từ hoạt động dịch vụ gấp đôi cùng kỳ đạt 160 tỷ đồng.
Tuy nhiên các hoạt động kinh doanh ngoại hối, mua bán chứng khoán đầu tư đều gia tăng thua lỗ. Lãi từ hoạt động khác cũng giảm mạnh 35% còn 46 tỷ đồng. Trong khi đó, chi phí hoạt động trong kỳ tăng nhẹ lên 600 tỷ đồng, chi phí dự phòng rủi ro tín dụng tăng mạnh 71% lên 127 tỷ đồng. Tỷ lệ nợ xấu đến cuối tháng 11 là 2,78%, tăng nhẹ so với cuối tháng 9 (khoảng 2,36%), trong đó tập trung ở nhóm nợ xấu có khả năng mất vốn chiếm 94%.
Lũy kế cả năm 2017, tổng lợi nhuận trước thuế của VIB đạt 1.405 tỷ đồng, gấp đôi năm trước. Sau thuế, lợi nhuận của ngân hàng còn 1.124 tỷ đồng. Đây là mức lợi nhuận năm kỷ lục trong lịch sử hoạt động của VIB từ trước đến nay  tất nhiên, để xác tín hơn, cần chờ kết quả soát xét của đơn vị kiểm toán.
Có thể nói, riêng trên thị trường 1, tỷ lệ dư nợ trên vốn huy động (LDR) đã lớn hơn 1  chính xác là 1,17 lần.Đồng nghĩa với việc, VIB đang phải huy động một phần vốn đáng kể từ các tổ chức tín dụng khác (liên ngân hàng) để cấp tín dụng cho khu vực dân cư và các tổ chức kinh tế. Thực tế, chốt tại 31/12/2017, giá trị tiền gửi và vay các TCTD khác của VIB là 33.696 tỷ đồng  chiếm tới 27,3% tổng tài sản và gấp gần 4 lần vốn tự có của ngân hàng. Trong khi ở hướng ngược lại, giá trị tiền, vàng gửi tại các TCTD khác của VIB chỉ là 10.275 tỷ đồng  chưa bằng 1/3.
Lưu ý rằng, giá trị dư nợ tín dụng thị trường 1 nêu phía trên của VIB mới chỉ xét đến cho vay khách hàng, chứ chưa tính các khoản cấp tín dụng thông qua hình thức đầu tư trái phiếu doanh nghiệp. Nếu tính đầy đủ, dư nợ tín dụng của nhà băng này hẳn còn cao hơn nữa.
Tất nhiên, sẽ có ý kiến cho rằng, các con số trên bảng cân đối kế toán chỉ là nhất thời, phản ánh giá trị tại một thời điểm cụ thể, chứ chưa hẳn là mức phổ biến cả kỳ. Song lưu ý rằng, bắt đầu từ BCTC năm 2015 đến nay, thì tại thời điểm cuối các năm, giá trị huy động của VIB luôn thấp hơn dư nợ tín dụng (bao gồm số dư cho vay khách hàng và TPDN). Chẳng hạn cuối năm 2016, VIB chỉ huy động được 59.261 tỷ đồng nhưng dư nợ tín dụng lại đạt tới 70.088 tỷ đồng; Hay cuối năm 2015, giá trị huy động là 53.304 tỷ đồng nhưng dư nợ tín dụng lại đạt tới 54.978 tỷ đồng. Cuối các năm trước đó, tỷ lệ LDR này lại luôn nhỏ hơn 1.
Nhìn nhận một cách khách quan, LDR lớn hơn 1 như vừa nêu ở VIB chưa hẳn đã là điều gì không hay. Nó phản ánh năng lực giải ngân tốt của ngân hàng, tốt đến mức buôn được tiền từ các TCTD khác để cho vay lai kiếm lời.
Tuy nhiên, tình trạng LDR lớn hơn 1 được duy trì liên tục trong thời gian dài phần nào bộc lộ năng lực huy động hạn chế, tiềm ẩn nhiều rủi ro cho tính cân đối nguồn vốn và phát triển bền vững của ngân hàng.
Về nguyên lý, chỉ số LDR dưới 100%, tức là vốn cho vay ra thấp hơn lượng huy động vào. Nhưng thực tế huy động vốn của NH rất đa dạng.
Nếu tính chung các nguồn vốn huy động kinh doanh ở Việt Nam, theo nhiều chuyên gia, tỷ lệ LDR ở mức khoảng 80% là hợp lý. Vì khi tỷ lệ LDR giảm thấp hơn, chi phí tăng lên sẽ vừa khó khăn cho NH trong kinh doanh, cạnh tranh vừa mâu thuẫn luôn với chủ trương muốn giữ ổn định lãi suất cho vay ở mức thấp để kích thích sản xuất.
Nói chung, với tình hình hoạt động các NH Việt Nam, nhất là các NHTM, chỉ số LDR ở mức 80% là hợp lý, cao hơn thì NH phải tính toán cân đối thêm. Còn nếu vượt quá 100% chắc chắn là đáng quan ngại. Cho nên, bài học tăng trưởng nóng của Eximbank và nhiều nhà băng khác trong những năm đầu 2010 khiến VIB không thể làm lơ.
Mai An (t/h).
