Giá điện tăng từ ngày 1-12-2017 là một tin gây sốc cho doanh nghiệp. Ảnh: THÀNH HOA.
Áp lực tăng chi phí cuối năm 2017 và đầu 2018.
Giá điện tăng từ ngày 1-12-2017 là một tin gây sốc cho doanh nghiệp. Doanh nghiệp ngủ dậy sau một đêm nhận được thông báo bên bán điện sẽ chốt số điện và tăng giá điện ngay trong ngày, trong khi cụ thể tăng bao nhiêu vẫn chưa được rõ. Quyết định 4495/QĐ-BCT được ký ban hành ngày 30-11-2017 quy định về giá điện áp dụng từ ngày 1-12-2017. Thế nhưng, đầu ngày 1-12-2017, nhiều đơn vị bán lẻ điện vẫn chưa nhận được văn bản này.
Sau cú sốc tăng giá điện kiểu đánh úp như vậy, doanh nghiệp lại phải đối mặt với nỗi lo chi phí sản xuất tăng.
Theo thông lệ từ những năm trước, giữa tháng 11 hàng năm, Chính phủ đã ban hành văn bản quy định về mức lương tối thiểu vùng áp dụng từ ngày 1-1 năm tới. Tuy nhiên, năm nay, đến ngày 7-12-2017 Chính phủ mới ban hành Nghị định 141/2017/NĐ-CP quy định về mức lương tối thiểu vùng áp dụng từ ngày 1-1-2018 và cũng phải đến giữa tháng 12, văn bản này mới đến được tay doanh nghiệp. Theo đó, mức lương tối thiểu vùng năm 2018 tăng khoảng 6-7%. Mức tăng cụ thể: vùng I tăng 230.000 đồng, vùng II tăng 210.000 đồng, vùng III tăng 190.000 đồng, vùng IV tăng 180.000 đồng. Mức lương tối thiểu vùng tăng sẽ ảnh hưởng đến một phần chi phí doanh nghiệp bù cho người lao động đang hưởng mức lương bằng mức lương tối thiểu vùng theo quy định cũ. Một số đối tượng khác là doanh nghiệp có người lao động có mức lương tháng cao hơn mười tháng lương tối thiểu vùng sẽ phải tăng mức đóng bảo hiểm thất nghiệp.
Chi phí đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) cũng sẽ tăng từ ngày 1-1-2018 theo cách tính lương mới. Bên cạnh đó, đối tượng đóng BHXH được mở rộng, bao gồm cả người làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ một tháng đến dưới ba tháng và người lao động là công dân nước ngoài vào làm việc tại Việt Nam hợp pháp. Thông thường, người nước ngoài vào Việt Nam làm việc được doanh nghiệp đóng toàn bộ phí BHXH và lương đóng BHXH thường phải tính ở mức cao nhất.
Những văn bản hướng dẫn liên quan đến việc tăng chi phí của doanh nghiệp nên được ban hành trước thời điểm có hiệu lực một khoảng thời gian hợp lý để tránh gây ra gánh nặng tâm lý tăng chi phí liên tiếp chồng lên gánh nặng tài chính cuối năm.
Mức lương đóng BHXH tăng cũng kèm theo mức đóng quỹ bảo hiểm y tế, quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp tăng theo.
Cần quy định sớm để chuẩn bị.
Đối với doanh nghiệp, những khoản chi tăng lên của tiền điện, mức lương tối thiểu vùng, mức lương cơ sở, mức đóng các quỹ bảo hiểm bắt buộc là khoản chi phí được dự trù trong kế hoạch tài chính hàng năm. Tuy nhiên, doanh nghiệp còn phải phụ thuộc vào quyết định của Chính phủ, của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Do đó, nếu doanh nghiệp có được văn bản ban hành chính thức càng xa ngày áp dụng thì doanh nghiệp càng có thời gian chuẩn bị tốt hơn và đặc biệt là không bị áp lực dội bom thông tin tăng chi phí.
Vấn đề tăng giá điện trong năm nay đã nằm trong dự tính của doanh nghiệp bởi vì giá điện đã ổn định từ tháng 3-2015 đến tháng 11-2017. Giữa năm 2017 doanh nghiệp đã cập nhật thông tin là tập đoàn Điện lực Việt Nam sẽ đề xuất tăng giá điện. Có nhiều lý do để Bộ Công Thương trì hoãn việc tăng giá điện. Doanh nghiệp luôn nghe ngóng thông tin về việc tăng giá điện khi có bất cứ động tĩnh nào về việc này và cũng chuẩn bị tâm thế cho việc tăng giá điện. Tuy nhiên việc tăng giá điện chỉ sau mấy tiếng đồng hồ là một đòn tâm lý khá mạnh cho doanh nghiệp. Cảm giác ngỡ ngàng như bị mất cắp sau một đêm là cảm giác có thật khi doanh nghiệp nghe tin tăng giá điện lần này.
Giá điện tăng sẽ tác động đến chi phí sản xuất nên buộc doanh nghiệp phải cân đối lại chi phí và tính toán lại giá thành sản phẩm. Việc đưa chi phí tiền điện vào giá thành sản phẩm như thế nào là một nghệ thuật và phụ thuộc vào chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp nhưng không thể nói rằng, doanh nghiệp không chịu ảnh hưởng gì từ việc tăng giá điện. Giá thành sản phẩm cũng vì thế mà tăng ít hay tăng nhiều.
Việc tăng giá điện vào dịp cuối năm như vừa qua cũng là một cơ hội tốt cho thị trường... té nước theo mưa. Vào những tháng cuối năm, hàng hóa thường tăng giá không chỉ vì lý do chi phí tăng mà còn có cả lý do tâm lý và ăn theo các loại thông tin.
Về vấn đề tiền lương tối thiểu vùng, Hội đồng Tiền lương quốc gia đã thống nhất đề xuất lên Chính phủ mức tăng lương tối thiểu vùng năm 2018 ở mức 6,5% từ tháng 8-2017. Một số doanh nghiệp có lẽ đã dự trù khoản chi phí tăng lương tương đương hoặc cao hơn mức đề xuất này. Tuy nhiên, trong kinh doanh, doanh nghiệp không thể dự toán chi phí theo một nguồn thông tin chưa chính thức và chưa có ngày áp dụng cụ thể. Vì vậy doanh nghiệp luôn chờ đợi nghị định của Chính phủ được ban hành. Liên tục mấy năm trước mức lương này được ban hành giữa tháng 11 của năm cũ. Như thế doanh nghiệp còn kịp thời gian để lên ngân sách cho năm mới. Năm nay ban hành trễ quá, gây ra tâm lý tăng chi phí đè tăng chi phí đối với doanh nghiệp.
Phan Thị Ngọc Thắng.
