Tôi sinh ra và lớn lên ở Hà Đông, tuổi thơ của tôi gắn liền với những con phố nhỏ hẹp và chưa bao giờ phải lấm lem bùn đất. Khi vào học đại học, tôi có mối tình sinh viên với cậu bạn cùng học và cũng là ông xã tôi bây giờ. Biết được vợ chồng tôi muốn làm việc ở Hà Nội, gia đình 2 bên đã góp tiền để mua cho chúng tôi một căn hộ nhỏ để ở.
Chồng tôi sinh ra ở một làng quê nghèo khó. Quê anh đến bây giờ vẫn tồn tại thứ văn hóa làng xã mà tôi cảm thấy rất kỳ lạ và sợ hãi. Sau khi về quê anh 1 lần, tôi đã nói thẳng là nếu 2 vợ chồng không ở Hà Nội, chắc tôi cũng không cưới anh và tìm người khác.
Tôi sợ hãi những bữa cỗ liên miên ở nhà chồng. (Hình minh họa).
Bắt đầu là chuyện quê anh vẫn còn giữ hủ tục trọng nam khinh nữ. Với họ, người phụ nữ luôn luôn là người phục tùng tất cả những người đàn ông trong gia đình. Khi tôi về quê, cứ sáng đến trong khi đàn ông trong nhà được ngủ đến bao lâu tùy thích thì đàn bà, con gái đặc biệt là con dâu thì phải dậy thật sớm đểnấu đồ ăn và ăn. Mọi việc bếp núc, giặt giũ, dọn dẹp trong nhà đều do đàn bà con gái làm cả, đàn ông không phải làm gì ngoài ăn và uống rượu.
Khi tôi về quê, tôi cũng không dám nhờ chồng làm bất cứ việc gì vì sợ họ hàng nói ra nói vào. Tôi có cảm giác như những người đàn bà ở quê họ đã sống phục tùng, lầm lũi cả đời nên đã quen rồi.
Giỗ ông nội chồng tôi năm nào cũng được tổ chức vào ngày mùng 10 tháng Chạp hàng năm. Và theo tôi để ý, năm nào cũng là những ngày đại hàn, không mưa phùn thì cũng giá rét 8-9 độ C. Vậy mà chồng tôi năm nào cũng bắt tôi phải về từ sớm để phục vụ nấu nướng, dọn dẹp.
Mấy năm đầu tôi háo hức về quê chồng lắm vì được anh giới thiệu với cả họ ngoại nên cố gắng thể hiện. Nhưng càng sau tôi càng thấy kinh hãi và chỉ muốn ra Hà Nội càng sớm càng tốt.
Giỗ ông nội chồng tôi lúc nào cũng chia làm 2 ngày. Ngày hôm trước cả nhà sẽ thịt lợn và bày 10 mâm cỗ. Ngày hôm sau là giỗ chính, cả nhà sẽ hì hục nấu 20-25 mâm cỗ. Tính là riêng giỗ ông nội chồng tôi, cả nhà tự nấu, tự dọn dẹp 35 mâm cỗ- quy mô ngang ngửa một đám cưới nhỏ.
Vì mời nhiều khách khứa, họ hàng, đám giỗ nhà chồng tôi cũng dựng rạp đàng hoàng. Trong 2 hôm đó, tôi phải dậy từ 4 giờ sáng để thịt gà, nấu cỗ, nhặt rau, dọn rửa bát đĩa. Tôi cùng với những người họ hàng xa mà tôi chẳng biết mặt, chẳng biết tên cứ thế hì hụi làm từ 4 giờ sáng đến 10 giờ sáng khi khách khứa nhà chồng ùn ùn kéo đến.
Sau khi nấu ăn, tôi và mấy cô bác lại lo chạy bàn, bưng bê và rửa bát, nhiều người cũng chẳng kịp ngồi xuống mà ăn một bát cơm. Nhìn cái mâm bát gần 30 mâm chất đống ở giếng, tôi chỉ muốn òa khóc. Khi ăn thì hơn cả tá người đến nhưng đến lúc rửa bát, dọn dẹp thì chỉ còn tôi với vài người khác. Tôi có cảm giác ngày giỗ ở quê không phải là ngày sum họp, chuyện trò giữa mọi người trong gia đình mà chỉ là một cuộc hành xác quy mô lớn của những người đàn bà trong nhà.
3 giờ chiều, sau khi mọi thứ đã dọn dẹp xong, tôi vào giường thì thấy chồng tôi đã ngủ say từ lúc nào. Khi tôi than vãn, kêu mệt mỏi, đau lưng thì chồng tôi bảo: Người ở quê họ quen làm thế rồi em ạ. Không làm giúp, họ không đến ăn đâu. Cứ nhà này có việc thì họ hàng làng xóm lại đến làm giúp rồi lại cùng ăn, thế mới vui em ạ".
Chồng tôi nói: Em không sống ở quê nên em không hiểu. Phép vua thua lệ làng. Mọi ở quê anh đi ăn cỗ, làm cỗquen rồi mà. Ở quê anh cứ thứ 7, chủ nhật là tổ chức giỗ chạp, khao thọ, thôi nôiHầu như ai cũng kín lịch đi ăn cỗ". Tôi bảo: Sau này nếu em được quyền quyết định, em sẽ thuê 100%. Như nhà em, làm giỗ 5-6 mâm cũng thuê toàn bộ, mọi người đến chỉ ngồi chơi và ăn uống. Chứ cứ hành xác thế này em ám ảnh lắm, chẳng muốn về ăn giỗ nữa".
Nghe chồng nói, tôi chỉ biết quay đi. Một năm họ đi ăn cỗ liên tục như thế, mỗi đám cỗ họ lại nghỉ làm để đi làm cỗ thì thời gian đâu mà làm ăn. Trách gì họ nghèo nên vẫn cứ nghèo. Tôi chỉ mong một ngày kia có thể thay đổi được phong tục này, chứ mỗi năm cứ thấy đến ngày giỗ là tôi thấy sợ hãi và ám ảnh quá.
Ngọc Mai (mai44...@gmail.com).
