Theo số liệu của Ghi nhận ung thư toàn cầu (GLOBOCAL) và ước tính của ghi nhận ung thư Việt Nam, mỗi năm Việt Nam có hơn 126.000 ca mắc mới và khoảng 94.000 người tử vong vì ung thư. Phần lớn người bị bệnh ung thư đến khám và điều trị ở giai đoạn muộn nên việc điều trị càng khó khăn và tốn kém.
Chia sẻ bên lề Hội thảo khoa học Ứng dụng xạ trị proton và hạt nặng trong điều trị ung thư được Bệnh viện K tổ chức ngày 18/12, PGS.TS Trần Văn Thuấn  Giám đốc Bệnh viện K, cho biết, hiện các phương pháp điều trị ung thư phổ biến bao gồm: Phẫu thuật, hóa trị, xạ trị và chăm sóc giảm nhẹ.
PGS.TS Trần Văn Thuấn - Giám đốc Bệnh viện K.
Trong các phương pháp chữa trị xạ trị, phương pháp chữa trị xạ trị proton và hạt nặng trong điều trị ung thư là phương pháp tiến tiến và hiện đại đã phổ biến ở nhiều nước trên thế giới. Tại châu Á, gần đây nhất có Hàn Quốc, Nhật Bản đã áp dụng. Tuy nhiên ở khu vực Đông Nam Á, hiện chưa có nước nào được trang bị và áp dụng phương pháp chữa trị xạ trị tiên tiến này.
Là phương pháp mới trong xạ trị, về ưu điểm của xạ trị proton và hạt nặng trong điều trị ung thư, PGS.TS Trần Văn Thuấn phân tích: Phương pháp chữa trị xạ trị bằng ion nặng cho phép xạ trị những khối u kháng với xạ trị khác như xạ trị Cobalt, xạ trị gia tốc.
Bên cạnh đó, thời gian xạ trị ngắn hơn. Nếu trước đây, một khối u ở phổi xạ trị gia tốc thông thường phải mất 4-5 tuần thì với phương pháp mới, chỉ một lần (khoảng 10 phút) là tan. Vì thời gian nhanh hơn, nên phương pháp này vừa tăng tỷ lệ chữa khỏi ung thư cho bệnh nhân, vừa giảm tải được lượng bệnh nhân xạ trị.
Qua nhiều nghiên cứu, ứng dụng lâm sàng, tỷ lệ bệnh nhân điều trị bằng ion nặng có kích thước khối u giảm hoặc không tăng lên sau 3 năm rất khả quan. Đơn cử, với ung thư phổi không tế bào nhỏ, tỷ lệ là trên 90%; con số này với ung thư gan là 80-90%; gần 100% ung thư tiền liệt tuyến.
Điều này sẽ giúp kéo dài thời gian sống thêm của bệnh nhân ung thư. Cụ thể, tỷ lệ sống thêm sau 3 năm của ung thư phổi giai đoạn I & II là 86%; ung thư gan là 72%; sống thêm sau 2 năm của ung thư tụy là 36%; sống thêm trung bình sau 5 năm của ung thư tiền liệt tuyến là 99%; ung thư trực tràng là 53%; ung thư đầu cổ: 74%.
Về chỉ định áp dụng phương pháp này, theo PGS Thuấn, phương pháp áp dụng rất hiệu quả cho điều trị ung thư đầu cổ, tiền liệt tuyến, nhi khoa mà rất ít tác dụng phụ.
Do ưu điểm tác dụng phụ hầu như không có, khác với các phương pháp xạ trị thông thường, nên đây là phương pháp xạ trị đầu tiên áp dụng cho nhi khoa   PGS.TS Trần Văn Thuấn nói.
Tại Bệnh viện K, trước năm 2017, Bệnh viện có 7 máy xạ trị (6 máy xạ trị gia tốc và 1 máy xạ trị Cobalt). Năm 2017, Bệnh viện được đầu tư hệ thống gia tốc xạ trị có chức năng xạ phẫu với bộ chuẩn trực 160 lá - là hệ thống xạ trị hiện đại nhất Việt Nam hiện nay.
Với hệ thống gia tốc xạ phẫu mới trang bị, Bệnh viện đã triển khai các kỹ thuật xạ trị mà các quốc gia tiên tiến trên thế giới đang áp dụng như: xạ trị hướng dẫn hình ảnh, xạ trị điều biến thể tích, xạ phẫu khối u não, xạ trị cố định toàn thân khối u di động như phổi, tiền liệt tuyến nhờ kết hợp với kỹ thuật đồng bộ nhịp thở chủ động.
Tuy nhiên, với số lượng người bệnh ngày càng lớn, nhu cầu điều trị của người bệnh ngày càng cao: năm 2015: 11.799 người bệnh, năm 2016: 12.081 người bệnh, năm 2017 (tính đến 30/11/2017): hơn 15.000 người bệnh, các máy xạ trị của Bệnh viện sử dụng liên tục 22/24h, và như vậy Bệnh viện phải sắp xếp nhân viên y tế và bản thân người bệnh phải điều trị theo lịch ở tất cả các giờ trong ngày, cả ban đêm.
PGS.TS Trần Văn Thuấn thông tin thêm, hiện Bệnh viện K đang làm đề án trình Bộ Y tế, trình Chính phủ về việc thành lập Trung tâm Xạ trị proton và hạt nặng tại Bệnh viện K. Giám đốc Bệnh viện K cho hay, cản trở lớn nhất trong thực hiện là chi phí. Nếu làm cả hai hệ thống, chi phí vào khoảng 150 triệu đô la. Do đó, phương hướng được tính toán là sẽ làm từng bước một, bắt đầu từ proton, đánh giá hiệu quả, sau đó làm hệ thống ion nặng.
Đề án cũng trình nhiều phương án đầu tư xây dựng, trong có có phương án Nhà nước cấp kinh phí hoặc xã hội hóa, mời nhà đầu tư trong và ngoài nước. Ở nước ngoài, mỗi một ca xạ trị bằng phương pháp này có chi phí từ 20.000 - 30.000 đôla. Tuy nhiên, ở Việt Nam, các chuyên gia sẽ phải tính toán kỹ. PGS.TS Trần Văn Thuấn cũng bày tỏ mong muốn BHXH, BHYT chi trả một phần chi phí để thêm nhiều người bệnh ung thư được thụ hưởng phương pháp điều trị tiên tiến này.
V.Thu.
