Cựu Tổng thống Lula tại tòa-Ảnh AP.
Đây là diễn biến mới nhất trong chiến dịch bài trừ tham nhũng Rửa Xe, do Chánh án Tòa án tối cao Sergio Moro dẫn đầu.
Ông Lula từng là công nhân xí nghiệp hoạt động công đoàn có uy tín, có công chuyển đổi nền kinh tế Brazil khi ông làm tổng thống (2003-2011), giúp hàng triệu người nghèo lên đời thành giai cấp trung lưu.
Ông Lula cũng hy vọng trở lại quyền lực trong cuộc bầu cử tổng thống 2018, nhưng tham vọng này bị treo. Theo luật Brazil, nếu phán quyết Lula phải ngồi tù của Chánh án Moro được giữ nguyên, thì ông Lula sẽ không thể tranh cử. Thủ tục kháng án thường mất một năm, nên phán quyết cuối cùng của tòa có thể ngay trước cuộc bầu cử tổng thống tháng 10.2018.
Chánh án Moro tuyên cựu tổng thống Lula đã ăn hối lộ 1,1 triệu USD, đổi lại là giúp một nhà thầu trúng một quả hợp đồng béo bở với Tập đoàn dầu khí nhà nước Petrobras.
Theo phán quyết giáng xuống ông Lula, ông đã nhận một căn hộ hạng sang ở khu bãi biển ở ngoại ô Sao Paulo, và chi phí nâng cấp tòa nhà này rất cao, do công ty xây dựng OAS trả.
Chánh án Moro không ra lệnh bắt giam ông Lula lập tức, lưu ý việc nhốt một cựu nguyên thủ quốc gia sẽ làm dân Brazil đau lòng, vì nhiều người dân kỳ vọng ông Lula sẽ có thể xử lý được cuộc khủng hoảng chính trị ngày càng trầm trọng của Brazil.
Nhưng đối với người ủng hộ ông Lula, quyết định không bắt giam người sáng lập đảng Công nhân Brazil khiến quyết định của thẩm phán Moro trở nên đáng ngờ, theo Igor Fuser, cựu biên tập viên báo Folha de Sao Paulo và nay giảng dạy ở đại học liên bang Sao Paulo.
Fuser nói: Mục tiêu của thẩm phán không là thực hiện công lý, ông ấy không bị bắt vì mục tiêu rõ ràng là chính trị. Lula dẫn đầu trong tất cả những thăm dò dư luận về tổng thống kế tiếp. Đây là một bản án nhằm cản trở ông ra tranh cử năm 2018.
Ông Lula còn đối mặt 4 phiên tòa khác, khiến luật sư của nói đây là đòn tấn công của tư pháp nhằm không cho ông trở lại chính trường.
Với người ủng hộ đảng Công nhân, phán quyết cực kỳ đau đớn do họ vẫn còn chưa quyên chuyện hồi năm ngoái, nữ Tổng thống Dilma Rousseff bị luận tội và bị miễn nhiệm do cũng dính líu vụ tai tiếng Petrobras.
Bà Rousseff từng được đàn anh Lula chọn làm người kế nhiệm của ông. Còn việc bà bị bãi nhiệm từ lâu được coi là cú đảo chính để đưa thủ lĩnh trung hữu Michael Temer lên làm tổng thống.
Sau phán quyết giáng xuống ông Lula, bà Rousseff nói: Nanh vuốt của kẻ cầm đầu đảo chính đang cố gắng bôi đen di sản của một anh hùng dân tộc. Nhưng chúng sẽ không thành công.
Tổng thống Temer cũng đang bị điều tra nhận hối lộ, có thể bị Tòa án tối cao Brazil xét xử, nếu 2/3 nghị sĩ Hạ viện Brazil bỏ phiếu đồng ý trong những ngày tới.
Trong vụ tai tiếng mua ảnh hưởng, còn có nhiều chính khách Brazil và Nam Mỹ dính líu. Đầu tuần này,nghành công tố Peru tuyên sẽ ra trát bắt vợ chồng cựu Tổng thống Peru: ông Ollanta Humala và vợ bị nghi rửa tiền và âm mưuliên quan vụ tai tiếng Petrobras.
Bích Ngọc (theo Washington Times).
