Đoàn Thể thao Việt Nam tại Lễ khai mạc SEA Games 27.
Top 3 là... đương nhiên!
Trở lại với đấu trường SEA Games vào năm 1991 và quãng đường đi tìm vị thế hàng đầu khu vực của Thể thao Việt Nam nhanh chóng khép lại vào năm 2003 với vị trí số 1 trên bảng xếp hạng huy chương khi Đại hội thể thao Đông Nam Á lần thứ 22 diễn ra trên sân nhà. Dù xung quanh cái vị trí ấy còn nhiều thứ để tranh cãi, nhưng không thể phủ nhận rằng, từ kỳ Đại hội này, Việt Nam đã chính thức có mặt trong số những nền thể thao mạnh nhất của SEA Games.
6 kỳ SEA Games nữa đã trôi qua sau cái ngôi số 1 ấy và những con số về thứ hạng, huy chương đã nói lên tất cả. Dù không còn lợi thế sân nhà, Thể thao Việt Nam vẫn đủ sức 5 lần cán mốc ở vị trí thứ ba toàn đoàn, thậm chí tại SEA Games 25 tổ chức tại Vientiane (Lào), còn đứng ở vị trí thứ hai khi chỉ kém đối thủ mạnh nhất khu vực là Thái Lan đúng... 3 tấm HCV.
Không phủ nhận thứ hạng này đầu tiên đến từ sức mạnh của cả nền thể thao quốc gia. Nhưng một phần xuất phát từ thực trạng của thể thao khu vực cũng như chính SEA Games. Tại Đông Nam Á vào thời điểm này, ngoại trừ Thái Lan thực sự vượt lên, thì tiếp sau là Việt Nam, Indonesia, Malaysia, Singapore, Philippines và Myanmar là đủ sức tranh chấp các vị trí kế tiếp, trong khi các đoàn còn lại gồm: Lào, Campuchia, Brunei và Timor Leste vẫn chỉ dừng ở mức phấn đấu có huy chương. Ở nhóm cạnh tranh vị trí Top 3, Thể thao Việt Nam cũng được đánh giá cao hơn cả và hoàn toàn có thể giành vị trí thứ 2 sau Thái Lan, nếu các nước chủ nhà SEA Games không tận dụng mọi ưu thế tổ chức của mình.
Thực tế và cả những con số nêu trên đã cho thấy, việc thêm lần nữa đặt ra mục tiêu đứng trong Top 3 tại SEA Games 29 tới của Thể thao Việt Nam là chuyện rất bình thường, mặc cho những nhà chuyên môn thường viện dẫn đến những khó khăn khách quan khác.
Bài toán chất lượng Top 3.
Thực tế là nếu cứ mang đủ "binh hùng, tướng mạnh" đến với SEA Games, thì dù ở hoàn cảnh nào, Thể thao Việt Nam vẫn hoàn tất mục tiêu Top 3 để bảo toàn được cái vị thế của mình. Nhưng với một nền thể thao đặt mục tiêu phát triển, hướng cái đích của mình ra khỏi khu vực "vùng trũng" nhằm vươn tới tầm châu lục, thế giới thì rõ ràng, việc cứ chạy theo mục tiêu Top 3 SEA Games là không ổn. Bởi vậy, trong vài kỳ Đại hội thể thao khu vực gần đây, bài toán chất lượng mục tiêu đã được đặt ra.
Cụ thể, bên cạnh việc giữ được vị trí hàng đầu tại các kỳ SEA Games thông qua số HCV cần thiết, thì chất lượng các tấm huy chương này cũng được chú trọng hơn. Thành phần của đoàn Thể thao Việt Nam dần được thu hẹp, những môn thi mang tính "thời vụ" nhằm "kiếm Vàng" không còn là ưu tiên hàng đầu mà thay thế vào đó là các môn nằm trong chương trình thi đấu của Olympic, ASIAD - thước đo chuẩn cho sự phát triển của một nền thể thao quốc gia.
Sự thay đổi này ngay lập tức đã thu được thành công vang dội như kỳ SEA Games 28 tổ chức tại Singapore năm 2015. Với 73 HCV giành được, đoàn thể thao Việt Nam đã hoàn thành vượt mức chỉ tiêu đặt ra trước lúc lên đường là đạt từ 56 tới 65 HCV. Quan trọng hơn, 88% số HCV này đến từ các môn Olympic, ASIAD như: Điền kinh 11 HCV, bơi lội 10, thể dục dụng cụ 9, đấu kiếm 8... Bên cạnh đó là HCV của bắn súng, rowing, taekwondo, quyền anh Đây là con số rất ấn tượng, cao nhất từ trước tới nay của Việt Nam tại SEA Games sau nhiều năm hầu như phụ thuộc vào các môn võ thuật. Cũng chính từ thành công tại SEA Games 28 đã giúp chúng ta có một Hoàng Xuân Vinh tỏa sáng rực rỡ tại Olympic Rio 2016 với tấm HCV thế vận hội đầu tiên cùng 1 HCB bắn súng.
Trở lại với SEA Games 29 sẽ diễn ra vào tháng 8 tới tại Malaysia, một lần nữa bài toán chất lượng lại được đặt ra. Cụ thể, tại Đại hội lần này, đoàn Việt Nam dự kiến tham dự khoảng 750 thành viên, trong đó: 24 cán bộ đoàn, 31 lãnh đội, 105 HLV, 22 chuyên gia, 568 VĐV thi đấu ở 31/38 môn. Mục tiêu Top 3 cũng được đặt ra, trong đó các môn thuộc nhóm Olympic phấn đấu đạt từ 49 đến 62 HCV. SEA Games 29 cũng được xác định là bàn đạp quan trọng nhằm hướng tới ASIAD 2018 tại Indonesia và xa hơn là Olympic Tokyo 2020.
Trăn trở với giấc mơ Vàng.
Nói đến SEA Games không thể không nói đến bóng đá nam với giấc mơ Vàng dang dở dài đến nửa thế kỷ. Thậm chí với rất nhiều người hâm mộ nước nhà thì kể cả khi Thể thao Việt Nam có đứng trong Top 3 mà bóng đá nam không giành ngôi vô địch thì đó cũng là kỳ SEA Games nữa không thành công.
Nhưng bóng đá không phải là phép cộng và nó chẳng hề giống với một nền thể thao mà chỉ cần căng sức ra là đủ để đạt được mục tiêu. Kể từ khi trở lại với sân chơi SEA Games năm 1991 rồi đến khi có ngôi á quân vào năm 1995, bóng đá nam Việt Nam từ lứa đội tuyển quốc gia trước đây đến U23 sau này luôn để lại cái cảm giác tiếc nuối đến mặn chát. 13 lần tham dự, có đến 5 lần vào tới chung kết, nhưng... toàn thua! thua kể cả khi được đá trên sân nhà (SEA Games 2003), hoặc gục ngã vì bán độ (SEA Games 2005), vì chủ quan (SEA Games 2007)...
Tại SEA Games 29 tới, bóng đá nam lùi độ tuổi xuống U22 và thêm một lần nữa, ngành TDTT đặt mục tiêu - vào chung kết! Đây được coi là chỉ tiêu khá nặng với U22 Việt Nam tại SEA Games lần này bởi trong 3 kỳ Đại hội gần nhất, đội tuyển bóng đá nam Việt Nam đã không lọt vào đến trận chung kết. Nhưng sẽ còn là nặng hơn nếu chúng ta có vào đến chung kết rồi lại... thất bại! Khó là thế.
Ngọc Minh.
