Giới chức an ninh Yemen cho Reuters hay, hôm 30/1, Thủ tướng Yemen đang chuẩn bị rời đất nước sang Saudi Arabia sau khi những người ly khai chiếm khu vực xung quanh dinh tổng thống ở thành phố cảng Aden.
Thủ tướng Yemen Ahmed Obaid Bin Daghar.
Những tay súng trung thành với Hội đồng Chuyển tiếp miền nam đã đánh đến cửa Cung điện Maashiq, huyện Crater ở thành phố Aden, buộc quân đội Tổng thống Abed Rabbo Mansour Hadi phải từ bỏ vị trí.
Giới chức Yemen cho biết, Thủ tướng Ahmed Obaid Bin Dagher và một số thành viên nội các của Tổng thống Hadi sẽ rời thành phố sang Riyadh.
Tuy nhiên, một quan chức cao cấp của chính phủ giấu tên tiết lộ với AP rằng, Thủ tướng Ahmed Obaid Bin Dagher và một số bộ trưởng vẫn ở bên trong và các tay súng ly khai vẫn chưa chiếm được cung điện.
Cung điện là nơi đặt chính phủ của Yemen được quốc tế hậu thuẫn. Các lực lượng ly khai không xâm nhập vào bên trong cung điện và bị quân đội Saudi Arabia chặn lại. Quân đội của vương quốc Saudi Arabia đã đảm nhận việc canh giữ cung điện trong những tháng qua.
Quan chức giấu tên này từ chối tiết lộ liệu Thủ tướng có rời khỏi Aden không.
Khủng hoảng tại Aden nổ ra từ hôm 28/1 khi phe ly khai tuyên bố kết thúc thời hạn cho Chính phủ từ chức.
Tổng thống Abed Rabbo Mansour Hadi hiện đang lưu vong ở Saudi Arabia, gọi hành động của những người ly khai là "cuộc đảo chính".
Thủ tướng Yemen Ahmed bin Dagher ngày 28/1 cáo buộc các đối tượng ly khai ở miền Nam nước này âm mưu đảo chính sau khi họ nắm giữ một số trụ sở chính phủ trong bối cảnh những vụ giao tranh ác liệt nổ ra tại thành phố Aden  vốn được xem là cơ sở tạm thời của Chính phủ Yemen nhằm đối trọng với thủ đô Sanaa, căn cứ của phiến quân Houthi.
Ông Dagher kêu gọi liên quân Arab do Saudi Arabia dẫn đầu can thiệp và có hành động giúp hạ nhiệt căng thẳng, đồng thời cảnh báo tình hình tại Aden đang leo thang và có nguy cơ trở thành một cuộc xung đột quân sự toàn diện.
Phe đối lập đã chiếm các trụ sở chính phủ tại Aden sau khi đụng độ với các lực lượng ủng hộ chính phủ. Có ít nhất 15 người chết trong các cuộc giao tranh tại Aden. Sân bay quốc tế duy nhất và nhiều trường học tại Aden phải ngừng hoạt động.
Chính quyền Tổng thống Hadi kiểm soát khoảng 80% lãnh thổ Yemen. Tuy nhiên, phe ủng hộ ly khai tại miền Nam muốn tách khu vực Nam Yemen để thành lập một quốc gia độc lập.
Lực lượng đòi ly khai miền Nam, được Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) ủng hộ, và chính quyền của Tổng thống Hadi do Saudi Arabia ủng hộ, trước đó duy trì quan hệ đồng minh trong suốt 3 năm chống lại phiến quân Houthi do Iran hỗ trợ. Tuy nhiên, gần đây căng thẳng đã gia tăng giữa 2 bên. Phe ủng hộ ly khai hồi tuần trước chỉ trích nội các của ông Hadi tham nhũng, hoạt động thiếu hiệu quả và yêu cầu từ chức.
Phản ứng về diễn biến trên ở Yemen, hãng thông tấn Arab SPA đưa tin, liên minh Arab đã lên tiếng kêu gọi các bên liên quan tại Yemen kiềm chế và đối thoại bình tĩnh.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ James Mattis trong chuyến thăm Yemen tìm cách giải quyết cuộc khủng hoảng ở đây.
Yemen từ lâu đã được cho là một sân chơi của chính Nga và Mỹ khi cùng tìm cách vận dụng nhưng đối tượng ở Trung Đông để tác động đến tình hình ở đây.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã quyết định sẽ giúp đỡ, chi viện cho các đồng minh của mình trong vùng Vịnh Ba Tư, trong đó có ý định thành lập một liên minh quân sự mới để bảo vệ các nhà lãnh đạo của Yemen và tiêu diệt và xóa bỏ sự cai trị của phiến quân Houthi (lực lượng được bảo trợ từ phía Iran).
Do vậy, trong chuyến thăm của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ James Mattis tới Saudi Arabia hồi giữa năm 2017, ông Mattis đã tuyên bố rằng, cần phải thực hiện mọi biện pháp để ngăn chặn việc Iran cung cấp tên lửa cho các phiến quân (loại tên lửa được lực lượng Houthi sử dụng để tấn công Arabia Saudi).
Mỹ thực sự không muốn Iran thưc hiện các chiến thuật của mình tương tự như Hezbollah (phong trào Hồi giáo Hezbollah của Libang đã huấn luyện và chiến đấu cùng với phiến quân Houthi tại khu vực giáp biên giới của Saudi Arabia) ở Yemen.
Trong khi đó, Nga cũng đã quyết định không ngồi yên một chỗ và sẽ tăng cường sự hiện diện của các lực lượng trong cuộc khủng hoảng ở khu vực này. Các nhà lãnh đạo Nga không ủng hộ thực hiện chiến dịch quân sự để giải phòng cảng Hodeidah hoặc thành phố Sana, Thủ đô của Yemen.
Thông tấn Al-Arab nhấn mạnh rằng, sự bất đồng quan điểm của hai lực lượng tham gia vào khu vực này sẽ dẫn tới một cuộc đối đầu mới giữa hai nước.
Ngọc Dương.
