Thưa ông, năm 2017 vừa qua việc xử lý vi phạm của cán bộ, đảng viên được thực hiện quyết liệt, Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã kết luận nhiều vụ việc vi phạm của tổ chức, cá nhân, đặc biệt có cả cán bộ cấp cao cũng bị xử lý. Điều này có tác động thế nào đến công tác xây dựng Đảng thưa ông?
- Trước hết chúng ta phải kể đến nội dung rất quan trọng trong văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII, Đảng ta đề ra nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt trong cả nhiệm kỳ là kiên quyết, kiên trì tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 khóa XI - tức là thực hiện những nhiệm vụ cấp bách về xây dựng Đảng.
PGS TS Nguyễn Minh Tuấn, Viện trưởng Viện Xây dựng Đảng (Học viện Chính trị Quốc gia HCM).
Đó là: Đấu tranh, ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống trong đội ngũ cán bộ, đảng viên, trước hết là cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp; Xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp, nhất là cấp Trung ương, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế; Xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm người đứng đầu cấp ủy, chính quyền trong mối quan hệ với tập thể cấp ủy, cơ quan, đơn vị; tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng.
Trong 4 năm của nhiệm kỳ trước chúng ta cũng đã có nhiều cố gắng thực hiện nhưng kết quả không đạt như mong muốn. Chính vì thế Nghị quyết Đại hội XII đã khẳng định trong hết nhiệm kỳ này phải kiên quyết, kiên trì những nội dung đã đề cập từ Nghị quyết T.Ư 4 khóa XI.
Trong 6 nhiệm vụ trọng tâm của nhiệm kỳ Đại hội XII, có 2 nhiệm vụ liên quan đến xây dựng Đảng là: (1) Tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ. Tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là đội ngũ cán bộ cấp chiến lược, đủ năng lực, phẩm chất và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ (2). Xây dựng tổ chức bộ máy của toàn hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; đẩy mạnh đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, quan liêu.
Ngay từ đầu nhiệm kỳ, Trung ương Đảng đã chỉ đạo thực hiện 3 đề án: Tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống, biểu hiện tự diễn biến, tự chuyển hóa trong nội bộ (đã thông quan tại Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ tư (khóa XII); Xây dựng tổ chức bộ máy của toàn hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; đẩy mạnh đấu tranh phòng chống tham nhũng, lãng phí, quan liêu (đã thông quan tại Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ sáu (khóa XII); Tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là đội ngũ cán bộ cấp chiến lược, đủ năng lực, phẩm chất và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ (đang chuẩn bị trình Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ bẩy (khóa XII).
Liên quan đến công tác kiểm tra của Đảng, Nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương lần thứ tư (khóa XII), Đảng đã đề ra 4 nhóm giải pháp, một trong 4 nhóm giải pháp là kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng. Theo đó, Đảng yêu cầu phải thực hiện công khai quyền lực và giám sát chặt chẽ việc thực thi quyền lực; hình thành cơ chế có quyền thì tất yếu phải có trách nhiệm; dùng quyền thì phải chịu trách nhiệm, lạm quyền sẽ bị truy cứu trách nhiệm và nhốt quyền lực trong lồng cơ chế để quyền lực được vận hành một cách công khai, minh bạch và có kiểm soát.
Trong năm 2017 công tác kiểm tra của Đảng đã làm được rất nhiều việc. Từ giám sát đến kiểm tra, từ kiểm tra đến phát hiện và xử lý cán bộ, đảng viên vi phạm kỷ luật. Một số vụ việc bức xúc đã được kiểm tra kịp thời, đưa ra những kết luận, đồng thời xử lý kỷ luật Đảng với cán bộ, đảng viên vi phạm và yêu cầu xử lý cả về mặt Nhà nước. Để thực hiện nhiệm vụ này Trung ương Đảng đã tăng thẩm quyền cho Ủy ban Kiểm tra, xử lý vi phạm không có vùng cấm, không có ngoại lệ, không có chuyện bao che.
Có thể nói việc xử lý tham nhũng trong Đảng đã tạo niềm tin của Nhân dân với Đảng rất cao. Vì sao như vậy? Vì một trong 4 nguy cơ của đảng cầm quyền đã được chỉ rõ là một bộ phận cán bộ tham nhũng, xa dân, quan liêu, từ đó có thể dẫn tới xói mòn lòng tin của người dân đối với Đảng, có thể dẫn tới sự sụp đổ của một chế độ nếu tình trạng tham nhũng tràn lan.
Đảng ta đã xác định đây là vấn đề quan trọng, bức thiết nên đã tập trung lựa chọn để thực hiện. Từ đó đem lại kết quả rất đáng mừng, có nhiều cán bộ, đặc biệt trong đó có cán bộ cấp cao khi có vi phạm đều bị đưa ra xử lý kỷ luật Đảng và xử lý bằng pháp luật của Nhà nước. Tất cả những người liên quan đến sai phạm dù đã nghỉ hưu nhưng vẫn phải chịu trách nhiệm.
Lâu nay việc xử lý vi phạm của cán bộ đã nghỉ hưu hoặc cán bộ cấp cao thường làm rất khó, rất chậm, nhưng đến nay đã xử lý nhanh. Có thể nói đây là sự khác biệt so với những năm trước. Tôi tin với kết quả bước đầu nhưng đã tạo được nền tảng vững chắc, tạo được niềm tin trong nhân dân và chắc chắn công tác xây dựng Đảng sẽ có bước phát triển mới trong thời gian tới.
Ông vừa nói có sự khác biệt trong việc xử lý đối với cán bộ cấp cao khi họ vi phạm, theo ông điều gì đã làm nên sự khác biệt này?
- Có lẽ phải từ lòng dân, nhân dân không chấp nhận tình trạng ngày càng nhiều bộ phận cán bộ nhiều nhũng nhiễu, tham nhũng, sống cuộc sống khác biệt với người dân. Đó là vấn đề mà cả xã hội quan tâm, nếu như Đảng không tập trung xử lý thì sẽ có ảnh hưởng lớn đến vai trò, vị trí cầm quyền. Chính vì từ Ban chấp hành T.Ư, đặc biệt là từ đồng chí Tổng Bí thư để thể hiện quyết tâm giải quyết vấn đề này.
Chúng ta không thể không quan tâm khi tham nhũng, lãng phí gây thất thoát tài sản của Nhà nước quá lớn. Bên cạnh đó, công cuộc đổi mới của chúng ta còn nhiều vấn đề khác cần quan tâm giải quyết nhưng nếu như đội ngũ cán bộ không mạnh thì không thực hiện được. Những vấn đề đó tạo thành sức ép buộc chúng ta phải vượt qua. Tôi đánh giá với kết quả đạt được trong năm qua thể hiện ý chí của Đảng vượt qua khó khăn trong công cuộc phòng chống tham nhũng, tiêu cực.
Việc xử lý tham nhũng, tiêu cực hiện ở cấp Trung ương đã nóng tuy nhiên có thể thấy phía dưới chưa nóng, việc này ít nhiều ảnh hưởng công cuộc phòng chống tham nhũng, ông nghĩ sao?
- Thực ra theo logic thì bên trên làm mạnh thì bên dưới phải noi gương làm theo. Nhưng thực tế, quá trình thực hiện phòng chống tham nhũng có nhiều vấn đề khó, để làm theo được cần có những điều kiện, như thấm nhuần về mặt quan điểm tư tưởng; trong tổ chức thực sự đoàn kết, nhất trí, nếu trong tổ chức mất dân chủ, có sự độc đoán chuyên quyền của người lãnh đạo thì việc làm theo của cấp dưới sẽ không đem lại hiệu quả.
Có thể thấy ở một số nơi vẫn còn có sự cả nể, không dám đấu tranh phê bình, nhất là các đồng chí trong Ban Thường vụ cấp ủy. Người ta có thể tham nhũng được trong công tác cán bộ, đề bạt, bổ nhiệm người không đủ tiêu chuẩn, bổ nhiệm người thân song không phải là các ủy viên khác trong ban thường vụ không biết. Do một trong những nguyên nhân là không dám đấu tranh, không phản ứng, không bày tỏ chính kiến của mình trước một tập thể hoặc trước ý kiến của đồng chí lãnh đạo cơ quan.
Qua nghiên cứu tôi thấy, một trong những giải pháp để giải quyết bất cập này hiện chúng ta cần phân ra từng đoạn. Sai phạm ở giai đoạn nào thì người có trách nhiệm ở giai đoạn đó phải chịu. Ví dụ, sai phạm trong việc xác minh hồ sơ, làm quy trình bổ nhiệm không đúng thì người làm công tác tổ chức phải chịu trách nhiệm, nếu như xác minh về tài sản không đúng thì cơ quan kiểm tra phải chịu trách nhiệm, người không đủ điều kiện nhưng vẫn quyết định cho họ làm lãnh đạo thì tập thể đó phải chịu trách nhiệm Nếu chúng ta cứ tiếp tục hướng này thì sẽ có căn cứ để quy trách nhiệm khi xảy ra sai phạm.
Trong năm qua câu nói của Tổng Bí thư về hình ảnh lò đã nóng lên đã được nhiều người nhắc đến. Theo ông, cán bộ, đảng viên, đặc biệt là cán bộ lãnh đạo chủ chốt ở các cơ quan, tổ chức cần phải hiểu và làm như thế nào để lò thực sự nóng?
- Tôi cho rằng đó là thông điệp, là nền móng. Vạn sự khởi đầu nan, nhưng sự khởi đầu thành công nên cần tiếp tục, thành công của sự khởi đầu là thuận lợi cho những bước tiếp theo. Việc xử lý tham nhũng, tiêu cực với tinh thần như hiện nay, thành tựu như hiện nay đã cho chúng ta rất nhiều kinh nghiệm, tạo cảm hứng để người có trọng trách thực hiện những nhiệm vụ mà Đảng đề ra, Nhân dân quan tâm.
Câu nói lò đã nóng lên không ai được đứng ngoài cuộc của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, có thể hiểu đấy chính là thông điệp gửi đến tất cả Nhân dân, tất cả đảng viên rằng việc xử lý vi phạm không có vùng cấm, không có phân biệt cán bộ đảng viên thường hay cán bộ cấp cao, nếu đã vi phạm thì bình đẳng trước pháp luật, bình đẳng trước Điều lệ Đảng. Ý nghĩa nữa là việc này phải làm thường xuyên, liên tục, triệt để, cấp trên phải nêu gương, lãnh đạo ở Trung ương đã làm, lãnh đạo cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương cũng phải làm để nêu gương cho cấp huyện, như vậy sẽ có sự lan tỏa tới cơ sở.
Xin cảm ơn ông (!).
Lương Kết (thực hiện).
