Tình hình an ninh diễn biến ngày càng xấu đi ở Libya sau khi Mitiga, sân bay duy nhất phục vụ các chuyến bay quốc tế tại thủ đô Tripoli của Libya, bị tiến công vào trung tuần tháng 1 vừa qua. Từng là một căn cứ không quân nằm ở vùng ven phía đông thủ đô Tripoli, sân bay này đã bị tiến công với mục đích giải thoát những phần tử khủng bố thuộc tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS), tổ chức khủng bố al-Qaeda và một số nhóm cực đoan khác đang bị giam tại một nhà tù đặt trong sân bay. Trong khi đó, vụ đánh bom liên hoàn mới đây xảy ra tại thành phố miền đông Benghazi khiến ít nhất 37 người chết và 90 người bị thương đã gióng lên hồi chuông báo động về tình hình an ninh ở Libya.
Libya rơi vào tình trạng hỗn loạn và bất ổn kể từ sau cuộc chính biến lật đổ chính quyền của nhà lãnh đạo Muammar Gaddafi năm 2011. Các lực lượng đối địch không ngừng giao tranh để giành quyền kiểm soát nguồn lợi dầu mỏ. Quốc gia này bị chia rẽ thành hai chính quyền với các lực lượng vũ trang riêng. Một hiệp định do Liên hợp quốc làm trung gian được ký kết tại Ma-rốc hồi cuối năm 2015 đã giúp thành lập Chính phủ Đoàn kết dân tộc Libya (GNA), song đã hết hạn. Libya vẫn bị chia rẽ, với GNA được quốc tế công nhận có trụ sở tại Tripoli do Thủ tướng Fayez al-Sarraj lãnh đạo và một chính quyền đối lập do Tướng Haftar hậu thuẫn đóng tại miền đông. Tướng Haftar từng cảnh báo khả năng có thể đánh chiếm thủ đô, buộc Chính phủ được quốc tế ủng hộ ở Libya phải ban bố cảnh báo an ninh ở mức cao nhất tại Tripoli. Tất cả các cơ quan an ninh thuộc Bộ Nội vụ của Libya đã ra chỉ thị sẵn sàng ứng phó trước bất kỳ động thái khả nghi nào bên trong và chung quanh thủ đô.
Sau khi thỏa thuận hòa bình do Liên hợp quốc bảo trợ hết hiệu lực hồi cuối năm ngoái, Libya đứng trước nguy cơ hỗn loạn và tranh giành giữa các phe phái, càng khiến tình hình quốc gia Bắc Phi này khó kiểm soát. Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc nhấn mạnh, thỏa thuận 2015 vẫn là khuôn khổ khả thi duy nhất để chuẩn bị cho cuộc bầu cử được tổ chức vào năm 2018 ở Libya. Đặc phái viên Liên hợp quốc Ghassan Salame đã kêu gọi các bên tránh bất kỳ hành động nào có thể làm ảnh hưởng tiến trình chính trị tại quốc gia này. Ủy ban bầu cử của Libya đã bắt đầu việc đăng ký cử tri và chuẩn bị cho các hoạt động bầu cử dự kiến diễn ra trong năm 2018, sau khi Hiến pháp mới và Luật bầu cử đã được thông qua. Có một số bên không được chấp thuận tham gia vào tiến trình chính trị vì những lo ngại làm phức tạp thêm tình hình vốn đang thu hút được sự quan tâm sâu sắc từ cộng đồng quốc tế.
Cuộc khủng hoảng toàn diện cả về chính trị và an ninh ở Libya đã khiến nước này trở thành một điểm đen trên bản đồ thế giới. Bờ biển thơ mộng của Libya đã bị biến thành điểm xuất phát của những chuyến tàu đưa người di cư bất hợp pháp vượt Địa Trung Hải sang châu Âu. Những tin tức về một chợ nô lệ thời hiện đại cũng được phát hiện ở Libya và quốc gia Bắc Phi này trở thành địa bàn mới mà IS nhắm tới sau khi chúng bị mất các phần lãnh thổ kiểm soát ở Iraq và Syria. Bởi thế, các quốc gia châu Âu nằm bên kia bờ Địa Trung Hải, chỉ cách Libya hơn 300 km đường chim bay, cũng nơm nớp nỗi lo trước một đất nước Libya bất ổn. Nhiều hội nghị, nhiều nỗ lực quốc tế đã được tổ chức và thúc đẩy nhằm tìm lời giải cho bài toán an ninh ở Libya, song chưa đạt kết quả mong muốn. Trong chuyến thăm gần đây tới Tripoli, Bộ trưởng Ngoại giao Pháp Jean-Yves Le Drian hối thúc các phe phái ở Libya coi kế hoạch của Liên hợp quốc là giải pháp chính trị tuyệt đối cần thiết và cần được sớm thực thi. Nhà ngoại giao Pháp đã gửi thông điệp rằng, đối với Libya, không có giải pháp thay thế cho thỏa thuận Skhirat ký năm 2015 ở Ma-rốc.
Libya đang bước vào một giai đoạn nguy hiểm mới sau khi các phe phái chính trị ở nước này chưa đạt một thỏa thuận nào khả thi có thể thay thế thỏa thuận do Liên hợp quốc bảo trợ vừa hết hiệu lực. Trong khi đó, những tin tức về người di cư bị ngược đãi ở Libya cùng các vụ tiến công liên tiếp xảy ra gần đây báo hiệu một bức tranh an ninh màu xám ở quốc gia Bắc Phi này. Một mùa xuân nữa đang đến với Libya nhưng quốc gia này chưa thoát khỏi bóng tối bị bao phủ bởi Mùa xuân A-rập được hình thành từ cuộc nổi dậy hồi năm 2011.
TÂM ANH.
