Huy động nhân dân đóng góp ngày công làm đường giao thông nông thôn ở huyện Quang Bình. Ảnh nguồn: quangbinh.hagiang.gov.vn.
Tổng kết Chương trình mục tiêu xây dựng NTM tại nhiều địa phương đã có rất nhiều bài học nhãn tiền về bệnh chạy theo thành tích dẫn đến nợ đọng xây dựng cơ bản do đầu tư thiếu căn cứ vào kế hoạch vốn được giao hàng năm và huy động quá khả năng đóng góp của nhân dân; nhiều công trình thi công thiếu khối lượng, chất lượng không đảm bảo do quản lý vốn đầu tư xây dựng không chặt chẽ, trình độ giám sát yếu kém Phải chăng căn bệnh đó lại tiếp tục xảy ra tại huyện Quang Bình, Hà Giang?
Kết luận thanh tra việc tiếp nhận, phân bổ, cấp phát, quản lý, sử dụng và thanh quyết toán các nguồn vốn xây dựng NTM của Thanh tra tỉnh Hà Giang tại Văn phòng Điều phối chương trình xây dựng NTM, Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng, Phòng Tài chính - Kế hoạch, Phòng Hạ tầng kinh tế và 8/15 xã cho thấy: Công tác lập quy hoạch xây dựng NTM, kế hoạch đầu tư cơ bản đúng quy định, quy hoạch, đề án được duyệt; tổng số vốn huy động từ năm 2011 - 2016 là 106,264 tỷ đồng được giao, phân bổ kịp thời theo đúng hướng dẫn.
Tuy nhiên, việc lập, thẩm định, phê duyệt, báo cáo kinh tế kỹ thuật xây dựng, thi công, nghiệm thu, thanh quyết toán các công trình vẫn còn một số tồn tại như: Việc lập dự toán công trình đường giao thông nông thôn tại một số xã chưa bám sát vào kế hoạch vốn được giao hàng năm, khả năng huy động đóng góp của nhân dân dẫn đến một số công trình được phê duyệt thi công kéo dài từ năm 2015 đến thời điểm thanh tra (tháng 10/2017) chưa hoàn thành; một số công trình đã hoàn thành từ năm 2015, 2016 đến thời điểm thanh tra chưa quyết toán mặc dù đã được công nhận đạt chuẩn NTM năm 2015 như xã Xuân Giang, Bằng La Đặc biệt, một số công trình đã hoàn thành năm 2015, 2016 nhưng đến thời điểm thanh tra ngân sách chưa bố trí được vốn với tổng số tiền 16,3 tỷ đồng, cá biệt như xã La Bằng nợ đọng đến hơn 9 tỷ đồng, Xuân Giang hơn 2,4 tỷ đồng.
Về công tác giám sát, tại các xã đều thành lập ban giám sát đầu tư cộng đồng để giám sát việc thực hiện, thi công các công trình đầu tư xây dựng thuộc Chương trình xây dựng NTM. Tuy nhiên, do các ban này hạn chế về chuyên môn, việc tổ chức thực hiện thiếu chặt chẽ, không thường xuyên dẫn đến nghiệm thu một số hạng mục công trình thiếu khối lượng thực tế đã thi công.
Kiểm tra, xác minh thực địa 58 công trình do UBND 8/15 xã và Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện làm chủ đầu tư đã phát hiện một số sai phạm như không thi công gỗ, nhựa đường làm khe co giãn, cọc chống và gỗ nẹp tại công trình đường giao thông nông thôn; không lắp đặt hệ thống điện trụ sở thôn với tổng số tiền sai phạm hơn 290 triệu đồng.
Trách nhiệm để xảy ra các khuyết điểm, sai phạm thuộc về UBND huyện Quang Bình, Văn phòng Ban điều phối xây dựng NTM, Phòng Tài chính  Kế hoạch, Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện chưa thường xuyên kiểm tra việc thực hiện các tiêu chí tại các xã, chưa kịp thời phát hiện những sai sót để chấn chỉnh; trách nhiệm chủ yếu thuộc về Trưởng Ban chỉ đạo, Trưởng Ban quản lý, Ban Giám sát cộng đồng và kế toán các xã giai đoạn từ năm 2011 đến 2016, kết luận thanh tra nêu.
Thanh tra tỉnh cũng đề nghị Ban Chỉ đạo Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM tỉnh Hà Giang tiếp tục bố trí kinh phí để thanh toán dứt điểm đối với các công trình đã hoàn thành nhưng chưa bố trí đủ vốn với số tiền 16,3 tỷ đồng, đặc biệt với 3 xã đã được công nhận NTM.
Đề nghị UBND huyện Quang Bình thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn các xã thực hiện các thủ tục có liên quan đến việc thanh, quyết toán nguồn kinh phí xây dựng NTM kịp thời, đúng quy định; chỉ đạo Văn phòng NTM thường xuyên kiểm tra, giám sát việc các xã thi công các công trình xây dựng cơ bản đảm bảo chất lượng, kích thước, mỹ quan; Kiểm tra, giám sát chặt chẽ việc thực hiện các trình tự, thủ tục trong đầu tư xây dựng cơ bản.
Đề nghị các xã kiện toàn lại Ban Giám sát đầu tư cộng đồng, thành viên Ban Giám sát phải đảm bảo đúng điều kiện, tiêu chuẩn theo quy định; hỗ trợ kinh phí để Ban Giám sát thực hiện hiệu quả, chặt chẽ, đúng quy định.
Với số tiền sai phạm hơn 290 triệu đồng, Thanh tra tỉnh yêu cầu Văn phòng điều phối Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM huyện có trách nhiệm thu, nộp số tiền hơn 223 triệu đồng vào tài khoản tạm giữ chờ xử lý; yêu cầu Phòng Tài chính  Kế hoạch, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện, UBND các xã thực hiện giảm trừ giá trị quyết toán công trình gần 35,5 triệu đồng; yêu cầu UBND xã Vỹ Thượng lắp đặt hệ thống điện trụ sở các thôn Thượng Minh, Trung Thành theo đúng thiết kế, nghiệm thu để phát huy hiệu quả đầu tư với giá trị hơn 31,6 triệu đồng.
Trần Kiên.
