Lãnh đạo TP.HCM chụp hình lưu niệm cùng các nhà đầu tư tham dự hội nghị.
Tai hội nghị, ông Trần Vĩnh Tuyến, Phó Chủ tịch UBND thành phố, nhận định một đô thị đặc biệt đang phát triển từng ngày từng giờ như TP.HCM chắc chắn sẽ có nhiều thách thức. Và vấn đề nhức nhối hiện nay là làm thế nào để có thể giải quyết các vấn nạn như kẹt xe, ngập và đặc biệt là vấn đề làm thế nào để giải quyết số lượng rác ngày một tăng cao của thành phố.
Chôn lấp rác đã lạc hậu, nguy cơ ô nhiễm cao.
Hiện mỗi ngày, TP.HCM có khoảng 8.700 tấn rác do nhiều đơn vị phụ trách xử lý. Tuy nhiên, cách xử lý rác bằng phương pháp chôn lấp mà TP.HCM đang áp dụng bị cho là lạc hậu, nguy cơ ô nhiễm môi trường rất cao.
Ông Nguyễn Toàn Thắng, Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường, cho biết hiện trên địa bàn thành phố phát sinh ba loại rác gồm có chất thải rắn sinh hoạt, chất thải công nghiệp - nguy hại và chất thải y tế.
Dự báo đến năm 2020 định hướng 2025 tốc độ phát sinh chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn thành phố là khoảng 1,3 kg/người/ngày tương ứng khối lượng sẽ tăng lên là 12.740 tấn/ngày. Hiện thành phố đang triển khai thực hiện phân loại chất thải trên địa bàn 24 quận, huyện với quy mô nhỏ gồm chất thải hữu cơ dễ phân hủy, chất thải tái chế tái sử dụng và chất thải còn lại.
Đối với rác thải công nghiệp và nguy hại, mỗi ngày, TP.HCM phát sinh từ 1.500-2.000 tấn. Hiện có 12 cơ sở được cấp phép xử lý chất thải công nghiệp và nguy hại với khối lượng khoảng 251 tấn/ngày, giá từ 6-41 triệu đồng/tấn. Toàn bộ việc thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải công nghiệp và nguy hại đã được xã hội hóa và không dùng tiền ngân sách để thực hiện vấn đề này.
Đối với rác thải rắn y tế, mỗi ngày thành phố cũng có tới 22 tấn phát sinh và toàn bộ chất thải này được xử lý bằng công nghệ đốt 100% tại Đông Thạnh (huyện Hóc Môn) và Bình Hưng Hòa (Q.Bình Tân) do Công ty Môi trường Đô thị thành phố thực hiện.
Ông Nguyễn Toàn Thắng cho biết hiện thành phố đã có chủ trương kêu gọi và xem xét việc đề xuất dự án cải tạo các bãi chôn lấp đã đóng cửa gồm: Bãi chôn lấp Phước Hiệp số 1, 1A, 2 (huyện Củ Chi), Đông Thạnh (huyện Hóc Môn) và Gò Cát (Q.Bình Tân). Để thực hiện điều này, một trong các giải pháp thành phố nêu ra là chuyển sang công nghệ đốt rác phát điện. Dự kiến năng lượng thu được từ đốt rác phát điện trong giai đoạn 2020-2021 là 98 MW, đến 2025 là 138 MW và đến 2030 có thể lên đến 198 MW.
Sẽ chuyển sang công nghệ đốt.
Để triển khai, thu hút đầu tư vào lĩnh vực xử lý rác thải, thành phố sẽ tổ chức đấu thầu công khai để bảo đảm cơ hội cho tất cả doanh nghiệp trong và ngoài nước tham gia. Đồng thời thành phố sẽ có những chính sách ưu đãi để nhà đầu tư an tâm đầu tư lâu dài và cùng đạt được những kết quả tốt nhất. Chẳng hạn, thành phố sẽ miễn tiền thuê đất 11 năm hoặc giảm 70% tiền thuê đất phải nộp; mua lượng điện tạo ra với giá 2.114 đồng/kWh; tài trợ lãi vay; miễn thuế nhập khẩu tài sản cố định của dự án; hỗ trợ cơ sở hạ tầng (đường giao thông, điện, nước) đến chân tường rào dự án và nhiều chính sách ưu đãi khác.
PGS.TS Phùng Chí Sỹ, Giám đốc Trung tâm Công nghệ và Môi trường, cho biết: Hiện nay trên thế giới, công nghệ đốt chất thải đã ngày càng được áp dụng rộng rãi, đặc biệt các nước như Mỹ, Trung Quốc có thể giảm được 90-95% thể tích và khối lượng chất thải, có thể tận dụng nhiệt, tiết kiệm được diện tích so với biện pháp chôn lấp, giảm thiểu ô nhiễm nước, mùi hôi, giảm phát thải khí nhà kính.
Cũng theo ông Sỹ, đốt rác phát điện sẽ trở thành xu thế mới tại Việt Nam, cũng như TP.HCM trong thời gian tới. Tuy nhiên, do chi phí đầu tư công nghệ chất thải rắn phát điện quá cao, để công nghệ đốt chất thải phát điện được triển khai thực tế, Chính phủ cần ban hành nhiều chính sách đồng bộ bao gồm phí xử lý chất thải rắn, giá điện, các chính sách ưu đãi về đất đai, các chính sách ưu đãi về phí, thuế nhằm thu hút nguồn vốn xã hội hóa đầu tư vào lĩnh vực đốt chất thải phát điện.
Các chuyên gia cũng cho rằng, nếu TP.HCM chuyển sang công nghệ đốt rác - phát điện sẽ góp phần giảm nhanh lượng rác thải, chống ô nhiễm môi trường nước, đất, không khí, tiết kiệm mặt bằng chôn lấp rác và thu được nguồn điện năng không nhỏ.
Tuy nhiên, ông Đặng Huy Đông, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư cảnh báo về cơ bản, công nghệ đốt rác để sản xuất điện cũng giống như công nghệ điện than. Vì vậy, ngành chức năng thành phố cần hết sức cẩn thận trước những thông số kỹ thuật rất đẹp mà các nhà đầu tư đưa ra. Sau khi đấu thầu, nhà đầu tư nếu tự tin thì nên chạy thử, sau khi bảo đảm các thông số kỹ thuật, công suất theo công bố lúc đó mới ký hợp đồng dài hạn. Tránh tình trạng ký được cái hợp đồng xử lý rác lâu dài rồi thì cứ ôm để đó, không đổi mới công nghệ. Mặt khác, trong tiêu chí cần phải làm rõ hiệu suất xử lý từ rác thành điện.
Tấn Lợi.
