Ảnh: ST.
Bước tăng trưởng ấn tượng.
Theo kết quả sản xuất kinh doanh của các DNNN đã cổ phần hóa, đặc biệt là các DNNN đã thực hiện niêm yết trên sàn chứng khoán, nhiều DNNN đã có tăng trưởng ấn tượng khi sản xuất, kinh doanh có hiệu quả, nộp ngân sách tăng lên và thu nhập của người lao động ngày càng được nâng cao. Hàng loạt tên tuổi lớn được nhắc tới như là những điển hình của DNNN thật sự thay da đổi thịt nhờ bước tiến cổ phần hóa như Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk), Công ty Cổ phần Nhựa Thiếu Niên Tiền Phong (Nhựa Tiền Phong), Tổng công ty Bia - rượu - Nước giải khát Sài Gòn (Sabeco), Tổng công ty Bia - rượu - Nước giải khát Hà Nội (Habeco), Công ty Cổ phần Giống cây trồng Trung ương (Vinaseed), Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), Công ty cổ phần Bóng đèn Điện Quang (Điện Quang), Công ty cổ phần Nhựa Bình Minh (Nhựa Bình Minh), Vinacafe Biên Hòa.
Vinamilk là cái tên được nhắc đến nhiều nhất trong thời gian qua. Được thành lập từ năm 1976, cuối năm 2003, Vinamilk bắt đầu thực hiện cổ phần hóa. Vốn điều lệ của công ty vào thời điểm đó là 1.590 tỷ đồng. Tới năm 2006, cổ phiếu của Vinamilk chính thức được niêm yết trên thị trường chứng khoán, đánh dấu bước ngoặt lớn của DN bởi từ đây, cổ phiếu của DN này luôn nóng rẫy đối với các nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư nước ngoài. Đến nay, sau 14 năm, vốn điều lệ của công ty lên tới hơn 14,514 tỷ đồng, gấp gần 10 lần so với thời điểm cổ phần hóa. Trong 10 năm qua, tăng trưởng doanh thu mỗi năm của Vinamilk vào khoảng 22%, từ mức chưa đầy 4.250 tỷ đồng năm 2004, đến năm 2016 doanh thu của DN này đã đạt 46.965 tỷ đồng. Đây cũng là DN có vốn hóa lớn nhất thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay, vào khoảng 6 tỷ USD. Về thương mại, không chỉ đứng đầu thị trường sữa nội địa, hiện Vinamilk đã XK sang hơn 30 quốc gia, doanh thu XK hàng năm đạt hàng trăm triệu USD.
Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) cũng là DN gặt hái được nhiều thành công sau cổ phần hóa. Được hình thành từ việc cổ phần hóa và cấu trúc lại Tổng công ty Xăng dầu Việt Nam vào năm 2011, thời điểm đó, Petrolimex gặp khá nhiều khó khăn trong hoạt động sản xuất kinh doanh khi phải gánh khoản lỗ khoảng 1.600 tỷ đồng. Là DNNN trọng yếu, được xếp hạng đặc biệt, có quy mô toàn quốc, bảo đảm 60% thị phần xăng dầu cả nước, cổ phần hóa được xem là bước ngoặt lớn của Petrolimex. Theo ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch HĐQT Petrolimex, cổ phần hóa là mốc son quan trọng đánh dấu một giai đoạn phát triển mới của Petrolimex. Theo đó, 5 năm sau CPH, năm 2016, Petrolimex đạt mức kỷ lục cả về doanh thu lẫn lợi nhuận khi tổng doanh thu hợp nhất của Petrolimex đạt 123.097 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế hợp nhất đạt 5.165 tỷ đồng và nộp ngân sách 33.304 tỷ đồng. Cũng vào năm 2016, vốn điều lệ của Tập đoàn đạt gần 13.000 tỷ đồng. Theo con số mới được cập nhật, năm 2017 doanh thu của Petrolimex ước đạt 152.900 tỷ đồng, tăng 7% so với năm 2016 và lợi nhuận trước thuế khoảng 4.736 tỷ đồng.
Chuyển sang mô hình mới, Petrolimex tiếp tục giữ vai trò trọng yếu của kinh tế nhà nước trong việc phát triển thị trường xăng dầu Việt Nam, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội và tăng trưởng bền vững, ông Bùi Ngọc Bảo khẳng định.
DN đã có nhiều động lực hơn để phát triển sản xuất kinh doanh sau cổ phần hóa.
Động lực từ minh bạch thông tin doanh nghiệp.
Có thể khẳng định cổ phần hóa là chìa khóa tăng trưởng đối với nhiều DNNN. Chia sẻ về vấn đề này, ông Nguyễn Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Hiệp hội Các nhà đầu tư tài chính Việt Nam (VAFI) cho biết, nếu có ban quản trị tốt thì sau khi cổ phần hóa, niêm yết trên sàn chứng khoán, DNNN sẽ tiến bộ, phát triển rất nhanh. Chỉ qua khoảng 10-15 năm, vốn chủ sở hữu của các DN có thể tăng lên hàng chục lần, lợi nhuận cũng tăng cao. Ngoài các tên tuổi lớn như Vinamilk, Nhựa Bình Minh, một số trường hợp DNNN phát triển mạnh sau cổ phần hóa có thể kể như Công ty Cơ điện lạnh, Công ty Coteccons.
Trước khi cổ phần hóa, các DN này bị nhiều ràng buộc, trói chân trói tay, sau cổ phần hóa, quyền tự quyết được mở rộng, đặc biệt với những DN ít vốn Nhà nước thì như được cởi trói, ông Nguyễn Hoàng Hải nhấn mạnh. Lấy dẫn chứng từ trường hợp của Công ty Coteccons, ông Nguyễn Hoàng Hải cho biết, trước khi cổ phần hóa DN này chỉ là một DN xây dựng nhỏ, là công ty cháu trong một tổng công ty, như vậy, việc cổ phần hóa DN này là cổ phần hóa DN bộ phận, nhưng hiện nay Coteccons đã trở thành công ty hàng đầu trong lĩnh vực xây dựng. Sở dĩ họ lớn nhanh như thế, một mặt do DN có nhân sự tốt trong bộ máy quản trị, mặt khác ngay từ khi cổ phần hóa thì vốn nhà nước tại DN chiếm tỷ lệ nhỏ, sau đó Nhà nước cũng tiến hành thoái vốn, do đó DN có điều kiện và được cởi trói nên họ đã phát triển rất nhanh. Bên cạnh đó, họ nhận được sự ủng hộ của các nhà đầu tư tài chính, đầu tư vốn vào DN nên phát triển rất thuận lợi.
Lần giở lịch sử của Coteccons cho thấy, năm 2004, Công ty chính thức hoạt động theo mô hình cổ phần hóa. Vốn điều lệ ban đầu là 15,2 tỷ đồng. DN này tăng vốn điều lệ lần VI lên 307,5 tỷ đồng vào tháng 6/2010. Tiếp sau đó, năm 2016 là cột mốc trong tăng trưởng kinh tế của Coteccons, doanh thu đạt 20.783 tỷ đồng, tăng 52%, lợi nhuận tăng 113% so với năm 2015, đạt 1.422 tỷ đồng. Cũng trong năm này, Coteccons đã phát hành thành công cổ phiếu cho cổ đông chiến lược và thu về 1.762 tỷ đồng, tăng vốn điều lệ lên 770,5 tỷ đồng, gấp 50 lần vốn điều lệ thời điểm tiến hành cổ phần hóa.
Trong ngành nhựa, Nhựa Bình Minh là điển hình cho tấm gương ăn nên làm ra của DNNN sau cổ phần hóa. Cuối năm 2003, DN chuyển sang hoạt động theo mô hình công ty cổ phần. Ba năm sau đó, Công ty niêm yết tại thị trường chứng khoán và không lâu sau đó thì tăng vốn điều lệ từ 107 tỷ đồng lên 139 tỷ đồng. Năm 2007, Công ty TNHH MTV Nhựa Bình Minh miền Bắc do Công ty đầu tư 100% vốn đi vào hoạt động, ghi dấu thương hiệu Nhựa Bình Minh có mặt ở thị trường nhựa phía Bắc và tới năm 2008 sản lượng tiêu thụ đạt mức 30.000 tấn, gấp 2 lần so với trước khi cổ phần hóa. Một năm sau, tức năm 2009, doanh thu đạt mức 1.000 tỷ đồng, gấp 4 lần so với trước khi cổ phần. Năm 2013, doanh thu vượt mốc 2.000 tỷ đồng, tăng 100% trong vòng 4 năm, đồng thời vốn điều lệ của DN tăng lên 454,784 tỷ đồng.
Một điểm nhấn mang tính bước ngoặt của cổ phần hóa, theo ông Nguyễn Hoàng Hải, đó là rất nhiều các DNNN sau cổ phần hóa tiến hành niêm yết trên sàn chứng khoán, thông tin được minh bạch, vì thế lực đẩy cổ phần hóa rất mạnh. Ông Nguyễn Hoàng Hải cho rằng, DN nào đã cổ phần hóa thì phải đốc thúc DN đó sớm lên sàn, điều này không chỉ giúp Nhà nước thu lợi nhiều mà DN cũng có cơ hội để thay đổi quản trị, sản xuất kinh doanh. Bên cạnh đó hiện nay nhu cầu mua bán sáp nhập rất lớn, do đó Nhà nước nên đẩy mạnh bán cổ phần của Nhà nước tại các DNNN để thúc đẩy các DNNN sau cổ phần hóa phát triển nhanh, mạnh hơn.
Theo báo cáo của Bộ Tài chính về tình hình tài chính, kết quả sản xuất kinh doanh của các DNNN cổ phần hóa và vốn góp của Nhà nước trong năm 2016, tổng tài sản theo báo cáo hợp nhất của các doanh nghiệp cổ phần là 495.126 tỷ đồng, tăng 7% so với thực hiện năm 2015. Vốn chủ sở hữu là 167.701 tỷ đồng, tăng 14% so với năm 2015. Trong đó, vốn điều lệ của các DN cổ phần là 88.235 tỷ đồng. Như vậy có thể thấy, các DN sau cổ phần hóa vẫn có xu hướng tăng trưởng ổn định và phát triển. Năm 2016, tổng doanh thu của các DN cổ phần đạt 423.250 tỷ đồng, tương đương với tổng doanh thu năm 2015. Năm 2016, các DN cổ phần có tổng lợi nhuận kế toán trước thuế là 31.723 tỷ đồng, tăng 54% so với số thực hiện năm 2015 nếu xét trong cùng số lượng DN hiện có năm 2015.
Thu Hiền.
