Trao giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam 2017 (Ảnh: Hàm Đan).
Đáng tiếc.
Theo báo cáo của Hội Nhà văn Việt Nam, về văn xuôi, có 75 tác phẩm của 75 tác giả được đọc xét trong vòng sơ khảo.
Trong đó có 3 tác phẩm được lựa chọn đưa lên Ban chung khảo. Về thơ có 88 tác phẩm của 88 tác giả được đọc xét trong vòng sơ khảo.
Trong 88 tác phẩm chỉ có 1 tác phẩm có số phiếu quá bán được đưa lên Ban Chung khảo.
Về lý luận phê bình có 20 tác phẩm của 19 tác giả được đọc xét trong vòng sơ khảo.
Trong đó có 2 tác phẩm được đưa lên Ban Chung khảo. Về dịch thuật có 13 tác phẩm của 13 tác giả được đọc sơ khảo.
Trong đó cũng chỉ có 2 tác phẩm vào Chung khảo.
Thông tin về cách chấm giải, nhà thơ Trần Đăng Khoa  Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam cho biết: Tác giả có tác phẩm tham dự Giải thưởng mà ở các Hội đồng Chuyên môn thì rời khỏi các Hội đồng ngay từ đầu mùa giải, không tham dự ở bất cứ cuộc họp nào. Không tham gia việc gì ở bất cứ khâu nào, trong suốt thời gian xét giải.
Ông Khoa cũng cho biết thêm, để thật sự khách quan, ở Hội đồng Chung khảo ngoài 7 thành viên là các nhà văn Ủy viên Ban chấp hành, Hội đồng còn mời được thêm 2 nhà văn đọc phản biện.
Đó là những nhà văn tinh nghề, có uy tín, được trao Giải thưởng Nhà nước, và 2 nhà văn này không tham gia trong 4 Hội đồng Chuyên môn, để cùng Ban Chung khảo đọc thẩm định.
Cụ thể, 2 nhà văn được mời đọc phản biện là nhà văn Nguyễn Khắc Trường và nhà thơ Vũ Quần Phương.
Và cũng để thật khách quan trước khi xét giải, Hội đồng Chung khảo còn có phiên họp mở rộng, mời 4 chủ tịch của 4 Hội đồng trình bày để bảo vệ những tác phẩm, tác giả Hội đồng mình đề xuất.
Theo đó, về văn xuôi, Hội đồng Chung khảo còn đọc thêm 3 tác phẩm bổ sung do các thành viên Ban giám khảo phát hiện và Hội đồng văn xuôi đề xuất thêm.
Tuy nhiên, kết quả cả thơ và văn xuôi năm nay không có tác phẩm nào được Giải thưởng.
Lý giải, về sự vắng bóng đáng tiếc này, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam cũng cho biết, cả thơ và văn xuôi năm nay, nếu ai nói mất mùa vì không có tác phẩm xứng đáng thì cũng không phải.
Chúng ta vẫn có tác phẩm xứng đáng được tặng giải, nhưng khi đưa vào xét, đối chiếu với những tiêu chí hiện hành thì tác phẩm đó vi phạm điều này, không thỏa mãn điều kia.
Dù tác phẩm đó vẫn thực sự gây được những ấn tượng nghệ thuật đáng trân trọng, ít nhất là trong thời gian 1 năm khi tác phẩm đó ra đời.
Ví như có tác phẩm trước đó một năm, đã được in ở một NXB khác.
Cũng có tác phẩm hấp dẫn và sâu sắc, nhưng có người phát hiện trùng motip với một nhà văn nước ngoài.
Đó thực sự là một điều đáng tiếc và các nhà văn cần lưu ý, nếu muốn tác phẩm ưng ý của mình tham dự giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam năm 2018 này và các năm sau- ông Khoa nhấn mạnh.
Thêm giải thưởng Sự nghiệp.
Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam năm 2017 về lý luận phê bình được trao cho tác phẩm đoạt Bóng người trong bóng núi của nhà văn Lê Thành Nghị và Cách tân nghệ thuật văn học Phương Tây của nhà nghiên cứu văn học Phùng Văn Tửu.
Trong đó, cuốn sách Bóng người trong bóng núi đề cập đến một thế hệ nhà văn mặc áo lính, xuất hiện trong những năm chiến tranh.
Cũng đã có một số công trình nghiên cứu và phê bình sáng giá về đề tài văn học lớn này, nhưng với nhà văn Lê Thanh Nghị - ông đã có một cái nhìn mới với những phát hiện mới về vẻ đẹp Anh Bộ đội Cụ Hồ.
Đó là, trong cốt cách sáng tạo văn của các nhà văn áo lính viết về chính những người đồng đội của mình.
Còn với tác phẩm Cách tân nghệ thuật văn học Phương Tây của nhà nghiên cứu văn học Phùng Văn Tửu cũng là công trình nghiên cứu với những đóng góp góp trong cả một đời nghiên cứu và giảng dạy của ông.
Cuốn sách cũng có tham chiếu qua một số hiện tượng, một số tác giả tiêu biểu của văn học Việt Nam, cho chúng ta nhiều tư liệu về những trào lưu của văn học phương Tây mà không ai cũng biết được.
Về dịch thuật, tác phẩm Khổ vì trí tuệ- kịch thơ của Aleksandr Griboedov, bản dịch của nhà văn Lê Đức Mẫn đã được vinh danh.
Trong đó, theo nhà thơ Trần Đăng Khoa, đây là cuốn sách không phải bản dịch hay nhất của nhà văn Lê Đức Mẫn. Nhưng đây là cuốn sách rất tiêu biểu của văn học cổ điển Nga và cũng là cuốn sách rất khó dịch.
Đặc biệt, Hội Nhà văn Việt Nam có thêm giải thưởng Sự nghiệp để tôn vinh những người có nhiều đóng góp. Mùa giải này, người được trao giải Sự nghiệp là nhà văn Vũ Hùng, với 18 tập truyện viết cho thiếu nhi. Đây cũng là những tác phẩm đặc sắc nhất của Vũ Hùng.
Cũng tại lễ trao giải, Hội Nhà văn Việt Nam đã tổ chức lễ kết nạp hội viên mới cho 29 nhà văn, nhà thơ, lý luận phê bình và văn học dịch.
Theo Hội Nhà văn Việt Nam, số lượng hội viên năm nay được kết nạp là khá khiêm tốn. Tuy nhiên, năm nay Hội đặc biệt ưu tiên các tác giả trẻ. Tỷ lệ các tác giả trẻ chiếm nhiều hơn so với mọi năm.
Hoàng Minh.
