Xuất khẩu thủy sản mang lại giá trị kinh tế cao.
Ấn tượng kim ngạch xuất nhập khẩu.
Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương, TS Nguyễn Đình Cung không ít lần đưa ra nhận định rằng, một nền kinh tế như Việt Nam không thể chối bỏ FDI, thậm chí còn phải kỳ vọng rất nhiều vào khu vực này. Nhận định của vị chuyên gia hoàn toàn xác đáng khi mà, bao nhiêu năm nay, các lĩnh vực kinh tế, đặc biệt là xuất nhập khẩu vẫn đang phụ thuộc rất lớn vào khu vực DN có vốn đầu tư nước ngoài.
Theo đó, trong con số kim ngạch xuất nhập khẩu kỳ tích kia, thì khu vực FDI đóng góp tới gần 150 tỷ USD cho xuất khẩu và hơn 120 tỷ USD cho nhập khẩu, chiếm hơn 66% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của cả nước. Nếu chỉ tính riêng xuất khẩu, tỷ lệ đóng góp của khu vực FDI đạt trên 71%.
Số liệu thống kê cũng thể hiện rõ nhóm công nghiệp chế biến có mức tăng trưởng xuất khẩu nhanh. Trong đó, nhóm hàng dệt may và điện thoại, linh kiện áp đảo các mặt hàng còn lại. Đáng lưu ý, nhóm hàng này phần lớn nằm trong tay các ông lớn FDI. Báo cáo của Viện Nghiên cứu chiến lược, chính sách công thương nêu rõ cơ cấu xuất khẩu theo thành phần kinh tế của Việt Nam có sự chuyển biến rõ rệt, tuy nhiên theo hướng đáng phải suy nghĩ. Nếu năm 2007, khu vực kinh tế trong nước đóng góp 42,8% trong tổng kim ngạch xuất khẩu thì đến 2016 chỉ còn 28,5%. Tương ứng, tỷ trọng của khu vực FDI trong tổng kim ngạch xuất khẩu tăng từ 57,2% năm 2007 lên 71,5% năm 2016.
Không hạn chế mà phải kết nối.
Nhìn vào những con số nói trên, rõ ràng, xuất nhập khẩu vẫn đang phụ thuộc lớn vào các DN FDI. Và nhiều ý kiến cho rằng, mặc dù các chính sách thu hút FDI trong lĩnh vực sản xuất đem lại kết quả tốt nhưng cũng thể hiện việc xuất khẩu của Việt Nam đang ngày càng phụ thuộc nhiều hơn vào khối DN này. Sự phụ thuộc này không chỉ khiến xuất khẩu, động lực chính của tăng trưởng, trở nên nhạy cảm và bấp bênh hơn trước những biến động của kinh tế thế giới, mà giá trị gia tăng của sản xuất và xuất khẩu Việt Nam thu được rất thấp.
Tuy nhiên, giới chuyên gia nhìn nhận, không nên coi việc phụ thuộc quá vào FDI là một yếu tố bất lợi, bởi FDI cũng là một thành phần của nền kinh tế, chúng ta không nên tìm cách hạn chế FDI mà cái cần làm hiện nay là phải làm sao kết nối được khu vực DN FDI và khu vực DN trong nước.
Nêu quan điểm về vấn đề này, ông Trần Thanh Hải- phó cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công thương cho rằng, FDI là thành tựu của quá trình hội nhập, đồng thời là một thành phần của nền kinh tế, đây là khu vực có đóng góp quan trọng vào gia tăng xuất khẩu. Năm 2017, xuất khẩu của DN khối này tăng trưởng 22%, góp phần quan trọng vào việc tạo thặng dư thương mại 2,67 tỷ USD. Do đó, vấn đề cần giải quyết ở đây không phải là hạn chế, giảm bớt hoạt động DN FDI mà phải hỗ trợ DN trong nước phát triển nhanh chóng, đạt tỷ lệ kim ngạch cao trong cơ cấu xuất khẩu. Ông Hải cho biết, để thực hiện mục tiêu này thời gian qua, nhà quản lý đã thực hiện nhiều biện pháp như: Ban hành Luật Hỗ trợ DN nhỏ và vừa với nhiều nhóm giải pháp như hỗ trợ tín dụng, đầu tư, đào tạo nhân lực...
Tuy nhiên, ông Trần Thanh Hải cũng thừa nhận thời gian qua chưa làm tốt việc kết nối DN FDI và DN trong nước; chưa thực hiện triệt để việc yêu cầu DN FDI khi đầu tư tại Việt Nam phải chuyển giao công nghệ. Đây là những hoạt động sẽ được tập trung giải quyết trong thời gian tới để nâng cao năng lực cạnh tranh, gia tăng kim ngạch xuất khẩu cho các DN trong nước.
Giới chuyên gia kinh tế cũng nhìn nhận, các DN Việt Nam cần cố gắng cải thiện trình độ để tăng tỷ lệ nội địa hóa trong mỗi sản phẩm, qua đó giúp nền kinh tế được hưởng lợi thực sự từ hoạt động giao thương. Trong đó, lưu ý nâng cao tỷ trọng xuất khẩu sản phẩm nông nghiệp, bởi đây mới chính là lĩnh vực có giá trị với nền kinh tế và cải thiện thu nhập của nông dân, tuy rằng tỷ trọng đóng góp còn rất thấp.
Minh Phương.
