Giọng đọc ám ảnh binh lính Mỹ.
Chiến trường miền Nam Việt Nam những năm 60 - 70, cục diện chiến trường đang chuyển hướng mạnh mẽ. Lính viễn chinh Mỹ ồ ạt đổ vào miền Nam Việt Nam. Đài TNVN đã phối hợp với Cục Địch vận tổ chức một chương trình tiếng Anh dành riêng cho lính Mỹ, lấy tên: Chuyện nhỏ với binh sĩ Mỹ. Các buổi phát thanh địch vận bằng tiếng Anh do bà Trịnh Thị Ngọ (xưng là Thu Hương) biên dịch và trực tiếp lên sóng.
Cố phát thanh viên Trịnh Thị Ngọ thời trẻ.
Theo các cựu chiến binh Mỹ, thoạt đầu họ không nghe vì cho rằng đó chỉ là binh vận, là đòn tâm lý chiến của Việt cộng. Nhưng rồi sau đó, họ không thể không nghe. Một giọng nói dịu dàng, da diết như mẹ nói với con.
Phillipe Caputo, một cựu binh Mỹ nói rằng: Tôi cảm tưởng như đấy là giọng của bà tôi, mẹ tôi, vợ tôi, người tình của tôi đang ngồi bên tôi, thủ thỉ với tôi những câu chuyện của nước Mỹ vào mỗi buổi tối. Và có lúc, tôi lại thấy đấy là lời Đức Mẹ chứa đầy lòng vị tha.
Năm 1967, khi chiến trường miền Nam đang rất nóng bỏng, một phóng viên CNN xin phép gặp bà và được Chính phủ Hà Nội cho phép. Anh ta có hỏi bà có biết bà có tác động như thế nào với lính Mỹ không? Bà bảo, tôi biết là họ có nghe. Thực chất, không phải họ có nghe, mà ngày nào họ cũng chỉ chờ để nghe tiếng nói của bà và tin tức nước Mỹ từ bà. Rồi dần dần, bà thành nỗi ám ảnh với họ.
Floyd F. Dickerson, một lính hải quân Mỹ từng tham chiến tại Việt Nam, sau chiến tranh đã viết trong cuốn hồi ký của mình: Trên tàu đến Việt Nam, trước tiên chúng tôi dừng lại tại GUAM, một hòn đảo nhỏ ngoài khơi Thái Bình Dương, để nạp tên lửa. Sau đó, chúng tôi đi tiếp nhiều ngày nữa mới tới Việt Nam. Chúng tôi cho tàu chạy vào Vịnh Bắc bộ, nơi chúng tôi sẽ nhận nhiệm vụ. Kinh khiếp nhất là vừa vào vịnh, chúng tôi đã nghe thấy giọng nói một nữ phát thanh viên trên đài Việt Nam chào đón chúng tôi. Cô ta đọc tên con tàu của chúng tôi rồi nói: Chào mừng các bạn đã đến Việt Nam, chỉ tiếc tất cả các bạn đang đi vào chỗ chết! Tôi tự hỏi kiểu chào mừng gì mà lạ thế này? Chúng tôi cảm thấy kinh ngạc và bị sốc đến sởn cả gai ốc. Chúng tôi tự hỏi, làm thế nào cô ta biết tên con tàu của chúng tôi và bằng cách nào lại biết được chúng tôi vừa đến Vịnh Bắc bộ.
Người phụ nữ trên radio, sau này chúng tôi gọi là Hanoi Hannah, bắt đầu đọc tên các thành viên thủy thủ đoàn trên tàu, nói với mọi người rằng họ sắp sửa phải chết. Thấy tên mình vang lên trên đài phát thanh của Việt Nam quả là rất sợ, nhưng chúng tôi vẫn thắc mắc không hiểu cô ta lấy những cái tên đó ở đâu ra. Không ai trong chúng tôi biết đích đến của mình, kể từ khi ra khơi cho đến lúc tới đây. Chỉ có nhờ cô, chúng tôi mới biết chúng tôi có mặt ở Vịnh Bắc bộ Việt Nam. Nhưng tại sao cô biết? Quả là một bí ẩn. Sau này, chúng tôi phán đoán, có lẽ cô ta biết tên của thủy thủ đoàn là nhờ rác thải mà chúng tôi đổ xuống biển trên đường tới đây.
Mỗi ngày tàu chúng tôi đều phải đổ rác xuống biển, trong đó có những bảng phân công trên tàu, trong đó kê tên tất cả mọi người. Thuyền trưởng của chúng tôi nhanh chóng bố trí những thùng hỏa thiêu ở đuôi tàu và ra lệnh tất cả rác thải đều phải đốt trước khi ném xuống biển. Tưởng thế là hết. Ai ngờ Tom Wallace, một binh sĩ Mỹ đóng quân ở Tây Nguyên đã kể lại rằng, anh nghe Hanoi Hannah gửi lời chúc mừng sinh nhật lần thứ 22 của một trung úy Mỹ ở đơn vị của anh. Nhưng buồn và oái oăm thay, người lính Mỹ này đã chết vì lựu đạn trước đó vài ngày. Viên trung uý kia đã không nghe được lời chúc sinh nhật của Hanoi Hanah, nhưng bạn bè của anh ta nghe thấy. Và lời chúc mừng sinh nhật của một cô gái Việt Nam gửi cho một thanh niên Mỹ đã chết đã tạo nên một nỗi ám ảnh khủng khiếp. Lính Mỹ bàng hoàng, rệu rã. Họ dường như buông súng. Chỉ tìm cách tránh cái chết vô ích. Họ đợi chờ giọng nói của Hanoi Hannah và họ cầu nguyện được sống để nghe lời chúc mừng sinh nhật của cô.
Cũng qua cô, họ biết được tin tức của nước Mỹ, biết được những cuộc đàn áp biểu tình, đàn áp những người da màu, và còn rất nhiều những thông tin khác mà truyền thông Mỹ giấu biệt.
Sau khi kết thúc chiến tranh, bà Trịnh Thị Ngọ trong cuộc trả lời phỏng vấn một nhà báo người Mỹ, đã tiết lộ rằng: Những thông tin dùng để phát trong chương trình dành cho lính Mỹ đều được lấy từ chính những tờ báo nổi tiếng của Mỹ như Stars and Stripes, Times, hay Newsweek.
Bà xứng đáng được truy tặng danh hiệu.
Thứ năm ngày 31/8/1967, tờ Tin tức Buổi tối của Mỹ phát hành tại New York đăng bản tường thuật đặc biệt có tựa đề Chương trình phản chiến của Hanoi Hannah của nhà báo David Schoenbrun, người đã may mắn được chính quyền miền Bắc Việt Nam cho phép tiếp cận Đài TNVN và gặp bà Trịnh Thị Ngọ.
Đó là lời cảnh báo của truyền thông Mỹ về mối đe dọa từ chương trình phát thanh của chính quyền miền Bắc Việt Nam đến toàn bộ lính viễn chinh Mỹ trên chiến trường miền Nam Việt Nam, nơi lính Mỹ phải đối mặt với nỗi sợ hãi mênh mông, đối mặt với sự suy sụp về tâm lý; đối mặt với lý tưởng mơ hồ; đối mặt với cái chết. Một lính Mỹ cũng thú nhận: Ở đây, nỗi sợ hãi dường như bao trùm tất cả. Sợ hãi ẩn náu khắp nơi, sẵn sàng choáng tâm trí ta bất cứ lúc nào. Kiệt quệ đến tê liệt. Bây giờ, chúng tôi chỉ còn một mục tiêu duy nhất: Làm thế nào để sống sót.
Nhà văn Nguyễn Quang Thiều tâm sự: Năm 1992, tôi có một thời gian dài sống ở Chicago, ở trong ngôi nhà của nhà văn Larry Heinemann, một tiểu thuyết gia của Mỹ. Ông nói với tôi rằng, một lúc nào đó ông sẽ quay trở lại Việt Nam, chỉ để tìm Hannah Hanoi để trò chuyện với bà, để xin được ở trong ngôi nhà, thậm chí một góc nhà của Hannah Hanoi để được nghe giọng nói của bà vang lên hằng ngày với chồng con, với bạn bè, với hàng xóm, thậm chí với một con chó, con mèo bà nuôi trong nhà. Để hiểu xem điều gì đã làm nên sự kỳ diệu và cả sự ám ảnh ma mị của giọng nói đó.
Qua đó, chúng ta biết được sức mạnh của BTV, PTV Trịnh Thị Ngọ. Đằng sau bà là cả một tập thể những nhà báo tài năng của Ban Đối ngoại những năm chiến tranh. Sức mạnh của họ bằng cả mấy binh đoàn chủ lực ngoài mặt trận. Có lẽ vì thế, tôi thiết tha mong Đài TNVN, làm thủ tục đề nghị Nhà nước truy tặng Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho cho cá nhân bà Trịnh Thị Ngọ và trao tặng Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho Ban Biên tập Phát thanh Địch vận, những cộng sự của bà./.
Bà Trịnh Thị Ngọ (Hanna Hà Nội) giọng đọc huyền thoại một thời của Đài TNVN từ trần ngày 30/9/2016, hưởng thọ 87 tuổi. Nhân ngày giỗ đầu của bà, Báo TNVN đăng bài viết của nhà thơ Trần Đăng Khoa như một nén tâm nhang tưởng nhớ về bà./.
Trần Đăng Khoa/Báo Tiếng nói Việt Nam.
