Mức thu học phí dự kiến đối với học sinh (HS) các trường mầm non và phổ thông công lập khu vực thành thị trong năm học tới là 110 nghìn đồng/tháng (tăng 30 nghìn đồng/tháng so với mức thu hiện tại); 55 nghìn đồng/tháng đối với học sinh khu vực nông thôn (tăng 15.000 đồng/tháng); và 14 nghìn đồng/tháng với học sinh khu vực miền núi (tăng 4.000 đồng/tháng)... Việc tăng học phí đang là mối lo của không ít gia đình, nhất là với những gia đình có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, có con đang trong độ tuổi đi học. Chị Phạm Bích Liên ở huyện Sóc Sơn cho biết, mức tăng học phí 15 nghìn đồng/em/tháng đối với các gia đình có điều kiện chỉ là chuyện nhỏ, nhưng với gia đình kinh tế khó khăn, có ba con đi học như gia đình chị, học phí mỗi tháng thêm vài chục nghìn đồng là cả vấn đề. Lãnh đạo Phòng Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) huyện Ba Vì cho biết, địa phương có bảy xã miền núi, tỷ lệ HS là người dân tộc thiểu số ở nhiều xã chiếm từ 25% đến 35%, nhiều gia đình có hoàn cảnh rất khó khăn. Trong tổng số 69 nghìn HS của huyện, số HS diện chính sách được hưởng chế độ miễn, giảm học phí, hỗ trợ chi phí học tập là hơn 10 nghìn em. Mức học phí cho khu vực miền núi tăng từ 10 nghìn đồng/tháng, lên 14 nghìn đồng/tháng như dự kiến gây khó khăn cho không ít gia đình.
Lãnh đạo Sở GD-ĐT Hà Nội cho biết, đề xuất tăng học phí của Hà Nội được căn cứ trên hai nguyên tắc: Thứ nhất, Nghị định số 86/2015/NĐ-CP của Chính phủ quy định về cơ chế thu, quản lý học phí đối với cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân nêu rõ, từ năm học 2016 - 2017 trở đi, học phí được điều chỉnh theo chỉ số giá tiêu dùng tăng bình quân hằng năm do Bộ Kế hoạch và Đầu tư thông báo. Thứ hai, Nghị quyết số 03/2016/NQ-HĐND của HĐND TP Hà Nội về mức thu học phí đối với giáo dục mầm non, phổ thông công lập cũng quy định mức thu học phí đối với chương trình giáo dục đại trà cấp học mầm non, phổ thông công lập năm học 2017-2018 và các năm tiếp theo, với nguyên tắc học phí hằng năm sẽ được điều chỉnh tăng dần trong khung quy định, đến năm học 2020-2021 mức thu học phí sẽ bằng mức cao nhất trong khung quy định của Nghị định 86/2015/NĐ-CP...
Trưởng phòng Kế hoạch - Tài chính (Sở GD-ĐT Hà Nội) Nguyễn Viết Cẩn khẳng định, nguồn học phí tăng thêm sẽ góp phần cải thiện điều kiện dạy học, nâng cao chất lượng giáo dục cho các trường khu vực khó khăn. Việc tăng học phí không làm ảnh hưởng đến các đối tượng HS thuộc diện hộ nghèo, HS diện chính sách, vì những HS này được hưởng chính sách miễn, giảm học phí, hỗ trợ chi phí học tập. Để bảo đảm công bằng, thành phố sẽ áp dụng các chính sách này tới từng HS, không phân biệt trường công lập hay trường ngoài công lập. Nếu là HS học tại các trường ngoài công lập, ngân sách sẽ chi trả trực tiếp cho các trường, căn cứ số lượng HS thuộc diện chính sách theo học thực tế hằng năm.
Cùng với quyết định tăng học phí khối trường công lập, các trường công lập tự chủ tài chính, trường ngoài công lập cũng đang rục rịch đưa ra mức học phí mới trong năm học 2017-2018. Hiệu trưởng Trường tiểu học đô thị Sài Đồng (quận Long Biên) Lê Thị Thu Hường cho biết, mức tăng học phí chưa được quyết định, bởi còn phụ thuộc vào những điều chỉnh trong nội dung chương trình nhà trường trong năm học tới. Hiện, trường đang thu học phí ở mức 2,5 triệu đồng/HS/tháng.
Lý giải về việc điều chỉnh mức học phí năm học tới, Hiệu trưởng Trường THPT Phan Huy Chú (quận Đống Đa) Hà Xuân Nhâm cho biết, do là trường tự chủ tài chính, cho nên khi mức lương cơ bản và mặt bằng giá tiêu dùng tăng, trường phải điều chỉnh học phí. Tuy nhiên, việc điều chỉnh học phí phải căn cứ khả năng tài chính của phụ huynh HS, gắn với nâng cao chất lượng chương trình giáo dục trong nhà trường. Nếu không bảo đảm nâng cao chất lượng thì tăng mức học phí sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến việc tuyển sinh của nhà trường.
Đại diện Phòng GD-ĐT quận Thanh Xuân cho biết, từ năm học 2017 - 2018, quận sẽ tuyển sinh trường THCS chất lượng cao, tự chủ tài chính. Trường dự kiến tuyển 200 HS lớp 6 với mức học phí 1,5 triệu đồng/tháng. Mức học phí này căn cứ trên khung học phí do UBND thành phố quy định cho trường chất lượng cao. Các năm học sau, mức học phí sẽ được điều chỉnh theo mức tăng dần trong khung quy định.
Thực tế hiện nay, nhiều trường phổ thông công lập cũng đang phải cạnh tranh gay gắt với khối ngoài công lập về chất lượng giáo dục. Việc thu chi minh bạch kèm với cam kết về chất lượng của các trường ngoài công lập khiến nhiều phụ huynh lựa chọn cho con theo học tại các trường này thay vì phải trả ít học phí hơn, nhưng lại phát sinh các khoản học thêm, đóng góp thêm như tại một số trường công lập.
