Jack Ma, nhà sáng lập Alibaba, người khổng lồ trong lĩnh vực Internet Trung Quốc. Thỏa thuận giữa Ant Financial, một công ty con của Alibaba và MoneyGram được coi như phép thử của chính quyền ông Trump với dòng vốn từ Trung Quốc.
Lo ngại an ninh quốc gia.
Công ty thanh toán điện tử của Trung Quốc Ant Financial và công ty chuyển tiền Mỹ MoneyGram tuần trước cho biết họ đã hủy hợp đồng mua bán trị giá 1,2 tỉ đô la Mỹ, sau khi không được cơ quan chức năng của Mỹ chấp thuận. Thương vụ mua bán MoneyGram-Ant Financial đổ vỡ khi căng thẳng giữa hai cường quốc ngày càng lớn trong việc xác định nước nào sẽ kiểm soát công nghệ của tương lai. Đây cũng là dấu hiệu cho thấy Trung Quốc và Mỹ đang ngày càng trở nên xung đột liên quan tới việc dữ liệu cá nhân sẽ phải được quản lý như thế nào khi mà dòng tiền và quyền sở hữu doanh nghiệp đang chạy xuyên biên giới.
Một khi mua được công ty chuyển tiền có quy mô hoạt động lớn như MoneyGram, Ant Financial có thể có quyền truy cập các hồ sơ tài chính thực hiện tại Mỹ. Và nó cũng tạo ra lỗ hổng an ninh lớn nếu công ty này có quan hệ chặt chẽ với chính quyền Trung Quốc. Ant Financial đã phủ nhận những cáo buộc trên, cho rằng dữ liệu của người dùng sẽ được tiếp tục lưu trữ tại Mỹ.
Môi trường địa chính trị đã thay đổi đáng kể từ khi chúng tôi đề xuất giao dịch với Ant Financial gần một năm trước, Giám đốc điều hành của MoneyGram, Alex Holmes nói.
Điểm đặc biệt, thương vụ này thất bại bất chấp những bước dọn đường trước đó của ông trùm Internet Trung Quốc, Jack Ma, người sở hữu Ant Financial. Ngay sau khi ông Trump chiến thắng trong cuộc bầu cử năm 2016, ông Ma đã sánh bước với vị tân Tổng thống Mỹ tại tòa tháp Trump Tower ở New York và cam kết rằng đế chế thương mại điện tử của mình sẽ giúp tạo ra 1 triệu việc làm cho người Mỹ.
Không chỉ vậy, ông Ma còn nỗ lực xây dựng hình ảnh đẹp trong mắt người dân và chính quyền Mỹ. Năm ngoái, vị Chủ tịch tập đoàn Alibaba, tập đoàn công nghệ, bán lẻ và thương mại điện tử hàng đầu của Trung Quốc, đã tổ chức một hội thảo ở Detroit nhằm giúp các doanh nghiệp Mỹ bán hàng trên trang thương mại trực tuyến Alibaba của mình.
Những hành động trên dường như không thể vượt qua được quan ngại của ông Trump cũng như chính quyền của ông về những thương vụ mua bán, sáp nhập, đặc biệt liên quan tới các bí quyết công nghệ của Mỹ. Đây cũng là thời điểm nhạy cảm khi chính quyền Mỹ đang trong giai đoạn hoàn tất một cuộc điều tra liên quan tới cáo buộc Trung Quốc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của các công ty Mỹ. Nếu đúng như vậy thì kết quả của cuộc điều tra có thể dẫn tới việc Mỹ áp thuế đối với hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc, hoặc xa hơn là hạn chế các khoản đầu tư của Trung Quốc vào Mỹ.
Chính quyền của ông Trump cũng sẽ sớm có những biện pháp để ngăn chặn cái mà ông Trump vẫn thường lên án là hoạt động thương mại không công bằng với Trung Quốc, cụ thể là trong lĩnh vực năng lượng mặt trời.
Ngay sau quyết định trên, trong một buổi họp báo sau đó, Geng Shuang, phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao Trung Quốc, cho rằng Chính phủ Trung Quốc hy vọng Mỹ tạo một sân chơi bình đẳng cho các công ty Trung Quốc.
Sự đổ bể của thương vụ lần này cũng được ví như một cảnh báo đối với các thương vụ lớn khác mà các công ty Trung Quốc đang nhắm tới. Một trong số đó là thương vụ SkyBridge Capital, một công ty đầu tư toàn cầu có trụ sở tại Mỹ, do Anthony Scaramucci, đồng minh của ông Trump, sáng lập, được bán cho một công ty con của HNA Group, một tập đoàn khổng lồ của Trung Quốc.
Từ thép tới trí tuệ nhân tạo.
Ông Trump và các chính trị gia khác từ lâu đã chỉ trích các hoạt động thương mại của Trung Quốc và tác động của những hoạt động thương mại này tới các ngành công nghiệp nặng, công nghiệp truyền thống của Mỹ, ví dụ như ngành thép. Nhưng những năm gần đây, họ lo lắng hơn tới các hoạt động mua bán, sáp nhập của Trung Quốc trong các lĩnh vực công nghệ cao như ngành bán dẫn, trí tuệ nhân tạo. Trung Quốc, nước đã có những bước tiến lớn về công nghệ trong những năm gần đây, đã đầu tư mạnh để phát triển công nghệ tiên tiến theo cách khiến nhiều chính phủ và doanh nghiệp nước ngoài phải quan ngại.
Bắc Kinh đã đặt ra chiến lược rõ ràng cho các công ty của mình, được nêu ra trong Made in China 2025, nhằm thâu tóm các công ty công nghệ tiên tiến của nước ngoài để xây dựng các đế chế khổng lồ trong nước. Đây cũng là cách các công ty và cá nhân giàu có của Trung Quốc tìm nơi trú ẩn an toàn hơn cho dòng tiền của mình.
Đầu tư của Trung Quốc đã tăng lên tới 130 tỉ đô la Mỹ trong năm 2017, từ mức 21,5 tỉ đô la Mỹ năm 2012, tức tăng hơn 6 lần trong sáu năm, theo Công ty nghiên cứu Rhodium Group. Năm 2018, các ngân hàng cho biết họ mong đợi một năm tràn đầy thương vụ đầu tư lớn, nhắm tới nhiều lĩnh vực được cho là quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế tương lai như công nghệ cao và năng lượng tái tạo.
Mới đây, các nhà lập pháp của hai đảng đã giới thiệu một đạo luật kêu gọi sự kiểm soát chặt chẽ hơn các khoản đầu tư của Trung Quốc tại Mỹ. Họ cũng đang trong tiến trình mở rộng hoạt động của Ủy ban Đầu tư nước ngoài tại Mỹ (Cfius), một ủy ban bao gồm nhiều cơ quan chức năng có nhiệm vụ xem xét các giao dịch nước ngoài để nhận diện những nguy cơ tiềm ẩn đối với an ninh quốc gia Mỹ. Và, vụ thâu tóm MoneyGram của Ant Financial là một ví dụ về hoạt động của ủy ban này.
Cfius không chỉ kiểm duyệt hoạt động thâu tóm trong lĩnh vực quốc phòng mà còn tập trung vào một loạt thách thức an ninh khác, bao gồm hoạt động thâu tóm các công nghệ tiên tiến của Mỹ. Các thương vụ mua bán công ty sở hữu thông tin nhạy cảm như dữ liệu tài chính, hồ sơ sức khỏe, đã bị loại bỏ vì nguy cơ tiềm ẩn của hoạt động gián điệp và tống tiền.
Ngoài thương vụ giữa MoneyGram và Ant Financial bị từ chối, trong tháng 9 năm ngoái, ông Trump cũng đã ngăn chặn một nhà đầu tư, do Chính phủ Trung Quốc đứng sau, mua một công ty bán dẫn của Mỹ sau khi Cfius cho rằng thỏa thuận này ảnh hưởng tới an ninh quốc gia.
Họ (công ty Trung Quốc) đang tìm kiếm nhiều thỏa thuận thương mại hơn so với bình thường, rất nhiều thỏa thuận trong đó có tính nhạy cảm chính trị, Thad McBride, Chủ tịch của một tổ chức thương mại quốc tế tại hãng luật Bass, Berry và Sims, nói với New York Times.
Cfius cũng được mở rộng quyền hạn, không chỉ tập trung vào hoạt động mua bán, sáp nhập mà còn bao gồm cả hoạt động liên doanh. Nhiều nhà hoạch định chính sách cho rằng, nhiều công ty Trung Quốc đã tránh được sự kiểm soát của Cfius bằng cách thành lập các công ty liên doanh với doanh nghiệp Mỹ hoặc thông qua việc chuyển giao công nghệ. Quy định mới này có thể sẽ vá được lỗ hổng trước đó bằng cách tự động xem xét các công ty liên doanh vượt ngưỡng nhất định về sở hữu nước ngoài và mở rộng giám sát đối với các công nghệ mới nổi mà có thể giúp Trung Quốc có lợi thế hơn so với Mỹ.
Tuy nhiên, nhiều lo ngại cho rằng quá trình xem xét này dường như đặc biệt đáng lo ngại đối với các công ty Trung Quốc. Ya-Qin Zhang, Chủ tịch Baidu, một công ty Internet khổng lồ của Trung Quốc, cho New York Times biết tại một hội nghị ở Silicon Valley trong tháng 10 năm ngoái rằng công ty của ông cũng nhắm tới một số thương vụ tại Mỹ nhưng sẽ phải rất cẩn trọng vì Cfius và môi trường chính trị.
Trúc Diễm.
