Tại Việt Nam, có khoảng 20% hộ gia đình nghèo nhất chỉ trả khoảng 9% tổng số thu thuế GTGT. Trong khi đó, 20% hộ gia đình giàu nhất trả gần 40% tổng số thu thuế GTGT. Điều này có nghĩa là nếu một hộ nghèo tiết kiệm được trung bình 10.000 đồng do thuế suất thuế GTGT thấp thì hộ giàu tiết kiệm được 40.000 đồng. Vì vậy, thuế suất thuế GTGT thấp thực sự mang lại lợi ích cho người giàu hơn người nghèo. Vậy thay vì ngập ngừng tăng thuế, có lẽ nên giữ nguyên hoặc giảm bớt mức thuế suất thuế GTGT cho các mặt hàng thiết yếu - sản phẩm mà các hộ nghèo chi trả phần lớn hơn trong thu nhập của mình để tiêu dùng. Điều này sẽ có tác dụng lớn hơn trong việc giảm tác động tiêu cực của việc tăng thuế, mang lại lợi ích thiết thực hơn với người nghèo mà vẫn đảm bảo mục tiêu của Nhà nước.
Nhìn xa hơn, việc đánh giá tác động của tăng thuế GTGT cần phải trong bối cảnh toàn bộ hệ thống thuế và hệ thống phúc lợi, chứ không chỉ nhìn nhận là một sắc thuế riêng lẻ. Ngay trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung 5 Luật thuế, đề xuất của Bộ Tài chính đã bao gồm các cải cách thuế khác để tạo ra một hệ thống thuế lũy tiến và công bằng hơn. Ví dụ, cải cách thuế TNCN làm cho thuế TNCN có tính chất lũy tiến hơn. Việc đề xuất áp dụng thuế tài sản, thường có tính chất lũy tiến, cũng rất quan trọng. Song song với đó, Nhà nước có thể đưa ra nhiều biện pháp tốt hơn để phân bổ lại cho các hộ nghèo về mặt chi ngân sách, bao gồm chi tiêu cho y tế, giáo dục, cơ sở hạ tầng mang lại lợi ích cho người nghèo.
Như vậy, nếu chúng ta dẹp bỏ những định kiến để xem xét đề xuất tăng thuế GTGT trong bối cảnh rộng hơn thì có thể xóa đi được mối lo ngại về tác động của đề xuất này tới phân bổ thu nhập trong xã hội.
Đông Mai.
