Hồ Đá Đen (giáp ranh 2 huyện Châu Đức và Tân Thành, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu) có dung tích 34 triệu m3 nước, là nơi cung cấp nước sinh hoạt cho 90% hộ dân sinh sống trên địa bàn tỉnh, đặc biệt 100% người dân ở TP Vũng Tàu và TP Bà Rịa đang sử dụng nguồn nước từ hồ này và chưa có nguồn dự phòng.
Lo bị nước thải xâm hại.
Tuy nhiên, nguồn nước này đang đứng trước nguy cơ ô nhiễm khi bị xâm hại bởi nước thải từ khu xử lý chất thải tập trung tại xã Mỹ Xuân, huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai.
Người dân 2 huyện Châu Đức, Tân Thành đã nhiều lần phản ánh về việc phát hiện màu sắc khác lạ cũng như mùi hôi thối từ suối Sông Xoài và nghi ngờ khu xử lý chất thải tập trung xả thải ra suối Chà Răng (nhánh đổ về suối Sông Xoài), rồi đổ về hồ Đá Đen. Người dân cũng đã phản ánh thực trạng này tới cơ quan chức năng tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trong các cuộc tiếp xúc cử tri, yêu cầu xử lý để ngăn chặn tình trạng ô nhiễm, tránh việc ảnh hưởng tới nguồn nước sinh hoạt của toàn tỉnh.
Theo ghi nhận của cơ quan chức năng, khu xử lý chất thải tập trung tại tỉnh Đồng Nai có vị trí cao hơn so với những khu vực khác và là thượng nguồn của hồ Đá Đen. Trong khi đó, khoảng cách từ suối Chà Răng đến hồ Đá Đen chỉ khoảng 20 km. Chỉ cần suối Chà Răng bị ô nhiễm bởi khu xử lý rác thải thì toàn bộ nguồn nước ở hồ Đá Đen sẽ ảnh hưởng nặng nề.
Qua thông tin phản ánh của người dân, xét thấy việc nước rỉ rác phát sinh từ khu xử lý chất thải tập trung nếu không đạt chuẩn sẽ ảnh hưởng đến chất lượng của nguồn nước hồ Đá Đen, đặc biệt là vào mùa mưa, tháng 5-2017, UBND huyện Châu Đức đã báo cáo với tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu và đề nghị có phương án ứng phó.
Mới đây, UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu đã chỉ đạo các đơn vị của tỉnh phối hợp với các cơ quan chức năng tỉnh Đồng Nai khảo sát thực tế tại khu vực này và nhận định hồ Đá Đen là nơi cung cấp nước sinh hoạt chính hiện nay cho toàn tỉnh nên phải bảo vệ nghiêm ngặt. UBND tỉnh chỉ đạo các ngành liên quan rà soát và di dời tất cả nguồn thải ở thượng nguồn chảy vào hồ, do đó hoạt động của khu xử lý chất thải tập trung ở tỉnh Đồng Nai về lâu dài sẽ tiềm ẩn nguy cơ cao gây ô nhiễm môi trường. Không loại trừ khả năng mùa mưa kéo dài, cùng với địa hình dốc có thể xảy ra sự cố vỡ hồ chứa nước rỉ rác, vỡ bờ đê làm nước thải chảy ra suối, đe dọa trực tiếp đến chất lượng nguồn nước hồ Đá Đen.
Hồ Đá Đen, nơi cung cấp nước sạch cho toàn tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu.
Bất cập trong báo cáo ĐTM?
Dự án xây dựng nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt, công nghiệp, nguy hại có diện tích 20 ha do Công ty TNHH MTV Thương mại Thiên Phước làm chủ đầu tư. Dự án này đã được Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN-MT) phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM).
Dự án được đầu tư các công trình như: lò đốt chất thải nguy hại có công suất 24 tấn/ngày, hoạt động từ cuối năm 2014; khu chôn lấp chất thải rắn sinh hoạt diện tích khoảng 2.000 m2, hiện đã đầy; hệ thống xử lý nước rỉ rác, đang vận hành thử nghiệm; hồ chứa nước rỉ rác; khu chôn lấp chất thải rắn hợp vệ sinh (nhưng chưa sử dụng). Hiện nay, các công trình như khu chôn lấp chất thải rắn sinh hoạt, hệ thống xử lý nước rỉ rác, hồ chứa nước rỉ rác chưa được Tổng cục Môi trường kiểm tra, cấp giấy xác nhận hoàn thành công trình bảo vệ môi trường theo quy định.
Theo quyết định phê duyệt báo cáo ĐTM, nước thải của nhà máy được xử lý đạt quy chuẩn và xả vào hệ thống thoát nước trước khi đổ ra suối chảy về hồ Cầu Mới (tỉnh Đồng Nai). Tuy nhiên, qua khảo sát thực tế địa hình và định vị bằng GPS cho thấy dự án này cách suối Chà Răng khoảng 50 m thì nước thải của nhà máy sẽ được thải thẳng vào suối Chà Răng, sau đó chảy vào suối Sông Xoài và cuối cùng chảy về hồ Đá Đen.
Hiện chủ đầu tư đã lắp đặt một ống thoát nước mưa trong khuôn viên dự án chảy ra suối Chà Răng, tuy nhiên, do hệ thống thu gom nước mưa của toàn dự án và hệ thống thu gom nước rỉ rác tại khu chôn lấp chưa được đầu tư hoàn chỉnh, chủ đầu tư mới chỉ thi công đê chắn bằng đất cấp phối, trong khi địa hình khu vực rất dốc nên khi mưa có nguy cơ vỡ đê, chảy tràn qua khu chôn lấp chất thải rắn sinh hoạt, rồi vào hệ thống thoát nước mưa và đổ về hồ Đá Đen.
Tại buổi làm việc giữa Sở TN-MT của tỉnh Đồng Nai và Bà Rịa - Vũng Tàu, hai bên nhận định có sự không hợp lý, bất cập trong báo cáo ĐTM, chủ đầu tư chưa hoàn thành công trình bảo vệ môi trường, có hiện tượng nước rỉ rác hòa lẫn nước mưa chảy ra suối Chà Răng và về Sông Xoài.
Để tránh nguy cơ gây ô nhiễm nguồn nước hồ Đá Đen, UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu đã kiến nghị Bộ TN-MT chỉ đạo xem xét, rà soát nội dung báo cáo ĐTM của dự án, bảo đảm hoạt động của dự án an toàn về môi trường; không cho phép dự án hoạt động chôn lấp các loại chất thải rắn, chất thải nguy hại và phải khẩn trương đầu tư lò đốt, chấm dứt việc chôn lấp như hiện nay; tiến hành điều tra, thống kê các nguồn khai thác vào suối Chà Răng, Sông Xoài để tránh xả thải gây ô nhiễm nguồn nước hồ Đá Đen.
Vẫn bảo đảm?
Ông Nguyễn Văn Nở, Trưởng Phòng Quản lý chất lượng Xí nghiệp Sản xuất nước, Công ty CP Cấp nước Bà Rịa - Vũng Tàu, cho biết nhận được phản ánh của người dân về tình trạng nước từ thượng nguồn hồ Đá Đen bốc mùi hôi thối, nước rỉ rác làm chết cây hồ tiêu của người dân, đơn vị đã kết hợp với các cơ quan chức năng 2 tỉnh Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu khảo sát thực trạng và lấy mẫu phân tích chất lượng nước. Việc phân tích vẫn diễn ra hằng tháng để đánh giá chất lượng và theo kết quả thì tới thời điểm hiện tại, nguồn nước tại hồ Đá Đen vẫn bảo đảm an toàn. "Tuy nhiên, cần có các biện pháp để ngăn chặn, tránh nguy cơ ô nhiễm nguồn nước sinh hoạt của toàn tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu" - ông Nở nói.
Bài và ảnh: Ngọc Giang.
