Với những người làm nghề đánh giày như vợ chồng anh Nguyễn Văn Tình và chị Trần Thị Hòa (quê Thanh Hóa), kiếm sống vào mùa đông có phần khó khăn hơn bình thường. Lang thang khắp các con phố suốt nửa ngày, từ phố Tô Hiệu, Nghĩa Tân đến các quán cà-phê trên phố Duy Tân, nhưng vợ chồng chị Hòa chỉ đánh được bốn đôi giày. Trời lạnh cho nên vắng khách lắm, chị Hòa nói, tay kéo chiếc mũ len qua mang tai để giữ ấm. Trước đây, vợ chồng chị mỗi người làm ở một phố khác nhau. Nhưng những ngày qua, thời tiết lạnh nên họ đi cùng nhau, có khách gọi, chồng đánh một chiếc, vợ đánh một chiếc để trả sớm cho khách. Ở quê, chị Hòa và anh Tình phải nuôi hai con ăn học, một cháu mười tuổi, một cháu mới năm tuổi. Người mẹ của hai đứa trẻ cho biết, xa con nhiều, chị xót lắm. Nhưng Tết đến nơi rồi, muốn cho con bộ quần áo mới, tiền đóng học, với bữa cơm no đủ thì phải chấp nhận thôi. Lạnh thì tôi không ngại, chỉ sợ không có việc mà làm, không có tiền gửi về cho các con, người phụ nữ 35 tuổi tâm sự.
Ông Nguyễn Văn Tiến (54 tuổi, Nam Định), cũng như hàng chục người đàn ông, phụ nữ đang làm khuân vác thuê ở chợ đầu mối Long Biên phải thức dậy từ 2 giờ sáng để làm việc và kết thúc một ngày lao động vào 11 giờ trưa. Mặc dù đôi môi tím lại vì lạnh, hai chân chốc chốc lại run lên, nhưng điều ông Tiến sợ không phải lạnh, không phải thiếu ngủ, mà là không có ai thuê mình. Ông Tiến cho biết: Nếu ngại lạnh mà nghỉ làm thì không có tiền trả tiền thuê nhà, tiền ăn và tích cóp gửi về cho gia đình ở quê. Ngồi bên cạnh ông Tiến là ông Lam (quê Hà Nam), khuôn mặt lộ vẻ mệt mỏi và tay chân cũng thâm tím vì giá rét, nhưng ông Lam cũng bảo, thích làm việc hơn nghỉ ngơi. Cứ có người thuê, kéo hàng một lúc là ấm người lên ngay, lại có tiền. Không ai thuê, ngồi một chỗ mới thấy rét, thấy buồn. Nay là dịp cuối năm, hàng hóa nhiều, là mùa làm ăn nên chẳng ai dại gì vì lạnh mà nghỉ, trừ ốm đau thôi, ông giải thích. Những người cửu vạn ở chợ Long Biên cho biết, mỗi ngày, nếu có nhiều việc, họ kiếm được từ 300 nghìn đến 400 nghìn đồng, ít việc cũng thu nhập được khoảng 200 nghìn đồng. Số tiền đó, trừ chi phí thuê trọ, tiền ăn uống sinh hoạt hằng ngày, họ vẫn còn một khoản kha khá để gửi về trang trải tiền ăn, học cho các con ở quê.
Trời khô buốt nên anh Trần Văn Hoàng (ở huyện Đông Anh, Hà Nội) mặc áo mưa cho đỡ lạnh. Cứ khoảng 4 giờ sáng, khi còn nhá nhem tối, anh đã bắt đầu chạy xe máy từ nhà ra chợ hoa Quảng Bá lấy hàng, rồi lại chạy xe từ chợ đến phố Ngụy Như Kon Tum (quận Thanh Xuân) để bán. Với anh Hoàng, quãng thời gian chạy xe máy trên phố vô cùng đáng sợ. Mình đang trong chăn ấm, phải lao ra đường giữa lúc lạnh nhất, ngại lắm. Đi xe máy, thường ngược gió nên lạnh thấu da, thấu thịt. Có quàng khăn, đi giày, mặc ba, bốn cái áo vẫn thấy tay chân như hóa đá. Mà đấy là trước khi ra khỏi nhà, vợ đã pha cho một cốc nước gừng nóng uống cho ấm bụng rồi đấy, anh Hoàng vừa nói chuyện vừa nhún nhún chân cho ấm người lên. Vợ chồng anh Hoàng chỉ có ít đất trồng hoa màu, không đủ tiền nuôi con ăn học và chi phí hằng ngày. Bốn năm nay, sáng nào anh cũng ra chợ mua hoa đi bán rong. Tuy vất vả hơn, nhưng cuộc sống của anh chị lại có thêm đồng ra đồng vào.
Hà Nội có hàng nghìn người lao động vẫn đang miệt mài với công việc, chống chọi với mùa đông rét mướt vì kế sinh nhai. Anh Hoàng, ông Tiến hay vợ chồng chị Hòa vẫn may mắn vì sau quãng thời gian lao động mệt nhọc, họ có một chỗ ngủ ấm áp, những bữa cơm nóng và có một gia đình để hướng về. Còn có rất nhiều người khác phải ngủ gầm cầu hay vạ vật trên một góc phố nào đó, để đêm bớt lạnh, họ lấy bìa các-tông, bao bì phủ lên người, thỉnh thoảng lại tỉnh giấc vì cơn gió đông thổi qua buốt rét.
CHÍ AN, LÂM ANH.
