Theo Vụ Quản lý đê điều (Tổng cục Thủy lợi), trong đợt mưa lũ từ ngày 10-10 đến nay, trên các tuyến đê khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ đã xảy ra 170 sự cố, với tổng chiều dài gần 46 km. Trong đó, đê từ cấp III trở lên xảy ra 60 sự cố, đê dưới cấp III: 110 sự cố. Đáng chú ý, trên 17 tuyến đê từ cấp III đến cấp I thuộc sáu tỉnh, thành phố, bao gồm Hà Nội, Hà Nam, Nam Định, Thái Bình, Ninh Bình, Thanh Hóa đã xảy ra 60 sự cố, với các hiện tượng như sạt lở mái đê (19 sự cố/1.829 m); thẩm lậu, rò rỉ nước qua thân đê (13 sự cố/2.425 m); đùn sủi phía chân đê hạ lưu (bốn sự cố); nước tràn và xấp xỉ tràn qua mặt đê (bảy sự cố/4.480 m); nứt mặt đê (một sự cố/250 m); sự cố cống qua đê (sáu sự cố); sạt lở bờ, bãi sông (bảy sự cố/1.466 m); sạt lở kè (ba sự cố/318 m).
Trong tổng số 110 sự cố xảy ra trên các tuyến đê dưới cấp III đã có chín sự cố vỡ đê, với tổng chiều dài 87m; sạt lở mái đê (30 sự cố/1.562 m); thẩm lậu, rò rỉ nước qua thân đê (năm sự cố/200 m); đùn sủi (tám sự cố); nước tràn và mấp mé mặt đê (38 sự cố/33.066 m); nứt mặt đê (ba sự cố/220 m); sự cố cống qua đê (13 sự cố); sạt lở bờ, bãi sông (một sự cố/10 m); sạt lở kè (ba sự cố/21 m).
Trong đó, trên các tuyến đê cấp III đến cấp I ở Thanh Hóa có tám điểm sạt lở; bảy điểm đùn sủi, thẩm lậu, rò rỉ; hai điểm nước tràn, gần tràn; ba cống phát sinh sự cố chảy lồng, cửa bị kẹt, nước vượt ngưỡng cửa chảy vào đồng. Tuyến đê từ cấp IV trở xuống, đê bối, bờ bao phát sinh 14 điểm sạt lở, nứt, vỡ; tám điểm đùn sủi, thẩm lậu, có lỗ rò; chín điểm bị nước tràn, sắp tràn. Trong đó, trên một số tuyến đê của tỉnh Thanh Hóa đã xảy ra những sự cố rất nguy hiểm như: sự cố nứt mặt đê, sạt lở mái đê phía sông đê tả Chu (K17+250-K17+337); sạt mái đê phía sông đê hữu Mã (K32+200-K32+225); nước tràn và gần tràn qua đỉnh đê tả, hữu sông Lạch Trường (tổng chiều dài 3.276m); sự cố bãi sủi ở hạ lưu đê tả Chu (K30+050); lỗ phụt nước đục hạ lưu đê hữu Lèn (K5+950).
Nặng nhất là huyện Thọ Xuân, khi đêm 10-10, hồ chứa nước thủy lợi - thủy điện Cửa Đạt xả lũ, cộng với lũ từ thượng nguồn đổ về, gây ra sự cố trên các tuyến đê trên địa bàn huyện. Trong đó, đê sông Chu phát sinh tám điểm nứt, sạt, trượt mái đê, cống tiêu năng, bãi bảo vệ khu dân cư. Đê sông Cầu Chày bị tràn 800 m tại xã Thọ Thắng cùng bảy điểm phát sinh sự cố sạt mái đê, xuất hiện lỗ rò, thẩm lậu, lùng mang cống. Nước dâng cao đột ngột trên tuyến kênh chính nam gây vỡ 30 m bờ kênh tại hai điểm ở xã Xuân Thiên, làm ngập hơn 40 ha đất nông nghiệp.
Để bảo đảm an toàn về người và tài sản cho nhân dân, huyện Thọ Xuân đã sơ tán 5.412 hộ đến nơi an toàn; đồng thời huy động nhân lực, phương tiện, vật tư tại chỗ cùng hơn 200 cán bộ, chiến sĩ vũ trang tăng cường, nỗ lực gia cố, bảo vệ đê. Cùng với việc đắp con chạch chống tràn, dùng bạt che phủ các điểm đê bị nứt, chống sạt, gia cố đê sông Chu, mở rộng thân 100 m đê phía đồng xã Thọ Trường; lực lượng hộ đê đã hạ một máy múc trị giá hàng trăm triệu đồng xuống nước, chặn dòng lũ chảy xiết, xử lý sự cố lùng mang cống tại K14+350 đê hữu sông Cầu Chày thuộc xã Xuân Minh.
Đánh giá về công tác ứng cứu sự cố đê điều vừa qua, Phó Chi cục trưởng Đê điều và phòng chống lụt bão tỉnh Thanh Hóa Đỗ Văn Nhân cho biết: Thời gian qua, các địa phương trong tỉnh đã chủ động ứng phó với mưa lũ, triển khai phòng, chống bão lụt theo phương châm bốn tại chỗ cùng các phương án xử lý tình huống nảy sinh tại 33 vị trí đê xung yếu. Hiện các địa phương đang tiếp tục nỗ lực xử lý, khắc phục các sự cố công trình thủy lợi, đê điều; rà soát, bổ sung vật tư tại chỗ, phương án hộ đê chống bão, mưa lớn, ngập lụt, sạt lở đất. Lực lượng vũ trang trong tỉnh đã điều động 11.835 cán bộ, chiến sĩ cùng 770 cán bộ, chiến sĩ hiệp đồng của Bộ Quốc phòng, Quân khu 4 hỗ trợ sơ tán dân, xử lý sự cố đê điều, tìm kiếm cứu nạn. Nhờ đó, điểm các mốc lũ lớn, nhất là mốc lũ đầu tháng 10-2007 và thời điểm vừa xảy ra vào trung tuần tháng 10 năm nay, nhiều tuyến đê trong tỉnh được Trung ương bố trí nguồn đầu tư, đưa vào sử dụng trong thời gian qua đã phát huy công năng, hiệu quả đối phó với mưa lũ như vùng phân chậm lũ Thạch Thành, đê Hậu Lộc, Hà Ngọc (Hà Trung), đê Thiệu Dương ở TP Thanh Hóa góp phần hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại do thiên tai gây ra.
Trong khi đó, ứng phó với hoàn lưu bão số 11, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Nguyễn Đức Quyền cho biết, mấy ngày qua các địa phương trong tỉnh đã chủ động huy động nhân lực, vật tư xử lý các sự cố đê điều, theo tinh thần chủ động bố trí ngân sách dự phòng theo phân cấp quản lý để xử lý trạt trượt, thẩm lậu, gia cố đê điều. Các điểm xung yếu trên sông Chu, sông Cầu Chày đã và đang được tập trung xử lý và tỉnh rà soát, sớm phân bổ nguồn dự phòng của tỉnh để tu bổ đê điều. Nhìn chung các địa phương tích cực, khẩn trương tu bổ, bảo vệ, xử lý các sự cố đê điều nhằm ứng phó với thiên tai.
Tuy nhiên, từ thực tế công tác khắc phục sự cố đê điều vừa qua, tỉnh Thanh Hóa kiến nghị Chính phủ quan tâm, hỗ trợ cho địa phương 580 tỷ đồng từ nguồn dự phòng ngân sách Trung ương để xử lý khẩn cấp sự cố các tuyến đê bị hư hỏng nặng trong đợt mưa lũ này, trong đó có đê sông Chu, đoạn thuộc các xã Thọ Minh, Thọ Trường, Thọ Thắng, huyện Thọ Xuân; đê hữu sông Mã, đoạn thuộc thành phố Thanh Hóa; đê hữu sông Yên, đê sông Hoàng, huyện Nông Cống; đê tả sông Cầu Chày, xã Yên Giang và đê sông Hép, xã Yên Tâm, huyện Yên Định cùng các công trình giao thông; xem xét bổ sung dự án đầu tư, nâng cấp các tuyến đê sông Chu, khái toán khoảng 700 tỷ đồng vào kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016 - 2020.
Bên cạnh đó, tỉnh Thanh Hóa đã cố gắng nuôi dưỡng, khai thác, tăng cường quản lý, sử dụng hiệu quả ngân sách địa phương nhưng vẫn chưa cân đối được thu - chi nên bố trí vốn để đầu tư nâng cấp một số tuyến đê địa phương chưa bảo đảm yêu cầu chống lũ. Do đó, đề nghị Chính phủ cho chủ trương để Thanh Hóa lập dự án đầu tư nâng cấp các tuyến đê hữu sông Cầu Chày, đê sông Hoạt và đê sông Thị Long từ nguồn vốn ODA, tổng kinh phí khoảng 1.000 tỷ đồng.
Bài và ảnh: MINH LUẬN.
