Mọi việc đều bắt đầu từ công tác cán bộ.
Điều quan trọng trước tiên, theo Bác là phải hiểu biết đúng cán bộ. Muốn vậy, phải chí công và vô tư trong việc xem xét cán bộ. Người nói: Biết người cố nhiên là khó. Tự biết mình cũng không phải là dễ.
Đã không tự biết mình thì khó mà biết người, vì vậy, muốn biết đúng sự phải trái ở người ta, thì trước hết phải biết đúng sự phải trái của mình. Nếu không biết sự phải trái ở mình, thì chắc không thể nhận rõ người cán bộ tốt hay xấu.
Bác thấy rằng, người lãnh đạo thường phạm bốn bệnh khi xem xét cán bộ: tự cao, tự đại, ưa nịnh hót và do yêu ghét mà xem xét con người, đem một khuôn cứng nhắc để đánh giá cán bộ.
Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ảnh tư liệu.
Người lãnh đạo nếu mắc một trong bốn bệnh ấy cũng như một người mang kính có màu, không bao giờ thấy được màu sắc thực sự của sự vật. Bác khuyên người lãnh đạo phải bỏ kính màu đó, sửa chữa những bệnh ấy mới có thể biết đúng cán bộ.
Người dạy: chúng ta phải có phương pháp khách quan, toàn diện trong việc xem xét, đánh giá cán bộ. Chống lối duy ngã siêu hình cứng nhắc, hời hợt. Khi xem xét cán bộ không nên chỉ nhìn bề ngoài, xem trong một lúc, một việc mà phải xem xét một cách toàn diện, cả quá trình phát triển của họ, những lúc gặp khó khăn cũng như lúc thuận lợi.
Người chỉ rõ, phải biết sử dụng cán bộ cũng như khi đánh giá cán bộ phải rất vô tư. Người phê phán gay gắt những bệnh ham dùng người bà con, anh em quen biết, ham dùng người nịnh hót, ghét người chính trực, ham dùng những người hợp tính với mình, tránh những người không hợp ý mình.
Bác căn dặn: Mình phải có độ lượng vĩ đại thì mới có thể đối với cán bộ một cách chí công vô tư, không có thành kiến, khiến cho cán bộ khỏi bị bỏ rơi. Phải có tính chịu khó dạy bảo, mới có thể nâng đỡ những đồng chí còn kém, giúp cho họ tiến bộ. Phải có thái độ vui vẻ, thân mật, các đồng chí mới vui lòng gần gũi mình.
Ngay từ tháng 10 năm 1947, trong tác phẩm Sửa đổi lề lối làm việc, Bác đã viết: Có cán bộ tốt, việc gì cũng xong. Công việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hoặc kém.
Phải nghiêm trị những cán bộ tham nhũng.
Không chỉ dừng lại ở giáo dục cán bộ, Bác còn vô cùng nghiêm khắc trước những cán bộ hư hỏng, biến chất, tham nhũng.
Còn nhớ năm 1950, khi xảy ra vụ việc Trần Dụ Châu (Cục trưởng Cục Quân nhu bị truy tố về tội tham nhũng), đồng chí Trần Đăng Ninh - Tổng Cục trưởng Tổng cục Cung cấp xin gặp Bác ngỏ ý xin giảm mức hình phạt.
Bác Hồ nói chuyện với các cán bộ đại biểu tham gia Hội nghị Chính trị đặc biệt. Ảnh tư liệu.
Bác không trả lời thẳng mà hỏi lại: Thế khi có một cái cây bị thối ruột thì chú làm thế nào?. Ông Ninh trả lời rằng, trường hợp đó thì phải đốn cây thôi, để nó không truyền mầm bệnh cho cây khác. Tức là, ông hiểu ý Bác không nhân nhượng với tham nhũng được. Dù đó là ai, Cục trưởng hay cao hơn nữa, cũng phải loại bỏ khỏi tổ chức nếu muốn tồn tại được.
Theo ông Nguyễn Đình Hương, nguyên Phó trưởng Ban Tổ chức Trung ương thì, một trong những vấn đề gây bức xúc dư luận hiện nay là số cán bộ là con em lãnh đạo được đưa vào các vị trí có quyền lực trong bộ máy là khá lớn. Tôi ủng hộ lớp trẻ - tre già măng phải mọc thôi - nhưng trẻ phải thế nào?
Phải rèn luyện qua thực tiễn và thực tiễn nhiều hơn nữa. Trước đây, không có hiện tượng các đồng chí lãnh đạo can thiệp cho con em, người thân của mình. Còn bây giờ thì người ta dùng nhiều cách để đưa những người thân hữu của mình vào các vị trí ngon, thậm chí mua chức. Vì thế nói là dân chủ, công khai, nhưng cũng rất dễ bị thao túng.
Ông Nguyễn Đình Hương cho biết: Tôi làm ở Ban Tổ chức Trung ương 55 năm, trải qua 8 kỳ Đại hội Đảng, tôi chỉ chứng kiến có một đồng chí là con Ủy viên Bộ Chính trị được vào BCH TƯ. Đó là đồng chí Đặng Xuân Kỳ, con trai đồng chí Trường Chinh.
Có lần ông Đỗ Mười phê bình chúng tôi là không bồi dưỡng đưa được con em các đồng chí Bộ Chính trị vào Trung ương. Tôi bảo: Thưa bác, TƯ không phải là nơi để cơ cấu con em cán bộ cao cấp. TƯ là uy tín, là linh hồn của toàn Đảng, người nào vào TƯ phải đủ tiêu chuẩn.
Lúc đó hầu như tất cả các vị lãnh đạo cấp cao của Đảng như các đồng chí Lê Duẩn, Trường Chinh, Lê Đức Thọ, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp, Nguyễn Duy Trinh, Lê Văn Lương rất nghiêm khắc với con cháu, không ai gợi ý đưa con em mình vào TƯ. Đó là những tấm gương liêm khiết, tận trung với sự nghiệp của nước, của dân.
Có thể nói, tư tưởng và quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về cán bộ, về đánh giá, sử dụng cán bộ là kết tinh truyền thống dùng người của cha ông ta trong lịch sử, là đỉnh cao của nghệ thuật hay phương sách dùng người. Bác đã đi xa nhưng quan điểm của Người về sử dụng cán bộ đến nay vẫn còn nguyên giá trị, Đảng ta tiếp tục kế thừa vận dụng sáng tạo trong việc thực hiện công tác cán bộ. Đặc biệt, Đại hội XII khẳng định:
Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, đồng bộ công tác cán bộ. Thực hiện tốt Chiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa; đổi mới tư duy, cách làm, khắc phục những yếu kém trong từng khâu của công tác cán bộ... sử dụng đúng cán bộ trên cơ sở những tiêu chuẩn, quy trình đã được bổ sung, hoàn thiện, lấy hiệu quả công tác thực tế và sự tín nhiệm của nhân dân làm thước đo chủ yếu nhằm phát huy năng lực, sở trường của người cán bộ, nâng cao hiệu quả công tác, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp đổi mới.
Lê Thọ Bình.
