Hàng ngàn thái giám phục vụ trong Tử Cấm Thành. Ảnh: BigStock.
Tử Cấm Thành được xây dựng dưới triều nhà Minh thế kỷ 15, tịnh thân và thái giám đã có từ trước đó. Trung nguyên cổ (cho đến tận đời nhà Tùy), tịnh thân là một trong năm hình phạt của Ngũ Hình - các hình phạt về thể xác do hệ thống hình sự Trung nguyên đặt ra. Tuy nhiên, tịnh thân cũng là một cách để vào sống trong hoàng cung và được hầu hạ hoàng đế.
Từ đời nhà Hán, các thái giám được làm những công việc hàng ngày trong triều đình. Những công việc này là cơ hội tiếp xúc gần gũi với hoàng đế, từ đó họ có ảnh hưởng đáng kể đối với hoàng đế cũng như có được một số quyền lực chính trị. Vì thái giám không thể có con và vượt qua giới hạn quyền lực của mình, họ không được coi là mối nguy hại đối với triều đình đương quyền.
Những vị hoàng đế quyền uy thời bấy giờ có hàng ngàn cung nữ hầu hạ trong Tử Cấm Thành và vì không nam nhân nào được phép sống tại nơi này ngoại trừ hoàng đế, phụ nữ sống tại nơi này chỉ có thể có con với vua chúa.
Dù thái giám không được xem là mối nguy hại cho triều đại đương quyền nhưng họ hoàn toàn có đủ quyền lực để phá hoại triều đại đó. Quyền lực vô tình biến thái giám trở thành những kẻ tham vọng, tàn nhẫn và quỷ quyệt. Các bộ phim truyền hình Trung Quốc về các triều đại, thái giám thường đóng vai là những kẻ hung ác. Nhiều cái tên có thể kể đến trong lịch sử Trung Hoa như Triệu Cao  người làm sụp đổ nhà Tần với danh nghĩa một thái giám.
Triệu Cao, hoạn quan lật đổ triều đại nhà Tần. Ảnh: bestchinanews.
Theo lịch sử, Triệu Cao xuất thân từ một gia đình quyền quý thời nhà Tần, một trong bảy triều đình chư hầu thời Chiến quốc. Cha mẹ Triệu Cao phạm trọng tội, họ bị trừng phạt dã man, các anh em của Triệu Cao đều bị tịnh thân. Triệu Cao không nằm ngoài hình phạt.
Triệu Cao vào hầu hạ Tần Thủy Hoàng vì ông là chuyên gia về luật pháp và hình phạt, giúp Triệu Cao trở thành một trong những cố vấn thân cận nhất của hoàng đế. Sau khi Tần Thủy Hoàng băng hà, Triệu Cao và Tể tướng Lý Tư đã chủ mưu giết hại Thái tử kế vị Phù Tô cũng như hai thuộc hạ thân tín của Thái tử là Mông Điềm và Mông Nghị. Sau đó, con trai út của Tần Thủy Hoàng là Hồ Hợi trở thành ông vua bù nhìn của nhà Tần.
Hoạn quan triều nhà Minh. Ảnh: Wikimedia Commons.
Ba năm sau, bùng nổ một cuộc nổi dậy, Triệu Cao buộc Tần Nhị Thế phải tự sát do sợ vị hoàng đế bù nhìn sẽ buộc tội ông vì cuộc nổi dậy này. Triệu Cao đưa Tần Tử Anh (con trai của Phù Tô hoặc chú của Phù Tô) làm hoàng đế mới. Biết rằng Triệu Cao sẽ kết liễu mình khi không còn giá trị lợi dụng, Tần Tử Anh đã lật đổ Triệu Cao.
Tuy nhiên, cuộc nổi dậy không được dập tắt. Tần Tử Anh đầu hàng Hán Cao Tổ, người lập nên triều đại nhà Hán. Vì vậy có thể nói rằng, hoạn quan Triệu Cao đã trực tiếp gây ra sự tàn lụi của triều đại Tần chỉ ba năm sau cái chết của Tần Thủy Hoàng.
Dù trong lịch sử, hoạn quan nổi tiếng quỷ quyệt tuy nhiên không phải tất cả đều xấu xa, một số thậm chí còn đóng góp rất lớn cho văn hóa Trung nguyên. Giấy, một trong bốn Phát minh vĩ đại của con người do thái giám Thái Luân dưới thời Đông Hán làm ra. Ngoài ra Trịnh Hòa, một vị thái giám phục vụ dưới thời vua Minh Thành Tổ, đã chỉ huy các đoàn tàu thương lái di chuyển đến các khu vực như Đông Nam Á, Ấn Độ, Ả Rập, Ba Tư và Đông Phi, sớm kết nối thương mại Trung Quốc với các khu vực này.
Ngoài ra, các thái giám còn đóng góp cho âm nhạc. Các thái giám thời nhà Minh còn được công nhận là những người Trung Quốc đầu tiên chơi nhạc cổ điển phương Tây. Hoàng đế Càn Long thời nhà Thanh còn lập một dàn nhạc thính phòng bao gồm các họa sĩ mặc âu phục và đội tóc giả.
Các thái giám đời nhà Thanh. Ảnh: Wikimedia Commons.
Cuối đời nhà Thanh, vào đầu thế kỷ 20 đã chấm dứt hệ thống hoàng gia Trung Quốc cũng như việc phục vụ của thái giám. Năm 1924, 1500 thái giám bị trục xuất khỏi Tử Cấm Thành. Tháng 12/1996, Dao Đình  hoạn quan cuối cùng của chế độ phong kiến qua đời, chấm dứt thông lệ cổ xưa đã kéo dài nhiều thiên niên kỷ tại Trung Quốc.
HỒNG NGUYỄN (Theo Ancient Origins).
