Genetik mühendisliği - Vikipedi
Genetik mühendisliği, canlıların kalıtsal özelliklerini değiştirerek, onlara yeni işlevler kazandırılmasına yönelik araştırmalar yapan bilim alanıdır.
mutasyonları
Genetik uygulamalar temelde insanlar açısından ekonomik bakımdan önemli canlıları ve onların ürünlerinin iyileştirilmesini kapsar. Buna ait ilk bilinen örnekler, yabani bitki, hayvan, insan ve diğer türleri kullanılmaktaydı. Hatta insanlar göçebe yaşam tarzından kurtulduktan sonra, hiçbir bilimsel bilgi olmadan sadece gözlemleriyle doğada meydana gelen <anchor>mutasyonları</anchor> ve çeşitlilikleri sonucu ortaya çıkan değişik özellikteki bitki mikroorganizma ve hayvanlar içinde amaçları için en uygun, özellikteki olanlarını bulmuş ve ıslahını yapmışlardır.
Mutasyon - Vikipedi
Mutasyon - Vikipedi[İçeriğe atla](#bodyContent)

Ana menü

Ana menü

kenar çubuğuna taşıgizle

Gezinti


- [Anasayfa](/wiki/Anasayfa "Anasayfayı ziyaret et [z]")
- [Hakkımızda](/wiki/Vikipedi:Hakk%C4%B1nda)
- [İçindekiler](/wiki/Vikipedi:G%C3%B6z_at)
- [Rastgele madde](/wiki/%C3%96zel:Rastgele "Rastgele bir sayfaya gidin [x]")
- [Seçkin içerik](/wiki/Vikipedi:Se%C3%A7kin_i%C3%A7erik)
- [Yakınımdakiler](/wiki/%C3%96zel:Yak%C4%B1n%C4%B1mdakiler)

Katılım


- [Bağış yapın](//donate.wikimedia.org/wiki/Special:FundraiserRedirector?utm_source=donate&utm_medium=sidebar&utm_campaign=C13_tr.wikipedia.org&uselang=tr "Bizi destekleyin")
- [Deneme tahtası](/wiki/Vikipedi:Deneme_tahtas%C4%B1)
- [Köy çeşmesi](/wiki/Vikipedi:K%C3%B6y_%C3%A7e%C5%9Fmesi "Güncel olaylarla ilgili son bilgiler")
- [Son değişiklikler](/wiki/%C3%96zel:SonDe%C4%9Fi%C5%9Fiklikler "Vikide yapılmış son değişikliklerin listesi [r]")
- [Dosya yükle](/wiki/Vikipedi:Y%C3%BCkle)
- [Topluluk portali](/wiki/Vikipedi:Topluluk_portali "Proje hakkında, neler yapabilirsiniz, ne nerededir")
- [Wikimedia dükkânı](//shop.wikimedia.org)
- [Yardım](/wiki/Yard%C4%B1m:%C4%B0%C3%A7indekiler "Yardım almak için")

[![](/static/images/icons/wikipedia.png)![Vikipedi](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-wordmark-tr.svg)![Özgür Ansiklopedi](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-tr.svg)](/wiki/Anasayfa)

[Ara](/wiki/%C3%96zel:Ara "Vikipedi içinde ara [f]")

Ara

Görünüm

- [Hesap oluştur](/w/index.php?title=%C3%96zel:HesapOlu%C5%9Ftur&returnto=Mutasyon "Bir hesap oluşturup oturum açmanız tavsiye edilmektedir ancak bu zorunlu değildir")
- [Oturum aç](/w/index.php?title=%C3%96zel:Kullan%C4%B1c%C4%B1OturumuA%C3%A7ma&returnto=Mutasyon "Oturum açmanız tavsiye edilmektedir; ancak bu zorunlu değildir [o]")

Kişisel araçlar

- [Hesap oluştur](/w/index.php?title=%C3%96zel:HesapOlu%C5%9Ftur&returnto=Mutasyon "Bir hesap oluşturup oturum açmanız tavsiye edilmektedir ancak bu zorunlu değildir")
- [Oturum aç](/w/index.php?title=%C3%96zel:Kullan%C4%B1c%C4%B1OturumuA%C3%A7ma&returnto=Mutasyon "Oturum açmanız tavsiye edilmektedir; ancak bu zorunlu değildir [o]")

Çıkış yapmış editörler için sayfalar [daha fazla bilgi](/wiki/Yard%C4%B1m:Giri%C5%9F)

- [Katkılar](/wiki/%C3%96zel:Katk%C4%B1lar%C4%B1m "Bu IP adresinden yapılmış değişiklikler listesi [y]")
- [Mesaj](/wiki/%C3%96zel:MesajSayfam "Bu IP adresindeki düzenlemeler hakkında tartışma [n]")

## İçindekiler

kenar çubuğuna taşıgizle

- Giriş

- [1Tarihçe](#Tarihçe)
- [2Mutasyon çeşitleri](#Mutasyon_çeşitleri)Mutasyon çeşitleri alt bölümünü aç/kapa  - [2.1Kromozom yapısının değişmesi](#Kromozom_yapısının_değişmesi)
  - [2.2Kromozom sayısının değişmesi](#Kromozom_sayısının_değişmesi)
  - [2.3Gen (Nokta) mutasyonları](#Gen_(Nokta)_mutasyonları)
- [3Mutasyonların türlerine göre ayrımı](#Mutasyonların_türlerine_göre_ayrımı)Mutasyonların türlerine göre ayrımı alt bölümünü aç/kapa  - [3.1Kalıtıma göre ayrım](#Kalıtıma_göre_ayrım)
  - [3.2Nedenlerine göre ayrım](#Nedenlerine_göre_ayrım)
  - [3.3Mekanizmalarına göre ayrım](#Mekanizmalarına_göre_ayrım)
  - [3.4Değişimlerin boyutuna göre ayrım](#Değişimlerin_boyutuna_göre_ayrım)
  - [3.5Organizma üzerindeki etkilerine göre ayrım](#Organizma_üzerindeki_etkilerine_göre_ayrım)
- [4Nedenleri ve etkileri](#Nedenleri_ve_etkileri)
- [5Kaynakça](#Kaynakça)
- [6Dış bağlantılar](#Dış_bağlantılar)

İçindekiler tablosunu değiştir

# Mutasyon

90 dil

- [Afrikaans](https://af.wikipedia.org/wiki/Mutasie "Mutasie - Afrikaanca")
- [العربية](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%B7%D9%81%D8%B1%D8%A9_(%D8%A3%D8%AD%D9%8A%D8%A7%D8%A1) "طفرة (أحياء) - Arapça")
- [Asturianu](https://ast.wikipedia.org/wiki/Mutaci%C3%B3n "Mutación - Asturyasça")
- [Azərbaycanca](https://az.wikipedia.org/wiki/Mutasiya "Mutasiya - Azerbaycan dili")
- [Беларуская](https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%83%D1%82%D0%B0%D1%86%D1%8B%D1%8F "Мутацыя - Belarusça")
- [Беларуская (тарашкевіца)](https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%83%D1%82%D0%B0%D1%86%D1%8B%D1%8F "Мутацыя - Belarusian (Taraškievica orthography)")
- [Български](https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%83%D1%82%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F "Мутация - Bulgarca")
- [বাংলা](https://bn.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AA%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%AC%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF "পরিব্যক্তি - Bengalce")
- [Bosanski](https://bs.wikipedia.org/wiki/Mutacija "Mutacija - Boşnakça")
- [Català](https://ca.wikipedia.org/wiki/Mutaci%C3%B3 "Mutació - Katalanca")
- [کوردی](https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D8%A7%D9%86 "بازدان - Orta Kürtçe")
- [Čeština](https://cs.wikipedia.org/wiki/Mutace "Mutace - Çekçe")
- [Dansk](https://da.wikipedia.org/wiki/Mutation "Mutation - Danca")
- [Deutsch](https://de.wikipedia.org/wiki/Mutation "Mutation - Almanca")
- [Zazaki](https://diq.wikipedia.org/wiki/Mutasyon "Mutasyon - Zazaki")
- [Ελληνικά](https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%B5%CF%84%CE%AC%CE%BB%CE%BB%CE%B1%CE%BE%CE%B7 "Μετάλλαξη - Yunanca")
- [English](https://en.wikipedia.org/wiki/Mutation "Mutation - İngilizce")
- [Esperanto](https://eo.wikipedia.org/wiki/Mutacio "Mutacio - Esperanto")
- [Español](https://es.wikipedia.org/wiki/Mutaci%C3%B3n "Mutación - İspanyolca")
- [Eesti](https://et.wikipedia.org/wiki/Mutatsioon "Mutatsioon - Estonca")
- [Euskara](https://eu.wikipedia.org/wiki/Mutazio "Mutazio - Baskça")
- [فارسی](https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AC%D9%87%D8%B4 "جهش - Farsça")
- [Suomi](https://fi.wikipedia.org/wiki/Mutaatio "Mutaatio - Fince")
- [Français](https://fr.wikipedia.org/wiki/Mutation_g%C3%A9n%C3%A9tique "Mutation génétique - Fransızca")
- [Nordfriisk](https://frr.wikipedia.org/wiki/Mutatsion "Mutatsion - Kuzey Frizce")
- [Gaeilge](https://ga.wikipedia.org/wiki/S%C3%B3ch%C3%A1n "Sóchán - İrlandaca")
- [Galego](https://gl.wikipedia.org/wiki/Mutaci%C3%B3n "Mutación - Galiçyaca")
- [עברית](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%9E%D7%95%D7%98%D7%A6%D7%99%D7%94 "מוטציה - İbranice")
- [हिन्दी](https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%89%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%A8 "उत्परिवर्तन - Hintçe")
- [Hrvatski](https://hr.wikipedia.org/wiki/Mutacija "Mutacija - Hırvatça")
- [Kreyòl ayisyen](https://ht.wikipedia.org/wiki/Mitasyon "Mitasyon - Haiti Kreyolu")
- [Magyar](https://hu.wikipedia.org/wiki/Mut%C3%A1ci%C3%B3 "Mutáció - Macarca")
- [Հայերեն](https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%84%D5%B8%D6%82%D5%BF%D5%A1%D6%81%D5%AB%D5%A1 "Մուտացիա - Ermenice")
- [Bahasa Indonesia](https://id.wikipedia.org/wiki/Mutasi "Mutasi - Endonezce")
- [Ido](https://io.wikipedia.org/wiki/Mutaco "Mutaco - Ido")
- [Íslenska](https://is.wikipedia.org/wiki/St%C3%B6kkbreyting "Stökkbreyting - İzlandaca")
- [İtaliano](https://it.wikipedia.org/wiki/Mutazione_genetica "Mutazione genetica - İtalyanca")
- [日本語](https://ja.wikipedia.org/wiki/%E7%AA%81%E7%84%B6%E5%A4%89%E7%95%B0 "突然変異 - Japonca")
- [Jawa](https://jv.wikipedia.org/wiki/Mutasi "Mutasi - Cava dili")
- [ქართული](https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%9B%E1%83%A3%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%90 "მუტაცია - Gürcüce")
- [Қазақша](https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%83%D1%82%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F "Мутация - Kazakça")
- [ಕನ್ನಡ](https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%B5%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AF%E0%B2%A8 "ವ್ಯತ್ಯಯನ - Kannada dili")
- [한국어](https://ko.wikipedia.org/wiki/%EB%8F%8C%EC%97%B0%EB%B3%80%EC%9D%B4 "돌연변이 - Korece")
- [Kurdî](https://ku.wikipedia.org/wiki/Mutasyon "Mutasyon - Kürtçe")
- [Кыргызча](https://ky.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%83%D1%82%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F "Мутация - Kırgızca")
- [Latina](https://la.wikipedia.org/wiki/Mutatio_genetica "Mutatio genetica - Latince")
- [Lietuvių](https://lt.wikipedia.org/wiki/Mutacija "Mutacija - Litvanca")
- [Latviešu](https://lv.wikipedia.org/wiki/Mut%C4%81cija "Mutācija - Letonca")
- [Македонски](https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%83%D1%82%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0 "Мутација - Makedonca")
- [മലയാളം](https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%89%E0%B5%BD%E0%B4%AA%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B5%BC%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%A8%E0%B4%82 "ഉൽപരിവർത്തനം - Malayalam dili")
- [Монгол](https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%83%D1%82%D0%B0%D1%86 "Мутац - Moğolca")
- [Bahasa Melayu](https://ms.wikipedia.org/wiki/Mutasi "Mutasi - Malayca")
- [مازِرونی](https://mzn.wikipedia.org/wiki/%D8%AC%D9%87%D8%B4 "جهش - Mazenderanca")
- [नेपाली](https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%89%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%A8 "उत्परिवर्तन - Nepalce")
- [Nederlands](https://nl.wikipedia.org/wiki/Mutatie_(biologie) "Mutatie (biologie) - Felemenkçe")
- [Norsk nynorsk](https://nn.wikipedia.org/wiki/Mutasjon "Mutasjon - Norveççe Nynorsk")
- [Norsk bokmål](https://no.wikipedia.org/wiki/Mutasjon "Mutasjon - Norveççe Bokmål")
- [Occitan](https://oc.wikipedia.org/wiki/Mutacion_(genetica) "Mutacion (genetica) - Oksitan dili")
- [Oromoo](https://om.wikipedia.org/wiki/Foloqa "Foloqa - Oromo dili")
- [ਪੰਜਾਬੀ](https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A8%BF%E0%A8%8A%E0%A8%9F%E0%A9%87%E0%A8%B8%E0%A8%BC%E0%A8%A8 "ਮਿਊਟੇਸ਼ਨ - Pencapça")
- [Polski](https://pl.wikipedia.org/wiki/Mutacja "Mutacja - Lehçe")
- [پښتو](https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%88%DA%9A%D8%AA%D9%88%D9%86_(%D8%A8%DB%8C%D9%88%D9%84%D9%88%D8%AC%D9%8A) "اوښتون (بیولوجي) - Peştuca")
- [Português](https://pt.wikipedia.org/wiki/Muta%C3%A7%C3%A3o "Mutação - Portekizce")
- [Runa Simi](https://qu.wikipedia.org/wiki/Wakman_tukuy "Wakman tukuy - Keçuva dili")
- [Română](https://ro.wikipedia.org/wiki/Muta%C8%9Bie_genetic%C4%83 "Mutație genetică - Rumence")
- [Русский](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%83%D1%82%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F "Мутация - Rusça")
- [Sicilianu](https://scn.wikipedia.org/wiki/Tramutamentu_(canciamentu) "Tramutamentu (canciamentu) - Sicilyaca")
- [Srpskohrvatski / српскохрватски](https://sh.wikipedia.org/wiki/Mutacija "Mutacija - Sırp-Hırvat Dili")
- [සිංහල](https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%B4%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B7%80%E0%B7%9A%E0%B6%AB%E0%B7%92%E0%B6%9A_%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B6%9A%E0%B7%98%E0%B6%AD%E0%B7%92 "ප්‍රවේණික විකෘති - Sinhali dili")
- [Simple English](https://simple.wikipedia.org/wiki/Mutation "Mutation - Simple English")
- [Slovenčina](https://sk.wikipedia.org/wiki/Mut%C3%A1cia_(genetika) "Mutácia (genetika) - Slovakça")
- [Slovenščina](https://sl.wikipedia.org/wiki/Mutacija "Mutacija - Slovence")
- [Shqip](https://sq.wikipedia.org/wiki/Mutacioni "Mutacioni - Arnavutça")
- [Српски / srpski](https://sr.wikipedia.org/wiki/Mutacija "Mutacija - Sırpça")
- [Svenska](https://sv.wikipedia.org/wiki/Mutation "Mutation - İsveççe")
- [தமிழ்](https://ta.wikipedia.org/wiki/%E0%AE%AE%E0%AE%B0%E0%AE%AA%E0%AE%A3%E0%AF%81%E0%AE%A4%E0%AF%8D_%E0%AE%A4%E0%AE%BF%E0%AE%B0%E0%AE%BF%E0%AE%AA%E0%AF%81 "மரபணுத் திரிபு - Tamilce")
- [తెలుగు](https://te.wikipedia.org/wiki/%E0%B0%89%E0%B0%A4%E0%B1%8D%E0%B0%AA%E0%B0%B0%E0%B0%BF%E0%B0%B5%E0%B0%B0%E0%B1%8D%E0%B0%A4%E0%B0%A8%E0%B0%AE%E0%B1%81 "ఉత్పరివర్తనము - Telugu dili")
- [ไทย](https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%81%E0%B8%A5%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B8%9E%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B8%98%E0%B8%B8%E0%B9%8C "การกลายพันธุ์ - Tayca")
- [Türkmençe](https://tk.wikipedia.org/wiki/Mutasi%C3%BDa "Mutasiýa - Türkmence")
- [Tagalog](https://tl.wikipedia.org/wiki/Mutasyon "Mutasyon - Tagalogca")
- [Українська](https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%83%D1%82%D0%B0%D1%86%D1%96%D1%8F "Мутація - Ukraynaca")
- [اردو](https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%B7%D9%8E%D9%81%D8%B1%D9%8E%DB%81 "طَفرَہ - Urduca")
- [Oʻzbekcha / ўзбекча](https://uz.wikipedia.org/wiki/Mutatsiya "Mutatsiya - Özbekçe")
- [Tiếng Việt](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%99t_bi%E1%BA%BFn_sinh_h%E1%BB%8Dc "Đột biến sinh học - Vietnamca")
- [Winaray](https://war.wikipedia.org/wiki/Mutasyon "Mutasyon - Varay")
- [吴语](https://wuu.wikipedia.org/wiki/%E7%AA%81%E5%8F%98 "突变 - Wu Çincesi")
- [ייִדיש](https://yi.wikipedia.org/wiki/%D7%9E%D7%95%D7%98%D7%90%D7%A6%D7%99%D7%A2 "מוטאציע - Yidiş")
- [中文](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%AA%81%E5%8F%98 "突变 - Çince")
- [閩南語 / Bân-lâm-gú](https://zh-min-nan.wikipedia.org/wiki/Tu%CC%8Dt-pi%C3%A0n "Tu̍t-piàn - Min Nan Çincesi")
- [粵語](https://zh-yue.wikipedia.org/wiki/%E5%9F%BA%E5%9B%A0%E7%AA%81%E8%AE%8A "基因突變 - Kantonca")

[Bağlantıları değiştir](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q42918#sitelinks-wikipedia "Dillerarası bağlantıları değiştir")

- [Madde](/wiki/Mutasyon "İçerik sayfasını göster [c]")
- [Tartışma](/wiki/Tart%C4%B1%C5%9Fma:Mutasyon "İçerik ile ilgili tartışma [t]")

Türkçe

- [Oku](/wiki/Mutasyon)
- [Değiştir](/w/index.php?title=Mutasyon&veaction=edit "Bu sayfayı değiştir [v]")
- [Kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Mutasyon&action=edit "Bu sayfanın kaynak kodunu düzenleyin [e]")
- [Geçmişi gör](/w/index.php?title=Mutasyon&action=history "Bu sayfanın geçmiş sürümleri [h]")

Araçlar

Araçlar

kenar çubuğuna taşıgizle

Eylemler


- [Oku](/wiki/Mutasyon)
- [Değiştir](/w/index.php?title=Mutasyon&veaction=edit "Bu sayfayı değiştir [v]")
- [Kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Mutasyon&action=edit "Bu sayfanın kaynak kodunu düzenleyin [e]")
- [Geçmişi gör](/w/index.php?title=Mutasyon&action=history)

Genel


- [Sayfaya bağlantılar](/wiki/%C3%96zel:SayfayaBa%C4%9Flant%C4%B1lar/Mutasyon "Bu sayfaya bağlantı vermiş tüm viki sayfalarının listesi [j]")
- [İlgili değişiklikler](/wiki/%C3%96zel:%C4%B0lgiliDe%C4%9Fi%C5%9Fiklikler/Mutasyon "Bu sayfadan bağlantı verilen sayfalardaki son değişiklikler [k]")
- [Özel sayfalar](/wiki/%C3%96zel:%C3%96zelSayfalar "Tüm özel sayfaların listesi [q]")
- [Kalıcı bağlantı](/w/index.php?title=Mutasyon&oldid=33087345 "Bu sayfanın bu revizyonuna kalıcı bağlantı")
- [Sayfa bilgisi](/w/index.php?title=Mutasyon&action=info "Bu sayfa hakkında daha fazla bilgi")
- [Bu sayfayı kaynak göster](/w/index.php?title=%C3%96zel:KaynakG%C3%B6ster&page=Mutasyon&id=33087345&wpFormIdentifier=titleform "Bu sayfadan nasıl kaynak göstereceği hakkında bilgi")
- [Kısaltılmış URL'yi al](/w/index.php?title=%C3%96zel:UrlShortener&url=https%3A%2F%2Ftr.wikipedia.org%2Fwiki%2FMutasyon)
- [Karekodu indir](/w/index.php?title=%C3%96zel:QrCode&url=https%3A%2F%2Ftr.wikipedia.org%2Fwiki%2FMutasyon)
- [Vikiveri ögesi](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q42918 "Veri havuzundaki ilgili ögeye bağlantı [g]")

Yazdır/dışa aktar


- [Bir kitap oluştur](/w/index.php?title=%C3%96zel:Kitap&bookcmd=book_creator&referer=Mutasyon)
- [PDF olarak indir](/w/index.php?title=%C3%96zel:DownloadAsPdf&page=Mutasyon&action=show-download-screen)
- [Basılmaya uygun görünüm](/w/index.php?title=Mutasyon&printable=yes "Bu sayfanın basılmaya uygun sürümü [p]")

Diğer projelerde


- [Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Mutations)

Görünüm

kenar çubuğuna taşıgizle

Vikipedi, özgür ansiklopedi

**Biyoloji alt dalı**[Evrimsel biyoloji](/wiki/Evrimsel_biyoloji "Evrimsel biyoloji")[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Darwin%27s_finches_by_Gould.jpg/180px-Darwin%27s_finches_by_Gould.jpg)](/wiki/Dosya:Darwin%27s_finches_by_Gould.jpg)

[John Gould](/wiki/John_Gould "John Gould")'un çizdiği [Darwin ispinozları](/wiki/Darwin_ispinozlar%C4%B1 "Darwin ispinozları")

- [Dizin](/wiki/Evrimsel_biyoloji_maddeler_dizini "Evrimsel biyoloji maddeler dizini")
- [Ana konu](/wiki/Evrim "Evrim")

- [Kanıtları](/wiki/Evrimin_kan%C4%B1tlar%C4%B1 "Evrimin kanıtları")
- [Tarihçe](/wiki/Ya%C5%9Fam%C4%B1n_evrimsel_tarihi "Yaşamın evrimsel tarihi")

Ana maddeler

[Evrim](/wiki/Evrim "Evrim") ( [Giriş](/w/index.php?title=Evrime_giri%C5%9F&action=edit&redlink=1 "Evrime giriş (sayfa mevcut değil)"))

[Ortak ata](/wiki/Ortak_ata "Ortak ata")

[Evrimin kanıtları](/wiki/Evrimin_kan%C4%B1tlar%C4%B1 "Evrimin kanıtları")

Tarihçe

[Genel bakış](/wiki/Evrim_d%C3%BC%C5%9F%C3%BCncesinin_tarihi "Evrim düşüncesinin tarihi")

[Rönesans ve Aydınlanma](/wiki/R%C3%B6nesans_ve_Ayd%C4%B1nlanma_%C3%87a%C4%9F%C4%B1nda_evrim_d%C3%BC%C5%9F%C3%BCncesi "Rönesans ve Aydınlanma Çağında evrim düşüncesi")

[Darwin Öncesi](/wiki/T%C3%BCrlerin_transmutasyonu "Türlerin transmutasyonu")

[Darwin](/wiki/Charles_Darwin "Charles Darwin") • [Türlerin Kökeni](/wiki/T%C3%BCrlerin_K%C3%B6keni "Türlerin Kökeni")

[Sentezden Önce](/w/index.php?title=Darwinizm_tutulmas%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Darwinizm tutulması (sayfa mevcut değil)")

[Modern evrimsel sentez](/wiki/Modern_evrimsel_sentez "Modern evrimsel sentez")

[Moleküler evrim](/w/index.php?title=Molek%C3%BCler_evrimin_tarihi&action=edit&redlink=1 "Moleküler evrimin tarihi (sayfa mevcut değil)") • [Evo-devo](/wiki/Evrimsel_geli%C5%9Fim_biyolojisi "Evrimsel gelişim biyolojisi")

[Güncel Araştırmalar](/w/index.php?title=Evrimsel_biyolojide_g%C3%BCncel_ara%C5%9Ft%C4%B1rmalar&action=edit&redlink=1 "Evrimsel biyolojide güncel araştırmalar (sayfa mevcut değil)")

Doğa tarihi

[Yaşam tarihi](/wiki/Ya%C5%9Fam%C4%B1n_evrimsel_tarihi "Yaşamın evrimsel tarihi") • [Evrimsel hayat ağacı](/wiki/Evrimsel_hayat_a%C4%9Fac%C4%B1 "Evrimsel hayat ağacı")

[Biyoçeşitlilik](/wiki/Biyo%C3%A7e%C5%9Fitlilik "Biyoçeşitlilik") • [Biyocoğrafya](/wiki/Biyoco%C4%9Frafya "Biyocoğrafya")

[Sınıflandırma](/wiki/Taksonomi_(biyoloji) "Taksonomi (biyoloji)") • [Kladistik](/wiki/Kladistik "Kladistik")

[Paleontoloji](/wiki/Paleontoloji_tarihi "Paleontoloji tarihi")

[Filogenetik](/wiki/Filogenetik_a%C4%9Fa%C3%A7 "Filogenetik ağaç")

Süreç ve sonuçlar

[Popülasyon genetiği](/wiki/Pop%C3%BClasyon_geneti%C4%9Fi "Popülasyon genetiği")

[Genetik çeşitlilik](/wiki/Genetik_%C3%A7e%C5%9Fitlilik_(biyoloji) "Genetik çeşitlilik (biyoloji)")

Mutasyon

[Doğal seçilim](/wiki/Do%C4%9Fal_se%C3%A7ilim "Doğal seçilim") • [Adaptasyon](/wiki/Adaptasyon "Adaptasyon")

[Polimorfizm](/wiki/Polimorfizm "Polimorfizm")

[Genetik sürüklenme](/wiki/Genetik_s%C3%BCr%C3%BCklenme "Genetik sürüklenme") • [Gen akışı](/wiki/Gen_ak%C4%B1%C5%9F%C4%B1 "Gen akışı")

[Türleşme](/wiki/T%C3%BCrle%C5%9Fme "Türleşme") • [Adaptif radyasyon](/wiki/Adaptif_radyasyon "Adaptif radyasyon")

[Yardımlaşma](/wiki/Kar%C5%9F%C4%B1l%C4%B1kl%C4%B1_yard%C4%B1mla%C5%9Fma_(evrim) "Karşılıklı yardımlaşma (evrim)") • [Birlikte evrim](/wiki/Birlikte_evrim "Birlikte evrim")

[Soy tükenmesi](/wiki/Soy_t%C3%BCkenmesi "Soy tükenmesi")

Sosyal çıkarımlar

[Teori ve olgu](/wiki/Teori_ve_olgu_olarak_evrim "Teori ve olgu olarak evrim")

[Sosyal etkiler](/w/index.php?title=Evrim_Kuram%C4%B1n%C4%B1n_sosyal_etkileri&action=edit&redlink=1 "Evrim Kuramının sosyal etkileri (sayfa mevcut değil)")

[Tartışma](/w/index.php?title=Yarat%C4%B1l%C4%B1%C5%9F%C3%A7%C4%B1l%C4%B1k_ve_Evrim_Kuram%C4%B1_tart%C4%B1%C5%9Fmalar%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Yaratılışçılık ve Evrim Kuramı tartışmaları (sayfa mevcut değil)")

[İtirazlar](/wiki/Evrim_teorisine_itirazlar "Evrim teorisine itirazlar")

[Destek seviyesi](/w/index.php?title=Evrim_Kuram%C4%B1%27n%C4%B1n_bilimsel_stat%C3%BCs%C3%BC&action=edit&redlink=1 "Evrim Kuramı'nın bilimsel statüsü (sayfa mevcut değil)")

Diğer alanlar

[Evrimin uygulanışı](/w/index.php?title=Evrimin_uygulan%C4%B1%C5%9F%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Evrimin uygulanışı (sayfa mevcut değil)")

[Yapay seçilim](/wiki/Yapay_se%C3%A7ilim "Yapay seçilim")

[Biyoenformatik](/wiki/Biyoenformatik "Biyoenformatik")

[Evrimsel antropoloji](/wiki/Evrimsel_antropoloji "Evrimsel antropoloji")

[Evrimsel bilgisayım](/w/index.php?title=Evrimsel_bilgisay%C4%B1m&action=edit&redlink=1 "Evrimsel bilgisayım (sayfa mevcut değil)")

[Deneysel evrim](/wiki/Deneysel_evrim "Deneysel evrim")

[Ekolojik genetik](/wiki/Ekolojik_genetik "Ekolojik genetik")

[Evrimsel nörobilim](/wiki/Evrimsel_n%C3%B6robilim "Evrimsel nörobilim")

[Evrimsel fizyoloji](/wiki/Evrimsel_fizyoloji "Evrimsel fizyoloji")

[Evrimsel psikoloji](/wiki/Evrimsel_psikoloji "Evrimsel psikoloji")

[Filogenetik](/wiki/Filogenetik "Filogenetik")

[Sistematik](/wiki/Biyolojik_s%C4%B1n%C4%B1fland%C4%B1rma "Biyolojik sınıflandırma")

[Kategori](/wiki/Kategori:Evrimsel_biyoloji "Kategori:Evrimsel biyoloji") • [Kitap](/wiki/Vikipedi:Kitaplar/Evrim "Vikipedi:Kitaplar/Evrim")

- [g](/wiki/%C5%9Eablon:Evrimsel_biyoloji "Şablon:Evrimsel biyoloji")
- [t](/wiki/%C5%9Eablon_tart%C4%B1%C5%9Fma:Evrimsel_biyoloji "Şablon tartışma:Evrimsel biyoloji")
- [d](https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Evrimsel_biyoloji&action=edit)

**Mutasyon** ya da **değişinim**, bir canlının [genomu](/wiki/Genom "Genom") içindeki [DNA](/wiki/DNA "DNA") ya da [RNA](/wiki/RNA "RNA") diziliminde meydana gelen kalıcı değişmelerdir.[\[1\]](#cite_note-1) Mutasyona sahip bir [organizma](/wiki/Organizma "Organizma") ise [mutant](/wiki/Mutant "Mutant") olarak adlandırılır.

Mutasyonlar, genel olarak [germ hattı](/wiki/Germ_hatt%C4%B1 "Germ hattı") mutasyonları ve [somatik](/wiki/Somatik_h%C3%BCcre "Somatik hücre") mutasyonlar olmak üzere ikiye ayrılır. Doku hücreleri içinde gerçekleşen bir mutasyon, kalıtsal olamayacağı için kuşaktan kuşağa aktarılmaz. Bedensel (somatik) mutasyonlar bu anlamda kalıtsal değildir. Eşey (üreme) hücresi mutasyonları, diğer ismiyle germ hattı mutasyonları ise kalıtsaldır ve bir sonraki nesillere aktarılır.[\[2\]](#cite_note-2)

Bireyin kalıtsal özelliklerinin ortaya çıkmasını sağlayan [genetik şifre](/wiki/Genetik_%C5%9Fifre "Genetik şifre"), herhangi bir nedenden dolayı ( [DNA onarımı](/wiki/DNA_onar%C4%B1m%C4%B1 "DNA onarımı"), [mayoz bölünme](/wiki/Mayoz_b%C3%B6l%C3%BCnme "Mayoz bölünme") veya [DNA replikasyonu](/wiki/DNA_replikasyonu "DNA replikasyonu") sırasında meydana gelen hatalar, [transpozonlar](/wiki/Transpozon "Transpozon"), [virüsler](/wiki/Vir%C3%BCs "Virüs"), [X ışını](/wiki/X_%C4%B1%C5%9F%C4%B1n%C4%B1 "X ışını"), [radyasyon](/wiki/Radyasyon "Radyasyon"), [ultraviyole](/wiki/Ultraviyole "Ultraviyole"), bazı [ilaç](/wiki/%C4%B0la%C3%A7 "İlaç") ve [mutajen](/wiki/Mutajen "Mutajen") kimyasallar, ani sıcaklık değişimleri vb. etkenlerle) bozulabilir.[\[3\]](#cite_note-ref127-3)[\[4\]](#cite_note-Bertram-4)[\[5\]](#cite_note-transposition764-5)[\[6\]](#cite_note-Burrus-6) Bunun yanında [hipermutasyon](/wiki/Somatik_hipermutasyon "Somatik hipermutasyon") gibi hücresel süreçlerde organizmanın kendisi tarafından da tetiklenebilir.[\[3\]](#cite_note-ref127-3) Bu durumda [DNA](/wiki/DNA "DNA")’nın sentezlediği [protein](/wiki/Protein "Protein") veya [enzim](/wiki/Enzim "Enzim") bozulur. Böylece canlının, proteinden dolayı yapısı, enzimlerinden dolayı metabolizması değişebilir. Mutasyon ters evrimin temelini oluşturur.

Mutasyonlar, kalıtsal materyalin normal kombinasyonunu değiştirmeyen, kalıtsal yapıda meydana gelen bütün değişikliklerdir. Mutasyon terimi genel olarak,

- Kromozom yapısının değişmesini,
- Kromozom sayısının değişmesini,
- Genlerdeki değişiklikleri kapsar.

Bu anlamda mutasyonlar, [sitogenetikte](/wiki/Sitogenetik "Sitogenetik"), değişimlerin kapsamlarına göre, [Genom mutasyonu](/w/index.php?title=Genom_mutasyonu&action=edit&redlink=1 "Genom mutasyonu (sayfa mevcut değil)"), [Kromozom mutasyonu](/w/index.php?title=Kromozom_mutasyonu&action=edit&redlink=1 "Kromozom mutasyonu (sayfa mevcut değil)") ve [Gen mutasyonu](/w/index.php?title=Gen_mutasyonu&action=edit&redlink=1 "Gen mutasyonu (sayfa mevcut değil)") olarak adlandırılıp üçe ayrılırlar. Genom mutasyonları kromozom sayısındaki değişmeler olup kromozom mutasyonları ise [ışık mikroskobu](/wiki/I%C5%9F%C4%B1k_mikroskobu "Işık mikroskobu") altında incelenebilen ve [kromozomun](/wiki/Kromozom "Kromozom") iç yapısında oluşan değişimlerdir. Gen mutasyonları ise ışık mikroskobu altında görünmeyen ve tek bir geni kapsayan mutasyonlardır.

Mutasyonlar, dizilimlerde farklı türde değişimlere yol açabilirler; bu anlamda bir mutasyon, canlı organizmanın [fenotipik özelliklerinde](/wiki/Fenotipik_%C3%B6zellik "Fenotipik özellik") **negatif** veya **pozitif** etkilere sahip olabileceği gibi **nötr** mutasyonlar hiçbir etkiye sahip olmayabilirler (durağan veya sessiz mutasyonlar). Bu tür değişimler, bir [gen ürününün](/wiki/Gen_%C3%BCr%C3%BCn%C3%BC "Gen ürünü") değişmesinde veya genin doğru ya da tamamen işlemesini engellemede herhangi bir etkileri olmayabilir. _[Drosophila melanogaster](/w/index.php?title=Drosophila_melanogaster&action=edit&redlink=1 "Drosophila melanogaster (sayfa mevcut değil)")_ sineği üzerinde yapılan çalışmalar, gen tarafından oluşturulan bir [proteinin](/wiki/Protein "Protein") mutasyonunda, bu mutasyonun yaklaşık %70'inin zararlı etkilere sahip olduğunu, geri kalanının ise ya nötr ya da zayıf faydalı etki gösterdiğini ortaya koymaktadır.[\[7\]](#cite_note-7) Mutasyonların genler üzerindeki zararlı etkileri nedeniyle, organizmalar mutasyonları gidermek için [DNA onarımı](/wiki/DNA_onar%C4%B1m%C4%B1 "DNA onarımı") gibi mekanizmalara sahiptir.[\[4\]](#cite_note-Bertram-4)

Genetik materyal olarak [RNA](/wiki/RNA "RNA") kullanan [virüsler](/wiki/Vir%C3%BCs "Virüs"), sürekli ve hızlı bir şekilde çoğalıp geliştikleri için onlara avantaj sağlayan hızlı mutasyon oranlarına sahiptir,[\[8\]](#cite_note-8) ve bu şekilde insan [bağışıklık sistemi](/wiki/Ba%C4%9F%C4%B1%C5%9F%C4%B1kl%C4%B1k_sistemi "Bağışıklık sistemi") gibi savunma mekanizmalarını atlatabilir ve reaksiyonlardan kaçabilirler.[\[9\]](#cite_note-9)

## Tarihçe

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Mutasyon&veaction=edit&section=1 "Değiştirilen bölüm: Tarihçe") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Mutasyon&action=edit&section=1 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Tarihçe")\]

Tarihsel olarak "mutasyon" terimi ilk kez 1901 yılında [Hugo de Vries](/wiki/Hugo_de_Vries "Hugo de Vries") tarafından [akşamsefası](/wiki/Ak%C5%9Famsefas%C4%B1 "Akşamsefası") bitkisiyle yaptığı [çaprazlamalarda](/wiki/%C3%87aprazlama "Çaprazlama") gözlemlediği varyasyonu tanımlamak için kullanılmıştır. Varyasyonların çoğu çoklu [translokasyonlar](/wiki/Translokasyon "Translokasyon") nedeniyle oluşmuştur. Daha sonra iki vakanın, [DNA](/wiki/DNA "DNA")'nın kimyasal kompozisyonunda gerçek değişiklikler olan gen mutasyonları sonucunda olduğu gösterilmiştir. Mutasyon çalışmaları ilerledikçe, meydana gelen değişikliklerin nötr, yararlı ya da zararlı olduğu, [evrim](/wiki/Evrim "Evrim") süreciyle test edilerek anlaşılır.

## Mutasyon çeşitleri

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Mutasyon&veaction=edit&section=2 "Değiştirilen bölüm: Mutasyon çeşitleri") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Mutasyon&action=edit&section=2 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Mutasyon çeşitleri")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/79/Types-of-mutation.png/230px-Types-of-mutation.png)](/wiki/Dosya:Types-of-mutation.png) Mutasyon türleri

Mutasyonlar genetik çalışmaların temelini oluştururlar. Mutasyonun en önemli sonuçlarından biri, bir sonraki kuşağa farklı genetik özellikler aktarılmasına neden olmasıdır. Bu ise, farklı fiziksel özelliklere sahip bireylerin meydana gelmesidir.

Bu değişimler sonucu ortaya çıkarılan [fenotipik](/wiki/Fenotip "Fenotip") çeşitlilik, genetikçilerin değişikliğe uğramış olan özelliği kontrol eden [genleri](/wiki/Gen "Gen") çalışmalarına olanak sağlar. Genetik araştırmalarda mutasyonlar, nesilden nesile geçişlerde takip edilebilen, "marker"lar olarak kullanılırlar. Tarihte mutasyonların sunduğu fenotipik çeşitlilik olmasaydı, örneğin [Mendel](/wiki/Mendel "Mendel")'in araştırmalarını yaptığı [bezelye](/wiki/Bezelye "Bezelye") bitkisinin fenotipi tek olsaydı, bu deneyler hiçbir zaman sonuç bulamayacaktı.

Bazı canlıların kısa olan hayatlarından yararlanılarak, kolayca tanınabilecek ve çalışılabilecek mutasyonlar bu canlılarda elde edilirler. Mutasyon ve mutagenez çalışmalarında özellikle [virüsler](/wiki/Vir%C3%BCs "Virüs"), [bakteriler](/wiki/Bakteri "Bakteri"), [mantarlar](/wiki/Mantar "Mantar"), [meyve sinekleri](/wiki/Meyve_sine%C4%9Fi "Meyve sineği"), bazı [bitkiler](/wiki/Bitkiler "Bitkiler") ve [fareler](/wiki/Fare "Fare") kullanılmaktadır. Bu [canlılar](/wiki/Canl%C4%B1 "Canlı"), genetik hakkında bilgilerin elde edilmesinde çok yararlı olmuşlardır.

### Kromozom yapısının değişmesi

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Mutasyon&veaction=edit&section=3 "Değiştirilen bölüm: Kromozom yapısının değişmesi") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Mutasyon&action=edit&section=3 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Kromozom yapısının değişmesi")\]

[Mayoz bölünmenin](/wiki/Mayoz_b%C3%B6l%C3%BCnme "Mayoz bölünme") ilk evrelerinde [crossing-over](/wiki/Crossing-over "Crossing-over") ile kromozomlardan kopan parçalar yer değiştirip tekrar kromozomlara bağlanabilirler. Crossing-over, homolog [kromatitler](/wiki/Kromatit "Kromatit") arasındaki alışılagelmiş parça değişimidir; ancak genlerin rekombinasyonlarına neden olur; fakat kromozomlarda yapı değişikliklerine neden olmaz. Bazen kromatitler, crossing-over olmadan parça değişimine, yitirilmesine ya da kazanılmasına neden olur.

### Kromozom sayısının değişmesi

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Mutasyon&veaction=edit&section=4 "Değiştirilen bölüm: Kromozom sayısının değişmesi") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Mutasyon&action=edit&section=4 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Kromozom sayısının değişmesi")\]

Kromozomlar [mitoz](/wiki/Mitoz "Mitoz") ve [mayoz](/wiki/Mayoz "Mayoz") bölünme sırasında bazen düzenli olarak ayrılmazlar. Sonuçta kromozom sayısı bakımından farklı hücreler meydana gelir ve kalıtsal açıdan bazı sorunlar oluşturur. Birçok bitki doğadaki diploit kökenli diğer bitkilerden türemiştir. Aynı [gen lokusunda](/wiki/Lokus "Lokus") meydana gelecek öldürücü bir mutasyon, bu şekilde, diğer normal genleri taşıyan poliploit kromozomlar tarafından korunabilir. Başlangıçta öldürücü ya da engelleyici görünen bu genler bir zaman sonra canlının ayakta kalmasını sağlamak bakımından önemli bir duruma geçebilir. Bu tip bitkiler belli bir süre sonra kısır olarak kalırlar ve [çelikleme](/wiki/A%C5%9F%C4%B1_(botanik) "Aşı (botanik)") ya da [yumru](/wiki/K%C3%B6k "Kök") ile çoğaltılırlar. Hayvanlar, vücutlarının belli bir parçasından üretilemedikleri için, triploidi ve tetraploidi bunlarda bir önem arz etmez. İnsanlardaki kromozom sayısı değişimleri;

- [Down sendromu](/wiki/Down_sendromu "Down sendromu"),
- [Edward sendromu](/wiki/Edward_sendromu "Edward sendromu"),
- [Patau sendromu](/wiki/Patau_sendromu "Patau sendromu"),
- [Cri du Chat sendromu](/wiki/Cri_du_Chat_sendromu "Cri du Chat sendromu"),
- [Kronik miyelojenik lösemi](/wiki/L%C3%B6semi#Kronik_L.C3.B6semiler "Lösemi") gibi hastalıklara neden olur ve bu insanlarda değiştirilemeyen sorunlara neden olarak kalırlar.

### Gen (Nokta) mutasyonları

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Mutasyon&veaction=edit&section=5 "Değiştirilen bölüm: Gen (Nokta) mutasyonları") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Mutasyon&action=edit&section=5 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Gen (Nokta) mutasyonları")\]

Ana madde: [Nokta mutasyon](/wiki/Nokta_mutasyon "Nokta mutasyon")

Kromozomların yapısında ya da sayısında herhangi bir değişiklik olmadan, doğal ya da deneysel olarak meydana gelen ve mikroskopta görülmeyen mutasyonlardır. Mutasyonu meydana getiren aracılara "mutajenik faktör" denir. Mutasyona uğramış bir [gen](/wiki/Gen "Gen") nadir olarak eski haline dönebilir.

Gen mutasyonları, hücredeki kalıtsal bilgiyi taşıyan, çift nükleotid zincirinden oluşan, DNA (deoksiribonükleikasit) molekülündeki gen denilen ve belirli bir özelliği kodlayan bölümündeki değişiklikten kaynaklanır. Mutasyonlar, bir DNA zincirindeki bazın (A, T, G, C) başka bir bazla yer değiştirmesi sonucunda ortaya çıkabileceği gibi, zincire bir ya da daha çok bazın eklenmesi veya zincirdeki bazların eksilmesi sonucunda da ortaya çıkabilir.

## Mutasyonların türlerine göre ayrımı

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Mutasyon&veaction=edit&section=6 "Değiştirilen bölüm: Mutasyonların türlerine göre ayrımı") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Mutasyon&action=edit&section=6 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Mutasyonların türlerine göre ayrımı")\]

### Kalıtıma göre ayrım

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Mutasyon&veaction=edit&section=7 "Değiştirilen bölüm: Kalıtıma göre ayrım") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Mutasyon&action=edit&section=7 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Kalıtıma göre ayrım")\]

Germ hattı mutasyonları[Yumurta](/wiki/Yumurta_(h%C3%BCcre) "Yumurta (hücre)") veya [sperm](/wiki/Sperm "Sperm") ya da bunların öncüleri ile ilişkili olan ve [germ hattı](/wiki/Germ_hatt%C4%B1 "Germ hattı") üzerinden [gelecek nesillere](/wiki/D%C3%B6l "Döl") aktarılan mutasyonlardır. Bu mutasyonlar bir nesilden gelecek nesile aktarıldıklarından [evrim](/wiki/Evrim "Evrim") için önemlidir. Genellikle germ hattı mutasyonları, onların yer aldığı organizmalar üzerinde doğrudan etkilere sahip olmazlar.Somatik mutasyonlarÜreme hücreleri dışındaki diğer [somatik hücrelerde](/wiki/Somatik_h%C3%BCcre "Somatik hücre") meydana gelen mutasyonlardır. Ortaya çıktığı organizmalar üzerinde etkilere sahip olmakla birlikte bunlar gelecek nesile aktarılmazlar. Bu şekilde normal hücreler kontrolsüz çoğalan [kanser](/wiki/Kanser "Kanser") hücrelerine dönüşürler. Bunun yanında somatik mutasyonlar bir organizmanın yaşlanma sürecinde de rol oynadıklarından tıp için önem taşırlar.

### Nedenlerine göre ayrım

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Mutasyon&veaction=edit&section=8 "Değiştirilen bölüm: Nedenlerine göre ayrım") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Mutasyon&action=edit&section=8 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Nedenlerine göre ayrım")\]

Kendiliğinden mutasyonlardış etkenler olmadan meydana gelen mutasyonlardır. Bu anlamda bir nükleotitin kimyasal bozulumu (örneğin [sitozinin](/wiki/Sitozin "Sitozin") oksidatif [deaminasyonu](/wiki/Deaminasyon "Deaminasyon") sonucu kendiliğinden [urasil](/wiki/Urasil "Urasil") meydana gelmesi) veya [tünel etkisi](/wiki/T%C3%BCnel_etkisi "Tünel etkisi") ( [DNA](/wiki/DNA "DNA")'daki [proton](/wiki/Proton "Proton") tünelleri) gibi nedenler kendiliğinden meydana gelen mutasyonlara yol açabilirler.[\[10\]](#cite_note-10)Uyarılmış mutasyonlar[mutajenler](/wiki/Mutajen "Mutajen") (mutasyona neden olan maddeler ya da radyasyon) tarafından oluşturulan mutasyonlardır.

### Mekanizmalarına göre ayrım

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Mutasyon&veaction=edit&section=9 "Değiştirilen bölüm: Mekanizmalarına göre ayrım") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Mutasyon&action=edit&section=9 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Mekanizmalarına göre ayrım")\]

DNA [replikasyonundaki](/wiki/Replikasyon "Replikasyon") hatalar[DNA polimerazları](/wiki/DNA_polimeraz "DNA polimeraz") farklı hata oranlarına sahiptir.Yetersiz bilgi okuma ve düzeltme etkinliğiBazı DNA polimerazları hatalı yapıları bağımsız olarak tanıma ve düzeltme olanaklarına sahiptir. Ancak, [ökaryotlardaki](/wiki/%C3%96karyot "Ökaryot") A ailesi DNA polimerazları okuma ve düzeltme etkinliğine sahip değildirler.Pre- ve postreplikatif onarım hatalarıMesela urasil gibi olağan dışı bir nükleotit DNA'ya gelip yerleştiğinde çıkartılarak uzaklaştırılır. Onarımdan sorumlu [enzimler](/wiki/Enzim "Enzim"), iki tipik DNA nükleotiti arasında oluşan olası bir hatalı eşleşmede ise yüzde 50 oranında bir hata olasılığıyla ikisi arasında bir karar vermek zorunda kalırlar.Dengesiz [Krosover](/wiki/Krosover "Krosover")Bir DNA dizisi üzerinde birbirlerinin yakınlarında yer alan [satelit DNA](/wiki/Satelit_DNA "Satelit DNA") veya [transpozonlar](/wiki/Transpozon "Transpozon") gibi benzer veya özdeş sekansların [mayoz bölünme](/wiki/Mayoz_b%C3%B6l%C3%BCnme "Mayoz bölünme") sırasında hatalı çiftleşmesi sonucu oluşan bir mutasyon türüdür.Hücre bölünmesi sırasında eş kromozomların bölünmemesikromozomların yanlış dağılımına ve aynı zamanda böylece [trizomi](/wiki/Trizomi "Trizomi") ve [monozomi](/wiki/An%C3%B6plodi "Anöplodi") oluşumuna yol açar.[Transpozonların](/wiki/Transpozon "Transpozon") veya [retrovirüslerin](/wiki/Retrovir%C3%BCs "Retrovirüs") bütünleşmesi ya da dışarı çıkmasıBu öğeler [genlere](/wiki/Gen "Gen") veya [gen düzenleyici](/wiki/Gen_ifadesinin_d%C3%BCzenlenmesi "Gen ifadesinin düzenlenmesi") bölgelere entegre olup onlarla bütünleşirler.

### Değişimlerin boyutuna göre ayrım

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Mutasyon&veaction=edit&section=10 "Değiştirilen bölüm: Değişimlerin boyutuna göre ayrım") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Mutasyon&action=edit&section=10 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Değişimlerin boyutuna göre ayrım")\]

[Gen mutasyonu](/w/index.php?title=Gen_mutasyonu&action=edit&redlink=1 "Gen mutasyonu (sayfa mevcut değil)")Sadece bir geni etkileyen kalıtımsal değişimlerdir. [Nokta mutasyonları](/wiki/Nokta_mutasyon "Nokta mutasyon") ve [çerçeve kayması mutasyonları](/wiki/%C3%87er%C3%A7eve_kaymas%C4%B1_mutasyonu "Çerçeve kayması mutasyonu") buna örnektir. Nokta mutasyonunda sadece bir organik baz mutasyona uğrar. [Çerçeve kayması mutasyonu](/wiki/%C3%87er%C3%A7eve_kaymas%C4%B1_mutasyonu "Çerçeve kayması mutasyonu"), tek bir bazın [insersiyonu](/wiki/%C4%B0nsersiyon "İnsersiyon") (eklenmesi) veya [delesyonu](/wiki/Delesyon "Delesyon") (silinmesi) olup [genetik kod](/wiki/Genetik_kod "Genetik kod") içinde var olan üçlü şifreleme nedeniyle bir genin tüm yapısını değiştirir ve bu nedenle genelde çok daha büyük etkilere sahiptir. Gen mutasyonun başka bir olası sonucu [alternatif bağlamadır](/w/index.php?title=Alternatif_ba%C4%9Flama&action=edit&redlink=1 "Alternatif bağlama (sayfa mevcut değil)"). Uzun dizilerin delesyonu (silinmesi) ve kromozomların belirli bölümlerinin iki veya daha fazla bir kata çıktığı [gen duplikasyonları](/wiki/Duplikasyon "Duplikasyon") da bahsedilen Gen mutasyonlarına dahildir.Kromozomal veya yapısal [Kromozom anomalileri](/wiki/Kromozom_anomalileri "Kromozom anomalileri")Tek bir kromozomun yapısında oluşan kalıtımsal değişimlerdir. Bu durumda kromozomun sadece [ışık mikroskobunda](/wiki/I%C5%9F%C4%B1k_mikroskobu "Işık mikroskobu") görünebilir olan bölümleri değişime uğrar. Bu şekilde, kromozom parçaları kaybolabilir veya başka bir kromozomun parçaları eklenebilir. Buna bir örnek [Kromozom 5](/wiki/Kromozom_5 "Kromozom 5")'in kaybolduğu [kedi miyavlaması sendromudur](/wiki/Kedi_miyavlamas%C4%B1_sendromu "Kedi miyavlaması sendromu") (veya tıptaki adıyla Cri du chat sendromu). Bu şekilde birçok gen eksik kalarak fenotipte hasarlara ve büyük değişimlere yol açar.[Genom mutasyonları](/w/index.php?title=Genom_mutasyonu&action=edit&redlink=1 "Genom mutasyonu (sayfa mevcut değil)") veya sayısal kromozom anomallileriTüm kromozomların veya kromozom kümelerinin çoğalarak artış gösterdiği ( [anöplodi](/wiki/An%C3%B6plodi "Anöplodi") ve [poliploidi](/wiki/Poliploidi "Poliploidi")) veya aksine kaybolduğu değişimlerdir. İnsanlarda bilinen örneği [Down sendromudur](/wiki/Down_sendromu "Down sendromu"). Down sendromunda insanın [kromozom 21](/wiki/Kromozom_21 "Kromozom 21") çiftinde fazladan bir kromozom bulunur.

### Organizma üzerindeki etkilerine göre ayrım

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Mutasyon&veaction=edit&section=11 "Değiştirilen bölüm: Organizma üzerindeki etkilerine göre ayrım") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Mutasyon&action=edit&section=11 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Organizma üzerindeki etkilerine göre ayrım")\]

Letal (öldürücü) mutasyonlarBir organizmada görüldükten sonra yaşamının hangi evresinde bulunursa bulunsun, bundan bağımsız olarak o canlıyı her durumda öldüren mutasyonlardır.Koşullu öldürücü mutasyonlarGen ürününde yol açtıkları değişimle canlı organizmayı sadece belirli yetişme koşullarında öldüren mutasyonlardır.Fonksiyon kaybedici mutasyonlar (Loss-of-function-mutation)Burada gen ürünü, gendeki bir mutasyon tarafından işlevsiz hale getirilir. Bu durum da bir genin mutasyona uğradıktan sonra artık işe yaramamasına ve herhangi bir şeyi kodlayamamasına yol açar. Eğer gen ürünü işlev ve fonksiyonlarını tamamıyla kaybetmişse buna [null alel](/w/index.php?title=Null_alel&action=edit&redlink=1 "Null alel (sayfa mevcut değil)") veya amorf [alel](/wiki/Alel "Alel") denir. Eğer yaban tipi fonksiyonlarından bir bölümünü muhafaza edebilmişse buna hipomorfik alel denir. Hipomorfik mutasyon, herhangi bir genin ifadelenmesini (transkripsiyon) azaltan ancak tamamen durdurmayan mutasyonlardır.Fonksiyon kaybedici mutasyonlar, bir genin fonksiyon kaybı başka bir alel tarafından da telafi edilebileceğinden genellikle çekinik olup resesiftir.[\[11\]](#cite_note-11)[\[12\]](#cite_note-12)Fonksiyon kazandırıcı mutasyonlar (Gain-of-Function-mutation)Herhangi bir genin transkripsiyonunu artıran bir mutasyon türüdür. Burada gen etkinlik ve hareketlilik kazanır ve bu gen hipermorf olarak adlandırılır. Eğer mutasyon tamamen yeni bir fenotip oluşturursa bu durumda bu alel de hipermorf denir.Fonksiyon kazandırıcı mutasyonlar fark edilir bir [fenotip](/wiki/Fenotip "Fenotip") oluşturuyorsa bu mutasyonlar "baskın" olarak tanımlanır. Eğer fonksiyon kazandırıcı alel bir [fenotipi](/wiki/Fenotip "Fenotip") sadece homozigot durumda ortaya çıkarıyorsa buna da resesif fonksiyon kazandırıcı mutasyon denir.[\[13\]](#cite_note-13)Nötr mutasyonlarBu tür mutasyonlar fenotiplerde değişimlere yol açsalar da [biyolojik uyumluluk](/wiki/Se%C3%A7ilim_de%C4%9Feri "Seçilim değeri") üzerinde herhangi bir etkileri yoktur.Durgun veya sessiz mutasyonlarOrganizmalar üzerinde hiçbir etkisi olmayan mutasyonlardır.

## Nedenleri ve etkileri

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Mutasyon&veaction=edit&section=12 "Değiştirilen bölüm: Nedenleri ve etkileri") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Mutasyon&action=edit&section=12 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Nedenleri ve etkileri")\]

Mutasyonlar birkaç sebepten dolayı meydana gelebilir.

- DNA'nın kendini doğru olarak kopyalayamaması: Hücre bölünürken, DNA'sının bir kopyasını çıkarır - ve bazen bu kopyalar birebir olmaz. Orijinal DNA diziliminde meydana gelen bu farklılık bir mutasyondur. Doğal sebeplerden ötürü gerçekleşir.

- Dış etkiler mutasyona sebep olabilir: Mutasyonlar ayrıca belirli kimyasallara ya da [iyonlaştırıcı radyasyona](/wiki/%C4%B0yonla%C5%9Ft%C4%B1r%C4%B1c%C4%B1_radyasyon "İyonlaştırıcı radyasyon") maruz kalındığında gerçekleşebilir. Bunlar DNA'da bozulmaya sebep olur. Doğal olmayan yollarla gerçekleşmesi zorunlu değildir - en izole ve bozulmamış çevrelerde bile DNA bozulur. Bu durumda, hücre DNA'yı onarırken, her zaman mükemmel şekilde gerçekleştiremez. Böylece, hücre orijinalinden farklı bir DNA ile son bulur; sonuç olarak, bir mutasyondur.[\[14\]](#cite_note-14)

Mutasyonlar; genellikle DNA'nın kopyalanması ya da onarımı sırasındaki hatalarla ortaya çıkar. Genetik çeşitliliğin ana kaynağıdır.[\[15\]](#cite_note-15)

Mutasyonlar; yararlı, etkisiz ya da zararlı olabilir. DNA'daki bir değişiklik organizmanın herhangi bir özelliğinde değişime sebep olabilir.[\[16\]](#cite_note-16)

Mutasyonun gözlenebilen bir etki olmadan ortaya çıkması çok az gözlenen bir olgudur. Daha çok çevreden gelen kimyasal ya da fiziksel etkiler nedeniyle olur. Bir dış etkinin mutasyona yol açabilmesi (mutajen olması) için hücre içine girip etkinliğini gösterebilmesi gerekir. Örneğin Güneş’in morötesi ışınları, girim gücü düşük olduğu için yalnızca deri hücrelerinde somatik mutasyona yol açabilirken, girim gücü yüksek olan [X ışınları](/wiki/X_%C4%B1%C5%9F%C4%B1nlar%C4%B1 "X ışınları") ya da [atom bombası](/wiki/Atom_bombas%C4%B1 "Atom bombası") ışımaları, tohumsal mutasyona yani nesilden nesile aktarılabilen mutasyona yol açabilen çok güçlü etkenlerdir. Bu tür mutasyonların birçok örneği yakın zamanda [Çernobil](/wiki/%C3%87ernobil "Çernobil") patlaması sonucunda çevredeki birçok canlı türünde gözlenmiştir. Günümüzde bile bu patlama sonrası etrafa saçılan radyoaktif maddelerin neden olduğu somatik mutasyonların görünür sonuçları vardır. Hâlen Rusya ve Karadeniz Bölgesi’ndeki kanser oranları çok yüksektir.\[ _[kaynak belirtilmeli](/wiki/Vikipedi:Kaynak_g%C3%B6sterme "Vikipedi:Kaynak gösterme")_\]

Mutasyonun diğer bir sonucu da hücre bölünmesindeki kontrol mekanizmasını ortadan kaldırabilmesidir. Bunun bilinen en tehlikeli sonucu ise hücrenin kontrolsüz bölünmesi yani [kanserdir](/wiki/Kanser "Kanser").

## Kaynakça

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Mutasyon&veaction=edit&section=13 "Değiştirilen bölüm: Kaynakça") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Mutasyon&action=edit&section=13 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Kaynakça")\]

01. **[^](#cite_ref-1)** Herder Lexikon der Biologie, 2004: Mutation
02. **[^](#cite_ref-2)** Rolf Knippers (1997). Molekulare Genetik, Thieme, [ISBN 3-13-477007-5](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/3134770075)
03. **^** [_**a**_](#cite_ref-ref127_3-0) [_**b**_](#cite_ref-ref127_3-1) Seyffert W (2003). Genetik, 2. Auflage, Spektrum, [ISBN 3827410223](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/3827410223)
04. **^** [_**a**_](#cite_ref-Bertram_4-0) [_**b**_](#cite_ref-Bertram_4-1) Bertram J (2000). "The molecular biology of cancer". _Mol. Aspects Med_. **21** (6). ss. 167-223. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1016/S0098-2997(00)00007-8](https://doi.org/10.1016/S0098-2997%2800%2900007-8). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [11173079](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11173079).
05. **[^](#cite_ref-transposition764_5-0)** Aminetzach YT, Macpherson JM, Petrov DA (2005). "Pesticide resistance via transposition-mediated adaptive [gene](/wiki/Gen "Gen") truncation in Drosophila". _Science_. **309** (5735). ss. 764-7. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1126/science.1112699](https://doi.org/10.1126/science.1112699). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [16051794](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16051794).KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi"))
06. **[^](#cite_ref-Burrus_6-0)** Burrus V, Waldor M (2004). "Shaping bacterial genomes with integrative and conjugative elements". _Res. Microbiol_. **155** (5). ss. 376-86. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1016/j.resmic.2004.01.012](https://doi.org/10.1016/j.resmic.2004.01.012). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [15207870](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15207870).
07. **[^](#cite_ref-7)** Sawyer SA, Parsch J, Zhang Z, Hartl DL (2007). "Prevalence of positive selection among nearly neutral amino acid replacements in Drosophila". _Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A_. **104** (16). ss. 6504-10. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1073/pnas.0701572104](https://doi.org/10.1073/pnas.0701572104). [PMC](/wiki/PubMed_Central#PMCID "PubMed Central") [1871816](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1871816) $2. [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [17409186](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17409186).KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi"))
08. **[^](#cite_ref-8)** Drake JW, Holland JJ (1999). ["Mutation rates among RNA viruses"](http://www.pnas.org/content/96/24/13910.long). _Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A_. **96** (24). ss. 13910-3. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1073/pnas.96.24.13910](https://doi.org/10.1073/pnas.96.24.13910). [PMC](/wiki/PubMed_Central#PMCID "PubMed Central") [24164](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC24164) $2. [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [10570172](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10570172). 13 Mart 2013 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20130313221609/http://www.pnas.org/content/96/24/13910.long). Erişim tarihi: 4 Kasım 2011.
09. **[^](#cite_ref-9)** Holland J, Spindler K, Horodyski F, Grabau E, Nichol S, VandePol S (1982). "Rapid evolution of RNA genomes". _Science_. **215** (4540). ss. 1577-85. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1126/science.7041255](https://doi.org/10.1126/science.7041255). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [7041255](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/7041255).KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi"))
10. **[^](#cite_ref-10)** Löwdin, P.-O.: Proton Tunneling in DNA and its Biological Implications. Reviews of Modern Physics 35 (3), 724-732 (1963).
11. **[^](#cite_ref-11)** Theodor Dingermann, Rudolf Hänsel, Ilse Zündorf: Pharmazeutische Biologie: Molekulare Grundlagen und klinische Anwendung, Springer, 2002, [ISBN 3540428445](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/3540428445), [ISBN 9783540428442](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/9783540428442), S. 425
12. **[^](#cite_ref-12)** Alberts et al., Molecular Biology of the Cell, 4. Aufl. 2002, S. 527
13. **[^](#cite_ref-13)** [http://kups.ub.uni-koeln.de/volltexte/2008/2294/](http://kups.ub.uni-koeln.de/volltexte/2008/2294/)\[ _[ölü/kırık bağlantı](/wiki/Vikipedi:D%C4%B1%C5%9F_ba%C4%9Flant%C4%B1lar#Ölü_dış_bağlantılar_için_ne_yapılabilir? "Vikipedi:Dış bağlantılar")_\] Ying Wang: Organisation of the cytoskeleton of the Drosophila oocyte, Almanca özet
14. **[^](#cite_ref-14)**["Arşivlenmiş kopya"](http://evolution.berkeley.edu/evolibrary/article/0_0_0/evo_20). 15 Haziran 2010 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20100615150049/http://evolution.berkeley.edu/evolibrary/article/0_0_0/evo_20). Erişim tarihi: 26 Kasım 2010.
15. **[^](#cite_ref-15)**["Arşivlenmiş kopya"](http://evolution.berkeley.edu/evolibrary/glossary/glossary_popup.php?word=mutation). 13 Şubat 2015 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20150213233417/http://evolution.berkeley.edu/evolibrary/glossary/glossary_popup.php?word=mutation). Erişim tarihi: 24 Kasım 2010.
16. **[^](#cite_ref-16)**["Arşivlenmiş kopya"](http://evolution.berkeley.edu/evolibrary/article/0_0_0/evo_18). 15 Haziran 2010 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20100615160515/http://evolution.berkeley.edu/evolibrary/article/0_0_0/evo_18). Erişim tarihi: 25 Kasım 2010.

## Dış bağlantılar

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Mutasyon&veaction=edit&section=14 "Değiştirilen bölüm: Dış bağlantılar") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Mutasyon&action=edit&section=14 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Dış bağlantılar")\]

- [https://web.archive.org/web/20070927203222/http://www.gate.net/~rwms/EvoMutations.html](https://web.archive.org/web/20070927203222/http://www.gate.net/~rwms/EvoMutations.html)
- [https://web.archive.org/web/20090210182818/http://www.q-pharm.com/home/contents/drug\_d/order\_form/online\_services/mutagenesis](https://web.archive.org/web/20090210182818/http://www.q-pharm.com/home/contents/drug_d/order_form/online_services/mutagenesis)

- [g](/wiki/%C5%9Eablon:Evrim "Şablon:Evrim")
- [t](/wiki/%C5%9Eablon_tart%C4%B1%C5%9Fma:Evrim "Şablon tartışma:Evrim")
- [d](https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Evrim&action=edit)

[Evrimsel biyoloji](/wiki/Evrimsel_biyoloji "Evrimsel biyoloji")

- [Giriş](/w/index.php?title=Evrime_giri%C5%9F&action=edit&redlink=1 "Evrime giriş (sayfa mevcut değil)")
- [Ana hatlar](/w/index.php?title=Evrimin_ana_hatlar%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Evrimin ana hatları (sayfa mevcut değil)")
- [Evrimsel tarih kronolojisi](/wiki/Ya%C5%9Fam%C4%B1n_evrimsel_tarihi_kronolojisi "Yaşamın evrimsel tarihi kronolojisi")
- [Yaşamın evrimsel tarihi](/wiki/Ya%C5%9Fam%C4%B1n_evrimsel_tarihi "Yaşamın evrimsel tarihi")
- [Dizin](/wiki/Evrimsel_biyoloji_maddeler_dizini "Evrimsel biyoloji maddeler dizini")

[Evrim](/wiki/Evrim "Evrim")

- [Abiyogenez](/wiki/Abiyogenez "Abiyogenez")
- [Adaptasyon](/wiki/Adaptasyon "Adaptasyon")
- [Adaptif radyasyon](/wiki/Adaptif_radyasyon "Adaptif radyasyon")
- [Diğerkâmlık](/w/index.php?title=Di%C4%9Ferk%C3%A2ml%C4%B1k_(biyoloji)&action=edit&redlink=1 "Diğerkâmlık (biyoloji) (sayfa mevcut değil)")
  - [Hile yapmak](/w/index.php?title=Hile_yapmak_(biyoloji)&action=edit&redlink=1 "Hile yapmak (biyoloji) (sayfa mevcut değil)")
  - [Karşılıklı](/w/index.php?title=Kar%C5%9F%C4%B1l%C4%B1kl%C4%B1_di%C4%9Ferk%C3%A2ml%C4%B1k&action=edit&redlink=1 "Karşılıklı diğerkâmlık (sayfa mevcut değil)")
- [Baldwin etkisi](/wiki/Baldwin_etkisi "Baldwin etkisi")
- [Kladistik](/wiki/Kladistik "Kladistik")
- [Birlikte evrim](/wiki/Birlikte_evrim "Birlikte evrim")
  - [Mutualizm](/wiki/Mutualizm_(biyoloji) "Mutualizm (biyoloji)")
- [Ortak ata](/wiki/Ortak_ata "Ortak ata")
- [Yakınsak evrim](/wiki/Yak%C4%B1nsak_evrim "Yakınsak evrim")
- [Iraksak evrim](/wiki/Iraksak_evrim "Iraksak evrim")
- [Yeryüzündeki ilk yaşam](/wiki/Yery%C3%BCz%C3%BCndeki_ilk_ya%C5%9Fam "Yeryüzündeki ilk yaşam")
- [Evrimin kanıtları](/wiki/Evrimin_kan%C4%B1tlar%C4%B1 "Evrimin kanıtları")
- [Evrimsel silahlanma yarışı](/wiki/Evrimsel_silahlanma_yar%C4%B1%C5%9F%C4%B1 "Evrimsel silahlanma yarışı")
- [Evrimsel baskı](/wiki/Evrimsel_bask%C4%B1 "Evrimsel baskı")
- [Eksaptasyon](/wiki/Eksaptasyon "Eksaptasyon")
- [Soy tükenmesi](/wiki/Soy_t%C3%BCkenmesi "Soy tükenmesi")
  - [Yok oluş](/wiki/Yok_olu%C5%9F "Yok oluş")
- [Homoloji](/wiki/Homoloji_(biyoloji) "Homoloji (biyoloji)")
- [Son evrensel ortak ata](/wiki/Son_evrensel_ortak_ata "Son evrensel ortak ata")
- [Makro evrim](/wiki/Makro_evrim "Makro evrim")
- [Mikro evrim](/wiki/Mikro_evrim "Mikro evrim")
- [Uyumsuzluk](/w/index.php?title=Evrimsel_uyumsuzluk&action=edit&redlink=1 "Evrimsel uyumsuzluk (sayfa mevcut değil)")
- [Adaptif olmayan radyasyon](/w/index.php?title=Adaptif_olmayan_radyasyon&action=edit&redlink=1 "Adaptif olmayan radyasyon (sayfa mevcut değil)")
- [Panspermia](/wiki/Panspermia "Panspermia")
- [Paralel evrim](/wiki/Paralel_evrim "Paralel evrim")
- [Sinyalizasyon teorisi](/w/index.php?title=Sinyalizasyon_teorisi&action=edit&redlink=1 "Sinyalizasyon teorisi (sayfa mevcut değil)")
  - [Handikap ilkesi](/wiki/Handikap_ilkesi "Handikap ilkesi")
- [Türleşme](/wiki/T%C3%BCrle%C5%9Fme "Türleşme")
  - [Tür](/wiki/T%C3%BCr "Tür")
  - [Tür kompleksi](/wiki/T%C3%BCr_kompleksi "Tür kompleksi")
  - [Türler sorunu](/wiki/T%C3%BCrler_sorunu "Türler sorunu")
- [Taksonomi](/w/index.php?title=Evrimsel_taksonomi&action=edit&redlink=1 "Evrimsel taksonomi (sayfa mevcut değil)")
- [Seçilim birimleri](/wiki/Se%C3%A7ilim_birimleri "Seçilim birimleri")
  - [Gen merkezli evrim görüşü](/w/index.php?title=Gen_merkezli_evrim_g%C3%B6r%C3%BC%C5%9F%C3%BC&action=edit&redlink=1 "Gen merkezli evrim görüşü (sayfa mevcut değil)")
- [Varoluş mücadelesi](/wiki/Varolu%C5%9F_m%C3%BCcadelesi "Varoluş mücadelesi")

[Popülasyon\
\
genetiği](/wiki/Pop%C3%BClasyon_geneti%C4%9Fi "Popülasyon genetiği")

- [Yapay seçilim](/wiki/Yapay_se%C3%A7ilim "Yapay seçilim")
- [Biyoçeşitlilik](/wiki/Biyo%C3%A7e%C5%9Fitlilik "Biyoçeşitlilik")
- [Evrimsel olarak istikrarlı strateji](/w/index.php?title=Evrimsel_olarak_istikrarl%C4%B1_strateji&action=edit&redlink=1 "Evrimsel olarak istikrarlı strateji (sayfa mevcut değil)")
- [Fisher prensibi](/w/index.php?title=Fisher_prensibi&action=edit&redlink=1 "Fisher prensibi (sayfa mevcut değil)")
- [Seçilim değeri](/wiki/Se%C3%A7ilim_de%C4%9Feri "Seçilim değeri")
  - [Kapsayıcı](/w/index.php?title=Kapsay%C4%B1c%C4%B1_se%C3%A7ilim&action=edit&redlink=1 "Kapsayıcı seçilim (sayfa mevcut değil)")
- [Gen akışı](/wiki/Gen_ak%C4%B1%C5%9F%C4%B1 "Gen akışı")
- [Genetik sürüklenme](/wiki/Genetik_s%C3%BCr%C3%BCklenme "Genetik sürüklenme")
- [Akraba seçilimi](/wiki/Akraba_se%C3%A7ilimi "Akraba seçilimi")
  - [Ebeveyn yatırımı](/w/index.php?title=Ebeveyn_yat%C4%B1r%C4%B1m%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Ebeveyn yatırımı (sayfa mevcut değil)")
  - [Ebeveyn-yavru çatışması](/w/index.php?title=Ebeveyn-yavru_%C3%A7at%C4%B1%C5%9Fmas%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Ebeveyn-yavru çatışması (sayfa mevcut değil)")
- Mutasyon
- [Popülasyon](/wiki/Pop%C3%BClasyon_(biyoloji) "Popülasyon (biyoloji)")
- [Doğal seçilim](/wiki/Do%C4%9Fal_se%C3%A7ilim "Doğal seçilim")
- [Eşeysel dimorfizm](/wiki/E%C5%9Feysel_dimorfizm "Eşeysel dimorfizm")
- [Cinsel seçilim](/wiki/Cinsel_se%C3%A7ilim "Cinsel seçilim")
  - [Eş seçimi](/w/index.php?title=E%C5%9F_se%C3%A7imi&action=edit&redlink=1 "Eş seçimi (sayfa mevcut değil)")
- [Sosyal seçilim](/w/index.php?title=Sosyal_se%C3%A7ilim&action=edit&redlink=1 "Sosyal seçilim (sayfa mevcut değil)")
- [Trivers-Willard hipotezi](/w/index.php?title=Trivers-Willard_hipotezi&action=edit&redlink=1 "Trivers-Willard hipotezi (sayfa mevcut değil)")
- [Varyasyon](/wiki/Genetik_varyasyon "Genetik varyasyon")

Gelişim

- [Kanalizasyon](/wiki/Genetik_kanalizasyon "Genetik kanalizasyon")
- [Evrimsel gelişim biyolojisi](/wiki/Evrimsel_geli%C5%9Fim_biyolojisi "Evrimsel gelişim biyolojisi")
- [Genetik asimilasyon](/wiki/Genetik_asimilasyon "Genetik asimilasyon")
- [İnversiyon](/wiki/%C4%B0nversiyon_(evrimsel_biyoloji) "İnversiyon (evrimsel biyoloji)")
- [Modülerlik](/w/index.php?title=Mod%C3%BClerlik_(biyoloji)&action=edit&redlink=1 "Modülerlik (biyoloji) (sayfa mevcut değil)")
- [Fenotipik plastisite](/w/index.php?title=Fenotipik_plastisite&action=edit&redlink=1 "Fenotipik plastisite (sayfa mevcut değil)")

[Taksonlara](/wiki/Takson "Takson")

göre evrim

- [Bakteriler](/wiki/Bakterilerin_evrimi "Bakterilerin evrimi")
- [Kuşlar](/wiki/Ku%C5%9Flar%C4%B1n_evrimi "Kuşların evrimi")
  - [köken](/wiki/Ku%C5%9Flar%C4%B1n_k%C3%B6keni "Kuşların kökeni")
- [Brachiopodalar](/w/index.php?title=Brakiyopodlar%C4%B1n_evrimi&action=edit&redlink=1 "Brakiyopodların evrimi (sayfa mevcut değil)")
- [Yumuşakçalar](/wiki/Yumu%C5%9Fak%C3%A7alar%C4%B1n_evrimi "Yumuşakçaların evrimi")
  - [Kafadan bacaklılar](/wiki/Kafadan_bacakl%C4%B1lar%C4%B1n_evrimi "Kafadan bacaklıların evrimi")
- [Dinozorlar](/wiki/Dinozor#Evrimsel_süreçler "Dinozor")
- [Balıklar](/wiki/Bal%C4%B1klar%C4%B1n_evrimi "Balıkların evrimi")
- [Mantarlar](/wiki/Mantarlar%C4%B1n_evrimi "Mantarların evrimi")
- [Böcekler](/wiki/B%C3%B6ceklerin_evrimi "Böceklerin evrimi")
  - [Kelebekler](/w/index.php?title=Kelebeklerin_evrimi&action=edit&redlink=1 "Kelebeklerin evrimi (sayfa mevcut değil)")
- [Memeliler](/wiki/Memelilerin_evrimi "Memelilerin evrimi")
  - [kediler](/w/index.php?title=Kedi_bo%C5%9Flu%C4%9Fu&action=edit&redlink=1 "Kedi boşluğu (sayfa mevcut değil)")
  - [köpekgiller](/wiki/K%C3%B6pekgiller#Evrim_tarihi "Köpekgiller")
    - [kurtlar](/w/index.php?title=Kurtlar%C4%B1n_evrimi&action=edit&redlink=1 "Kurtların evrimi (sayfa mevcut değil)")
    - [köpekler](/w/index.php?title=K%C3%B6peklerin_evcille%C5%9Ftirilmesi&action=edit&redlink=1 "Köpeklerin evcilleştirilmesi (sayfa mevcut değil)")
  - [sırtlangiller](/wiki/S%C4%B1rtlangiller#Evrim "Sırtlangiller")
  - [yunuslar ve balinalar](/wiki/Balinalar%C4%B1n_evrimi "Balinaların evrimi")
  - [atlar](/w/index.php?title=Atlar%C4%B1n_evrimi&action=edit&redlink=1 "Atların evrimi (sayfa mevcut değil)")
  - [kangurugiller](/w/index.php?title=Kangurugillerin_evrimi&action=edit&redlink=1 "Kangurugillerin evrimi (sayfa mevcut değil)")
  - [primatlar](/wiki/Primatlar%C4%B1n_k%C3%B6keni_ve_evrimi "Primatların kökeni ve evrimi")
    - [insanlar](/wiki/%C4%B0nsan%C4%B1n_evrimi "İnsanın evrimi")
    - [lemurlar](/wiki/Makimsilerin_evrimi "Makimsilerin evrimi")
  - [deniz inekleri](/wiki/Deniz_ineklerinin_evrimi "Deniz ineklerinin evrimi")
- [Bitkiler](/wiki/Bitkilerin_evrimi "Bitkilerin evrimi")
  - [tozlayıcı aracılı](/w/index.php?title=Tozlay%C4%B1c%C4%B1_arac%C4%B1l%C4%B1_se%C3%A7ilim&action=edit&redlink=1 "Tozlayıcı aracılı seçilim (sayfa mevcut değil)")
- [Sürüngenler](/w/index.php?title=S%C3%BCr%C3%BCngenlerin_evrimi&action=edit&redlink=1 "Sürüngenlerin evrimi (sayfa mevcut değil)")
- [Örümcekler](/wiki/%C3%96r%C3%BCmceklerin_evrimi "Örümceklerin evrimi")
- [Dört üyeliler](/wiki/D%C3%B6rt_%C3%BCyelilerin_evrimi "Dört üyelilerin evrimi")
- [Virüsler](/wiki/Vir%C3%BCs_evrimi "Virüs evrimi")

[Organlara](/wiki/Organ "Organ")

göre evrim

- [Hücreler](/wiki/H%C3%BCcrelerin_evrimi "Hücrelerin evrimi")
- [DNA](/w/index.php?title=DNA_evriminin_modelleri&action=edit&redlink=1 "DNA evriminin modelleri (sayfa mevcut değil)")
- [Kamçı](/w/index.php?title=Kam%C3%A7%C4%B1n%C4%B1n_evrimi&action=edit&redlink=1 "Kamçının evrimi (sayfa mevcut değil)")
- [Ökaryotlar](/wiki/%C3%96karyot#Köken_ve_evrim "Ökaryot")
  - [simbiyogenez](/wiki/Simbiyogenez "Simbiyogenez")
  - [kromozom](/wiki/Kromozom#Ökaryotlar "Kromozom")
  - [endomembran sistemi](/w/index.php?title=Endomembran_sistemi&action=edit&redlink=1 "Endomembran sistemi (sayfa mevcut değil)")
  - [mitokondri](/wiki/Mitokondri#Köken_ve_evrim "Mitokondri")
  - [çekirdek](/wiki/H%C3%BCcre_%C3%A7ekirde%C4%9Fi#Evrim "Hücre çekirdeği")
  - [plastitler](/wiki/Plastit#Köken "Plastit")
- Hayvanlarda
  - [göz](/wiki/G%C3%B6z%C3%BCn_evrimi "Gözün evrimi")
  - [kıl](/wiki/K%C4%B1l#Evrim "Kıl")
  - [kulak kemikleri](/w/index.php?title=Memeli_i%C5%9Fitme_kemik%C3%A7iklerinin_evrimi&action=edit&redlink=1 "Memeli işitme kemikçiklerinin evrimi (sayfa mevcut değil)")
  - [sinir sistemleri](/wiki/Sinir_sistemlerinin_evrimi "Sinir sistemlerinin evrimi")
  - [beyin](/wiki/Beynin_evrimi "Beynin evrimi")

[Sürece](/wiki/Biyolojik_s%C3%BCre%C3%A7 "Biyolojik süreç")

göre evrim

- [Yaşlanma](/w/index.php?title=Ya%C5%9Flanman%C4%B1n_evrimi&action=edit&redlink=1 "Yaşlanmanın evrimi (sayfa mevcut değil)")
  - [ölüm](/wiki/%C3%96l%C3%BCm#Yaşlanma_ve_ölümlülüğün_evrimi "Ölüm")
  - [programlanmış hücre ölümü](/wiki/Programlanm%C4%B1%C5%9F_h%C3%BCcre_%C3%B6l%C3%BCm%C3%BC#PHÖ'nün_evrimsel_kökeni "Programlanmış hücre ölümü")
- [Kuşların uçuşu](/w/index.php?title=Ku%C5%9Flar%C4%B1n_u%C3%A7u%C5%9Funun_k%C3%B6keni&action=edit&redlink=1 "Kuşların uçuşunun kökeni (sayfa mevcut değil)")
- [Biyolojik karmaşıklık](/w/index.php?title=Biyolojik_karma%C5%9F%C4%B1kl%C4%B1%C4%9F%C4%B1n_evrimi&action=edit&redlink=1 "Biyolojik karmaşıklığın evrimi (sayfa mevcut değil)")
- [Karşılıklı yardımlaşma](/wiki/Kar%C5%9F%C4%B1l%C4%B1kl%C4%B1_yard%C4%B1mla%C5%9Fma_(evrim) "Karşılıklı yardımlaşma (evrim)")
- [Renkli görme](/w/index.php?title=Renkli_g%C3%B6rmenin_evrimi&action=edit&redlink=1 "Renkli görmenin evrimi (sayfa mevcut değil)")
  - [primatlarda](/w/index.php?title=Primatlarda_renkli_g%C3%B6rmenin_evrimi&action=edit&redlink=1 "Primatlarda renkli görmenin evrimi (sayfa mevcut değil)")
- [Duygular](/w/index.php?title=Duygular%C4%B1n_evrimi&action=edit&redlink=1 "Duyguların evrimi (sayfa mevcut değil)")
- [Empati](/wiki/Empati#Türler_arası_evrim "Empati")
- [Etik](/wiki/Evrimsel_etik "Evrimsel etik")
- [Gerçek sosyal yaşam](/w/index.php?title=Ger%C3%A7ek_sosyal_ya%C5%9Fam%C4%B1n_evrimi&action=edit&redlink=1 "Gerçek sosyal yaşamın evrimi (sayfa mevcut değil)")
- [Bağışıklık sistemi](/wiki/Ba%C4%9F%C4%B1%C5%9F%C4%B1kl%C4%B1k_sistemi#Evrim_ve_diğer_mekanizmalar "Bağışıklık sistemi")
- [Metabolizma](/wiki/Metabolizma#Evrim "Metabolizma")
- [Tek eşlilik](/w/index.php?title=Hayvanlarda_tek_e%C5%9Flilik&action=edit&redlink=1 "Hayvanlarda tek eşlilik (sayfa mevcut değil)")
- [Ahlak](/w/index.php?title=Ahlak%C4%B1n_evrimi&action=edit&redlink=1 "Ahlakın evrimi (sayfa mevcut değil)")
- [Mozaik evrim](/wiki/Mozaik_evrim "Mozaik evrim")
- [Çok hücrelilik](/wiki/%C3%87ok_h%C3%BCcreli_canl%C4%B1#Evrimsel_tarih "Çok hücreli canlı")
- [Eşeyli üreme](/wiki/E%C5%9Feyli_%C3%BCremenin_evrimi "Eşeyli üremenin evrimi")
  - [Gamet farklılaşması/cinsiyetler](/wiki/Anizogami#Evrim "Anizogami")
  - [Yaşam döngüleri/nükleer evreler](/wiki/Biyolojik_ya%C5%9Fam_d%C3%B6ng%C3%BCs%C3%BC "Biyolojik yaşam döngüsü")
  - [Çiftleşme tipleri](/w/index.php?title=%C3%87iftle%C5%9Fme_tipi&action=edit&redlink=1 "Çiftleşme tipi (sayfa mevcut değil)")
  - [Mayoz](/w/index.php?title=Mayozun_k%C3%B6keni_ve_i%C5%9Flevi&action=edit&redlink=1 "Mayozun kökeni ve işlevi (sayfa mevcut değil)")
  - [Biyolojik cinsiyet belirleme](/wiki/Biyolojik_cinsiyet_belirleme_sistemi#Evrim "Biyolojik cinsiyet belirleme sistemi")
- [Yılan zehri](/w/index.php?title=Y%C4%B1lan_zehrinin_evrimi&action=edit&redlink=1 "Yılan zehrinin evrimi (sayfa mevcut değil)")

[Tempo ve biçimler](/wiki/Tempo_and_Mode_in_Evolution "Tempo and Mode in Evolution")

- [Tedricilik](/w/index.php?title=Filetik_tedricilik&action=edit&redlink=1 "Filetik tedricilik (sayfa mevcut değil)")/ [Sıçramalı evrim](/wiki/S%C4%B1%C3%A7ramal%C4%B1_evrim "Sıçramalı evrim")/ [Sıçramacılık](/wiki/S%C4%B1%C3%A7ramac%C4%B1l%C4%B1k_(biyoloji) "Sıçramacılık (biyoloji)")
- [Mikromutasyon](/wiki/Nokta_mutasyon "Nokta mutasyon")/ [Makromutasyon](/w/index.php?title=Mutasyonizm&action=edit&redlink=1 "Mutasyonizm (sayfa mevcut değil)")
- [Üniformitaryanizm](/wiki/%C3%9Cniformitaryanizm "Üniformitaryanizm")/ [Katastrofizm](/wiki/Katastrofizm "Katastrofizm")

[Türleşme](/wiki/T%C3%BCrle%C5%9Fme "Türleşme")

- [Allopatrik](/wiki/Allopatrik_t%C3%BCrle%C5%9Fme "Allopatrik türleşme")
- [Anagenez](/wiki/Anagenez "Anagenez")
- [Katagenez](/wiki/Katagenez_(biyoloji) "Katagenez (biyoloji)")
- [Kladogenez](/wiki/Kladogenez "Kladogenez")
- [Ortak türleşme](/w/index.php?title=Ortak_t%C3%BCrle%C5%9Fme&action=edit&redlink=1 "Ortak türleşme (sayfa mevcut değil)")
- [Ekolojik](/w/index.php?title=Ekolojik_t%C3%BCrle%C5%9Fme&action=edit&redlink=1 "Ekolojik türleşme (sayfa mevcut değil)")
- [Hibrit](/wiki/Hibrit_t%C3%BCrle%C5%9Fmesi "Hibrit türleşmesi")
- [Ekolojik olmayan](/w/index.php?title=Ekolojik_olmayan_t%C3%BCrle%C5%9Fme&action=edit&redlink=1 "Ekolojik olmayan türleşme (sayfa mevcut değil)")
- [Parapatrik](/wiki/Parapatrik_t%C3%BCrle%C5%9Fme "Parapatrik türleşme")
- [Peripatrik](/wiki/Peripatrik_t%C3%BCrle%C5%9Fme "Peripatrik türleşme")
- [Takviye](/w/index.php?title=Takviye_(t%C3%BCrle%C5%9Fme)&action=edit&redlink=1 "Takviye (türleşme) (sayfa mevcut değil)")
- [Simpatrik](/wiki/Simpatrik_t%C3%BCrle%C5%9Fme "Simpatrik türleşme")

[Tarih](/wiki/Evrim_d%C3%BC%C5%9F%C3%BCncesinin_tarihi "Evrim düşüncesinin tarihi")

- [Rönesans ve Aydınlanma Çağı](/wiki/R%C3%B6nesans_ve_Ayd%C4%B1nlanma_%C3%87a%C4%9F%C4%B1%27nda_evrim_d%C3%BC%C5%9F%C3%BCncesi "Rönesans ve Aydınlanma Çağı'nda evrim düşüncesi")
- [Türlerin transmutasyonu](/wiki/T%C3%BCrlerin_transmutasyonu "Türlerin transmutasyonu")
- [David Hume](/wiki/David_Hume "David Hume")
  - _[Tabiî Din Üzerine Diyaloglar](/w/index.php?title=Tabi%C3%AE_Din_%C3%9Czerine_Diyaloglar&action=edit&redlink=1 "Tabiî Din Üzerine Diyaloglar (sayfa mevcut değil)")_
- [Charles Darwin](/wiki/Charles_Darwin "Charles Darwin")
  - _[Türlerin Kökeni](/wiki/T%C3%BCrlerin_K%C3%B6keni "Türlerin Kökeni")_
- [Paleontoloji tarihi](/wiki/Paleontoloji_tarihi "Paleontoloji tarihi")
- [Geçiş fosili](/wiki/Ge%C3%A7i%C5%9F_fosili "Geçiş fosili")
- [Karışmalı kalıtım](/wiki/Kar%C4%B1%C5%9Fmal%C4%B1_kal%C4%B1t%C4%B1m "Karışmalı kalıtım")
- [Mendel genetiği](/wiki/Mendel_geneti%C4%9Fi "Mendel genetiği")
- [Darwinizmin tutulması](/w/index.php?title=Darwinizmin_tutulmas%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Darwinizmin tutulması (sayfa mevcut değil)")
- [Modern evrimsel sentez](/wiki/Modern_evrimsel_sentez "Modern evrimsel sentez")
- [Moleküler evrimin tarihçesi](/w/index.php?title=Molek%C3%BCler_evrimin_tarih%C3%A7esi&action=edit&redlink=1 "Moleküler evrimin tarihçesi (sayfa mevcut değil)")
- [Genişletilmiş evrimsel sentez](/w/index.php?title=Geni%C5%9Fletilmi%C5%9F_evrimsel_sentez&action=edit&redlink=1 "Genişletilmiş evrimsel sentez (sayfa mevcut değil)")

Felsefe

- [Darwinizm](/wiki/Darwinizm "Darwinizm")
- [Alternatifler](/w/index.php?title=Darwinci_evrime_alternatifler&action=edit&redlink=1 "Darwinci evrime alternatifler (sayfa mevcut değil)")
  - [Katastrofizm](/wiki/Katastrofizm "Katastrofizm")
  - [Lamarkizm](/wiki/Lamarkizm "Lamarkizm")
  - [Ortogenez](/w/index.php?title=Ortogenez&action=edit&redlink=1 "Ortogenez (sayfa mevcut değil)")
  - [Mutasyonizm](/w/index.php?title=Mutasyonizm&action=edit&redlink=1 "Mutasyonizm (sayfa mevcut değil)")
  - [Sıçramacılık](/w/index.php?title=S%C4%B1%C3%A7ramal%C4%B1k_(biyoloji)&action=edit&redlink=1 "Sıçramalık (biyoloji) (sayfa mevcut değil)")
  - [Yapısalcılık](/w/index.php?title=Yap%C4%B1salc%C4%B1l%C4%B1k_(biyoloji)&action=edit&redlink=1 "Yapısalcılık (biyoloji) (sayfa mevcut değil)")
    - [Spandrel](/w/index.php?title=Spandrel_(biyoloji)&action=edit&redlink=1 "Spandrel (biyoloji) (sayfa mevcut değil)")
  - [Teistik](/wiki/Teistik_evrim "Teistik evrim")
  - [Vitalizm](/wiki/Vitalizm "Vitalizm")
- [Biyolojide teleoloji](/w/index.php?title=Biyolojide_teleoloji&action=edit&redlink=1 "Biyolojide teleoloji (sayfa mevcut değil)")

Alakalı

- [Biyocoğrafya](/wiki/Biyoco%C4%9Frafya "Biyocoğrafya")
- [Ekolojik genetik](/wiki/Ekolojik_genetik "Ekolojik genetik")
- [Grup seçilimi](/wiki/Grup_se%C3%A7ilimi "Grup seçilimi")
  - [Kültürel evrim](/wiki/K%C3%BClt%C3%BCrel_evrim "Kültürel evrim")
  - [Kültürel grup seçimi](/w/index.php?title=K%C3%BClt%C3%BCrel_grup_se%C3%A7imi&action=edit&redlink=1 "Kültürel grup seçimi (sayfa mevcut değil)")
  - [İkili kalıtım teorisi](/wiki/%C4%B0kili_kal%C4%B1t%C4%B1m_teorisi "İkili kalıtım teorisi")
- [Hologenom evrimi teorisi](/w/index.php?title=Hologenom_evrimi_teorisi&action=edit&redlink=1 "Hologenom evrimi teorisi (sayfa mevcut değil)")
- [Kayıp kalıtım problemi](/w/index.php?title=Kay%C4%B1p_kal%C4%B1t%C4%B1m_problemi&action=edit&redlink=1 "Kayıp kalıtım problemi (sayfa mevcut değil)")
- [Moleküler evrim](/wiki/Molek%C3%BCler_evrim "Moleküler evrim")
- [Astrobiyoloji](/wiki/Astrobiyoloji "Astrobiyoloji")
- [Filogenetik](/wiki/Filogenetik "Filogenetik")
  - [Ağaç](/wiki/Filogenetik_a%C4%9Fac%C4%B1 "Filogenetik ağacı")
- [Polimorfizm](/wiki/Polimorfizm_(biyoloji) "Polimorfizm (biyoloji)")
- [Eobiont](/wiki/Eobiont "Eobiont")
- [Sistematik](/wiki/Sistematik "Sistematik")
- [Transgenerasyonel epigenetik kalıtım](/w/index.php?title=Transgenerasyonel_epigenetik_kal%C4%B1t%C4%B1m&action=edit&redlink=1 "Transgenerasyonel epigenetik kalıtım (sayfa mevcut değil)")

- ![Kategori](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/ba/Symbol_category.svg/16px-Symbol_category.svg.png)[Kategori](/wiki/Kategori:Evrimsel_biyoloji "Kategori:Evrimsel biyoloji")
- ![Commons sayfası](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/12px-Commons-logo.svg.png)[Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Evolution "commons:Category:Evolution")
- ![VikiProje](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/37/People_icon.svg/16px-People_icon.svg.png)[Vikiproje](/wiki/Vikiproje:Evrimsel_biyoloji "Vikiproje:Evrimsel biyoloji")

- [g](/wiki/%C5%9Eablon:Vir%C3%BCsler "Şablon:Virüsler")
- [t](/wiki/%C5%9Eablon_tart%C4%B1%C5%9Fma:Vir%C3%BCsler "Şablon tartışma:Virüsler")
- [d](https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Vir%C3%BCsler&action=edit)

[Mikrobiyoloji](/wiki/Mikrobiyoloji "Mikrobiyoloji"): [Virüsler](/wiki/Vir%C3%BCs "Virüs")

[Târihçe](https://en.wikipedia.org/wiki/en:History_of_virology "w:en:History of virology")  • [Giriş](https://en.wikipedia.org/wiki/en:Introduction_to_viruses "w:en:Introduction to viruses")  • [Virüslerin sosyal geçmişi](https://en.wikipedia.org/wiki/en:Social_history_of_viruses "w:en:Social history of viruses")  • [Viroloji](/wiki/Viroloji "Viroloji")

Bileşenler

- [Viral genom](/w/index.php?title=Viral_genom&action=edit&redlink=1 "Viral genom (sayfa mevcut değil)")
- [Viral protein](/wiki/Viral_protein "Viral protein")
- [Kapsid](/wiki/Kapsit "Kapsit")
- [Viral zarf](/wiki/Viral_zarf "Viral zarf")
- [Virüs morfolojileri](/w/index.php?title=Vir%C3%BCs_morfolojileri&action=edit&redlink=1 "Virüs morfolojileri (sayfa mevcut değil)")

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Rotavirus_Reconstruction.jpg/100px-Rotavirus_Reconstruction.jpg)](/wiki/Dosya:Rotavirus_Reconstruction.jpg)

[Viral hayat döngüsü](/wiki/Viral_hayat_d%C3%B6ng%C3%BCs%C3%BC "Viral hayat döngüsü")

- [Viral giriş](/wiki/Viral_giri%C5%9F "Viral giriş")
- [Virüs replikasyonu](/wiki/Vir%C3%BCs_replikasyonu "Virüs replikasyonu")
- [Viral çıkış](/wiki/Viral_%C3%A7%C4%B1k%C4%B1%C5%9F "Viral çıkış")
- [Viral uyku](/wiki/Viral_uyku "Viral uyku")
- [Viroplazma](/w/index.php?title=Viroplazma&action=edit&redlink=1 "Viroplazma (sayfa mevcut değil)") ( [İnklüzyon cisimcikleri](/w/index.php?title=%C4%B0nkl%C3%BCzyon_cisimcikleri&action=edit&redlink=1 "İnklüzyon cisimcikleri (sayfa mevcut değil)"))

[Genetik](/wiki/Genetik "Genetik")

- [Virüs mutasyonu](/wiki/Vir%C3%BCs_mutasyonu "Virüs mutasyonu") ( [Antijenik kayma](/wiki/Antijenik_kayma "Antijenik kayma"))
- [Rekombinasyon](/wiki/Rekombinasyon "Rekombinasyon")
- [Reassortman](/w/index.php?title=Reassortman&action=edit&redlink=1 "Reassortman (sayfa mevcut değil)") ( [Antijenik sapma](/wiki/Antijenik_sapma "Antijenik sapma"))
- [Fenotipik karışım](/w/index.php?title=Fenotipik_kar%C4%B1%C5%9F%C4%B1m&action=edit&redlink=1 "Fenotipik karışım (sayfa mevcut değil)")
- [Genotipik karışım](/w/index.php?title=Genotipik_kar%C4%B1%C5%9F%C4%B1m&action=edit&redlink=1 "Genotipik karışım (sayfa mevcut değil)")
- [Viral vektör](/wiki/Viral_vekt%C3%B6r "Viral vektör")

[Konak](/wiki/Konak%C3%A7%C4%B1 "Konakçı")

- [Konak özgüllüğü](/wiki/Konak_%C3%B6zg%C3%BCll%C3%BC%C4%9F%C3%BC "Konak özgüllüğü")
- [Bakteriyofaj](/wiki/Bakteriyofaj "Bakteriyofaj") ( [liste](/wiki/Kona%C4%9F%C4%B1_bakteri_olan_vir%C3%BCslerin_listesi "Konağı bakteri olan virüslerin listesi"))
- [Virofaj](/w/index.php?title=Virofaj&action=edit&redlink=1 "Virofaj (sayfa mevcut değil)")
- [Mikofaj](/w/index.php?title=Mikofaj&action=edit&redlink=1 "Mikofaj (sayfa mevcut değil)")
- [Ökaryot virüsleri listesi](/wiki/Kona%C4%9F%C4%B1_%C3%B6karyot_olan_vir%C3%BCslerin_listesi "Konağı ökaryot olan virüslerin listesi")
- [Bitki virüsü](/w/index.php?title=Bitki_vir%C3%BCs%C3%BC&action=edit&redlink=1 "Bitki virüsü (sayfa mevcut değil)") ( [Plant to Human](/w/index.php?title=Plant_virus&action=edit&redlink=1 "Plant virus (sayfa mevcut değil)"))
- [Hayvan virüsü](/w/index.php?title=Hayvan_vir%C3%BCs%C3%BC&action=edit&redlink=1 "Hayvan virüsü (sayfa mevcut değil)")
- [İnsan viromu](/w/index.php?title=%C4%B0nsan_viromu&action=edit&redlink=1 "İnsan viromu (sayfa mevcut değil)")
- [Archea virus](/w/index.php?title=Archea_virus&action=edit&redlink=1 "Archea virus (sayfa mevcut değil)") ( [liste](/wiki/Kona%C4%9F%C4%B1_arke_olan_vir%C3%BCslerin_listesi "Konağı arke olan virüslerin listesi"))
- [Amoeba virus](/w/index.php?title=Amoeba_virus&action=edit&redlink=1 "Amoeba virus (sayfa mevcut değil)")
- [Chromalveolata virus](/w/index.php?title=Chromalveolata&action=edit&redlink=1 "Chromalveolata (sayfa mevcut değil)")

Etkileri

- [Viral hastalık](/wiki/Viral_hastal%C4%B1k "Viral hastalık")
- [Sitopatojenik etki](/wiki/Sitopatojenik_etki "Sitopatojenik etki")
- [Yavaş virüs](/wiki/Yava%C5%9F_vir%C3%BCs "Yavaş virüs") enfeksiyonu

Belirtiler ve Testler

- [Pencere dönemi](/wiki/Pencere_d%C3%B6nemi "Pencere dönemi")
- [Prodromal dönem](/wiki/Prodrom "Prodrom")

Diğerleri

- [Virüs sınıflandırması](/wiki/Vir%C3%BCs_s%C4%B1n%C4%B1fland%C4%B1rmas%C4%B1 "Virüs sınıflandırması") ( [Baltimor](/wiki/Baltimor_s%C4%B1n%C4%B1fland%C4%B1rmas%C4%B1 "Baltimor sınıflandırması"), [UAVTK](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Vir%C3%BCs_Taksonomisi_Komitesi "Uluslararası Virüs Taksonomisi Komitesi"))
- [Virüs türleri listesi](https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_virus_species)
- [Virüs](/wiki/Vir%C3%BCs "Virüs")
- [Yardımcı virüs](/w/index.php?title=Yard%C4%B1mc%C4%B1_vir%C3%BCs&action=edit&redlink=1 "Yardımcı virüs (sayfa mevcut değil)")
- [Defektif virüs](/w/index.php?title=Defektif_vir%C3%BCs&action=edit&redlink=1 "Defektif virüs (sayfa mevcut değil)")
- [Viroid](/wiki/Viroid "Viroid")
- [Prion](/wiki/Prion "Prion")
- [Viral enfeksiyonların laboratuvar tanıları](/w/index.php?title=Viral_enfeksiyonlar%C4%B1n_laboratuvar_tan%C4%B1lar%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Viral enfeksiyonların laboratuvar tanıları (sayfa mevcut değil)")
- [Epidemiyolojilerine göre virüsler](/w/index.php?title=Epidemiyolojilerine_g%C3%B6re_vir%C3%BCsler&action=edit&redlink=1 "Epidemiyolojilerine göre virüsler (sayfa mevcut değil)")
- [Viral yükleme](/w/index.php?title=Viral_y%C3%BCkleme&action=edit&redlink=1 "Viral yükleme (sayfa mevcut değil)")
- [Virus-benzeri partikül](/w/index.php?title=Virus-benzeri_partik%C3%BCl&action=edit&redlink=1 "Virus-benzeri partikül (sayfa mevcut değil)")
- [Viral miktar](/w/index.php?title=Viral_miktar&action=edit&redlink=1 "Viral miktar (sayfa mevcut değil)")
- [Antiviral ilaçlar](/w/index.php?title=Antiviral_ila%C3%A7lar&action=edit&redlink=1 "Antiviral ilaçlar (sayfa mevcut değil)")
- [Virüs tropizmi](/w/index.php?title=Vir%C3%BCs_tropizmi&action=edit&redlink=1 "Virüs tropizmi (sayfa mevcut değil)")
- [Virüslerin sosyal tarihi](/w/index.php?title=Vir%C3%BCslerin_sosyal_tarihi&action=edit&redlink=1 "Virüslerin sosyal tarihi (sayfa mevcut değil)")
- [Uydu virüs](/w/index.php?title=Uydu_vir%C3%BCs&action=edit&redlink=1 "Uydu virüs (sayfa mevcut değil)")
- [Dev virüsler](/w/index.php?title=Dev_vir%C3%BCsler&action=edit&redlink=1 "Dev virüsler (sayfa mevcut değil)")

- [g](/wiki/%C5%9Eablon:Biyoloji "Şablon:Biyoloji")
- [t](/wiki/%C5%9Eablon_tart%C4%B1%C5%9Fma:Biyoloji "Şablon tartışma:Biyoloji")
- [d](https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Biyoloji&action=edit)

[Biyoloji](/wiki/Biyoloji "Biyoloji")

- Giriş ( [Genetik](/w/index.php?title=Geneti%C4%9Fe_giri%C5%9F&action=edit&redlink=1 "Genetiğe giriş (sayfa mevcut değil)"), [Evrim](/w/index.php?title=Evrime_giri%C5%9F&action=edit&redlink=1 "Evrime giriş (sayfa mevcut değil)"))
- [Ana hatlar](/wiki/Biyolojinin_ana_hatlar%C4%B1 "Biyolojinin ana hatları")
- [Tarih](/wiki/Biyoloji_tarihi "Biyoloji tarihi")
  - [Zaman çizelgesi](/w/index.php?title=Biyoloji_ve_organik_kimyan%C4%B1n_zaman_%C3%A7izelgesi&action=edit&redlink=1 "Biyoloji ve organik kimyanın zaman çizelgesi (sayfa mevcut değil)")
- [Dizin](/w/index.php?title=Biyoloji_maddeleri_dizini&action=edit&redlink=1 "Biyoloji maddeleri dizini (sayfa mevcut değil)")

[Biyoloji](/wiki/Biyoloji "Biyoloji")

Genel Bakış

- [Bilim](/wiki/Bilim "Bilim")
- [Yaşam](/wiki/Ya%C5%9Fam "Yaşam")
- Özellikler ( [Adaptasyon](/wiki/Adaptasyon "Adaptasyon"), [Metabolizma](/wiki/Metabolizma "Metabolizma"), [Büyüme](/wiki/Geli%C5%9Fim_biyolojisi "Gelişim biyolojisi"), [Düzen](/wiki/Yap%C4%B1#Biyolojik "Yapı"), [Düzenleme](/wiki/Homeostaz "Homeostaz"), [Üreme](/wiki/%C3%9Creme "Üreme"), [Çevreye verilen tepki](/wiki/Uyaran_(fizyoloji) "Uyaran (fizyoloji)"))
- [Yaşam hiyerarşisi](/wiki/Biyolojik_organizasyon "Biyolojik organizasyon") ( [Atom](/wiki/Atom "Atom") > [Molekül](/wiki/Molek%C3%BCl "Molekül") > [Organel](/wiki/Organel "Organel") > [Hücre](/wiki/H%C3%BCcre "Hücre") > [Doku](/wiki/Doku "Doku") > [Organ](/wiki/Organ "Organ") > [Organ sistemi](/wiki/Organ_sistemi "Organ sistemi") > [Canlı](/wiki/Canl%C4%B1 "Canlı") > [Popülasyon](/wiki/Pop%C3%BClasyon_(biyoloji) "Popülasyon (biyoloji)") > [Topluluk](/w/index.php?title=Biyosinoz&action=edit&redlink=1 "Biyosinoz (sayfa mevcut değil)") > [Ekosistem](/wiki/Ekosistem "Ekosistem") > [Biyosfer](/wiki/Biyosfer "Biyosfer"))
- [İndirgemeci](/wiki/Red%C3%BCksiyonizm#Bilimde "Redüksiyonizm")
- [Belirme](/wiki/Belirme "Belirme")
- [Mekanistik](/w/index.php?title=Mekanik_felsefe&action=edit&redlink=1 "Mekanik felsefe (sayfa mevcut değil)")
- [Bilimsel yöntem](/wiki/Bilimsel_y%C3%B6ntem "Bilimsel yöntem")
- [Teori](/wiki/Bilimsel_teori "Bilimsel teori")
- [Kanun](/wiki/Bilimsel_kanun "Bilimsel kanun")
- [Akran denetimi](/wiki/Akran_denetimi "Akran denetimi")
- [Biyoloji dergileri](/w/index.php?title=Biyoloji_dergileri_listesi&action=edit&redlink=1 "Biyoloji dergileri listesi (sayfa mevcut değil)")
- [Biyolog](/wiki/Biyolog "Biyolog")

Kimyasal temel

- [Atomlar](/wiki/Atom "Atom")
- [Karbon temelli yaşam](/wiki/Karbon_temelli_ya%C5%9Fam "Karbon temelli yaşam")
- [Amino asitler](/wiki/Amino_asit "Amino asit")
- [Karbonhidratlar](/wiki/Karbonhidrat "Karbonhidrat")
- [Kimyasal bağ](/wiki/Kimyasal_ba%C4%9F "Kimyasal bağ")
- [Element](/wiki/Element "Element")
- [Lipitler](/wiki/Lipit "Lipit")
- [Madde](/wiki/Madde "Madde")
  - [Kuantum](/wiki/Kuantum_biyolojisi "Kuantum biyolojisi")
- [Moleküller](/wiki/Molek%C3%BCl "Molekül")
- [Monomer](/wiki/Monomer "Monomer")
- [Nükleik asitler](/wiki/N%C3%BCkleik_asit "Nükleik asit")
- [Organik bileşikler](/wiki/Organik_bile%C5%9Fik "Organik bileşik")
- [pH](/wiki/PH "PH")
- [Polimer](/wiki/Polimer "Polimer")
- [Proteinler](/wiki/Protein "Protein")
- [Su](/wiki/Su "Su")

[Hücreler](/wiki/H%C3%BCcre "Hücre")

- [ATP](/wiki/Adenozin_trifosfat "Adenozin trifosfat")
- [Hücre döngüsü](/wiki/H%C3%BCcre_d%C3%B6ng%C3%BCs%C3%BC "Hücre döngüsü")
- [Hücre teorisi](/wiki/H%C3%BCcre_teorisi "Hücre teorisi")
- [Hücre sinyalizasyonu](/wiki/H%C3%BCcre_sinyalizasyonu "Hücre sinyalizasyonu")
- [Hücresel solunum](/wiki/Oksijenli_solunum "Oksijenli solunum")
- [Enerji dönüşümü](/wiki/Enerji "Enerji")
- [Enzim](/wiki/Enzim "Enzim")
- [Ökaryot](/wiki/%C3%96karyot "Ökaryot")
- [Fermantasyon](/wiki/Fermantasyon "Fermantasyon")
- [Metabolizma](/wiki/Metabolizma "Metabolizma")
- [Mayoz](/wiki/Mayoz "Mayoz")
- [Mitoz](/wiki/Mitoz "Mitoz")
- [Fotosentez](/wiki/Fotosentez "Fotosentez")
- [Prokaryot](/wiki/Prokaryot "Prokaryot")

[Genetik](/wiki/Genetik "Genetik")

- [DNA](/wiki/DNA "DNA")
- [Epigenetik](/wiki/Epigenetik "Epigenetik")
- [Evrimsel gelişim biyolojisi](/wiki/Evrimsel_geli%C5%9Fim_biyolojisi "Evrimsel gelişim biyolojisi")
- [Gen ifadesi](/wiki/Gen_ifadesi "Gen ifadesi")
- [Gen düzenlenmesi](/wiki/Gen_ifadesinin_d%C3%BCzenlenmesi "Gen ifadesinin düzenlenmesi")
- [Genomlar](/wiki/Genom "Genom")
- [Mendel genetiği](/wiki/Mendel_geneti%C4%9Fi "Mendel genetiği")
- [Transkripsiyon sonrası modifikasyon](/w/index.php?title=Transkripsiyon_sonras%C4%B1_modifikasyon&action=edit&redlink=1 "Transkripsiyon sonrası modifikasyon (sayfa mevcut değil)")

[Evrim](/wiki/Evrim "Evrim")

- [Adaptasyon](/wiki/Adaptasyon "Adaptasyon")
- [Yeryüzündeki ilk yaşam](/wiki/Yery%C3%BCz%C3%BCndeki_ilk_ya%C5%9Fam "Yeryüzündeki ilk yaşam")
- [İşlev](/wiki/%C4%B0%C5%9Flev_(biyoloji) "İşlev (biyoloji)")
- [Genetik sürüklenme](/wiki/Genetik_s%C3%BCr%C3%BCklenme "Genetik sürüklenme")
- [Gen akışı](/wiki/Gen_ak%C4%B1%C5%9F%C4%B1 "Gen akışı")
- [Yaşamın evrimsel tarihi](/wiki/Ya%C5%9Fam%C4%B1n_evrimsel_tarihi "Yaşamın evrimsel tarihi")
- [Makro evrim](/wiki/Makro_evrim "Makro evrim")
- [Mikro evrim](/wiki/Mikro_evrim "Mikro evrim")
- Mutasyon
- [Doğal seçilim](/wiki/Do%C4%9Fal_se%C3%A7ilim "Doğal seçilim")
- [Filogenetik](/wiki/Filogenetik "Filogenetik")
- [Türleşme](/wiki/T%C3%BCrle%C5%9Fme "Türleşme")
- [Taksonomi](/wiki/Taksonomi_(biyoloji) "Taksonomi (biyoloji)")
- [Varoluş mücadelesi](/wiki/Varolu%C5%9F_m%C3%BCcadelesi "Varoluş mücadelesi")

[Çeşitlilik](/wiki/Biyo%C3%A7e%C5%9Fitlilik "Biyoçeşitlilik")

- [Arkea](/wiki/Arkea "Arkea")
- [Hayvanlar](/wiki/Hayvan "Hayvan")
- [Bakteri](/wiki/Bakteri "Bakteri")
- [Mantarlar](/wiki/Mantarlar "Mantarlar")
- [Omurgasızlar](/wiki/Omurgas%C4%B1zlar "Omurgasızlar")
- [Bitkiler](/wiki/Bitki "Bitki")
- [Protistler](/wiki/Protistler "Protistler")
- [Omurgalılar](/wiki/Omurgal%C4%B1lar "Omurgalılar")
- [Virüsler](/wiki/Vir%C3%BCs "Virüs")

Bitki formu

ve işlevi

- [Epidermis](/wiki/Epidermis_(botanik) "Epidermis (botanik)")
- [Çiçek](/wiki/%C3%87i%C3%A7ek "Çiçek")
- [Temel doku](/wiki/Temel_doku "Temel doku")
- [Yaprak](/wiki/Yaprak "Yaprak")
- [Floem](/wiki/Floem "Floem")
- [İnternod](/wiki/%C4%B0nternod "İnternod")
- [Kök](/wiki/K%C3%B6k "Kök")
- [Sürgün](/wiki/S%C3%BCrg%C3%BCn_(botanik) "Sürgün (botanik)")
- [Damarlı bitki](/wiki/Tracheophyta "Tracheophyta")
- [Damar dokusu](/wiki/Damar_dokusu "Damar dokusu")
- [Ksilem](/wiki/Ksilem "Ksilem")

Hayvan formu

ve işlevi

- [Soluma](/wiki/Soluma "Soluma")
- [Dolaşım sistemi](/wiki/Dola%C5%9F%C4%B1m_sistemi "Dolaşım sistemi")
- [Endokrin sistem](/wiki/Endokrin_sistem "Endokrin sistem")
- [Sindirim sistemi](/wiki/%C4%B0nsan_sindirim_sistemi "İnsan sindirim sistemi")
- [Homeostaz](/wiki/Homeostaz "Homeostaz")
- [Bağışıklık sistemi](/wiki/Ba%C4%9F%C4%B1%C5%9F%C4%B1kl%C4%B1k_sistemi "Bağışıklık sistemi")
- [İç çevre](/w/index.php?title=%C4%B0%C3%A7_%C3%A7evre&action=edit&redlink=1 "İç çevre (sayfa mevcut değil)")
- [Kas sistemi](/wiki/Kas_sistemi "Kas sistemi")
- [Sinir sistemi](/wiki/Sinir_sistemi "Sinir sistemi")
- [Üreme sistemi](/wiki/%C3%9Creme_sistemi "Üreme sistemi")
- [Solunum sistemi](/wiki/Solunum_sistemi "Solunum sistemi")

[Ekoloji](/wiki/Ekoloji "Ekoloji")

- [Gıda döngüsü](/wiki/G%C4%B1da_d%C3%B6ng%C3%BCs%C3%BC "Gıda döngüsü")
- [Biyolojik etkileşim](/w/index.php?title=Biyolojik_etkile%C5%9Fim&action=edit&redlink=1 "Biyolojik etkileşim (sayfa mevcut değil)")
- [Biyokütle](/wiki/Biyok%C3%BCtle "Biyokütle")
- [Biyomlar](/wiki/Biyom "Biyom")
- [Biyosfer](/wiki/Biyosfer "Biyosfer")
- [İklim](/wiki/%C4%B0klim "İklim")
- [İklim değişikliği](/wiki/%C4%B0klim_de%C4%9Fi%C5%9Fikli%C4%9Fi "İklim değişikliği")
- [Komünite](/wiki/Kom%C3%BCnite "Komünite")
- [Koruma](/wiki/Koruma_biyolojisi "Koruma biyolojisi")
- [Ekosistem](/w/index.php?title=Ekosistem_ekolojisi&action=edit&redlink=1 "Ekosistem ekolojisi (sayfa mevcut değil)")
- [Habitat](/wiki/Habitat "Habitat")
  - [Niş](/wiki/Ekolojik_ni%C5%9F "Ekolojik niş")
- [Mikrobiyom](/w/index.php?title=Mikrobiyom&action=edit&redlink=1 "Mikrobiyom (sayfa mevcut değil)")
- [Nüfus dinamikleri](/w/index.php?title=N%C3%BCfus_ekolojisi&action=edit&redlink=1 "Nüfus ekolojisi (sayfa mevcut değil)")
- [Kaynaklar](/w/index.php?title=Kaynak_(biyoloji)&action=edit&redlink=1 "Kaynak (biyoloji) (sayfa mevcut değil)")

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/de/Tree_of_life_by_Haeckel.jpg/140px-Tree_of_life_by_Haeckel.jpg)](/wiki/Dosya:Tree_of_life_by_Haeckel.jpg)

[Araştırma \
\
yöntemleri](/wiki/Biyolojideki_ara%C5%9Ft%C4%B1rma_y%C3%B6ntemleri_listesi "Biyolojideki araştırma yöntemleri listesi")

Laboratuvar

teknikleri

- [Genetik mühendisliği](/wiki/Genetik_m%C3%BChendisli%C4%9Fi "Genetik mühendisliği")
- [Transformasyon](/wiki/Transformasyon "Transformasyon")
- [Jel elektroforezi](/wiki/Jel_elektroforezi "Jel elektroforezi")
- [Kromatografi](/wiki/Kromatografi "Kromatografi")
- [Santrifüjleme](/wiki/Santrif%C3%BCjleme "Santrifüjleme")
- [Hücre kültürü](/wiki/H%C3%BCcre_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC "Hücre kültürü")
- [DNA dizileme](/wiki/DNA_dizileme "DNA dizileme")
- [DNA mikroçip](/wiki/DNA_mikro%C3%A7ip "DNA mikroçip")
- [Yeşil floresan protein](/wiki/Ye%C5%9Fil_floresan_protein "Yeşil floresan protein")
- [Vektör](/wiki/Vekt%C3%B6r_(molek%C3%BCler_biyoloji) "Vektör (moleküler biyoloji)")
- [Enzim ölçümü](/wiki/Enzim_%C3%B6l%C3%A7%C3%BCm%C3%BC "Enzim ölçümü")
- [Protein saflaştırması](/wiki/Protein_safla%C5%9Ft%C4%B1rmas%C4%B1 "Protein saflaştırması")
- [Western blot](/wiki/Western_blot "Western blot")
- [Northern blot](/wiki/Northern_blot "Northern blot")
- [Southern blot](/wiki/Southern_blot "Southern blot")
- [Restriksiyon enzimi](/wiki/Restriksiyon_enzimi "Restriksiyon enzimi")
- [Polimeraz zincir reaksiyonu](/wiki/Polimeraz_zincir_reaksiyonu "Polimeraz zincir reaksiyonu")
- [İki hibritli tarama](/w/index.php?title=%C4%B0ki_hibritli_tarama&action=edit&redlink=1 "İki hibritli tarama (sayfa mevcut değil)")
- _[In vivo](/wiki/In_vivo "In vivo")_
- _[In vitro](/wiki/In_vitro "In vitro")_
- _[In silico](/wiki/In_silico "In silico")_

Saha teknikleri

- [Kuşak transekti](/w/index.php?title=Ku%C5%9Fak_transekti&action=edit&redlink=1 "Kuşak transekti (sayfa mevcut değil)")
- [Etiketleme ve tekrar yakalama](/w/index.php?title=Etiketleme_ve_tekrar_yakalama&action=edit&redlink=1 "Etiketleme ve tekrar yakalama (sayfa mevcut değil)")
- [Tür keşif eğrisi](/w/index.php?title=T%C3%BCr_ke%C5%9Fif_e%C4%9Frisi&action=edit&redlink=1 "Tür keşif eğrisi (sayfa mevcut değil)")

[Dallar](/wiki/Biyolojinin_ana_hatlar%C4%B1#Dallar "Biyolojinin ana hatları")

- [Abiyogenez](/wiki/Abiyogenez "Abiyogenez")
- [Aerobiyoloji](/wiki/Aerobiyoloji "Aerobiyoloji")
- [Agronomi](/wiki/Tarla_tar%C4%B1m%C4%B1 "Tarla tarımı")
- [Agrostoloji](/wiki/Agrostoloji "Agrostoloji")
- [Anatomi](/wiki/Anatomi "Anatomi")
- [Astrobiyoloji](/wiki/Astrobiyoloji "Astrobiyoloji")
- [Bakteriyoloji](/wiki/Bakteriyoloji "Bakteriyoloji")
- [Beslenme](/w/index.php?title=Beslenme_bilimi&action=edit&redlink=1 "Beslenme bilimi (sayfa mevcut değil)")
- [Bilişsel biyoloji](/w/index.php?title=Bili%C5%9Fsel_biyoloji&action=edit&redlink=1 "Bilişsel biyoloji (sayfa mevcut değil)")
- [Biyocoğrafya](/wiki/Biyoco%C4%9Frafya "Biyocoğrafya")
- [Biyofizik](/wiki/Biyofizik "Biyofizik")
- [Biyoenformatik](/wiki/Biyoenformatik "Biyoenformatik")
- [Biyoistatistik](/wiki/Biyoistatistik "Biyoistatistik")
- [Biyojeoloji](/w/index.php?title=Biyojeoloji&action=edit&redlink=1 "Biyojeoloji (sayfa mevcut değil)")
- [Biyokimya](/wiki/Biyokimya "Biyokimya")
- [Biyomekanik](/wiki/Biyomekanik "Biyomekanik")
- [Biyomühendislik](/wiki/Biyom%C3%BChendislik "Biyomühendislik")
- [Biyosemiyotik](/wiki/Biyosemiyotik "Biyosemiyotik")
- [Biyoteknoloji](/wiki/Biyoteknoloji "Biyoteknoloji")
- [Botanik](/wiki/Botanik "Botanik")
- [Dendroloji](/wiki/Dendroloji "Dendroloji")
- [Deniz biyolojisi](/wiki/Deniz_biyolojisi "Deniz biyolojisi")
- [Ekolojik genetik](/wiki/Ekolojik_genetik "Ekolojik genetik")
- [Ekoloji](/wiki/Ekoloji "Ekoloji")
- [Embriyoloji](/wiki/Embriyoloji "Embriyoloji")
- [Entomoloji](/wiki/Entomoloji "Entomoloji")
- [Epidemiyoloji](/wiki/Epidemiyoloji "Epidemiyoloji")
- [Epigenetik](/wiki/Epigenetik "Epigenetik")
- [Etoloji](/wiki/Etoloji "Etoloji")
- [Evrimsel biyoloji](/wiki/Evrimsel_biyoloji "Evrimsel biyoloji")
- [Farmakoloji](/wiki/Farmakoloji "Farmakoloji")
- [Fikoloji](/wiki/Fikoloji "Fikoloji")
- [Filogenetik](/wiki/Filogenetik "Filogenetik")
- [Fizyoloji](/wiki/Fizyoloji "Fizyoloji")
- [Fotobiyoloji](/w/index.php?title=Fotobiyoloji&action=edit&redlink=1 "Fotobiyoloji (sayfa mevcut değil)")
- [Gelişim biyolojisi](/wiki/Geli%C5%9Fim_biyolojisi "Gelişim biyolojisi")
- [Genetik](/wiki/Genetik "Genetik")
- [Genomik](/wiki/Genomik "Genomik")
- [Gerontoloji](/wiki/Gerontoloji "Gerontoloji")
- [Gelişimsel plastisite](/wiki/Geli%C5%9Fimsel_plastisite "Gelişimsel plastisite")
- [Herpetoloji](/wiki/Herpetoloji "Herpetoloji")
- [Hesaplamalı biyoloji](/wiki/Hesaplamal%C4%B1_biyoloji "Hesaplamalı biyoloji")
- [Histoloji](/wiki/Histoloji "Histoloji")
- [Hücresel mikrobiyoloji](/w/index.php?title=H%C3%BCcresel_mikrobiyoloji&action=edit&redlink=1 "Hücresel mikrobiyoloji (sayfa mevcut değil)")
- [İhtiyoloji](/wiki/%C4%B0htiyoloji "İhtiyoloji")
- [İmmünoloji](/wiki/%C4%B0mm%C3%BCnoloji "İmmünoloji")
- [İnsan biyolojisi](/wiki/%C4%B0nsan_biyolojisi "İnsan biyolojisi")
- [Jeobiyoloji](/w/index.php?title=Jeobiyoloji&action=edit&redlink=1 "Jeobiyoloji (sayfa mevcut değil)")
- [Kimyasal biyoloji](/wiki/Kimyasal_biyoloji "Kimyasal biyoloji")
- [Koruma biyolojisi](/wiki/Koruma_biyolojisi "Koruma biyolojisi")
- [Kriyobiyoloji](/wiki/Kriyobiyoloji "Kriyobiyoloji")
- [Kronobiyoloji](/w/index.php?title=Kronobiyoloji&action=edit&redlink=1 "Kronobiyoloji (sayfa mevcut değil)")
- [Kuantum biyolojisi](/wiki/Kuantum_biyolojisi "Kuantum biyolojisi")
- [Lipidoloji](/w/index.php?title=Lipidoloji&action=edit&redlink=1 "Lipidoloji (sayfa mevcut değil)")
- [Matematiksel biyoloji](/wiki/Matematiksel_ve_teorik_biyoloji "Matematiksel ve teorik biyoloji")
- [Mammaloji](/wiki/Mammaloji "Mammaloji")
- [Mikoloji](/wiki/Mikoloji "Mikoloji")
- [Mikrobiyoloji](/wiki/Mikrobiyoloji "Mikrobiyoloji")
- [Moleküler biyoloji](/wiki/Molek%C3%BCler_biyoloji "Moleküler biyoloji")
- [Morfoloji](/wiki/Morfoloji_(biyoloji) "Morfoloji (biyoloji)")
- [Neontoloji](/w/index.php?title=Neontoloji&action=edit&redlink=1 "Neontoloji (sayfa mevcut değil)")
- [Nörobilim](/wiki/N%C3%B6robilim "Nörobilim")
- [Ornitoloji](/wiki/Ku%C5%9F_bilimi "Kuş bilimi")
- [Ontojeni](/wiki/Ontojeni "Ontojeni")
- [Osteoloji](/wiki/Kemikbilim "Kemikbilim")
- [Paleontoloji](/wiki/Paleontoloji "Paleontoloji")
- [Parazitoloji](/wiki/Parazitoloji "Parazitoloji")
- [Patoloji](/wiki/Patoloji "Patoloji")
- [Pomoloji](/wiki/Pomoloji "Pomoloji")
- [Primatoloji](/wiki/Primatoloji "Primatoloji")
- [Proteomik](/wiki/Proteomik "Proteomik")
- [Protistoloji](/w/index.php?title=Protistoloji&action=edit&redlink=1 "Protistoloji (sayfa mevcut değil)")
- [Radyobiyoloji](/wiki/Radyobiyoloji "Radyobiyoloji")
- [Sentetik biyoloji](/w/index.php?title=Sentetik_biyoloji&action=edit&redlink=1 "Sentetik biyoloji (sayfa mevcut değil)")
- [Sistematik](/wiki/Sistematik "Sistematik")
- [Sistem biyolojisi](/wiki/Sistem_biyolojisi "Sistem biyolojisi")
- [Sitogenetik](/wiki/Sitogenetik "Sitogenetik")
- [Sitoloji](/wiki/Sitoloji "Sitoloji")
- [Sosyobiyoloji](/wiki/Sosyobiyoloji "Sosyobiyoloji")
- [Taksonomi](/wiki/Taksonomi_(biyoloji) "Taksonomi (biyoloji)")
- [Tarım bilimi](/wiki/Tar%C4%B1m_bilimi "Tarım bilimi")
- [Tatlı su biyolojisi](/w/index.php?title=Tatl%C4%B1_su_biyolojisi&action=edit&redlink=1 "Tatlı su biyolojisi (sayfa mevcut değil)")
- [Teratoloji](/wiki/Teratoloji "Teratoloji")
- [Toksikoloji](/wiki/Toksikoloji "Toksikoloji")
- [Üreme biyolojisi](/w/index.php?title=%C3%9Creme_biyolojisi&action=edit&redlink=1 "Üreme biyolojisi (sayfa mevcut değil)")
- [Virofizik](/w/index.php?title=Virofizik&action=edit&redlink=1 "Virofizik (sayfa mevcut değil)")
- [Viroloji](/wiki/Viroloji "Viroloji")
- [Yapısal biyoloji](/wiki/Yap%C4%B1sal_biyoloji "Yapısal biyoloji")
- [Zenobiyoloji](/wiki/Zenobiyoloji "Zenobiyoloji")
- [Zooloji](/wiki/Zooloji "Zooloji")

Sözlükler

- [Biyoloji](/w/index.php?title=Biyoloji_s%C3%B6zl%C3%BC%C4%9F%C3%BC&action=edit&redlink=1 "Biyoloji sözlüğü (sayfa mevcut değil)")
- [Botanik terimler](/w/index.php?title=Botanik_terimler_s%C3%B6zl%C3%BC%C4%9F%C3%BC&action=edit&redlink=1 "Botanik terimler sözlüğü (sayfa mevcut değil)")
- [Ekoloji terimler](/w/index.php?title=Ekoloji_s%C3%B6zl%C3%BC%C4%9F%C3%BC&action=edit&redlink=1 "Ekoloji sözlüğü (sayfa mevcut değil)")
- [Bitki morfolojisi terimleri](/w/index.php?title=Bitki_morfolojisi_s%C3%B6zl%C3%BC%C4%9F%C3%BC&action=edit&redlink=1 "Bitki morfolojisi sözlüğü (sayfa mevcut değil)")

- ![Kategori](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/ba/Symbol_category.svg/16px-Symbol_category.svg.png)[Kategori](/wiki/Kategori:Biyoloji "Kategori:Biyoloji")
- ![Commons sayfası](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/12px-Commons-logo.svg.png)[Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/Biology "commons:Biology")
- ![VikiProje](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/37/People_icon.svg/16px-People_icon.svg.png)[Vikiproje](/wiki/Vikiproje:Biyoloji "Vikiproje:Biyoloji")

[Otorite kontrolü](/wiki/Otorite_kontrol%C3%BC "Otorite kontrolü")[![Bunu Vikiveri'de düzenleyin](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8a/OOjs_UI_icon_edit-ltr-progressive.svg/10px-OOjs_UI_icon_edit-ltr-progressive.svg.png)](https://www.wikidata.org/wiki/Q42918 "Bunu Vikiveri'de düzenleyin")

- [BNF](/wiki/Fransa_Mill%C3%AE_K%C3%BCt%C3%BCphanesi "Fransa Millî Kütüphanesi"): [cb11932565x](https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb11932565x) [(data)](https://data.bnf.fr/ark:/12148/cb11932565x)
- [GND](/wiki/T%C3%BCmle%C5%9Fik_Otorite_Dosyas%C4%B1 "Tümleşik Otorite Dosyası"): [4170883-0](https://d-nb.info/gnd/4170883-0)
- [LCCN](/wiki/Kongre_K%C3%BCt%C3%BCphanesi_Kontrol_Numaras%C4%B1 "Kongre Kütüphanesi Kontrol Numarası"): [sh85089128](https://id.loc.gov/authorities/subjects/sh85089128)
- [NKC](/wiki/%C3%87ek_Cumhuriyeti_Mill%C3%AE_K%C3%BCt%C3%BCphanesi "Çek Cumhuriyeti Millî Kütüphanesi"): [ph123047](https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=ph123047&CON_LNG=ENG)
- [NLI](/wiki/%C4%B0srail_Ulusal_K%C3%BCt%C3%BCphanesi "İsrail Ulusal Kütüphanesi"): [987007555872605171](http://olduli.nli.org.il/F/?func=find-b&local_base=NLX10&find_code=UID&request=987007555872605171)

" [https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Mutasyon&oldid=33087345](https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Mutasyon&oldid=33087345)" sayfasından alınmıştır

[Kategori](/wiki/%C3%96zel:Kategoriler "Özel:Kategoriler"):

- [Mutasyon](/wiki/Kategori:Mutasyon "Kategori:Mutasyon")

Gizli kategoriler:

- [KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi")
- [Ölü dış bağlantıları olan maddeler](/wiki/Kategori:%C3%96l%C3%BC_d%C4%B1%C5%9F_ba%C4%9Flant%C4%B1lar%C4%B1_olan_maddeler "Kategori:Ölü dış bağlantıları olan maddeler")
- [ISBN sihirli bağlantısını kullanan sayfalar](/wiki/Kategori:ISBN_sihirli_ba%C4%9Flant%C4%B1s%C4%B1n%C4%B1_kullanan_sayfalar "Kategori:ISBN sihirli bağlantısını kullanan sayfalar")
- [Kaynaksız anlatımlar içeren maddeler](/wiki/Kategori:Kaynaks%C4%B1z_anlat%C4%B1mlar_i%C3%A7eren_maddeler "Kategori:Kaynaksız anlatımlar içeren maddeler")
- [Pasaj içeren maddeler](/wiki/Kategori:Pasaj_i%C3%A7eren_maddeler "Kategori:Pasaj içeren maddeler")
- [BNF tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri](/wiki/Kategori:BNF_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1_olan_Vikipedi_maddeleri "Kategori:BNF tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri")
- [GND tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri](/wiki/Kategori:GND_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1_olan_Vikipedi_maddeleri "Kategori:GND tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri")
- [LCCN tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri](/wiki/Kategori:LCCN_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1_olan_Vikipedi_maddeleri "Kategori:LCCN tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri")
- [NKC tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri](/wiki/Kategori:NKC_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1_olan_Vikipedi_maddeleri "Kategori:NKC tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri")
- [NLI tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri](/wiki/Kategori:NLI_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1_olan_Vikipedi_maddeleri "Kategori:NLI tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri")

- Sayfa en son 11.16, 10 Haziran 2024 tarihinde değiştirildi.
- Metin [Creative Commons Atıf-BenzerPaylaşım Lisansı](//creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.tr) altındadır ve ek koşullar uygulanabilir. Bu siteyi kullanarak [Kullanım Şartlarını](//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Terms_of_Use/tr) ve [Gizlilik Politikasını](//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy/tr) kabul etmiş olursunuz.

Vikipedi® (ve Wikipedia®) kâr amacı gütmeyen kuruluş olan [Wikimedia Foundation, Inc.](//www.wikimediafoundation.org/) tescilli markasıdır.


- [Gizlilik politikası](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy)
- [Vikipedi hakkında](/wiki/Vikipedi:Hakk%C4%B1nda)
- [Sorumluluk reddi](/wiki/Vikipedi:Genel_sorumluluk_reddi)
- [Davranış Kuralları](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct)
- [Geliştiriciler](https://developer.wikimedia.org)
- [İstatistikler](https://stats.wikimedia.org/#/tr.wikipedia.org)
- [Çerez politikası](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Cookie_statement)
- [Mobil görünüm](//tr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Mutasyon&mobileaction=toggle_view_mobile)

- [![Wikimedia Foundation](/static/images/footer/wikimedia-button.svg)](https://wikimediafoundation.org/)
- [![Powered by MediaWiki](/w/resources/assets/poweredby_mediawiki.svg)](https://www.mediawiki.org/)