Mezopotamya - Vikipedi
Bilinen ilk okur-yazar toplulukların yaşadığı bölgede birçok medeniyet gelişmiştir. Mezopotamya Sümer, Babil, Asur, Akad, Kaldea ve Elam gibi en eski ve büyük ...
Ubaid
Tarım gelişimi ve köy yaşamının başlangıcından yazının ortaya çıkışına kadarki dönemin ünlü yerleşim bölgelerine örnek olarak Samarra, Tell Halaf ve Hasuna verilebilir. Bu dönemde her kent aynı zamanda ayrı bir kültürel tarz ortaya sunmaktaydı. Bu kentlerin ortak yönü konutların ortaya çıkışıdır. Yine de konutların mimari tarzı kentten kente değişiklik gösterir. MÖ 5500-MÖ 5000 dolaylarında Mezopotamya'da öne çıkan iki kültür kuzeyde Halaf Kültürü ve güneyde <anchor>Ubaid</anchor> (Obeyd) kültürleridir.
Obeyd kültürü - Vikipedi
Obeyd kültürü - Vikipedi[İçeriğe atla](#bodyContent)

Ana menü

Ana menü

kenar çubuğuna taşıgizle

Gezinti


- [Anasayfa](/wiki/Anasayfa "Anasayfayı ziyaret et [z]")
- [Hakkımızda](/wiki/Vikipedi:Hakk%C4%B1nda)
- [İçindekiler](/wiki/Vikipedi:G%C3%B6z_at)
- [Rastgele madde](/wiki/%C3%96zel:Rastgele "Rastgele bir sayfaya gidin [x]")
- [Seçkin içerik](/wiki/Vikipedi:Se%C3%A7kin_i%C3%A7erik)
- [Yakınımdakiler](/wiki/%C3%96zel:Yak%C4%B1n%C4%B1mdakiler)

Katılım


- [Bağış yapın](//donate.wikimedia.org/wiki/Special:FundraiserRedirector?utm_source=donate&utm_medium=sidebar&utm_campaign=C13_tr.wikipedia.org&uselang=tr "Bizi destekleyin")
- [Deneme tahtası](/wiki/Vikipedi:Deneme_tahtas%C4%B1)
- [Köy çeşmesi](/wiki/Vikipedi:K%C3%B6y_%C3%A7e%C5%9Fmesi "Güncel olaylarla ilgili son bilgiler")
- [Son değişiklikler](/wiki/%C3%96zel:SonDe%C4%9Fi%C5%9Fiklikler "Vikide yapılmış son değişikliklerin listesi [r]")
- [Dosya yükle](/wiki/Vikipedi:Y%C3%BCkle)
- [Topluluk portali](/wiki/Vikipedi:Topluluk_portali "Proje hakkında, neler yapabilirsiniz, ne nerededir")
- [Wikimedia dükkânı](//shop.wikimedia.org)
- [Yardım](/wiki/Yard%C4%B1m:%C4%B0%C3%A7indekiler "Yardım almak için")

[![](/static/images/icons/wikipedia.png)![Vikipedi](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-wordmark-tr.svg)![Özgür Ansiklopedi](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-tr.svg)](/wiki/Anasayfa)

[Ara](/wiki/%C3%96zel:Ara "Vikipedi içinde ara [f]")

Ara

Görünüm

- [Hesap oluştur](/w/index.php?title=%C3%96zel:HesapOlu%C5%9Ftur&returnto=Obeyd+k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC "Bir hesap oluşturup oturum açmanız tavsiye edilmektedir ancak bu zorunlu değildir")
- [Oturum aç](/w/index.php?title=%C3%96zel:Kullan%C4%B1c%C4%B1OturumuA%C3%A7ma&returnto=Obeyd+k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC "Oturum açmanız tavsiye edilmektedir; ancak bu zorunlu değildir [o]")

Kişisel araçlar

- [Hesap oluştur](/w/index.php?title=%C3%96zel:HesapOlu%C5%9Ftur&returnto=Obeyd+k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC "Bir hesap oluşturup oturum açmanız tavsiye edilmektedir ancak bu zorunlu değildir")
- [Oturum aç](/w/index.php?title=%C3%96zel:Kullan%C4%B1c%C4%B1OturumuA%C3%A7ma&returnto=Obeyd+k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC "Oturum açmanız tavsiye edilmektedir; ancak bu zorunlu değildir [o]")

Çıkış yapmış editörler için sayfalar [daha fazla bilgi](/wiki/Yard%C4%B1m:Giri%C5%9F)

- [Katkılar](/wiki/%C3%96zel:Katk%C4%B1lar%C4%B1m "Bu IP adresinden yapılmış değişiklikler listesi [y]")
- [Mesaj](/wiki/%C3%96zel:MesajSayfam "Bu IP adresindeki düzenlemeler hakkında tartışma [n]")

## İçindekiler

kenar çubuğuna taşıgizle

- Giriş

- [1Notlar](#Notlar)
- [2Kaynakça](#Kaynakça)

İçindekiler tablosunu değiştir

# Obeyd kültürü

46 dil

- [Afrikaans](https://af.wikipedia.org/wiki/Obeid-tydperk "Obeid-tydperk - Afrikaanca")
- [العربية](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%AA%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A8%D9%8A%D8%AF "فترة العبيد - Arapça")
- [Azərbaycanca](https://az.wikipedia.org/wiki/%C3%9Cbeyd_m%C9%99d%C9%99niyy%C9%99ti "Übeyd mədəniyyəti - Azerbaycan dili")
- [Беларуская](https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D1%8B%D1%8F%D0%B4 "Убейдскі перыяд - Belarusça")
- [Български](https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0 "Обейдска култура - Bulgarca")
- [Català](https://ca.wikipedia.org/wiki/Obeid "Obeid - Katalanca")
- [Čeština](https://cs.wikipedia.org/wiki/Obeidsk%C3%A1_kultura "Obeidská kultura - Çekçe")
- [Dansk](https://da.wikipedia.org/wiki/Ubaid "Ubaid - Danca")
- [Deutsch](https://de.wikipedia.org/wiki/Obed-Zeit "Obed-Zeit - Almanca")
- [English](https://en.wikipedia.org/wiki/Ubaid_period "Ubaid period - İngilizce")
- [Esperanto](https://eo.wikipedia.org/wiki/Obed-kulturo "Obed-kulturo - Esperanto")
- [Español](https://es.wikipedia.org/wiki/Per%C3%ADodo_de_El_Obeid "Período de El Obeid - İspanyolca")
- [Eesti](https://et.wikipedia.org/wiki/%E2%80%98Ubaydi_ajaj%C3%A4rk "‘Ubaydi ajajärk - Estonca")
- [Euskara](https://eu.wikipedia.org/wiki/Obeid_Aroa "Obeid Aroa - Baskça")
- [فارسی](https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%B9%D8%A8%DB%8C%D8%AF "دوره عبید - Farsça")
- [Suomi](https://fi.wikipedia.org/wiki/Ubaid-kulttuuri "Ubaid-kulttuuri - Fince")
- [Français](https://fr.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9riode_d%27Obe%C3%AFd "Période d'Obeïd - Fransızca")
- [Galego](https://gl.wikipedia.org/wiki/Per%C3%ADodo_Ubaid "Período Ubaid - Galiçyaca")
- [עברית](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%AA%D7%A7%D7%95%D7%A4%D7%AA_%D7%A2%D7%95%D7%91%D7%99%D7%99%D7%93 "תקופת עובייד - İbranice")
- [Hrvatski](https://hr.wikipedia.org/wiki/Ubaid "Ubaid - Hırvatça")
- [Magyar](https://hu.wikipedia.org/wiki/Ubaid-kult%C3%BAra "Ubaid-kultúra - Macarca")
- [Bahasa Indonesia](https://id.wikipedia.org/wiki/Periode_Ubaid "Periode Ubaid - Endonezce")
- [İtaliano](https://it.wikipedia.org/wiki/Cultura_di_Ubaid "Cultura di Ubaid - İtalyanca")
- [日本語](https://ja.wikipedia.org/wiki/%E3%82%A6%E3%83%90%E3%82%A4%E3%83%89%E6%96%87%E5%8C%96 "ウバイド文化 - Japonca")
- [ಕನ್ನಡ](https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%B2%E0%B3%8D_%E0%B2%89%E0%B2%AC%E0%B3%88%E0%B2%A6%E0%B3%8D "ಅಲ್ ಉಬೈದ್ - Kannada dili")
- [한국어](https://ko.wikipedia.org/wiki/%EC%9A%B0%EB%B0%94%EC%9D%B4%EB%93%9C "우바이드 - Korece")
- [Latina](https://la.wikipedia.org/wiki/Cultura_al_Ubaid "Cultura al Ubaid - Latince")
- [Nederlands](https://nl.wikipedia.org/wiki/Obeidcultuur "Obeidcultuur - Felemenkçe")
- [Norsk bokmål](https://no.wikipedia.org/wiki/Ubaidperioden "Ubaidperioden - Norveççe Bokmål")
- [Occitan](https://oc.wikipedia.org/wiki/Peri%C3%B2de_d%27Obe%C3%AFd "Periòde d'Obeïd - Oksitan dili")
- [Polski](https://pl.wikipedia.org/wiki/Okres_Ubajd "Okres Ubajd - Lehçe")
- [Português](https://pt.wikipedia.org/wiki/Per%C3%ADodo_de_al-Ubaide "Período de al-Ubaide - Portekizce")
- [Română](https://ro.wikipedia.org/wiki/Perioada_Ubaid "Perioada Ubaid - Rumence")
- [Русский](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4 "Убейдский период - Rusça")
- [Srpskohrvatski / српскохрватски](https://sh.wikipedia.org/wiki/Ubaid "Ubaid - Sırp-Hırvat Dili")
- [Slovenčina](https://sk.wikipedia.org/wiki/Obejdsk%C3%A1_kult%C3%BAra "Obejdská kultúra - Slovakça")
- [Slovenščina](https://sl.wikipedia.org/wiki/Ubaidsko_obdobje "Ubaidsko obdobje - Slovence")
- [Српски / srpski](https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B1%D0%B0%D0%B8%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4 "Убаидски период - Sırpça")
- [Svenska](https://sv.wikipedia.org/wiki/Ubaid "Ubaid - İsveççe")
- [தமிழ்](https://ta.wikipedia.org/wiki/%E0%AE%89%E0%AE%AA%E0%AF%88%E0%AE%A4%E0%AF%81%E0%AE%95%E0%AE%B3%E0%AF%8D_%E0%AE%95%E0%AE%BE%E0%AE%B2%E0%AE%AE%E0%AF%8D "உபைதுகள் காலம் - Tamilce")
- [Tagalog](https://tl.wikipedia.org/wiki/Panahong_Ubaid "Panahong Ubaid - Tagalogca")
- [Українська](https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B0_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0 "Убейдська культура - Ukraynaca")
- [Oʻzbekcha / ўзбекча](https://uz.wikipedia.org/wiki/Ubayd_madaniyati "Ubayd madaniyati - Özbekçe")
- [Tiếng Việt](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BA%A1i_Ubaid "Thời đại Ubaid - Vietnamca")
- [吴语](https://wuu.wikipedia.org/wiki/%E6%AC%A7%E8%B4%9D%E5%BE%B7%E6%97%B6%E6%9C%9F "欧贝德时期 - Wu Çincesi")
- [中文](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%AC%A7%E8%B4%9D%E5%BE%B7%E6%97%B6%E6%9C%9F "欧贝德时期 - Çince")

[Bağlantıları değiştir](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q245156#sitelinks-wikipedia "Dillerarası bağlantıları değiştir")

- [Madde](/wiki/Obeyd_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC "İçerik sayfasını göster [c]")
- [Tartışma](/wiki/Tart%C4%B1%C5%9Fma:Obeyd_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC "İçerik ile ilgili tartışma [t]")

Türkçe

- [Oku](/wiki/Obeyd_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC)
- [Değiştir](/w/index.php?title=Obeyd_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC&veaction=edit "Bu sayfayı değiştir [v]")
- [Kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Obeyd_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC&action=edit "Bu sayfanın kaynak kodunu düzenleyin [e]")
- [Geçmişi gör](/w/index.php?title=Obeyd_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC&action=history "Bu sayfanın geçmiş sürümleri [h]")

Araçlar

Araçlar

kenar çubuğuna taşıgizle

Eylemler


- [Oku](/wiki/Obeyd_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC)
- [Değiştir](/w/index.php?title=Obeyd_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC&veaction=edit "Bu sayfayı değiştir [v]")
- [Kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Obeyd_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC&action=edit "Bu sayfanın kaynak kodunu düzenleyin [e]")
- [Geçmişi gör](/w/index.php?title=Obeyd_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC&action=history)

Genel


- [Sayfaya bağlantılar](/wiki/%C3%96zel:SayfayaBa%C4%9Flant%C4%B1lar/Obeyd_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC "Bu sayfaya bağlantı vermiş tüm viki sayfalarının listesi [j]")
- [İlgili değişiklikler](/wiki/%C3%96zel:%C4%B0lgiliDe%C4%9Fi%C5%9Fiklikler/Obeyd_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC "Bu sayfadan bağlantı verilen sayfalardaki son değişiklikler [k]")
- [Özel sayfalar](/wiki/%C3%96zel:%C3%96zelSayfalar "Tüm özel sayfaların listesi [q]")
- [Kalıcı bağlantı](/w/index.php?title=Obeyd_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC&oldid=33004913 "Bu sayfanın bu revizyonuna kalıcı bağlantı")
- [Sayfa bilgisi](/w/index.php?title=Obeyd_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC&action=info "Bu sayfa hakkında daha fazla bilgi")
- [Bu sayfayı kaynak göster](/w/index.php?title=%C3%96zel:KaynakG%C3%B6ster&page=Obeyd_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC&id=33004913&wpFormIdentifier=titleform "Bu sayfadan nasıl kaynak göstereceği hakkında bilgi")
- [Kısaltılmış URL'yi al](/w/index.php?title=%C3%96zel:UrlShortener&url=https%3A%2F%2Ftr.wikipedia.org%2Fwiki%2FObeyd_k%25C3%25BClt%25C3%25BCr%25C3%25BC)
- [Karekodu indir](/w/index.php?title=%C3%96zel:QrCode&url=https%3A%2F%2Ftr.wikipedia.org%2Fwiki%2FObeyd_k%25C3%25BClt%25C3%25BCr%25C3%25BC)
- [Vikiveri ögesi](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q245156 "Veri havuzundaki ilgili ögeye bağlantı [g]")

Yazdır/dışa aktar


- [Bir kitap oluştur](/w/index.php?title=%C3%96zel:Kitap&bookcmd=book_creator&referer=Obeyd+k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC)
- [PDF olarak indir](/w/index.php?title=%C3%96zel:DownloadAsPdf&page=Obeyd_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC&action=show-download-screen)
- [Basılmaya uygun görünüm](/w/index.php?title=Obeyd_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC&printable=yes "Bu sayfanın basılmaya uygun sürümü [p]")

Diğer projelerde


- [Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Ubaid_Period)

Görünüm

kenar çubuğuna taşıgizle

Vikipedi, özgür ansiklopedi

( [Ubaid](/w/index.php?title=Ubaid&redirect=no "Ubaid") sayfasından yönlendirildi)

![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f2/Edit-clear.svg/40px-Edit-clear.svg.png)

Bu maddenin **daha erişilebilir olması için konusuna göre başlıklara bölünmesi gerekmektedir**. Lütfen [Biçem el kitabına](/wiki/Vikipedi:Bi%C3%A7em_el_kitab%C4%B1#Alt_başlıklar "Vikipedi:Biçem el kitabı") uygun bir şekilde bölüm başlık ve alt başlıkları ekleyerek maddeyi düzenleyin.

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/80/Map_Ubaid_culture-en.svg/300px-Map_Ubaid_culture-en.svg.png)](/wiki/Dosya:Map_Ubaid_culture-en.svg) Obeyd Kültürü'nün [Mezopotamya](/wiki/Mezopotamya "Mezopotamya")'daki yayılma alanı

**Obeyd Kültürü** ya da **Ubeyd Kültürü**,[\[not 1\]](#cite_note-1) Güney [Mezopotamya](/wiki/Mezopotamya "Mezopotamya")'da MÖ 5.900 – 4.300[\[1\]](#cite_note-1,15-2)[\[2\]](#cite_note-3) tarihleri arasında var olmuş bir yerel ve [tarihöncesi](/wiki/Tarih%C3%B6ncesi "Tarihöncesi") kültürdür. Güney Mezopotamya'nın en eski yerleşimi olarak [Çanak Çömlekli Neolitik Çağ](/wiki/Cilal%C4%B1_Ta%C5%9F_Devri#Çanak_çömlekli_Neolitik "Cilalı Taş Devri")'dan [Kalkolitik Çağ](/wiki/Kalkolitik_%C3%87a%C4%9F "Kalkolitik Çağ")'a uzanan ve [Uruk Dönemi](/wiki/Uruk_D%C3%B6nemi "Uruk Dönemi") başlarına kadar süren bir kültürdür.

Obeyd Kültürü ilk olarak, bir [Sümer](/wiki/S%C3%BCmer "Sümer") yerleşmesi olan [Ur](/wiki/Ur "Ur") yakınlarındaki Tell el Ubaid Höyüğü'nde incelenmiş, kültüre bu yerleşmenin adı verilmiştir. Kültürün yayılma alanı esas olarak Güney Mezopotamya'dır.[\[1\]](#cite_note-1,15-2) Ancak oldukça geniş bir alanda yayılma göstermiştir. Doğu, Güneydoğu Anadolu, [Urmiye Gölü](/wiki/Urmiye_G%C3%B6l%C3%BC "Urmiye Gölü") civarı ve Batı [Azerbaycan](/wiki/Azerbaycan "Azerbaycan") gibi geniş bir arazide Obeyd çanak çömleği bulunmuştur.[\[3\]](#cite_note-ea25-4) Kültürün tüm ayrıntıları [Eridu](/wiki/Eridu "Eridu") kentinde açığa çıkarılmıştır. Ayrıca Hacı Muhammet, Te'l ul Savvan ve Tell Aveyli gibi birçok yerleşimde bu kültüre ilişkin bulgular elde edilmiştir.[\[1\]](#cite_note-1,15-2)

Obeyd Kültürü'nü kuzeydeki [Toroslar](/wiki/Toros_Da%C4%9Flar%C4%B1 "Toros Dağları")'dan ve doğudaki [Zagros Dağları](/wiki/Zagros_Da%C4%9Flar%C4%B1 "Zagros Dağları")'ndan gelerek bölgeye yerleşen topluluklarının kurduğu düşünülmektedir. Bu bölgeye yerleşen topluluklar, kanallar açarak sulu tarım yapmaya başlamışlardır. Sulu tarım, sonuç itibarıyla tarımsal üretimi büyük ölçüde artırmıştı.[\[1\]](#cite_note-1,15-2) Obeyd yerleşmelerinin tarıma dayalı yerleşmeler olduğu anlaşılmaktadır. Esas olarak buğday, arpa, keten ve hurma yetiştirilmektedir. Hayvan yetiştiriciliği ise ağırlıklı olarak sığır ve domuzdur. Uygun bölgelerde balıkçılık da [geçim ekonomisi](/wiki/Ge%C3%A7im_ekonomisi "Geçim ekonomisi") içinde önemli yere sahiptir. Öyle ki Güneybatı Arabistan kıylarında bazı Obeyd yerleşimlerinin tümüyle mevsimlik olarak balık avı için iskan edildiği görülmektedir.[\[3\]](#cite_note-ea25-4) Bununla birlikte özellikle [Kalkolitik Çağ](/wiki/Kalkolitik_%C3%87a%C4%9F "Kalkolitik Çağ")'da ve özellikle Kuzey Mezopotamya'da, Geç Obeyd Kültürü, "çok merkezli bir etkileşim alanı", "biçimsel olarak birbiriyle bağlantılı yerleşimlerden oluşan bir dünya" ve "çok katmanlı, bölgesine has gelenekler" olarak tanımlanmıştır.[\[4\]](#cite_note-5)

Obeyd Dönemi'nin ikinci evresinde Eridu kentinde tapınaklar inşa edildiği görülür. Üçüncü evrede ise kültürün kuzeye doğru yayıldığı anlaşılmaktadır. Dördüncü evre olarak tanımlanan dönemde ise tüm Mezopotamya'ya yayılmıştır. Mezopotamya ötesine de geçerek, Doğu ve Güneydoğu Anadolu'ya, Doğu Akdeniz'e ve [Çukurova](/wiki/%C3%87ukurova "Çukurova")'ya dek yayılan Geç Obeyd kültürel etkileri incelenmiştir.[\[1\]](#cite_note-1,15-2)

Sulu tarımın tarımsal üretimi artırmasına karşın Mezopotamya'da ahşap, taş ve maden bulunmamaktadır. Kaynakları önemli ölçüde büyüyen bu toplumlar, bu ihtiyaç maddelerini, daha doğrusu hammaddeleri, dış bölgelerden tedarik etmeye yönelmiş, böylece bölge dışında ticari amaçlı kolonileşme görülmeye başlamıştır.[\[1\]](#cite_note-1,15-2) Birçok yerleşmenin Obeyd tabakalarında kil, kemik ve değişik taşlardan yapılma damga ve silindir mühürler çokça ele geçmiştir. [Neolitik Çağ](/wiki/Neolitik_%C3%87a%C4%9F "Neolitik Çağ")'da kamusal binalarda görülen kil mühürlerin Obeyd Dönemi'nde konutlarda da bulunduğu belirtilmelidir. Mühürlerin yaygın kullanımının ticaretin bir göstergesi olduğu kabul edilmektedir.[\[5\]](#cite_note-ea26-6)

Diğer yandan büyüyen [artı ürüne](/w/index.php?title=Art%C4%B1_%C3%BCr%C3%BCn&action=edit&redlink=1 "Artı ürün (sayfa mevcut değil)") el koyan yönetici sınıf, halk üzerindeki tinsel gücünü destekleyen büyük tapınak inşası işlerine yönelmiştir. Bu tapınakların en görkemli örneklerine Eridu'da, [Uruk](/wiki/Uruk "Uruk")'ta, [Tepe Gavra](/w/index.php?title=Tepe_Gavra&action=edit&redlink=1 "Tepe Gavra (sayfa mevcut değil)")'da [Malatya](/wiki/Malatya "Malatya") İl sınırları içindeki [Arslantepe Höyüğü](/wiki/Arslantepe_H%C3%B6y%C3%BC%C4%9F%C3%BC "Arslantepe Höyüğü")'nde rastlanmaktadır. Tepe Gavra'da yan yana üç tapınak ortaya çıkarılmıştır. Birden çok tapınağın varlığı, inanç sisteminin tanrı ailesine dayandığı şeklinde yorumlanmaktadır. Kuzeydeki tapınakta çok sayıda _bulla_ bulunmuştur. Bullaların kullanım amacı, tahıl küplerinin mühürlenmesidir. Tahıl küplerinin ağzı bir bezle örtülerek ağız çevresine ip dolanır ve ipin uçları bir çamur topağıyla bir araya getirilir. Bu çamur topağı daha kurumadan bir mühürle mühürlenir. Bulla denen bu çamur toprağının parçalanmaması, küpün içinden bir şey alınmamış olduğunun bir kanıtı olmaktadır. Bullaların tapınakta bulunması, bir kısım ürünün tapınakta depolandığını, daha sonra bir şekilde dağıtıldığını göstermektedir.[\[6\]](#cite_note-1,16-7)

Obeyd Dönemi yapılarının büyük bölümü çift kanatlı, ortada bir salonu olan ve iki katlı yapılardır.[\[6\]](#cite_note-1,16-7) Yine de Obeyd mimarisi hakkında fazla bir bilgi yoktur. Evler genellikle pise tekniğiyle yapılmış olmakla birlikte yerleşimlerin etrafının taş temel üzerine kerpiç duvarlı surlarla çevrili olduğu anlaşılmaktadır. Diğer yandan dini yapıların mimarisi dikkat çekicidir. Çoğunlukla 20 x 10 metre ebatlarındaki bir platform üzerine yapılan Obeyd tapınaklarının [Sümer](/wiki/S%C3%BCmer "Sümer") tapınaklarının öncüsü olduğu kabul edilmektedir.[\[5\]](#cite_note-ea26-6)

Obeyd Dönemi'nde yerleşme içine gömüt geleneği varlığını sürdürmüştür. Bununla birlikte yetişkin bireylerin, yerleşme dışına gömülmeye başlandığı görülür. Örneğin Eridu yerleşimi dışında bin kadar gömütü ihtiva eden bir yerleşme dışı mezarlık bulunmuştur. Gömütler, etrafı [kerpiçle](/wiki/Kerpi%C3%A7 "Kerpiç") çevrili ve üstü de kerpiçle kapatılmış sanduka mezarlara gömülmektedir. Gömütler bu mezarlara hocker (ana rahmindeki gibi) yerleştirilmektedir. Mezarların incelenmesinde gömüt armağanları bulunması, ölümden sonraki yaşam yönünde bir inanç sistemi yaratıldığına işaret etmektedir. Gömüt armağanları genellikle takılardır. Bunun yanın sıra mezarlara çanak çömlek bırakıldığı görülmektedir. Bunların içinde yiyecek ve içecek buludunğu düşünülmektedir.[\[6\]](#cite_note-1,16-7)

Anadolu'da Obeyd etkisi ya da yerleşmesi görülen höyüklerden en önemlileri [Değirmentepe Höyüğü](/wiki/De%C4%9Firmentepe_H%C3%B6y%C3%BC%C4%9F%C3%BC "Değirmentepe Höyüğü"),[\[7\]](#cite_note-8) [Korucutepe Höyüğü](/wiki/Korucutepe_H%C3%B6y%C3%BC%C4%9F%C3%BC "Korucutepe Höyüğü"), [Tülintepe Höyüğü](/wiki/T%C3%BClintepe_H%C3%B6y%C3%BC%C4%9F%C3%BC "Tülintepe Höyüğü"), [Norşuntepe Höyüğü](/wiki/Nor%C5%9Funtepe_H%C3%B6y%C3%BC%C4%9F%C3%BC "Norşuntepe Höyüğü"), [Hassek Höyük](/wiki/Hassek_H%C3%B6y%C3%BCk "Hassek Höyük"),[\[8\]](#cite_note-9) [Tepecik / Makaraz Höyük](/wiki/Tepecik_/_Makaraz_H%C3%B6y%C3%BCk "Tepecik / Makaraz Höyük")[\[9\]](#cite_note-10) olarak karşımıza çıkmaktadır.

Obeyd Kültürü'nün ileriki evrelerinde özellikle Güney Mezopotamya'da bazı yerleşimlerin kent olarak nitelenebilecek kadar genişledikleri, dini ve siyasi merkezler haline geldikleri saptanmıştır. Kuzey Mezopotamya'da ise bu nitelikteki yerleşmeler, [Habur](/w/index.php?title=Habur&action=edit&redlink=1 "Habur (sayfa mevcut değil)") Vadisindeki [Tell Brak](/w/index.php?title=Tell_Brak&action=edit&redlink=1 "Tell Brak (sayfa mevcut değil)") gibi daha az sayıdadır. Güneydoğu Anadolu'ya doğru yerleşimler daha küçük ölçekli olmaktadır.

## Notlar

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Obeyd_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC&veaction=edit&section=1 "Değiştirilen bölüm: Notlar") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Obeyd_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC&action=edit&section=1 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Notlar")\]

1. **[^](#cite_ref-1)** Bazı kaynaklarda Ubeid, Ubayid, Ubeid, Obeid olarak da geçmektedir.

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/46/Frieze-group-3-example1.jpg/200px-Frieze-group-3-example1.jpg)](/wiki/Dosya:Frieze-group-3-example1.jpg) Geç Ubaid Devri'ne ait çömlekçilik örneği.

## Kaynakça

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Obeyd_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC&veaction=edit&section=2 "Değiştirilen bölüm: Kaynakça") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Obeyd_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC&action=edit&section=2 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Kaynakça")\]

1. **^** [_**a**_](#cite_ref-1,15_2-0) [_**b**_](#cite_ref-1,15_2-1) [_**c**_](#cite_ref-1,15_2-2) [_**d**_](#cite_ref-1,15_2-3) [_**e**_](#cite_ref-1,15_2-4) [_**f**_](#cite_ref-1,15_2-5) Savaş Harmankaya, [Eski Mezopotamya ve Mısır Tarihi](http://eogrenme.anadolu.edu.tr/eKitap/TAR102U.pdf) 31 Ocak 2012 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20120131070404/http://eogrenme.anadolu.edu.tr/eKitap/TAR102U.pdf). Sh.: 15
2. **[^](#cite_ref-3)** Lale Avşar, [Selçuk Üniversitesi Dergisi](http://mukaddime.artuklu.edu.tr/documents/Makaleler/Sayi3/70.pdf) 24 Aralık 2012 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20121224201140/http://mukaddime.artuklu.edu.tr/documents/Makaleler/Sayi3/70.pdf).
3. **^** [_**a**_](#cite_ref-ea25_4-0) [_**b**_](#cite_ref-ea25_4-1) Engin Akdeniz, [_Halaf ve Obeyd Kültürleri Üzerine Bazı Gözlemler ve Pirot Höyüğün Halaf-Obeyd Boyalı Çanak Çömleği_](http://www.iudergi.com/tr/index.php/anadolu/article/viewFile/1249/1104)\[ _[ölü/kırık bağlantı](/wiki/Vikipedi:D%C4%B1%C5%9F_ba%C4%9Flant%C4%B1lar#Ölü_dış_bağlantılar_için_ne_yapılabilir? "Vikipedi:Dış bağlantılar")_\] Sh.: 25
4. **[^](#cite_ref-5)** Reinhard Bernbeck, Sarah Costello, [_Yenice Yanı: Bir Geç Kalkolitik – Demir Çağ Köyü'nde Sondaj Çalışmaları_](http://uh.academia.edu/SarahKieltCostello/Papers/480598/Yenice_Yani_Soundings_at_a_Late_Chalcolithic_and_Iron_Age_Hamlet) Sh.: 653
5. **^** [_**a**_](#cite_ref-ea26_6-0) [_**b**_](#cite_ref-ea26_6-1) Engin Akdeniz, Sh.: 26
6. **^** [_**a**_](#cite_ref-1,16_7-0) [_**b**_](#cite_ref-1,16_7-1) [_**c**_](#cite_ref-1,16_7-2) Savaş Harmankaya, [Eski Mezopotamya ve Mısır Tarihi](http://eogrenme.anadolu.edu.tr/eKitap/TAR102U.pdf) 31 Ocak 2012 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20120131070404/http://eogrenme.anadolu.edu.tr/eKitap/TAR102U.pdf). Sh.: 16
7. **[^](#cite_ref-8)** 6\. Kazı Sonuçları Toplantısı (1984), Sh.: 12
8. **[^](#cite_ref-9)**["Kalkolitik Dönem Anadolu Sanatı"](https://web.archive.org/web/20121023001633/http://sanatkop.com/index.php/kalkolitik-donem-anadolu-sanati/). 23 Ekim 2012 tarihinde [kaynağından](http://sanatkop.com/index.php/kalkolitik-donem-anadolu-sanati/) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2012.
9. **[^](#cite_ref-10)**["TAY - Tepecik / Makaraz Höyük"](http://www.tayproject.org/TAYages.fm$Retrieve?CagNo=9114&html=ages_detail_t.html&layout=web). 6 Mart 2016 tarihinde kaynağından [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20160306210340/http://tayproject.org/tayages.fm$retrieve?cagno=9114&html=ages_detail_t.html&layout=web). Erişim tarihi: 18 Nisan 2012.

- [g](/wiki/%C5%9Eablon:Irak_konular%C4%B1 "Şablon:Irak konuları")
- [t](/wiki/%C5%9Eablon_tart%C4%B1%C5%9Fma:Irak_konular%C4%B1 "Şablon tartışma:Irak konuları")
- [d](https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Irak_konular%C4%B1&action=edit)

[![Irak](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/Flag_of_Iraq.svg/22px-Flag_of_Iraq.svg.png)](/wiki/Irak "Irak")[Irak](/wiki/Irak "Irak") konuları

[Tarih](/wiki/Irak_tarihi "Irak tarihi")

[Kronoloji](/wiki/Irak_tarihi "Irak tarihi")

- Obeyd kültürü
- [Hassuna kültürü](/w/index.php?title=Hassuna_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC&action=edit&redlink=1 "Hassuna kültürü (sayfa mevcut değil)")
- [Halaf kültürü](/wiki/Halaf_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC "Halaf kültürü")
- [Halaf-Obeyd Geçiş dönemi](/w/index.php?title=Halaf-Obeyd_Ge%C3%A7i%C5%9F_d%C3%B6nemi&action=edit&redlink=1 "Halaf-Obeyd Geçiş dönemi (sayfa mevcut değil)")
- [Samarra kültürü](/w/index.php?title=Samarra_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC&action=edit&redlink=1 "Samarra kültürü (sayfa mevcut değil)")
- [Uruk dönemi](/wiki/Uruk_d%C3%B6nemi "Uruk dönemi")
- [Cemdet Nasr dönemi](/w/index.php?title=Cemdet_Nasr_d%C3%B6nemi&action=edit&redlink=1 "Cemdet Nasr dönemi (sayfa mevcut değil)")
- [Sümerler](/wiki/S%C3%BCmerler "Sümerler")
- [Subartu](/wiki/Subartu "Subartu")
- [Akad İmparatorluğu](/wiki/Akad_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu "Akad İmparatorluğu")
- [Sümer Guti Hanedanı](/wiki/S%C3%BCmer_Guti_Hanedan%C4%B1 "Sümer Guti Hanedanı")
- [Neo-Sümer İmparatorluğu](/wiki/%C3%9C%C3%A7%C3%BCnc%C3%BC_Ur_Hanedan%C4%B1 "Üçüncü Ur Hanedanı")
- [Isin-Larsa dönemi](/w/index.php?title=Isin-Larsa_d%C3%B6nemi&action=edit&redlink=1 "Isin-Larsa dönemi (sayfa mevcut değil)")
- [Birinci Babil Hanedanı](/wiki/Birinci_Babil_Hanedan%C4%B1 "Birinci Babil Hanedanı")
- [Erken Asur dönemi](/w/index.php?title=Erken_Asur_d%C3%B6nemi&action=edit&redlink=1 "Erken Asur dönemi (sayfa mevcut değil)")
- [Eski Asur dönemi](/w/index.php?title=Eski_Asur_d%C3%B6nemi&action=edit&redlink=1 "Eski Asur dönemi (sayfa mevcut değil)")
- [Orta Asur İmparatorluğu](/w/index.php?title=Orta_Asur_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu&action=edit&redlink=1 "Orta Asur İmparatorluğu (sayfa mevcut değil)")
- [Kassitler](/wiki/Kassitler "Kassitler")
- [Simurrum kültürü](/w/index.php?title=Simurrum&action=edit&redlink=1 "Simurrum (sayfa mevcut değil)")
- [Babil](/wiki/Babil "Babil")
- [Asurlular](/wiki/Asurlular "Asurlular")
- [Yeni Asur İmparatorluğu](/wiki/Yeni_Asur_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu "Yeni Asur İmparatorluğu")
- [Yeni Babil İmparatorluğu](/wiki/Yeni_Babil_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu "Yeni Babil İmparatorluğu")
- [Babil'in Düşüşü](/wiki/Babil%27in_D%C3%BC%C5%9F%C3%BC%C5%9F%C3%BC "Babil'in Düşüşü")
- [Ahameniş Asuru](/w/index.php?title=Ahameni%C5%9F_Asuru&action=edit&redlink=1 "Ahameniş Asuru (sayfa mevcut değil)")
- [Selefkî Babili](/wiki/Selefk%C3%AE_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu "Selefkî İmparatorluğu")
- [Part Babili](/wiki/Part_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu "Part İmparatorluğu")
- [Sassani Asoristanı](/w/index.php?title=Asoristan&action=edit&redlink=1 "Asoristan (sayfa mevcut değil)")

638-1958

- [Müslümanların Mezopotamya'yı fethi](/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCmanlar%C4%B1n_%C4%B0ran%27%C4%B1_fethi "Müslümanların İran'ı fethi")
- [Emevîler](/wiki/Emev%C3%AEler "Emevîler")
- [Abbâsîler](/wiki/Abb%C3%A2s%C3%AEler "Abbâsîler")
- [Büveyhîler](/wiki/B%C3%BCveyh%C3%AEler "Büveyhîler")
- [Karakoyunlular](/wiki/Karakoyunlular "Karakoyunlular")
- [Akkoyunlular](/wiki/Akkoyunlular "Akkoyunlular")
- [Safevîler](/wiki/Safev%C3%AEler "Safevîler")

- [Mezopotamya Memlûk Hanedanı](/wiki/Meml%C3%BBk_Hanedan%C4%B1_(Irak) "Memlûk Hanedanı (Irak)")

- [Osmanlı Irak'ı](/wiki/Osmanl%C4%B1_Irak%27%C4%B1 "Osmanlı Irak'ı")
- [Mezopotamya Mandası](/wiki/Mezopotamya_Mandas%C4%B1 "Mezopotamya Mandası")
- [Irak Mandası](/wiki/Irak_Mandas%C4%B1 "Irak Mandası")
- [Irak Krallığı](/wiki/Irak_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1 "Irak Krallığı")
  - [Krallar](/wiki/Irak_h%C3%BCk%C3%BCmdarlar%C4%B1_listesi "Irak hükümdarları listesi")
- [Arap Federasyonu](/wiki/Arap_Federasyonu "Arap Federasyonu")

[Cumhuriyet](/wiki/Irak "Irak")

- [1958-1968](/wiki/Irak_Cumhuriyeti_(1958-1968) "Irak Cumhuriyeti (1958-1968)")
- [1968-2003](/wiki/Baas_d%C3%B6neminde_Irak "Baas döneminde Irak")
- [2003-2011](/w/index.php?title=Irak%27%C4%B1n_i%C5%9Fgali_(2003-2011)&action=edit&redlink=1 "Irak'ın işgali (2003-2011) (sayfa mevcut değil)")
- [2011-günümüz](/wiki/Irak "Irak")

- [Arap Sosyalist Baas Partisi - Irak Bölgesi](/wiki/Arap_Sosyalist_Baas_Partisi_-_Irak_B%C3%B6lgesi "Arap Sosyalist Baas Partisi - Irak Bölgesi")
  - [Ulusal Komutanlık](/wiki/Baas_Partisi_(Irak_a%C4%9F%C4%B1rl%C4%B1kl%C4%B1_hizip) "Baas Partisi (Irak ağırlıklı hizip)")
- [Saddam Hüseyin](/wiki/Saddam_H%C3%BCseyin "Saddam Hüseyin")
- [Irak-Kürt çatışması](/w/index.php?title=Irak-K%C3%BCrt_%C3%A7at%C4%B1%C5%9Fmas%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Irak-Kürt çatışması (sayfa mevcut değil)")
- [1974-75 Şattülarap çatışması](/w/index.php?title=1974-75_%C5%9Eatt%C3%BClarap_%C3%A7at%C4%B1%C5%9Fmas%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1974-75 Şattülarap çatışması (sayfa mevcut değil)")
- [1977 Irak'ta Şii ayaklanması](/w/index.php?title=1977_Irak%27ta_%C5%9Eii_ayaklanmas%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1977 Irak'ta Şii ayaklanması (sayfa mevcut değil)")
- [1979-1980 Irak'ta Şii ayaklanması](/w/index.php?title=1979-1980_Irak%27ta_%C5%9Eii_ayaklanmas%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1979-1980 Irak'ta Şii ayaklanması (sayfa mevcut değil)")
- [Kitle imha silahları](/w/index.php?title=Irak_ve_kitle_imha_silahlar%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Irak ve kitle imha silahları (sayfa mevcut değil)")
- [Irak-İran Savaşı](/wiki/Irak-%C4%B0ran_Sava%C5%9F%C4%B1 "Irak-İran Savaşı")
- [Opera Operasyonu](/wiki/Opera_Operasyonu "Opera Operasyonu")
- [Kuveyt'in İşgali](/wiki/Kuveyt%27in_%C4%B0%C5%9Fgali "Kuveyt'in İşgali")
- [Körfez Savaşı](/wiki/K%C3%B6rfez_Sava%C5%9F%C4%B1 "Körfez Savaşı")
  - [1991 ayaklanmaları](/w/index.php?title=1991_Irak_ayaklanmalar%C4%B1&action=edit&redlink=1 "1991 Irak ayaklanmaları (sayfa mevcut değil)")
- [Irak ambargosu](/wiki/Irak_ambargosu "Irak ambargosu")
- [Irak Savaşı](/wiki/Irak_Sava%C5%9F%C4%B1 "Irak Savaşı")
  - [ABD istilası](/wiki/2003_Irak_asker%C3%AE_m%C3%BCdahalesi "2003 Irak askerî müdahalesi")
  - [Irak Direnişi](/wiki/Irak_Direni%C5%9Fi "Irak Direnişi")
  - [ABD askerlerinin çekilmesi](/w/index.php?title=ABD_askerlerinin_Irak%27tan_%C3%A7ekilmesi_(2007-2011)&action=edit&redlink=1 "ABD askerlerinin Irak'tan çekilmesi (2007-2011) (sayfa mevcut değil)")
- [İsyan (2011-2013)](/wiki/Irak_%C4%B0syan%C4%B1_(2011-2013) "Irak İsyanı (2011-2013)")
- [İç Savaş (2014-2017)](/wiki/Irak_%C4%B0%C3%A7_Sava%C5%9F%C4%B1_(2013-2017) "Irak İç Savaşı (2013-2017)")
  - [Musul Muharebesi](/wiki/Musul_Muharebesi_(2016-17) "Musul Muharebesi (2016-17)")
- [İsyan](/w/index.php?title=Irak%27ta_I%C5%9E%C4%B0D_isyan%C4%B1_(2017-g%C3%BCn%C3%BCm%C3%BCz)&action=edit&redlink=1 "Irak'ta IŞİD isyanı (2017-günümüz) (sayfa mevcut değil)")
  - [2019-2021 protestoları](/w/index.php?title=2019-2021_Irak_protestolar%C4%B1&action=edit&redlink=1 "2019-2021 Irak protestoları (sayfa mevcut değil)")
- [2021-2022 Irak siyasi krizi](/w/index.php?title=2021-2022_Irak_siyasi_krizi&action=edit&redlink=1 "2021-2022 Irak siyasi krizi (sayfa mevcut değil)")

[Coğrafya](/wiki/Irak_co%C4%9Frafyas%C4%B1 "Irak coğrafyası")

- [Fav yarımadası](/w/index.php?title=El-Fav_yar%C4%B1madas%C4%B1&action=edit&redlink=1 "El-Fav yarımadası (sayfa mevcut değil)")
- [Yukarı Mezopotamya](/wiki/Yukar%C4%B1_Mezopotamya "Yukarı Mezopotamya")
- [Aşağı Mezopotamya](/wiki/A%C5%9Fa%C4%9F%C4%B1_Mezopotamya "Aşağı Mezopotamya")
- [Sınırlar](/wiki/%C5%9Eablon:Irak_s%C4%B1n%C4%B1rlar%C4%B1 "Şablon:Irak sınırları")
- [Fırat Nehri](/wiki/F%C4%B1rat "Fırat")
- [Hemrin Dağları](/wiki/Hemrin_Da%C4%9Flar%C4%B1 "Hemrin Dağları")
- [Göller](/wiki/Irak%27taki_g%C3%B6ller_listesi "Irak'taki göller listesi")
- [Adalar](/w/index.php?title=Irak%27taki_adalar_listesi&action=edit&redlink=1 "Irak'taki adalar listesi (sayfa mevcut değil)")
- [Mezopotamya](/wiki/Mezopotamya "Mezopotamya")
- [Mezopotamya Bataklıkları](/wiki/Mezopotamya_Batakl%C4%B1klar%C4%B1 "Mezopotamya Bataklıkları")
- [Basra Körfezi](/wiki/Basra_K%C3%B6rfezi "Basra Körfezi")
- [Yerler](/w/index.php?title=Irak%27taki_yerler_listesi&action=edit&redlink=1 "Irak'taki yerler listesi (sayfa mevcut değil)")
- [Şattülarap](/wiki/%C5%9Eatt%C3%BClarap "Şattülarap")
- [Suriye Çölü](/wiki/Suriye_%C3%87%C3%B6l%C3%BC "Suriye Çölü")
- [Dicle Nehri](/wiki/Dicle "Dicle")
- [Um Kasr](/wiki/Um_Kasr "Um Kasr")
- [Zagros Dağları](/wiki/Zagros_Da%C4%9Flar%C4%B1 "Zagros Dağları")
- [Canlı türleri](/w/index.php?title=Irak%27taki_canl%C4%B1_t%C3%BCrleri_listesi&action=edit&redlink=1 "Irak'taki canlı türleri listesi (sayfa mevcut değil)")
- [Sincar Dağları](/wiki/Sincar_Da%C4%9Flar%C4%B1 "Sincar Dağları")

[Siyaset](/wiki/Irak%27ta_siyaset "Irak'ta siyaset")

- [İdari bölgeler](/wiki/Irak%27%C4%B1n_illeri "Irak'ın illeri")
- [Anayasa](/w/index.php?title=Irak_Anayasas%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Irak Anayasası (sayfa mevcut değil)")
- [Temsilciler Meclisi (yasama organı)](/wiki/Irak_Temsilciler_Meclisi "Irak Temsilciler Meclisi")
- [Seçimler](/w/index.php?title=Irak%27ta_se%C3%A7imler&action=edit&redlink=1 "Irak'ta seçimler (sayfa mevcut değil)")
- [Dış yardım](/w/index.php?title=Irak%27a_d%C4%B1%C5%9F_yard%C4%B1m&action=edit&redlink=1 "Irak'a dış yardım (sayfa mevcut değil)")
- [Dış ilişkiler](/w/index.php?title=Irak%27%C4%B1n_d%C4%B1%C5%9F_ili%C5%9Fkileri&action=edit&redlink=1 "Irak'ın dış ilişkileri (sayfa mevcut değil)")
- [Hükûmet](/wiki/Irak_Federal_h%C3%BCk%C3%BBmeti "Irak Federal hükûmeti")
  - [Bakanlar Kurulu](/w/index.php?title=Bakanlar_Kurulu_(Irak)&action=edit&redlink=1 "Bakanlar Kurulu (Irak) (sayfa mevcut değil)")
  - [Cumhurbaşkanlığı Konseyi](/w/index.php?title=Irak_Cumhurba%C5%9Fkanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1_Konseyi&action=edit&redlink=1 "Irak Cumhurbaşkanlığı Konseyi (sayfa mevcut değil)")
  - [Cumhurbaşkanı](/wiki/Irak_cumhurba%C5%9Fkan%C4%B1 "Irak cumhurbaşkanı")
    - [Liste](/wiki/Irak_cumhurba%C5%9Fkanlar%C4%B1_listesi "Irak cumhurbaşkanları listesi")
  - [Başbakan](/wiki/Irak_ba%C5%9Fbakan%C4%B1 "Irak başbakanı")
    - [Liste](/wiki/Irak_ba%C5%9Fbakanlar%C4%B1_listesi "Irak başbakanları listesi")
- [İnsan hakları](/w/index.php?title=Irak%27ta_insan_haklar%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Irak'ta insan hakları (sayfa mevcut değil)")
  - [Saddam öncesi Irak'ta](/w/index.php?title=Saddam_%C3%B6ncesi_Irak%27ta_insan_haklar%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Saddam öncesi Irak'ta insan hakları (sayfa mevcut değil)")
  - [Saddam dönemi Irak'ta](/w/index.php?title=Saddam_H%C3%BCseyin_d%C3%B6nemi_Irak%27ta_insan_haklar%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Saddam Hüseyin dönemi Irak'ta insan hakları (sayfa mevcut değil)")
  - [İstila sonrası Irak'ta](/w/index.php?title=%C4%B0stila_sonras%C4%B1_Irak%27ta_insan_haklar%C4%B1&action=edit&redlink=1 "İstila sonrası Irak'ta insan hakları (sayfa mevcut değil)")
    - [IŞİD kontrolündeki bölgede](/w/index.php?title=%C4%B0%C5%9E%C4%B0D_kontrol%C3%BCndeki_b%C3%B6lgede_insan_haklar%C4%B1&action=edit&redlink=1 "İŞİD kontrolündeki bölgede insan hakları (sayfa mevcut değil)")
  - [LGBT](/wiki/Irak%27ta_LGBT_haklar%C4%B1 "Irak'ta LGBT hakları")
  - [Din özgürlüğü](/w/index.php?title=Irak%27ta_din_%C3%B6zg%C3%BCrl%C3%BC%C4%9F%C3%BC&action=edit&redlink=1 "Irak'ta din özgürlüğü (sayfa mevcut değil)")
  - [Kadın hakları](/w/index.php?title=Irak%27ta_kad%C4%B1n_haklar%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Irak'ta kadın hakları (sayfa mevcut değil)")
- [Hukuk](/w/index.php?title=Irak_hukuku&action=edit&redlink=1 "Irak hukuku (sayfa mevcut değil)")
- [Askeriye](/wiki/Irak_Silahl%C4%B1_Kuvvetleri "Irak Silahlı Kuvvetleri")
- [Polis](/wiki/Irak_Polisi "Irak Polisi")
- [Siyasi partiler](/wiki/Irak%27taki_siyasi_partiler_listesi "Irak'taki siyasi partiler listesi")
- [Yargı](/w/index.php?title=Irak_yarg%C4%B1_sistemi&action=edit&redlink=1 "Irak yargı sistemi (sayfa mevcut değil)")
- [Savaşlar ve çatışmalar](/w/index.php?title=Irak%27%C4%B1n_kat%C4%B1ld%C4%B1%C4%9F%C4%B1_sava%C5%9Flar_listesi&action=edit&redlink=1 "Irak'ın katıldığı savaşlar listesi (sayfa mevcut değil)")

[Ekonomi](/wiki/Irak_ekonomisi "Irak ekonomisi")

- [Bankalar](/wiki/Irak%27taki_bankalar_listesi "Irak'taki bankalar listesi")
- [Merkez Bankası](/wiki/Irak_Merkez_Bankas%C4%B1 "Irak Merkez Bankası")
- [Şirketler](/w/index.php?title=Irak_merkezli_%C5%9Firketler_listesi&action=edit&redlink=1 "Irak merkezli şirketler listesi (sayfa mevcut değil)")
- [Yolsuzluk](/w/index.php?title=Irak%27ta_yolsuzluk&action=edit&redlink=1 "Irak'ta yolsuzluk (sayfa mevcut değil)")
- [Dinar (para birimi)](/wiki/Irak_dinar%C4%B1 "Irak dinarı")
- [Altyapı](/w/index.php?title=Irak%27%C4%B1n_altyap%C4%B1s%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Irak'ın altyapısı (sayfa mevcut değil)")
- [Yabancı yatırım](/w/index.php?title=%C4%B0stila_sonras%C4%B1_Irak%27a_yat%C4%B1r%C4%B1m&action=edit&redlink=1 "İstila sonrası Irak'a yatırım (sayfa mevcut değil)")
- [Petrol endüstrisi](/w/index.php?title=Irak%27ta_petrol_end%C3%BCstrisi&action=edit&redlink=1 "Irak'ta petrol endüstrisi (sayfa mevcut değil)")
- [Petrol rezervleri](/w/index.php?title=Irak%27taki_petrol_rezervleri&action=edit&redlink=1 "Irak'taki petrol rezervleri (sayfa mevcut değil)")
- [Menkul Kıymetler Borsası](/w/index.php?title=Irak_Menkul_K%C4%B1ymetler_Borsas%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Irak Menkul Kıymetler Borsası (sayfa mevcut değil)")
- [Telekomünikasyon](/w/index.php?title=Irak%27ta_telekom%C3%BCnikasyon&action=edit&redlink=1 "Irak'ta telekomünikasyon (sayfa mevcut değil)")
- [Ulaşım](/w/index.php?title=Irak%27ta_ula%C5%9F%C4%B1m&action=edit&redlink=1 "Irak'ta ulaşım (sayfa mevcut değil)")
- [Havayolları](/wiki/Irak_merkezli_havayolu_%C5%9Firketleri_listesi "Irak merkezli havayolu şirketleri listesi")
- [Demiryolları](/w/index.php?title=Irak_Cumhuriyeti_Demiryollar%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Irak Cumhuriyeti Demiryolları (sayfa mevcut değil)")
- [Turizm](/wiki/Irak%27ta_turizm "Irak'ta turizm")

[Toplum](/wiki/Kategori:Irak%27ta_toplum "Kategori:Irak'ta toplum")

[Demografi](/w/index.php?title=Irak_demografisi&action=edit&redlink=1 "Irak demografisi (sayfa mevcut değil)")

- [Iraklılar](/wiki/Irakl%C4%B1lar "Iraklılar")
- [Diller](/wiki/Irak%27ta_konu%C5%9Fulan_diller "Irak'ta konuşulan diller")
  - [Mezopotamya Arapçası](/wiki/Mezopotamya_Arap%C3%A7as%C4%B1 "Mezopotamya Arapçası")
  - [Aramice](/w/index.php?title=Neo-Aramice_diller&action=edit&redlink=1 "Neo-Aramice diller (sayfa mevcut değil)")
  - [Kürtçe](/wiki/K%C3%BCrt_dilleri "Kürt dilleri")
  - [Irak Türkmencesi](/wiki/Irak_T%C3%BCrkmenleri#Dil "Irak Türkmenleri")
  - [Farsça](/wiki/Fars%C3%A7a "Farsça")
- [Azınlıklar](/w/index.php?title=Irak%27taki_az%C4%B1nl%C4%B1klar&action=edit&redlink=1 "Irak'taki azınlıklar (sayfa mevcut değil)")
  - [Ermeniler](/wiki/Irak_Ermenileri "Irak Ermenileri")
  - [Süryaniler](/wiki/S%C3%BCryaniler "Süryaniler")
  - [Çerkesler](/wiki/Irak%27taki_Kuzey_Kafkasyal%C4%B1lar "Irak'taki Kuzey Kafkasyalılar")
  - [Kürtler](/wiki/Irak_K%C3%BCrtleri "Irak Kürtleri")
  - [Sâbiîler](/wiki/S%C3%A2bi%C3%AEler "Sâbiîler")
  - [Bataklık Arapları](/w/index.php?title=Batakl%C4%B1k_Araplar%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Bataklık Arapları (sayfa mevcut değil)")
  - [Farslar](/w/index.php?title=Irak%27taki_%C4%B0ranl%C4%B1lar&action=edit&redlink=1 "Irak'taki İranlılar (sayfa mevcut değil)")
  - [Solluba](/w/index.php?title=Solluba&action=edit&redlink=1 "Solluba (sayfa mevcut değil)")
  - [Irak Türkmenleri](/wiki/Irak_T%C3%BCrkmenleri "Irak Türkmenleri")
  - [Yahudiler](/wiki/Irak%27taki_Yahudilerin_tarihi "Irak'taki Yahudilerin tarihi")
- [Din](/wiki/Irak%27ta_din "Irak'ta din")
  - [İslam](/w/index.php?title=Irak%27ta_%C4%B0slam&action=edit&redlink=1 "Irak'ta İslam (sayfa mevcut değil)")
  - [Hristiyanlık](/w/index.php?title=Irak%27ta_Hristiyanl%C4%B1k&action=edit&redlink=1 "Irak'ta Hristiyanlık (sayfa mevcut değil)")
  - [Sâbiîlik](/wiki/S%C3%A2bi%C3%AElik "Sâbiîlik")
  - [Yezîdîler](/wiki/Yez%C3%AEd%C3%AEler "Yezîdîler")
  - [Dinsizlik](/w/index.php?title=Irak%27ta_dinsizlik&action=edit&redlink=1 "Irak'ta dinsizlik (sayfa mevcut değil)")

Genel

- [Sanat](/wiki/Irak%27ta_sanat "Irak'ta sanat")
- [Sinema](/w/index.php?title=Irak_sinemas%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Irak sineması (sayfa mevcut değil)")
- [Mutfak](/wiki/Irak_mutfa%C4%9F%C4%B1 "Irak mutfağı")
- [Kültür](/w/index.php?title=Irak_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC&action=edit&redlink=1 "Irak kültürü (sayfa mevcut değil)")
- [Edebiyat](/w/index.php?title=Irak_edebiyat%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Irak edebiyatı (sayfa mevcut değil)")
- [Eğitim](/w/index.php?title=Irak%27ta_e%C4%9Fitim&action=edit&redlink=1 "Irak'ta eğitim (sayfa mevcut değil)")
- [Sağlık](/w/index.php?title=Irak%27ta_sa%C4%9Fl%C4%B1k&action=edit&redlink=1 "Irak'ta sağlık (sayfa mevcut değil)")
- [Medya](/w/index.php?title=Irak%27ta_medya&action=edit&redlink=1 "Irak'ta medya (sayfa mevcut değil)")
- [Televizyon](/w/index.php?title=Irak%27ta_televizyon&action=edit&redlink=1 "Irak'ta televizyon (sayfa mevcut değil)")
- [Müzik](/w/index.php?title=Irak_m%C3%BCzi%C4%9Fi&action=edit&redlink=1 "Irak müziği (sayfa mevcut değil)")
- [Sigara](/w/index.php?title=Irak%27ta_sigara&action=edit&redlink=1 "Irak'ta sigara (sayfa mevcut değil)")
- [Spor](/wiki/Irak%27ta_spor "Irak'ta spor")
- [İşgal evi](/w/index.php?title=Irak%27ta_i%C5%9Fgal_evi&action=edit&redlink=1 "Irak'ta işgal evi (sayfa mevcut değil)")
- [Resmi tatiller](/wiki/Irak%27taki_resm%C3%AE_tatiller "Irak'taki resmî tatiller")
  - [Mezopotamya bahar şenliği (Akitu)](/wiki/Akitu "Akitu")
  - [Sâbiî Yeni Yılı](/w/index.php?title=Dehva_Rabba&action=edit&redlink=1 "Dehva Rabba (sayfa mevcut değil)")

- ![Kategori](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/ba/Symbol_category.svg/16px-Symbol_category.svg.png)[Kategori](/wiki/Kategori:Irak "Kategori:Irak")
- ![Commons sayfası](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/12px-Commons-logo.svg.png)[Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Iraq "commons:Category:Iraq")

" [https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Obeyd\_kültürü&oldid=33004913](https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Obeyd_kültürü&oldid=33004913)" sayfasından alınmıştır

[Kategori](/wiki/%C3%96zel:Kategoriler "Özel:Kategoriler"):

- [Obeyd kültürü](/wiki/Kategori:Obeyd_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC "Kategori:Obeyd kültürü")

Gizli kategoriler:

- [Webarşiv şablonu wayback bağlantıları](/wiki/Kategori:Webar%C5%9Fiv_%C5%9Fablonu_wayback_ba%C4%9Flant%C4%B1lar%C4%B1 "Kategori:Webarşiv şablonu wayback bağlantıları")
- [Ölü dış bağlantıları olan maddeler](/wiki/Kategori:%C3%96l%C3%BC_d%C4%B1%C5%9F_ba%C4%9Flant%C4%B1lar%C4%B1_olan_maddeler "Kategori:Ölü dış bağlantıları olan maddeler")
- [Başlıklara bölünmesi gereken maddeler](/wiki/Kategori:Ba%C5%9Fl%C4%B1klara_b%C3%B6l%C3%BCnmesi_gereken_maddeler "Kategori:Başlıklara bölünmesi gereken maddeler")

- Sayfa en son 21.10, 3 Haziran 2024 tarihinde değiştirildi.
- Metin [Creative Commons Atıf-BenzerPaylaşım Lisansı](//creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.tr) altındadır ve ek koşullar uygulanabilir. Bu siteyi kullanarak [Kullanım Şartlarını](//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Terms_of_Use/tr) ve [Gizlilik Politikasını](//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy/tr) kabul etmiş olursunuz.

Vikipedi® (ve Wikipedia®) kâr amacı gütmeyen kuruluş olan [Wikimedia Foundation, Inc.](//www.wikimediafoundation.org/) tescilli markasıdır.


- [Gizlilik politikası](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy)
- [Vikipedi hakkında](/wiki/Vikipedi:Hakk%C4%B1nda)
- [Sorumluluk reddi](/wiki/Vikipedi:Genel_sorumluluk_reddi)
- [Davranış Kuralları](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct)
- [Geliştiriciler](https://developer.wikimedia.org)
- [İstatistikler](https://stats.wikimedia.org/#/tr.wikipedia.org)
- [Çerez politikası](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Cookie_statement)
- [Mobil görünüm](//tr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Obeyd_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC&mobileaction=toggle_view_mobile)

- [![Wikimedia Foundation](/static/images/footer/wikimedia-button.svg)](https://wikimediafoundation.org/)
- [![Powered by MediaWiki](/w/resources/assets/poweredby_mediawiki.svg)](https://www.mediawiki.org/)