Hava durumu - Vikipedi
Bazen çoğul olarak havalar şeklinde kullanılır. Hava durumu kavramı ile genellikle uzun dönemde gerçekleşen yani iklimsel değişimler değil, atmosferdeki kısa ...
kaotik bir sistem
Atmosfer <anchor>kaotik bir sistem</anchor>'dir. Sonuçta, sistemin bir parçasındaki küçük değişiklikler birikebilir ve büyüyerek sistemin tamamı üzerinde büyük etkilere neden olabilir.[15] Bu atmosferik düzensizlik, hava tahminini gelgitlerden veya çeşitli tutulmalardan daha az tahmin edilebilir yapar.[16] Hava durumunu birkaç günden daha öncesine doğru bir şekilde tahmin etmek zor olsa da, hava tahmincileri meteorolojik araştırma yoluyla bu sınırı genişletmek ve hava tahminindeki mevcut metodolojileri geliştirmek için sürekli çalışırlar. Ancak, gelişmiş tahmin becerisi için üst sınırı zorlamak, yaklaşık iki haftadan daha uzun bir süre öncesinden günlük tahminler yapmak teorik olarak imkansızdır.[17]
Kaos teorisi - Vikipedi
Kaos teorisi - Vikipedi[İçeriğe atla](#bodyContent)

Ana menü

Ana menü

kenar çubuğuna taşıgizle

Gezinti


- [Anasayfa](/wiki/Anasayfa "Anasayfayı ziyaret et [z]")
- [Hakkımızda](/wiki/Vikipedi:Hakk%C4%B1nda)
- [İçindekiler](/wiki/Vikipedi:G%C3%B6z_at)
- [Rastgele madde](/wiki/%C3%96zel:Rastgele "Rastgele bir sayfaya gidin [x]")
- [Seçkin içerik](/wiki/Vikipedi:Se%C3%A7kin_i%C3%A7erik)
- [Yakınımdakiler](/wiki/%C3%96zel:Yak%C4%B1n%C4%B1mdakiler)

Katılım


- [Bağış yapın](//donate.wikimedia.org/wiki/Special:FundraiserRedirector?utm_source=donate&utm_medium=sidebar&utm_campaign=C13_tr.wikipedia.org&uselang=tr "Bizi destekleyin")
- [Deneme tahtası](/wiki/Vikipedi:Deneme_tahtas%C4%B1)
- [Köy çeşmesi](/wiki/Vikipedi:K%C3%B6y_%C3%A7e%C5%9Fmesi "Güncel olaylarla ilgili son bilgiler")
- [Son değişiklikler](/wiki/%C3%96zel:SonDe%C4%9Fi%C5%9Fiklikler "Vikide yapılmış son değişikliklerin listesi [r]")
- [Dosya yükle](/wiki/Vikipedi:Y%C3%BCkle)
- [Topluluk portali](/wiki/Vikipedi:Topluluk_portali "Proje hakkında, neler yapabilirsiniz, ne nerededir")
- [Wikimedia dükkânı](//shop.wikimedia.org)
- [Yardım](/wiki/Yard%C4%B1m:%C4%B0%C3%A7indekiler "Yardım almak için")

[![](/static/images/icons/wikipedia.png)![Vikipedi](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-wordmark-tr.svg)![Özgür Ansiklopedi](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-tr.svg)](/wiki/Anasayfa)

[Ara](/wiki/%C3%96zel:Ara "Vikipedi içinde ara [f]")

Ara

Görünüm

- [Hesap oluştur](/w/index.php?title=%C3%96zel:HesapOlu%C5%9Ftur&returnto=Kaos+teorisi "Bir hesap oluşturup oturum açmanız tavsiye edilmektedir ancak bu zorunlu değildir")
- [Oturum aç](/w/index.php?title=%C3%96zel:Kullan%C4%B1c%C4%B1OturumuA%C3%A7ma&returnto=Kaos+teorisi "Oturum açmanız tavsiye edilmektedir; ancak bu zorunlu değildir [o]")

Kişisel araçlar

- [Hesap oluştur](/w/index.php?title=%C3%96zel:HesapOlu%C5%9Ftur&returnto=Kaos+teorisi "Bir hesap oluşturup oturum açmanız tavsiye edilmektedir ancak bu zorunlu değildir")
- [Oturum aç](/w/index.php?title=%C3%96zel:Kullan%C4%B1c%C4%B1OturumuA%C3%A7ma&returnto=Kaos+teorisi "Oturum açmanız tavsiye edilmektedir; ancak bu zorunlu değildir [o]")

Çıkış yapmış editörler için sayfalar [daha fazla bilgi](/wiki/Yard%C4%B1m:Giri%C5%9F)

- [Katkılar](/wiki/%C3%96zel:Katk%C4%B1lar%C4%B1m "Bu IP adresinden yapılmış değişiklikler listesi [y]")
- [Mesaj](/wiki/%C3%96zel:MesajSayfam "Bu IP adresindeki düzenlemeler hakkında tartışma [n]")

## İçindekiler

kenar çubuğuna taşıgizle

- Giriş

- [1Gelişimi](#Gelişimi)
- [2Uygulama](#Uygulama)Uygulama alt bölümünü aç/kapa  - [2.1Tümevarım](#Tümevarım)
  - [2.2Tümdengelim](#Tümdengelim)
- [3Teorinin temel önermeleri](#Teorinin_temel_önermeleri)
- [4Dış bağlantılar](#Dış_bağlantılar)

İçindekiler tablosunu değiştir

# Kaos teorisi

67 dil

- [Afrikaans](https://af.wikipedia.org/wiki/Chaosteorie "Chaosteorie - Afrikaanca")
- [العربية](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D9%86%D8%B8%D8%B1%D9%8A%D8%A9_%D9%81%D9%88%D8%B6%D9%89_%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%88%D9%86 "نظرية فوضى الكون - Arapça")
- [الدارجة](https://ary.wikipedia.org/wiki/%D9%86%D8%B6%D8%B1%D9%8A%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D9%8A%D9%86%D8%A9 "نضرية الروينة - Fas Arapçası")
- [Asturianu](https://ast.wikipedia.org/wiki/Teor%C3%ADa_del_caos "Teoría del caos - Asturyasça")
- [Azərbaycanca](https://az.wikipedia.org/wiki/Xaos_n%C9%99z%C9%99riyy%C9%99si "Xaos nəzəriyyəsi - Azerbaycan dili")
- [Башҡортса](https://ba.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%B0%D0%BE%D1%81_%D1%82%D0%B5%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F%D2%BB%D1%8B "Хаос теорияһы - Başkırtça")
- [Български](https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%BD%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D0%BE%D1%81%D0%B0 "Теория на хаоса - Bulgarca")
- [বাংলা](https://bn.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%83%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%96%E0%A6%B2%E0%A6%BE_%E0%A6%A4%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%AC "বিশৃঙ্খলা তত্ত্ব - Bengalce")
- [Català](https://ca.wikipedia.org/wiki/Teoria_del_caos "Teoria del caos - Katalanca")
- [کوردی](https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%DB%8C%DB%86%D8%B1%DB%8C%DB%8C_%D8%B4%DB%8E%D9%88%D8%A7%D9%88%DB%8C "تیۆریی شێواوی - Orta Kürtçe")
- [Čeština](https://cs.wikipedia.org/wiki/Teorie_chaosu "Teorie chaosu - Çekçe")
- [Чӑвашла](https://cv.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%B0%D0%BE%D1%81_%D1%82%D0%B5%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B9%C4%95 "Хаос теорийĕ - Çuvaşça")
- [Cymraeg](https://cy.wikipedia.org/wiki/Damcaniaeth_anhrefn "Damcaniaeth anhrefn - Galce")
- [Dansk](https://da.wikipedia.org/wiki/Kaosteori "Kaosteori - Danca")
- [Deutsch](https://de.wikipedia.org/wiki/Chaosforschung "Chaosforschung - Almanca")
- [Ελληνικά](https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%98%CE%B5%CF%89%CF%81%CE%AF%CE%B1_%CF%84%CE%BF%CF%85_%CF%87%CE%AC%CE%BF%CF%85%CF%82 "Θεωρία του χάους - Yunanca")
- [English](https://en.wikipedia.org/wiki/Chaos_theory "Chaos theory - İngilizce")
- [Esperanto](https://eo.wikipedia.org/wiki/%C4%A4aosoteorio "Ĥaosoteorio - Esperanto")
- [Español](https://es.wikipedia.org/wiki/Teor%C3%ADa_del_caos "Teoría del caos - İspanyolca")
- [Eesti](https://et.wikipedia.org/wiki/Kaoseteooria "Kaoseteooria - Estonca")
- [Euskara](https://eu.wikipedia.org/wiki/Kaosaren_teoria "Kaosaren teoria - Baskça")
- [فارسی](https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87_%D8%A2%D8%B4%D9%88%D8%A8 "نظریه آشوب - Farsça")
- [Suomi](https://fi.wikipedia.org/wiki/Kaaosteoria "Kaaosteoria - Fince")
- [Français](https://fr.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A9orie_du_chaos "Théorie du chaos - Fransızca")
- [Gaeilge](https://ga.wikipedia.org/wiki/Anord "Anord - İrlandaca")
- [贛語](https://gan.wikipedia.org/wiki/%E6%B7%B7%E6%B2%8C%E7%90%86%E8%AB%96 "混沌理論 - Gan Çincesi")
- [Galego](https://gl.wikipedia.org/wiki/Teor%C3%ADa_do_caos "Teoría do caos - Galiçyaca")
- [עברית](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%AA%D7%95%D7%A8%D7%AA_%D7%94%D7%9B%D7%90%D7%95%D7%A1 "תורת הכאוס - İbranice")
- [हिन्दी](https://hi.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AE_%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A4 "अक्रम सिद्धान्त - Hintçe")
- [Hrvatski](https://hr.wikipedia.org/wiki/Teorija_kaosa "Teorija kaosa - Hırvatça")
- [Magyar](https://hu.wikipedia.org/wiki/K%C3%A1oszelm%C3%A9let "Káoszelmélet - Macarca")
- [Bahasa Indonesia](https://id.wikipedia.org/wiki/Teori_kekacauan "Teori kekacauan - Endonezce")
- [İtaliano](https://it.wikipedia.org/wiki/Teoria_del_caos "Teoria del caos - İtalyanca")
- [日本語](https://ja.wikipedia.org/wiki/%E3%82%AB%E3%82%AA%E3%82%B9%E7%90%86%E8%AB%96 "カオス理論 - Japonca")
- [Patois](https://jam.wikipedia.org/wiki/Kyeas_tiori "Kyeas tiori - Jamaika Patois Dili")
- [한국어](https://ko.wikipedia.org/wiki/%ED%98%BC%EB%8F%88_%EC%9D%B4%EB%A1%A0 "혼돈 이론 - Korece")
- [Lietuvių](https://lt.wikipedia.org/wiki/Chaoso_teorija "Chaoso teorija - Litvanca")
- [മലയാളം](https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%95%E0%B4%AF%E0%B5%8B%E0%B4%B8%E0%B5%8D_%E0%B4%B8%E0%B4%BF%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%82 "കയോസ് സിദ്ധാന്തം - Malayalam dili")
- [Монгол](https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%B0%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BB "Хаосын онол - Moğolca")
- [मराठी](https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%B2 "कोलाहल - Marathi dili")
- [Bahasa Melayu](https://ms.wikipedia.org/wiki/Teori_kekacauan "Teori kekacauan - Malayca")
- [Nederlands](https://nl.wikipedia.org/wiki/Chaostheorie "Chaostheorie - Felemenkçe")
- [Norsk nynorsk](https://nn.wikipedia.org/wiki/Kaosteori "Kaosteori - Norveççe Nynorsk")
- [Norsk bokmål](https://no.wikipedia.org/wiki/Kaosteori "Kaosteori - Norveççe Bokmål")
- [ਪੰਜਾਬੀ](https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%98%E0%A9%9C%E0%A8%AE%E0%A9%B1%E0%A8%B8_%E0%A8%B8%E0%A8%BF%E0%A8%A7%E0%A8%BE%E0%A8%82%E0%A8%A4 "ਘੜਮੱਸ ਸਿਧਾਂਤ - Pencapça")
- [Kapampangan](https://pam.wikipedia.org/wiki/Teoriang_chaos "Teoriang chaos - Pampanga")
- [Deitsch](https://pdc.wikipedia.org/wiki/Chaos_Theory "Chaos Theory - Pensilvanya Almancası")
- [Polski](https://pl.wikipedia.org/wiki/Chaos_(matematyka) "Chaos (matematyka) - Lehçe")
- [پنجابی](https://pnb.wikipedia.org/wiki/%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%DB%82_%D8%B4%D9%88%D8%A7%D8%B4 "نظریۂ شواش - Western Punjabi")
- [Português](https://pt.wikipedia.org/wiki/Teoria_do_caos "Teoria do caos - Portekizce")
- [Română](https://ro.wikipedia.org/wiki/Teoria_haosului "Teoria haosului - Rumence")
- [Русский](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D1%85%D0%B0%D0%BE%D1%81%D0%B0 "Теория хаоса - Rusça")
- [Sicilianu](https://scn.wikipedia.org/wiki/Tiur%C3%ACa_d%C3%BB_caos "Tiurìa dû caos - Sicilyaca")
- [Srpskohrvatski / српскохрватски](https://sh.wikipedia.org/wiki/Teorija_kaosa "Teorija kaosa - Sırp-Hırvat Dili")
- [Simple English](https://simple.wikipedia.org/wiki/Chaos_theory "Chaos theory - Simple English")
- [Slovenčina](https://sk.wikipedia.org/wiki/Te%C3%B3ria_chaosu "Teória chaosu - Slovakça")
- [Slovenščina](https://sl.wikipedia.org/wiki/Teorija_kaosa "Teorija kaosa - Slovence")
- [Српски / srpski](https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D0%BE%D1%81%D0%B0 "Теорија хаоса - Sırpça")
- [Svenska](https://sv.wikipedia.org/wiki/Kaosteori "Kaosteori - İsveççe")
- [தமிழ்](https://ta.wikipedia.org/wiki/%E0%AE%92%E0%AE%B4%E0%AF%81%E0%AE%99%E0%AF%8D%E0%AE%95%E0%AE%BF%E0%AE%A9%E0%AF%8D%E0%AE%AE%E0%AF%88_%E0%AE%95%E0%AF%8B%E0%AE%9F%E0%AF%8D%E0%AE%AA%E0%AE%BE%E0%AE%9F%E0%AF%81 "ஒழுங்கின்மை கோட்பாடு - Tamilce")
- [ไทย](https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%97%E0%B8%A4%E0%B8%A9%E0%B8%8E%E0%B8%B5%E0%B8%84%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B8%AD%E0%B8%A5%E0%B8%A7%E0%B8%99 "ทฤษฎีความอลวน - Tayca")
- [Українська](https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8F_%D1%85%D0%B0%D0%BE%D1%81%D1%83 "Теорія хаосу - Ukraynaca")
- [اردو](https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%DB%82_%D8%B4%D9%88%D8%A7%D8%B4 "نظریۂ شواش - Urduca")
- [Tiếng Việt](https://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%BD_thuy%E1%BA%BFt_h%E1%BB%97n_lo%E1%BA%A1n "Lý thuyết hỗn loạn - Vietnamca")
- [吴语](https://wuu.wikipedia.org/wiki/%E6%B7%B7%E6%B2%8C%E7%90%86%E8%AE%BA "混沌理论 - Wu Çincesi")
- [中文](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%B7%B7%E6%B2%8C%E7%90%86%E8%AE%BA "混沌理论 - Çince")
- [粵語](https://zh-yue.wikipedia.org/wiki/%E6%B7%B7%E6%B2%8C%E7%90%86%E8%AB%96 "混沌理論 - Kantonca")

[Bağlantıları değiştir](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q166314#sitelinks-wikipedia "Dillerarası bağlantıları değiştir")

- [Madde](/wiki/Kaos_teorisi "İçerik sayfasını göster [c]")
- [Tartışma](/wiki/Tart%C4%B1%C5%9Fma:Kaos_teorisi "İçerik ile ilgili tartışma [t]")

Türkçe

- [Oku](/wiki/Kaos_teorisi)
- [Değiştir](/w/index.php?title=Kaos_teorisi&veaction=edit "Bu sayfayı değiştir [v]")
- [Kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Kaos_teorisi&action=edit "Bu sayfanın kaynak kodunu düzenleyin [e]")
- [Geçmişi gör](/w/index.php?title=Kaos_teorisi&action=history "Bu sayfanın geçmiş sürümleri [h]")

Araçlar

Araçlar

kenar çubuğuna taşıgizle

Eylemler


- [Oku](/wiki/Kaos_teorisi)
- [Değiştir](/w/index.php?title=Kaos_teorisi&veaction=edit "Bu sayfayı değiştir [v]")
- [Kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Kaos_teorisi&action=edit "Bu sayfanın kaynak kodunu düzenleyin [e]")
- [Geçmişi gör](/w/index.php?title=Kaos_teorisi&action=history)

Genel


- [Sayfaya bağlantılar](/wiki/%C3%96zel:SayfayaBa%C4%9Flant%C4%B1lar/Kaos_teorisi "Bu sayfaya bağlantı vermiş tüm viki sayfalarının listesi [j]")
- [İlgili değişiklikler](/wiki/%C3%96zel:%C4%B0lgiliDe%C4%9Fi%C5%9Fiklikler/Kaos_teorisi "Bu sayfadan bağlantı verilen sayfalardaki son değişiklikler [k]")
- [Özel sayfalar](/wiki/%C3%96zel:%C3%96zelSayfalar "Tüm özel sayfaların listesi [q]")
- [Kalıcı bağlantı](/w/index.php?title=Kaos_teorisi&oldid=33429277 "Bu sayfanın bu revizyonuna kalıcı bağlantı")
- [Sayfa bilgisi](/w/index.php?title=Kaos_teorisi&action=info "Bu sayfa hakkında daha fazla bilgi")
- [Bu sayfayı kaynak göster](/w/index.php?title=%C3%96zel:KaynakG%C3%B6ster&page=Kaos_teorisi&id=33429277&wpFormIdentifier=titleform "Bu sayfadan nasıl kaynak göstereceği hakkında bilgi")
- [Kısaltılmış URL'yi al](/w/index.php?title=%C3%96zel:UrlShortener&url=https%3A%2F%2Ftr.wikipedia.org%2Fwiki%2FKaos_teorisi)
- [Karekodu indir](/w/index.php?title=%C3%96zel:QrCode&url=https%3A%2F%2Ftr.wikipedia.org%2Fwiki%2FKaos_teorisi)
- [Vikiveri ögesi](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q166314 "Veri havuzundaki ilgili ögeye bağlantı [g]")

Yazdır/dışa aktar


- [Bir kitap oluştur](/w/index.php?title=%C3%96zel:Kitap&bookcmd=book_creator&referer=Kaos+teorisi)
- [PDF olarak indir](/w/index.php?title=%C3%96zel:DownloadAsPdf&page=Kaos_teorisi&action=show-download-screen)
- [Basılmaya uygun görünüm](/w/index.php?title=Kaos_teorisi&printable=yes "Bu sayfanın basılmaya uygun sürümü [p]")

Diğer projelerde


- [Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Chaos_theory)

Görünüm

kenar çubuğuna taşıgizle

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Başlığın diğer anlamları için [Kaos](/wiki/Kaos "Kaos") sayfasına bakınız.

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Question_book-new.svg/50px-Question_book-new.svg.png)](/wiki/Dosya:Question_book-new.svg)

Bu madde **hiçbir [kaynak](/wiki/Vikipedi:Kaynak_g%C3%B6sterme "Vikipedi:Kaynak gösterme") [içermemektedir](/wiki/Vikipedi:Do%C4%9Frulanabilirlik "Vikipedi:Doğrulanabilirlik").** Lütfen [güvenilir kaynaklar ekleyerek](/wiki/Yard%C4%B1m:Dipnotlar "Yardım:Dipnotlar") [madde içeriğinin geliştirilmesine](https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Kaos_teorisi&action=edit) yardımcı olun. Kaynaksız içerik itiraz konusu olabilir ve [kaldırılabilir](/wiki/Vikipedi:Do%C4%9Frulanabilirlik#Kanıt_sorumluluğu "Vikipedi:Doğrulanabilirlik").

_Kaynak ara:_ ["Kaos teorisi"](//www.google.com/search?as_eq=wikipedia&q=%22Kaos+teorisi%22) – [haber](//www.google.com/search?tbm=nws&q=%22Kaos+teorisi%22+-wikipedia) · [gazete](//www.google.com/search?&q=%22Kaos+teorisi%22+site:news.google.com/newspapers&source=newspapers) · [kitap](//www.google.com/search?tbs=bks:1&q=%22Kaos+teorisi%22+-wikipedia) · [akademik](//scholar.google.com/scholar?q=%22Kaos+teorisi%22) · [JSTOR](https://www.jstor.org/action/doBasicSearch?Query=%22Kaos+teorisi%22&acc=on&wc=on)_(Ocak 2021)__( [Bu şablonun nasıl ve ne zaman kaldırılması gerektiğini öğrenin](/wiki/Yard%C4%B1m:Bak%C4%B1m_%C5%9Fablonunu_kald%C4%B1rmak "Yardım:Bakım şablonunu kaldırmak"))_

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5b/Lorenz_attractor_yb.svg/200px-Lorenz_attractor_yb.svg.png)](/wiki/Dosya:Lorenz_attractor_yb.svg) Lorenz'in [Kelebek Etkisi](/wiki/Kelebek_Etkisi_(matematik) "Kelebek Etkisi (matematik)") sistemi.

**Kaos teorisi**, **kaos kuramı** veya **kargaşa kuramı**; yapısal olarak bir fizik teorisi ya da matematiksel bir tümevarım değil, fiziksel gerçeklik parçalarının bir bütün olarak eğilimini açıklamaya yarayan bir yöntemdir.

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/45/Double-compound-pendulum.gif)](/wiki/Dosya:Double-compound-pendulum.gif) Kaotik davranış gösteren bir ara enerjide [çift çubuklu sarkacın](/w/index.php?title=%C3%87ift_sarka%C3%A7&action=edit&redlink=1 "Çift sarkaç (sayfa mevcut değil)") animasyonu. Sarkacın biraz farklı bir [başlangıç koşulundan](/w/index.php?title=Ba%C5%9Flang%C4%B1%C3%A7_ko%C5%9Fulu&action=edit&redlink=1 "Başlangıç koşulu (sayfa mevcut değil)") başlatılması, çok farklı bir yörüngeye neden olacaktır. Çift çubuklu sarkaç, kaotik çözümlere sahip en basit dinamik sistemlerden biridir.

Bir sigara dumanının havada yaptığı şekiller tamamen düzensiz ve bağımsız rastlantıların ürünü olarak görülebilir. Ancak bir [teorik fizikçi](/wiki/Kuramsal_fizik "Kuramsal fizik") dumanın bu dinamiğinin aslında ortamdaki birçok [parametre](/wiki/Parametre "Parametre") ve etken ile belirlendiği görüşündedir. Bu girdiler o kadar çoktur ve o kadar değişkendir ki incelemek ve net bir kanıya varmak imkânsızdır. Parametrelerin bu denli değişken olması, aslında o parametrelerin aynı zamanda bir çıktı olmasından kaynaklanır. Dumanın hareketine neden olan hafif bir hava akımı aslında odanın başka yerindeki bir sıcaklık değişikliği ve basınç farkının neden olduğu bir harekettir. Ayrıca dumanın dinamiğini etkileyen girdiler birbirlerine bağlı olabilirler ki bu durumu tam anlamıyla içinden çıkılmaz hâle sokar. Sigara dumanı örneğine geri dönersek, hava akımının yalnızca sıcaklık değişiminden kaynaklandığını farz edelim (ki pratikte bu milyonlarca etkenden biridir). [Sıcaklık](/wiki/S%C4%B1cakl%C4%B1k "Sıcaklık") değişimi ortamda basınç farkı yarattığından hava akımını etkiler. Ancak oluşan hava akımı sıcaklıkta tekrar değişimlere neden olacağından farklı girdilerle tekrar bir [fonksiyon](/wiki/Fonksiyon "Fonksiyon") oluşturur ve bu değişim sonsuza kadar devam eder. Birçok farklı girdinin sürekli değişerek fiziksel değişimler ve farklı düzenler yaratması ve bu düzenlerin yine kendisini etkilemesi insan zekasının ve günümüzdeki gözlem ve bilimsel tahmin yeteneklerinin çok çok üstünde olmasından dolayı kaos olarak nitelendirilir. Oysa tüm bu değişimlere neden olan fiziksel yasalara ve matematiksel açıklamalara hakimiz. İşte bu noktada karşımıza düzen ve kaosun aslında birbirine ne kadar sıkı sıkıya sarılmış olduğu ortaya çıkar. Fiziksel yasalar ne kadar basit olursa olsun sonuç o kadar rastlantısal ve karmaşa doludur.

Sayısal [bilgisayarların](/wiki/Bilgisayar "Bilgisayar") ve onların çıktılarını çok kolay görülebilir hâle getiren [ekranların](/wiki/Ekran "Ekran") ortaya çıkmasıyla gelişti ve son on yıl içinde [popülerlik](/wiki/Pop%C3%BCler "Popüler") kazandı. Ancak [kaotik](/wiki/Kaotik "Kaotik") davranış gösteren sistemlerde kestirim yapmanın imkânsızlığı bu popüler [görüntüyle](/wiki/G%C3%B6r%C3%BCnt%C3%BC "Görüntü") birleşince, bilim insanları konuya oldukça kuşkucu bir gözle bakmaya başladılar. Fakat son yıllarda kaos teorisinin ve onun bir uzantısı olan [fraktal](/wiki/Fraktal "Fraktal") geometrinin, [borsadan](/wiki/Borsa "Borsa") [meteorolojiye](/wiki/Meteoroloji "Meteoroloji"), [iletişimden](/wiki/%C4%B0leti%C5%9Fim "İletişim") [tıbba](/wiki/T%C4%B1p "Tıp"), [kimyadan](/wiki/Kimya "Kimya") [mekaniğe](/wiki/Mekanik "Mekanik") kadar uzanan çok farklı dallarda önemli kullanım alanları bulması ile bu kuşkular giderek yok olmaktadır.

## Gelişimi

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Kaos_teorisi&veaction=edit&section=1 "Değiştirilen bölüm: Gelişimi") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Kaos_teorisi&action=edit&section=1 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Gelişimi")\]

[Teoriye](/wiki/Kuram "Kuram") temel oluşturan [matematiksel](/wiki/Matematik "Matematik") ve temel bilimsel bulgular, [18\. yüzyıla](/wiki/18._y%C3%BCzy%C4%B1l "18. yüzyıl"), hatta bazı gözlemler [antik çağlara](/wiki/Antik_%C3%A7a%C4%9F "Antik çağ") kadar geri gitmektedir. [Yunan](/wiki/Yunan_mitolojisi "Yunan mitolojisi") ve [Çin](/wiki/%C3%87in_mitolojisi "Çin mitolojisi") mitolojilerinde yaradılış efsanelerinde başlangıçta bir kaosun olması rastlantı değildir. Özellikle [Çin mitolojisindeki](/wiki/%C3%87in_mitolojisi "Çin mitolojisi") kaosun, bugün bilimsel dilde tanımladığımız olgularla hayret verici bir benzerliği olduğu görülür. Batı'da da daha sonraki dönemlerde bilim insanları tarafından karmaşık olgulara dair gözlemler yapılmıştır. [Poincare](/wiki/Henri_Poincar%C3%A9 "Henri Poincaré"), [Weierstrass](/wiki/Karl_Weierstrass "Karl Weierstrass"), [von Koch](/w/index.php?title=Von_Koch&action=edit&redlink=1 "Von Koch (sayfa mevcut değil)"), [Cantor](/wiki/Georg_Cantor "Georg Cantor"), [Peano](/wiki/Giuseppe_Peano "Giuseppe Peano"), [Hausdorff](/wiki/Felix_Hausdorff "Felix Hausdorff"), [Besikoviç](/w/index.php?title=Besikovi%C3%A7&action=edit&redlink=1 "Besikoviç (sayfa mevcut değil)") gibi çok üst düzey matematikçiler tarafından bu teorinin temel kavramları bulunmuştur.

## Uygulama

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Kaos_teorisi&veaction=edit&section=2 "Değiştirilen bölüm: Uygulama") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Kaos_teorisi&action=edit&section=2 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Uygulama")\]

### Tümevarım

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Kaos_teorisi&veaction=edit&section=3 "Değiştirilen bölüm: Tümevarım") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Kaos_teorisi&action=edit&section=3 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Tümevarım")\]

[Karmaşık sistem](/wiki/Karma%C5%9F%C4%B1k_sistem "Karmaşık sistem") teorisinin ardında yatan yaklaşımı [felsefe](/wiki/Felsefe "Felsefe"), özellikle de [bilim felsefesi](/wiki/Bilim_felsefesi "Bilim felsefesi") açısından incelenecek olunursa, ortaya ilginç bir olgu çıkar. Aslında bugün [pozitif bilim](/wiki/Bilim "Bilim") olarak nitelendirilen şey, batı uygarlığının ve düşünüş biçiminin bir ürünüdür. Bu yaklaşımın en belirgin özelliği, sentetik oluşu yani parçadan tüme yönelmesidir ( [tümevarım](/wiki/T%C3%BCmevar%C4%B1m "Tümevarım")).

Genelde karmaşık problemleri çözmede kullanılan ve bazen çok iyi sonuçlar veren bu yöntem gereğince, önce problem parçalanır ve ortaya çıkan daha basit alt problemler incelenir. Sonra, bu alt problemlerin çözümleri birleştirilerek, tüm problemin çözümü oluşturulur. Ancak bu yaklaşım görmezden gelerek ihmal ettiği parçalar arasındaki ilişkilerdir. Böyle bir sistem parçalandığında, bu ilişkiler yok olur ve parçaların tek tek çözümlerinin toplamı, asıl sistemin davranışını vermekten çok uzak olabilir.

### Tümdengelim

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Kaos_teorisi&veaction=edit&section=4 "Değiştirilen bölüm: Tümdengelim") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Kaos_teorisi&action=edit&section=4 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Tümdengelim")\]

[Tümevarım](/wiki/T%C3%BCmevar%C4%B1m "Tümevarım") yaklaşımının tam tersi ise [tümdengelim](/wiki/T%C3%BCmdengelim "Tümdengelim"), yani bütüne bakarak daha alt olgular hakkında çıkarsamalar yapmaktır. Genel anlamda tümevarımı Batı düşüncesinin, tümdengelimi Doğu düşüncesinin ürünü olarak nitelendirmek mümkündür. [Kaos](/wiki/Kaos "Kaos") ya da karmaşıklık teorisi ise, bu anlamda bir Doğu-Batı sentezi olarak görülebilir. Çok yakın zamana kadar pozitif bilimlerin ilgilendiği alanlar doğrusallığın geçerli olduğu, daha doğrusu çok büyük hatalara yol açmadan varsayılabildiği alanlardır.

Doğrusal bir sistemin girdisini `x`, çıktısını da `y` kabul edersek, `x ile y` arasında doğrusal sistemlere özgü şu ilişkiler olacaktır:

Bu özellikleri sağlayan sistemlere verilen karmaşık bir girdiyi parçalara ayırıp her birine karşılık gelen çıktıyı bulabilir, sonra bu çıktıların hepsini toplayarak karmaşık girdinin yanıtını elde edebiliriz. Ayrıca, doğrusal bir sistemin girdisini ölçerken yapacağımız ufak bir hata, çıktının hesabında da başlangıçtaki ölçüm hatasına orantılı bir hata verecektir. Hâlbuki doğrusal olmayan bir sistemde `y`’yi kestirmeye çalıştığımızda ortaya çıkacak hata, `x`'in ölçümündeki ufak hata ile orantılı olmayacak, çok daha ciddi sapma ve yanılmalara yol açacaktır. İşte bu özelliklerinden dolayı doğrusal olmayan sistemler kaotik davranma potansiyelini içlerinde taşırlar.

Kaos görüşünün getirdiği en önemli değişikliklerden biri ise, kestirilemez [determinizmdir](/wiki/Determinizm "Determinizm"). Sistemin yapısını ne kadar iyi modellersek modelleyelim, bir hata bile ( [Heisenberg](/wiki/Werner_Heisenberg "Werner Heisenberg") [belirsizlik kuralı](/wiki/Belirsizlik_ilkesi "Belirsizlik ilkesi")'na göre çok ufak da olsa, mutlaka bir hata olacaktır), yapacağımız kestirmede tamamen yanlış sonuçlara yol açacaktır. Buna başlangıç koşullarına duyarlılık adı verilir ve bu özellikten dolayı sistem tamamen nedensel olarak çalıştığı halde uzun vadeli doğru bir kestirim mümkün olmaz. Bugünkü değerleri ne kadar iyi ölçersek ölçelim, 30 gün sonra saat 12'de hava sıcaklığının ne olacağını kestiremeyiz. Bu görüş paralelinde ortaya konan en ünlü örnek ise [Kelebek Etkisi](/wiki/Kelebek_Etkisi "Kelebek Etkisi") denen modellemedir. Bu modelleme, en basit hâliyle şu iddiayı taşır: " [Çin](/wiki/%C3%87in "Çin") de kanat çırpan bir kelebek [ABD](/wiki/Amerika_Birle%C5%9Fik_Devletleri "Amerika Birleşik Devletleri") de bir fırtınaya neden olabilir". Kelebek etkisine verilebilecek bir diğer örnek de 1861-1865 yılları arasında süren Amerikan İç Savaşı'dır. Amerika'nın güney eyaletleri dış işlerde birbirine bağımlı ama iç işlerinde bağımsız olmak yani konfederasyon isterken, kuzey eyaletleri birbirine çok daha katı bir şekilde bağlı olmak isterler, yani federasyon isterler. Ayrıca kuzeyde modern kapitalizmin kuralları gereğince, emek gücüne harcadığı emek karşılığı ücret yani yevmiye ya da maaş ödenirken, güneyde ise köle iş gücü vardır. Kuzey eyaletleri Amerika'nın güney eyaletlerindeki köle iş gücünün tasfiye olmasını isterler, çünkü böylece kuzeye gelecek olan fazla iş gücü yüzünden işçilik ücretleri düşecektir. Bundan dolayı Amerika'nın kuzey ve güney eyaletleri arasında 1861 yılında savaş çıkar ve kuzey eyaletleri Amerika'nın güney eyaletlerinin limanlarını ablukaya alırlar. Amerika'nın güney eyaletleri ise İngiltere ve [Rusya](/wiki/Rusya "Rusya")'ya pamuk satamaz ve 19. yy'ın en önemli sanayilerinden birisi tekstildir. Bunun üzerine Rusya ve İngiltere pamuk yetiştirebileceği alanlar araştırmaya başlar. 1860lardan 1880lere kadar Rusya tüm Orta Asya'yı işgal eder, çünkü burası pamuk üretimi için çok elverişlidir. İngiltere ise Hindistan'ın Doğu kısmını işgal eder yine pamuk üretimi için. Görüldüğü gibi, Amerika'da çıkan bir iç savaş neticesinde Orta Asya'yı Rusya işgal ederken Doğu Hindistan'ı da İngiltere işgal etmiştir. İşte "Kelebek Etkisi" ya da "Kaos Teorisi" buna denir.

## Teorinin temel önermeleri

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Kaos_teorisi&veaction=edit&section=5 "Değiştirilen bölüm: Teorinin temel önermeleri") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Kaos_teorisi&action=edit&section=5 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Teorinin temel önermeleri")\]

1. Düzen düzensizliği yaratır.
2. Düzenin anlayamadığımız hali(kaos) varsa ki -illaki olmalıdır- bundan dolayı düzensiz diyemeyiz. Yani düzenin dışına çıkmak imkânsızdır.
3. Düzensizliğin içinde de bir düzen vardır.
4. Düzen düzensizlikten doğar.
5. Yeni düzende uzlaşma ve bağlılık değişimin ardından çok kısa süreli olarak kendini gösterir.
6. Ulaşılan yeni düzen, kendiliğinden örgütlenen bir süreç vasıtasıyla kestirilemez bir yöne doğru gelişir.

- [Kelebek etkisi](/wiki/Kelebek_etkisi_(matematik) "Kelebek etkisi (matematik)")
- [İstatistik](/wiki/%C4%B0statistik "İstatistik")

## Dış bağlantılar

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Kaos_teorisi&veaction=edit&section=6 "Değiştirilen bölüm: Dış bağlantılar") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Kaos_teorisi&action=edit&section=6 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Dış bağlantılar")\]

- [Kaos](https://web.archive.org/web/20081022020807/http://kitap.tubitak.gov.tr/k015.html)

- [g](/wiki/%C5%9Eablon:Yap%C4%B1sal_bilimler_altbilgisi "Şablon:Yapısal bilimler altbilgisi")
- [t](/wiki/%C5%9Eablon_tart%C4%B1%C5%9Fma:Yap%C4%B1sal_bilimler_altbilgisi "Şablon tartışma:Yapısal bilimler altbilgisi")
- [d](https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Yap%C4%B1sal_bilimler_altbilgisi&action=edit)

[Yapısal bilimler](/wiki/Yap%C4%B1sal_bilimler "Yapısal bilimler") dahilindeki alanlar

[Matematik](/wiki/Matematik "Matematik") **·** [Mantık](/wiki/Mant%C4%B1k "Mantık") **·** [Kaos kuramı](/wiki/Kaos_kuram%C4%B1 "Kaos kuramı") **·** [Oyun kuramı](/wiki/Oyun_kuram%C4%B1 "Oyun kuramı") **·** [Felaket kuramı](/w/index.php?title=Felaket_kuram%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Felaket kuramı (sayfa mevcut değil)") **·** [Bilişim](/wiki/Bili%C5%9Fim "Bilişim") **·** [Bilgi teorisi](/wiki/Bilgi_teorisi "Bilgi teorisi") **·** [Felsefe](/wiki/Felsefe "Felsefe") **·** [Sistem teorisi](/wiki/Sistem_teorisi "Sistem teorisi") **·** [Sibernetik](/wiki/Sibernetik "Sibernetik") **·** [Sinerjetik](/w/index.php?title=Sinerjetik&action=edit&redlink=1 "Sinerjetik (sayfa mevcut değil)")

[Otorite kontrolü](/wiki/Otorite_kontrol%C3%BC "Otorite kontrolü")[![Bunu Vikiveri'de düzenleyin](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8a/OOjs_UI_icon_edit-ltr-progressive.svg/10px-OOjs_UI_icon_edit-ltr-progressive.svg.png)](https://www.wikidata.org/wiki/Q166314 "Bunu Vikiveri'de düzenleyin")

- [BNF](/wiki/Fransa_Mill%C3%AE_K%C3%BCt%C3%BCphanesi "Fransa Millî Kütüphanesi"): [cb119954481](https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb119954481) [(data)](https://data.bnf.fr/ark:/12148/cb119954481)
- [GND](/wiki/T%C3%BCmle%C5%9Fik_Otorite_Dosyas%C4%B1 "Tümleşik Otorite Dosyası"): [4009754-7](https://d-nb.info/gnd/4009754-7)
- [LCCN](/wiki/Kongre_K%C3%BCt%C3%BCphanesi_Kontrol_Numaras%C4%B1 "Kongre Kütüphanesi Kontrol Numarası"): [sh85022562](https://id.loc.gov/authorities/subjects/sh85022562)
- [NKC](/wiki/%C3%87ek_Cumhuriyeti_Mill%C3%AE_K%C3%BCt%C3%BCphanesi "Çek Cumhuriyeti Millî Kütüphanesi"): [ph921688](https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=ph921688&CON_LNG=ENG)
- [NLI](/wiki/%C4%B0srail_Ulusal_K%C3%BCt%C3%BCphanesi "İsrail Ulusal Kütüphanesi"): [987007284937105171](http://olduli.nli.org.il/F/?func=find-b&local_base=NLX10&find_code=UID&request=987007284937105171)

" [https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Kaos\_teorisi&oldid=33429277](https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Kaos_teorisi&oldid=33429277)" sayfasından alınmıştır

[Kategori](/wiki/%C3%96zel:Kategoriler "Özel:Kategoriler"):

- [Kaos teorisi](/wiki/Kategori:Kaos_teorisi "Kategori:Kaos teorisi")

Gizli kategoriler:

- [Kaynakları olmayan maddeler Ocak 2021](/wiki/Kategori:Kaynaklar%C4%B1_olmayan_maddeler_Ocak_2021 "Kategori:Kaynakları olmayan maddeler Ocak 2021")
- [BNF tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri](/wiki/Kategori:BNF_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1_olan_Vikipedi_maddeleri "Kategori:BNF tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri")
- [GND tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri](/wiki/Kategori:GND_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1_olan_Vikipedi_maddeleri "Kategori:GND tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri")
- [LCCN tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri](/wiki/Kategori:LCCN_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1_olan_Vikipedi_maddeleri "Kategori:LCCN tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri")
- [NKC tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri](/wiki/Kategori:NKC_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1_olan_Vikipedi_maddeleri "Kategori:NKC tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri")
- [NLI tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri](/wiki/Kategori:NLI_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1_olan_Vikipedi_maddeleri "Kategori:NLI tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri")

- Sayfa en son 21.35, 2 Temmuz 2024 tarihinde değiştirildi.
- Metin [Creative Commons Atıf-BenzerPaylaşım Lisansı](//creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.tr) altındadır ve ek koşullar uygulanabilir. Bu siteyi kullanarak [Kullanım Şartlarını](//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Terms_of_Use/tr) ve [Gizlilik Politikasını](//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy/tr) kabul etmiş olursunuz.

Vikipedi® (ve Wikipedia®) kâr amacı gütmeyen kuruluş olan [Wikimedia Foundation, Inc.](//www.wikimediafoundation.org/) tescilli markasıdır.


- [Gizlilik politikası](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy)
- [Vikipedi hakkında](/wiki/Vikipedi:Hakk%C4%B1nda)
- [Sorumluluk reddi](/wiki/Vikipedi:Genel_sorumluluk_reddi)
- [Davranış Kuralları](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct)
- [Geliştiriciler](https://developer.wikimedia.org)
- [İstatistikler](https://stats.wikimedia.org/#/tr.wikipedia.org)
- [Çerez politikası](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Cookie_statement)
- [Mobil görünüm](//tr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Kaos_teorisi&mobileaction=toggle_view_mobile)

- [![Wikimedia Foundation](/static/images/footer/wikimedia-button.svg)](https://wikimediafoundation.org/)
- [![Powered by MediaWiki](/w/resources/assets/poweredby_mediawiki.svg)](https://www.mediawiki.org/)