James Webb Uzay Teleskobu Hakkında Bilmeniz Gereken Her Şey
James Webb Teleskobu'nun görevini gerçekleştirebilmesi için, optik bir teleskop olan Hubble'ın aksine kızılötesi olması gerekiyor. Peki bu detay ...
potansiyel olarak yaşanabilir ötegezegenlerin
James Webb Uzay Teleskobu (JWST), NASA önderliğinde ve Avrupa Uzay Ajansı ile Kanada Uzay Ajansı katkılarıyla üretilen bir uzay teleskobudur. James Webb Uzay Teleskobu, 25 Aralık 2021 tarihinde Ariane Uçuş VA256 ile uzaya gönderilmiştir. Teleskop, öncülü olan Hubble Uzay Teleskobu'na nazaran çok daha gelişmiş kızılötesi çözünürlük ve hassasiyetle görüntü toplayacak, insanlığın astronomi ve kozmoloji bilgilerini genişletecek, Evren'deki en uzak ve en yaşlı gök cisimlerini gözleyecek ve <anchor>potansiyel olarak yaşanabilir ötegezegenlerin</anchor> atmosferini karakterize edecek biçimde tasarlanmıştır.
Ötegezegen Nedir? Ötegezegenler Nasıl Keşfedilirler? - Evrim Ağacı
Ötegezegen Nedir? Ötegezegenler Nasıl Keşfedilirler? - Evrim Ağacı

[![Evrim Ağacı Logo](https://evrimagaci.org/public/images/logo/v3.svg)Evrim Ağacı](https://evrimagaci.org/)

Geri Dön

Giriş Yap

Üye Ol

Paylaşım Yap

[2,500 UP Ödüllü Soru: Microsoft Word'de akademik atıfları otomatik ekleyen bir ayar var mıdır? Hemen cevapla!](https://evrimagaci.org/soru/microsoft-word039de-akademik-atiflari-otomatik-ekleyen-bir-ayar-var-midir-67671) [2,500 UP Ödüllü Soru: "Allah" kelime kökeni olarak nereden gelmedir? Hemen cevapla!](https://evrimagaci.org/soru/quotallahquot-kelime-kokeni-olarak-nereden-gelmedir-67659) [1,500 UP Ödüllü Soru: Bazı olaylar sadece olması gerektiği için mi olur? Hemen cevapla!](https://evrimagaci.org/soru/bazi-olaylar-sadece-olmasi-gerektigi-icin-mi-olur-67591) [Elif Erbay'ın cevabı ödüllü bir soruda en iyi cevap seçildi! Ödüllü cevabı okumak için tıklayın!](https://evrimagaci.org/soru/yapay-zekanin-tum-islerimizi-elimizden-alacagina-dair-yaygin-korku-insanin-kendi-yeteneklerine-olan-guvensizligini-mi-yansitiyor-67560)

Tüm Reklamları Kapat

# Ötegezegen Nedir? Ötegezegenler Nasıl Keşfedilirler?

## Güneş Sistemi Dışındaki Gezegenleri Nasıl Keşfediyoruz?

7 Aralık 2018

16 dakika

21,621

![Ötegezegen Nedir? Ötegezegenler Nasıl Keşfedilirler?](https://cdn.evrimagaci.org/WUvGqXQMUkcYSamI0k5jUpOa5aM=/250x0/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2F4b340defbe5b7cabfb947931c032b863.jpg)[HR 8799c](https://pixabay.com/photos/planet-gas-artist-impression-708598/)

- Özgün
- [Astrofizik](https://evrimagaci.org/kategori/astrofizik-260)
- [Atmosfer Bilimi](https://evrimagaci.org/kategori/atmosfer-bilimi-274)

[Tavsiye Makale](https://evrimagaci.org/etiket/tavsiye-makale-15 "Tavsiye Makale")

Bilimi Anlatmamıza Yardım Edin!

Her ay milyonlarca bilimsever, Evrim Ağacı olarak karmaşık bilimsel
konuları basitçe anlatmamızdan ve ülkemizde bilim anlatıcılığını geliştirmeye yönelik
yaptığımız
kapsamlı çalışmalarımızdan faydalanıyor. Bütçenize zarar vermeden, aylık veya tek seferlik
sadece 39₺ gibi miktarlarda bize destek olarak bu çabalarımızı destekleyebilir, Türkiye'de
bilim
okuryazarlığını güçlendirmemize katkı sağlayabilirsiniz.

Destek Ol

[Neden Destek\
İstiyoruz?](https://evrimagaci.org/destekol) \|
Zaten
Destekçiyim

[![Kemal Cihat Toprakçı](https://cdn.evrimagaci.org/K9yrCgVia5eRX9JwJaQjCYQfVFw=/50x50/storage.evrimagaci.org%2Fprofile%2F3edf48fe-3636-4de1-b931-4eeb059bdd72.jpeg)\
\
Kemal Cihat Toprakçı\
\
Yazar](https://evrimagaci.org/astrapera "Kemal Cihat Toprakçı") [![Şule Ölez](https://cdn.evrimagaci.org/1u50sqqhfNqxkc_JczXqmKoYdA8=/50x50/storage.evrimagaci.org%2Fprofile%2F7c96ff4ed6bd1f43fcd3626ac02575b0.jpeg)\
\
Şule Ölez\
\
Editör](https://evrimagaci.org/patellabipartita) [![Damla Şahin Uçar](https://cdn.evrimagaci.org/IKDZhZWv3dRKsyvI-fx-G3mL13c=/50x50/storage.evrimagaci.org%2Fprofile%2F32c57851-228a-464e-b1c6-4110dc0cc70c.jpeg)\
\
Damla Şahin Uçar\
\
2\. Editör](https://evrimagaci.org/cagda20 "2. Editör") [![Bora Cüneyt Akçakın](https://cdn.evrimagaci.org/cmBSSBjAglS50edSVD03WE5vbnI=/50x50/storage.evrimagaci.org%2Fprofile%2Fed5e8184-62b3-41b6-bfc1-99966da2b8f6.jpeg)\
\
Bora Cüneyt Akçakın\
\
2\. Yazar](https://evrimagaci.org/sors "2. Yazar")

Tüm Reklamları Kapat

Ötegezegen, diğer adıyla dış gezegen, Güneş Sistemi dışında yer alan ve başka bir yıldızın yörüngesinde bulunan gezegenlerdir. Bu terim, "exo" (yani "öte", "ötesinde") ile "planet" (yani "gezgin", "gezegen") kelimelerinin birleşiminden oluşur ve İngilizce'deki "exoplanet" teriminin Türkçe karşılığıdır.

Ötegezegenlerin keşfi, astrofizikte büyük bir dönüm noktası olarak kabul edilir. Gelişen teknoloji ve uzay teleskopları sayesinde günümüzde artık binlerce ötegezegen tespit edilmiştir ve bunların sayısı giderek artmaktadır. Bu gezegenlerin varlığı, Evren'de başka yaşam formlarının olup olmadığı sorusuna da yeni bir boyut kazandırmıştır. Ötegezegenlerin keşfi ve incelenmesi, hem gezegen oluşumu hem de yaşamın evrende yaygınlığı konusunda önemli bilgiler sağlar.

Günümüzde ötegezegenlerin oldukça geniş bir çeşitliliğe sahip olduğunu da biliyoruz. Örneğin bugüne kadar keşfedilen ötegezegenler arasında gaz devleri, kaya gezegenler, su dünyaları ve karasal gezegenler bulunmaktadır. Özellikle de " [yaşanabilir bölge](https://evrimagaci.org/goldilocks-bolgesi-yasanabilir-bolge-nedir-yasam-ne-tur-gezegenlerde-baslayabilir-416)" olarak adlandırılan, yıldızına ne çok yakın ne de çok uzak olan ve sıvı su bulundurabilecek gezegenler, astrobiyologların ilgisini çekmektedir. Bu gezegenler, yaşamın var olma ihtimalini araştırmak için en uygun adaylar olarak görülür.

Tüm Reklamları Kapat

![Bu nefes kesici görselde, Aralık 2015'e kadar, Kepler Teleskobu kullanılarak keşfedilmiş olan 2000 civarındaki öte gezegenden sadece 500 tanesi görülmektedir.](https://cdn.evrimagaci.org/CmP4V1kLg958OPywXnlHmqRiPJ8=/825x0/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2F569e3ca052f3a16564dd747fb5e4d1b6.jpg)Bu nefes kesici görselde, Aralık 2015'e kadar, Kepler Teleskobu kullanılarak keşfedilmiş olan 2000 civarındaki öte gezegenden sadece 500 tanesi görülmektedir.[Halcyon Maps](http://www.halcyonmaps.com/exoplanets/)

## Kaç Tane Ötegezegen Var?

Işık kirliliğinin olmadığı bir yerde başımızı kaldırıp göğe baktığımız zaman ışıl ışıl parlayan binlerce yıldız görürüz. Bizim Güneşimizin de bir yıldız olduğunu hesaba katarak, şu soruyu sormamız işten bile değildir: _"Acaba gördüğümüz bu yıldızlar da çok uzaklarda başka gezegenlerin Güneşleri olabilirler mi?"_

Bu soru ilk olarak kim tarafından, ne zaman soruldu bilinmez; ancak günümüzde, sayısını tam olarak bilemesek de Evren'de trilyonlarca yıldız olduğunu ve bu yıldızların pek çoğunun yörüngesinde aynı bizim Güneş Sistemimizde olduğu gibi gezegenler bulunabileceğini biliyoruz.

Ne var ki bunları keşfetmeye başlamak için epey bir beklemek zorunda kaldık. Çünkü başka bir yıldızın etrafında dönen gezegenlerin varlığına dair ilk bilimsel gözlemler 1988 yılında yapılmıştı. Bu yıldız, bizden 2.300 ışık yılı uzaklıkta, Başak Takımyıldızı sınırları içerisinde konumlanmış **PSR B1257+12** adında bir pulsardı. Dört sene sonra, yani 1992 yılında ise bu pulsarın etrafında dönen karasal gezegenler tespit edildi ancak bu tespitin kesin olarak onaylanma süreci 2012 yılına kadar devam edecekti.

Güneşimiz gibi hidrojeni yakıp helyuma dönüştüren bir anakol ( _main-sequence_) yıldızının etrafında dönen ilk ötegezegen ise 1995 yılında keşfedildi. 51 Pegasi adındaki yıldız, bizden yaklaşık 51 ışık yılı uzaklıkta, Kanatlı At (Pegasus) Takımyıldızı sınırları içerisinde bulunuyordu. Bu yıldızın yörüngesinde hareket etmekte olan ötegezegen ise **51 Pegasi-b** olarak adlandırılmıştı ve Jüpiter benzeri bir gaz devi olan "Sıcak Jüpiter" gezegen sınıfına giriyordu. Sıcak Jüpiterler, yıldızına çok yakın mesafelerde bulundukları için Güneş sistemimizdeki Jüpiter'den çok daha sıcaktırlar. 51 Pegasi-b'nin yıldızının etrafındaki bir tam dönüşünün yalnızca üç gün olduğunu da belirtmekte fayda vardır. Yani bu ötegezegende geçen bir yıl, bizim gezegenimizdeki üç güne eşittir.

Tüm Reklamları Kapat

İlkin 51 Pegasi-b gibi ötegezegenlerin varlığının doğrulanması, gelecekte daha yüzlerce ötegezegen keşfinin yapılacağının da adeta habercisi gibiydi. Gerçekten de sonraki yıllarda binlerce yeni ötegezegen keşfedildi; Evren'deyse milyarlarca, belki trilyonlarca ötegezegen olduğu tahmin ediliyor.

[Astrofizik ile ilgili diğer içerikler ›](https://evrimagaci.org/kategori/astrofizik-260)

- [Evren'in Doğumundaki Kara Delik: Evren, Eski Bir Yıldızın Çöküşünden Kalma Bir "Serap" Olabilir Mi?](https://evrimagaci.org/evrenin-dogumundaki-kara-delik-evren-eski-bir-yildizin-cokusunden-kalma-bir-serap-olabilir-mi-2571)
- [Son Yılların En Yakın Süpernovası Gerçekleşti! SN 2023ixf Aylarca Gözlemlenebilir Olacak!](https://evrimagaci.org/son-yillarin-en-yakin-supernovasi-gerceklesti-sn-2023ixf-aylarca-gozlemlenebilir-olacak-14696)
- [Kütleçekimsel Merceklenme Nedir? Galaksilerden Gelen Işık Bize Ulaşmadan Önce Nasıl Kırılıyor?](https://evrimagaci.org/kutlecekimsel-merceklenme-nedir-galaksilerden-gelen-isik-bize-ulasmadan-once-nasil-kiriliyor-12741)

Keşfedilmiş bunca ötegezegenin arasında, üzerinde yaşamanın ihtimal dahilinde olduğu Dünya benzeri gezegenler de elbette yok değildir. 2011 yılında Kepler Uzay Teleskobu tarafından keşfedilmiş Dünya'dan yaklaşık 2,4 kat daha büyük olan **Kepler-22b** ötegezegeni, 2014 yılında keşfedilen **Kepler-186f** ötegezegeni ve "Süper Dünya" olarak adlandırılan **Gliese 832c** ötegezegenleri, bunlardan yalnızca birkaçıdır. Öte yandan, keşfedilen binlerce ötegezegen arasında yüzeyinde lav okyanuslarının bulunduğu düşünülen **Kepler-10b**, akıllara Star Wars filmini getiren ve iki yıldızın birden aydınlattığı **Kepler-16b** veya albedo (yansıtabilirlik) oranı sıfıra yakın olan **TrES-2b** gibi son derece ilginç ötegezegenlerin sayısı da bir hayli fazladır.

![51 Pegasi yıldızı ve 51 Pegasi-b ötegezegeninin Güneşimiz ve Dünyamız ile karşılaştırması...](https://cdn.evrimagaci.org/fQGqr8kLnPul-9yZ_ngg7hgQr-Q=/825x0/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2Fdc274bec1672f391fee48c8df7da37b1.jpg)51 Pegasi yıldızı ve 51 Pegasi-b ötegezegeninin Güneşimiz ve Dünyamız ile karşılaştırması...[NASA](https://exoplanets.nasa.gov/resources/289/infographic-profile-of-planet-51-pegasi-b/)

**4 Mayıs 2024 İtibari ile** [**NASA Ötegezegen Arşivi**](https://exoplanetarchive.ipac.caltech.edu/docs/counts_detail.html) **'ne göre, bu dolaylı gözlem metotları ile keşfettiğimiz tam 5616 ötegezegen bulunmaktadır.** Verilere göre keşfedilen ötegezegenlerin 4171 tanesi transit (geçiş), 1089 tanesi radyal hız ve geri kalan 356 tanesi ise diğer metotlar ile keşfedilmiştir.

![2024 yılına kadar olan yıllara göre keşfedilen ötegezegen sayısı ve keşif metodu.](https://cdn.evrimagaci.org/dVhOCGk76LwLjSk-FWU02YfZzVs=/825x0/storage.evrimagaci.org%2Fcontent%2Fa6d5e0af-97b0-4f58-aa69-7644dae91020.png)2024 yılına kadar olan yıllara göre keşfedilen ötegezegen sayısı ve keşif metodu.[NASA Exoplanets](https://exoplanetarchive.ipac.caltech.edu/exoplanetplots/)

## Ötegezegenler Nasıl Keşfedilir?

Grafikten de rahatlıkla görebileceğimiz gibi transit (geçiş) yöntemi, ötegezegen araştırmalarında en çok kullanılan ve en fazla ötegezegeni keşfetmemizi sağlayan yöntemdir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

[Neden Desteğe İhtiyacımız Var?](https://evrimagaci.org/destekol?utm_source=evrimagaci&utm_medium=website&utm_campaign=feed-cbox-why-support)

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

[Destek Ol](https://evrimagaci.org/destekol?utm_source=evrimagaci&utm_medium=website&utm_campaign=feed-cbox-why-support)

[![Neden Desteğe İhtiyacımız Var?](https://cdn.evrimagaci.org/mubZZ47H0aS3JB6dGwqVrhTkpPM=/250x0/evrimagaci.org%2Fpublic%2Fimages%2Fmisc%2Ffeed-support-3.png)Neden Desteğe İhtiyacımız Var?](https://evrimagaci.org/destekol?utm_source=evrimagaci&utm_medium=website&utm_campaign=feed-cbox-why-support)

Radyal Hızdaki Değişim Yöntemi

Bilindiği üzere astronomlar herhangi bir gökcisminin bizden uzaklaşmakta ya da bize yaklaşmakta olduğunu fizikteki Doppler etkisini kullanarak çözümleyebiliyorlar. Örneğin yıldızların çoğunun Doppler etkisine göre renginin kırmızıya kaydığını gözlemleyen astronomlar, buradan hareketle evrenin genişlediği çıkarımını yapmışlardı. Benzer biçimde; eğer bir yıldızın etrafında dönen bir ötegezegen varsa, bu ötegezegen kütleçekim kanunları gereği yıldızın radyal hızını etkileyecektir. Bu etki ise Doppler etkisi sayesinde elde edilen spektrum çizgilerine yansıyacaktır. Spektrum çizgilerini inceleyen astronomlar böylece gezegenleri tespit edebilirler. Bu keşif tekniği aynı zamanda yazımızın başında bahsettiğimiz, 1995 yılında keşfedilen ilk ötegezegenlerden biri olan 51 Pegasi-b'nin keşfinde de kullanılan yöntemdir.

![Radyal hızdaki değişim ve Doppler etkisi yöntemiyle ötegezegen avcılığı...](https://cdn.evrimagaci.org/SYCM1QPbKXD3s9aSLBET_XpN5kA=/825x0/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2F50ec17dc0501de954359916c47b444b9.jpg)Radyal hızdaki değişim ve Doppler etkisi yöntemiyle ötegezegen avcılığı...[ResearchGate](https://www.researchgate.net/publication/276328617_A_green_astro-comb_to_search_for_Earth-like_exoplanets)

### Geçiş (Transit) Yöntemi

Gezegenler, yıldızlarının önünden geçerken yıldızın parlaklığının çok küçük bir oranda azalmasına neden olurlar. Ancak parlaklıktaki bu azalma öylesine küçüktür ki tek seferlik bir parlaklık düşüşünde astronomlar hemen buna bir gezegenin sebep olduğu çıkarımını yapmaktan kaçınırlar. Parlaklık azalmasının ne kadar küçük olduğunu anlayabilmek için şöyle bir örnek düşünebiliriz: Şu an bakmakta olduğunuz bilgisayar veya telefon ekranında bir pikselin çalışmadığını düşünün. Bu ölü piksel, aslında ekran parlaklığınızın düşmesine sebep olmuştur ancak parlaklıktaki bu minik azalmayı fark etmeniz imkansızdır. Benzer şekilde, gezegenler de kendi boyutlarından binlerce kat daha büyük yıldızların önünden geçtiklerinde küçük bir ölçüde parlaklık azalmasına neden olurlar. Bunun sebebinin bir gezegen olduğunu doğrulayabilmek için astronomlar, aylar hatta bazen on yıllar içerisinde parlaklıktaki azalmanın düzenini kontrol ederler. Çünkü gezegenler, yıldızlarının önünden yörüngelerine bağlı olarak mutlaka tekrar geçeceklerdir.

![Geçiş (Transit) yöntemi ile ötegezegen keşfi...](https://cdn.evrimagaci.org/bmzJ2aQrvfNsC1NTzmSojVQX3mg=/825x0/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2Fbc2121dfb502b2898c2f85b15bbf8320.jpg)Geçiş (Transit) yöntemi ile ötegezegen keşfi... [NASA](https://www.nasa.gov/sites/default/files/images/656348main_ToV_transit_diag_full.jpg)

Fakat elbette gerçek bir parlaklık verisi aldığındığız zaman bu şekilde “temiz” bir grafik ile karşılaşılmıyor.

![WASP-52b ötegezegeninin yıldızının önünden geçişi esnasında sebep olduğu parlaklık farkının zamana göre oluşturulmuş grafiği. Siyah noktalar alınan parlaklık verisini, kırmızı çizgi ise fit işlemi sonucu oluşan gürültüsüz eğriyi temsil ediyor.](https://cdn.evrimagaci.org/8G7VB6gRMhmeC91z5hzLqjP9I48=/825x0/storage.evrimagaci.org%2Fcontent%2Fceb820d3-e585-49cd-a8ba-50df5e7afc4c.png)WASP-52b ötegezegeninin yıldızının önünden geçişi esnasında sebep olduğu parlaklık farkının zamana göre oluşturulmuş grafiği. Siyah noktalar alınan parlaklık verisini, kırmızı çizgi ise fit işlemi sonucu oluşan gürültüsüz eğriyi temsil ediyor.[British Astronomical Association](https://britastro.org/section_information_/exoplanets-section-overview/exoplanet-transit-imaging-and-analysis-process)

Grafikteki siyah noktalar, yıldızdan alınmış parlaklık verilerini temsil etmektedir. Görülebileceği üzere parlaklık verileri gürültülü bir sonuç verektedir. Bu noktada veri üzerinden matematiksel yöntemler ile çıkarım yapılabilmesi adına "fit etmek" (uydurmak) denilen istatistiki bir yöntem ile grafik eğrisi gürültüsüz bir hale dönüştürülmektedir (kırmızı çizgi böyle elde edilmiştir). Bu işlem verinin "ortalama değerini almak" gibi düşünülebilir.

#### Transit (Geçiş) Yönteminin Dezavantajları

Transit yönteminin çalışabilmesi için en temel şart periyodik değişimdir. Işık eğrisindeki azalma periyodik değilse, yani birbirini belirli zaman aralıklarında takip etmiyorsa, kaynağı bir ötegezegen olmayabilir.

Tüm Reklamları Kapat

Burada önemli olan bir hususa değinmekte fayda görüyoruz: Ötegezegenlerin yıldızları etrafındaki periyotları çok büyük bir skalada değişkenlik gösterebilir. Kimi ötegezegenin periyodu saatlerle ifade edilirken kimileri ise yıllarla hatta on yıllar ile ifade edilebilir. Şans eseri uzun periyotlu bir ötegezegenin yıldızının önünden geçtiği ana denk gelebiliriz, fakat bir sonraki geçiş yıllar sonra olacağından bu ışık azalmasının gezegen kaynaklı olup olmadığını bilemeyebiliriz.

Bu durum sadece transit (geçiş) yönteminin değil, diğer yöntemlerin de sahip olduğu en büyük dezavantajlardan biridir. Eğer ki bir ötegezegenin periyodu çok uzunsa, gezegeni keşfetmek ve hakkında bilgi edinebilmek için yapacağımız araştırmanın da süresi aynı oranda uzun olur.

Transit (geçiş) yönteminde dezavantaj oluşturan bir diğer durum ise açı farkıdır. Eğer ki bir ötegezegenin yörünge açısı, yıldızı ile gözlem aletimizin arasından geçecek şekilde değilse, ötegezegenden transit (geçiş) yöntemi ile herhangi bir veri alınamaz.

Tüm Reklamları Kapat

![Eğer ki bakış açımıza göre üstteki durumlardan biri geçerliyse transit(geçiş) ile veri alınabilir. Alttaki gibi ise alınamaz.](https://cdn.evrimagaci.org/TB3T7yNc4ecbxVqGhAIeLR9y_us=/825x0/storage.evrimagaci.org%2Fcontent%2F46b53e12-c1fe-40ae-8b33-59c70f96ce25.png)Eğer ki bakış açımıza göre üstteki durumlardan biri geçerliyse transit(geçiş) ile veri alınabilir. Alttaki gibi ise alınamaz.

#### **Alınan Verinin Güvenilirliği**

Tabii burada önemli olan verinin doğruluğudur, bu tip ışık azalmaları farklı etkenlerden de kaynaklanabilir. Mesela Dünya’daki bir gözlemevinden yapılan bir ölçümde atmosferik şartlar veride gürültü veya belirgin ışık eğrisi değişiklikleri yaratabilir; gözlem aracına bağlı olan ve görüntü almamızı sağlayan kameramızın görüntü çipi, kızılötesi radyasyondan etkilenerek bu tip bir etkiye sebebiyet verebilir veya gözlemlediğimiz yıldız ve gözlem aracımız arasındaki bölgede meydana gelen bit gök olayı belirgin farklar yaratabilir.

Bu gibi durumlar veri güvenilirliğini düşürür ve sağlıksız sonuçlar elde edilmesine sebep olur. Bu sebepten ötürü, özellikle Dünya’daki gözlem araçları ile yapılan ötegezegen araştırmalarında alınan verinin güvenilirliğinden emin olunması için bazı şartların sağlanması gerekir.

Örneğin genellikle büyük çaplı araştırmalarda, Dünya'nın farklı yerlerindeki farklı gözlem aletleri de söz konusu yıldızdan veri toplarlar. Bu işlemin amacı hem veri havuzunu büyüterek hatalı veri oranını düşürmek hem de günleri takip eden gece gündüz döngüsünde kesintisiz veri alınabilmesini sağlamaktır. Eğer ki geçiş, sizin gözlem aracınızın olduğu bölgede gündüz saatlerinde gerçekleşirse herhangi bir veri elde edemezsiniz. Gündüz vakitleri herhangi bir şekilde gözlem yapılamaz.

## Ötegezegenlerin Atmosferlerini Nereden Biliyoruz?

Ötegezegen tespit etmek için bugüne dek kullanılan en etkili iki yöntem bu olsa da astronomların önünde halen pek çok problem vardır. Bunlardan birisi, ötegezegenlerin atmosferleri hakkında bilgi edinmenin oldukça zor olmasıdır. Çünkü bir ötegezegenin Dünya benzeri ve gerçekten yaşama elverişli olduğunu anlayabilmemiz için atmosferi hakkında da bilgi sahibi olmamız gerekir. Ötegezegenlerin atmosferleri hakkında edinilen bilgiler bugüne dek aslında dolaylı tahminlerden ibaretti. Çünkü doğrudan edinilmesi oldukça zor olan bu tür bilgiler, gezegenlerin yıldızlarına olan uzaklıkları, yıldızlarının boyutu ve sıcaklığı gibi pek çok parametrenin ele alınarak hesaplanması sonucu ortaya çıkarılmaktadır.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı

[Kalkülüs: Eksiksiz Bir Ders - Öğrenci Çözüm Kılavuzu (Cilt 1)](https://pazar.evrimagaci.org/urun/kalkulus-eksiksiz-bir-ders-ogrenci-cozum-kilavuzu-cilt-1/)

- Boyut: 20 x 28
- Sayfa Sayısı: 204
- Basım: 7
- ISBN No:9786053550488

Devamını Göster

₺350.00

[![Kalkülüs: Eksiksiz Bir Ders - Öğrenci Çözüm Kılavuzu (Cilt 1)](https://cdn.evrimagaci.org/FWkiX0TAZgn9CUxLd9FRg2vW_sw=/250x0/evrimagaci.org%2Fpublic%2Fimages%2Fdyn%2F0b295c535b51601a81803527d287cb6e.png)](https://pazar.evrimagaci.org/urun/kalkulus-eksiksiz-bir-ders-ogrenci-cozum-kilavuzu-cilt-1/)

[Satın Al](https://pazar.evrimagaci.org/urun/kalkulus-eksiksiz-bir-ders-ogrenci-cozum-kilavuzu-cilt-1/) [Tüm Ürünler](https://evrimagaci.org/agora)

- Dış Sitelerde Paylaş

![1 yılını sadece Dünya saatiyle sadece 10 saatte tamamlayan Sweeps-10 isimli gezegen, yıldızının sadece 1.19 milyon kilometre ötesinde dönmektedir. Kıyas olması bakımından Dünya, Güneş'ten 149.6 milyon kilometre uzakta, Merkür ise Güneş'ten 57.9 milyon kilometre uzakta dönmektedir. Üstelik bu gezegen, genelde yıldızına yakın olan gezegenlerin aksine aşırı büyüktür: Jüpiter'in tam 1.6 katı büyüklüğündedir! Kıyas olması bakımından Güneş'e en yakın olan gezegen Merkür, Jüpiter'in 0.00017 katı büyüklüktedir! Sweeps-10, gezegenimizden 6000 ışık yılı uzaklıktadır.](https://cdn.evrimagaci.org/MklDiW9Q0UH7rQKXdSeUFnpOInY=/825x0/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2F4da60b897c25afb6cf554d88d9842123.jpg)1 yılını sadece Dünya saatiyle sadece 10 saatte tamamlayan Sweeps-10 isimli gezegen, yıldızının sadece 1.19 milyon kilometre ötesinde dönmektedir. Kıyas olması bakımından Dünya, Güneş'ten 149.6 milyon kilometre uzakta, Merkür ise Güneş'ten 57.9 milyon kilometre uzakta dönmektedir. Üstelik bu gezegen, genelde yıldızına yakın olan gezegenlerin aksine aşırı büyüktür: Jüpiter'in tam 1.6 katı büyüklüğündedir! Kıyas olması bakımından Güneş'e en yakın olan gezegen Merkür, Jüpiter'in 0.00017 katı büyüklüktedir! Sweeps-10, gezegenimizden 6000 ışık yılı uzaklıktadır.

Astronomlar, aslında ötegezegen atmosferleri hakkında doğrudan bilgi edinebilmek için ne yapmaları gerektiğini bir süredir biliyorlardı. Ancak bu yöntemi sağlıklı bir biçimde uygulamak için oldukça gelişmiş bir teknoloji kullanılması gerekiyordu. Neyse ki **2 Kasım 2018'** de yayınlanan bir çalışma, bu sorunun da artık bir çözüme kavuşturulduğunun ilk müjdesini veriyor. Evet, artık başka yıldızların etrafında dolanan gezegenlerin atmosferleri hakkında detaylı bilgilere de sahip olabileceğiz! Çalışmanın detaylarına geçmeden önce işin mantığını bir kavrayalım.

Yazımızın bir bölümünde, geçiş yöntemiyle ötegezegenlerin nasıl keşfedildiğinden bahsettik. Bu yöntemi bazı son teknoloji ekipmanlarla daha etkili bir biçimde kullanarak atmosferler hakkında da bilgi sahibi olabiliriz. Hatırlayacağınız üzere bir gezegen, yıldızının önünden geçerken yıldızın parlaklığı azalır ve bu azalma, orada bir gezegen bulunduğunun habercisidir. Ancak daha da önemlisi, gezegen, yıldızının önünden geçerken yıldızın ışığı ötegezegenin atmosferi içerisinden geçip bize ulaşmış demektir. Yani çok uzaklardan gelen bu ışığın içerisinde aynı zamanda gezegenin atmosferi hakkında bilgiler de mevcuttur. En nihayetinde, **eğer bir ötegezegeni, oradan gelen ışığın içerisindeki bilgileri ayıklayıp tespit edebilecek sofistike cihazlar ile fotoğraflayabilirsek ötegezegenin atmosferi hakkında da net bilgiler edinmiş oluruz.**

### **Spektroskopik Yöntemler**

Geçiş esnasında yıldızdan saçılan ışığın bir kısmı, gezegenin atmosferinden geçerek gözlem aletimize ulaşır. Gelen ışığın spektroskopik verisini incelersek, gezegenin atmosferinin hangi molekülleri içerdiğinin çıkarımını yapabiliriz.

![](https://cdn.evrimagaci.org/PsycEsOikjY-0bN085zb2-ToZJc=/825x0/storage.evrimagaci.org%2Fcontent%2F1994a304-1e1e-436f-8536-dd315887c0c6.jpeg)[NASA](https://science.nasa.gov/exoplanets/)

Moleküller, üzerlerine gelen ışığı dalga boylarına göre belirli miktarlarda soğurur. Eğer bir molekülü geniş dalgaboyu aralığına sahip bir foton bombardımanına tutarsanız ve bu esnada molekül ile etkileşen fotonların hangi dalgaboyunda, yüzde kaç oranında soğurulduğunun bir ölçümünü alırsanız, o molekülün spesifik dalgaboylarındaki fotonları, spesifik oranlarda soğurduğunu görürsünüz. Bu özellik moleküller için imza niteliği taşır.

Ötegezegenler için bu yöntemi uygulamak istediğimizde, eğer ki spektroskopik veriyi direk incelersek, gelen verinin ötegezegenin etrafında döndüğü yıldızın da verisini içerdiğini görürüz. Bu etkiyi yok edip, ötegezegenin verisini yalın bırakmak için ise yıldızın geçiş olmayan esnada alınmış bir verisi, birleşik veriden çıkarılır ve bu sayede elimizde sadece söz konusu ötegezegenin verisini içeren bir grafik kalmış olur.

![Görselde geçiş esnasında alınan veri ile geçiş olmadığı esnada alınan verilerin birbirinden çıkarılarak elde edilen yalın veri gösterilmekte](https://cdn.evrimagaci.org/BZaI6Z_KnmJE090yaMnhbhxmI7A=/825x0/storage.evrimagaci.org%2Fcontent%2Fc3fd21b0-27ae-4229-bfc5-d762cca80fa8.jpeg)Görselde geçiş esnasında alınan veri ile geçiş olmadığı esnada alınan verilerin birbirinden çıkarılarak elde edilen yalın veri gösterilmekte[NASA/JPL-Caltec](https://www.jpl.nasa.gov/)

Mesela aşağıdaki grafikte James Webb teleskobunun, Wasp-96b isimli ötegezegenden aldığı spektroskopik veriyi görüyorsunuz. Dikey eksen soğurulan ışık miktarını yatay eksen ise mikron cinsinden dalga boyunu temsil ediyor.

![](https://cdn.evrimagaci.org/SMmxD9NSL-xtI7ckPxXwZzH5CIA=/825x0/storage.evrimagaci.org%2Fcontent%2F9d79eeb4-d678-46b6-b101-99b5b3b82628.png)[NASA](https://science.nasa.gov/resource/exoplanet-wasp-96-b-atmospheric-characteristics/)

Görselde su molekülü profiline benzerlik gösteren noktaların olduğunu görebilir ve dolayısıyla bu gezegenin atmosferinde yüksek ihtimalle su molekülü bulunduğu çıkarımını yapabilirsiniz. Yapılan bu atmosferik analizler, özellikle gezegen oluşumu ve evrimi açısından bizlere oldukça fazla bilimsel veri sağlamaktadır.

Dahası, atmosfer hakkındaki bilgileri yalnızca geçiş yöntemi kullanarak değil, ötegezegenleri **doğrudan** görüntülemeyi başardığımız zaman da elde edebiliriz.Hawaii'deki Keck Gözlemevi'nde kullandıkları özel spektroskopi araçlarıyla astronomlar, aslında tam da bunu yaptılar. Doğrudan fotoğraflarını çektikleri ötegezegenden gelen ışığı analiz ederek gezegenin atmosferinde su bulunduğunu açığa çıkardılar!

![İnsanlık olarak bugüne kadar 1911 gezegen, 1207 gezegensel sistem ve 480 çoklu gezegen sistemi keşfettik. Bunların hepsini Exoplanet.eu sitesinden görebilirsiniz. Buradaki görselde ise, bu gezegenlerin göreli büyüklükleri gösterilmektedir. Fotoğrafta gri olanlar Güneş Sistemi haricindeki gezegenleri (&quot;dış gezegenleri&quot;), sarılar ise Güneş Sistemi dahilindeki 8 gezegeni göstermektedir. Fotoğrafın üzerine tıklayarak dev boyda görebileceğiniz gibi, bizim sistemimizdeki gezegenlerin büyük bir kısmı aşırı küçüktür ve bu nedenle sarmalın en dış kolunda yer almaktadır. Büyük boyda bunu görmeniz çok daha kolay olacaktır.](https://cdn.evrimagaci.org/nmfIHt_3AAE8tkc_77WzEVxFFac=/825x0/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2Faa6ec6ec9ab78056f48a77b1ce7c3faa.png)İnsanlık olarak bugüne kadar 1911 gezegen, 1207 gezegensel sistem ve 480 çoklu gezegen sistemi keşfettik. Bunların hepsini Exoplanet.eu sitesinden görebilirsiniz. Buradaki görselde ise, bu gezegenlerin göreli büyüklükleri gösterilmektedir. Fotoğrafta gri olanlar Güneş Sistemi haricindeki gezegenleri ("dış gezegenleri"), sarılar ise Güneş Sistemi dahilindeki 8 gezegeni göstermektedir. Fotoğrafın üzerine tıklayarak dev boyda görebileceğiniz gibi, bizim sistemimizdeki gezegenlerin büyük bir kısmı aşırı küçüktür ve bu nedenle sarmalın en dış kolunda yer almaktadır. Büyük boyda bunu görmeniz çok daha kolay olacaktır.[Exoplanet](http://exoplanet.eu/catalog/)

### Vaka Analizi: HR 8799c Ötegezegeni

30 milyon yaşındaki HR 8799 yıldızının etrafında dolanan b, c, d gezegenleri ilk kez 2008 yılında gözlemlendi. 2010 yılına gelindiğinde ise dördüncü gezegen olan "e" gezegeni de keşfedildi. Jüpiter'den yaklaşık 7 kat daha fazla kütleye sahip olan HR 8799c gezegenine dair yapılan yeni çalışmalar, gezegenin metandan yoksun olan atmosferinde suyun var olduğunu açığa çıkardı.

![HR 8799 yıldızının yörüngesinde dolanan ve doğrudan görüntülenen HR 8799b, c, d ve e ötegezegenleri](https://cdn.evrimagaci.org/0Exi3Z603ruS-Nh52sC_CNBtKEQ=/825x0/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2Fdd4b09629dbc7626ce3cf78f101d1324.jpg)HR 8799 yıldızının yörüngesinde dolanan ve doğrudan görüntülenen HR 8799b, c, d ve e ötegezegenleri[NRC-HIA/C. MAROIS/W. M. KECK OBSERVATORY](http://www.keckobservatory.org/hr8799c)

HR 8799c, gaz devi bir gezegen ve yıldızı etrafında bir tam dönüşünü 200 yılda tamamlıyor. Bu ötegezegenin atmosferinde suyun varlığının tespit edilmesi ötegezegen araştırmaları için mihenk taşı olarak kabul ediliyor. Çünkü artık bu sayede astronomlar gelecekte Dünya benzeri gezegenleri daha yüksek bir doğrulukla tespit edebilecekler.

Tüm Reklamları Kapat

Bizden 179 ışık yılı uzaklıkta bulunan HR 8799c ötegezegeni üzerine yapılan gözlemler için Hawaii'de bulunan Keck Gözlemevi teleskopları kullanıldı. Keck Gözlemevi, 4145 metre yükseklikte iki teleskoptan oluşuyor. Teleskoplardan birinde "adaptif optik" adı verilen bir teknoloji sayesinde Dünya'nın atmosferinin yarattığı bulanıklaştırma engelleniyor. "Keck 2" adındaki ikinci teleskopta ise "NIRSPEC" adı verilen yüksek çözünürlüklü spektrometre teknolojisi kullanılıyor. Bu iki teknoloji birleştirilerek ötegezegenlerin fotoğrafları çekiliyor. Daha sonra ise NIRSPEC sayesinde astronomlar, gezegenlerin atmosferlerindeki kimyasal bileşimleri tespit edebiliyorlar.

NIRSPEC teknolojisi sayesinde HR 8799c ötegezegeninin atmosferinde suyun keşfedilmesi, gelecekte onlarca, hatta belki binlerce yaşanılabilir ötegezegen keşfinin gerçekleşebileceğinin de habercisi demek. Kim bilir belki de gelişen ötegezegen araştırmaları ve gözlem teknikleri sayesinde bir gün, binlerce yıldır yalnızca sormakla kaldığımız "Evrende yalnız mıyız?" sorusunun bilimsel cevabına dahi kavuşabiliriz.

## **Parlaklık Farkı İle Ötegezegenlerin Boyutları Bulunabilir!**

Bir ötegezegen, yıldızı ve bizim gözlem aracımızın arasından geçerken, göreli bir ışık parlaklığı farkı yaratır ve zaten bahsettiğimiz gibi transit(geçiş) yöntemi bu parlaklık farkının tespit edilmesine dayanır.

Bu parlaklık farkından yararlanılarak ötegezegenin yarıçapı hesaplanabilir.

Tüm Reklamları Kapat

Parlaklık, **akı** değeri ile ölçülür. Akı, ışık şiddeti ile yüzey alanının çarpımı ile hesaplanır ve kaynaktan yayılan toplam foton miktarı olarak tanımlanır. Gözlem aracımız bir yıldızı izlerken, yıldızın akı değerini yani parlaklığını sürekli olarak kaydeder.

Burada ölçülen parlaklık yıldızın gerçek parlaklığı değildir ve zaten gerçek değeri ölçmemize veya bilmemize gerek yoktur. Ötegezegenin boyutunu hesaplamak için odaklanılması gereken nokta, ötegezegen geçişi esnasında ışık şiddetinin ne kadar azaldığıdır. Bu doğrultuda grafikte yıldızın tek başında gözlendiği esnadaki parlaklığına bir değer atanır (genellikle 1) ve geçiş esnasında bu değerin ne kadar düştüğü dikkate alınır.

Buradaki bir diğer önemli nokta ise şudur: Yıldızlar küredir ve biz onlara karşıdan baktığımız zaman bir daire görürüz. Gördüğümüz bu dairesel alandaki ışık şiddeti dağılımı ise her bölge de aynı değil, kenarlarda daha az orta noktada ise daha fazladır. Tam da bu sebepten ötürü grafiklerdeki ışık azalması eğrilerinin başlangıcı ve bitişleri dik değil logaritmik bir eğriye benzer şekildedir.

Ötegezegenin boyutunu öğrenmek için kullandığımız formülde ise ışık akısının minimuma düştüğü nokta yani azalma eğrisinin orta noktasındaki değer kullanılır.

Tüm Reklamları Kapat

Eğer söz konusu ötegezegenin etrafında döndüğü yıldızın yarıçapı halihazırda biliniyorsa bu basit formül ile ötegezegenin yarıçapı rahatlıkla hesaplanabilir;

ΔF≡Fnotransit−FtransitFnotransit=(PplanetPstar)2ΔF \\equiv \\frac {\\normalsize F \\tiny notransit \\normalsize - F \\tiny transit} {\\normalsize F \\tiny notransit} = ({\\frac {P \\normalsize \\tiny planet \\normalsize} {P \\tiny star}})^2ΔF≡FnotransitFnotransit−Ftransit​=(PstarPplanet​)2

Burada; Fnotransit\\normalsize F \\tiny notransitFnotransit yıldızın geçiş yokken ki ölçülmüş akı değeri, Ftransit\\normalsize F \\tiny transitFtransit yıldızın geçiş esnasında ölçülmüş akı değeri, PplanetP \\normalsize \\tiny planetPplanet ötegezegenin yarıçapı ve RstarR \\normalsize \\tiny starRstar ise yıldızın yarıçapıdır.

Görüldüğü üzere akı farkının oranı, yıldızın ve ötegezegenin kesit alanının farkına eşittir. Transit(geçiş) yöntemi ile elde edilen veriler ile keşfettiğimiz ötegezegenin daha pek çok özelliğine dair çıkarımlar yapabiliriz. Fakat sadece bu yöntemle elde ettiğimiz veriler yetmez. Mesela, bir ötegezegenin kütlesini öğrenmek istiyorsak, diğer yöntemlerden edinebileceğimiz verilere ihtiyaç duyarız.

Bu Makaleyi Alıntıla

Okundu Olarak İşaretle

28

0

- Paylaş

- Alıntıla

- Alıntıları Göster


Paylaş

Sonra Oku

Notlarım

Yazdır / PDF Olarak Kaydet

Bize Ulaş

Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı
gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla
birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var?
Buraya tıklayarak
sorabilirsiniz.

[Soru & Cevap Platformuna Git](https://evrimagaci.org/soru-cevap)

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?

- ![Muhteşem!](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-1-small.gif)14
- ![Merak Uyandırıcı!](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-8-small.gif)9
- ![Tebrikler!](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-2-small.gif)7
- ![Bilim Budur!](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-3-small.gif)5
- ![Mmm... Çok sapyoseksüel!](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-4-small.gif)5
- ![İnanılmaz](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-6-small.gif)4
- ![Umut Verici!](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-7-small.gif)3
- ![Güldürdü](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-5-small.gif)0
- ![Üzücü!](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-9-small.gif)0
- ![Grrr... *@$#](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-10-small.gif)0
- ![İğrenç!](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-11-small.gif)0
- ![Korkutucu!](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-12-small.gif)0

Kaynaklar ve İleri Okuma

- C. Marois, _et al_. Direct Imaging Of Multiple Planets Orbiting The Star Hr 8799. (16 Kasım 2008). Alındığı Tarih: 6 Aralık 2018. Alındığı Yer: [Arxiv](https://arxiv.org/abs/0811.2606)
\| [Arşiv Bağlantısı](https://web.archive.org/web/*/https://arxiv.org/abs/0811.2606)
- Nasa. Exoplanets 101. (6 Aralık 2018). Alındığı Tarih: 6 Aralık 2018. Alındığı Yer: [Exoplanets Nasa](https://exoplanets.nasa.gov/the-search-for-life/exoplanets-101/)
\| [Arşiv Bağlantısı](https://web.archive.org/web/*/https://exoplanets.nasa.gov/the-search-for-life/exoplanets-101/)
- KeckObservatory. Keck I And Keck Ii Telescopes. (6 Aralık 2018). Alındığı Tarih: 6 Aralık 2018. Alındığı Yer: [Keck Observatory](http://www.keckobservatory.org/about/telescopes-instrumentation/)
\| [Arşiv Bağlantısı](https://web.archive.org/web/*/http://www.keckobservatory.org/about/telescopes-instrumentation/)
- G. Evan. Astronomers Detect Water In The Atmosphere Of A Planet 179 Light-Years Away. (21 Kasım 2018). Alındığı Tarih: 6 Aralık 2018. Alındığı Yer: [Universe Today](https://www.universetoday.com/140610/astronomers-detect-water-in-the-atmosphere-of-a-planet-179-light-years-away/?fbclid=IwAR0GWFvnfLfl7ujUlxDkL8O2J4jzbOnAefi6WWBk08yixts6O0PWSgUl6-Q)
\| [Arşiv Bağlantısı](https://web.archive.org/web/*/https://www.universetoday.com/140610/astronomers-detect-water-in-the-atmosphere-of-a-planet-179-light-years-away/?fbclid=IwAR0GWFvnfLfl7ujUlxDkL8O2J4jzbOnAefi6WWBk08yixts6O0PWSgUl6-Q)
- D. Afanasev. Detection Of Exoplanets Using The Transit Method. Alındığı Tarih: 30 Nisan 2024. Alındığı Yer: [ArXiV](https://arxiv.org/ftp/arxiv/papers/1803/1803.05565.pdf)
\| [Arşiv Bağlantısı](https://web.archive.org/web/*/https://arxiv.org/ftp/arxiv/papers/1803/1803.05565.pdf)
- K. J. Izuagbe. The Transit Method For Exoplanet Detection. (1 Kasım 2015). Alındığı Tarih: 21 Mayıs 2024. Alındığı Yer: [ResearchGate](http://rgdoi.net/10.13140/RG.2.1.1297.0323)
doi: 10.13140/RG.2.1.1297.0323.
\| [Arşiv Bağlantısı](https://web.archive.org/web/*/http://rgdoi.net/10.13140/RG.2.1.1297.0323)
- Exoplanet Archive. Exoplanet And Candidate Statitics. Alındığı Tarih: 4 Mayıs 2024. Alındığı Yer: [Exoplanet Archive](https://exoplanetarchive.ipac.caltech.edu/docs/counts_detail.html)
\| [Arşiv Bağlantısı](https://web.archive.org/web/*/https://exoplanetarchive.ipac.caltech.edu/docs/counts_detail.html)

Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci \| patreon.com/evrimagaci

**Çıktı Bilgisi:** Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı
kullanılarak 14/09/2024 02:08:35 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim
Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden
geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı
tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak
için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7489

**İçerik Kullanım İzinleri:** Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler
**orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe** izin
alınmaksızın
paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir,
dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin
alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi
sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça
belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu
sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve
içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Kategoriler ve Etiketler

- [Bilim\
Ağacı](https://evrimagaci.org/bilim-agaci) > [Doğa Bilimleri](https://evrimagaci.org/kategori/doga-bilimleri-15) > [Fizik](https://evrimagaci.org/kategori/fizik-23) > [Astronomi](https://evrimagaci.org/kategori/astronomi-205) > [Astrofizik](https://evrimagaci.org/kategori/astrofizik-260)
- [Bilim\
Ağacı](https://evrimagaci.org/bilim-agaci) > [Doğa Bilimleri](https://evrimagaci.org/kategori/doga-bilimleri-15) > [Fizik](https://evrimagaci.org/kategori/fizik-23) > [Astronomi](https://evrimagaci.org/kategori/astronomi-205) > [Gezegen Bilimi](https://evrimagaci.org/kategori/gezegen-bilimi-211) > [Atmosfer Bilimi](https://evrimagaci.org/kategori/atmosfer-bilimi-274)
- [Bilim\
Ağacı](https://evrimagaci.org/bilim-agaci) > [Doğa Bilimleri](https://evrimagaci.org/kategori/doga-bilimleri-15) > [Fizik](https://evrimagaci.org/kategori/fizik-23) > [Astronomi](https://evrimagaci.org/kategori/astronomi-205) > [Gezegen Bilimi](https://evrimagaci.org/kategori/gezegen-bilimi-211) > [Dış Gezegen Bilimi](https://evrimagaci.org/kategori/dis-gezegen-bilimi-275)
- [Ötegezegen (Exoplanet)](https://evrimagaci.org/etiket/otegezegen-exoplanet-2298) [Güneş Sistemi](https://evrimagaci.org/etiket/gunes-sistemi-2302) [Doppler Etkisi](https://evrimagaci.org/etiket/doppler-etkisi-2429) [Dünya Benzeri Gezegen](https://evrimagaci.org/etiket/dunya-benzeri-gezegen-2606)

Tümünü Göster

- [Keşfet](https://evrimagaci.org/kesfet)
- [Uygulamayı İndir](https://evrimagaci.org/s/10323)
- [Youtube Videoları](https://evrimagaci.org/video)

* * *

- [Son İçerikler](https://evrimagaci.org/guncel)
- [EA Akademi](https://evrimagaci.org/akademi)
- İçerikler

[İçerik Yayınla](https://evrimagaci.org/icerik-kurallari) [İçerik Kategorileri](https://evrimagaci.org/kategoriler) [Gerçeklik Analizi](https://evrimagaci.org/kategori/gerceklik-analizi-arastirmalari-2415) [Hastalık Kataloğu](https://evrimagaci.org/etiket/hastalik-katalogu-12449) [Gönderiler](https://evrimagaci.org/gonderiler) [Rastgele Makale](https://evrimagaci.org/rastgele) [Rastgele Soru](https://evrimagaci.org/rastgele-soru) [Instagram](https://evrimagaci.org/instagram)

- [Bilim Sözlüğü](https://evrimagaci.org/sozluk)

* * *

- [EA Sosyal](https://evrimagaci.org/sosyal)
- [Soru & Cevap](https://evrimagaci.org/soru-cevap)
- [Podcast](https://evrimagaci.org/podcast)
- [Etkinlik & İlan](https://evrimagaci.org/etkinlik-ilan)
- [Eser & İnceleme](https://evrimagaci.org/eserler)
- [Alıntı & Aforizma](https://evrimagaci.org/alintilar)

* * *

- [Yaşam Ağacı](https://evrimagaci.org/yasam-agaci)
- [NASA APOD](https://evrimagaci.org/apod/bugun)
- [Sismik Harita](https://sismikharita.com)
- [Periodum](https://periodum.com)
- [Agora Bilim Pazarı](https://evrimagaci.org/agora)
- [Kreosus](https://kreosus.com/)
- [Darvin](https://dar.vin/)
- Destekle

[Destek Ol](https://evrimagaci.org/destekol) [Reklam Ver](https://evrimagaci.org/s/7962) [Agora Bilim Pazarı](https://evrimagaci.org/agora)

- Evrim Ağacını Tanıyın

[Tarihçemiz](https://evrimagaci.org/tarihce) [İlkelerimiz](https://evrimagaci.org/s/6960) [Ekibimiz](https://evrimagaci.org/ekibimiz) [Destekçilerimiz](https://evrimagaci.org/destekciler) [Onaylı Kullanıcılar](https://evrimagaci.org/onayli-kullanicilar) [Yayın Politikamız](https://evrimagaci.org/s/6959) [Düzeltme Politikası](https://evrimagaci.org/s/7629) [Sıkça Sorulan Sorular](https://evrimagaci.org/s/8233) [Gelir Kaynaklarımız](https://evrimagaci.org/s/7965)

- Yasal Bıdılar & İletişim

[Bize Ulaşın](javascript:void(0);) [İçerik Kullanım İzinleri](https://evrimagaci.org/s/6955) [İçerik Tipi](https://evrimagaci.org/s/10702) [Adil Kullanım Doktrini](https://evrimagaci.org/s/6963) [Tıbbi Feragatname](https://evrimagaci.org/s/7942) [Site Kaynakları](https://evrimagaci.org/s/6965) [Kullanıcı Sözleşmesi](https://evrimagaci.org/s/6961) [Gizlilik Politikası](https://evrimagaci.org/s/6964)


Evrim Ağacı'nı Takip Et !

[Keşfet](https://evrimagaci.org/kesfet)

Akış

İçerikler

Gündem

Jinekoloji

Doğru

Evcil Kediler

Kişilik

Sinir

Evrimsel Psikoloji

Parçacık

İspat

İklim Değişikliği

Psikanaliz

Genetik Mühendisliği

Moleküler Biyoloji Ve Genetik

Korku

Periyodik Cetvel

Koronavirüs

Cansız

Hastalık Yayılımı

Hasta

Yayılım

Kuvvet

Kuantum Fiziği

Renk

Zihin

Fizyoloji

Şiddet

Aklımdan Geçen

Komünite Seç

Aklımdan Geçen

Fark Ettim ki...

Bugün Öğrendim ki...

İşe Yarar İpucu

Bilim Haberleri

Hikaye Fikri

Video Konu Önerisi

Başlık

Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?

Gündem

Bağlantı

Yaz

[Makale](https://evrimagaci.org/makale-gonder) [Blog](https://evrimagaci.org/blog-ekle) [Cevap](https://evrimagaci.org/soru-cevap/sorular)

Ekle

[Etkinlik](https://evrimagaci.org/etkinlik-ekle) [İlan](https://evrimagaci.org/ilan-ekle) [Eser](https://evrimagaci.org/eser-ekle) [İnceleme](https://evrimagaci.org/incelemeler) Alıntı & Aforizma Tür Tür Gözlemi

Soru Sor

Stiller

\*Italic\* veya \_Italic\_

italik yapar

\*\*Bold\*\* veya \_\_bold\_\_

bold yapar

~~strikethrough~~

üstü çizgili yapar

\[Link\](http://a.com)

link yapar

!\[Image\](http://url/a.png)

görsel ekler

\`code\`

kod ekler

Kurallar

Komünite Kuralları

Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar [Evrim Ağacı'nın kurallarına](https://evrimagaci.org/s/6961) tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.

1

Bilim kimliğinizi önceleyin.

Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.

2

Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.

Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.

3

Gerilim yaratmayın.

Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.

4

Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.

Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.

5

Cevap hakkı doğurmayın.

Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.

Sosyal

Yeniler

SüreTümü< 5 dakika5-10 dakika10-20 dakika20-30 dakika\> 30 dakikaTipTümüÖzgünTürevÇeviriSözlükTaksonomiBasın BildirisiBlog YazısıGerçeklik AnaliziHastalık KataloğuEş BaskıSponsorlu İçerikYazar GörüşüEditör GörüşüDuyuruPeriyodik TabloMakaleni AçıklaOrtak İçerikSıralaEn YeniEn EskiEn Çok OkunanEn PopülerEn TepkiselEn UzunEn KısaRastgele

TepkiTümüMuhteşem!Tebrikler!Bilim Budur!Mmm... Çok sapyoseksüel!GüldürdüİnanılmazUmut Verici!Merak Uyandırıcı!Üzücü!Grrr... \*@$#İğrenç!Korkutucu!Eser TipleriTümüKitapBelgeselDiziFilmPodcastYoutube KanalıSıralaEn Yeni EklenenEn Yüksek PuanlıEn Çok İncelenenFiltreleTümüBlog YazısıEserİncelemeSoruCevapEtkinlik & İlanGönderiAlıntı & AforizmaYaşam Ağacı TürleriYaşam Ağacı Gözlemleri
Podcast BölümleriPaylaşımFiltreleTümüAklımdan GeçenFark Ettim ki...Bugün Öğrendim ki...İşe Yarar İpucuBilim HaberleriHikaye FikriVideo Konu ÖnerisiSıralaEn Yeni EklenenEn Yüksek PuanlıSıralaEn Yeni EklenenEn Yüksek PuanlıRastgele

SıralaEn YeniEn EskiEn Çok GörüntülenenEn Yüksek PuanlıEn Çok Takip EdilenEn TartışmalıRastgeleFiltreleTümüSadece SorularSadece CevaplarCevap SayısıTümüCevapsız1-34-67-1010+FiltreleTümüSadece Kaynaklı CevaplarEditör SeçkisiYazar & Yönetim Cevapları

Daha Fazla İçerik Göster

Popüler Yazılar

30 gün

90 gün

1 yıl

Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim
Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç
katın.

[Destek Ol](https://evrimagaci.org/destekol) [Reklam Ver](https://evrimagaci.org/s/7962) [Agora Bilim Pazarı](https://evrimagaci.org/agora)

Evrim Ağacı'nı Takip Et!

Evrim Ağacını Tanıyın

[Tarihçemiz](https://evrimagaci.org/tarihce) [İlkelerimiz](https://evrimagaci.org/s/6960) [Ekibimiz](https://evrimagaci.org/ekibimiz) [Destekçilerimiz](https://evrimagaci.org/destekciler) [Onaylı Kullanıcılar](https://evrimagaci.org/onayli-kullanicilar) [Yayın Politikamız](https://evrimagaci.org/s/6959) [Düzeltme Politikası](https://evrimagaci.org/s/7629) [Sıkça Sorulan Sorular](https://evrimagaci.org/s/8233) [Gelir Kaynaklarımız](https://evrimagaci.org/s/7965)

Yasal Bıdılar &
İletişim

[Bize Ulaşın](javascript:void(0);) [İçerik Kullanım\
İzinleri](https://evrimagaci.org/s/6955) [İçerik Tipi](https://evrimagaci.org/s/10702) [Adil Kullanım\
Doktrini](https://evrimagaci.org/s/6963) [Tıbbi Feragatname](https://evrimagaci.org/s/7942) [Site Kaynakları](https://evrimagaci.org/s/6965) [Kullanıcı Sözleşmesi](https://evrimagaci.org/s/6961) [Gizlilik Politikası](https://evrimagaci.org/s/6964)

Yükleniyor...

Terime Git

Alt Başlıklar

Yazı Geçmişi

Okuma Geçmişi

Notlarım

İlerleme Durumunu Güncelle

Okudum

Sonra Oku

Not Ekle

Kaldığım Yeri İşaretle

Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman
durdurabilirsin.

[\[Site ayalarına git...\]](https://evrimagaci.org/uye/site-ayarlari)

Filtrele

Görüntülendi

Okundu

Göz Atıldı

Kaldığım Yer

Not Eklendi/Kaldırıldı

Sonra Oku Eklendi/Kaldırıldı

Tepki Verildi/Kaldırıldı

Listele

Bu yazıdaki hareketlerin

Devamını Göster

Filtrele

Görüntülendi

Okundu

Göz Atıldı

Kaldığım Yer

Not Eklendi/Kaldırıldı

Sonra Oku Eklendi/Kaldırıldı

Tepki Verildi/Kaldırıldı

Listele

Tüm Okuma Geçmişin

Devamını Göster

**0/10000**

Not Ekleİptal

Otomatik

Otomatik

26/12/2020, Perşembe

Düzenle

Sil

**0/10000**

Kaydetİptal

Bu Makaleyi Alıntıla

Evrim Ağacı Formatı

APA7

MLA9

Chicago

K. C. Toprakçı, _et al_. Ötegezegen Nedir? Ötegezegenler Nasıl Keşfedilirler?.
(7 Aralık 2018).
Alındığı
Tarih: 14 Eylül 2024. Alındığı Yer:
https://evrimagaci.org/s/7489

Toprakçı, K. C., Ölez, Ş., Akçakın, . (2018, December 07).
_Ötegezegen Nedir? Ötegezegenler Nasıl Keşfedilirler?._
Evrim Ağacı. Retrieved September 14, 2024. from https://evrimagaci.org/s/7489

K. C. Toprakçı, et al. “Ötegezegen Nedir? Ötegezegenler Nasıl Keşfedilirler?.” Edited
by Şule Ölez. Evrim Ağacı, 07 Dec. 2018,
https://evrimagaci.org/s/7489.

Toprakçı, Kemal Cihat. Ölez, Şule. Akçakın, . “Ötegezegen Nedir? Ötegezegenler Nasıl Keşfedilirler?.” Edited
by Şule Ölez. Evrim
Ağacı, December 07, 2018. https://evrimagaci.org/s/7489.

Kopyala

[![Evrim Ağacı](https://evrimagaci.org/public/images/logo/v3.svg)](https://evrimagaci.org/)

© [Evrim\
Ağacı](https://evrimagaci.org "Evrim Ağacı"),
Tree of
Evolution LLC'nin tescilli markasıdır. 2010-2024.
[Gizlilik Politikası](https://evrimagaci.org/gizlilik-politikasi-6964 "Gizlilik Politikası").

Tüm içeriklerimiz,
[İçerik Kullanım\
İzinleri](https://evrimagaci.org/icerik-kullanim-izinleri-6955 "İçerik Kullanım İzinleri")'ne uyulduğu müddetçe kullanıma, dağıtıma ve paylaşıma
açıktır.

Bu siteyi kullanan kişilerin sitedeki bütün işlemleri [Kullanıcı Sözleşmesi](https://evrimagaci.org/kullanici-sozlesmesi-6961 "Kullanıcı Sözleşmesi")'nin şartlarına tabidir.

Evrim Ağacı ile bilim dünyasında 2024'te de yeni keşiflere yelken açın!

Bu yıl  sayfamızda gezdiniz.

2024'te de bilimin Türkiye'nin her köşesine ulaşmasına katkıda bulunun! Evrim Ağacı olarak, sizin desteğinizle bilim iletişimini daha da ileriye taşımayı hedefliyoruz. Milyarderlerin, devletlerin veya uluslararası örgütlerin hiçbir desteği olmadan, neredeyse tamamen sizler gibi bilimseverler sayesinde ayakta duruyoruz. Siz de bu yolculuğun bir parçası olmak isterseniz, bize destek olabilirsiniz. Tek seferlik destek olun veya daha iyisi, aylık destekçilerimiz
arasına şimdi katılın.

![Evrim Ağacı Logo](https://evrimagaci.org/public/images/logo/v3.svg)

[Kreosus (₺)](https://kreosus.com/evrimagaci) [Youtube](https://dar.vin/eayoutubedestek) [Patreon](https://patreon.com/evrimagaci) [Diğer Yöntemler](https://evrimagaci.org/destekol)

## Bize Ulaşın

Başlık
Seç

Alt Başlık Seç

İsim

E-Posta

Mesajınız

GÖNDER

![Mesajınız Gönderiliyor](https://evrimagaci.org/public/images/icons/loading-radio.svg)

![Kapat](https://cdn.evrimagaci.org/eEAGjD04fJIS1XcoKpHaY_9BCdY=/evrimagaci.org%2Fpublic%2Fimages%2Ficons%2Fclose-icon.png)![Mesajınız Gönderildi](https://cdn.evrimagaci.org/0Bgbi3dcVmXNitD0SS12fDQact0=/evrimagaci.org%2Fpublic%2Fimages%2Ficons%2Fcheck-circle.png)

Mesajınızı aldık. İlk fırsatta değerlendirip, yanıtlamaya çalışacağız.

![Gizle](https://cdn.evrimagaci.org/eEAGjD04fJIS1XcoKpHaY_9BCdY=/evrimagaci.org%2Fpublic%2Fimages%2Ficons%2Fclose-icon.png)

![Geri Bildirim Gönder](https://cdn.evrimagaci.org/LVlg5rcaX6VXKd1b561H7y7A-H0=/evrimagaci.org%2Fpublic%2Fimages%2Ficons%2Ffeedback-icon.png)

[Onaylı Kullanıcılar](https://evrimagaci.org/onayli-kullanicilar "Onaylı Kullanıcılar")

UPTakipçiTakip

ve **seni takip ediyor**

AktivitelerHakkımda

![Evrim Ağacı](https://cdn.evrimagaci.org/V9ElogDC5cdve1bpQCAF9UIkryw=/evrimagaci.org%2Fpublic%2Fimages%2Flogo-50.png)

Evrim Ağacı

Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

- Giriş Yap
- Kayıt Ol

E-posta/Kullanıcı Adı

ŞifreGöster

![Google ile Giriş Yap](https://evrimagaci.org/public/images/social/svg/google.svg)Google

![Yükleniyor](https://evrimagaci.org/public/images/preloader.gif)

Şifremi unuttumÜyelik Aktivasyonu

İsim

Soyisim

E-posta

ŞifreGöster

[Kullanıcı Sözleşmesi](https://evrimagaci.org/kullanici-sozlesmesi-6961)'ni ve [Gizlilik\
Politikası](https://evrimagaci.org/gizlilik-politikasi-6964)'nı okuduğumu, anladığımı
ve kabul ettiğimi beyan ederim.

![Yükleniyor](https://evrimagaci.org/public/images/preloader.gif)

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz.
E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

E-posta

![Yükleniyor](https://evrimagaci.org/public/images/preloader.gif)

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz.
Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

E-posta

![Yükleniyor](https://evrimagaci.org/public/images/preloader.gif)

Geri dön

Close

“Aranızda telekineziye inanan varsa elimi kaldırsın.”

Kurt Vonnegut

Bilim İçin 30 Saniyeniz Var mı?

[Evrim Ağacı](https://evrimagaci.org/akademi/arsiv), tamamen okur ve izleyen
desteğiyle sürdürülen, bağımsız bir bilim oluşumu.
**Ücretsiz** bir Evrim Ağacı üyeliği oluşturmanın çok sayıda
avantajından
biri, sitedeki reklamları %50 oranında azaltmak (destekçilerimiz arasına katılarak
reklamların %100'ünü kapatabilirsiniz). Evrim Ağacı'nda geçirdiğiniz zamanı
zenginleştirmek için, sadece 30 saniyenizi ayırarak üye olun (üyeyseniz, giriş
yapmanızı tavsiye ederiz).

Üye Ol

Giriş Yap

[Üyeliğin Avantajları](https://evrimagaci.org/s/5100)

Daha Fazla UP mı Gerekiyor?

20 UP kazanmak için tek yapman gereken "UP Kazan" butonuna tıklayarak reklamı izlemek!

UP Kazan

Tekrar Gösterme

Sürükle bırak veya seç

Görsel Seç

Pexels'te Ara

Panodan Yapıştır

URL'den Yükle

Yükle

DüzenleSil