Mezopotamya - Dünya Tarihi Ansiklopedisi
Mısır ve Yunanistan'ın daha ziyade birleşik uygarlıklarından farklı olarak Mezopotamya medeniyeti, yegâne gerçek bağları olan yazıları, tanrıları ve kadınlara ...
Babil
Mısır ve Yunanistan’ın daha ziyade birleşik uygarlıklarından farklı olarak Mezopotamya medeniyeti, yegâne gerçek bağları olan yazıları, tanrıları ve kadınlara karşı tutumlarıyla çeşitli kültürlerin bir koleksiyonu halindeydi. Sümer halkının sosyal gelenekleri, yasaları ve hatta dilli Akadlar döneminden farklıydı ve <anchor>Babil</anchor> Uygarlığındakilere karşılık geldiği şeklinde de dikkate alınmaz. Bununla birlikte, farklı bölge ve farklı dönemlerde tapınılan tanrıların adları farklı olmasına rağmen, kadın haklarının olması (bazı dönemlerde), okur-yazarlığın önemi gibi konuların ve tanrılar panteonunun bölge genelinde paylaşıldığı görülüyor.
Babil - Dünya Tarihi Ansiklopedisi
Babil - Dünya Tarihi Ansiklopedisi![](https://tracker.metricool.com/c3po.jpg?hash=583da8995f3bf53448b13ddf790ada6c)

[Türkçe](/trans/tr/)

[Bağış](/donate/?ui_lang=tr)

- [Anasayfa](/trans/tr/)
- [İngilizce](/)
- [Hakkımızda](/trans/tr/about/)
- [Giriş yap](/login/)  - [Giriş yap](/login/?ui_lang=tr "Login")
  - [Kaydol](/register/?ui_lang=tr "Registration")

# Babil

3 günler kaldı

## Sunucu Maliyetleri Bağış Kampanyası 2024

Dünyaya ücretsiz tarih eğitimi sağlama misyonumuza yardımcı olun! Lütfen bağış yapın ve 2024 yılında sunucu maliyetlerimizin karşılanmasına katkıda bulunun. Desteğinizle her ay milyonlarca insan tarihi tamamen ücretsiz olarak öğreniyor.

$14826 / $18000

[❤ Bağış](/donate/server-costs-2024/?ui_lang=tr&utm_source=whe&utm_medium=fundraiser_header_stripe&utm_campaign=donate_tr)

## İçindekiler

## Tanım

![Joshua J. Mark](/uploads/profile_photos/150-JPryst.JPG)

[Joshua J. Mark](/user/JPryst/ "User Page: Joshua J. Mark") tarafından yazıldı, [Burak Yildiz](/user/burakyildiz/ "User Page: Burak Yildiz") tarafından çevrildi

14 Ekim 2022 tarihinde yayınlandı

Diğer dillerde mevcut: [İngilizce](/babylon/), [Çince](/trans/zh/1-53/), [Fransızca](/trans/fr/1-53/babylone/), [Yunanca](/trans/el/1-53/), [İtalyanca](/trans/it/1-53/babilonia/), [İspanyolca](/trans/es/1-53/babilonia/)

Bu makaleyi sesli dinle

X

[![Lion of Babylon, Ishtar Gate (by Jan van der Crabben, CC BY-NC-SA)](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/724.jpg?v=1725649264)\
\
Babil Aslanı, İştar Kapısı\
\
Jan van der Crabben (CC BY-NC-SA)](/image/724/lion-of-babylon-ishtar-gate/ "Lion of Babylon, Ishtar Gate")

Babil veya Babylon, günümüz Irak'ında Bağdat'ın 59 mil (94 km) güneybatısında yer alan antik [Mezopotamya](/trans/tr/1-34/mezopotamya/)'nın en bilinen kentidir. Bu kentin ismi Akad dilinde " _[Tanrı](/trans/tr/1-10299/tanri/)'nın Kapısı_" (veya '' _Tanrıların Kapısı_'' veya " _Babil Kulesi_" diye de söylenir) manasına gelen _bav-il_ ya da _bav-ilim_ kelimesinden türetilmiş olup Yunanca'da Babil şeklinde ifade edilmiştir. Babil, bulunduğu dönemde kültürel, ilim ve dini bakımdan muhteşem bir merkez olmuştur.

Antik Dönem Yunan yazarlarınca huşu uyandıran bu kentin, Antik Dünyanın Yedi Harikası'ndan biri olan _Babil'in Asma Bahçeleri_'nin yeri olduğu bilinmektedir. Kentin ünü, _Yaratılış 11:1-9_ ve Babil'in zigguratı (Akad dilindde ziqqurrat, zaqā " _yükselmiş yere kurmak_" manasına gelir) ile ilişkilendirilen " _Babil Kulesi_" öyküsünden hareketle Kutsal Kitap olan _[İncil](/trans/tr/1-191/incil/)_'de kente yapılan pek çok hoş olmayan gönderme nedeniyle lekelenmiştir.

[Reklamları Kaldır](/membership/?utm_source=whe&utm_medium=remove_ads_button_tr&utm_campaign=membership)

Reklam

Söz konusu bu antik kent ayrıca, başta _Vahiy Kitabı_ olmak üzere _Daniel_, _Yeremya_ ve _Yeşaya_ kitaplarında da hoş karşılanmayan bir ifadeyle anlatılmaktadır. Akademisyen ve araştırmacı Paul Kriwaczek, Babil'in " _sahip olduğu kötü şöhretin faturasını tamamen İncil'e kesebileceğini_" belirtmektedir (167). Her ne kadar bu anlatımların hiçbirinde kent hakkındaki övgü dolu ifadelere yer verilmese de, nihayetinde bunların kentin 1899 yılında Alman arkeolog Robert Koldewey önderliğinde yeniden keşfedilmesine vesile olan modern çağdaki şöhretinden (ya da adının lekelenmesinden) kaynaklandığı düşünülmektedir.

Babil kenti Akad Kralı Sargon'un ('' _Büyük Sargon_'', M.Ö. 2334-2279) hükümdarlığından önceki bir dönemde kurulmuştur ve Babil İmparatorluğu'nun başkenti konumuna getiren [Hammurabi](/trans/tr/1-150/hammurabi/)'nin (hükümdarlık dönemi M.Ö. 1792-1750) yükseliş dönemine kadar _Fırat Nehri_ üzerinde küçük bir liman kenti olduğu anlaşılmaktadır. Ne var ki Hammurabi'nin ölümünün ertesinde [imparatorluk](/trans/tr/1-99/imparatorluk/) kısa süre sonra dağılmaya yüz tutmuştur. M.Ö. 1595 yılında kent Hitit yağmasına uğramış ve sonrasında adını '' _Karduniyaş_'' (Karduniaš, Karduniash, Karaduniyaš, Karaduniše) şeklinde değiştiren Kassitler tarafından ele geçirilmiştir.

[Reklamları Kaldır](/membership/?utm_source=whe&utm_medium=remove_ads_button_tr&utm_campaign=membership)

Reklam

SÖZ KONUSU BU KENTE YÖNELİK EN ESKİ BİLGİ AKKAD KRALI SARGON DÖNEMİNE DAYANAN BİR YAZITTAN ELDE EDİLMEKTEDİR.

Söz konusu bu kent kısa bir süre Keldaniler ( _Süryanilerin Katolik kısmı_) arasında hüküm sürmüş (M.Ö. 9. yüzyıl), daha sonraki dönemlerde yaşamış olan Yunan yazarlar (bilhassa '' _[Herodot](/trans/tr/1-234/herodot/)_'') ve İncil yazarlarınca isimleri Babilliler ile özdeşleşmiş, akabinde ise Yeni Asur İmparatorluğu (M.Ö. 912-612) hâkimiyetine girmiş ve Yeni Babil İmparatorluğu'nu kuran Nabopolassar (M.Ö. 626-605) hükümdarlığı altında varlığını sürdürmüştür. II. Kiros, bilinen adıyla '' _Büyük Kiros_'' (M.Ö. 550-530) döneminde Perslerin kontrolüne geçen '' _Babil kenti_'', M.Ö. 331 yılında [Büyük İskender](/trans/tr/1-265/buyuk-iskender/)'in egemenliğine girinceye kadar A _hameniş İmparatorluğu_ veya _Hehamenişiler_'in (M.Ö. 550-330) başkenti olmuştur.

Daha sonrasında _Seleukos İmparatorluğu_ (M.Ö. 312-63), _Part İmparatorluğu_ veya _Arşak İmparatorluğu_ (M.Ö. 247-M.S. 224) ve ardından _Sasani İmparatorluğu_ veya _Üçüncü Pers İmparatorluğu_ (M.S. 224-651) dönemlerinde önemli bir ticaret merkezine dönüşmüş fakat _Hammurabi_ ya da _Yeni Babil kralı II. Nebukadnezar_ (hükümdarlık dönemi M.Ö. 605/604-562) yönetimindeki parlak devirlerine hiçbir zaman ulaşamamıştır. M.S. 7. yüzyıldaki Müslüman Arap fethinin akabinde kent gerilemeye yüz tutmuş ve nihayet tamamen kaderine terk edilmiştir.

[Reklamları Kaldır](/membership/?utm_source=whe&utm_medium=remove_ads_button_tr&utm_campaign=membership)

Reklam

Söz konusu Babil, 19. yüzyılda keşfedilene kadar yalnız İncil'deki anlatımlar ve dönemin klasik yazarları sayesinde bilinmekteydi. 1980'lerde dönemin devlet başkanı Saddam Hüseyin zamanında, [İştar Kapısı](/trans/tr/1-272/istar-kapisi/)'nın ( _günümüzde Almanya'nın Berlin kentindeki [Bergama](/trans/tr/1-583/bergama/) Müzesi'nde bulunan esas kapı_) restorasyonu da aralarında olmak üzere çeşitli onarım çalışmaları yapılmıştı. 2019 yılında, muhteşem kentin tarihi kalıntıları _UNESCO Dünya Mirası Listesi_'ne kabul edildi.

### Hammurabi & Liman Şehri

Söz konusu bu kente yönelı̇k en eskı̇ bı̇lgı̇ Akkad Kralı Sargon dönemı̇ne dayanan bı̇r yazıttan elde edı̇lmektedı̇r. Görünüşe göre bu zamana dek nehir üzerinde küçük ama kazanç getiren bir liman kenti olmuştur. Daha sonradan — Naram-Sin'in oğlu olan — Akad Kralı Shar-Kali-Sharri (hükümdarlık dönemi 2223-2198) yönetiminde Babil kentinde iki tapınak inşa edildiği ve bunun ardından, kendisinden sonra gelen Sumu-la-ilu ('' _Sumulael_'' veya '' _Sumu-la-ilu_'' olarak da verilir; hükümdarlık dönemi M.Ö. 1880-1845) Babil'deki ilk kral hanedanının kurucusu olan Amorit reisi _Sumu-abum_ (hükümdarlık dönemi M.Ö. 1895) tarafından serbest bırakılana kadar Kazallu kentinin kontrolüne geçtiği kayıtlarda yer almaktadır. Söz konusu kent o dönemde hâlâ komşusu olan kent devletlerinin gölgesi ardında kalan küçük bir liman konumundaydı.

Kral Sin-Muballit (hükümdarlık dönemi M.Ö. 1812-1793) kenti güzelleştirmekle kalmamış, ancak bu yeri diğerlerinden üstün kılamamış ve sonunda komşu kent devletlerinin arasında en güçlüsü konumundaki ( _antik çağın önemlisi_) Larsa'ya karşı askerî bir sefer düzenlemiş, ancak yenilgiye uğramıştır. Larsa kralına usulca teslim olan ve gizliden gizliye bir ordu kurup eğitirken Babil'in surlarını tahkim etmek ve kenti güzelleştirmekle uğraşan oğlu Hammurabi lehinde tahttan çekilmek zorunda kalmıştır.

[Reklamları Kaldır](/membership/?utm_source=whe&utm_medium=remove_ads_button_tr&utm_campaign=membership)

Reklam

Larsa, işgalci Elamlıları püskürtmek üzere kendisinden askeri birlikler tedarik etmesini isteyince Hammurabi buna razı geldi fakat bölge güvence altına alınır alınmaz Larsa'dan İsin ve Uruk kentlerini ele geçirdi, Lagaş ve Nippur ile ittifaklar kurdu ve Larsa'yı tamamen zaptedecek duruma geldi. Akabinde seferlerini sürdürmüş, kanunlarını çıkarmış, Mezopotamya'yı fethederek imparatorluğunu kurmuştu.

[![Code of Hammurabi](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/14341.jpg?v=1723840626)\
\
Hammurabi Kanunları\
\
Larry Koester (CC BY)](/image/14341/code-of-hammurabi/ "Code of Hammurabi")

Bilindiği üzere '' _Hammurabi Kanunları_'', barışı korumak ve refahı teşvik etmek doğrultusunda uyguladığı politikaların yalnızca bir örneğidir. Kentin surlarını genişletmiş ve yükseltmiş, ihtişamlı tapınaklar ve kanallar da dâhil olmak üzere büyük bayındırlık işlerine girişmiş ve diplomasi faaliyetlerini yönetiminin ayrılmaz bir parçası hâline getirmiştir.

Hammurabi hem diplomaside hem de savaşta o kadar etkiliydi ki, M.Ö. 1755 yılına kadar Babil'in yönetimi altında birleşen tüm Mezopotamya, o zamana kadar 100.000'i aşan nüfusuyla dünyanın en büyük kenti hâline gelmişti. Bu kent Hammurabi'nin fetihlerinin akabinde o kadar etkili ve nam salmıştı ki, güney Mezopotamya'nın tamamına "Babil" denmeye başlanmıştı.

[Reklamları Kaldır](/membership/?utm_source=whe&utm_medium=remove_ads_button_tr&utm_campaign=membership)

Reklam

### Asurlular & (Babil Kralı) II. Nebukadnezar

Ne var ki Hammurabi'nin ölümünün ertesinde imparatorluk parçalara bölünmüş ve Babil kenti M.Ö. 1595 yılında Hititlerin eline geçene kadar hem büyüklüğü hem de kapsadığı alan bakımından giderek azalmıştır. Kassitler Hititleri örnek almış ve kentin adını Karduniyaş diye değiştirmişlerdir. M.Ö. 14. ve 9. yüzyıllar arasında bir dönemde, ilerleyen zamanlarda Babil Kulesi ile özdeşleştirelecek olan Babil'in dev zigguratı inşa edilmiştir. Söz konusu bu özdeşleştirmenin Akad dilindeki '' _bav-il_'' (Tanrıların Kapısı) kelimesinin İbranice '' _bavel_'' ( _kargaşa_, _karışıklık_) kelimesiyle yanlış yorumlanması neticesinde ortaya çıktığı düşünülmektedir.

[![Recreation of the Etemenanki in Babylon](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/11755.jpg?v=1706168947)\
\
Babil'de Etemenanki'nin Modern Rekreasyonu\
\
Ancient History Magazine / Karwansaray Publishers (Copyright)](/image/11755/recreation-of-the-etemenanki-in-babylon/ "Recreation of the Etemenanki in Babylon")

Yaratılış öyküsünde insanlar ölümden sonra anılmak suretiyle kendilerine bir isim vermeyi ummaktadırlar ve bunun neticesinde göklere uzanacak büyük bir kule inşa etmeye başlarlar. Bu durum karşısında öfkelenen Tanrı, insanların amaçlarına ulaşmalarına göz yumulursa, başkalarını da hedef alabileceklerinden ve dolayısıyla doğanın dengesini altüst edeceklerinden endişe duymaya başlar. Bundan dolayı artık aynı dili konuşmamalarını buyurur, herkesin dillerini birbirine karıştırır ve artık anlaşamadıklarından kule yarım kalır. Bu öyküyü akademisyen Samuel Noah Kramer, aralarında Babil'inkinin de bulunduğu, harabe hâlindeki ( _kalıntılar üzerinde_) ve İbrani kâtiplerce görülen veya tarif edilen pek çok zigguratın nedenini açıklayabilme gayreti çerçevesinde izah etmektedir (Sumerliler, 293-294).

Bölgeye hâkim olma konusunda Kassitlerin izinden giden Asurlular ve Sargon'un oğlu ve halefi olan Kral Sanherib (hükümdarlık dönemi M.Ö. 705-681) yönetimindeki Babil halkı durmadan isyan ettti. Nihayet M.Ö. 689'da sabrı tükenen Sanherib, Babil'i yağmalatıp yakıp yıktırdı ve geriye kalan kalıntıları sırf başkalarına ibret olsun diye etrafa yayılmasını sağladı. Aldığı uç noktadaki önlemler genelde halkın, bilhassa da Sanherib'in saray çevresinin dinsizliğine yoruldu ve kısa bir süre sonra, bu hareketini Babil'in harabeye çevrilmesinin intikamını almak amacıyla meşru gören oğullarınca suikast neticesinde katledildi.

Halefi (aynı zamanda oğlu) Esarhaddon (hükümdarlık dönemi M.Ö. 681-669) bizzat işleri kontrol altında tutarak Babil'i eski ihtişamına geri kavuşturma gayretlerini uygulamaya soktu. Bu kent sonrasında halefi olan Asurbanipal'e (hükümdarlık dönemi M.Ö. 668-627) karşı isyan etmiş, ancak bu durum Babil'e ciddi bir zarar vermemiş, hatta kenti sorun yarattığı sanılan şeytani ruhlardan bizzat arındırdı. Kentin bir ilim ve kültür merkezine dönüşmesi o zamana kadar çoktan gerçekleşmişti.

Babil tahtına Asur İmparatorluğu'nun çöküşünden sonra Keldani Kralı Nabopolassar tahta geçti ve kurduğu ihtiyatlı ittifak sayesinde Yeni Babil İmparatorluğu'nu hayata geçirdi. Oğlu II. Nebukadnezar, Babil kentini 900 hektarlık (2.200 dönüm) bir araziyi kapsayacak ve tüm Mezopotamya'daki ender bulunan etkileyici ve görkemli yapılardan bazılarıyla donatacak şekilde baştan aşağı yeniledi.

[![Ruins of the North Palace of  Nebuchadnezzar II, Babylon](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/2563.jpg?v=1723294086-1665990375)\
\
II. Nebukadnezar’ın Kuzey Sarayı’nın Yıkıntıları, Babil\
\
Osama Shukir Muhammed Amin (Copyright)](/image/2563/ruins-of-the-north-palace-of--nebuchadnezzar-ii-ba/ "Ruins of the North Palace of  Nebuchadnezzar II, Babylon")

Babil kentinden bahseden her antik dönem yazarı, İncil yazarları hariç, büyük ziggurat Etemenanki'yi — Sümer dilinde " _gök ve yerin temelinin tapınağı_" — geniş surları, İştar Kapısı'nı ve Babil'in Asma Bahçeleri'ni anlatırken kentten huşu dolu bir üslupla bahsetmektedir. Heredot kentin büyüklüğü konusunda şöyle yorum getirir:

> Bu kent uçsuz bucaksız bir düzlükte yer almaktadır ve her yöne uzunluğu 120 stadya (stadya sürgülü cetvel, arazi ölçüm aleti, eski roma ölçü birimi) olan tam bir dörtgen biçimindedir; dolayısıyla kentin tüm çevresi 480 stadya uzunluğundadır. Böylesine muazzam boyutlara sahip olmasına karşın, ihtişamı açısından başka hiçbir kent onunla boy ölçüşemez. Her şeyden önce, arkasından 50 kraliyet kübiti genişliğinde ve 200 yüksekliğinde bir duvardan yükselen, içi su dolu, geniş ve derin bir hendekle çevrilidir. (I.178)

Her ne kadar Herodot'un kentin boyutlarını aşırı derecede abarttığını ( _ve bu yere belki de hiç gitmediğini_) düşünsek de, onun yaptığı tasvir, dönemin öteki yazarlarında görülen ve Babil kentinin ihtişamını, bilhassa da devasa surlarını adeta bir dünya harikası diye nitelendiren hayranlık duygusunu yansıtmaktadır. _Yeni Babil Dönemi_'nde, II. Nebukadnezar'ın hüküm sürdüğü zamanda (aynı zamanda _Yahudilerin Babil Sürgünü_'nün başladığı dönem), _Babil'in Asma Bahçeleri_'nin inşa edildiği ve ardından meşhur _İştar Kapısı_'nın yapımına başlandığı söylenmektedir. Asma Bahçeler konusunda net bir açıklama Diodorus Siculus'un (M.Ö. 90-30) Bibliotheca Historica (birebir çevirisi: '' _Tarihi Kütüphane_'') 2\. Cilt 10. sayfasında geçen bir bölümde aktarılmaktadır:

> [Akropolis](/trans/tr/1-478/akropolis/)'te ayrıca, adı verilen Asma Bahçe de vardı; burası Semiramis tarafından değil, daha sonraki bir Suriye kralı adına, cariyelerinden birini hoş tutmak amacıyla inşa ettirilmişti; zira derler ki, kadın ırk bakımından Persli olup, yaşadığı dağlardaki çayırlara duyduğu derin hasret nedeniyle kraldan, dikilmiş bir bahçeden esinlenerek Pers topraklarının eşsiz görünümünü yansıtmasını istemişti. Bu bahçe dörtgen şekildedir ve etrafını saran her bir kenarın uzunluğu dört plethron ( [Antik Yunan](/trans/tr/1-119/antik-yunan/)’da 100 ayak ve 1/6 stadiona eşit uzunluk ölçüsü; uzunluğu, kabul edilen ayak ölçüsüne göre yaklaşık 27-35 metre arasında değişmektedir) kadardı. Ayrıca bahçenin bulunduğu yol bir yamaç gibi eğimli olduğundan ve yapıdaki muhtelif bölümlerin birbirinin üzerinden kat kat yükselmesinden ötürü, görünüm itibarıyla bir tiyatroyu andırıyordu. Yükselen teraslar inşa edildiğinde, bunların altında, dikilen bahçenin ağırlığının tamamını taşıyan ve yaklaştıkça birbiri üzerinde giderek yükselen galeriler inşa edilmişti; bunların içinde en üst sırada bulunan ve yüksekliği 50 kübit olan galeri, bahçenin en yüksek katını oluşturuyordu ve burası kentin surlarının çevreleyen duvarıyla aynı yüksekliğe getirilmişti. Üstelik oldukça büyük masraflarla örülen duvarların kalınlığı 22 metre kalınlığında, her iki duvar arasındaki geçit ise 10 metre genişliğinde idi. (Yani kentin iki sıra [sur](/trans/tr/1-83/sur/) ile korunduğunu söyleyebiliriz.) Bu galerilerin tepeleri, üst üste bindirmelerle birlikte toplam 16 metre uzunluğunda ve 4 metre genişliğinde taş kirişlerle kapatılmıştı. Söz konusu bu kirişlerin üzerindeki çatının ilk tabakası bol miktarda katranla döşenmiş kamıştan, bunun üzerindeki tabaka ise çimentoyla birbirine tutturulmuş iki sıra pişmiş tuğladan ve üçüncü bir tabaka olarak da topraktan gelen nemin altına nüfuz etmemesi amacıyla kurşundan yapılmış bir kaplama bulunuyordu. Bunların hepsinin üzerine, iri ağaçların köklerinin sığabileceği derinlikte toprak yığılmış ve zeminleri düzleştirilmiş, bu ağaçlar, büyüklükleri ya da farklı çekicilikleriyle seyredenlere haz verebilecek her türden yoğun bir ağaç dikimiyle donatılmıştı. Her biri diğerinden dışarıya uzanan bu galerilerin tamamı gün ışığı aldığından, her türden çok sayıda kraliyet köşkü bulunuyordu; bir de en üst kattan açılan ve bahçeye bol miktarda suyun getirilmesini mümkün kılan makinelerin bulunduğu bir galeri mevcuttu ki, bu aletler Fırat Irmağı'ndan bolca su getiriyordu, ancak bunu dışarıdan hiç kimse fark edemezdi. Belirttiğim üzere bu bahçe sonraki dönemlerde tasarlanmıştı.

Diodorus'un çalışmasının bu kısmı yarı efsanevi kraliçe Semiramis ile (büyük ihtimalle M.Ö. 811-806 yılları arasında hüküm süren gerçek Asur kraliçesi Sammu-Ramat'a dayanmaktadır) alakalıdır. Onun " _daha sonraki bir Suriye kralına_" yaptığı gönderme, Herodot'un Mezopotamya'dan bahsederken " _Asur_" şeklinde ifade etme yönündeki eğilimini yansıtmaktadır. Konuya değinen son araştırmalar, _Asma Bahçeler_'in hiçbir zaman Babil'de bulunmadığını, bunun yerine [Ninova](/trans/tr/1-294/ninova/)'daki başkentinde Sanherib'in uydurması olduğunu savunmaktadır. Akademisyen ve tarih yazarı Christopher John Scarre şu yorumda bulunmaktadır:

> Sanherib'in \[Ninova'daki\] sarayında büyük bir Asur konutunun tüm olağan donanımları mevcuttu: Bu yapılar devasa koruyucu figürleri ve büyüleyici bir ustalıkla oyulmuş taş kabartmaları (71 odada 2.000'den fazla yontulmuş döşeme) içeriyordu. Ayrıca olağanüstü bahçeleri de bulunuyordu. İngiliz Asurolog Stephanie Dalley'in yürüttüğü yeni araştırmalar, bu yapıların Antik Dünyanın Yedi Harikası'ndan biri olan muhteşem Asma Bahçeleri olduğunu ileri sürmektedir. İlerleyen dönemlerde yazarlar Asma Bahçeleri'ni Babil'e taşımışlardır, ancak yapılan uzun ve yoğun araştırmalar sonucunda bu bahçelerin izine rastlanamamıştır. Ninova'da inşa ettirdiği saray bahçeleriyle böbürlenen Sanherib'in anlattığı birçok önemli ayrıntı Asma Bahçeleri'yle örtüşmektedir. (231)

Bu bahçeler şayet Babil'de yer alsaydı, kentin merkezi kompleksinin bir parçasını oluşturacaktı. Fırat Nehri, kenti " _eski_" ve " _yeni_" olmak suretiyle ikiye bölmüştü; _Marduk Tapınağı_ ve yükselen büyük ziggurat yeni olan kentte idi ve büyük ihtimalle bahçeler de bu yerde bulunuyor olmalıydı. Her yıl düzenlenen büyük tanrı Marduk'un heykelinin kent içindeki ana tapınağından İştar Kapısı'nın dışında bulunan _Yeni Yıl Festivali Tapınağı_'na yaptığı yolculuğu rahatça karşılayabilmesi amacıyla _Esarhaddon Dönemi_'nde sokaklar ve caddeler genişletilmiş ve bu çalışmalar II. Nebukadnezar yönetiminde daha da ilerletilmişti.

[![Hanging Gardens (Artist's Impression)](https://www.worldhistory.org/img/r/p/750x750/12914.png?v=1717928823)\
\
Asma Bahçeler (Sanatçının İzlenimi)\
\
Mohawk Games (Copyright)](/image/12914/hanging-gardens-artists-impression/ "Hanging Gardens (Artist's Impression)")

### Pers Fethi

Yeni Babil İmparatorluğu, II. Nebukadnezar'ın ölümünün akabinde de varlığını sürdürmüş ve Babil, eski eserleri ( _Ur zigguratı_ gibi) yeniden restore etme çabaları nedeniyle " _ilk arkeolog_" olarak bilinen Nabonidus (hükümdarlık dönemi M.Ö. 556-539) yönetiminde önemini yitirmemişti. İmparatorluk M.Ö. 539 yılında _Opis Savaşı_'nda Büyük Kiros komutasındaki Perslerin eline düşmüştü. Persler ustaca bir plan yaparak nehrin akış yönünü değiştirdiler ve böylece _Fırat Nehri_'ni idare edilebilir bir derinliğe düşürdüler.

Kent sakinlerinin dikkati önemli dini bayram günlerinden birinde dağılmışken, Pers ordusu nehirden geçerek fark edilmeden Babil surlarının altından ilerledi. Her ne kadar dönemin belgelerinde surlarda ve kentin belli kısımlarında onarım yapılması gerektiği belirtilse de, belki de eylem Perslerin anlatısında öne sürüldüğü kadar sorunsuz değildi ve kentin savaşmadan ele geçirildiği iddia ediliyordu.

[![Great Gate of Ishtar](https://www.worldhistory.org/img/r/p/500x600/11280.jpg?v=1702463829)\
\
Ulu İştar Kapısı\
\
Rictor Norton (CC BY-NC-SA)](/image/11280/great-gate-of-ishtar/ "Great Gate of Ishtar")

Pers hâkimiyeti altında _Babil_ bir sanat ve eğitim merkezi olarak gelişti. Kiros ve halefleri kente büyük saygı göstermiş ve burayı imparatorluklarının idari başkentlerinden biri hâline getirmişlerdir. Miletli Thales'in (M.Ö. 585 civarı) bu kentte ( _Babil_) eğitim gördüğü ve Pisagor'un (M.Ö. 571 - 497 civarı) bilinen matematik teoremini Babil modeline dayanarak geliştirdiği düşünülmektedir.

### Sonuç

M.Ö. 331 yılında _Ahameniş İmparatorluğu_ Büyük İskender'in hâkimiyetine girdikten sonra, kente karşı gösterdiği saygı dolu tavrı sürdürmüş, adamlarına yapılara zarar vermemelerini ve kent sakinlerine rahatsızlık vermemelerini buyurmuştu. Bu sırada kenti güzelleştirip onarmayı umut ediyordu fakat planlarını hayata geçiremeden yaşamını yitirdi. Akademisyen ve yazar Stephen Bertman şöyle diyor:

> Ölümünden önce Büyük İskender, Babil'in zigguratının üst yapısının yıkılıp yerine daha büyük bir ihtişamla yenisinin inşa edilmesini buyurdu. Ne var ki projesini tamamlayacak kadar uzun yaşayamadı. Yüzyıllar boyunca, dağınık hâldeki tuğlaları daha sıradan hayalleri yerine getirmek üzere köylülerce talan edildi. Dillere destan Babil Kulesi'nden günümüze kalan tek iz, bataklık bir gölün yatağından öteye gitmedi. (14)

M.Ö. 323 yılında İskender'in Babil'de ölümünün akabinde, _Diadochi Savaşları_'nda, halefleri genellikle imparatorluğu ve bilhassa sakinlerinin güvenlikleri nedeniyle kaçtıkları ( _ya da bir antik yazıya dayanarak başka bir noktaya taşındıkları_) kenti ele geçirmek uğruna savaşmışlardı. Bölgeye Part İmparatorluğu hâkim olduğunda, Babil artık eskisinden çok daha sefil bir durumdaydı. Zamanla harabeye dönen bu kent, Sasani İmparatorluğu dönemindeki kısa süren toparlanma sürecinde bile hiçbir zaman eski ihtişamına ulaşamadı.

M.S. 651 yılında Müslümanların ülkeyi fethi esnasında Babil'den geriye ne kaldıysa silip süpürülmüş ve zaman geçtikçe kumların altına gömülmüştü. 17. ve 18. yüzyıllarda bölgeyi keşfetmeye başlayan Avrupalı seyyahlar yanlarında pek çok ilgi uyandıran eserle ülkelerine döndüler. Bu eserler arasında bir zamanların kudretli " _Tanrılar Kapısı_" _Babil_ kenti de vardı. 19. yüzyılda [Avrupa](/trans/tr/1-35/avrupa/) müzeleri ve yüksek öğrenim kurumları, İncil'deki anlatılara ilişkin arkeolojik kanıt bulma umuduyla, bölgeye düzenlenen ve Mezopotamya'nın en büyük kentlerinden pek çoğunu gün yüzüne çıkaran keşif gezilerine mali destek sağladılar.

[Reklamları Kaldır](/membership/?utm_source=whe&utm_medium=remove_ads_button_tr&utm_campaign=membership)

Reklam

## Sorular & Cevaplar

#### Babil (antik kent) neden ün kazanmıştır?

Babil antik kenti zamanında büyük bir entelektüel, kültürel ve dini bir merkez olmakla ün kazanmıştır. Günümüzde ise en çok Kutsal Kitap olan İncil'de geçen günah ve ahlaksızlığın kenti tasviriyle bilinmektedir.

#### Babil Kulesi gerçekten Babil'de miydi?

İncil'deki Babil Kulesi öyküsünde (Yaratılış 11: 1-9) bilhassa Babil'den hiç bahsedilmez, bilakis yalnızca " kent ve kule" den söz edilmektedir. Kulenin İbrani kâtiplerce Babil ile özdeşleştirilmesinin, Akad dilinde "Tanrıların Kapısı" manasına gelen Babil isminin İbranice "karışıklık, kargaşa" sözcüğüyle birlikte yanlış yorumlanmasından kaynaklandığı düşünülmektedir.

#### Babil ismi nereden gelmekte ve ne manaya gelmektedir?

Babil ismi Akad dilinde "Tanrı'nın Kapısı" ya da "Babil Kulesi" manasına gelen "bav-il" sözcüğünden gelmektedir.

#### Babil (antik kent) nasıl düşmüştür?

Babil (antik kenti), Asur Kralı Sanherib ve Pers Kralı I. Xerxesin saldırısına uğrayıp yıkılmış, ancak yeniden inşa edilmiştir. Nihayetinde bakımsızlık nedeniyle yıkılmıştır. M.S. 651 yılında Müslüman Araplar bölgeyi ele geçirip kente ciddi hasar verdiğinde kent çok kötü durumda olup bir süre sonra tamamen kaderine terk edilmiştir.

## Bibliografya

- [Bertman, S. _Handbook to Life in Ancient Mesopotamia._ Oxford University Press, 2005.](/books/0195183649/)
- [Ctesias & Llewellyn-Jones, L. & Robson, J. _Ctesias History of Persia._ Routledge, 2012.](/books/0415629470/)
- [Diodorus Siculus & Oldfather, C. H. _Diodorus Siculus Histories._ Harvard University Press, 2000.](/books/0674993071/)
- [Farrokh, K. _Shadows in the Desert._ Osprey Publishing, 2009.](/books/1846034736/)
- [Herodotus & Waterfield, R. _Herodotus: The Histories._ Oxford University Press, 2015.](/books/0226327728/)
- [Kramer, S. N. _The Sumerians: Their History, Culture, and Character._ University of Chicago Press, 1971.](/books/0226452387/)
- [Kriwaczek, P. _Babylon: Mesopotamia and the Birth of Civilization._ Thomas Dunne Books, 2010.](/books/B00DIKTPXC/)
- [Leick, G. _The A to Z of Mesopotamia._ Scarecrow Press, 2010.](/books/0810875772/)
- [Scarre, C. & Fagan, B. M. _Ancient Civilizations._ Pearson, 2007.](/books/B00E28HKNG/)
- [Van De Mieroop, M. _The Ancient Mesopotamian City._ Oxford University Press, USA, 2015.](/books/0198152868/)

Dünya Tarihi Ansiklopedisi bir Amazon İştirakidir ve uygun kitap satın alımlarından komisyon kazanır.

## Çevirmen Hakkında

[Burak Yildiz](/user/burakyildiz/ "Burak Yildiz")

[Burak Yildiz](/user/burakyildiz/ "Burak Yildiz")

1994 yılında Türkiye'nin güneydoğusunda, Diyarbakır'da doğdum. İstanbul'da yaşıyorum. Mütercim Tercümanlık (İngilizce) mezunuyum. TEDx platformunda 2021 yılından beri Gönüllü Çevirmenlik yapıyorum. Liseden itibaren tarihe çok ilgim var.

[Burak Yildiz](https://www.facebook.com/burakyldz585 "Burak Yildiz")[Burak Yildiz](https://twitter.com/Starboy_ish "Burak Yildiz")[Burak Yildiz](https://www.linkedin.com/in/burak-yildiz585 "Burak Yildiz")

## Yazar Hakkında

[Joshua J. Mark](/user/JPryst/ "Joshua J. Mark")

[Joshua J. Mark](/user/JPryst/ "Joshua J. Mark")

Yazar Biyografisi
Joshua J. Mark, Dünya Tarihi Ansiklopedisi'nin kurucu ortağı ve İçerik Direktörü'dür. Daha önce Marist College (NY) üniversitesinde tarih, felsefe, edebiyat ve yazı dersleri vermiştir. Yunanistan ve Almanya'da yaşamış ve geniş çapta seyahat etmiştir.

[Joshua J. Mark](https://www.linkedin.com/pub/joshua-j-mark/38/614/339 "Joshua J. Mark")

## İlişkili İçerikler

Filtreler:

Tümü

Tanımlar235

Makaleler64

[![Babil’in Asma Bahçeleri](https://www.worldhistory.org/img/c/p/360x202/77.jpg?v=1723739164)\
\
Tanım \
\
**Babil’in Asma Bahçeleri**\
\
Babil'in Asma Bahçeleri, Babil'in en büyük kralı II. Nebukadnezar...](/trans/tr/1-17206/babilin-asma-bahceleri/) [![Hammurabi](https://www.worldhistory.org/img/c/p/360x202/541.jpg?v=1724662455-1724662474)\
\
Tanım \
\
**Hammurabi**\
\
Hammurabi (MÖ 1792-1750), Amori kökenli, Birinci Babil Hanedanlığı...](/trans/tr/1-150/hammurabi/) [![Mezopotamya](https://www.worldhistory.org/img/c/p/360x202/96.jpg?v=1723117150)\
\
Tanım \
\
**Mezopotamya**\
\
Mezopotamya (Yunanca; iki nehir arası anlamında) doğu Akdeniz...](/trans/tr/1-34/mezopotamya/) [![II. Nebukadnezar](https://www.worldhistory.org/img/c/p/360x202/12936.png?v=1725059408)\
\
Tanım \
\
**II. Nebukadnezar**\
\
II. Nebukadnezar - Buhtunnasr - (h. 605/604-562 MÖ) kurucu babası...](/trans/tr/1-316/ii-nebukadnezar/) [![Ninova](https://www.worldhistory.org/img/c/p/360x202/900.jpg?v=1714005663)\
\
Tanım \
\
**Ninova**\
\
Ninova (bugünkü Musul, Irak) antik çağın en eski ve en büyük şehirlerinden...](/trans/tr/1-294/ninova/) [![Mezopotamya Dönemi Sanatı ve Mimarisi](https://www.worldhistory.org/img/c/p/360x202/2490.jpg?v=1726069147)\
\
Tanım \
\
**Mezopotamya Dönemi Sanatı ve Mimarisi**\
\
Antik Mezopotamya Dönemi'ne ait sanat ve mimari eserler, 7.000...](/trans/tr/1-21609/mezopotamya-donemi-sanati-ve-mimarisi/)

**1**2345678910Sonraki ›Son Sayfa »

## Bu Çalışmayı Alıntıla

#### APA Style

Mark, J. J. (2022, Ekim 14). [Babil \[Babylon\]](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-53/babil/).
(B. Yildiz, Çevirmen). _World History Encyclopedia_. alınmıştır https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-53/babil/

#### Chicago Formatı

Mark, Joshua J.. " [Babil](https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-53/babil/)."
tarafından çevrildi Burak Yildiz. _World History Encyclopedia_. Son güncelleme Ekim 14, 2022.
https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-53/babil/.

#### MLA Formatı

Mark, Joshua J.. " [Babil](https://www.worldhistory.org/babylon/)."
tarafından çevrildi Burak Yildiz. _World History Encyclopedia_. World History Encyclopedia, 14 Eki 2022. İnternet. 12 Eyl 2024.

## Lisans & Telif Hakkı

Tarafından yazıldı [Joshua J. Mark](/user/JPryst/ "User Page: Joshua J. Mark"), tarihinde yayınlandı 14 Ekim 2022. Telif hakkı sahibi bu içeriği şu lisans altında paylaşmıştır: [Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike](https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/deed.tr). Lütfen bu sayfadan gidebileceğiniz içeriklerin daha farklı lisans koşullarına sahip olabileceğini unutmayın.

[Reklamları Kaldır](/membership/?utm_source=whe&utm_medium=remove_ads_button_tr&utm_campaign=membership)

Reklam

[Reklamları Kaldır](/membership/?utm_source=whe&utm_medium=remove_ads_button_tr&utm_campaign=membership)

Reklam

## Bizi Destekleyin

**Kâr amacı gütmeyen bir kuruluşuz.**

Misyonumuz kültürel mirasına sahip çıkan insanları bir araya getirmek ve dünya çapında tarih eğitimini geliştirmektir. Lütfen Dünya Tarihi Ansiklopedisi'ni destekleyin. Teşekkürler!

[Bağış](/donate/?ui_lang=tr&utm_campaign=donate_tr&utm_source=whe&utm_medium=sidebar_tr) [Üyelik](/membership/?utm_campaign=membership&utm_source=whe&utm_medium=sidebar_tr)

[Reklamları Kaldır](/membership/?utm_source=whe&utm_medium=remove_ads_button_tr&utm_campaign=membership)

Reklam

[Oxford Üniversitesi](https://www.conted.ox.ac.uk/about/curious-minds-explore) de dahil olmak üzere çok sayıda eğitim kurumu bizi tavsiye etmektedir. Yayınımız [Common Sense Education](https://www.commonsense.org/education/website/world-history-encyclopedia), [Internet Scout (Wisconsin](https://scout.wisc.edu/report/2017/1020) Üniversitesi), [Merlot (California Eyalet Üniversitesi](https://www.merlot.org/merlot/viewCompositeReview.htm?id=1270309)), [OER Commons](https://www.oercommons.org/courses/world-history-encyclopedia) ve [School Library Journal](https://www.slj.com/?detailStory=unbury-the-past-apps-and-websites-for-exploring-ancient-worlds-mix-it-up) tarafından eğitim amaçlı kullanım için incelenmiştir. Bu tavsiyelerden bazılarının eski adımız olan Antik Tarih Ansiklopedisi altında listelendiğini lütfen unutmayın.

**Misyonumuz**
Misyonumuz kültürel mirasına sahip çıkan insanları bir araya getirmek ve dünya çapında tarih eğitimini geliştirmektir.

**Bizi Takip Edin (![UK Flag](/template/images/icons/flags_png/United-Kingdom.png))** [Facebook](https://link.worldhistory.org/facebook "Follow us on Facebook") [Follow us on Twitter](https://link.worldhistory.org/twitter "Follow us on Twitter") [Follow us on Pinterest](https://link.worldhistory.org/pinterest "Follow us on Pinterest") [Follow us on Linkedin](https://link.worldhistory.org/linkedin "Follow us on Linkedin") [Follow us on Instagram](https://link.worldhistory.org/instagram "Follow us on Instagram") [Follow us on YouTube](https://link.worldhistory.org/youtube "Follow us on YouTube")

[Hakkımızda](/trans/tr/about/)• [Ayarlar](/config/tr/)• [İletişim (![UK Flag](/template/images/icons/flags_png/United-Kingdom.png))](/static/contact/)• [Reklam vermek (![UK Flag](/template/images/icons/flags_png/United-Kingdom.png))](/static/advertise/)• [Gizlilik Politikası (![UK Flag](/template/images/icons/flags_png/United-Kingdom.png))](/privacy/)• [Ortaklar (![UK Flag](/template/images/icons/flags_png/United-Kingdom.png))](/static/partners/)• [Destekçiler (![UK Flag](/template/images/icons/flags_png/United-Kingdom.png))](/static/supporters/)

[World History Publishing](/static/contact/) Birleşik Krallık'ta kayıtlı, kâr amacı gütmeyen bir şirkettir.

[World History Foundation](/static/contact/) Kanada'da kayıtlı, kâr amacı gütmeyen bir kuruluştur.

Aksi belirtilmedikçe Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike lisansı altında Bazı Hakları Saklıdır (2009-2024).

Dünya Tarihi Ansiklopedisi logosu [tescilli](https://trademarks.ipo.gov.uk/ipo-tmcase/page/Results/1/UK00003762855) bir [ticari markadır](https://trademarks.ipo.gov.uk/ipo-tmcase/page/Results/1/UK00003762855).

**Öne Çıkan Ortak** [![UNESCO Archives](/images/partners/unesco_archives_white.png)](https://unesdoc.unesco.org/archives "UNESCO Digital Archives")