DNA - Vikipedi
DNA'nın omurgası boyunca bu bazların oluşturduğu dizi, genetik bilgiyi kodlar. Protein sentezi sırasında bu bilgi, genetik kod aracılığıyla okununca ...
transkripsiyon faktörleridir
Yukarıda değinilen proteinlerden farklı olarak başka proteinler belli DNA dizilerine bağlanacak şekilde evrimleşmişlerdir. Bunların en iyi araştırılmış olanları <anchor>transkripsiyon faktörleridir</anchor>, bunlar transkripsiyonu düzenleyen proteinlerdir. Her transkripsiyon faktörü belli bir DNA diziler kümesine bağlanır ve bu dizilere yakın protörleri olan genlerin transkripsiyonunu etkinleştirir veya engeller. Transkripsiyon faktörleri bunu iki farklı yoldan gerçekleştirir. Birincisi, transkripsiyondan sorumlu olan RNA polimeraz bağlanırlar, bunu ya doğrudan ya da aracı proteinlerle yaparlar, bunun sonucunda polimeraz promotöre yakın bir konuma yerleştirilmiş olur ve transkripsiyona başlaması mümkün hale gelir.[72] Bir diğer yolda ise, transkripsiyon faktörleri promotörde yer alan histonları kimyasal değişime uğratan enzimlere bağlanırlar; bunun sonucunda polimerazın DNA'ya erişimi değişir.[73]
Transkripsiyon faktörü - Vikipedi
Transkripsiyon faktörü - Vikipedi[İçeriğe atla](#bodyContent)

Ana menü

Ana menü

kenar çubuğuna taşıgizle

Gezinti


- [Anasayfa](/wiki/Anasayfa "Anasayfayı ziyaret et [z]")
- [Hakkımızda](/wiki/Vikipedi:Hakk%C4%B1nda)
- [İçindekiler](/wiki/Vikipedi:G%C3%B6z_at)
- [Rastgele madde](/wiki/%C3%96zel:Rastgele "Rastgele bir sayfaya gidin [x]")
- [Seçkin içerik](/wiki/Vikipedi:Se%C3%A7kin_i%C3%A7erik)
- [Yakınımdakiler](/wiki/%C3%96zel:Yak%C4%B1n%C4%B1mdakiler)

Katılım


- [Bağış yapın](//donate.wikimedia.org/wiki/Special:FundraiserRedirector?utm_source=donate&utm_medium=sidebar&utm_campaign=C13_tr.wikipedia.org&uselang=tr "Bizi destekleyin")
- [Deneme tahtası](/wiki/Vikipedi:Deneme_tahtas%C4%B1)
- [Köy çeşmesi](/wiki/Vikipedi:K%C3%B6y_%C3%A7e%C5%9Fmesi "Güncel olaylarla ilgili son bilgiler")
- [Son değişiklikler](/wiki/%C3%96zel:SonDe%C4%9Fi%C5%9Fiklikler "Vikide yapılmış son değişikliklerin listesi [r]")
- [Dosya yükle](/wiki/Vikipedi:Y%C3%BCkle)
- [Topluluk portali](/wiki/Vikipedi:Topluluk_portali "Proje hakkında, neler yapabilirsiniz, ne nerededir")
- [Wikimedia dükkânı](//shop.wikimedia.org)
- [Yardım](/wiki/Yard%C4%B1m:%C4%B0%C3%A7indekiler "Yardım almak için")

[![](/static/images/icons/wikipedia.png)![Vikipedi](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-wordmark-tr.svg)![Özgür Ansiklopedi](/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-tr.svg)](/wiki/Anasayfa)

[Ara](/wiki/%C3%96zel:Ara "Vikipedi içinde ara [f]")

Ara

Görünüm

- [Hesap oluştur](/w/index.php?title=%C3%96zel:HesapOlu%C5%9Ftur&returnto=Transkripsiyon+fakt%C3%B6r%C3%BC "Bir hesap oluşturup oturum açmanız tavsiye edilmektedir ancak bu zorunlu değildir")
- [Oturum aç](/w/index.php?title=%C3%96zel:Kullan%C4%B1c%C4%B1OturumuA%C3%A7ma&returnto=Transkripsiyon+fakt%C3%B6r%C3%BC "Oturum açmanız tavsiye edilmektedir; ancak bu zorunlu değildir [o]")

Kişisel araçlar

- [Hesap oluştur](/w/index.php?title=%C3%96zel:HesapOlu%C5%9Ftur&returnto=Transkripsiyon+fakt%C3%B6r%C3%BC "Bir hesap oluşturup oturum açmanız tavsiye edilmektedir ancak bu zorunlu değildir")
- [Oturum aç](/w/index.php?title=%C3%96zel:Kullan%C4%B1c%C4%B1OturumuA%C3%A7ma&returnto=Transkripsiyon+fakt%C3%B6r%C3%BC "Oturum açmanız tavsiye edilmektedir; ancak bu zorunlu değildir [o]")

Çıkış yapmış editörler için sayfalar [daha fazla bilgi](/wiki/Yard%C4%B1m:Giri%C5%9F)

- [Katkılar](/wiki/%C3%96zel:Katk%C4%B1lar%C4%B1m "Bu IP adresinden yapılmış değişiklikler listesi [y]")
- [Mesaj](/wiki/%C3%96zel:MesajSayfam "Bu IP adresindeki düzenlemeler hakkında tartışma [n]")

## İçindekiler

kenar çubuğuna taşıgizle

- Giriş

- [1Biyolojik rolleri](#Biyolojik_rolleri)
- [2Transkripsiyon faktör etkinliğinin düzenlenmesi](#Transkripsiyon_faktör_etkinliğinin_düzenlenmesi)
- [3Yapı](#Yapı)
- [4DNA bağlanma proteinleri](#DNA_bağlanma_proteinleri)
- [5Transkripsiyon faktörü bağlanma yerleri](#Transkripsiyon_faktörü_bağlanma_yerleri)
- [6Sınıflar](#Sınıflar)Sınıflar alt bölümünü aç/kapa  - [6.1Mekanizmaya göre](#Mekanizmaya_göre)
  - [6.2İşlevsel](#İşlevsel)
- [7Farklı organizmalarda rolleri ve korunumları](#Farklı_organizmalarda_rolleri_ve_korunumları)
- [8Transkripsiyon faktörleri ve insan hastalıkları](#Transkripsiyon_faktörleri_ve_insan_hastalıkları)
- [9Dış bağlantılar](#Dış_bağlantılar)
- [10Kaynakça](#Kaynakça)

İçindekiler tablosunu değiştir

# Transkripsiyon faktörü

39 dil

- [العربية](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84_%D9%86%D8%B3%D8%AE "عامل نسخ - Arapça")
- [Bosanski](https://bs.wikipedia.org/wiki/Transkripcijski_faktor "Transkripcijski faktor - Boşnakça")
- [Català](https://ca.wikipedia.org/wiki/Factor_de_transcripci%C3%B3 "Factor de transcripció - Katalanca")
- [Čeština](https://cs.wikipedia.org/wiki/Transkrip%C4%8Dn%C3%AD_faktor "Transkripční faktor - Çekçe")
- [Dansk](https://da.wikipedia.org/wiki/Transskriptionsfaktor "Transskriptionsfaktor - Danca")
- [Deutsch](https://de.wikipedia.org/wiki/Transkriptionsfaktor "Transkriptionsfaktor - Almanca")
- [Ελληνικά](https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CE%B1%CF%81%CE%AC%CE%B3%CE%BF%CE%BD%CF%84%CE%B1%CF%82_%CE%BC%CE%B5%CF%84%CE%B1%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AE%CF%82 "Παράγοντας μεταγραφής - Yunanca")
- [English](https://en.wikipedia.org/wiki/Transcription_factor "Transcription factor - İngilizce")
- [Esperanto](https://eo.wikipedia.org/wiki/Transskribfaktoro "Transskribfaktoro - Esperanto")
- [Español](https://es.wikipedia.org/wiki/Factor_de_transcripci%C3%B3n "Factor de transcripción - İspanyolca")
- [Eesti](https://et.wikipedia.org/wiki/Transkriptsioonifaktor "Transkriptsioonifaktor - Estonca")
- [فارسی](https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%DA%A9%D8%AA%D9%88%D8%B1_%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C "فاکتور رونویسی - Farsça")
- [Suomi](https://fi.wikipedia.org/wiki/Transkriptiotekij%C3%A4 "Transkriptiotekijä - Fince")
- [Français](https://fr.wikipedia.org/wiki/Facteur_de_transcription "Facteur de transcription - Fransızca")
- [Galego](https://gl.wikipedia.org/wiki/Factor_de_transcrici%C3%B3n "Factor de transcrición - Galiçyaca")
- [עברית](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%92%D7%95%D7%A8%D7%9D_%D7%A9%D7%A2%D7%AA%D7%95%D7%A7 "גורם שעתוק - İbranice")
- [Hrvatski](https://hr.wikipedia.org/wiki/Transkripcijski_%C4%8Dimbenik "Transkripcijski čimbenik - Hırvatça")
- [Magyar](https://hu.wikipedia.org/wiki/Transzkripci%C3%B3s_faktor "Transzkripciós faktor - Macarca")
- [Bahasa Indonesia](https://id.wikipedia.org/wiki/Faktor_transkripsi "Faktor transkripsi - Endonezce")
- [İtaliano](https://it.wikipedia.org/wiki/Fattore_di_trascrizione "Fattore di trascrizione - İtalyanca")
- [日本語](https://ja.wikipedia.org/wiki/%E8%BB%A2%E5%86%99%E5%9B%A0%E5%AD%90 "転写因子 - Japonca")
- [ქართული](https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%A2%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A1%E1%83%99%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A4%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98 "ტრანსკრიფციის ფაქტორები - Gürcüce")
- [한국어](https://ko.wikipedia.org/wiki/%EC%A0%84%EC%82%AC%EC%9D%B8%EC%9E%90 "전사인자 - Korece")
- [Latina](https://la.wikipedia.org/wiki/Factor_transcriptionis "Factor transcriptionis - Latince")
- [Nederlands](https://nl.wikipedia.org/wiki/Transcriptiefactor "Transcriptiefactor - Felemenkçe")
- [Norsk bokmål](https://no.wikipedia.org/wiki/Transkripsjonsfaktor "Transkripsjonsfaktor - Norveççe Bokmål")
- [Occitan](https://oc.wikipedia.org/wiki/Factor_de_transcripcion "Factor de transcripcion - Oksitan dili")
- [Polski](https://pl.wikipedia.org/wiki/Czynnik_transkrypcyjny "Czynnik transkrypcyjny - Lehçe")
- [Português](https://pt.wikipedia.org/wiki/Fator_de_transcri%C3%A7%C3%A3o "Fator de transcrição - Portekizce")
- [Русский](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BF%D1%86%D0%B8%D0%B8 "Факторы транскрипции - Rusça")
- [Srpskohrvatski / српскохрватски](https://sh.wikipedia.org/wiki/Transkripcioni_faktor "Transkripcioni faktor - Sırp-Hırvat Dili")
- [Simple English](https://simple.wikipedia.org/wiki/Transcription_factor "Transcription factor - Simple English")
- [Slovenčina](https://sk.wikipedia.org/wiki/Transkrip%C4%8Dn%C3%BD_faktor "Transkripčný faktor - Slovakça")
- [Slovenščina](https://sl.wikipedia.org/wiki/Prepisovalni_dejavnik "Prepisovalni dejavnik - Slovence")
- [Српски / srpski](https://sr.wikipedia.org/wiki/Transkripcioni_faktor "Transkripcioni faktor - Sırpça")
- [Svenska](https://sv.wikipedia.org/wiki/Transkriptionsfaktor "Transkriptionsfaktor - İsveççe")
- [Українська](https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8_%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BF%D1%86%D1%96%D1%97 "Фактори транскрипції - Ukraynaca")
- [Tiếng Việt](https://vi.wikipedia.org/wiki/Y%E1%BA%BFu_t%E1%BB%91_phi%C3%AAn_m%C3%A3 "Yếu tố phiên mã - Vietnamca")
- [中文](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E8%BD%AC%E5%BD%95%E5%9B%A0%E5%AD%90 "转录因子 - Çince")

[Bağlantıları değiştir](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q407384#sitelinks-wikipedia "Dillerarası bağlantıları değiştir")

- [Madde](/wiki/Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC "İçerik sayfasını göster [c]")
- [Tartışma](/wiki/Tart%C4%B1%C5%9Fma:Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC "İçerik ile ilgili tartışma [t]")

Türkçe

- [Oku](/wiki/Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC)
- [Değiştir](/w/index.php?title=Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC&veaction=edit "Bu sayfayı değiştir [v]")
- [Kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC&action=edit "Bu sayfanın kaynak kodunu düzenleyin [e]")
- [Geçmişi gör](/w/index.php?title=Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC&action=history "Bu sayfanın geçmiş sürümleri [h]")

Araçlar

Araçlar

kenar çubuğuna taşıgizle

Eylemler


- [Oku](/wiki/Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC)
- [Değiştir](/w/index.php?title=Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC&veaction=edit "Bu sayfayı değiştir [v]")
- [Kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC&action=edit "Bu sayfanın kaynak kodunu düzenleyin [e]")
- [Geçmişi gör](/w/index.php?title=Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC&action=history)

Genel


- [Sayfaya bağlantılar](/wiki/%C3%96zel:SayfayaBa%C4%9Flant%C4%B1lar/Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC "Bu sayfaya bağlantı vermiş tüm viki sayfalarının listesi [j]")
- [İlgili değişiklikler](/wiki/%C3%96zel:%C4%B0lgiliDe%C4%9Fi%C5%9Fiklikler/Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC "Bu sayfadan bağlantı verilen sayfalardaki son değişiklikler [k]")
- [Özel sayfalar](/wiki/%C3%96zel:%C3%96zelSayfalar "Tüm özel sayfaların listesi [q]")
- [Kalıcı bağlantı](/w/index.php?title=Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC&oldid=32551465 "Bu sayfanın bu revizyonuna kalıcı bağlantı")
- [Sayfa bilgisi](/w/index.php?title=Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC&action=info "Bu sayfa hakkında daha fazla bilgi")
- [Bu sayfayı kaynak göster](/w/index.php?title=%C3%96zel:KaynakG%C3%B6ster&page=Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC&id=32551465&wpFormIdentifier=titleform "Bu sayfadan nasıl kaynak göstereceği hakkında bilgi")
- [Kısaltılmış URL'yi al](/w/index.php?title=%C3%96zel:UrlShortener&url=https%3A%2F%2Ftr.wikipedia.org%2Fwiki%2FTranskripsiyon_fakt%25C3%25B6r%25C3%25BC)
- [Karekodu indir](/w/index.php?title=%C3%96zel:QrCode&url=https%3A%2F%2Ftr.wikipedia.org%2Fwiki%2FTranskripsiyon_fakt%25C3%25B6r%25C3%25BC)
- [Vikiveri ögesi](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q407384 "Veri havuzundaki ilgili ögeye bağlantı [g]")

Yazdır/dışa aktar


- [Bir kitap oluştur](/w/index.php?title=%C3%96zel:Kitap&bookcmd=book_creator&referer=Transkripsiyon+fakt%C3%B6r%C3%BC)
- [PDF olarak indir](/w/index.php?title=%C3%96zel:DownloadAsPdf&page=Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC&action=show-download-screen)
- [Basılmaya uygun görünüm](/w/index.php?title=Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC&printable=yes "Bu sayfanın basılmaya uygun sürümü [p]")

Diğer projelerde


- [Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/Transcription_factor)

Görünüm

kenar çubuğuna taşıgizle

Vikipedi, özgür ansiklopedi

[Moleküler biyolojide](/wiki/Molek%C3%BCler_biyoloji "Moleküler biyoloji") bir **transkripsiyon faktörü** [genlerin](/wiki/Gen "Gen") [transkripsiyonunu](/wiki/Transkripsiyon_(genetik) "Transkripsiyon (genetik)") düzenlemek için [DNA](/wiki/DNA "DNA") üzerinde belli bir diziye bağlanabilen bir [proteindir](/wiki/Protein "Protein"). Bunlar diziye-özgün DNA bağlanma proteini olarak da adlandırılır.[\[1\]](#cite_note-pmid9570129-1)[\[2\]](#cite_note-pmid2128034-2) Transkripsiyon faktörleri tek başına veya bir komplekste yer alan başka proteinlerle beraber, [RNA polimeraz](/wiki/RNA_polimeraz "RNA polimeraz") tarafından bir genin transkripsiyonunu ya (bir [aktivatör](/w/index.php?title=Aktivat%C3%B6r&action=edit&redlink=1 "Aktivatör (sayfa mevcut değil)") olarak) kolaylaştırırlar veya (bir [represör](/w/index.php?title=Repres%C3%B6r&action=edit&redlink=1 "Represör (sayfa mevcut değil)") olarak) engeller.[\[3\]](#cite_note-pmid8870495-3)[\[4\]](#cite_note-pmid8990153-4)[\[5\]](#cite_note-pmid11092823-5)

## Biyolojik rolleri

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC&veaction=edit&section=1 "Değiştirilen bölüm: Biyolojik rolleri") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC&action=edit&section=1 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Biyolojik rolleri")\]

Transkripsiyon faktörleri ile ilgili kavramlar
• **[transkripsiyon](/wiki/Transkripsiyon_(genetik) "Transkripsiyon (genetik)")** \- [RNA polimeraz](/wiki/RNA_polimeraz "RNA polimeraz") tarafından DNA'daki bilginin [RNA](/wiki/RNA "RNA") olarak yazımı.
• **faktör** \- Belli bir biyolojik tepkime veya sürecin gerçekleşmesine katkıda bulunan bir madde, örneğin bir protein.
• **transkripsiyon denetimi** \- Gen transkripsiyonunun hızının kontrolü, örneğin RNA polimerazın DNA'ya bağlanmasına yardım ederek veya engelleyerek
• **[yukarı ayarlama](/w/index.php?title=Yukar%C4%B1_ayarlama&action=edit&redlink=1 "Yukarı ayarlama (sayfa mevcut değil)")**, **aktivasyon** \- gen transkripsiyon hızını artırmak
• **[aşağı ayarlama](/w/index.php?title=A%C5%9Fa%C4%9F%C4%B1_ayarlama&action=edit&redlink=1 "Aşağı ayarlama (sayfa mevcut değil)")**, **represyon** veya **süpresyon** \- gen transkripsiyon hızını azaltmak
• **[koaktivatör](/w/index.php?title=Koaktivat%C3%B6r&action=edit&redlink=1 "Koaktivatör (sayfa mevcut değil)")** \- Transkripsiyon faktörleri ile beraber çalışıp gen transkripsiyon hızını artıran protein.
• **[korepresör](/w/index.php?title=Korepres%C3%B6r&action=edit&redlink=1 "Korepresör (sayfa mevcut değil)")** \- Transkripsiyon faktörleri ile beraber çalışıp gen transkripsiyon hızını azaltan protein
[edit](https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Transcription_factor_glossary&action=edit)

Transkripsiyon faktörleri DNA'daki genetik bilgiyi okuyup yorumlayan protein gruplarından biridir. DNA'ya bağlanırlar ve [gen](/wiki/Gen "Gen") transkripsiyonunun artması veya azalmasına yol açarlar. Bu bakımdan pek çok önemli hücresel süreçte hayatî bir konuma sahiptirler. Transkripsiyon faktörlerinin ilişkili olduğu bazı önemli fonksiyonlar aşağıdadır:

- **Bazal transkripsiyon düzenlemesi** [Ökaryotlarda](/wiki/%C3%96karyot "Ökaryot") transkripsiyonun gerçekleşmesi için "genel transkripsiyon faktörü" diye adlandırılan önemli bir transkripsiyon faktörü sınıfının üyeleri gereklidir. Bu faktörlerin çoğu doğrudan DNA'ya bağlı değildir, ama [RNA polimeraz](/wiki/RNA_polimeraz "RNA polimeraz") ile doğrudan etkileşirler. Bunların en önemlileri [TFIIA](/w/index.php?title=TFIIA&action=edit&redlink=1 "TFIIA (sayfa mevcut değil)"), [TFIIB](/w/index.php?title=TFIIB&action=edit&redlink=1 "TFIIB (sayfa mevcut değil)"), [TFIID](/w/index.php?title=TFIID&action=edit&redlink=1 "TFIID (sayfa mevcut değil)") (ayrıca bakınız [TATA bağlanma proteini](/w/index.php?title=TATA_ba%C4%9Flanma_proteini&action=edit&redlink=1 "TATA bağlanma proteini (sayfa mevcut değil)")), [TFIIE](/w/index.php?title=TFIIE&action=edit&redlink=1 "TFIIE (sayfa mevcut değil)"), [TFIIF](/w/index.php?title=TFIIF&action=edit&redlink=1 "TFIIF (sayfa mevcut değil)") ve [TFIIH](/w/index.php?title=TFIIH&action=edit&redlink=1 "TFIIH (sayfa mevcut değil)")'dir.
- **Gelişme** Çok hücreli canlıların gelişmesinde pek çok transkripsiyon faktörü rol oynar. Uyarılara tepki veren bu transkripsiyon faktörleri, ilgili genleri çalıştırırlar veya durdururlar, bu da hücre [morfolojisinde](/wiki/Morfoloji "Morfoloji"), [hücre kaderi belirlenmesinde](/w/index.php?title=H%C3%BCcre_kaderi_belirlenmesi&action=edit&redlink=1 "Hücre kaderi belirlenmesi (sayfa mevcut değil)") ve [hücresel başkalaşımda](/w/index.php?title=H%C3%BCcresel_ba%C5%9Fkala%C5%9F%C4%B1m&action=edit&redlink=1 "Hücresel başkalaşım (sayfa mevcut değil)") gerekli olan değişiklikleri mümkün kılar. Örneğin, [Hox](/w/index.php?title=Hox&action=edit&redlink=1 "Hox (sayfa mevcut değil)") transkripsiyon faktör ailesi sirke sineğinden insana kadar pek çok canlıda vücut biçiminin oluşması için önemlidir. Bir diğer örnek, insanlarda cinsiyetin belirlenmesinde rol oynayan [SRY](/w/index.php?title=SRY&action=edit&redlink=1 "SRY (sayfa mevcut değil)") genidir.
- **Hücreler arası sinyallere tepki** Hücreler, sinyal molekülleri salgılayarak birbirleriyle haberleşirler, bu moleküller alıcı hücrelerde sinyal silsileleri ( [ing.](/wiki/%C4%B0ngilizce "İngilizce") _cascade_) başlatır. Eğer sinyal, alıcı hücredeki genlerin ifadesinin değişmesini gerektiriyorsa sinyal silsilesinin akışaşağısında (ing. _downstream_) genelde bir transkripsiyon faktörü bulunur. Basit bir örnek olarak estrojen sinyallemesi verilebilir: [estrojen](/wiki/Estrojen "Estrojen"), [plasenta](/wiki/Plasenta "Plasenta") ve [yumurtalık](/wiki/Yumurtal%C4%B1k "Yumurtalık") gibi dokular tarafından salgılanır, alıcı hücrenin [hücre zarından](/wiki/H%C3%BCcre_zar%C4%B1 "Hücre zarı") geçip [sitoplazmasındaki](/wiki/Sitoplazma "Sitoplazma") estrojen reseptörüne bağlanır; sonra estrojen reseptörü çekirdeğe gidip kendi DNA bağlanma yerine bağlanır, bu da ilgili genlerin transkripsiyon denetimini değiştirir.
- **Çevreye tepki vermek** Transkripsiyon faktörleri çevresel uyaranların doğurduğu sinyal silsilelerinin ucunda da yer alabilirler. Buna örnekler, yüksek sıcaklıkta canlı kalmayı sağlayan [ısı şoku faktörü](/w/index.php?title=Is%C4%B1_%C5%9Foku_fakt%C3%B6r%C3%BC&action=edit&redlink=1 "Isı şoku faktörü (sayfa mevcut değil)") (ing., _heat shock factor_; HSF), düşük oksijenli ortamda yaşamı sağlayan [hipoksiya indüklenebilir faktör](/w/index.php?title=Hipoksiya_ind%C3%BCklenebilir_fakt%C3%B6r&action=edit&redlink=1 "Hipoksiya indüklenebilir faktör (sayfa mevcut değil)") (ing. _hypoxia inducible factor_; HIF) ve hücre içindeki lipit seviyelerini düzenleyen [sterol düzenleyici elemana bağlanıcı protein](/w/index.php?title=Sterol_d%C3%BCzenleyici_elemana_ba%C4%9Flan%C4%B1c%C4%B1_protein&action=edit&redlink=1 "Sterol düzenleyici elemana bağlanıcı protein (sayfa mevcut değil)") (ing., _sterol regulatory element binding protein_; SREBP) olarak sayılabilir.
- **Hücre döngüsü kontrolü** Çoğu transkripsiyon faktörü, özellikle [onkogen](/wiki/Onkogen "Onkogen") veya [tümör bastırıcıları](/w/index.php?title=T%C3%BCm%C3%B6r_bast%C4%B1r%C4%B1c%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Tümör bastırıcı (sayfa mevcut değil)") hücre döngüsünü düzenlerler, dolayısıyla bir hücrenin ne kadar büyeyeceğine ve ne zaman bölüneceğini belirler. Bunun bir örneği [hücre büyümesi](/wiki/H%C3%BCcre_b%C3%BCy%C3%BCmesi "Hücre büyümesi") ve [apoptozda](/wiki/Apoptoz "Apoptoz") önemli rol oynayan [Myc](/w/index.php?title=Myc&action=edit&redlink=1 "Myc (sayfa mevcut değil)") oncogenidir

## Transkripsiyon faktör etkinliğinin düzenlenmesi

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC&veaction=edit&section=2 "Değiştirilen bölüm: Transkripsiyon faktör etkinliğinin düzenlenmesi") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC&action=edit&section=2 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Transkripsiyon faktör etkinliğinin düzenlenmesi")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1c/Whiteopaqueregulation.jpg/200px-Whiteopaqueregulation.jpg)](/wiki/Dosya:Whiteopaqueregulation.jpg) _[Candida albicans](/wiki/Candida_albicans "Candida albicans")_ 'ta beyaz/opak geçişi kontrol eden transkripsiyon faktörlerinin birbirini denetimi. Ucu oklu cizgiler aktivasyonu, ucu kesik çizgiler ise baskılamaya karşılık gelir

Biyolojik süreçlerin genelde birden çok kontrol ve düzenleme katmanı vardır. Bu, transkripsiyon faktörleri için de geçerlidir: bir gen ürününün miktarı transkripsiyon seviyesi tarafından belirlendiği gibi, transkripsiyon sürecinin kendi de denetime tâbidir. Aşağıda, bir transkripsiyon faktörünün denetlenme yollarının bazıları sıralanmıştır:

- **Transkripsiyon faktör sentezi** Transkripsiyon faktörlerinin sentezinde bir gen RNA'ya çevriyazılır (ing. _transcribe_), RNA da proteine çevrilir. Bu adımların her birinin denetimi bir transkripsiyon faktörünün seviyesine etki eder. Transkripsiyon faktörleri kendi kendilerini de denetleyebilirler: Örneğin, transkripsiyon faktörünün kendi [represörü](/w/index.php?title=Repres%C3%B6r&action=edit&redlink=1 "Represör (sayfa mevcut değil)") olması bir geri besleme döngüsü meydana getirir; transkripsiyon faktörü kendi geninin [promotörüne](/wiki/Promot%C3%B6r "Promotör") bağlanarak kendi üretimini aşağı ayarlar (ing. _downregulate_), böylece transkripsiyon faktörünün hücre içindeki seviyesi düşük kalmış olur.
- **Çekirdeğe taşınma** [Ökaryotlarda](/wiki/%C3%96karyot "Ökaryot") transkripsiyon faktörleri (çoğu protein gibi) [çekirdekte](/wiki/%C3%87ekirdek "Çekirdek") okunur ama sonra [sitoplazmaya](/wiki/Sitoplazma "Sitoplazma") taşınır, oysa işlev yerleri çekirdektir. Çekirdekte aktif olan proteinler çekirdeğe gitmelerini sağlayan bir [çekirdek lokalizasyon sinyaline](/w/index.php?title=%C3%87ekirdek_lokalizasyon_sinyali&action=edit&redlink=1 "Çekirdek lokalizasyon sinyali (sayfa mevcut değil)") sahiptirler ama transkripsiyon faktörleri durumunda bu lokalizasyon otomatik olmaz, bu süreç onların denetiminin önemli bir noktasıdır. [Çekirdek reseptörleri](/w/index.php?title=%C3%87ekirdek_resept%C3%B6r%C3%BC&action=edit&redlink=1 "Çekirdek reseptörü (sayfa mevcut değil)") gibi bazı transkripsiyon faktörleri sitoplazmadan çekirdeğe geçebilmek için önce bir [liganda](/wiki/Ligand "Ligand") bağlanmak zorundadırlar.
- **Kimyasal modifikasyon veya ligand bağlanması ile etkinleşme** Ligandlar bir transkripsiyon faktörünün nerede bulunduğunu belirlemekten başka, onun etkin halde olmasını ve DNA'ya veya başka kofaktörlere bağlanabilir olmasına da etki ederler. Transkripsiyon faktörünün kimyasal değişimi de onu etkinleştirebilir. Örneğin, [STAT](/w/index.php?title=STAT&action=edit&redlink=1 "STAT (sayfa mevcut değil)") proteinleri gibi transkripsiyon faktörlerinin DNA'ya bağlanmaları için [fosforile](/wiki/Fosforilasyon "Fosforilasyon") olmaları gerekir.
- **DNA bağlanma yerinin erişilebilirliği** Ökaryotlarda aktif olarak çevriyazılmayan genler [heterokromatinde](/wiki/Heterokromatin "Heterokromatin") yer alır. [Heterokromatin](/wiki/Heterokromatin "Heterokromatin"), kromozomun tıkız (kompakt) olduğu bölgeleridir; bu bölgelerde DNA'nın [histonlara](/wiki/Histon "Histon") sıkıca sarılmasıyla oluşan [kromatin](/wiki/Kromatin "Kromatin") iplikleri vardır. Bu sıkışıklık yüzünden heterokromatindeki DNA'ya çoğu transkripsyon faktörü tafarından erişilemez. Transkripsyon faktörünün DNA'ya bağlanabilmesi için heterokromatinin [histon değişimleri](/w/index.php?title=Histon_de%C4%9Fi%C5%9Fimi&action=edit&redlink=1 "Histon değişimi (sayfa mevcut değil)") (modifikasyonları) yoluyla daha gevşek yapılı olan [ökromatine](/w/index.php?title=%C3%96kromatin&action=edit&redlink=1 "Ökromatin (sayfa mevcut değil)") dönüştürülmesi gerekir. Bir transkripsiyon faktörünün DNA'ya bağlanamamasının bir nedeni de bağlanma yerinin başka bir transkripsyon faktörü tarafında işgal edilmiş olmasıdır. Bir genin denetiminde iki transkripsiyon faktörü (bir aktivatör ve bir represör) bu şekilde birbirine zıtlık yaratabilirler.
- **Bir kompleksin oluşumu için gereken diğer kofaktörler veya transkripsiyon faktörleri** Çoğu transkripsiyon faktörü tek başına çalışmaz. Genelde transkripsiyonun olması için birkaç transkripsiyon faktörünün DNA düzenleyici dizilerine bağlanması gerekir. Bu transkripsiyon faktörleri de ardından [transkripsiyon kofaktörlerini](/w/index.php?title=Transkripsiyon_kofakt%C3%B6rleri&action=edit&redlink=1 "Transkripsiyon kofaktörleri (sayfa mevcut değil)") seferber ederek [başlama öncesi kopmpleks](/w/index.php?title=Ba%C5%9Flama_%C3%B6ncesi_kopmpleks&action=edit&redlink=1 "Başlama öncesi kopmpleks (sayfa mevcut değil)") ve [RNA polimerazın](/wiki/RNA_polimeraz "RNA polimeraz") bağlanmasını sağlarlar. Dolayısıyla tek bir transkripsyon faktörünün transkripsiyonu başlatabilmesi için bu diğer proteinlerin hepsinin yerinde olması ve transkripsiyon faktörünün kendisin de onlara bağlanabilecek bir durumda olması gerekir.

## Yapı

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC&veaction=edit&section=3 "Değiştirilen bölüm: Yapı") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC&action=edit&section=3 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Yapı")\]

[![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/17/Transcription_initiation.JPG)](/wiki/Dosya:Transcription_initiation.JPG) Ökaryotik transkripsiyon başlangıcının basit bir modeli. 1. Transkripsiyon başma noktası. 2. RNA polimeraz ve genel transkripsiyon faktörlerinin bulunduğu TATA kutusu. 3. Bir aktivatör proteinin bağlı olduğu hızlandırıcı (ing. _enhancer_) dizi

Transkripsiyon faktörlerinin yapıları modülerdir ve şu bölgelerden:[\[1\]](#cite_note-pmid9570129-1)

- **DNA bağlanma bölgesi** ( **DBB**) düzenlenen genin bitişiğindeki [promotör](/wiki/Promot%C3%B6r "Promotör") bölgesindeki veya daha uzağındaki [hızlandırıcı](/wiki/H%C4%B1zland%C4%B1r%C4%B1c%C4%B1 "Hızlandırıcı") (ing. _enhancer_) DNA dizilerine bağlanır.
- **Trans-aktivasyon bölgesi** ( **TAB**) transkripsiyon eşdüzenleyici ( _co-regulator_) başka proteinler için bağlanma yerlerine sahiptir.[\[6\]](#cite_note-pmid12893880-6)
- Bazen bulunan bir **sinyal algılama bölgesi**, örneğin bir ligand bağlanma bölgesi, moleküler sinyalleri algılayıp transkripsiyon kompleksinin geri kalanına ileterek genin aşağı veya yukarı ayarlamasını yapar. Bazen DNA bağlanma bölgesi ve sinyal algılama bölgesi, transkripsiyon kompleksini oluşturan farklı proteinlerde yer alırlar.

## DNA bağlanma proteinleri

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC&veaction=edit&section=4 "Değiştirilen bölüm: DNA bağlanma proteinleri") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC&action=edit&section=4 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: DNA bağlanma proteinleri")\]

Transkripsiyon faktörleri çoğu zaman DNA bağlanma bölgelerindeki benzerliğe göre sınıflandırılırlar:[\[7\]](#cite_note-pmid15706513-7)[\[8\]](#cite_note-pmid16381825-8)[\[9\]](#cite_note-9)

DNA'ya bağlanan başlıca transkripsiyon faktörü/DNA bağlanma bölgesi sınıfları aşağıda listelenmiştir:

- [Lambda repressörü](/w/index.php?title=Lambda_repress%C3%B6r%C3%BC&action=edit&redlink=1 "Lambda repressörü (sayfa mevcut değil)")-gibi ( _[SCOP](/w/index.php?title=Structural_Classification_of_Proteins&action=edit&redlink=1 "Structural Classification of Proteins (sayfa mevcut değil)") [47413](http://scop.mrc-lmb.cam.ac.uk/scop/search.cgi?sunid=47413)_) ( [InterPro](/w/index.php?title=InterPro&action=edit&redlink=1 "InterPro (sayfa mevcut değil)"): _[IPR010982](https://www.ebi.ac.uk/interpro/entry/IPR010982)_)
- ( _[SCOP](/w/index.php?title=Structural_Classification_of_Proteins&action=edit&redlink=1 "Structural Classification of Proteins (sayfa mevcut değil)") [46894](http://scop.mrc-lmb.cam.ac.uk/scop/search.cgi?sunid=46894)_) İki parçalı tepki düzenleyicilerinin (ing. _bipartite response regulators_) C-uç efektör bölgesi ( [InterPro](/w/index.php?title=InterPro&action=edit&redlink=1 "InterPro (sayfa mevcut değil)"): _[IPR001789](https://www.ebi.ac.uk/interpro/entry/IPR001789)_)
- Serum tepki faktörü (ing. _serum response factor_; srf)-gibi ( _[SCOP](/w/index.php?title=Structural_Classification_of_Proteins&action=edit&redlink=1 "Structural Classification of Proteins (sayfa mevcut değil)") [55455](http://scop.mrc-lmb.cam.ac.uk/scop/search.cgi?sunid=55455)_) ( [InterPro](/w/index.php?title=InterPro&action=edit&redlink=1 "InterPro (sayfa mevcut değil)"): _[IPR002100](https://www.ebi.ac.uk/interpro/entry/IPR002100)_)
- [Bazik-sarmal-halka-sarmal](/w/index.php?title=Bazik-sarmal-halka-sarmal&action=edit&redlink=1 "Bazik-sarmal-halka-sarmal (sayfa mevcut değil)") ( _[SCOP](/w/index.php?title=Structural_Classification_of_Proteins&action=edit&redlink=1 "Structural Classification of Proteins (sayfa mevcut değil)") [47460](http://scop.mrc-lmb.cam.ac.uk/scop/search.cgi?sunid=47460)_) ( [InterPro](/w/index.php?title=InterPro&action=edit&redlink=1 "InterPro (sayfa mevcut değil)"): _[IPR001092](https://www.ebi.ac.uk/interpro/entry/IPR001092)_)
- GCC kutusu ( _[SCOP](/w/index.php?title=Structural_Classification_of_Proteins&action=edit&redlink=1 "Structural Classification of Proteins (sayfa mevcut değil)") [54175](http://scop.mrc-lmb.cam.ac.uk/scop/search.cgi?sunid=54175)_)
- Zn2/Cys6 ( _[SCOP](/w/index.php?title=Structural_Classification_of_Proteins&action=edit&redlink=1 "Structural Classification of Proteins (sayfa mevcut değil)") [57701](http://scop.mrc-lmb.cam.ac.uk/scop/search.cgi?sunid=57701)_)
- [winged helix](/w/index.php?title=Winged_helix&action=edit&redlink=1 "Winged helix (sayfa mevcut değil)") ( _[SCOP](/w/index.php?title=Structural_Classification_of_Proteins&action=edit&redlink=1 "Structural Classification of Proteins (sayfa mevcut değil)") [46785](http://scop.mrc-lmb.cam.ac.uk/scop/search.cgi?sunid=46785)_)
- Zn2/Cys8 [çekirdek reseptorü](/w/index.php?title=%C3%87ekirdek_reseptor%C3%BC&action=edit&redlink=1 "Çekirdek reseptorü (sayfa mevcut değil)") çinko parmağı ( _[SCOP](/w/index.php?title=Structural_Classification_of_Proteins&action=edit&redlink=1 "Structural Classification of Proteins (sayfa mevcut değil)") [57716](http://scop.mrc-lmb.cam.ac.uk/scop/search.cgi?sunid=57716)_)
- [homeobölge proteinleri](/w/index.php?title=Homeob%C3%B6lge_katlamas%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Homeobölge katlaması (sayfa mevcut değil)") \- Başka transkripsiyon faktörlerinin promotörlerinde yer alan [homeokutuları](/w/index.php?title=Homeokutular%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Homeokutuları (sayfa mevcut değil)") DNA dizilerine bağlanırlar. Homeobölgeli (homeodomain) proteinler gelişimin denetlenmesinde önemli rol oynarlar. ( _[SCOP](/w/index.php?title=Structural_Classification_of_Proteins&action=edit&redlink=1 "Structural Classification of Proteins (sayfa mevcut değil)") [46689](http://scop.mrc-lmb.cam.ac.uk/scop/search.cgi?sunid=46689)_)
- Çoklu bölgeli Cys2His2 çinko parmaklılar ( _[SCOP](/w/index.php?title=Structural_Classification_of_Proteins&action=edit&redlink=1 "Structural Classification of Proteins (sayfa mevcut değil)") [57667](http://scop.mrc-lmb.cam.ac.uk/scop/search.cgi?sunid=57667)_) ( [InterPro](/w/index.php?title=InterPro&action=edit&redlink=1 "InterPro (sayfa mevcut değil)"): _[IPR007087](https://www.ebi.ac.uk/interpro/entry/IPR007087)_)
- bazik-lösin fermuarlı (ing. _basic leucine zipper_, bZIP) proteinler ( _[SCOP](/w/index.php?title=Structural_Classification_of_Proteins&action=edit&redlink=1 "Structural Classification of Proteins (sayfa mevcut değil)") [57959](http://scop.mrc-lmb.cam.ac.uk/scop/search.cgi?sunid=57959)_)

Daha çok ayrıntı için [Transkripsiyon faktör sınıfları listesi](/wiki/Transkripsiyon_fakt%C3%B6r_s%C4%B1n%C4%B1flar%C4%B1_listesi "Transkripsiyon faktör sınıfları listesi")'ne bakınız.

Transkripsiyon denetiminde önemli rol oynayan başka proteinler de vardır ama bunlar DNA'ya bağlanmadıkları için transkripsiyon faktörü olarak sayılmazlar.[\[10\]](#cite_note-pmid11823631-10) Örneğin, [koaktivatörler](/w/index.php?title=Koaktivat%C3%B6r&action=edit&redlink=1 "Koaktivatör (sayfa mevcut değil)"), [kromatin biçimlendiriciler](/w/index.php?title=Kromatin_bi%C3%A7imlendirici&action=edit&redlink=1 "Kromatin biçimlendirici (sayfa mevcut değil)"), [histon asetilazlar](/w/index.php?title=Histon_asetilaz&action=edit&redlink=1 "Histon asetilaz (sayfa mevcut değil)") ve [deasetilazlar](/w/index.php?title=Deasetilaz&action=edit&redlink=1 "Deasetilaz (sayfa mevcut değil)"), [kinazlar](/wiki/Kinaz "Kinaz") ve [metilazlar](/w/index.php?title=Metilaz&action=edit&redlink=1 "Metilaz (sayfa mevcut değil)").

## Transkripsiyon faktörü bağlanma yerleri

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC&veaction=edit&section=5 "Değiştirilen bölüm: Transkripsiyon faktörü bağlanma yerleri") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC&action=edit&section=5 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Transkripsiyon faktörü bağlanma yerleri")\]

Transkripsyon faktörleri kendilerine has nükleotit dizilerinde DNA'ya bağlanırlar. Bu bağlanma yerleri ile etkileşirken kimyasal olarak [hidrojen bağları](/wiki/Hidrojen_ba%C4%9Flar%C4%B1 "Hidrojen bağları") ve [Van der Waals bağları](/w/index.php?title=Van_der_Waals_ba%C4%9Flar%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Van der Waals bağları (sayfa mevcut değil)") kullanırlar. Bir bağlanma yerindeki bu etkileşimlerden bazıları diğerlerinden daha zayıftır. Bu yüzden transkripsyon faktörleri tek bir diziye değil, birbiriyle yakın ilişkili bir grup dizye bağlanabilirler, her biriyle farklı güçte olmak üzere.

Örneğin, TATA bağlanma proteininin (TBP) [konsensus bağlanma dizisi](/w/index.php?title=Konsensus_ba%C4%9Flanma_dizisi&action=edit&redlink=1 "Konsensus bağlanma dizisi (sayfa mevcut değil)")

TATAAAA

olmakla beraber TBP transkripsiyon faktörü buna benzer olan

TATATAT veya TATATAA

dizilerine de bağlanabilir.

Transkripsiyon faktörleri benzer dizilere bağlanabildikleri ve bunların kısa diziler olduğu için, yeterince uzun bir DNA zincirinde bir bağlanma yeri tesadüfen de bulunabilir. Buna rağmen bir transkripsiyon faktörü genomda bulunan kendisiyle uyumlu her bağlanma yerine bağlanmaz; çünkü DNA'ya erişilebilirlik ve kendisi için gerekli [kofaktörlerin](/wiki/Kofakt%C3%B6r_(biyokimya) "Kofaktör (biyokimya)") mevcudiyeti sınırlamalar getirir. Bu yüzden bir transkripsiyon faktörünün bağlanma yerini bilmek, bir canlı hücrede onun gerçekten nereye bağlandığını öngörmeye yetmez.

## Sınıflar

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC&veaction=edit&section=6 "Değiştirilen bölüm: Sınıflar") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC&action=edit&section=6 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Sınıflar")\]

### Mekanizmaya göre

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC&veaction=edit&section=7 "Değiştirilen bölüm: Mekanizmaya göre") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC&action=edit&section=7 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Mekanizmaya göre")\]

Transkripsiyon faktörlerinin mekanizmalarına göre üç sınıfı vardır:

Genel transkripsiyon faktörleri, transkripsiyon başlangıç öncesi kompleks oluşumuyla ilişkilidir. En yaygın olanlarının adları [TFIIA](/w/index.php?title=TFIIA&action=edit&redlink=1 "TFIIA (sayfa mevcut değil)"), [TFIIB](/w/index.php?title=TFIIB&action=edit&redlink=1 "TFIIB (sayfa mevcut değil)"), [TFIID](/w/index.php?title=TFIID&action=edit&redlink=1 "TFIID (sayfa mevcut değil)"), [TFIIE](/w/index.php?title=TFIIE&action=edit&redlink=1 "TFIIE (sayfa mevcut değil)"), [TFIIF](/w/index.php?title=TFIIF&action=edit&redlink=1 "TFIIF (sayfa mevcut değil)"), and [TFIIH](/w/index.php?title=TFIIH&action=edit&redlink=1 "TFIIH (sayfa mevcut değil)") olarak kısaltılır. Her yerde bulunurlar ve tüm Sınıf II genlerin transkripsiyon başlama noktasını çevreleyen çekirdek promotör bölgesi ile etkileşirler.[\[11\]](#cite_note-pmidc-11)

- **Akışyukarı ( _upstream_) transkripsyon faktörleri** transkripsiyon başlama noktasının [yukarı](/wiki/Ak%C4%B1%C5%9F_a%C5%9Fa%C4%9F%C4%B1_ve_ak%C4%B1%C5%9F_yukar%C4%B1_(DNA) "Akış aşağı ve akış yukarı (DNA)") kısmına bağlanarak transkripsiyonu uyaran veya bastıran proteinlerdir.
- **İndüklenebilir transkripsyon faktörleri** akış yukarı transkripsyon faktörleri gibidirler ama aktivasyon veya inhibisyon gerektirirler.

### İşlevsel

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC&veaction=edit&section=8 "Değiştirilen bölüm: İşlevsel") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC&action=edit&section=8 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: İşlevsel")\]

Alternatif olarak transkripsiyon faktörleri düzenleyici fonksiyonlarına göre sınıflandırılırlar:[\[10\]](#cite_note-pmid11823631-10)

- I. **Yapısal etkin** ( _constitutively active_) -Tüm hücrelerde her zaman mevcut- [genel transkripsiyon faktörleri](/w/index.php?title=Genel_transkripsiyon_fakt%C3%B6rleri&action=edit&redlink=1 "Genel transkripsiyon faktörleri (sayfa mevcut değil)"), [Sp1](/w/index.php?title=Sp1&action=edit&redlink=1 "Sp1 (sayfa mevcut değil)"), [NF1](/w/index.php?title=NF1&action=edit&redlink=1 "NF1 (sayfa mevcut değil)"), [CCAAT](/w/index.php?title=CCAAT&action=edit&redlink=1 "CCAAT (sayfa mevcut değil)")
- II. **Şartlı etkin** \- aktivasyon gerektirir.
- II.A. **Gelişimsel** (hücreye özgün) - gen ifadesi sıkı kontrol altında ama başladıktan sonra ek atkinleştirme gerektirmez.

  - II.B **Sinyale bağımlı** \- etkinleşme için haricî bir sinyal gerektirir.

    - II.B.1 **Hücredışı ligand bağımlı** \- çekirdek reseptörleri
    - II.B.2 **Hücrediçi ligand bağımlı** \- küçük hücre içi moleküller tarafından etkinleşir. Örneğin, [SREBP](/w/index.php?title=Sterol_d%C3%BCzenleyici_eleman_ba%C4%9Flay%C4%B1c%C4%B1_protein&action=edit&redlink=1 "Sterol düzenleyici eleman bağlayıcı protein (sayfa mevcut değil)"), [p53](/wiki/P53 "P53"), öksüz çekirdek reseptörleri.
    - II.B.3 **Hücre zarı resptörü bağımlı** ikincil mesajcı sinyalleme silsilesi bir transkripsiyon faktörünün fosforile olmasına neden olur.

      - II.B.3.b **Gizli (latent) sitoplazmik faktörler** \- inaktif hali sitoplazmada yer alır ama etkinleşince çekirdeğe geçer - Örneğin, [STAT](/w/index.php?title=STAT&action=edit&redlink=1 "STAT (sayfa mevcut değil)"), [R-SMAD](/w/index.php?title=R-SMAD&action=edit&redlink=1 "R-SMAD (sayfa mevcut değil)"), [NF-kB](/w/index.php?title=NF-kB&action=edit&redlink=1 "NF-kB (sayfa mevcut değil)"), [Notch](/w/index.php?title=Notch&action=edit&redlink=1 "Notch (sayfa mevcut değil)"), [TUBBY](/w/index.php?title=TUBBY&action=edit&redlink=1 "TUBBY (sayfa mevcut değil)"), [NFAT](/w/index.php?title=NFAT&action=edit&redlink=1 "NFAT (sayfa mevcut değil)").
      - II.B.3.a **yerleşik çekirdek faktörleri** aktivasyon halinden bağimsız olarak çekirdekte yer alır. Örneğin, [CREB](/wiki/CREB "CREB"), [AP-1](/w/index.php?title=AP-1_(transcription_factor)&action=edit&redlink=1 "AP-1 (transcription factor) (sayfa mevcut değil)"), [Mef2](/w/index.php?title=Mef2&action=edit&redlink=1 "Mef2 (sayfa mevcut değil)").

## Farklı organizmalarda rolleri ve korunumları

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC&veaction=edit&section=9 "Değiştirilen bölüm: Farklı organizmalarda rolleri ve korunumları") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC&action=edit&section=9 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Farklı organizmalarda rolleri ve korunumları")\]

Transkripsiyon faktörleri gen ifadesinin düzenlenmesi için zaruridir ve dolayısıyla her canlıda bulunur. Canlılarda bulunan transkripsiyon faktörü sayısı genom büyüklüğü ile orantılıdır, daha büyük genomlarda gen başına transkripsiyon faktörü sayısı daha çoktur.[\[12\]](#cite_note-pmid12957540-12)

İnsan genomunda DNA'ya bağlanabilen yaklaşık 2600 protein vardır, bunların çoğunun transkripsiyon faktörü olduğu tahmin edilmektedir.[\[13\]](#cite_note-pmid15193307-13) Dolayısıyla genomdaki genlerin yaklaşık %10'u transkripsiyon faktörlerini şifrelemektedir, yani bu protein grubu insan proteinleri arasında en kalabalık olanıdır. Genlerin genelde iki tarafında birkaç farklı transkripsiyon faktörünün bağlanma yerleri bulunmaktadır ve bu genlerin verimli olarak ifadesi için birkaç transkripsiyon faktörünün beraberce etkisi gerekmektedir. Yani 2000 insan transkripsiyon faktörünün belli bir alt kümesinin kombinezonları insan genomundaki her genin gelişim sırasındaki kendine has denetimini açıklamaya yeterlidir.[\[10\]](#cite_note-pmid11823631-10)

## Transkripsiyon faktörleri ve insan hastalıkları

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC&veaction=edit&section=10 "Değiştirilen bölüm: Transkripsiyon faktörleri ve insan hastalıkları") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC&action=edit&section=10 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Transkripsiyon faktörleri ve insan hastalıkları")\]

Gelişim, hücre içi sinyalleme ve hücre döngüsündeki önemli rollerinden dolayı bazı transkripsiyon faktörlerindeki mutasyonların hastalıklarla ilişkili olduğu bulunmuştur. İyi bilinen bazı örnekler aşağıda sıralanmıştır:

- **Rett syendromu** [MECP2](/w/index.php?title=MECP2&action=edit&redlink=1 "MECP2 (sayfa mevcut değil)") transkipsiyon faktöründeki mutasyonlar [Rett sendromu](/wiki/Rett_sendromu "Rett sendromu"), nörogelişimsel bir bozukluktur.
- **Diyabet** [Diyabetin](/wiki/Diyabet "Diyabet") ender bir biçimi olan [Gençlerin erişkin başlangıçlı diyabeti](/w/index.php?title=Gen%C3%A7lerin_eri%C5%9Fkin_ba%C5%9Flang%C4%B1%C3%A7l%C4%B1_diyabeti&action=edit&redlink=1 "Gençlerin erişkin başlangıçlı diyabeti (sayfa mevcut değil)") (ing. _Maturity onset diabetes of the young_; MODY) [hepatosit](/wiki/Hepatosit "Hepatosit") çekirdek faktörlerinde (ing. _hepatocyte nuclear factors_; HNF) veya [insülin promotör faktörü-1](/w/index.php?title=%C4%B0ns%C3%BClin_promot%C3%B6r_fakt%C3%B6r%C3%BC-1&action=edit&redlink=1 "İnsülin promotör faktörü-1 (sayfa mevcut değil)")'deki (ing. _insulin promoter factor-1_; IPF1) mutasyonlar neden olmaktadır.
- **gelişimsel sözel dispraksi** [FOXP2](/wiki/FOXP2 "FOXP2") transkipsiyon faktöründeki mutasyonlar [gelişimsel sözel dispraksi](/w/index.php?title=Geli%C5%9Fimsel_s%C3%B6zel_dispraksi&action=edit&redlink=1 "Gelişimsel sözel dispraksi (sayfa mevcut değil)") (ing. _developmental verbal dyspraxia_) ile ilişkilendirilmiştir, bu hastalıkta kişiler konuşma için gerekli olan hassas koordinasyonlu hareketleri yapamaazlar.
- **Otoimmün hastalıklar** [FOXP2](/wiki/FOXP2 "FOXP2") transkipsiyon faktöründeki mutasyonlar ender bir [otoimmün hastalık](/wiki/Otoimm%C3%BCn_hastal%C4%B1k "Otoimmün hastalık") olan [IPEX](/w/index.php?title=IPEX&action=edit&redlink=1 "IPEX (sayfa mevcut değil)")'e neden olur.
- **Kanser** Çoğu transkripsiyon faktörü tümör baskılayıcısı veya onkogendir, bu yüzden onları mutasyonu veya hatalı denetimi [kanserle](/wiki/Kanser "Kanser") ilişkilidir. Örneğin [Li-Fraumeni syndromu](/w/index.php?title=Li-Fraumeni_syndrom&action=edit&redlink=1 "Li-Fraumeni syndrom (sayfa mevcut değil)") tümör baskılayıcısı [p53](/wiki/P53 "P53")'teki mutasyonlardan kaynaklanır.

## Dış bağlantılar

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC&veaction=edit&section=11 "Değiştirilen bölüm: Dış bağlantılar") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC&action=edit&section=11 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Dış bağlantılar")\]

- Büyükgüzel, K. _Turk J Biol_ 24 (2000) 521–531. [Ökaryotlardaki Transkripsiyonu Düzenleyici Proteinler](https://web.archive.org/web/20070125053558/http://journals.tubitak.gov.tr/biology/issues/biy-00-24-3/biy-24-3-12-98046.pdf)
- [DBD database of predicted transcription factors](http://transcriptionfactor.org/) 4 Aralık 2008 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20081204232625/http://www.transcriptionfactor.org/).[\[14\]](#cite_note-pmid16381970-14) Uses a curated set of DNA-binding domains to predict transcription factors in all completely sequenced genomes. (İngilizce)
- [Transcription factors: DevBio on-line supplementary material to _Developmental Biology_ by Scott F. Gilbert](https://web.archive.org/web/20110430043346/http://8e.devbio.com/article.php?ch=5&id=39)[\[15\]](#cite_note-isbn0-87893-250-X-15)(İngilizce)
- [A Classification of transcription factors based on their DNA-binding domains](http://www.gene-regulation.com/pub/databases/transfac/cl.html) 3 Mart 2016 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20160303192142/http://www.gene-regulation.com/pub/databases/transfac/cl.html). 3 Mart 2016 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20160303192142/http://www.gene-regulation.com/pub/databases/transfac/cl.html).3 Mart 2016 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20160303192142/http://www.gene-regulation.com/pub/databases/transfac/cl.html).[\[8\]](#cite_note-pmid16381825-8)(İngilizce)
- [MeshName\|Transcription+Factors](http://www.nlm.nih.gov/cgi/mesh/2007/MB_cgi?mode=&term=Transcription+Factors) 11 Ekim 2015 tarihinde [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine") sitesinde [arşivlendi](https://web.archive.org/web/20151011011210/http://www.nlm.nih.gov/cgi/mesh/2007/MB_cgi?mode=&term=TRANSCRIPTION+FACTORS). (ABD Millî tıp Kütüphanesinde _Transcription Factor_ konu başlığının tanımı ve diğer ilişkili kavramlara olan bağlantıları.

## Kaynakça

\[ [değiştir](/w/index.php?title=Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC&veaction=edit&section=12 "Değiştirilen bölüm: Kaynakça") \| [kaynağı değiştir](/w/index.php?title=Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC&action=edit&section=12 "Bölümün kaynak kodunu değiştir: Kaynakça")\]

01. **^** [_**a**_](#cite_ref-pmid9570129_1-0) [_**b**_](#cite_ref-pmid9570129_1-1) Latchman DS (1997). ["Transcription factors: an overview"](https://archive.org/details/sim_international-journal-of-biochemistry-cell-biology_1997-12_29_12/page/1305). _Int. J. Biochem. Cell Biol_. **29** (12). ss. 1305-12. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1016/S1357-2725(97)00085-X](https://doi.org/10.1016/S1357-2725%2897%2900085-X). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [9570129](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9570129).
02. **[^](#cite_ref-pmid2128034_2-0)** Karin M (1990). "Too many transcription factors: positive and negative interactions". _New Biol_. **2** (2). ss. 126-31. [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [2128034](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/2128034).
03. **[^](#cite_ref-pmid8870495_3-0)** Roeder RG (1996). "The role of general initiation factors in transcription by RNA polymerase II". _Trends Biochem. Sci_. **21** (9). ss. 327-35. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1016/0968-0004(96)10050-5](https://doi.org/10.1016/0968-0004%2896%2910050-5). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [8870495](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8870495).
04. **[^](#cite_ref-pmid8990153_4-0)** Nikolov DB, Burley SK (1997). "RNA polymerase II transcription initiation: a structural view". _Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A_. **94** (1). ss. 15-22. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1073/pnas.94.1.15](https://doi.org/10.1073/pnas.94.1.15). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [8990153](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8990153).
05. **[^](#cite_ref-pmid11092823_5-0)** Lee TI, Young RA (2000). "Transcription of eukaryotic protein-coding genes". _Annu. Rev. Genet_. Cilt 34. ss. 77-137. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1146/annurev.genet.34.1.77](https://doi.org/10.1146/annurev.genet.34.1.77). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [11092823](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11092823).
06. **[^](#cite_ref-pmid12893880_6-0)** Wärnmark A, Treuter E, Wright AP, Gustafsson J-Å (2003). "Activation functions 1 and 2 of nuclear receptors: molecular strategies for transcriptional activation". _Mol. Endocrinol_. **17** (10). ss. 1901-9. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1210/me.2002-0384](https://doi.org/10.1210/me.2002-0384). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [12893880](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12893880).KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi"))
07. **[^](#cite_ref-pmid15706513_7-0)** Stegmaier P, Kel AE, Wingender E (2004). ["Systematic DNA-binding domain Classification of transcription factors"](https://web.archive.org/web/20130619202726/http://www.jsbi.org/journal/GIW04/GIW04F028.html). _Genome informatics. International Conference on Genome Informatics_. **15** (2). ss. 276-86. [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [15706513](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15706513). 19 Haziran 2013 tarihinde [kaynağından](http://www.jsbi.org/journal/GIW04/GIW04F028.html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ocak 2008.KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi"))
08. **^** [_**a**_](#cite_ref-pmid16381825_8-0) [_**b**_](#cite_ref-pmid16381825_8-1) Matys V, Kel-Margoulis OV, Fricke E, Liebich I, Land S, Barre-Dirrie A, Reuter I, Chekmenev D, Krull M, Hornischer K, Voss N, Stegmaier P, Lewicki-Potapov B, Saxel H, Kel AE, Wingender E (2006). "TRANSFAC® and its module TRANSCompel:® transcriptional gene regulation in eukaryotes". _Nucleic Acids Res_. **34** (Database issue). ss. D108-10. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1093/nar/gkj143](https://doi.org/10.1093/nar/gkj143). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [16381825](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16381825).KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi"))
09. **[^](#cite_ref-9)**["TRANSFAC® database"](https://web.archive.org/web/20160303192142/http://www.gene-regulation.com/pub/databases/transfac/cl.html). 3 Mart 2016 tarihinde [kaynağından](http://www.gene-regulation.com/pub/databases/transfac/cl.html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ocak 2008.
10. **^** [_**a**_](#cite_ref-pmid11823631_10-0) [_**b**_](#cite_ref-pmid11823631_10-1) [_**c**_](#cite_ref-pmid11823631_10-2) Brivanlou AH, Darnell JE (2002). "Signal transduction and the control of gene expression". _Science_. **295** (5556). ss. 813-8. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1126/science.1066355](https://doi.org/10.1126/science.1066355). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [11823631](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11823631).
11. **[^](#cite_ref-pmidc_11-0)** Orphanides G, Lagrange T, Reinberg D (1996). "The general transcription factors of RNA polymerase II". _Genes Dev_. **10** (21). ss. 2657-83. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1101/gad.10.21.2657](https://doi.org/10.1101/gad.10.21.2657). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [8946909](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8946909).KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi"))
12. **[^](#cite_ref-pmid12957540_12-0)** van Nimwegen E (2003). ["Scaling laws in the functional content of genomes"](https://archive.org/details/sim_trends-in-genetics_2003-09_19_9/page/479). _Trends Genet_. **19** (9). ss. 479-84. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1016/S0168-9525(03)00203-8](https://doi.org/10.1016/S0168-9525%2803%2900203-8). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [12957540](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12957540).
13. **[^](#cite_ref-pmid15193307_13-0)** Babu MM, Luscombe NM, Aravind L, Gerstein M, Teichmann SA (2004). "Structure and evolution of transcriptional regulatory networks". _Curr. Opin. Struct. Biol_. **14** (3). ss. 283-91. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1016/j.sbi.2004.05.004](https://doi.org/10.1016/j.sbi.2004.05.004). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [15193307](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15193307).KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi"))
14. **[^](#cite_ref-pmid16381970_14-0)** Kummerfeld SK, Teichmann SA. (2006). "DBD: a transcription factor prediction database". _Nucleic Acids Res_. **34** (Database issue). ss. D74-81. [doi](/wiki/Say%C4%B1sal_nesne_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1 "Sayısal nesne tanımlayıcısı"): [10.1093/nar/gkj131](https://doi.org/10.1093/nar/gkj131). [PMID](/wiki/PubMed#PubMed_tanımlayıcısı "PubMed") [16381825](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16381825).
15. **[^](#cite_ref-isbn0-87893-250-X_15-0)** Singer, Susan R., Gilbert, Scott F. (2006). [_Developmental Biology_](https://archive.org/details/developmentalbio0008gilb). Sunderland, Mass: Sinauer Associates. [ISBN](/wiki/Uluslararas%C4%B1_Standart_Kitap_Numaras%C4%B1 "Uluslararası Standart Kitap Numarası") [0-87893-250-X](/wiki/%C3%96zel:KitapKaynaklar%C4%B1/0-87893-250-X "Özel:KitapKaynakları/0-87893-250-X").KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi ( [link](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi"))

- [g](/wiki/%C5%9Eablon:Ba%C4%9F%C4%B1ml%C4%B1l%C4%B1k "Şablon:Bağımlılık")
- [t](/wiki/%C5%9Eablon_tart%C4%B1%C5%9Fma:Ba%C4%9F%C4%B1ml%C4%B1l%C4%B1k "Şablon tartışma:Bağımlılık")
- [d](https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=%C5%9Eablon:Ba%C4%9F%C4%B1ml%C4%B1l%C4%B1k&action=edit)

[Bağımlılık](/wiki/Ba%C4%9F%C4%B1ml%C4%B1l%C4%B1k "Bağımlılık")

[Bağımlılık](/wiki/Ba%C4%9F%C4%B1ml%C4%B1l%C4%B1k "Bağımlılık")

Madde

- [Alkolizm](/wiki/Alkolizm "Alkolizm")
- [Amfetamin](/wiki/Amfetamin "Amfetamin")
- [Kokain](/wiki/Kokain "Kokain")
- [Etanol](/wiki/Etanol "Etanol")
- [Metamfetamin](/wiki/Metamfetamin "Metamfetamin")
- [Metilfenidat](/wiki/Metilfenidat "Metilfenidat")
- [Nikotin](/wiki/Nikotin "Nikotin")
- [Opiat](/wiki/Opiat "Opiat")

[Davranışsal](/w/index.php?title=Davran%C4%B1%C5%9Fsal_ba%C4%9F%C4%B1ml%C4%B1l%C4%B1k&action=edit&redlink=1 "Davranışsal bağımlılık (sayfa mevcut değil)")

- [Egzersiz](/w/index.php?title=Egzersiz_ba%C4%9F%C4%B1ml%C4%B1l%C4%B1%C4%9F%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Egzersiz bağımlılığı (sayfa mevcut değil)")
- [Gıda](/w/index.php?title=G%C4%B1da_ba%C4%9F%C4%B1ml%C4%B1l%C4%B1%C4%9F%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Gıda bağımlılığı (sayfa mevcut değil)")
  - [Şeker](/w/index.php?title=%C5%9Eeker_ba%C4%9F%C4%B1ml%C4%B1l%C4%B1%C4%9F%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Şeker bağımlılığı (sayfa mevcut değil)")
- Finansal
  - [Kumar](/w/index.php?title=Kumar_ba%C4%9F%C4%B1ml%C4%B1l%C4%B1%C4%9F%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Kumar bağımlılığı (sayfa mevcut değil)")
  - [Alışveriş](/w/index.php?title=Kompulsif_sat%C4%B1n_alma_bozuklu%C4%9Fu&action=edit&redlink=1 "Kompulsif satın alma bozukluğu (sayfa mevcut değil)")
- Medya
  - [Bilgisayar](/w/index.php?title=Bilgisayar_ba%C4%9F%C4%B1ml%C4%B1l%C4%B1%C4%9F%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Bilgisayar bağımlılığı (sayfa mevcut değil)")
  - [İnternet](/wiki/%C4%B0nternet_ba%C4%9F%C4%B1ml%C4%B1l%C4%B1%C4%9F%C4%B1 "İnternet bağımlılığı")
  - [Video oyunu](/w/index.php?title=Video_oyun_ba%C4%9F%C4%B1ml%C4%B1l%C4%B1%C4%9F%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Video oyun bağımlılığı (sayfa mevcut değil)")
  - [Televizyon](/wiki/Televizyon_ba%C4%9F%C4%B1ml%C4%B1l%C4%B1%C4%9F%C4%B1 "Televizyon bağımlılığı")
- Cinsel
  - [Siberseks](/w/index.php?title=%C4%B0nternet_seks_ba%C4%9F%C4%B1ml%C4%B1l%C4%B1%C4%9F%C4%B1&action=edit&redlink=1 "İnternet seks bağımlılığı (sayfa mevcut değil)")
  - [Cinsel ilişki](/w/index.php?title=Cinsel_ba%C4%9F%C4%B1ml%C4%B1l%C4%B1k&action=edit&redlink=1 "Cinsel bağımlılık (sayfa mevcut değil)")
  - [Pornografi](/wiki/Pornografi_ba%C4%9F%C4%B1ml%C4%B1l%C4%B1%C4%9F%C4%B1 "Pornografi bağımlılığı")

Hücresel

mekanizmalar

- Transkripsiyonel
  - **[ΔFosB](/w/index.php?title=FOSB&action=edit&redlink=1 "FOSB (sayfa mevcut değil)")**
  - [c-Fos](/w/index.php?title=C-Fos&action=edit&redlink=1 "C-Fos (sayfa mevcut değil)")
  - [Cdk5](/w/index.php?title=Cdk5&action=edit&redlink=1 "Cdk5 (sayfa mevcut değil)")
  - [CREB](/wiki/CREB "CREB")
  - [GluR2](/w/index.php?title=GluR2&action=edit&redlink=1 "GluR2 (sayfa mevcut değil)")
  - [NF-κB](/wiki/NF-%CE%BAB "NF-κB")

- [Epigenetik](/w/index.php?title=Histon_de%C4%9Fi%C5%9Ftirici_enzimler&action=edit&redlink=1 "Histon değiştirici enzimler (sayfa mevcut değil)")
  - **[EHMT2](/w/index.php?title=EHMT2&action=edit&redlink=1 "EHMT2 (sayfa mevcut değil)")**
  - [EHMT1](/w/index.php?title=EHMT1&action=edit&redlink=1 "EHMT1 (sayfa mevcut değil)")
  - **[HDAC1](/w/index.php?title=HDAC1&action=edit&redlink=1 "HDAC1 (sayfa mevcut değil)")**
  - **[HDAC2](/w/index.php?title=HDAC2&action=edit&redlink=1 "HDAC2 (sayfa mevcut değil)")**
  - **[HDAC3](/w/index.php?title=HDAC3&action=edit&redlink=1 "HDAC3 (sayfa mevcut değil)")**
  - [HDAC4](/w/index.php?title=HDAC4&action=edit&redlink=1 "HDAC4 (sayfa mevcut değil)")
  - [HDAC5](/w/index.php?title=HDAC5&action=edit&redlink=1 "HDAC5 (sayfa mevcut değil)")
  - [HDAC9](/w/index.php?title=HDAC9&action=edit&redlink=1 "HDAC9 (sayfa mevcut değil)")
  - [HDAC10](/w/index.php?title=HDAC10&action=edit&redlink=1 "HDAC10 (sayfa mevcut değil)")
  - [SIRT1](/w/index.php?title=SIRT1&action=edit&redlink=1 "SIRT1 (sayfa mevcut değil)")
  - [SIRT2](/w/index.php?title=SIRT2&action=edit&redlink=1 "SIRT2 (sayfa mevcut değil)")
  - ...

[Bağımlılık](/wiki/Madde_ba%C4%9F%C4%B1ml%C4%B1l%C4%B1%C4%9F%C4%B1 "Madde bağımlılığı")

Kavramlar

- [Fiziksel bağımlılık](/wiki/Fiziksel_ba%C4%9F%C4%B1ml%C4%B1l%C4%B1k "Fiziksel bağımlılık")
- [Psikolojik bağımlılık](/w/index.php?title=Psikolojik_ba%C4%9F%C4%B1ml%C4%B1l%C4%B1k&action=edit&redlink=1 "Psikolojik bağımlılık (sayfa mevcut değil)")
- [Geri çekilme](/w/index.php?title=Maddeden_geri_%C3%A7ekilme&action=edit&redlink=1 "Maddeden geri çekilme (sayfa mevcut değil)")

Ayrıca bakınız

- [Kategori:Bağımlılık](/wiki/Kategori:Ba%C4%9F%C4%B1ml%C4%B1l%C4%B1k "Kategori:Bağımlılık")
- [Bilişsel davranış terapisi](/w/index.php?title=Bili%C5%9Fsel_davran%C4%B1%C5%9F_terapisi&action=edit&redlink=1 "Bilişsel davranış terapisi (sayfa mevcut değil)")
- [Hasar azaltma](/w/index.php?title=Hasar_azaltma&action=edit&redlink=1 "Hasar azaltma (sayfa mevcut değil)")
- Destek grupları
  - [Bağımlılıktan kurtarma grupları](/w/index.php?title=Ba%C4%9F%C4%B1ml%C4%B1l%C4%B1ktan_kurtarma_gruplar%C4%B1&action=edit&redlink=1 "Bağımlılıktan kurtarma grupları (sayfa mevcut değil)")
  - [12 adımlı grupların listesi](/w/index.php?title=12_ad%C4%B1ml%C4%B1_gruplar%C4%B1n_listesi&action=edit&redlink=1 "12 adımlı grupların listesi (sayfa mevcut değil)")
  - [NoFap](/wiki/NoFap "NoFap")

[Otorite kontrolü](/wiki/Otorite_kontrol%C3%BC "Otorite kontrolü")[![Bunu Vikiveri'de düzenleyin](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8a/OOjs_UI_icon_edit-ltr-progressive.svg/10px-OOjs_UI_icon_edit-ltr-progressive.svg.png)](https://www.wikidata.org/wiki/Q407384 "Bunu Vikiveri'de düzenleyin")

- [LCCN](/wiki/Kongre_K%C3%BCt%C3%BCphanesi_Kontrol_Numaras%C4%B1 "Kongre Kütüphanesi Kontrol Numarası"): [sh92005483](https://id.loc.gov/authorities/subjects/sh92005483)
- [NLI](/wiki/%C4%B0srail_Ulusal_K%C3%BCt%C3%BCphanesi "İsrail Ulusal Kütüphanesi"): [987007537188805171](http://olduli.nli.org.il/F/?func=find-b&local_base=NLX10&find_code=UID&request=987007537188805171)

" [https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Transkripsiyon\_faktörü&oldid=32551465](https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Transkripsiyon_faktörü&oldid=32551465)" sayfasından alınmıştır

[Kategori](/wiki/%C3%96zel:Kategoriler "Özel:Kategoriler"):

- [Transkripsiyon faktörleri](/wiki/Kategori:Transkripsiyon_fakt%C3%B6rleri "Kategori:Transkripsiyon faktörleri")

Gizli kategoriler:

- [KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi](/wiki/Kategori:KB1_bak%C4%B1m:_Birden_fazla_ad:_yazar_listesi "Kategori:KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi")
- [Webarşiv şablonu wayback bağlantıları](/wiki/Kategori:Webar%C5%9Fiv_%C5%9Fablonu_wayback_ba%C4%9Flant%C4%B1lar%C4%B1 "Kategori:Webarşiv şablonu wayback bağlantıları")
- [LCCN tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri](/wiki/Kategori:LCCN_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1_olan_Vikipedi_maddeleri "Kategori:LCCN tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri")
- [NLI tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri](/wiki/Kategori:NLI_tan%C4%B1mlay%C4%B1c%C4%B1s%C4%B1_olan_Vikipedi_maddeleri "Kategori:NLI tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri")

- Sayfa en son 20.43, 22 Nisan 2024 tarihinde değiştirildi.
- Metin [Creative Commons Atıf-BenzerPaylaşım Lisansı](//creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.tr) altındadır ve ek koşullar uygulanabilir. Bu siteyi kullanarak [Kullanım Şartlarını](//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Terms_of_Use/tr) ve [Gizlilik Politikasını](//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy/tr) kabul etmiş olursunuz.

Vikipedi® (ve Wikipedia®) kâr amacı gütmeyen kuruluş olan [Wikimedia Foundation, Inc.](//www.wikimediafoundation.org/) tescilli markasıdır.


- [Gizlilik politikası](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy)
- [Vikipedi hakkında](/wiki/Vikipedi:Hakk%C4%B1nda)
- [Sorumluluk reddi](/wiki/Vikipedi:Genel_sorumluluk_reddi)
- [Davranış Kuralları](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct)
- [Geliştiriciler](https://developer.wikimedia.org)
- [İstatistikler](https://stats.wikimedia.org/#/tr.wikipedia.org)
- [Çerez politikası](https://foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Cookie_statement)
- [Mobil görünüm](//tr.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Transkripsiyon_fakt%C3%B6r%C3%BC&mobileaction=toggle_view_mobile)

- [![Wikimedia Foundation](/static/images/footer/wikimedia-button.svg)](https://wikimediafoundation.org/)
- [![Powered by MediaWiki](/w/resources/assets/poweredby_mediawiki.svg)](https://www.mediawiki.org/)