Genetik Mühendisliği Nedir? - Evrim Ağacı
Genetik mühendisliği (kimi zaman genetik modifikasyon olarak da bilinir), modern DNA teknolojilerini kullanarak bir organizmanın genetik yapısı ...
buradaki yazımızdan
Genetik mühendisliği sırasında değiştirilen, canlının genomundaki tek bir baz (A, T, C, G) olabileceği gibi, DNA'nın belli bir bölgesinin tamamının silinmesi ve hatta yeni bir genin genoma eklenmesi de olabilir. Tüm bu genetik kavramlar hakkında daha fazla bilgiyi <anchor>buradaki yazımızdan</anchor> alabilirsiniz.
Temel Genetik Kavramlar: Nükleotit, DNA, Gen, Kromozom Nedir? - Evrim Ağacı
Temel Genetik Kavramlar: Nükleotit, DNA, Gen, Kromozom Nedir? - Evrim Ağacı

[![Evrim Ağacı Logo](https://evrimagaci.org/public/images/logo/v3.svg)Evrim Ağacı](https://evrimagaci.org/)

Geri Dön

Giriş Yap

Üye Ol

Paylaşım Yap

[1,500 UP Ödüllü Soru: Bazı olaylar sadece olması gerektiği için mi olur? Hemen cevapla!](https://evrimagaci.org/soru/bazi-olaylar-sadece-olmasi-gerektigi-icin-mi-olur-67591) [1,250 UP Ödüllü Soru: Kütle dediğimiz şey madde miktarı ise ışık hızına doğru çıktıkça nasıl oluyorda sonsuza eğilimli oluyor? Hemen cevapla!](https://evrimagaci.org/soru/kutle-dedigimiz-sey-madde-miktari-ise-isik-hizina-dogru-ciktikca-nasil-oluyorda-sonsuza-egilimli-oluyor-67657) [500 UP Ödüllü Soru: Mersinde Akkuyu Nükleer Santrali kuruluyor. Bu santralin olabilecek en büyük zararı ne olabilir? Hemen cevapla!](https://evrimagaci.org/soru/mersinde-akkuyu-nukleer-santrali-kuruluyor-bu-santralin-olabilecek-en-buyuk-zarari-ne-olabilir-67600) [Gökdeniz Sağlam'ın cevabı ödüllü bir soruda en iyi cevap seçildi! Ödüllü cevabı okumak için tıklayın!](https://evrimagaci.org/soru/yapay-zeka-toplumlari-donusturme-potansiyeline-sahip-peki-bu-donusum-kimin-yararina-olacak-esitsizlikleri-artiracak-mi-yoksa-azaltacak-mi-67559)

Tüm Reklamları Kapat

Tüm Reklamları Kapat

# Temel Genetik Kavramlar: Nükleotit, DNA, Gen, Kromozom Nedir?

16 Ocak 2019

15 dakika

270,572

![Temel Genetik Kavramlar: Nükleotit, DNA, Gen, Kromozom Nedir?](https://cdn.evrimagaci.org/hpda9nIbzJP3yXN9Uq7bvNzyqqI=/250x0/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2Fdfb1aa1ed5106b9ebe84ec3e518d8628.jpg)[Freepik](https://www.freepik.com/free-photo/dna_945902.htm)

- Özgün
- [Moleküler Biyoloji ve Genetik](https://evrimagaci.org/kategori/molekuler-biyoloji-ve-genetik-63)

[Editör Seçkisi](https://evrimagaci.org/etiket/editor-seckisi-30 "Editör Seçkisi")

Bilimi Anlatmamıza Yardım Edin!

Her ay milyonlarca bilimsever, Evrim Ağacı olarak karmaşık bilimsel
konuları basitçe anlatmamızdan ve ülkemizde bilim anlatıcılığını geliştirmeye yönelik
yaptığımız
kapsamlı çalışmalarımızdan faydalanıyor. Bütçenize zarar vermeden, aylık veya tek seferlik
sadece 39₺ gibi miktarlarda bize destek olarak bu çabalarımızı destekleyebilir, Türkiye'de
bilim
okuryazarlığını güçlendirmemize katkı sağlayabilirsiniz.

Destek Ol

[Neden Destek\
İstiyoruz?](https://evrimagaci.org/destekol) \|
Zaten
Destekçiyim

Evrim Ağacı Akademi: Hücre Seviyesinde Üreme Yazı
Dizisi

Bu yazı, [**Hücre Seviyesinde Üreme**](https://evrimagaci.org/akademi/hucre-seviyesinde-ureme-80)
yazı dizisinin **1.**
yazısıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için giriş yapın veya kayıt olun.

[EA Akademi Hakkında Bilgi Al](https://evrimagaci.org/evrim-agaci-akademi-nedir-7695)

[Sonraki Yazı >](https://evrimagaci.org/hucre-dongusu-nedir-somatik-bir-hucrenin-hayati-nasil-gecer-13552)

Podcast

21:09

![Talha Çakırca](https://cdn.evrimagaci.org/PJq37SBJsRy1NAF_m3U2E6u2c8w=/50x50/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fprofile_images%2Fc2hUSiLU8XsQHQABExafSm2mQt1TYAo3.jpeg)

[Talha Çakırca](https://evrimagaci.org/talhacakirca)

Seslendiren

Reklamı Geç

66

- İndir
- Dış Sitelerde Paylaş

[![Çağrı Mert Bakırcı](https://cdn.evrimagaci.org/LGcsBQA29jsl-iIlSWMX6yRHMEs=/50x50/storage.evrimagaci.org%2Fprofile%2F2aacbbe4-281f-4f73-9317-6cfea6fc8bc0.jpeg)\
\
Çağrı Mert Bakırcı\
\
Yazar](https://evrimagaci.org/cagrimertbakirci "Çağrı Mert Bakırcı")

Tüm Reklamları Kapat

**DNA**, ya da uzun adıyla **d** eoksiribo **n** ükleik **a** sit, Dünya üzerinde var olan bütün canlılarda bulunan ve hepsinde kalıtsallığı sağlayan moleküldür. Yani canlılar, DNA isimli bu kimyasal maddeyi kullanarak, kendi biyolojik özelliklerinin bir kısmını veya tamamını yavrularına aktarırlar. Ancak biyolojik organizmalara genetik yapısını kazandıran bu molekül, tek bir yapıda bulunmaz. Genetik ile ilgilenen birisi gen, kromatit ve kromozom gibi birçok diğer terimle de karşılaşmış; hatta bunların sayılarıyla ilgili kafa karışıklığı yaşamıştır. Bu yazımızda, DNA ve genlerle ilişkili tüm kavramları açıklayacağız.

## DNA: Deoksiribonükleik Asit Nedir?

Her kimyasal maddenin kendine özgü bir fiziksel yapısı vardır. Deoksiribonükleik Asit (DNA) isimli kimyasal yapının fiziksel şekline ise "ikili sarmal" adını vermekteyiz; çünkü birbiri etrafına örülmüş gibi gözüken iki şerit ve bu şeriti birbirine bağlayan moleküler köprülerden oluşmaktadır. Bu yapıyı oluşturan alt birimler, **nükleobazlar** dır (kimi zaman sadece **baz** da denebilir; ancak "baz" sözcüğünün kimyada anlamı oldukça geniş olduğu için bu kısa kullanım kafa karıştırıcı olabilir).

Canlı genetiğinde 4 temel baz bulunmaktadır: Adenin (A), Timin (T), Sitozin (C), Guanin (G). İkili sarmal üzerinde bir hata (mutasyon) olmadığı sürece her zaman Adenin ile Timin, Sitozin ile Guanin karşılıklı olarak birbirine bağlanır. Böylece iki sarmal bir arada tutulur. Bu 4 bazın DNA dediğimiz sarmal yapı üzerindeki dizilişi, bir canlının genetik yapısının ve fiziksel özelliklerinin ne olacağını belirlemektedir. DNA'nın yapısını görelim:

Tüm Reklamları Kapat

![DNA'nın Kimyasal Yapısı](https://cdn.evrimagaci.org/Bw-L0PJ_leKH1W_xSvKmLoB1bWQ=/825x0/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2F6e05f3061cd74129871f72b03a2e1596.png)DNA'nın Kimyasal Yapısı[Bilim ve Tekno](https://www.bilimvetekno.com/wp-content/uploads/2017/02/DNA-nin-kimyasal-yapisi-nasildir-1024x640.png)

Burada şunu vurgulamakta fayda var: DNA'dan söz ederken ders kitaplarında ve popüler bilimde sık sık havalı ikili sarmal çizimleri görsek de, direkt görüntüleme teknikleriyle bugüne kadar en yüksek çözünürlükte elde ettiğimiz DNA fotoğrafları aşağıdaki gibidir:

![En yüksek çözünürlüklü DNA fotoğraflarından birisi... (2015)](https://cdn.evrimagaci.org/V_MTII51OVekrvXdo-HnIxg5S74=/825x0/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2F5d3d18dd025456359471426d18334628.jpg)En yüksek çözünürlüklü DNA fotoğraflarından birisi... (2015)[Science](http://advances.sciencemag.org/content/advances/1/7/e1500734/F3.large.jpg?width=800&height=600&carousel=1)![DNA'nın Yüksek Çözünürlüklü AFM Fotoğrafı (2015)](https://cdn.evrimagaci.org/zbx_-dERoUuJkgKwdeEn7uDLCs4=/825x0/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2Fe0ae89686e434238105236c4391ba66f.jpg)DNA'nın Yüksek Çözünürlüklü AFM Fotoğrafı (2015)[AzoNano](https://www.azonano.com/images/Article_Images/ImageForArticle_4061(2).jpg)![Yüksek Çözünürlüklü DNA Fotoğrafı (2012)](https://cdn.evrimagaci.org/Sw-ohn_wY4c8MiC4SqECaBBxFT0=/825x0/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2F71642b97c20d0aeff129c6e3e533d200.jpeg)Yüksek Çözünürlüklü DNA Fotoğrafı (2012)[Nanoletters](https://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/nl3039162?journalCode=nalefd)

## Nükleobaz, Nükleosit, Nükleotit Nedir?

Bunlara "kimyasal baz" ya da **nükleobaz** denmesinin nedeni, bazik yapıda bir kimyasal madde olmalarıdır. Bu bazlar, azot yapılı moleküllerdir. Nükleobazlar (şekerlerle) bir araya gelerek **nükleositleri**, nükleositler de bir araya gelerek **nükleotitleri** oluşturur. Nükleotitler de nükleik asitlerin temel yapıtaşıdır. İşte DNA da, bu nükleik asitlerden sadece bir tanesidir.

### Nükleobaz Nedir?

Aşağıdaki görselde en soldaki sütun, azotlu bazları göstermektedir. Bunlar, bir nükleik asidin en küçük yapıtaşıdır ve meşhur A, C, G, T harfleri ile temsil edilenler de bunlardır. Dikkat ederseniz bu listede beşinci bir nükleobaz bulunmaktadır: Urasil (U). Bu, RNA isimli bir diğer genetik materyalin yapısında Timin yerine geçen bir moleküldür. Bunun detaylarına az sonra döneceğiz; şimdilik aşağıdaki görsele odaklanalım:

![Azotlu Bazlar, Ribonükleositler, Deoksiribonükleositler...](https://cdn.evrimagaci.org/DWinzYD3qFMNVVtDep8EMxYMUnk=/825x0/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2Fc15d3f882ba24bc550d2af63e4006a4a.png)Azotlu Bazlar, Ribonükleositler, Deoksiribonükleositler...[Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Nucleoside)

Fikir vermesi açısından adenin molekülüne biraz daha yakından bakalım:

Tüm Reklamları Kapat

![Adenin](https://cdn.evrimagaci.org/Td0F5_J2KTayogtAav8LxxoaZIQ=/825x0/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2F2453624c10b1c38ec105cdfcad799fd6.png)Adenin[Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Adenine)

### Nükleosit Nedir?

Bu temel azotlu bazlara oksijen ve hidroksil (OH) molekülleri bağlandığında ortaya çıkan moleküler **nükleosit** demekteyiz. Bir nükleosit içinde 1 adet nükleobaz (azotlu baz) ve 5 karbonlu bir şeker ( **riboz** veya **deoksiriboz**) bulunmaktadır. Burada ilginç bir gerçekle karşılaşmaktayız: Besin maddelerimiz arasında da bulunan şekerler, genetik yapımızın yapıtaşlarından bazılarını oluşturmaktadır. Yani besin maddelerimiz ile yapı taşlarımız arasında doğrudan doğruya bir ilişki bulunmaktadır. Hem riboz şekeri, hem de deoksiriboz şekeri, karbonhidratlar sınıfından kimyasallardır.

[Moleküler Biyoloji ve Genetik ile ilgili diğer içerikler ›](https://evrimagaci.org/kategori/molekuler-biyoloji-ve-genetik-63)

- [Ökaryotların Evrimindeki Gizemli Boşluğu Aydınlatıyoruz!](https://evrimagaci.org/okaryotlarin-evrimindeki-gizemli-boslugu-aydinlatiyoruz-10938)
- [Kahve mi, Bira mı? Tercih, Genlerinizi Etkileyebilir!](https://evrimagaci.org/kahve-mi-bira-mi-tercih-genlerinizi-etkileyebilir-1771)
- [Otostopçu Parmağı Genetik Mi?](https://evrimagaci.org/otostopcu-parmagi-genetik-mi-1897)

Yukarıdaki görselde ortadaki sütundakiler, az sonra detaylarına gireceğimiz RNA molekülünün içindeki nükleositlerin kimyasal yapısını göstermektedir. Bunlara **ribonükleosit** denmektedir. En sağdaki ve son sütun ise, meşhur DNA molekülünün yapısına katılan nükleositlerdir. Bunlara **deoksiribonükleosit** denmektedir. Örneğin adenin temelli ribonükleosite **adenozin** adını vermekteyiz.

![Adenozin](https://cdn.evrimagaci.org/5OBZiselZSt5aj_Rs2QfNLZQWr8=/825x0/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2F60e61dd803411d93f73f138685fa7c2a.png)Adenozin[Wikipedia](https://en.wikipedia.org/wiki/Adenosine)

Adenozin... Hmm... Biyolojideki bir başka kavramdan tanıdık geldi mi? Okumaya devam:

### Nükleotit Nedir?

Nükleotitler ile nükleositler arasındaki tek fark, bir veya birden fazla **fosfat** molekülüdür. Nükleositlere bağlanan bir fosfat molekülü sonucunda elde ettiğimiz moleküle **nükleotit** demekteyiz. Yani bir nükleotitin yapıtaşında şu üçü bulunur: Bir nükleobaz, bir beş karbonlu şeker grubu ve bir fosfat grubu.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

[Neden Desteğe İhtiyacımız Var?](https://evrimagaci.org/destekol?utm_source=evrimagaci&utm_medium=website&utm_campaign=feed-cbox-why-support)

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

[Destek Ol](https://evrimagaci.org/destekol?utm_source=evrimagaci&utm_medium=website&utm_campaign=feed-cbox-why-support)

[![Neden Desteğe İhtiyacımız Var?](https://cdn.evrimagaci.org/mubZZ47H0aS3JB6dGwqVrhTkpPM=/250x0/evrimagaci.org%2Fpublic%2Fimages%2Fmisc%2Ffeed-support-3.png)Neden Desteğe İhtiyacımız Var?](https://evrimagaci.org/destekol?utm_source=evrimagaci&utm_medium=website&utm_campaign=feed-cbox-why-support)

Tıpkı riboz ve deoksiriboz şekeri örneğinde olduğu gibi, nükleotitler de doğrudan doğruya metabolizmamız ve beslenmemiz ile ilişkilidir: Nükleotitler, kimyasal enerjiyi barındıran paketlerdir! Genetik yapımızdakinden birazcık farklı olarak **nükleosit trifosfatlar** halinde bunu yaparlar; ama gene de yaparlar!

### ATP: Adenozin Trifosfat Nedir?

ATP molekülünü duymuş muydunuz? Açılımı, Adenozin Trifosfat, öyle değil mi? Adenozinin adenin temelli bir ribonükleosit olduğunu az önce öğrenmiştik. İşte buna 3 adet fosfat grubu bağlandığında, bütün hücrelerimizde "enerji paketleri" olarak kullanılan meşhur ATP molekülüne ulaşmaktayız!

Bu konuyu "nükleosit" başlığı altında anlatmak yerine "nükleotit" başlığı altında anlatma nedenimizi fark ettiniz mi? İpucu: Fosfat molekülü! ATP içindeki nükleositlerin üzerine 3 adet fosfat grubu bağlandığı için artık ona "nükleosit" diyemiyoruz. ATP bir nükleotittir!

ATP'nin hayati önemi bize enerji vermesinden de büyüktür! Diğer canlıları tüketerek vücudumuza ATP aldığımızda, bu molekülü parçalayarak önce deoksiribonükleotit trifosfat denen bir diğer moleküle çeviririz: dATP. Sonrasında bu molekülü kullanarak RNA ve DNA'yı inşa edebiliriz! İşte yaşam böyle zincirleme bir şekilde birbirine bağlıdır.

Sonuç olarak: Yani nükleosit ve nükleotit gibi kavramlar, aynı molekülün daha basit veya daha karmaşık yapılı hallerine verilen isimlerdir. Önemli olan ise şu: **Bir kere nükleotitleri inşa ettiğinizde, bunları arka arkaya ekleyerek koca bir DNA molekülü elde edebilirsiniz!** DNA molekülü, arka arkaya dizilmiş nükleotitlerden ibarettir. Ama her biyolojik kavramda olduğu gibi, bu konunun detaylarına indikçe daha fazla molekül ve kavram ortaya çıkmaktadır. Şimdi onlara bakacağız; ancak öncelikle muhtemelen aklınıza takılan bir soruya yanıt verelim:

## Bir Kimyasal Fiziksel Özellikleri Nasıl Belirler?

Bir kimyasalın yapısını oluşturan parçaların sırası nasıl olur da bir canlının fiziksel özelliklerini belirleyebilir?

Tüm Reklamları Kapat

Çok basit: DNA'nın ana görevi, bünyesinde bireye dair genetik bilgiyi saklamanın yanı sıra, **RNA (ribonükleik asit)** isimli bir diğer "yardımcı molekülü" üretmektir. Daha doğrusu bu yardımcı molekül, DNA'daki baz sıralamasından yola çıkarak inşa edilir. Bu RNA molekülünün görevi ise, DNA'daki bilgiyi proteinlere dönüştürmektir. **Proteinler,** yediğimiz besinlerde de bulunan kimyasal moleküllerdir. Yediğimiz et gibi besinlerde bulunmasının nedeni, o etin geldiği hayvanın vücut yapısını inşa etmekte kullanılıyor olmasıdır.

İşte aynı şekilde, benzer proteinler, bizlerin vücutlarını da inşa eder. DNA içindeki bilgi, ne tarz ve miktarda proteinler üretileceğini ve bunların nasıl dizileneceğini belirler. Buna bağlı olarak, aynı yapıdaki genetik koddan bir bakteri de inşa edilebilir, bir ağaç da, bir fil de, bir insan da... Tek değişen, bu bazların DNA üzerindeki dizilimidir, yani sırasıdır. Tabii bazı canlıların DNA'sı daha uzun, bazılarınınki daha kısa olabilir. Örneğin insan vücudundaki her bir hücrede 3.2 milyar, pirinç bitkisinde 420 milyon, _Ambystoma mexicanum_ türü semenderlerde 32.3 milyar nükleobaz çifti bulunmaktadır. Ancak özünde hepsi birebir aynı kimyasal bazları kullanmaktadır.

## RNA: Ribonükleik Asit Nedir?

Yazı boyunca ribonükleik asit olarak bilinen RNA molekülünden bahsettik; ancak bunun nereden geldiğinden bahsetmedik. Biraz buna bakalım:

Tüm Reklamları Kapat

İki molekül arasındaki isim benzerliği mutlaka dikkatinizi çekmiştir: Ribonükleik Asit ve Deoksiribonükleik Asit. Tek far, "deoksi" ön eki. Bu bir tesadüf değil: _de-_ ön eki Latincede "bundan, ondan, hakkında" anlamına gelen bir ektir. Genellikle "ondan ayrılan", "bundan kopan" anlamı dolayısıyla "eksilen", "eksiltme" gibi anlamlara gelir. Oksi ise, tahmin edebileceğiniz gibi, oksijen molekülüne işaret etmek için kullanılmaktadır. Yani deoksiriboz şekeri, riboz şekerinden 1 adet _oksijen_ molekülünün _eksilmesi_ ile elde ettiğimiz bir kimyasal maddedir! Hepsi bu!

Yapılan araştırmalar, evrimsel süreçte ilk ortaya çıkan molekülün RNA olduğunu düşündürmektedir. Yani RNA, kendisinden bile önce gelen, daha basit yapılı **ribozim** isimli bir enzimden evrimleştikten sonra, kendi kendini kopyalama becerisi kazanması sonucu DNA'ya evrimleşmiş olduğu düşünülmektedir! Bu konuyla ilgili olarak [şu yazımızı](https://evrimagaci.org/abiyogenez-5-ribozim-rna-ve-dnanin-evrimi-195) okuyabilirsiniz.

Ancak DNA'dan RNA üretimi, yani **transkripsiyon** ve RNA'dan protein üretimi, yani **translasyon** apayrı yazıların konusu. Şimdilik DNA'ya geri dönelim. Çünkü uzun bir DNA molekülünü incelediğinizde oldukça ilginç yapılarla karşılaşmaktasınız.

## Gen Nedir?

Bu kadar DNA'dan söz ettik; ancak "genetik" sözcüğünün de temelinde yer alan "gen" kavramından hiç söz etmedik. Sahi, "gen" nedir?

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı

[Mühendislik Elektromanyetiğinin Temelleri](https://pazar.evrimagaci.org/urun/muhendislik-elektromanyetiginin-temelleri/)

- Boyut: 16 x 24
- Sayfa Sayısı: 493
- ISBN No:9789758982998

Devamını Göster

₺560.00

[![Mühendislik Elektromanyetiğinin Temelleri](https://cdn.evrimagaci.org/YKehm7yYaNR4p0aRKqq9G8ljPy4=/250x0/evrimagaci.org%2Fpublic%2Fimages%2Fdyn%2Fc74d88c873b709f11ab4a677cfbb68c5.png)](https://pazar.evrimagaci.org/urun/muhendislik-elektromanyetiginin-temelleri/)

[Satın Al](https://pazar.evrimagaci.org/urun/muhendislik-elektromanyetiginin-temelleri/) [Tüm Ürünler](https://evrimagaci.org/agora)

- Dış Sitelerde Paylaş

Genler, DNA'nın belirli görevler yapan bölgelerine verilen isimdir. Aslında DNA içinde "gen" diye bir bölge yoktur. Genler, insanlar tarafından yapılan incelemeler sonucunda belirli fiziksel özellikleri tanımlayan, belirli genetik görevleri yerine getiren, belirli başlangıç ve sonlanma noktaları bulunan DNA bölgelerine atanmış isimlerdir. Örneğin türümüzün her bir hücresinde bulunan 3.2 milyar nükleobaz çifti, 20.000 ila 25.000 gen bölgesine bölünmüştür. Bunların her birinin farklı özellikleri vardır; ancak bunların çok büyük bir kısmı herhangi bir proteini kodlamamaktadır! Bu "hurda genlerin" bir kısmının düzenleyici rolü vardır, çoğu ise atalarımızdan kalma körelmiş genlerdir, yani işlevini yitirmiş genlerdir.

![Belirli nükleotit dizilimi bölgelerinin &quot;gen&quot; olarak kategorilendirilmesini gösteren bir araştırma görseli...](https://cdn.evrimagaci.org/2PtyZt3yL0DK-V2o5YFdHVXsmhU=/825x0/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2F359f285bd99ae828dda15686c58101d1.png)Belirli nükleotit dizilimi bölgelerinin "gen" olarak kategorilendirilmesini gösteren bir araştırma görseli...[ResearchGate](https://www.researchgate.net/profile/Wolfgang_Voos/publication/13775064/figure/fig2/AS:601765380624400@1520483455381/Nucleotide-and-amino-acid-sequence-of-GRD19-gene-region-A-Underlined-nucleotide.png)

Genlerimize bakarak bireyler ve türler arasındaki benzerlikleri tespit edebiliriz. Buna karşılaştırmalı genomik adı verilir. Örneğin herhangi iki insan arasındaki gen benzerliği %99.92-99.98 arasıdır. İnsanlarla yaşamış en yakın kuzenleri Neandertaller arası gen benzerliği %99.88 dolaylarındadır. İnsanlarla günümüzde yaşayan en yakın kuzenleri şempanzeler arası gen benzerliği %98.77 dolaylarındadır. Ancak daha uzak akrabalara gittikçe bu benzerlikler de azalır: Kedi ve köpeklerle gen benzerliğimiz %90 dolaylarında, bir muz bitkisi ile gen benzerliğimiz %50 dolaylarındadır. Yine de bu kadar çok sayıda ortak genimizin olması, ortak bir evrimsel kökeni paylaştığımızın ispatıdır.

Az sonra kromozomlarla ilgili kısımda söz edeceğimiz gibi, biri anneden diğeri babadan gelen birer kromozom çiftlerimiz bulunmaktadır. Bu kromozomlar birbirine çok benzerdir; çünkü aynı türe ait bireylerden (anne ve babadan) gelmektedir. Dolayısıyla kromozom üzerindeki spesifik gen bölgeleri birbiriyle aynı düzendedir. Yani babadan gelen kromozomda "göz rengi" ile ilgili genler bir uçtayken, anneden gelen kromozomda "göz rengi" ile ilgili genler diğer uçta değildir. Yan yana koyacak olduğunuzda neredeyse birebir eşlendiklerini görebilirsiniz. İşte bu "gen bölgelerinin" kromozomlar üzerindeki fiziksel yerlerine **lokus** adını veriyoruz. Genlerin her bir olası versiyonuna **alel** adını vermekteyiz. Mesela anneden gelen göz rengi geni bir alel, babadan gelen göz rengi diğer bir alel olabilir. Kimi zaman bu alellerin farklı durumda olmasına **varyant (çeşit)** de denmektedir; çünkü bu gen çeşitleri türe çeşitlilik katar. Bu çeşitliliğin çevreyle en uyumlu olan kombinasyonlarının hayatta kalıp üremesiyle (yani "seçilimiyle") türler evrimleşir. Bu nedenle gen çeşitleri çok önemlidir.

![İki kromozomda aynı gene ait farklı aleller](https://cdn.evrimagaci.org/CLX7-01gTvZ_96vvWWeshAngfZ0=/825x0/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2F209fa2492b8a2e49da5e52f8a4c79613.jpg)İki kromozomda aynı gene ait farklı aleller[ThoughtCo](https://www.thoughtco.com/thmb/9SPGXrkm8ajAMziWUct_b8arrcs=/1500x1000/filters:fill(auto,1)/Allele-58a764533df78c345bd1f58b.jpg)

Genlerin belirli görevlere karşılık gelen DNA bölgeleri olduğunu anladıysak, DNA gibi upuzun bir molekülün yapısal olarak hücreler içinde nasıl barındırıldığına göz atabiliriz.

## Kromozom Nedir? DNA Paketleri...

Kromozomlar, DNA'nın hücre çekirdeği içerisindeki paketlenme biçiminin genel adıdır. Yani kromozomları "DNA paketleri" olarak düşünmek mümkündür. Bu açıdan bakıldığında **kromozom da bir DNA molekülüdür!** Ancak ufak bir farklılık mevcuttur: Her canlıda birden fazla kromozom bulunur; yani DNA ipliği tek bir şerit halinde değil, birden fazla noktada kırpılmış halde bulunur. İşte bu kırpılmış paketlere "kromozom" denir. Kromozomların tümü, doğal olarak bir canlının bütün genetik bilgisini barındırmaktadır. Bir canlının bütün genetik bilgisine **genom** adı verilir.

O zaman şöyle diyebiliriz: Bir canlının genomu, kromozom adı verilen paketlere bölünmüş DNA ipliğinden oluşur.

Kromozomlar çıplak gözle, hatta mikroskop ile bile gözükmeyecek kadar küçüklerdir. Mikroskop altında görebildiğimiz tek zaman, hücre bölünmesinin olduğu zamanlardır. 90 mikrometrelik kromatin ağı, hücre çoğalması sırasında "çözüldüğünde", ortaya yaklaşık 120 mikrometre uzunluğunda kromozomlar çıkmaktadır. Bu konuya az sonra "kromatin" konusunda döneceğiz.

### Kromozomlar X şeklinde midir?

Kromozomlar genellikle X şeklinde gösterilirler; ancak bu yanıltıcıdır! Çünkü eğer bir kromozom X şeklinde gösteriliyorsa, o hücre bölünme sürecinde demektir. Ve az sonra göreceğimiz gibi, o X şeklinin her bir yarısını oluşturan yapılara kromozom değil, kromatit adı verilir.

Ama şu anda bununla kafanızı karıştırmayın. Şunu anlayın: Kromozomlar tekil zincirlerdir; normalde bölünme zamanı haricinde X şeklinde bulunmazlar! Şöyle bulunurlar:

![İnsanda 22 adet somatik (vücut) ve 1 adet eşeysel (seks) kromozomu bulunur.](https://cdn.evrimagaci.org/bTUTf2BzVr6fRVGhapkJ9lr4_3Q=/825x0/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2F284621944378dcc4b3619e126d3dbaf3.png)İnsanda 22 adet somatik (vücut) ve 1 adet eşeysel (seks) kromozomu bulunur.[Semantic Scholar](https://ai2-s2-public.s3.amazonaws.com/figures/2017-08-08/b2d5c9cbddd733f8ffbaea7af5bbcec58aa107b8/2-Figure1-1.png)

_"E ama insanda 23 çiftten_ [_46 kromozom_](https://evrimagaci.org/48-kromozomlu-atalardan-46-kromozomlu-insan-nasil-evrimlesti-148) _var!"_ dediğinizi duyar gibiyiz. Haklısınız da; ancak orada "çift" denmesinin bir nedeni var. O neden, kromozomların en iyi bölünme sırasında çalışılabilmesidir. Çoğu kromozomal araştırma hücre bölünmesi sırasında yapıldığı için, kromozomlar da iki kopyaya sahip olduğu evrede analiz edilir. Bu nedenle genellikle kromozomlardan çiftler halinde bahsederiz.

Tüm Reklamları Kapat

Bu konuya kromatitlerde tekrar döneceğiz; şimdilik zihninizin bir köşesinde demlensin. Biz de bu sırada devam edelim:

### Her Kromozomdan İki Kopya...

Muhtemelen bildiğiniz üzere, eşeyli üreyen türlerin her bir bireyinde kromozomlardan iki kopya bulunur. Bu kopyalardan birisi anneden gelir, diğeri ise babadan gelir. Böylece yavru, anne ve babanın bir karışımı gibidir; ancak bu karışım her zaman homojen (eşit dağılmış) halde değildir. Bu yavruların homojen olmama nedeni, genlerin birbirine baskınlıkları olmasındandır. Bazı gen kopyaları (aleller), diğerlerinden daha çok üretilmektedir ve kişilerin ebeveynlerinden birinden aldıkları özelliklerin daha çok belirgin olmasına neden olmaktadır. Bu nedenle koyu saçlı biriyle açık renk saçlı biri çiftleştiğinde, yavrular genellikle koyu renk saça sahip olur; çünkü bu özellik diğerine baskındır.

## Kromatin Nedir? DNA ve Histon Proteinleri...

Öncelikle şunu anlamamız gerekiyor: Her bir hücremizdeki DNA'nın toplam uzunluğu 2 metre civarındadır. Ancak bu DNA'nın hücre içinde aslen bulunduğu çekirdek sadece 6 mikrometre kadardır. 1 mikrometre, 1 metrenin 1 milyonda biri kadardır! Yani bize en az 333 bin kat paketleme gerekmektedir!

2 metrelik bir yapıyı 6 mikrometrelik çapa sahip bir küre içine sığdırmak için çok sıkı bir şekilde katlamak gerekmektedir. İşte kromatin yapısı tam da burada devreye girer!

Tüm Reklamları Kapat

2 metrelik bir ipi ufaltmanın en kolay yolu, örgü yapan kişilerden de bileceğiniz gibi yumaklar haline getirmektir. İşte hücrelerimiz içinde olan da budur: Upuzun DNA ipliği, **histon** adı verilen küresel proteinlerin etrafına sarılır. Bunlar, alkalin yapılı proteinlerdir ve sadece bir DNA yumağı oluşturmanın ötesinde, genlerin düzenlenmesini de sağlarlar. Histonlar DNA'yı sarıp sarmalamak konusunda öyle başarılıdır ki, DNA'nın normal uzunluğunu 10 milyonda 1 kat küçültebilir. Bu, DNA'nın hücre çekirdeği içine sığması için gerekenden 30 kat daha fazla sıkıştırma demektir. Ancak hücre çekirdeği içinde DNA haricinde de moleküller olması gerektiği düşünülecek olursa, bu sıkıştırma oranı oldukça anlaşılırdır.

![Kromatin ve Histonlar](https://cdn.evrimagaci.org/g2kOHoX6SDgTOU7u693JCga31S0=/825x0/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2F5d4b182c01e2e81c80de3ef169bec49e.jpg)Kromatin ve Histonlar[ThoughtCo](https://www.thoughtco.com/thmb/wjtDlRuN2tRV_fp9cthHQ4y99MU=/1500x1037/filters:fill(auto,1)/chromatin_unwinding-56c5e5a83df78c763fa64c56.jpg)

Örneğin bir insan hücresinde yaklaşık 90 mikrometre uzunluğunda kromatin ipliği bulunur; ancak bu da kendi üzerine katlandığı için 6 mikrometreden çok daha ufak bir alanda öbeklenmesi mümkün olmaktadır.

Aslında kromatinleri bir "kompleks" olarak düşünmek de mümkündür: İçinde DNA, RNA ve proteinler olan karmakarışık bir yapı... Ancak nasıl hayal ederseniz edin, ana görevi olan uzun DNA'yı kısaltmak olduğunu anladığınız müddetçe konuyu kavramışsınız demektir.

## Kromatit Nedir? Genomik Kardeşlik!

DNA'nın en önemli görevinin genetik kalıtsallık olduğundan söz etmiştik. Bu durumda hücre bölünmesi olayı hücre için en önemli olaylardan birisidir. Gerçekten de hücre bölünmesi sırasında işler oldukça değişir.

Tüm Reklamları Kapat

Hücre bölünmesi birçok fazdan oluşur; ancak bunlar bu yazı için çok önemli değil. Bilmeniz gereken, bölünmenin S fazı denen fazında, DNA yavrulara aktarılmak üzere kopyalanır. Bu kopyalanma sırasında DNA'nın kromatin ipliğinden ikinci bir iplik üretilir. Bu ikinci iplik, birincisine yapışıktır ve bu iki iplik kabaca X şeklinde bir formasyona sahiptir. Bu noktada, bu iki iplikten her birine **kromatit** denmektedir. Birbirine bağlı olan kromatitlere ise **kardeş kromatitler** adı verilir.

Yani kromatit, **yeni kopyalanmış ve halen birbirine yapışık kromozom** demektir.

![Kromatit ve Kromozom](https://cdn.evrimagaci.org/XmTM2E8UBLjaiK2QeQ5TiyUlqL8=/825x0/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2F9d15b16c3c1bf7d18cf7c2db3cd0752f.jpg)Kromatit ve Kromozom[BiologyWise](https://media.buzzle.com/media/images-en/photos/human-biology/1200-608180-chromosomes-vs-chromatids.jpg)

### Kromozomlar ve Kromatitler Arasındaki Farklar

Kromatitlerin nerede bitip, kromozomların nerede başladığı konusu oldukça kafa karıştırıcı olabilmektedir. Bunun nedeni, kromozomların normal yapısal özellikleri ile _en iyi incelenebildikleri zamanki_ yapısal özelliklerinin birbirinden farklı olmasıdır. İzah edelim:

Kromozomlar genellikle bölünme sırasında incelenebilirler; çünkü en yoğun oldukları an bu andır (spesifik olarak bölünmenin S fazı). Bu sırada kromozomlar artık kopyalanmışlardır ve her birinden iki çift vardır. Bu çiftler birbirine genellikle ortaya yakın bir yerden bağlıdır. Bu bağlantı noktasına **sentromer** denir. Sentromerler her zaman kromozom merkezine yakın olmak zorunda değildir; kimi zaman en uçlarda da bulunabilirler. Ancak sentromerler geleneksel olarak kromozom merkezinde görülürler.

Tüm Reklamları Kapat

İşte sentromerden birbirine bağlı iki kromatitin bulunduğu an, kromatit ile kromozom kavramlarının birbirine karışmasına neden olur. Aslında bölünme öncesinde, kromatitlerin bir tanesi kromozom idi! Bölünme sırasında o kromozom baz alınarak bir kopya üretildi. O kopya, orijinal kromozoma sentromerden bağlandı. Bu noktada onların her birine kromozom demek yerine "kromatit" diyoruz. Ama aslında her ikisi de birer kromozom! İşte karmaşa buradan kaynaklanmaktadır.

Bunu çözmek için bilim insanları kimi zaman mitoz bölünme öncesi kromozomları tanımlamak için "kromozom başına tek kromatit" demektedirler. Bölünme sırasında ise "kromozom başına iki kromatit" oluşur. Yani bu isimlendirmeye göre her an kromozomlar vardır. Ancak bölünme öncesinde kromozomlarda tek kromatit bulunur. Bölünme sırasında ise kromozomlarda iki adet kromatit bulunur. Bölünme sonrası tekrardan kromozom başına tek kromatite dönülür.

![&quot;Kromozom Başına Tek Kromatit&quot; ve &quot;Kromozom Başına İki Kromatit&quot; Durumları](https://cdn.evrimagaci.org/8MzN5P0_0TguH7NiieRk0A4Ax10=/825x0/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2Fbbabe59efaa11159b67e1175290f0b05.png)"Kromozom Başına Tek Kromatit" ve "Kromozom Başına İki Kromatit" Durumları[Life Sciences Cyberbridge](http://cyberbridge.mcb.harvard.edu/images/mitosis2_1.png)

İşte kromozomların bölünme sırasında çiftlenmesi sırasında meşhur X formasyonu karşımıza çıkar. Bu durumda kromozomlar mikroskop altında şöyle gözükür:

![Bölünme öncesinde kromozomlar...](https://cdn.evrimagaci.org/5vub7Jq6gEwQz3R5F55uRDAfHtw=/825x0/storage.evrimagaci.org%2Fold%2Fcontent_media%2F4391b6e67cad068cd3e19682e481bfc3.png)Bölünme öncesinde kromozomlar...[Khan Academy](https://ka-perseus-images.s3.amazonaws.com/60d818e8ddb088e999f20293a541cfcc48facae4.png)

## Sonuç

Sonuç olarak genetikte çok sayıda ve kimi zaman birbirine karışabilen kavramlar vardır; ancak bunları yakından ve dikkatlice incelediğinizde işlevsellikleri oldukça anlaşılır hale gelmektedir. Bu temel kavramlara karşılık gelen yapılar, canlılığın gezegenimiz üzerinde sürerliğini sağlamaktadır! Yaşamın böylesine zorlu bir işi başarabiliyor olması, onun detayları üzerine birazcık dikkati hak etmektedir.

Bu Makaleyi Alıntıla

Okundu Olarak İşaretle

Evrim Ağacı Akademi: Hücre Seviyesinde Üreme Yazı
Dizisi

Bu yazı, [**Hücre Seviyesinde Üreme**](https://evrimagaci.org/akademi/hucre-seviyesinde-ureme-80)
yazı dizisinin **1.**
yazısıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için giriş yapın veya kayıt olun.

[EA Akademi Hakkında Bilgi Al](https://evrimagaci.org/evrim-agaci-akademi-nedir-7695)

[Sonraki Yazı >](https://evrimagaci.org/hucre-dongusu-nedir-somatik-bir-hucrenin-hayati-nasil-gecer-13552)

Özetini Oku

314

2

- Paylaş

- Alıntıla

- Alıntıları Göster


Paylaş

Sonra Oku

Notlarım

Yazdır / PDF Olarak Kaydet

Bize Ulaş

Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı
gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla
birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var?
Buraya tıklayarak
sorabilirsiniz.

##### İçerikle İlgili Sorular

- [Türler arasındaki geçişte meydana gelen kromozomsal farklıkları evrimle nasıl açıklanır?](https://evrimagaci.org/soru/turler-arasindaki-geciste-meydana-gelen-kromozomsal-farkliklari-evrimle-nasil-aciklanir-156 "Türler arasındaki geçişte meydana gelen kromozomsal farklıkları evrimle nasıl açıklanır?")
- [temel genetik kavramlar yazınızda insan hücresinde 23 çift değil 23 kromozom vardır demişsiniz. 23 çift olup biri anneden biri babadan gelen kromozomlar değil mi?](https://evrimagaci.org/soru/temel-genetik-kavramlar-yazinizda-insan-hucresinde-23-cift-degil-23-kromozom-vardir-demissiniz-23-cift-olup-biri-anneden-biri-babadan-gelen-kromozomlar-degil-mi-2934 "temel genetik kavramlar yazınızda insan hücresinde 23 çift değil 23 kromozom vardır demişsiniz. 23 çift olup biri anneden biri babadan gelen kromozomlar değil mi?")
- [DNA kromozoma neden ve nasıl dönüşür?](https://evrimagaci.org/soru/dna-kromozoma-neden-ve-nasil-donusur-32509 "DNA kromozoma neden ve nasıl dönüşür?")
- [sadece adenin ve timin bazından oluşan nükleik asit olabilir mi? olamazsa neden?](https://evrimagaci.org/soru/sadece-adenin-ve-timin-bazindan-olusan-nukleik-asit-olabilir-mi-olamazsa-neden-46757 "sadece adenin ve timin bazından oluşan nükleik asit olabilir mi? olamazsa neden?")
- [Merhaba, ben BİLGi ne demek onu düşünüyorum. DNA içindeki genetik bilgi deyince buna karşılık gelen şey ne?](https://evrimagaci.org/soru/merhaba-ben-bilgi-ne-demek-onu-dusunuyorum-dna-icindeki-genetik-bilgi-deyince-buna-karsilik-gelen-sey-ne-62345 "Merhaba, ben BİLGi ne demek onu düşünüyorum. DNA içindeki genetik bilgi deyince buna karşılık gelen şey ne?")

[Soru & Cevap Platformuna Git](https://evrimagaci.org/soru-cevap)

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?

- ![Muhteşem!](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-1-small.gif)52
- ![Tebrikler!](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-2-small.gif)34
- ![Bilim Budur!](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-3-small.gif)33
- ![Merak Uyandırıcı!](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-8-small.gif)16
- ![Mmm... Çok sapyoseksüel!](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-4-small.gif)15
- ![İnanılmaz](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-6-small.gif)13
- ![Umut Verici!](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-7-small.gif)7
- ![Güldürdü](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-5-small.gif)3
- ![Grrr... *@$#](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-10-small.gif)1
- ![Üzücü!](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-9-small.gif)0
- ![İğrenç!](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-11-small.gif)0
- ![Korkutucu!](https://evrimagaci.org/public/images/icons/reactions/reaction-12-small.gif)0

Kaynaklar ve İleri Okuma

- Lite Biology. The Difference Between Chromatin, Chromatid And Chromosome. (15 Ocak 2019). Alındığı Tarih: 15 Ocak 2019. Alındığı Yer: [Lite Biology](http://www.litebiology.com/2010/04/difference-chromatin-chromatid-chromosome.html)
\| [Arşiv Bağlantısı](https://web.archive.org/web/*/http://www.litebiology.com/2010/04/difference-chromatin-chromatid-chromosome.html)
- Genetics Home Reference. What Is A Chromosome?. (15 Ocak 2019). Alındığı Tarih: 15 Ocak 2019. Alındığı Yer: [Genetics Home Reference](https://ghr.nlm.nih.gov/)
\| [Arşiv Bağlantısı](https://web.archive.org/web/*/https://ghr.nlm.nih.gov/)

Sıkça Sorulan Sorular

DNA neyin kısaltması, açılımı ne?

DNA, Deoksiribonükleik Asit sözcüklerinin kısaltmasıdır.

DNA nedir?

DNA, ya da uzun adıyla deoksiribonükleik asit, Dünya üzerinde var olan bütün canlılarda bulunan ve hepsinde kalıtsallığı sağlayan moleküldür.

DNA yapısı nedir, ikili sarmal yapıda mıdır?

Her kimyasal maddenin kendine özgü bir fiziksel yapısı vardır. Deoksiribonükleik Asit (DNA) isimli kimyasal yapının fiziksel şekline ise "ikili sarmal" adını vermekteyiz; çünkü birbiri etrafına örülmüş gibi gözüken iki şerit ve bu şeriti birbirine bağlayan moleküler köprülerden oluşmaktadır.

Gen nedir?

Genler, DNA'nın belirli görevler yapan bölgelerine verilen isimdir. Aslında DNA içinde "gen" diye bir bölge yoktur. Genler, belirli fiziksel özellikleri tanımlayan, belirli genetik görevleri yerine getiren, belirli başlangıç ve sonlanma noktaları bulunan DNA bölgelerine atanmış isimlerdir.

Kromozom nedir?

Kromozomlar, DNA'nın hücre çekirdeği içerisindeki paketlenme biçiminin genel adıdır. Kromozomları "DNA paketleri" olarak düşünmek mümkündür. Her canlıda birden fazla kromozom bulunur; yani DNA ipliği tek bir şerit halinde değil, birden fazla noktada kırpılmış halde bulunur. İşte bu kırpılmış paketlere "kromozom" denir.

DNA'nın kimyasal yapısı nasıldır?

DNA, birbirine örülmüş gibi gözüken iki şerit ve moleküler köprülerden oluşur. Adenin (A), Timin (T), Sitozin (C), Guanin (G) bazlarının dizilişi genetik yapıyı belirler.

DNA'nın görevi nedir?

DNA'nın ana görevi, genetik bilgiyi saklamak ve RNA (ribonükleik asit) üretmektir. RNA, DNA'daki bilgiyi proteinlere dönüştürür.

Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci \| patreon.com/evrimagaci

**Çıktı Bilgisi:** Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı
kullanılarak 13/09/2024 17:27:58 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim
Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden
geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı
tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak
için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7566

**İçerik Kullanım İzinleri:** Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler
**orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe** izin
alınmaksızın
paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir,
dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin
alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi
sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça
belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu
sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve
içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Kategoriler ve Etiketler

- [Bilim\
Ağacı](https://evrimagaci.org/bilim-agaci) > [Doğa Bilimleri](https://evrimagaci.org/kategori/doga-bilimleri-15) > [Biyoloji](https://evrimagaci.org/kategori/biyoloji-21) > [Moleküler Biyoloji ve Genetik](https://evrimagaci.org/kategori/molekuler-biyoloji-ve-genetik-63)
- [Kromozom](https://evrimagaci.org/etiket/kromozom-164) [Genetik](https://evrimagaci.org/etiket/genetik-174) [Gen](https://evrimagaci.org/etiket/gen-259) [Dna](https://evrimagaci.org/etiket/dna-471) [Rna](https://evrimagaci.org/etiket/rna-567) [Çekirdek](https://evrimagaci.org/etiket/cekirdek-1218) [Alel](https://evrimagaci.org/etiket/alel-1381) [Moleküler Biyoloji](https://evrimagaci.org/etiket/molekuler-biyoloji-8313) [Moleküler Biyoloji Ve Genetik](https://evrimagaci.org/etiket/molekuler-biyoloji-ve-genetik-8315)

Tümünü Göster

Tüm Reklamları Kapat

- [Keşfet](https://evrimagaci.org/kesfet)
- [Uygulamayı İndir](https://evrimagaci.org/s/10323)
- [Youtube Videoları](https://evrimagaci.org/video)

* * *

- [Son İçerikler](https://evrimagaci.org/guncel)
- [EA Akademi](https://evrimagaci.org/akademi)
- İçerikler

[İçerik Yayınla](https://evrimagaci.org/icerik-kurallari) [İçerik Kategorileri](https://evrimagaci.org/kategoriler) [Gerçeklik Analizi](https://evrimagaci.org/kategori/gerceklik-analizi-arastirmalari-2415) [Hastalık Kataloğu](https://evrimagaci.org/etiket/hastalik-katalogu-12449) [Gönderiler](https://evrimagaci.org/gonderiler) [Rastgele Makale](https://evrimagaci.org/rastgele) [Rastgele Soru](https://evrimagaci.org/rastgele-soru) [Instagram](https://evrimagaci.org/instagram)

- [Bilim Sözlüğü](https://evrimagaci.org/sozluk)

* * *

- [EA Sosyal](https://evrimagaci.org/sosyal)
- [Soru & Cevap](https://evrimagaci.org/soru-cevap)
- [Podcast](https://evrimagaci.org/podcast)
- [Etkinlik & İlan](https://evrimagaci.org/etkinlik-ilan)
- [Eser & İnceleme](https://evrimagaci.org/eserler)
- [Alıntı & Aforizma](https://evrimagaci.org/alintilar)

* * *

- [Yaşam Ağacı](https://evrimagaci.org/yasam-agaci)
- [NASA APOD](https://evrimagaci.org/apod/bugun)
- [Sismik Harita](https://sismikharita.com)
- [Periodum](https://periodum.com)
- [Agora Bilim Pazarı](https://evrimagaci.org/agora)
- [Kreosus](https://kreosus.com/)
- [Darvin](https://dar.vin/)
- Destekle

[Destek Ol](https://evrimagaci.org/destekol) [Reklam Ver](https://evrimagaci.org/s/7962) [Agora Bilim Pazarı](https://evrimagaci.org/agora)

- Evrim Ağacını Tanıyın

[Tarihçemiz](https://evrimagaci.org/tarihce) [İlkelerimiz](https://evrimagaci.org/s/6960) [Ekibimiz](https://evrimagaci.org/ekibimiz) [Destekçilerimiz](https://evrimagaci.org/destekciler) [Onaylı Kullanıcılar](https://evrimagaci.org/onayli-kullanicilar) [Yayın Politikamız](https://evrimagaci.org/s/6959) [Düzeltme Politikası](https://evrimagaci.org/s/7629) [Sıkça Sorulan Sorular](https://evrimagaci.org/s/8233) [Gelir Kaynaklarımız](https://evrimagaci.org/s/7965)

- Yasal Bıdılar & İletişim

[Bize Ulaşın](javascript:void(0);) [İçerik Kullanım İzinleri](https://evrimagaci.org/s/6955) [İçerik Tipi](https://evrimagaci.org/s/10702) [Adil Kullanım Doktrini](https://evrimagaci.org/s/6963) [Tıbbi Feragatname](https://evrimagaci.org/s/7942) [Site Kaynakları](https://evrimagaci.org/s/6965) [Kullanıcı Sözleşmesi](https://evrimagaci.org/s/6961) [Gizlilik Politikası](https://evrimagaci.org/s/6964)


Evrim Ağacı'nı Takip Et !

[Keşfet](https://evrimagaci.org/kesfet)

Akış

İçerikler

Gündem

Jinekoloji

Doğru

Evcil Kediler

Kişilik

Sinir

Evrimsel Psikoloji

Parçacık

İspat

İklim Değişikliği

Psikanaliz

Genetik Mühendisliği

Moleküler Biyoloji Ve Genetik

Korku

Periyodik Cetvel

Koronavirüs

Cansız

Hastalık Yayılımı

Hasta

Yayılım

Kuvvet

Kuantum Fiziği

Renk

Zihin

Fizyoloji

Şiddet

Aklımdan Geçen

Komünite Seç

Aklımdan Geçen

Fark Ettim ki...

Bugün Öğrendim ki...

İşe Yarar İpucu

Bilim Haberleri

Hikaye Fikri

Video Konu Önerisi

Başlık

Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?

Gündem

Bağlantı

Yaz

[Makale](https://evrimagaci.org/makale-gonder) [Blog](https://evrimagaci.org/blog-ekle) [Cevap](https://evrimagaci.org/soru-cevap/sorular)

Ekle

[Etkinlik](https://evrimagaci.org/etkinlik-ekle) [İlan](https://evrimagaci.org/ilan-ekle) [Eser](https://evrimagaci.org/eser-ekle) [İnceleme](https://evrimagaci.org/incelemeler) Alıntı & Aforizma Tür Tür Gözlemi

Soru Sor

Stiller

\*Italic\* veya \_Italic\_

italik yapar

\*\*Bold\*\* veya \_\_bold\_\_

bold yapar

~~strikethrough~~

üstü çizgili yapar

\[Link\](http://a.com)

link yapar

!\[Image\](http://url/a.png)

görsel ekler

\`code\`

kod ekler

Kurallar

Komünite Kuralları

Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar [Evrim Ağacı'nın kurallarına](https://evrimagaci.org/s/6961) tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.

1

Bilim kimliğinizi önceleyin.

Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.

2

Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.

Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.

3

Gerilim yaratmayın.

Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.

4

Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.

Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.

5

Cevap hakkı doğurmayın.

Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.

Sosyal

Yeniler

SüreTümü< 5 dakika5-10 dakika10-20 dakika20-30 dakika\> 30 dakikaTipTümüÖzgünTürevÇeviriSözlükTaksonomiBasın BildirisiBlog YazısıGerçeklik AnaliziHastalık KataloğuEş BaskıSponsorlu İçerikYazar GörüşüEditör GörüşüDuyuruPeriyodik TabloMakaleni AçıklaOrtak İçerikSıralaEn YeniEn EskiEn Çok OkunanEn PopülerEn TepkiselEn UzunEn KısaRastgele

TepkiTümüMuhteşem!Tebrikler!Bilim Budur!Mmm... Çok sapyoseksüel!GüldürdüİnanılmazUmut Verici!Merak Uyandırıcı!Üzücü!Grrr... \*@$#İğrenç!Korkutucu!Eser TipleriTümüKitapBelgeselDiziFilmPodcastYoutube KanalıSıralaEn Yeni EklenenEn Yüksek PuanlıEn Çok İncelenenFiltreleTümüBlog YazısıEserİncelemeSoruCevapEtkinlik & İlanGönderiAlıntı & AforizmaYaşam Ağacı TürleriYaşam Ağacı Gözlemleri
Podcast BölümleriPaylaşımFiltreleTümüAklımdan GeçenFark Ettim ki...Bugün Öğrendim ki...İşe Yarar İpucuBilim HaberleriHikaye FikriVideo Konu ÖnerisiSıralaEn Yeni EklenenEn Yüksek PuanlıSıralaEn Yeni EklenenEn Yüksek PuanlıRastgele

SıralaEn YeniEn EskiEn Çok GörüntülenenEn Yüksek PuanlıEn Çok Takip EdilenEn TartışmalıRastgeleFiltreleTümüSadece SorularSadece CevaplarCevap SayısıTümüCevapsız1-34-67-1010+FiltreleTümüSadece Kaynaklı CevaplarEditör SeçkisiYazar & Yönetim Cevapları

Daha Fazla İçerik Göster

Popüler Yazılar

30 gün

90 gün

1 yıl

Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim
Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç
katın.

[Destek Ol](https://evrimagaci.org/destekol) [Reklam Ver](https://evrimagaci.org/s/7962) [Agora Bilim Pazarı](https://evrimagaci.org/agora)

Evrim Ağacı'nı Takip Et!

Evrim Ağacını Tanıyın

[Tarihçemiz](https://evrimagaci.org/tarihce) [İlkelerimiz](https://evrimagaci.org/s/6960) [Ekibimiz](https://evrimagaci.org/ekibimiz) [Destekçilerimiz](https://evrimagaci.org/destekciler) [Onaylı Kullanıcılar](https://evrimagaci.org/onayli-kullanicilar) [Yayın Politikamız](https://evrimagaci.org/s/6959) [Düzeltme Politikası](https://evrimagaci.org/s/7629) [Sıkça Sorulan Sorular](https://evrimagaci.org/s/8233) [Gelir Kaynaklarımız](https://evrimagaci.org/s/7965)

Yasal Bıdılar &
İletişim

[Bize Ulaşın](javascript:void(0);) [İçerik Kullanım\
İzinleri](https://evrimagaci.org/s/6955) [İçerik Tipi](https://evrimagaci.org/s/10702) [Adil Kullanım\
Doktrini](https://evrimagaci.org/s/6963) [Tıbbi Feragatname](https://evrimagaci.org/s/7942) [Site Kaynakları](https://evrimagaci.org/s/6965) [Kullanıcı Sözleşmesi](https://evrimagaci.org/s/6961) [Gizlilik Politikası](https://evrimagaci.org/s/6964)

Yükleniyor...

Terime Git

Alt Başlıklar

Yazı Geçmişi

Okuma Geçmişi

Notlarım

İlerleme Durumunu Güncelle

Okudum

Sonra Oku

Not Ekle

Kaldığım Yeri İşaretle

Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman
durdurabilirsin.

[\[Site ayalarına git...\]](https://evrimagaci.org/uye/site-ayarlari)

Filtrele

Görüntülendi

Okundu

Göz Atıldı

Kaldığım Yer

Not Eklendi/Kaldırıldı

Sonra Oku Eklendi/Kaldırıldı

Tepki Verildi/Kaldırıldı

Listele

Bu yazıdaki hareketlerin

Devamını Göster

Filtrele

Görüntülendi

Okundu

Göz Atıldı

Kaldığım Yer

Not Eklendi/Kaldırıldı

Sonra Oku Eklendi/Kaldırıldı

Tepki Verildi/Kaldırıldı

Listele

Tüm Okuma Geçmişin

Devamını Göster

**0/10000**

Not Ekleİptal

Otomatik

Otomatik

26/12/2020, Perşembe

Düzenle

Sil

**0/10000**

Kaydetİptal

Bu Makaleyi Alıntıla

Evrim Ağacı Formatı

APA7

MLA9

Chicago

Ç. M. Bakırcı. Temel Genetik Kavramlar: Nükleotit, DNA, Gen, Kromozom Nedir?.
(16 Ocak 2019).
Alındığı
Tarih: 13 Eylül 2024. Alındığı Yer:
https://evrimagaci.org/s/7566

Bakırcı, Ç. M. (2019, January 16).
_Temel Genetik Kavramlar: Nükleotit, DNA, Gen, Kromozom Nedir?._
Evrim Ağacı. Retrieved September 13, 2024. from https://evrimagaci.org/s/7566

Ç. M. Bakırcı. “Temel Genetik Kavramlar: Nükleotit, DNA, Gen, Kromozom Nedir?.” Edited
by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 16 Jan. 2019,
https://evrimagaci.org/s/7566.

Bakırcı, Çağrı Mert. “Temel Genetik Kavramlar: Nükleotit, DNA, Gen, Kromozom Nedir?.” Edited
by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim
Ağacı, January 16, 2019. https://evrimagaci.org/s/7566.

Kopyala

[![Evrim Ağacı](https://evrimagaci.org/public/images/logo/v3.svg)](https://evrimagaci.org/)

© [Evrim\
Ağacı](https://evrimagaci.org "Evrim Ağacı"),
Tree of
Evolution LLC'nin tescilli markasıdır. 2010-2024.
[Gizlilik Politikası](https://evrimagaci.org/gizlilik-politikasi-6964 "Gizlilik Politikası").

Tüm içeriklerimiz,
[İçerik Kullanım\
İzinleri](https://evrimagaci.org/icerik-kullanim-izinleri-6955 "İçerik Kullanım İzinleri")'ne uyulduğu müddetçe kullanıma, dağıtıma ve paylaşıma
açıktır.

Bu siteyi kullanan kişilerin sitedeki bütün işlemleri [Kullanıcı Sözleşmesi](https://evrimagaci.org/kullanici-sozlesmesi-6961 "Kullanıcı Sözleşmesi")'nin şartlarına tabidir.

2024 yılında da Evrim Ağacı'nın bilim ailesinin bir parçası olmaya hazır mısınız?

Bu yıl  sayfamızda gezdiniz.

2024 yılında da Evrim Ağacı, bilimin ulaşmadığı hiçbir köşe bırakmamak için çalışmaya devam edecek. Ancak bu hedefe ulaşabilmek için sizin gibi bilimseverlerin desteğine ihtiyacımız var. Hiçbir dış kaynağın desteği olmadan, neredeyse tamamen sizlerin katkılarıyla yola devam ediyoruz. Siz de Türkiye'nin bilim alanında öncü olmasına yardımcı olabilirsiniz. Tek seferlik destek olun veya daha iyisi, aylık destekçilerimiz
arasına şimdi katılın.

![Evrim Ağacı Logo](https://evrimagaci.org/public/images/logo/v3.svg)

[Kreosus (₺)](https://kreosus.com/evrimagaci) [Youtube](https://dar.vin/eayoutubedestek) [Patreon](https://patreon.com/evrimagaci) [Diğer Yöntemler](https://evrimagaci.org/destekol)

## Bize Ulaşın

Başlık
Seç

Alt Başlık Seç

İsim

E-Posta

Mesajınız

GÖNDER

![Mesajınız Gönderiliyor](https://evrimagaci.org/public/images/icons/loading-radio.svg)

![Kapat](https://cdn.evrimagaci.org/eEAGjD04fJIS1XcoKpHaY_9BCdY=/evrimagaci.org%2Fpublic%2Fimages%2Ficons%2Fclose-icon.png)![Mesajınız Gönderildi](https://cdn.evrimagaci.org/0Bgbi3dcVmXNitD0SS12fDQact0=/evrimagaci.org%2Fpublic%2Fimages%2Ficons%2Fcheck-circle.png)

Mesajınızı aldık. İlk fırsatta değerlendirip, yanıtlamaya çalışacağız.

![Gizle](https://cdn.evrimagaci.org/eEAGjD04fJIS1XcoKpHaY_9BCdY=/evrimagaci.org%2Fpublic%2Fimages%2Ficons%2Fclose-icon.png)

![Geri Bildirim Gönder](https://cdn.evrimagaci.org/LVlg5rcaX6VXKd1b561H7y7A-H0=/evrimagaci.org%2Fpublic%2Fimages%2Ficons%2Ffeedback-icon.png)

[Onaylı Kullanıcılar](https://evrimagaci.org/onayli-kullanicilar "Onaylı Kullanıcılar")

UPTakipçiTakip

ve **seni takip ediyor**

AktivitelerHakkımda

![Evrim Ağacı](https://cdn.evrimagaci.org/V9ElogDC5cdve1bpQCAF9UIkryw=/evrimagaci.org%2Fpublic%2Fimages%2Flogo-50.png)

Evrim Ağacı

Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

- Giriş Yap
- Kayıt Ol

E-posta/Kullanıcı Adı

ŞifreGöster

![Google ile Giriş Yap](https://evrimagaci.org/public/images/social/svg/google.svg)Google

![Yükleniyor](https://evrimagaci.org/public/images/preloader.gif)

Şifremi unuttumÜyelik Aktivasyonu

İsim

Soyisim

E-posta

ŞifreGöster

[Kullanıcı Sözleşmesi](https://evrimagaci.org/kullanici-sozlesmesi-6961)'ni ve [Gizlilik\
Politikası](https://evrimagaci.org/gizlilik-politikasi-6964)'nı okuduğumu, anladığımı
ve kabul ettiğimi beyan ederim.

![Yükleniyor](https://evrimagaci.org/public/images/preloader.gif)

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz.
E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

E-posta

![Yükleniyor](https://evrimagaci.org/public/images/preloader.gif)

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz.
Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

E-posta

![Yükleniyor](https://evrimagaci.org/public/images/preloader.gif)

Geri dön

Close

“Bilim bize gerçeği vadetti. Barışı veya mutluluğu değil.”

Gustave Le Bon

Bilim İçin 30 Saniyeniz Var mı?

[Evrim Ağacı](https://evrimagaci.org/akademi/arsiv), tamamen okur ve izleyen
desteğiyle sürdürülen, bağımsız bir bilim oluşumu.
**Ücretsiz** bir Evrim Ağacı üyeliği oluşturmanın çok sayıda
avantajından
biri, sitedeki reklamları %50 oranında azaltmak (destekçilerimiz arasına katılarak
reklamların %100'ünü kapatabilirsiniz). Evrim Ağacı'nda geçirdiğiniz zamanı
zenginleştirmek için, sadece 30 saniyenizi ayırarak üye olun (üyeyseniz, giriş
yapmanızı tavsiye ederiz).

Üye Ol

Giriş Yap

[Üyeliğin Avantajları](https://evrimagaci.org/s/5100)

Daha Fazla UP mı Gerekiyor?

20 UP kazanmak için tek yapman gereken "UP Kazan" butonuna tıklayarak reklamı izlemek!

UP Kazan

Tekrar Gösterme

Sürükle bırak veya seç

Görsel Seç

Pexels'te Ara

Panodan Yapıştır

URL'den Yükle

Yükle

DüzenleSil