مسجد جامع بجستان
ایران، استان خراسان رضوی، بجستان
بجستان در جنوب استان خراسان رضوی قرار دارد. وجود محوطه‌ها و آثار باستانی اطراف بجستان دلیل بر اهمیت و اعتبار تاریخی این شهرستان است. به اعتقاد برخی از مورخان بجستان توسط سام نریمان قهرمان افسانه‌ای ایران ساخته‌شده است. این شهر در دوران تیموریان از اهمیت بسیاری برخوردار بوده و اعتبار آنجا بقدری زیاد بوده است که حاکمان و بزرگان معاصر تیمور قادر بوده‌اند تیمور را از خرابی آن شهر بازدارند. شهرستان بجستان در فاصله ۲۷۸ کیلومتری جنوب غربی مشهد واقع‌شده است. قدمت بجستان به اندازه قدمت گناباد است و احتمالا به دوره هخامنشی می‌رسد. از جاذبه‌های گردشگری این شهرستان می‌توان به وجود غارهای متعدد و آثار تاریخی همچون قلعه دختر، رباط فخرآباد و کاروانسرای قاسم‌آباد اشاره کرد. مهم‌ترین اثری که از قرن نهم هجری در دوران تیموریان در شهرستان بجستان باقی‌مانده، مسجد جامع بجستان است. مسجد جامع بجستان در زمان شاهرخ تیموری به همت محمدبن فخرالدین بن سیف‌الدین بن مقدم بجستانی بنا شده و تاریخ اتمام آن بر اساس کتیبه موجود در مسجد سال ۸۲۸ هجری است. شاهرخ تیموری و همسر او گوهرشاد بناها، مساجد و مدارس بسیاری بنا کردند. شاهرخ به عمران و آبادانی علاقه بسیار داشت و همین سبب شد تا در دوران او در خراسان یادگارهای تاریخی بسیاری از خود برجای بگذارد. مسجد جامع بجستان که ازجاهای دیدنی استان خراسان رضویبه شمار می‌آید، در دوران‌های بعدی مورد بازسازی و مرمت بسیار قرار گرفته است. بر اساس کتیبه‌ای در ایوان شمالی قرار دارد، در سال ۹۹۴ هجری شمسی این مسجد در زمان شاه‌عباس کبیر توسط حاج ناصرالدین محمد ابن احمد مرمت شده است. همچنین چندی پیش این مسجد توسط میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری خراسان رضوی مجدد مرمت و بازسازی شد. در برنامه ساماندهی این مسجد کف شبستان ضلع غربی آجر فرش شده و همچنین در این فضا کانالی برای عبور ابزار تاسیساتی ایجاد شده است. تمامی درب و پنجره‌های قبلی مسجد تعویض شده است و به جای آن از درب و پنجره‌های چوبی که توسط استادان و هنرمندان ساخته‌شده، استفاده‌شده است. این مسجد تاریخی یکی از ارزنده‌ترین آثار باستانی وجاهای دیدنی بجستاناست. مسجد جامع بجستان در حال حاضر مشتمل بر دو ایوان بر دو سوی صحن مربع شکل آن است و بر انتهای ایوان جنوبی به سمت قبله محرابی مقرن کاری تعبیه‌شده است. همچنین در سمت غرب مسجد نیز شبستانی قرار دارد که سقف آن بر فراز ستون‌هایی استوار شده است. این بنای تاریخی در تاریخ ۵ آذر ۱۳۸۰ با شماره ثبت ۴۵۰۲ به‌عنوان در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. با گذشت تقریبا ۶۰۰ سال از عمر این مسجد، همچنان کاربرد مسجد حفظ‌شده است. نویسنده: بهاره غنچه