آب‌انبار شش بادگیر
ایران، استان یزد، یزد، خیابان دهم فروردین، محله تل یزد، کوچه شش بادگیر
آب‌انبار شش بادگیر در محله‌ای به همین نام در شهر یزد واقع‌شده است. این آب‌انبار، ۶ بادگیر دارد که با توجه به شرایط اقلیمی و جهت باد در این منطقه به‌شکل هشت وجهی ساخته شده‌اند. این اثر که قدمت آن به دوره قاجار می‌رسد، در تاریخ چهارم فروردین ۱۳۵۷ هجری شمسی با شماره ثبت ۱۶۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران ثبت شد. هرآنچه باید درباره آب‌انبار شش بادگیر یزد بدانید: آب‌انبار شش بادگیر کجاست؟ معرفی آب‌انبار شش بادگیر یزدمعماری آب‌انبار شش بادگیر یزدبخش‌های مختلف آب‌انبار شش بادگیر یزدسازنده آب‌انبار شش بادگیر یزدنکات بازدید از آب‌انبار شش بادگیر یزدآب‌انبار شش بادگیر کجاست؟ آب‌انبار شش بادگیر از جمله جاذبه‌های شهر یزد است که در خیابان دهم فروردین، محله تل یزد قرار دارد. آدرس: استان یزد، شهر یزد، خیابان دهم فروردین، محله تل یزد، کوچه شش بادگیر (نمایش روی نقشه) معرفی آب‌انبار شش بادگیر یزدمنبع عکس: گوگل مپ (عکاس: محمد محمدی) شهر یزد را می‌توان شهر آب‌انبارها قلمداد کرد. واضح است که اقلیم و شرایط آب‌وهوایی خشک و کویری یزد و متعاقبا باران کم و تدبیر برای جبران کم‌آبی باعث شکل‌گیری آب‌انبارها در این شهر شده است. آب‌انبار شش بادگیری یکی از این آب‌انبارها است که امروزه ازجاهای دیدنی یزدبه شمار می‌رود. این آب‌انبار متعلق به دوره قاجاریه است و در تاریخ چهارم فروردین ۱۳۵۷ هجری شمسی در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفت. آب‌انبار شش بادگیر تنها آب‌انبار شش بادگیری یزد به حساب می‌آید که شهرت خود را مدیون بادگیرهای رفیع، زیبا و هشت‌وجهی و نیز گنبد عظیم تخم‌مرغی خود است. منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: پیمان نادری) سازندگان برای بهره‌وری هرچه بهتر از بادهای وزان در یزد، بادگیرها را هشت‌وجهی ساخته‌اند. ارتفاع مخزن و بادگیرها، معماری زیبای بادگیر، سردرهای زیبا و تزیینات آجری با مقرنس‌کاری و کاربندی‌های چشم‌نواز از امتیازات آب‌انبار شش بادگیری یزد هستند. آب‌انبار تا چند دهه پیش هنوز رونق داشت و مردم از آن آب برمی‌داشتند؛ ولی امروزه تبدیل به یک جاذبه تاریخی مذهبی شده است. فضای بین در ورودی تا بادگیرها و گنبد آن برای برپایی چادر حسینیه استفاده می‌شود. معماری آب‌انبار شش بادگیر یزدورودی‌ها و گنبدمنبع عکس: ویکی مدیا (عکاس: دیگو دلسو) آب‌انبار شش بادگیر یزد، دو ورودی شمالی و جنوبی با دو راه‌پله و دو پاشیر دارد که گویا ورودی جنوبی آن برای مسلمانان و ورودی شمالی در قرینه ورودی جنوبی برای زرتشتی‌ها بوده است؛ هرچند که در برخی منابع، این فرضیه رد شده است و دلیل آن را شلوغی جمعیت محله و استقرار آن در بافت شهری دانسته‌اند. در ورودی قسمت جنوبی بین پله‌های ۲۵ و ۲۶، یک هشتی با سنگ‌فرش آجری قرار دارد که طاق آب‌انبار بعد از هشتی شروع می‌شود. منبع عکس: ویکی مدیا (عکاس: Babak gorgin) جالب است بدانید که راه‌پله آب‌انبار از دو بخش تشکیل‌شده؛ به‌طوری که یک بخش آن روباز است و پله‌های ۵۵ تایی آن تا سردر آب‌انبار می‌رسد و بخش سرپوشیده در ادامه پله‌ها و بعد از سردر قرار دارد. گنبد آب‌انبار شکلی تخم‌مرغی دارد که زیبایی خاصی به معماری آن بخشیده است. ارتفاع مخزن آب ۱۲ ٫ ۶ متر و ارتفاع بادگیرها ۱۰ متر است. بادگیرهامنبع عکس: گوگل مپ (عکاس: پیمان نادری) آب‌انبار شش بادگیر دارای ۶ عدد بادگیر است که سه بادگیر آن از ابتدا ساخته و سه بادگیر دیگر بعدها به آن الحاق شد. با کمی دقت در شکل بادگیرها تفاوت سه بادگیر قدیمی با دیگر بادگیرهای آن مشهود است. ۶ بادگیر آب‌انبار با توجه به شرایط اقلیمی در جهت باد و به‌شکل هشت وجهی ساخته شده‌اند. ارتفاع هر ۶ بادگیر آب‌انبار ۱۰ متر است. بخش‌های مختلف آب‌انبار شش بادگیرمنبع عکس: گوگل مپ (عکاس: پیمان نادری) اغلب آب‌انبارها در چهار عنصر مشترک بودند: خزینه، گنبد، پاشیر و بادگیر که هرکدام از این چهار عنصر در حفظ و نگهداری آب نقش داشتند. آب‌انبار شش بادگیر نیز دارای این چهار عنصر بود. خزینه‌ها را به‌خاطر تسلط آب و خنکی آن در دل زمین حفر می‌کردند. گنبد به‌شکل نیم‌کره روی فضای خزینه ساخته می‌شد تا از آلودگی آب جلوگیری کند. پاشیر شامل راهرویی پلکانی بود که برای برداشتن آب تعبیه می‌شد و بادگیرها برای خنک نگه‌داشتن و هدایت هوای خنک به داخل خزینه ساخته می‌شدند. سازنده آب‌انبار شش بادگیرمنبع عکس: ویکی مدیا (عکاس: دیگو دلسو) آب‌انبار شش بادگیر که یکی زیباترین آب‌انبار یزد است، به‌همت حاجی محمدحسین خیر فرزند نورالله یزدی ساخته شد و تنها بنای شش بادگیری در ایران محسوب می‌شود. وقف‌نامه آب‌انبار موجود است و طبق آن، حاج محمدحسین از املاک و اموالی که در یزد و در تفت داشت، برای ساختن آب‌انبار استفاده کرده است. پس از وی فردی به نام بهشتیان به‌وسیله آب وقف‌آباد، مهم‌ترین آب جاری شهر یزد، آب‌انبار را پرآب می‌کرد. نکات بازدید از آب‌انبار شش بادگیرمنبع عکس: گوگل مپ (عکاس: حسین یزدانی) بهترین زمان بازدید از آب‌انبار شش بادگیر فصل‌های بهار و پاییز است. اگر به یزد سفری داشتید و از جاذبه‌های آن دیدن کردید، بهتر است بدانید که آب‌انبارهای شش بادگیری نیز در مسیر آثار تاریخی یزد قرار دارند و دسترسی به آن دشوار نیست. هنگام بازدید از این اثر تاریخی روی آن یادگاری ننویسید و در حفاظت از آن بکوشید. پرسش‌های متداولآب‌انبار شش بادگیر کجاست؟ آب‌انبار شش بادگیر از جمله جاذبه‌های شهر یزد است که در خیابان دهم فروردین، محله تل یزد قرار دارد. شهرت آب‌انبار شش بادگیر یزد در چیست؟ این آب‌انبار شهرت خود را مدیون بادگیرهای رفیع و هشت‌وجهی و نیز گنبد عظیم تخم‌مرغی خود است. آب‌انبار شش بادگیر از چه بخش‌هایی تشکیل‌شده است؟ آب‌انبار شش بادگیر یزد شامل چهار بخش خزینه، گنبد، پاشیر و بادگیر می‌شود. آیا آب‌انبار شش بادگیر در فهرست آثار ملی ایران قرار دارد؟ بله. این اثر در تاریخ چهارم فروردین ۱۳۵۷ هجری شمسی با شماره ثبت ۱۶۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید. نویسنده: زهرا آذرنیوش / بازنویسی: صدیقه شجاعی