دریاچه پریشان
ایران، استان فارس، غرب شیراز، ۱۵ کیلومتری جنوب شرقی کازرون، بخش جره و آباده، تالاب پریشان
دریاچه پریشان از برجسته‌ترین تالاب‌های استان فارس در دشت ارژن است که در حال حاضر روزگار خوشی را سپری نمی‌کند. این دریاچه به‌دلیل قرارگیری در منطقه نمونه گردشگری و نزدیکی به مناطق طبیعی بکر با ظرفیت‌های گردشگری بی‌نظیر، اهمیت بالایی دارد. تالاب پریشان از مهم‌ترینجاهای دیدنی کازرونبه شمار می‌رود و فاصله کوتاهی تا این شهر دارد. متاسفانه، دریاچه پریشان در حال حاضر شرایط وخیمی دارد و خشکی آن به‌جز اکوسیستم محیط خود، چرخه طبیعی زندگی جانوران مناطق اطراف را نیز در خطر نابودی قرار می‌دهد. در این مقاله به معرفی بیشتر دریاچه پریشان و وضعیت کنونی آن می‌پردازیم. اگر قصد بازدید از این تالاب و مناطق نزدیک آن را دارید، در ادامه با ما همراه شوید. آنچه می‌خواهید درباره دریاچه پریشان بدانید: دریاچه پریشان کجاست؟ اکوسیستم دریاچه پریشانوضعیت فعلی دریاچه پریشانآیا امکان بازدید از دریاچه پریشان وجود دارد؟ بهترین زمان بازدید از دریاچه پریشاندیدنی‌های اطراف دریاچه پریشاننکات مهم در بازدید از دریاچه پریشاندریاچه پریشان کجاست؟ آدرس دریاچه پریشان: استان فارس، غرب شیراز، ۱۵ کیلومتری جنوب شرقی کازرون، بخش جره و آباده، تالاب پریشان (مشاهده روی نقشه) منبع عکس: باشگاه خبرنگاران جوان، عکاس نامشخصدریاچه پریشان از عرصه‌های آبی جنوب ایران در استان فارس و غرب شیراز به شمار می‌رود و فاصله کوتاهی تا کازرون دارد. تالاب پریشان را با نام‌هایی مانند «پیرشون»، «مور»، «یون» «موز» و تالاب کازرون نیز می‌شناسند. این تالاب در منطقه خوش‌آب‌و‌هوا و ییلاقی ارژن قرار دارد که از مناطق حفاظت‌شده در کشور ما به شمار می‌رود. در گذشته آب این دریاچه از چشمه‌های متعدد مناطق اطراف و آب حاصل از ریزش‌های جوی در طول سال تامین می‌شد؛ اما متاسفانه امروزه خطر خشکی دائمی دریاچه پریشان را تهدید می‌کند. دریاچه پریشان بخشی از ذخیره‌گاه زیست‌کره دشت ارژن به شمار می‌رود و نام آن در فهرست تالاب‌های بین‌المللی ثبت‌شده استارتفاع دریاچه پریشان از سطح دریا حدود ۸۲۰ متر است و مساحت این تالاب در دوره پرآبی و به‌خصوص در اردیبهشت‌ماه در حدود ۴ , ۳۰۰ کیلومتر مربع بوده است. نام تالاب پریشان را در فهرست تالاب‌های بین‌المللی ثبت کرده‌اند و در زمره مناطق حفاظت‌شده قرار دارد. اطراف دریاچه پریشان را کوهسارهای رشته‌کوه زاگرس پوشانده‌اند؛ کوه‌های شمالی این تالاب در حدود پنج کیلومتر و کوهستان‌های جنوبی تنها حدود ۵۰۰ متر با دریاچه پریشان فاصله دارند. آب دریاچه پریشان در فصل‌های گرم سال حالت باتلاقی می‌گیرد و در زمان پر آبی در حدود ۶ متر عمق دارد. روستاهای مالکی، عرب فامور، سی سخت، قلعه نارنجی، جروق، نرگس زار، زوالی، یاز آباد و شهرنجان آبادی‌های اطراف دریاچه پریشان هستند. نواحی نزدیک به این تالاب از بکرترین مناطق طبیعی وجاذبه‌های گردشگری استان فارسبه شمار می‌روند که در طول سال از پرندگان مهاجر میزبانی می‌کنند. منابع عکس‌ها: باشگاه خبرنگاران جوان، خبرگزاری ایرنا و سایت ایران هتل آنلاین، عکاسان نامشخصاز زمان پیدایش دریاچه پریشان سالیان درازی می‌گذرد. آب درباچه پریشان با وجود شیرین بودن، قابل‌شرب نیست. در این تالاب در گذشته ماهی آزاد وجود داشت و پرورش ماهی نیز در آن انجام می‌شد. از معروف‌ترین گونه‌های ماهی موجود در آب این تالاب در روزگار نه چندان دور می‌توان پرک، سرخه، آب شیرین و زردک را نام برد. چمنزارها و دشت‌های اطراف این تالاب تفرجگاه‌های طبیعی و محل زندگی گونه‌های کم نظیری از حیات وحش هستند. گونه‌های نمک دوست گیاهی و انواع گون‌ها در گرداگرد این دریاچه به چشم می‌خورند. قایق‌سواری، ماهیگیری و عکاسی از تفریحات رایج اطراف دریاچه پریشان پیش از خشکی آب این تالاب بودند. مسیر دسترسی به دریاچه پریشاندریاچه پریشان در فاصله ۱۵ کیلومتری جنوب شرقی کازرون قرار دارد. دسترسی به این دریاچه از کازرون بسیار آسان است و برای این منظور باید از خروجی شرقی این شهر به‌سمت شیراز بروید. جاده دریاچه پریشان در فاصله ۱۰ کیلومتری این بزرگراه در سمت راست قرار دارد و مسیر آن تا دریاچه بسیار کوتاه است. چنانچه از شیراز قصد سفر به دریاچه پریشان را دارید، باید از غرب این شهر به بزرگراه شیراز کازرون وارد شوید و خود را به مسیر ابتدایی جاده دریاچه برسانید. اطراف این دریاچه روستاها و آبادی‌های متنوعی قرار دارند که بخشی از منطقه حفاظت‌شده ارژن در غرب استان فارس هستند. اکوسیستم دریاچه پریشانمنبع عکس: ایران هتل آنلاین، عکاس نامشخصاز دریاچه پریشان به‌دلیل موقعیت ممتاز و ویژه‌ای که دارد به‌عنوان یکی از بخش‌های مثلث گردشگری در غرب استان فارس یاد می‌کنند. دشت ارژن و دره چوگان دو بخش دیگر این منطقه ارزشمند به حساب می‌آیند و نزدیکی این مناطق به یکدیگر سبب تلاش مسئولان استان فارس برای ثبت این نواحی به‌عنوان ژئوپارک این استان شده است. این مناطق ترکیبی از دو اقلیم کوهستانی و سرد و گرم و خشک کویری را شامل می‌شوند. اطراف تالاب پریشان گونه‌های مختلف گیاهی و جانوری زندگی می‌کنند. در بخش‌های غربی و جنوبی این دریاچه گونه‌های گیاهی نمک‌دوست و اسفنجی رشد کرده‌اند و کم شدن حجم سفره‌های آب زیرزمینی سبب رشد درختچه‌های گز در بخش‌های مختلف این تالاب شده‌اند. از مهم‌ترین گونه‌های پرندگان در تالاب پریشان می‌توان به گاوچرانک و دراج اشاره کرد. لاک‌پشت‌ها نیز معروف‌ترین گونه‌های دوزیست در این دریاچه هستند. منبع عکس: سیری در ایران، عکاس نامشخصبه‌جز پرندگان بومی، گونه‌های مهاجر از سایر نقاط جهان نیز در طول سال به تالاب پریشان مهاجرت می‌کنند که با خشکی آب این تالاب در طول سالیان اخیر این روند رو به کاهش شدید است. درنا، پلیکان، غاز، اردک و چنگر از معروف‌ترین پرندگان مهاجر سالانه در این دریاچه هستند. دریاچه پریشان درطول چند سال گذشته به‌دلیل گسترش روند خشکسالی و سوزاندن نیزارهای اطراف آن در عملیات راهسازی، آسیب جدی دیده است و احتمال خشکی کامل این تالاب در آینده نزدیک وجود دارد. گرچه چشمه‌های این دریاچه در زمان افزایش بارندگی‌ها پرآب می‌شوند، در فاصله کمی از تابش آفتاب و گرمای شدید مجدد آب آن‌ها تبخیر می‌شود و دوباره خشک می‌شوند. نابودی کامل دریاچه پریشان تاثیر مخربی بر اکوسیستم محیط این منطقه خواهد گذاشت و زندگی روستاهای اطراف را نیز با مشکلات جدی مواجه خواهد کرد. وضعیت فعلی دریاچه پریشانمنبع عکس: خبرگزاری صاحب خبر، عکاس نامشخصمتاسفانه وضعیت فعلی دریاچه پریشان بسیار بحرانی است و بخش زیادی از مساحت این تالاب رو به خشکی کامل می‌رود. به‌جز روند افزایش دمای هوا در این منطقه خشک و کویری و کاهش بارش‌های سالانه، عملیات راهسازی در نزدیکی این دریاچه نیز سهم غیرقابل‌جبرانی بر نابودی اکوسیستم این ناحیه و خشکی آب دریاچه پریشان گذاشته‌اند. در حال حاضر بخش‌های زیادی از تالاب پریشان خشک شده‌اند و در صورت عدم رسیدگی به این دریاچه برای احیای آن، در آینده‌ای نه چندان دور این تالاب کاملا از بین خواهد رفتاز دیگر دلایل تاثیرگذار بر خشکی آب تالاب پریشان می‌توان به حفر صدها چاه غیرمجاز در حوالی این دریاچه برای آبیاری زمین‌های کشاورزی اطراف اشاره کرد. از طرفی برخی کشاورزان فعالیت نیروگاه سیکل ترکیبی برق در فاصله کوتاه از این تالاب را دلیل خشکی آب تالاب پریشان می‌دانند. عوامل نیروگاه، منابع تامین کننده آب این مرکز را چاه‌هایی دور از این دریاچه و از سایر نواحی اطراف عنوان می‌کنند؛ اما گرمای حاصل از فعالیت این نیروگاه برق تاثیر قابل‌توجهی بر افزایش تبخیر آب تالاب پریشان دارد. از دیگر مشکلات دریاچه پریشان که سبب نابودی اکوسیستم این منطقه می‌شود، چرای بی‌رویه دام‌ها در بستر این دریاچه است. سهل‌انگاری و عدم مدیریت صحیح از سوی سازمان جهاد کشاورزی در این منطقه، سبب ورود بی‌رویه دامپروران به نواحی اطراف دریاچه پریشان و نابودی پوشش گیاهی اطراف تالاب شده است. تضعیف خاک این نواحی سبب تسریع تبدیل دریاچه پریشان به بیابان خواهد شد. در حالت کلی می‌توان آتش‌سوزی نیزارهای اطراف تالاب پریشان، حفر بی‌رویه چاه توسط کشاورزان، افزایش روند تبخیر آب این تالاب بر اثر خشکسالی و گرما، تردد وسایل نقلیه سنگین از بخش‌های خشک و کم آب این دریاچه و فرونشست زمین را از دلایل عمده خشکی تدریجی دریاچه پریشان دانست. در صورت عدم رسیدگی به تالاب پریشان و احیای آن، روستاها و مناطق اطراف این دریاچه را نیز خطرات جدی تهدید خواهند کرد. منبع عکس: خبرگزاری ایرنا، عکاس نامشخصدر طول سال‌های اخیر پایگاه پژوهش و اطلاع‌رسانی تالاب پریشان راهکارهایی برای انتقال آب از سد نرگسی به دریاچه پریشان را بررسی کرده‌اند که هنوز به نتیجه روشن و قابل اعتنایی نرسیده است. با توجه به تحقیقات انجام‌شده از طرف این سازمان، به نظر می‌رسد این راهکار نیز مشکل خشکی تالاب پریشان را برطرف نکنند. در حال حاضر، بخش قابل‌توجهی از کمبود آب‌های زیرزمینی کشور ما به استان فارس تعلق دارد و برای احیای دریاچه پریشان در غرب این استان اهتمامی جدی در زمینه بررسی تمام راهکارهای علمی، تخصیص بودجه مناسب برای شروع احیای این تالاب و نظارت مستقیم و تصویب قوانین بازدارنده تخریب دریاچه پریشان لازم است. بیش از ۱۰ سال از آغاز روند خشکی تالاب پریشان می‌گذرد و در صورت عدم تصمیم‌گیری مناسب در زمینه احیای سریع این تالاب، نابودی کامل این دریاچه به‌زودی اتفاق خواهد افتاد. آیا امکان بازدید از دریاچه پریشان وجود دارد؟ در حال حاضر بخش‌های وسیعی از دریاچه پریشان کاملا خشک هستند و به همین دلیل بازدید از این تالاب لطف چندانی ندارد. تنها در بازه‌های زمانی محدود و در زمان بارندگی‌های زیاد این دریاچه پرآب می‌شود و با شروع تابش آفتاب به سرعت به‌صورت باتلاقی در می‌آید و سپس خشک می‌شود. امکان بازدید از دریاچه پریشان در زمان‌های مختلف سال وجود دارد؛ گرچه احتمال مواجه‌شدن با زمینی خشک و باتلاقی بسیار زیاد است. بهترین زمان بازدید از دریاچه پریشانمنبع عکس: سایت جاذبه‌ها، عکاس نامشخصبهترین زمان برای بازدید از دریاچه پریشان و مناطق اطراف آن از نخستین روزهای بهار تا واپسین روزهای این فصل است. اردیبهشت‌ماه نیز مناسب‌ترین زمان برای بازدید از این دریاچه، لذت از آب و هوای این منطقه و پیاده‌روی در اطراف آن به شمار می‌رود. اگر شانس با شما یار باشد و حجم بارش‌ها در زمستان بالا بوده باشد، حجم آب بیشتری در این تالاب پیش روی شما خواهد بود. از آنجا که فصل‌های پاییز و زمستان زمان مهاجرت گونه‌های مختلف پرندگان به تالاب پریشان است، این تالاب به یکی ازمقاصد پرنده نگری ایرانتبدیل می‌شود؛ از همین رو، علاقه‌مندان به پرنده‌نگری در این زمان‌ها به اطراف دریاچه سفر می‌کنند. به‌دلیل خشکی دریاچه پریشان در طول سالیان اخیر، حجم مهاجرت پرندگان به این تالاب کاهش چشمگیری داشته است که امید داریم با تدبیر صحیح و مدیریت اصولی، تمهیداتی کارساز برای احیای این تالاب در طول سالیان آتی اعمال شود. دیدنی‌های اطراف دریاچه پریشانمنبع عکس: سایت جاجیگا، عکاس نامشخصدریاچه پریشان بخشی از منطقه حفاظت‌شده دشت ارژن به شمار می‌رود؛ به همین دلیل، اطراف این تالاب جاذبه‌های طبیعی چشم‌نوازی به چشم می‌خورند. در بازدید از دریاچه پریشان می‌توانید زمانی را به گشت‌و‌گذار در دیگر جاهای دیدنی کازرون و مناطق اطراف آن اختصاص دهید. دشت ارژنمنبع عکس: سایت پینورست، عکاس نامشخصدشت ارژنتفرجگاهی بکر و تماشایی در مسیر دسترسی شیراز به کازرون است که در فاصله تقریبی ۶۰ کیلومتری از تالاب پریشان قرار دارد. دریاچه‌ای زیبا و روستایی خوش‌آب‌و‌هوا در این دشت قرار دارند که مورد توجه بسیاری از علاقه‌مندان به طبیعت‌گردی است. این دشت و مناطق اطراف آن در بهار و به‌خصوص در اردیبهشت‌ماه غرق گل و سبزه می‌شوند و علاقه‌مندان به عکاسی را به سوی خود جلب می‌کنند. دشت ارژن در روزگار دور شکارگاه پادشاهان ایران باستان بوده است که حاکمان برای لذت بردن از طبیعت و گشت‌و‌گذار به این منطقه راهی می‌شدند. در این دشت به‌جز دریاچه‌ای زیبا، آبشاری به نام «چرونیز» نیز به چشم می‌خورد که از بلندی صخره‌ها جاری می‌شود و گردشگران زیادی در حوالی آن اتراق می‌کنند. در بازدید از دریاچه پریشان به‌خصوص در بهار می‌توانید با پیاده‌روی و گشت‌و‌گذار در دشت ارژن، لذتی دوچندان از سفر به کازرون ببرید. (مشاهده روی نقشه) دشت برم (تفرجگاه میان کتل) منبع عکس: خبرگزاری برنا، عکاس نامشخصدشت برم یا تفرجگاه میان کتل از زیباترین جاذبه‌های طبیعی در نزدیکی تالاب پریشان است که در ۳۰ کیلومتری شرق کازرون و ۲۰ کیلومتری دریاچه پریشان قرار دارد. کاروانسرای تاریخی میان کتل در میان این دشت واقع‌شده است و در بازدید از این منطقه، ضمن گشت‌وگذار در طبیعت بکر و زیبا می‌توانید از این کاروانسرای دیدنی بازدید کنید. گونه‌های متنوع گیاهی در دشت برم به چشم می‌خورد و این تفرجگاه از نخستین روزهای بهار پر از گل‌های رنگارنگ می‌شود. دشت برم محل زندگی یکی از مهم‌ترین گونه‌های جانوری کشور ما یعنی گوزن زرد ایرانی است؛ به همین دلیل میان علاقه‌مندان به گردشگری حیات‌وحش ارزش دوچندان دارد. دشت برم مانند تالاب پریشان بخشی از منطقه حفاظت‌شده و ذخیره‌گاه زیست‌کره ارژن به شمار می‌رود. (مشاهده روی نقشه) شهر باستانی بیشاپورمنبع عکس: خبرگزاری صدا و سیما، عکاس نامشخصشهر باستانی بیشاپوریکی از جاهای دیدنی منحصر‌به‌فرد کازرون در حوالی دریاچه پریشان است که شهرتی جهانی دارد. این شهر در فاصله ۲۰ کیلومتری ازشمال غربی کازرون و ۴۰ کیلومتری از تالاب پریشان واقع‌شده است و در طول سال از گردشگران داخلی و خارجی زیادی میزبانی می‌کند. بیشاپور از مهم‌ترین شهرها در زمان حکومت ساسانیان بوده است و تاریخچه ساخت آن بر سنگ‌نوشته‌ای باستانی در این شهر به چشم می‌خورد. این شهر باستانی در سال ۲۰۱۸ به‌عنوان یکی از چشم‌انداز‌های باستان‌شناسی ساسانی منطقه فارس، در فهرست میراث جهانی یونشکو به ثبت رسید. از مهم‌ترین آثار باستانی در بیشاپور می‌توان به ۶ نقش‌برجسته در کرانه رودخانه شاپور اشاره کرد. معبد آناهیتا دیگر اثر ارزشمند باقی‌مانده از دوره حکومت ساسانیان در این شهر است که معماری آن مورد توجه مهندسان امروزی قرار می‌گیرد. جایگاه نذورات بیشاپور، تالار تشریفات و ایوان موزاییک از دیگر آثار باستانی برجسته در بیشاپور است که بازدید از آن‌ها برای علاقه‌مندان به تاریخ خالی از لطف نیست. (مشاهده روی نقشه) تنگ چوگانمنبع عکس: خبرگزاری میراث آریا، منبع عکس نامشخصتنگ چوگان یا دره چوگان از دیگر جاهای دیدنی کازرون در حوالی دریاچه پریشان است که روبه‌روی شهر باستانی بیشاپور قرار دارد. رودخانه شاپور در این دره قرار گرفته است و حوالی آن آثار باستانی متعددی به چشم می‌خورند که متعلق به شهر باستانی بیشاپور است. تنگ چوگان در عهد باستان محل تفرج و گشت‌و‌گذار پادشاهان بود و درباریان در این منطقه به بازیچوگانمی‌پرداختند. دلیل نام‌گذاری این دره به نام تنگ چوگان نیز همین مطلب است. در بازدید از کازرون و شهر باستانی بیشاپور در حوالی دریاچه پریشان می‌توانید زمانی را به بازدید از این دره زیبا اختصاص دهید. (مشاهده روی نقشه) نکات مهم در بازدید از دریاچه پریشانمنبع عکس: خبرگزاری ایرنا، عکاس نامشخصدریاچه پریشان بخشی از منطقه حفاظت‌شده ارژن و پریشان است که از عرصه‌های آبی در خطر خشکی کامل به شمار می‌رود. خطر جدی برای نابودی این تالاب و نابودی اکوسیستم مناطق اطراف آن توجه حامیان محیط‌زیست در ایران و سراسر جهان را به خود جلب کرده است. چنانچه قصد بازدید از دریاچه پریشان را دارید، رعایت نکات زیر برای حراست از این گنجینه طبیعی ارزشمند بسیار ضروری است: در بازدید از تالاب پریشان هیچ آسیبی به اکوسیستم این محیط نرسانید. با ماشین آفرود در مسیر خشک دریاچه پریشان رانندگی نکنید. به گیاهان اطراف تالاب پریشان آسیبی نرسانید. در حوالی این دریاچه آتش روشن نکنید. هیچ ردی از خود در طبیعت اطراف این دریاچه باقی نگذارید. در این مقاله به معرفی دریاچه پریشان و بررسی شرایط کنونی این تالاب پرداختیم. اگر تجربه بازدید از این دریاچه را در زمان پر آبی یا پس از آسیب و خشکی آن دارید، درصورت تمایل می‌توانید در ادامه با ما و دیگر کاربرانکجارودر میان بگذارید. نویسنده: مینا بهزادی‌منشعکس‌های گالری از گوگل‌مپ (عکاسان: مسعود بنا، جاوید بهره‌دار، رضا کرمی) پرسش‌های متداولدریاچه پریشان کجاست؟ دریاچه پریشان در غرب استان فارس و در فاصله ۱۵ کیلومتری جنوب شرقی کازرون قرار دارد. آیا در حال حاضر امکان بازدید از دریاچه پریشان وجود دارد؟ در حال حاضر امکان بازدید از دریاچه پریشان وجود دارد؛ اما در بسیاری از مواقع سال بخش‌های زیادی از آن خشک و باتلاقی است. دلیل خشکی دریاچه پریشان چیست؟ انجام عملیات راهسازی و آتش‌سوزی عمدی نیزارها، افزایش روند خشکسالی، حفر چاه‌های غیرمجاز برای استفاده کشاورزی، عدم نظارت صحیح بر چرای دام‌ها و فعالیت نیروگاه برق در نزدیکی تالاب پریشان، از جمله دلایل اصلی خشکی این دریاچه هستند. آیا امکان احیای تالاب پریشان وجود دارد؟ احیای تالاب پریشان نیازمند برنامه‌ریزی درست و اصولی و اهتمام جدی برای مدیریت بحران در این تالاب و همچنین توجه بازدیدکنندگان به خفاظت از این اثر طبیعی است. گرچه روند احیا بسیار سخت و زمانگیر خواهد بود، غیرممکن نیست.