ارگ انار
ایران، استان کرمان، مرکز شهر انار، خیابان رازی
از دوران پیش از اسلام، در اسناد تاریخی و حتی افسانه‌ها بارها به استان کرمان اشاره‌شده است. این استان بیش از ۶۶۰ اثر ملی ثبت‌شده دارد و از استان‌های تاریخی ایران به شمار می‌آید. بخشی از آثار تاریخی کرمان را قلعه‌های ان تشکیل می‌دهند که یکی از این نمونه‌ها، در شهر انار واقع‌شده است. ارگ انار که با نام قلعه انار نیز شهرت دارد، از آثار بازمانده از عهد ساسانی است. در طول تاریخ ساخت‌و‌سازهایی در قلعه صورت داده‌اند و گاه‌گاه مورد تخریب واقع‌شده است. این اثر ارزشمند در فهرست آثار ملی ایران قرار دارد. با کجارو همراه باشید و با ارگ انار بیشتر آشنا شوید. ارگ انار را بیشتر بشناسید: درباره ارگ انارارگ انار کجاست؟ تاریخچه ارگ انارمعماری ارگ انارنکات بازدید از ارگ اناردرباره ارگ انارشهرستان انار در شمال استان کرمان قرار دارد. این شهر که در گذشته آبان نام داشت، زرتشت‌نشین بوده است. بعدها به‌علت وجود آتشکده، به این شهر نام نار (آتش) دادند که به‌مرور، الف زینت به اول آن اضافه و به انار تبدیل شد. در مرکز این شهر کهن یک ارگ تاریخی قرار دارد. عکس از ویکی‌پدیا (عکاس: Arteen Arakel Lalabekyan) ارگ انار به شماره ۳۰۳۴۳ در تاریخ ۱۷ بهمن ۱۳۸۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت ملی رسید. با قدمتی که به دوره ساسانی بازمی‌گردد، این بنای تاریخی نشانه‌هایی از معماری دوره‌های مختلف تاریخی را در خود جای داده است. درحقیقت ارگ در لغت به معنی قلعه‌ای کوچک در میان قلعه‌ای بزرگ است که دارای برج و بارو باشد. به‌عبارت دیگر ارگ‌ها، قلعه‌های کوچک و مستحکمی بودند که در درون شهر یا درون قلعه‌های بزرگ‌تر ساخته و به‌عنوان مقر فرمانروایان ایالت‌ها و پادشاهان استفاده می‌شدند. حکام به‌همراه درباریان و خدم‌و‌حشم خود در ارگ‌ها ساکن می‌شدند و به اداره امور مملکتی می‌پرداختند. البته ارگ‌ها معمولا در زمان حمله و هجوم‌های نظامی، مکانی امن برای حفظ جان مردم نیز بودند. در لوح ثبتی اثر، نام آن قلعه انار قید شده است. مردم محلی نیز آن را به نام قلعه انار می‌خوانند. عکس از گوگل‌مپ (عکاس: حامد یونسی) مردم محلی می‌گویند که در دوران پیش از انقلاب، چندین بار هلی‌کوپتر‌هایی حامل شهروندان آمریکایی، به انار آمدند و قلعه انار را مورد بازدید قرار دادند. اهالی بر این باورند که در ارگ انار سکه‌های طلا وجود دارد. هرچند آثار حفاری‌های غیرمجاز در ارگ مشاهده می‌شود، هنوز مورد فعالیت‌های پژوهشی، نظیر کاوش‌ها و حفاری‌های باستان‌شناسی قرار نگرفته است. ارگ انار کجاست؟ ارگ تاریخی انار بین خیابان‌های رازی (ابن سینای سابق) از شمال شرقی، خیابان نواب از جنوب شرقی، خیابان شهید قدیری (رازی سابق) در جنوب غربی و از شمال غربی به فضای سبز محدود شده است. ورودی ضلع شمالی ارگ که بین دو برج قرار دارد، در اثر تخریب ایجاد شده است. ورودی اصلی در ضلع جنوبی قلعه، در خیابان رازی قرار دارد. آدرس: استان کرمان، مرکز شهر انار، خیابان رازی (مشاهده روی نقشه) فاصله ارگ انار تا یخدان تاریخی انار:۱ کیلومترفاصله ارگ انار تا کاروانسرای شاه عباسی انار:۱ ٫ ۱ کیلومترعکس‌های گالری از ویکی‌پدیا (عکاسان: مهدیه اقبالی، حسین سلیمی و حامد یونسی) تاریخچه ارگ انارتاریخ احداث ارگ انار بر اساس گزارش ثبتی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران، به دوره‌های پیش از اسلام باز می‌گردد. علیرضا جعفری زند، باستان‌شناس و استاد دانشگاه درباره پیشینه ارگ انار به روزنامه شرق گفته است: این بنا در دوره ساسانی شکل‌گرفته و در دوره اسلامی تکمیل‌شده است، یعنی مجموعه‌ای از دوران‌های مختلف را در خودش دارد. ممکن است در کاوش‌ها و لایه‌نگاری‌ها، لایه‌های اشکانی یا قدیمی‌تر نیز در این ارگ یافت شود. قبل از مرمت، در این ارگ، آثار سفال‌هایی مشاهده شد که نشان می‌دهد این بنا پیشینه قبل از اسلام دارد و در این مورد اصلا شکی نیست؛ اگرچه این بنا در دوره‌های اسلامی چندین‌بار مرمت شده است. خشت‌های قطور ۴۰ در ۴۰ برخی فضاها به دوره ساسانی مربوط است، قلعه ارگ انار دارای چندین کوچه زیرزمینی است، باید در گمانه‌زنی‌های باستان‌شناسی مشخص شود که آیا واقعا این کوچه‌ها متعلق به ارگ هستند یا متعلق به لایه کهن‌تری که این ارگ روی آن ساخته‌شده است. عکس از گوگل‌مپ (عکاس: حامد یونسی) ارگ انار در دوره صفویه بازسازی شد و مورد استفاده مجدد قرار گرفت. در دهه‌های میانی سده ۱۴۰۰ شمسی، بناهای داخلی این ارگ مورد آسیب جدی و تخریب قرار گرفت. در دهه ۱۳۹۰ نیز، بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس تصمیم داشت در حریم ارگ، مقبره‌ای برای شهیدی گمنام بسازد. این تصمیم با واکنش فعالان میراث فرهنگی مواجه شد. فعالان میراث فرهنگی معتقدند احداث آرامگاه ۱۵ متری، در ۱۰۰ متری این ارگ ساسانی، حریم حفاظتی و بصری آن را به خطر می‌اندازد. هم‌اکنون ارگ انار نه‌تنها به‌عنوان یکی از آثار تاریخی وجاهای دیدنی انارمورد رسیدگی قرار نمی‌گیرد، بلکه به محل اسکان معتادان و کارتن‌خواب‌ها تبدیل‌شده است و گه‌گاهی نیز از آن به‌عنوان پیست موتورسواران استفاده می‌شود. معماری ارگ انارپلان ارگ انار به‌شکل مستطیل طراحی و در جهت شرق به غرب کشیده شده است. این ارگ مساحتی معادل ۱۱ هزار و ۱۷۹ متر مربع دارد. پلان مستطیل شکل روی تپه‌ای واقع‌شده است که توسط ۶ برج و بارو، محصور می‌شود. این ارگ متشکل از فضاهای یک طبقه و دو طبقه‌ای است: فضاهای یک طبقه‌ای عمدتا در حاشیه ارگ قرار گرفته‌اند و دارای کاربری خدماتی و مسکونی بوده‌اند و در واقع بخش عامه‌نشین آن محسوب می‌شدند. این قسمت‌ها شامل فضاهای خدماتی، نظیر اصطبل‌ها، طویله‌ها و همچنین محل سکونت مردم عادی و خدم‌و‌حشم بوده است. بناهای دو طبقه که در مرکز ارگ واقع شده‌اند، مقر حکومتی و مرکز سیاسی ارگ محسوب می‌شدند که کاوش‌های باستان‌شناسی می‌تواند در بررسی دقیق نوع نقشه، معرفی فضاها، عناصر تشکیل‌دهنده و نحوه استقرار آن‌ها در مجموعه کمک شایانی کند. عکس از گوگل‌مپ (عکاس: حامد یونسی) نکات بازدید از ارگ انارهر ساعت از شبانه‌روز می‌توانید به‌صورت رایگان از نمای بیرونی ارگ انار دیدن کنید؛ اما بازدید از فضای داخلی آن ممکن نیست. شب‌ها این ارگ با نورپردازی زیبا، جلوه‌ای دیگر می‌یابد. در سفر به نواحی مختلف، تفاوت فرهنگ‌ها را در نظر بگیرید و به باورهای مردم بومی احترام بگذارید. آثار تاریخی گنجی گران‌بها هستند که از نیاکان ما به ارث رسیده‌اند. آن‌ها را قدر بدانیم و در حفظ آن‌ها کوشا باشیم. با خرید سوغاتی و محصولات محلی و اقامت در اقامتگاه‌های بوم‌گردی، به رشد اقتصاد منطقه کمک کنید. عکس‌های گالری از ویکی‌پدیا (عکاس: Arteen Arakel Lalabekyan) پرسش‌های متداولارگ انار کجاست؟ ارگ انار در استان کرمان، مرکز شهر انار، خیابان رازی قرار دارد. قدمت ارگ انار به چه زمانی بازمی‌گردد؟ قدمت ارگ انار به دوره‌های پیش از اسلام باز می‌گردد. آیا ارگ انار ثبت ملی شده است؟ بله. این اثر ارزشمند در فهرست آثار ملی ایران قرار دارد. آیا می‌توانیم از ارگ انار بازدید کنیم؟ هر ساعت از شبانه‌روز می‌توانید به‌صورت رایگان از نمای بیرونی ارگ انار دیدن کنید؛ اما بازدید از فضای داخلی آن ممکن نیست. نویسنده: بهاره غنچه