میل خویین
ایران، استان زنجان، شهرستان ایجرود، روستای خویین
در متون تاریخی ایران، میل یا برج به ساختمان یا مکانی بلند گفته می‌شود که معمولا به‌منظور دیده‌بانی، نگهبانی و … کاربرد داشته است. برج خویین یکی از آثار تاریخی روستایی به همین نام در شهرستان ایجرود استان زنجان به شمار می‌آید. این برج تاریخی که ازجاهای دیدنی زنجانمحسوب می‌شود، شاهدی از تاریخ غنی و قدمت دیرین روستای خویین است. آنچه باید درباره میل خویین بدانید: میل خویین کجاست؟ معرفی روستای خویینقدمت میل خویینمعماری میل خویینمرمت و بازسازی میل خوییننکات بازدید از میل خویینجاهای دیدنی اطراف میل خویینمیل خویین کجاست؟ آدرس: استان زنجان، شهرستان ایجرود، بخش حلب، روستای خویین، ارتفاعات ضلع غربی روستا (مشاهده در نقشه) عکس از گوگل‌مپ| عکاس: بتول شجاعیمیل خویین در ۶۰ کیلومتری جاده زنجان به بیجار قرار گرفته است. این میل که شباهت زیادی به سایر برج‌های دیده‌بانی در تاریخ ایران دارد، بر فراز ارتفاعات ضلع غربی روستای خویین دیده می‌شود. نام این برج، از نام روستا گرفته‌شده است و اهالی روستا آن را «گنبذ» یا گنبد نیز می‌گویند. روستای خویین در سال‌های اخیر به‌دلیل برخورداری از جاذبه‌های تاریخی و طبیعی به‌عنوان روستای نمونه گردشگری شناخته‌شده است. وجود گورستان متروکه در اطراف بنا با وسعتی بیشتر از چهار هکتار، ویژگی مهم این اثر تاریخی است. همچنین نزدیکی و چگونگی ارتباط بنا با آثار تاریخی روستا و موقعیت مکانی منحصربه‌فرد آن، از دیگر خصوصیات این میل باقدمت است که سبب جلب‌توجه کارشناسان و انجام تحقیقات بیشتری درباره آن می‌شود. برخی کارشناسان بر این عقیده‌اند که برج میل خویین، احتمالا در گذشته مزین به تزیینات و کتیبه بوده است؛ اما به‌دلیل تعمیرات غیرکارشناسانه، شواهد و مدارک مزبور از بین رفته‌اند و در زیر لایه‌های سیمان و گچ مخفی شده‌اند. برج میل خویین در شانزدهم آبان ماه ۱۳۷۹ با شماره ثبت ۲۸۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران ثبت‌شده است. مسیر دسترسی به میل خویینبرای دسترسی به روستای خویین و بازدید از میل تاریخی روستا، وارد جاده زنجان به بیجار واقع در جنوب غربی شهر زنجان شوید. با طی این جاده به‌مسافت ۶۰ کیلومتر، تابلوی روستای خویین در حاشیه سمت راست جاده به چشم می‌خورد. با ادامه مسیر در این جاده روستایی و گذر از روستای قزلجه، به روستای خویین خواهید رسید. میل خویین دقیقا در ارتفاعات غربی این روستا قرار گرفته است و از ورودی روستا دیده می‌شود. معرفی روستای خویینعکس از وب‌سایت Wikipedia | عکاس: Nazari ۱۹۹۱ روستای خویین در بین کوه‌ها قرار دارد و در دل خود، آثار دیدنی ارزشمندی را جای داده است که هریک از این آثار طبیعی و تاریخی روایتگر گوشه‌ای از تاریخ دیرین این منطقه هستند. خویین از سال ۱۳۸۵ در ردیف روستاهای هدف گردشگری قرار گرفت؛ اگرچه پیش از آن نیز مطالعات زیادی در این منطقه صورت گرفته بود. روستای خویین علاوه بر اینکه آثار تاریخی و معماری و طبیعت بی‌نظیری از لحاظ گردشگری دارد، میراث معنوی خاصی نیز برای ثبت در میراث ناملموس کشور داشته است که شامل زبان و گویش این مردم می‌شود. زبان و گویش مردم روستای خویین با شماره ۱۶۶ به ثبت رسیده است. این گویش خاص که برخی معتقدند در زبان پهلوی ریشه دارد، ترکیبی از زبان‌های ترکی، انگلیسی، تاتی، گیلکی و اسپانیایی است. قدمت میل خویینعکس از وب‌سایت Wikipedia | عکاس: Nazari ۱۹۹۱ قدمت بنای برج میل به‌طور دقیق مشخص نیست و مدرکی دال بر اینکه بنا به کدام دوره تاریخی می‌رسد، وجود ندارد؛ اما توجه به معماری بنا و سبک و سیاق آن، موقعیت جغرافیایی و مقایسه آن با بناهای مشابه، به‌خصوص بنای مقبره قیدار نبی در خدابنده، زمان ساخت بنا را بین قرون پنج تا هفت هجری تخمین می‌زند. بر این اساس می‌توان گفت به احتمال بسیار برج میل خویین به عصر سلجوقیان تعلق دارد. گفته می‌شود که چهار نمونه از میل خویین در چهار جهت روستا وجود داشته که امروز فقط یکی از آن‌ها باقی‌مانده است. معماری میل خویینبرج میل خویین با ارتفاعی بیشتر از ۱۰ متر و با بهره‌گیری از ارتفاعات طبیعی موجود، به‌طور مسلط می‌توانست منطقه پیرامون را تا شعاع ده‌ها کیلومتر از نظر حفاظت تحت پوشش قرار دهد. همچنین این بنا می‌توانست به‌عنوان یک میل راهنما برای مسافران و کاروان‌های خسته که از بیم گم‌شدن راه در هراس و نگرانی بودند، امیدبخش و خوش‌آیند باشد. این بنا دارای دو سقف است که سقف داخلی آن با سنگ ساخته‌شده و در نوع خود بی‌نظیر است. عکس از وب‌سایت Wikipedia | عکاس: Ali. candleبرج میل خویین از دو بخش بدنه و گنبد تشکیل‌شده که قسمت تحتانی (بدنه) آن، مدور و با استفاده از مصالح لاشه‌سنگ، ملاط گچ و آهک و قسمت بالایی گنبد با آجر و ملاط ساخته‌شده است. گنبد بنای میل خویین از نوع زنگوله‌ای و دو جداره است. گنبد این بنا از لحاظ شکل و معماری با گنبد مقبره قیدار نبی در شهرستان خدابنده مقایسه می‌شود. تنها راه ورود به داخل بنا در حال حاضر در قسمت شرقی، به‌طرف دره و روستای خویین قرار دارد که در ابتدای ورود به آن سه پله تعبیه‌شده است. در ارتفاع پنج متری بنا و در اضلاع شرقی و غربی، دو پنجره جهت دیده‌بانی و نظارت بر منطقه در نظر گرفته‌شده است که در سال‌های اخیر بسته شده‌اند. مرمت و بازسازی میل خویینبنای برج میل خویین در سال‌های اخیر توسط برخی از مردم و اهالی روستا، مرمت و داخل آن گچ‌کاری و بیرون آن سیمان‌کاری شده است. در حال حاضر، بنا مشکل خاصی از نظر ایستایی و استحکام ندارد؛ گرچه در قسمت انتهای بدنه، خوردگی حاصل از عوامل جوی (برف و باران) مشاهده می‌شود که مرمت آن ضروری است. نکات بازدید از میل خویینعکس از وب‌سایت Wikipedia| عکاس: Ali. candleبازدید از میل خویین به‌دلیل قرارگیری این بنا در ارتفاعات، نیازمند آمادگی جسمانی است. هنگام بازدید از میل خویین، از نزدیک شدن بیش از حد به بنا خودداری کنید؛ چراکه امکان ریزش خاک و سنگ وجود دارد. متاسفانه در سال‌های اخیر عده‌ای از نامهربانان با فرهنگ، روی دیواره‌های میل خویین یادگاری نوشته‌اند؛ بنابراین پسندیده است که در حفظ و نگهداری این اثر کوشا باشید. بازدید از میل خویین رایگان است. هنگام بازدید از روستای خویین به فرهنگ بومی منطقه احترام بگذارید و از محصولات روستا خرید کنید. جاهای دیدنی اطراف میل خویینعکس از گوگل‌مپ| عکاس: مصطفی محمودیروستای بلوبینآدرس: استان زنجان، جاده زنجان به‌سمت بیجار، بخش حلب (مشاهده در نقشه) بلوبین یکی از روستاهای خوش‌آب‌وهوای زنجان است که فرهنگ متفاوت و معماری جذاب خانه‌ها، آن را به یکی از مقاصد گردشگری کمترشناخته‌شده در غرب کشور بدل کرده است. این روستا که تنها ۶۶ نفر جمعیت دارد، مکانی دنج و فراموش‌نشدنی برای گردشی یک‌روزه است. غار حاجی کندیآدرس:۳۵ کیلومتری جنوب غربی شهر زنجان، روستای حاجی کندی (مشاهده در نقشه) غار حاجی کندی یکی از قدیمی‌ترین سکونتگاه‌های بشر محسوب می‌شود که در آن آثار زینتی انسان، متعلق به دوره‌های آشولین تا بردوستین از ۱۶ , ۰۰۰ تا ۳۰ , ۰۰۰ سال قبل از میلاد کشف‌شده است. این غار که در ارتفاع ۵۰ متری از سطح زمین قرار گرفته است، با مساحت ۷۰۰ متر مربع، شواهد مهمی را از زندگی انسان‌های نخستین به دست می‌دهد. اگر تاکنون از روستای خویین و میل تاریخی آن بازدید کرده‌اید، تجربیات خود را با ما و سایر کاربرانکجاروبه اشتراک بگذارید. پرسش‌های متداولمیل خویین کجاست؟ میل خویین در ۶۰ کیلومتری جاده زنجان به بیجار قرار گرفته است. ارتفاع میل خویین چقدر است؟ حدود ۱۰ مترمیل خویین متعلق به چه دورانی است؟ دوره سلجوقیهزینه بازدید از میل خویین چقدر است؟ رایگان. نویسنده: زهرا آذرنیوش / پوریا محمدی پیوند