مسجد جامع سنندج
ایران، آثار ملی ایران، سنندج، ضلع شمالی خیابان امام
سنندج از شهرهای غربی کشور است که به‌عنوان دومین شهر بزرگ کرد‌نشین و یکی از کلان‌شهرهای ایران شناخته می‌شود. این شهر با گستره‌ای متنوع از دیدنی‌ها، یکی از مهم‌ترین مقاصد گردشگران در کردستان به شمار می‌آید. از جمله مکان‌های دیدنی این شهر، مسجد جامع است، مسجدی تاریخی که در طول سالیان بسیار، همواره میزبان نمازگزاران بوده است. با کجارو همراه شوید و بیشتر درباره مسجد جامع سنندج بخوانید. هرآنچه باید درباره مسجد جامع سنندج بدانید: معرفی مسجد جامع سنندجمسجد جامع سنندج کجاست؟ تاریخچه مسجد جامع سنندجمعماری مسجد جامع سنندجبازدید از مسجد جامع سنندجمعرفی مسجد جامع سنندجدر ابتدا سنندج با نام «سینه دژ» و پس از آن با نام «سنه‌دژ»، نامیده می‌شد که با گذشت زمان، این نام تغییر کرد و به‌شکل امروزی آن رسید. این شهر دارای بافت سنتی بسیار ارزشمندی است که میراثی گران‌بها از عمارات، حمام، مساجد و بازار را به یادگار دارد. عکس از خبرگزاری تسنیم (عکاس: کیوان فیروزه‌ای) علاوه بر لقب «هزار تپه» که به این شهر داده‌شده، حضور مساجد بسیار آن را به شهر مساجد نیز شهره کرده است. از معروف‌ترین و شناخته‌شده‌ترین آثار تاریخی وجاهای دیدنی سنندج، مسجد جامع آن است که در بین مردم به «مسجد دارالاحسان» نیز شناخته می‌شود. عکس از خبرگزاری تسنیم (عکاس: کیوان فیروزه‌ای) این مسجد از ارزشمندتریندیدنی‌های استان کردستاناست و چه در دوران ساخت و چه در عصر حاضر به‌عنوان «قلب مذهبی سنندج» شهرت داشته است. مسجد جامع سنندج کجاست؟ مسجد جامع سنندج در ضلع شمالی خیابان امام قرار دارد. با استفاده از وسایل نقلیه عمومی یا خودروی شخصی می‌توانید به این مکان دسترسی داشته باشید. پایانه اتوبوس‌رانی ناصر خسرو در فاصله کمتر از یک کیلومتری مسجد قرار دارد. در فواصل حدودا یک کیلومتری مسجد جامع نیز پارکینگ‌های عمومی واقع‌شده است که در صورت استفاده از خودروی شخصی می‌توانید در آن‌ها پارک کنید. (مشاهده روی نقشه) عکس از خبرگزاری تسنیم (عکاس: کیوان فیروزه‌ای) تاریخچه مسجد جامع سنندجبه نظر می‌رسد مسجد جامع سنندج در سال ۱۲۲۸ هجری، در دوران فتحعلی شاه قاجار و به دستور امان‌الله خان اردلان، از والیان بزرگ کردستان، احداث‌شده است. با توجه به برخی متون تاریخی، هنگامی‌که حکومت مرکزی ایران به‌دلیل ضعف و ناتوانی، احاطه کاملی بر اوضاع کردستان نداشت، خانه پاشا، از حاکمان تحت سلطه دولت عثمانی، از کرکوک به کردستان آمد. وی حاکم وقت آن زمان، علی‌قلی خان را مجبور ساخت به اصفهان نقل‌مکان کند. خانه پاشا هنگام حضور در کردستان، عماراتی از جمله مسجد، مدرسه، دو منار بلند و سازه‌های دیگری را در سنندج احداث کرد. پس از اتمام حکومت وی، این بناها به دست والیان پادشاهان صفوی در کردستان ویران شد و از بین رفت. امان‌الله خان نیز دو منار رفیع بازمانده از مسجد دوران صفویه را تخریب کرد و بنای آن به‌طور کامل از بین رفت. بدین‌ترتیب به نظر می‌رسد مسجد جامع سنندج بر شالوده همان مسجد عهد صفویه، ساخته‌شده است. عکس از خبرگزاری تسنیم (عکاس: کیوان فیروزه‌ای) تمامی هزینه‌های مربوط به تعمیرات و نگهداری مدرسه، هزینه تحصیلی طلبه‌ها و دستمزد مدرسین مسجد جامع سنندج به دستور امان‌الله خان اردلان، با استفاده از درآمد باغ‌های روستای خلیچیان واقع در شمال سنندج، تامین و پرداخت می‌شد. معماری مسجد جامع سنندجپس از گذشت بیش از یک قرن از ساخت مسجد، قسمت‌هایی از آن تخریب شد که استادکارانی از جمله حسن میناچی، با کاشی‌کاری زیبا و هنرمندانه خود، به تعمیر و مرمت آن پرداختند. مصالح این بنا عمدتا شامل لاشه، لوکه، باربر و کلنگی می‌شود که از آن‌ها در پی، کف، ازاره‌ها و همچنین ستون‌ها استفاده‌شده است. همچنین از آجر لعابدار، بدون لعاب، سنگ، کاشی لعابدار و چوب، در تزیینات مسجد بهره برده‌اند. عکس از خبرگزاری تسنیم (عکاس: کیوان فیروزه‌ای) بالغ بر ۱۵۰ قصیده در کتبیه‌های مسجد دارالاحسان حکاکی شده استدر ایوان شرقی این مسجد کتیبه‌ای از جنس سنگ مرمر موجود است. روی این کتیبه سنگی قصاید میرزا فتح‌الله خرم کردستانی به‌همراه سال ساخت (۱۲۲۷ هجری) حک‌شده است. همچنین در ساختمان مسجد اشعاری از شاعران دیگر همچون میرزا صادق اصفهانی، مجدالممالک و جوهری به چشم می‌خورد که به تمجید از والی وقت و شکوه و عظمت بنای مسجد پرداخته‌اند. عکس از خبرگزاری تسنیم (عکاس: کیوان فیروزه‌ای) نوع کاربری بنا به‌عنوان مسجد مدرسه شناخته می‌شد. این بنا دارای حجره‌های طلاب علوم دینی است و درمجموع ۱۲ حجره در اطراف مسجد وجود دارد. در واقع سه ضلع شمال، جنوب و شرق میانسرا را حجره‌های مدرسه دربرگرفته است که از این تعداد پنج حجره در ضلع شمالی، چهار حجره در قسمت شرقی و سه حجره در جنوب و در دو طرف ورودی مسجد قرار دارد. در نمای تعدادی از این حجره‌ها ایوان‌های کوچکی ساخته‌شده است که با استفاده از کاشی‌کاری، سطح آن‌ها را تزیین کرده‌اند. عکس از خبرگزاری تسنیم (عکاس: کیوان فیروزه‌ای) ایوان جنوبی که به نام ایوان روبه قبله نیز شناخته می‌شود، بسیار باشکوه است. روی بدنه داخل و خارج ایوان جنوبی همانند ایوان شرقی، آیاتی از قرآن دیده می‌شود. در این قسمت از مسجد، کتیبه‌ای منقوش به سوره مبارکه انسان به خط ثلث به چشم می‌خورد که به رنگ سفید بر زمینه کاشی‌کاری شده آبی هفت‌رنگ و به‌صورت نواری حک‌شده است. استفاده از تزیینات زیبا با آیات قرآن در دیوارها، پایه‌ها، سرستون‌ها و فضاهای داخلی مسجد از دیگر ویژگی‌های منحصربه‌فرد مسجد جامع سنندج به شمار می‌رود. عکس از خبرگزاری تسنیم (عکاس: کیوان فیروزه‌ای) در چهار طرف مسجد راه‌های عبور و نیز خیابان‌هایی ساخته‌شده است که به‌وسیله آن‌ها می‌توان بدون هیچ مشکلی و به آسانی به مسجد دسترسی یافت. همانگونه که پیش‌تر نیز بیان شد، این مسجد به‌دلیل بهره‌مندی از تزیینات کاشی‌کاری وسیع، بسیار زیبا و تماشایی در بین گردشگران و کارشناسان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در واقع به نظر می‌رسد سازنده و طراح بنا نه‌تنها کاشی‌کاری این مسجد را به‌عنوان تزیین به‌کار برده است، بلکه از این هنر ارزشمند همانند عایقی کاملا امن و قابل‌اعتماد بهره گرفته است. عکس از خبرگزاری تسنیم (عکاس: کیوان فیروزه‌ای) کاشی‌کاری‌های هفت‌رنگ در تزیین بخش‌هایی از مسجد جامع سنندج، در نوع خود بی‌نظیر، زیبا و بسیار ستودنی استآجرهای لعابدار مسجد از سه رنگ مشکی، آبی تیره و فیروزه‌ای تشکیل‌شده است و می‌توان این تزیینات را در سنندج منحصربه‌فرد و کم‌نظیر دانست؛ چراکه در نمای هیچ بنا و سازه دیگری به‌اندازه مسجد دارالاحسان این وسعت از تزیینات آجری با آجرهای لعابدار مشاهده نمی‌شود. عکس از خبرگزاری تسنیم (عکاس: کیوان فیروزه‌ای) پنجره‌ها نیز با چوب‌های تزیینی و به‌صورت فخر و مدین در حجره‌ها اجرا شده است که توجه هر گردشگر و بازدیدکننده را به خود جلب می‌کند. عکس از خبرگزاری تسنیم (عکاس: کیوان فیروزه‌ای) تزیینات سنگی ستون‌ها از شاخص‌ترین قسمت‌های تزیینی به‌کار رفته در بنای مسجد است؛ چراکه حجاری سنگ‌ها و مقرنس‌های سنگی سرستون‌ها زیبایی وصف‌ناشدنی را به مسجد بخشیده و با تزیینات گچبری قوسی، جلوه‌ای ناب از هنر ایرانی را به نمایش گذاشته است. تزیینات گچبری در مسجد دارالاحسان تنها در حاشیه‌ی کتیبه‌های سنگی ایوان شرقی و محراب دیده می‌شود. در وصف معماری مسجد جامع سنندج، نوشته‌های متعددی در کتب تاریخی ثبت‌شده که در بین آن‌ها مولف کتاب «حدیقه ناصریه»، از متون تاریخی محلی دوران قاجاریه، شنیدنی است. وی در مورد مسجد چنین نوشته است: امان‌الله خان … مسجدی را در نهایت شکوه و استحکام بنا کرد. اسم این مسجد دارالاحسان و بسیار عالی و ممتاز و در و دیوار آن کاشی‌کاری است. شبستانی دارد که بیست و چهار عدد ستون سنگی در آن نصب‌شده، در کتیبه‌ی چهار دیوار این شبستان و کتیبه‌های اطراف ستون‌ها سه ثلث قرآن مجید را با کاشی به خطی که شبیه به خط کوفی است، نوشته‌اند که نهایت امتیاز را دارد و دو ایوان بزرگ که یکی رو به قبله دیگری رو به طرف مشرق در این مسجد بنا شده که خیلی بر رونق مسجد افزوده است. در نمای بیرونی مسجد ایوان‌های شرقی و جنوبی مسجد آیات بسیاری به کار برده شده که نشان از توجه سفارش‌دهنده، خطاط و کاشی‌کار است. شبستان مسجد ۲۴ ستون سنگی در چهار ردیف ۶ تایی دارد. ردیف این ستون‌ها در جهت محراب واقع‌شده و به‌طور کلی پنج دهانه با عرض‌هایی یکسان را به‌وجود آورده است. نور فضای شبستان نیز با استفاده از هفت پنجره تامین می‌شود که همگی در دیوار غربی شبستان جای گرفته است. عکس از خبرگزاری تسنیم (عکاس: کیوان فیروزه‌ای) تنوع و گوناگونی عناصر و اجزای هنری مسجد تحسین‌برانگیز است. همچنین نمی‌توان از قرینه‌سازی تزیینات بنا مخصوصا تزیینات کاشی‌کاری و آجرکاری، به همین سادگی گذشت؛ چراکه در هیچ بخش از مسجد دارالاحسان، نمی‌توان تزیینی را بدون قرینه‌سازی مشاهده کرد. بیش از ۱۵۰ بیت قصیده که شرح‌حال کاملی از این بنای ارزشمند را در زمان ساخت و پس از آن بیان می‌کند، در قالب کتیبه‌های زیبا در این مسجد حک‌شده، امری که در دوره ساخت مسجد جامع و پس از آن تکرار نشده است. عکس‌های گالری از خبرگزاری تسنیم (عکاس: کیوان فیروزه‌ای) بازدید از مسجد جامع سنندجمسجد جامع سنندج همچنان به‌عنوان محل برگزاری نماز‌های روزانه و نماز جمعه استفاده می‌شود. علاوه بر ساعات برگزاری نماز، درهای این مسجد همیشه به روی عموم باز است. بازدید از این مکان ارزشمند هزینه‌ای در بر ندارد و رایگان است. پرسش‌های متداولمسجد جامع سنندج کجاست؟ مسجد جامع سنندج در ضلع شمالی خیابان امام قرار دارد. قدمت مسجد جامع سنندج به چه زمانی بازمی‌گردد؟ به نظر می‌رسد مسجد جامع سنندج در سال ۱۲۲۸ هجری، در دوران فتحعلی شاه قاجار و به دستور امان‌الله خان اردلان، از والیان بزرگ کردستان، احداث شد. مسجد جامع سنندج چه ویژگی‌هایی دارد؟ کاشی‌کاری، تزیینات آجری، گچبری، تزیینات سنگی، قرینه‌سازی و … از ویژگی‌های معماری مسجد جامع سنندج است. آیا امکان بازدید از مسجد جامع سنندج وجود دارد؟ مسجد جامع سنندج همچنان به‌عنوان محل برگزاری نماز‌های روزانه و نماز جمعه استفاده می‌شود. علاوه بر ساعات برگزاری نماز، درهای این مسجد همیشه به روی عموم باز است. بازدید از این مکان ارزشمند هزینه‌ای در بر ندارد و رایگان است. نویسنده: محبوبه حسنی