روستای یاسه چای
ایران، استان چهارمحال و بختیاری، شهرستان سامان، روستای یاسه چاه
استان چهارمحال و بختیاری حدود ۹۰۰ روستا دارد که هرکدام از این روستاها از نظر گردشگری زیبایی خاصی دارد و تعداد بی‌شماری از این روستاها نیز دارای بافت‌های تاریخی است که باید به پتانسیل‌های گردشگری این روستاها توجه شود. در شهرستان سامان تعدادی روستا وجود دارد که این روستاها در کنار رودخانه زاینده‌رود احداث شده‌اند و هرکدام زیبایی خاصی دارند. تعدادی از این روستاها مانند روستای هوره، یاسه چای، سوادجان و … بافت‌های تاریخی دارند و از طرفی قرار گرفتن در کنار رودخانه خروشان زاینده‌رود و باغات گسترده منطقه زیبایی و جلوه خاص ایجاد کرده است. یاسه چای یکی از این روستاها است که ازجاهای دیدنی شهرکردبه شمار می‌رود و در کنار زاینده‌رود و در ۵۲ کیلومتری شهرکرد و ۶۰ کیلومتری نجف‌آباد اصفهان واقع‌شده است. یاسه چای یا یاسه چاه حدود ۴۰۰ سال قدمت دارد. این کلمه ترکیبی از یاسه و چای است که کلمه‌ای ترکی است و به‌معنای جایی است پهنای رودخانه زیاد می‌شود. «یاسو» به معنی «پهن» و «چای» به معنی «رودخانه» است. مردم روستا به زبان ترکی سخن می‌گویند. این آبادی دارای کوچه‌های سرپوشیده و دالان‌های قدیمی و بافت معماری خاصی است که آن را به یک روستای هدف گردشگری تبدیل کرده است. این روستا به‌علت کم بودن زمین برای احداث خانه بیشترین بهره را از زمین‌ها گرفته است و این مهم موجب شده که در این روستا کوچه‌ای به چشم نیاید، بلکه رفت‌وآمدها از طریق دالان‌ها صورت گیرد. تونل‌های روستا با گذشت بیشتر از یک قرن همچنان پابرجاست. مسیر اصلی این دالان به طول ۴۰۰ متر، شمال و جنوب روستا را به هم وصل می‌کند و ۵ دالان فرعی، راه‌های ارتباطی خانه‌های بافت قدیمی است. بافت روستای یاسه چاه از خشت و گل و متعلق به دوره صفویه است. هسته اولیه آن در بخش غربی و اطراف حمام و مسجد بوده و کم‌کم به‌سمت شرق توسعه‌یافته و برای حفظ امنیت روستا و کنترل آمدوشد تنها راه ورود و خروج دروازه شرقی و غربی بوده است. دو دروازه اصلی این روستا در زمان حمله و هجوم اقوام بیگانه در ادوار گذشته توسط اهالی بسته می‌شد. عمده مصالح به کار رفته در این بافت خشت و گل، چوب، سنگ، ملاط‌های گل و اندود و کاهگل بوده است. مصالح رایج بناهای روستا خشت است که به‌دلیل وجود سنگ‌ریزه در خاک منطقه حاوی مقدار زیادی خرده سنگ است. روستای یاسه چای در گذرگاه کمربند سبز زاینده‌رود قرار دارد که در میان باغ‌های وسیع گردو و بادام همگونی طبیعت و معماری تاریخی را به نمایش گذاشته است. خانه‌های مسکونی روستا عمدتا نقشه ساده و بدون دید مستقیم از درب ورودی دارند و فضاهای یک خانه در طبقه همکف شامل درب، دالان ورودی، حیاط، ایوانچه، مطبخ، انبار علوفه و آذوقه و در طبقه بالا شامل اتاق‌های نشیمن، مهمان‌خانه، ایوان مسقف با ستون و نرده چوبی است که بام‌ها و ایوان‌ها علاوه بر کاربرد معمول برای خشک کردن محصولات کشاورزی نیز استفاده می‌شود. بافت تاریخی روستای یاسه چای در کشور نمونه استاین روستا به‌علت شکل هندسی و داشتن خانه‌ها و دالان‌های تاریخی روستایی منحصربه‌فرد برای توسعه گردشگری روستایی است. در این روستا خانه‌های تاریخی با معماری خاص وجود دارد و همچنین ارتباط خانه‌ها در این روستا از طریق دالان‌ها است، به‌گونه‌ای درب خانه‌های این روستا در در داخل دالان‌ها باز می‌شود. معماری تاریخی این روستا در کنار طبیعت زیبای منطقه مانند درختان گسترده بادام و گردو و گذر رودخانه زاینده‌رود از منطقه این روستا در ردیف زیباترین و پرظرفیت‌ترینروستاهای گردشگری ایرانقرار داده است. جشنواره‌ای برای معرفی روستادر تابستان برای معرفی این روستا با هدف معرفی قابلیت‌های گردشگری، جشنواره روستاگردی با برگزاری نمایشگاه محصولات کشاورزی و صنایع‌دستی برگزار شد که استقبال گسترده‌ای از این جشنواره صورت گرفت. مصالح جدید؛ خطری که روستا را تهدید می‌کندنوسازی و استفاده از مصالح امروزی می‌تواند روستا را از حال تاریخی بودن خارج سازد. مردم روستا باید برای ورود گردشگر بسیار و توسعه روستا از ظرفیت تاریخی و خانه‌های تاریخی استفاده کنند و نقش مردم در حفظ این روستا بسیار قابل‌توجه است. راه دسترسییاسه چاه ازجاهای دیدنی استان چهارمحال و بختیاریبه شمار می‌آید و از طریق جاده‌های آسفالت سامان، پل زمانخان، تیران، شهرکرد، چادگان، بن و سد زاینده‌رود قابل‌دسترسی است. محدوده تاریخی این روستا در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. نویسنده: زهرا صالح نژاد