خانه هرندی (باغ موزه هرندی)
ایران، استان کرمان، کرمان، خیابان بهشتی، ایستگاه طهماسب آباد، نرسیده به خیابان فردوسی
خانه‌ها و بناهای قدیمی هر شهر، نشان‌دهنده غنای تاریخی آن هستند و کرمان نیز با تعداد زیادی از آثار ارزشمند از این قاعده مستثنا نیست. خانه هرندی ازجاهای دیدنی کرماندر مرکز شهر و از بناهای به‌جامانده از دوره قاجار است که در آن المان‌های معماری ایرانی و غیرایرانی با تلفیقی زیبا به چشم می‌خورد. این مجموعه متشکل از باغ، بنای مرکزی و بخش‌های جانبی دیگر است. امروزه دو موزه باستان‌شناسی و موزه سازهای سنتی در مجموعه تاریخی هرندی از گردشگران میزبانی می‌کنند. با کجارو همراه باشید و از خانه هرندی بیشتر بخوانید. هرآنچه می‌خواهید درباره خانه هرندی بدانید: درباره خانه هرندیخانه هرندی کجاست؟ تاریخچه خانه هرندیبخش‌های خانه هرندیموزه‌های خانه هرندیجاهای دیدنی نزدیک خانه هرندینکات بازدید از خانه هرندیدرباره خانه هرندیخانه هرندی از یادگارهای دوره قاجار محسوب می‌شود که پس از بیش از یک قرن همچنان پا برجای باقی‌مانده است و از آن به‌عنوان موزه‌های باستان‌شناسی و سازهای سنتی استفاده می‌شود. در باغ مجموعه می‌توان المان‌های منحصر به باغ‌های ایرانی را مشاهده کرد و ساختمان مرکزی آن، ترکیبی از ویژگی‌های معماری ایرانی و اروپایی را به نمایش می‌گذارد. عکس از گوگل‌مپ (عکاس: علیرضا احمدی) موزه باستان‌شناسی هرندی چهار غرفه دارد. در غرفه‌ها آثار کشف‌شده نظیر ظروف سفالی، سنگی، فلزی، شیشه‌ای و کتیبه‌های سنگی قرون مختلف از جمله دوران اسلامی نگهداری می‌شود. اکثر آثار تاریخی موزه از حوزه هلیل‌رود (جیرفت) و شهداد به دست آمده‌اند. موزه سازهای سنتی نیز مجموعه‌ای بی‌نظیر از سازها را در معرض بازدید گردشگران قرار می‌دهد. توضیحاتی درباره هر ساز در کنار آن دیده می‌شود که اطلاعات مفیدی را درباره آن‌ها در اختیار بازدیدکنندگان می‌گذارند. خانه هرندی کجاست؟ خانه هرندی درکرمان، خیابان بهشتی، ایستگاه طهماسب‌آباد، نرسیده به خیابان فردوسی قرار دارد. (مشاهده روی نقشه) عکس از گوگل‌مپ (عکاس: امیرعلی سهیلی) برای دسترسی با وسایل نقلیه عمومی می‌توانید از اتوبوس استفاده کنید. ایستگاه طهماسب‌آباد نزدیک‌ترین ایستگاه به موزه است که در خیابان بهشتی قرار دارد. تاریخچه خانه هرندیدر دوره قاجار باغ‌های متعددی در کرمان احداث شد که باغ هرندی یکی از آن‌ها است. محمدرضاخان عدل‌السلطان که یکی از صاحب‌منصبان نظامی کرمان بود، در سال ۱۲۹۰ قمری / ۱۲۵۲ خورشیدی باغ را خارج از حصار کرمان ساخت. نقشه ساختمان مرکزی باغ را که موزه باستان‌شناسی کرمان و موزه سازهای سنتی در آن قرار گرفته‌اند، مرتضی قلی اسفندیاری، پسر عدل السلطان، در حدود سال ۱۲۶۶ خورشیدی از فرانسه برای پدرش فرستاد. طرح ساختمان تلفیقی از نقشه‌ای فرنگی و معماری ایرانی است. عکس از گوگل‌مپ (عکاس: حامد یونسی) باغ در سال ۱۳۱۳ به ابوالقاسم هرندی (یزدی‌الاصل و از تجار معروف کرمان) فروخته شد. ساختمان و قسمتی از باغ در سال ۱۳۴۹، به وزارت فرهنگ و هنر جهت تبدیل به موزه اهدا شد و پس از مدتی بقیه باغ را نیز وزارت فرهنگ و هنر خرید. باغ در ۱۸ آذر ۱۳۵۴ با شماره ۱۱۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید. سازمان میراث فرهنگی در سال ۱۳۶۸ یک سری ساز از ایرج گلسرخی خرید. استاد حسین مسعود کرمانی، از کارمندان سازمان میراث فرهنگی و آخرین سازنده تار به روش قدما، در سال ۱۳۷۸ اعلام داشت قصد دارد یک موزه ساز در کرمان راه‌اندازی کند. سید محمد بهشتی، رئیس وقت سازمان، از این پیشنهاد استقبال کرد و سازمان میراث فرهنگی در سال ۱۳۸۰ با هزینه‌ای بالغ بر ۱۶۰ میلیون تومان برای تعمیرات و بازسازی اساسی صرف و رسما باغ موزه را افتتاح کرد. عمارت جانبی در مجموعه خانه هرندی / عکس از ویکی‌پدیا (عکاس: Am kerman) ساختمان مرکزی هم در سال ۱۳۸۲ به‌عنوان موزه باستان‌شناسی کرمان راه‌اندازی شد. این موزه پس از افتتاح به‌دلیل مشکلاتی که داشت تعطیل و پس از رفع آن‌ها در سال ۱۳۸۳ بازگشایی شد. بخش‌های خانه هرندیساختمان مرکزیساختمان مرکزی با بنایی دو طبقه، تلفیقی از المان‌های معماری غیرایرانی و ایرانی را به نمایش می‌گذارد. مساحت این بنا دو هزار متر مربع است و در شمال باغ، مجاور آب‌نماها قرار دارد. ساختمان دارای سقف گنبدی با عمق کم است و جنس کف آن آجر سنتی قدیمی بوده که اکنون سرامیک شده است. روی ساختمان، در مرکز پشت‌بام، کلاه فرنگی وجود دارد که چندضلعی است و نور را تامین می‌کند. برخی از بخش‌های ساختمان مرکزی شامل بهارخواب، سالن استراحت (تنبلخانه)، ایوان‌های سرپوشیده و … می‌شود. خودروی آقای هرندی، یک دستگاه کرایسلر ۱۹۴۸ نیز در مجاورت این ساختمان واقع‌شده است. عکس از گوگل‌مپ (عکاس: حامد یونسی) بخش‌های جانبیتعدادی بخش‌های جانبی در باغ احداث‌شده بودند، نظیر ساختمان خدمه، حمام، آشپزخانه و اصطبل. البته امروزه اثری از اصطبل و انبارها به‌جای نمانده است و از آشپزخانه به‌عنوان ساختمان اداری استفاده می‌شود. گاوگرداز دیگر دیدنی‌های باغ موزه هرندی، گاوگرد آن است. از گاوگرد در گذشته برای انتقال آب از عمق چاه به سطح زمین استفاده می‌شد. گاوگرد باغ هرندی در انتهای باغ و در نزدیکی استخر قرار دارد. دو مسیر آب از قنات‌های طهماسب آباد و حسن‌آباد نیز پیشتر در باغ جریان داشتند. همچنین در نزدیکی ورودی اصلی، مکانی برای سکونت خدمه در نظر گرفته‌شده بود که امروزه از بین رفته است. فضای سبزدر گذشته درختان میوه از جمله انجیر، توت، سیب، انگور و زرشک و گلابی در باغ کاشته بودند که امروزه از آن‌ها درختان انار بازمانده‌اند. همچنین گل‌های زینتی نظیر گل رز باغ موزه هرندی را می‌آرایند. عکس از گوگل‌مپ (عکاس: حامد یونسی) موزه‌های خانه هرندیدر حال حاضر طبقه همکف ساختمان مرکزی به موزه سازهای سنتی و طبقه بالایی آن به موزه باستان‌شناسی تبدیل‌شده است. موزه باستان‌شناسیاز اهداف مهم موزه باستان‌شناسی معرفی تمدن‌های کهن منطقه جنوب شرق ایران و ارتباط آن‌ها با تمدن‌های هم‌جوار است. این موزه از دو بخش کلی دوران پیش از اسلام و دوران اسلامی تشکیل می‌شود و شامل غرفه‌های متعددی است که عبارت‌اند از: غرفه شهدادآثار به نمایش گذاشته‌شده در این غرفه از کاوش‌های باستان‌شناسی مجموعه باستانی شهداد است و شامل انواع ظرف‌های سفالی، سنگی و فلزی (مفرغ) مربوط به هزاره‌های سوم و چهارم پیش از میلاد مسیح می‌شود. از سایر آثار این غرفه می‌توان به گردنبندهای بسیار ظریف و ظروف سنگی شبیه به دوات اشاره کرد. ظروف سفالی از گورستان‌های شهداد / عکس از گوگل‌مپ (عکاس: حمید علیزاده) غرفه جازموریان (پیش از تاریخ) آثار کشف‌شده از جازموریان شامل انواع سفال‌های خاکستری بسیار ظریف و با نقوش زیبا است. آثار این دوره به اواخر هزاره سوم و اوایل هزاره دوم پیش از میلاد مسیح تعلق دارد. نمونه‌های چشمگیر مجموعه، تبرهای مفرغی هستند که از جیرفت، غرب باتلاق جازموریان و از کاوش‌های غیرمجاز به دست آمده‌اند. غرفه جازموریان (دوره تاریخی) آثار مهم دیگری که از منطقه جازموریان به دست آمده، متعلق به دوره سلوکی، اشکانی، آمیخته‌ای از فرهنگ یونان، آسیای مرکزی، هند، فلات مرکزی ایران و میان‌رودان است. این یافته‌ها شامل جام‌های سفالین، بشقاب، کوزه و ریتون‌های منتهی به سر جانورانی چون اسب، قوچ، گاو و نیم‌تنه انسان می‌شود. سورنای متعلق به دوران هخامنشی از شاخص‌ترین آثار باغ موزه هرندی است. عکس از گوگل‌مپ (عکاس: حامد یونسی) غرفه شماره چهارآثار موجود در این غرفه اغلب شامل سفال‌های مختلف منقوش و نیز حیوانات کوچک مفرغی زیبای یافته شده در کاوش‌های جیرفت است. از سایر آثار مهم این بخش می‌توان از ظروف مفرغی کشف‌شده در بزنجان بافت نام برد. غرفه اسلامیسفال‌های لعاب‌دار و اشیای فلزی و شیشه‌ای نظیر انواع ظروف و پیه‌سوز و عطردان و نیز کتیبه‌های سنگی مربوط به قرون مختلف اسلامی زینت‌بخش این غرفه هستند. موزه باستان‌شناسی کرمان مدتی میزبان سرستونی از تخت جمشید نیز بوده است. این سرستون، طی یک درگیری مسلحانه، از قاچاقچیان مواد مخدر گرفته و به باغ موزه هرندی کرمان منتقل‌شده بود؛ اما در سال ۱۳۸۵ به تخت جمشید بازگردانده شد. موزه سازهای سنتیموزه سازهای سنتی دارای ۳۲ عدد ویترین است که از بیش از ۲۵۰ ساز سنتی بی‌نظیر محافظت می‌کنند. پنج عدد از سازهای این موزه را استاد حسین مسعود ساخته است. او همچنین تعدادی ساز شامل یک عدد عود، یک عدد سه‌تار (ساخته استاد نریمان)، یک عدد تنبک (مربوط به دوره قاجار) و نیز دو عدد ساز (با قدمت ۵۰ سال پیش) به موزه سازهای سنتی کرمان اهدا کرده است. عکس از گوگل‌مپ (عکاس: امین مطلق) در این موزه سازهایی از قبیل قیچک، سنتور، قانون، رباب، تنبک، تار، دایره، کمانچه، دوتار خراسان، تنبور کرمانشاه، چنگ، کوزک بم، نی، بربط، کاسوره خوزستان و … وجود دارد که در معرض دید علاقه‌مندان و بازدیدکنندگان قرار می‌گیرد. موزه سازهای سنتی کرمان دارای بخش اطلاع‌رسانی جهت ارائه خدمات صوتی و تصویری از طریق نرم‌افزار، سخت‌افزار، خدمات اینترنتی و ویدیویی است. همچنین در این موزه، مرکز مطالعه جهت بررسی و پژوهش را در زمینه موسیقی سنتی ایران دایر کرده‌اند. سیستم صوتی ویترین‌ها به بازدیدکننده امکان می‌دهد که ضمن بازدید از سازهای موجود، با نحوه نواختن و نیز نوای ساز استادهای بزرگ موسیقی آشنا شوند. همه‌ساله طبق برنامه مشخص، مراسمی با عنوان «شبی با موسیقی سنتی ایران» در این موزه برپا می‌شود. در این مراسم استادها و پیشکسوتان موسیقی با سازهای قدیمی برنامه‌های جالبی را اجرا می‌کنند. در کنار ویترین‌ها و روی دیوار نقاشی‌های خطی زیبایی اجرا شده‌اند و تصاویر و اشعار دلنشینی در زمینه موسیقی اصیل ایرانی به چشم می‌خورد. تصاویر هنرمندان بزرگ و پیشکسوتان موسیقی ایران نیز زینت‌بخش قسمت‌های دیگر موزه هستند. حدود ۳۰۰ عکس قدیمی از زمان قاجار با موضوع موسیقی در انبار موزه است و تعدادی از آن‌ها هم به نمایش درآمده‌اند. عکس‌های گالری از گوگل‌مپ (عکاسان: حمید علیزاده، هادی شریعتی و محمد حسین مس‌فروش مشهد) جاهای دیدنی نزدیک خانه هرندیبرخی از مهم‌ترین دیدنی‌های کرمان در نزدیکی خانه هرندی واقع شده‌اند: فاصله خانه هرندی تا حمام گنجعلی خان:۲ ٫ ۲ کیلومترفاصله خانه هرندی تاکارونسرای هندو:۲ ٫ ۲ کیلومترفاصله خانه هرندی تا بازار کرمان:۲ ٫ ۴ کیلومترفاصله خانه هرندی تا موزه هنرهای معاصر کرمان:۷۵۰ متربازار کرمان / عکس از ویکی‌پدیا (عکاس: Nima. m ۱) نکات بازدید از خانه هرندیساعات بازدید باغ موزه هرندی، در روزهای غیرتعطیل از ۹ صبح تا ۵ عصر است. (در سال ۱۴۰۰) بازدید از باغ مجموعه رایگان، بلیط موزه باستان‌شناسی ۴۰۰۰ تومان و بلیط موزه سازهای سنتی ۳۰۰۰ تومان است. ممکن است مجموعه هرندی به دلیل تعمیرات بسته باشد. پیش از بازدید حتما تماس بگیرید و از باز بودن موزه مطمئن شوید. پیش از بازدید بهتر است درباره معماری مجموعه و گنجینه موزه‌ها اطلاعات داشته باشید. در سفر به شهرهای مختلف ایران به فرهنگ بومی منطقه احترام بگذارید. آثار تاریخی میراث اجداد ما هستند. در حفظ آن‌ها کوشا باشیم. عکس از گوگل‌مپ (عکاس: امیرعلی سهیلی) پرسش‌های متداولخانه هرندی کجاست؟ خانه هرندی در کرمان، خیابان بهشتی، ایستگاه طهماسب‌آباد، نرسیده به خیابان فردوسی قرار دارد. قدمت خانه هرندی به چه زمانی بازمی‌گردد؟ خانه هرندی از بناهای به‌جامانده از دوره قاجار است. چه موزه‌هایی در خانه هرندی واقع شده‌اند؟ دو موزه باستان‌شناسی و موزه سازهای سنتی در مجموعه تاریخی هرندی از گردشگران میزبانی می‌کنند. ساعات بازدید از خانه هرندی چیست؟ ساعات بازدید باغ موزه هرندی، در روزهای غیرتعطیل از ۹ صبح تا ۵ عصر است. نویسنده: رضا اردو