روستای ورکانه
ایران، استان همدان، ۲۰ کیلومتری جنوب شرقی همدان، بعد از سد اکباتان
گردشگری روستایی یا روستاگردی یکی از پرطرفدارترین ابعاد سفر میان گردشگران است که به‌منظور آشنایی با بافت سنتی یا تاریخی و فرهنگ‌های بومی مختلف انجام می‌شود. در کشور ایران نیز روستاهای هدف گردشگری فراوانی وجود دارد. یکی از محبوب‌ترین این روستاها که در استان همدان واقع‌شده است، ورکانه نام دارد. آنچه باید درباره روستای ورکانه بدانید: روستای ورکانه کجاست؟ درباره روستای ورکانهوجه تسمیه روستای ورکانهتاریخچه روستای ورکانهمعماری روستای ورکانهدیدنیهای روستای ورکانهعشایر ورکانهبهترین زمان سفر به ورکانهاقامت در روستای ورکانهنکات بازدید از روستای ورکانهجاهای دیدنی اطراف روستای ورکانهروستای ورکانه کجاست؟ آدرس: استان همدان، ۲۰ کیلومتری جنوب شرقی همدان، بعد از سد اکباتان (مشاهده در نقشه) عکس از گوگل‌مپ | عکاس: مهدی جعفریروستای ورکانه در حوالی سد اکباتان، یکی از مقاصد گردشگری وجاهای دیدنی همدانبه شمار می‌آید. این روستا از شمال شرقی به کوه سردره، از غرب به روستای سیمین، از جنوب غربی به کوه سرخ بلاغ، از شرق به کوه قره داغ و از جنوب و جنوب شرقی به دره بارانی و دره قشلاق محدود می‏شود. از روستای ورکانه تا همدان ۲۰ کیلومتر فاصله است. مسیر دسترسی به روستای ورکانهبرای رسیدن به روستای ورکانه باید به شهر همدان بروید. ابتدا جاده همدان به ملایر را انتخاب کنید و در این محور به فرعی سد اکباتان وارد شوید. پس از عبور از سد اکباتان و روستاهای یلفان، شمس‌آباد و علی‌آباد از طریق جاده ورکانه به روستای ورکانه خواهید رسید. محور ارتباط اصلی روستا از شهر همدان دارای مناظر و چشم‌اندازهای زیبایی است که می‌تواند به‌عنوان محوری توریستی مطرح شود. درباره روستای ورکانهعکس از گوگل‌مپ | عکاس: فرشاد شاطریروستای ورکانه همدان در دامنه جنوبی زاگرس مرکزی قرار گرفته است و عموما به‌دلیل اقلیم کوهستانی و برخورداری از طبیعت زیبا، از مناطق بسیار بکر به شمار می‌رود. این روستا یکی از ۶ روستای گردشگری همدان به‌حساب می‌آید که نام آن در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده و به‌عنوان منطقه ویژه گردشگری کشور مطرح‌شده است. مردم روستای ورکانه به زبان‏های ترکی، فارسی و کردی سخن می‏گویند. این روستا با موسیقی محلی خود شهرت یافته است که شامل ترانه‏هایی با اشعار باباطاهر عریان و بیاتی‏های ترکی با موسیقی عاشیقی می‌شود که در مراسم شادی و عروسی‏ها مورد استفاده قرار می‏گیرد. همچنین نوعی موسیقی محلی به نام سربازی و سه‌پا در میان مردم روستا رواج دارد. غذاهای محلی روستا مشتمل بر آبگوشت، انواع کباب و آش مانند آش اوماج، آش پلته، آش واره، آش جو و ترخینه، از جمله شاخصه‌های ورکانه به شمار می‌روند. وجه تسمیه روستای ورکانهعکس از گوگل‌مپ | عکاس: فرشاد شاطریدر زبان کردی «ور» به معنی کنار و «کانه» به معنی چشمه است. ورکانه نیز به معنی قرار گرفتن در کنار آب و چشمه است. از نقطه نظری دیگر، به‌دلیل اینکه در پیرامون روستا معادن سنگ به فراوانی مشاهده می‌شود، نام ورکانه را به خود گرفته است و وجه تسمیه روستای ورکانه را معادل محلی آورده‌اند که در نزدیکی معدن است. تاریخچه روستای ورکانهعکس از گوگل‌مپ | عکاس: Eh Sanپیشینه روستای ورکانه در استان همدان به بیش از ۴۰۰ سال می‌رسد و آثاری از دوره صفوی در آن کشف‌شده است. در گذشته نظام تصمیم‌گیری و قدرت بر اساس ارباب‌رعیتی بوده است. در آن زمان «نقی‌خان قراگوزلو»، خان روستا بود و بعد از او نیز دخترش ارباب و حاکم روستا شد. در حال حاضر نیز در روستای ورکانه مانند سایر روستاهای استان، ریش‌سفیدان جایگاه خاصی دارند و تصمیم‌گیری آن‌ها از نقش تعیین‌کننده‌ای برخوردار است. معماری روستای ورکانههسته اولیه روستای ورکانه که پیرامون قنات روستا شکل‌گرفته است، قدمتی نسبتا طولانی دارد و سابقه تاریخی آن به اوایل دوره صفوی مربوط می‏شود. سنگ، سنگ لاشه، سنگ مالون، خشت و آجر انواع مصالح متعارف ساختمانی در بناهای روستای ورکانه است و عنصر سنگ به‌عنوان اصلی‌ترین مصالح در ابنیه روستای ورکانه بیش از هر چیز به چشم می‌خورد. به نظر می‌رسد کاربرد زیاد سنگ به‌علت فراوانی این عنصر در منطقه و سختی و مقاومت آن در برابر تغییرات جوی و همچنین کمبود آجر و خشت در ناحیه بوده است؛ البته این موضوع در معماری ایران در بسیار از مکان‌ها وجود دارد؛ یعنی از مصالح بوم آورد در ساخت بناها استفاده می‌شود. عکس از گوگل‌مپ | عکاس: علی کاشانی، بیژن مسعودیدرروستایورکانه همدان، سنگ‌های لاشه که تمام کوچه‌های آن را احاطه کرده‌اند، زیر نورهای موضعی به رنگ قهوه‌ای سوخته در می‌آیند. تابش نور خورشید به سنگ‌ها و بازتاب آن، باعث درخشندگی زیبایی در سطح کلی روستا می‌شود و در کوچه‌پس‌کوچه‌های روستا جذابیتی خاص را ایجاد می‌کند. دیدنیهای روستای ورکانهعکس از گوگل‌مپ | عکاس: بیژن مسعودیجاذبه‌های طبیعیجریان رودخانه‏های فصلی سیمین و ورکانه، جریان دائمی آب قنات روستا و چشمه‏سارهای آن به‌ویژه در بهار و تابستان، طراوت خاصی به روستا می‏بخشند. این منابع آبی و به‌تبع آن‌ها باغ‌های سترده گردو، زردآلو، انگور و سیب، جلوه ویژه‏ای به روستا داده و زیبایی دلپذیری پدید آورده‏اند. کوه‏های اطراف روستا و دره‏های خان و جن، در فصول مختلف به‌ویژه در بهار که سرشار از طراوت و سرسبزی می‏شوند، مناظر زیبا و دلفریبی را ایجاد می‏کنند. گردشگران و مسافران زیادی در فصل بهار و تابستان به ورکانه سفر می‌کنند و ییلاق‌های تخته‌سنگ و دریخان، باغ‌های گردو، سیب و بادام از محبوب‌ترین گزینه‌های یک سفر خانوادگی برای مردم همدان و سایر شهرهای دیگر محسوب می‌شود. جاذبه‌های تاریخیآثار تاریخی و مذهبی جالب توجهی در روستا وجود دارد که از میان آن‏ها می‏توان به ساختمان مسجد روستا در بافت قدیمی، اصطبل پرورش اسب با معماری خاص سنگی و قلعه مهری خانم که به‌شکل چلیپا ساخته‌شده است و نیز معماری سنگی روستا اشاره کرد. آرامگاه امامزاده غیب (ع) در بین مردم روستا احترام و ارزش زیادی دارد. محله درب مسجد، قدیمی‌ترین محله ورکانه است و قلعه مهری خانم، بقعه غیب و گورستان روستا در حوالی آن قرار گرفته است. عشایر ورکانهورکانه در فصل‌های بهار و تابستان پذیرای اقوام کوچنده و چادرنشین است. این روستا در مسیر کوچ طوایف قزل یوسف، یارم طاقلو و ورکانی قرار دارد که هر سال از اواسط آبان ماه کوچ بهاره دارند. این طوایف بر اساس سنت‌های گذشته و ماهیت معیشتی به‌دنبال مراتع تازه، کوه‌ها و دره‌های بسیاری را پشت سر می‌گذارند، در میان بندها اتراق می‌کنند و پس از پایان فصل اعتدال، به قشلاق باز می‌گردند. چشم‌انداز کوچ در مسیر زیبای ییلاق و قشلاق عشایر و ایلات، پیرامون این روستا را به‌عنوان یکی از پایگاه‌های اصلی تماشای کوچ عشایری تبدیل کرده است. بهترین زمان سفر به ورکانهبا قرارگیری در دامنه جنوبی زاگرس مرکزی، آب و هوای روستای ورکانه کوهستانی است. به همین دلیل توصیه می‌کنیم در فصل‌های گرم سال، یعنی بهار و تابستان به ورکانه بروید. سردی هوا در نیمه دوم سال می‌تواند سفر به ورکانه را برای بسیاری دشوار کند. با این همه پاییز با رنگ‌های جادویی‌اش ورکانه را با چشم‌اندازهای تماشایی می‌آراید و بسیاری را به این روستا جذب می‌کند. اقامت در روستای ورکانهعکس از گوگل‌مپ | عکاس: navid tروستای گردشگری ورکانه دارای امکانات اقامتی مناسبی است که آسایش گردشگران را تضمین می‌کند. اقامتگاه بومگردی ورکانه مهم‌ترین محل اسکان گردشگران در ورکانه است که امکانات رفاهی فوق‌العاده‌ای را ارائه می‌دهد. این اقامتگاه با چهار واحد از سوییت‌های یک‌خوابه با ظرفیت سه نفر و سوییت‌های دوخوابه با ظرفیت برخوردار است. وسعت اقامتگاه بومگردی ورکانه ۲۵۲ متر مربع است و با ۳۰ نفر ظرفیت، از سال ۱۳۹۵ فعالیت می‌کند. این اقامتگاه دارای سالن صبحانه‌خوری، کافی‌شاپ، رستوران و پرسنل مسلط به زبان انگلیسی است. بهتر است پیش از عزیمت به روستای ورکانه، با تماس تلفنی از ظرفیت اقامتگاه مطمئن شوید. آدرس: روستای ورکانه، ورودی روستا، سمت چپ (مشاهده در نقشه) تلفن: ۰۹۰۱۱۱۱۶۷۲۷ هزینه اقامت (در سال ۱۴۰۱): ۲۸۰ , ۰۰۰ تومان (سوئیت یک‌خوابه) و ۳۸۰ , ۰۰۰ تومان (سوئیت دوخوابه) علاوه بر اقامتگاه بومگردی، اجاره خانه در روستای ورکانه توسط برخی از اهالی روستا به‌صورت روزانه صورت می‌گیرد. نکات بازدید از روستای ورکانهعکس از گوگل‌مپ | عکاس: Lazaro Muñoz ۳ روستای ورکانه دارای امکانات رفاهی و گردشگری مناسبی است. ایام تعطیل و آخرهفته‌ها، جمعیت بازدیدکنندگان از روستای ورکانه به‌گونه‌ای چشمگیر افزایش می‌یابد. هنگام بازدید از روستای ورکانه، به فرهنگ بومی مردم احترام بگذارید. اهالی روستای ورکانه بسیار میهمان‌نواز هستند؛ بااین‌حال به‌منظور احترام، پیش از ورود به باغ‌های شخصی حتما کسب اجازه کنید. برای کمک به اقتصاد محلی، از محصولات و صنایع‌دستی روستای ورکانه خرید کنید. بازدید از روستای ورکانه رایگان است. جاهای دیدنی اطراف روستای ورکانهعکس از گوگل‌مپ | عکاس: نادر ذاکر سلطانیدریاچه سد اکباتانآدرس: استان همدان، ۱۱ کیلومتری همدان (مشاهده در نقشه) دریاچه سد اکباتان با ۶۰ هکتار وسعت، در ۱۱ کیلومتری شرق همدان قرار دارد. این دریاچه که با حدود ۱۵ هکتار زمین‌های درختکاری‌شده احاطه شده است، محلی مناسب برای انجام ورزش‌های آبی مانند قایقرانی و اسکی روی آب به‌حساب می‌آید. علاوه بر این، مهمانسرا، رستوران و چایخانه سنتی در این محل به ارائه خدمات می‌پردازند و این مکان را به یکی از بهترین تفریحگاه‌ها و جاهای دیدنی همدان تبدیل کرده‌اند. دهکده گنجنامهآدرس: استان همدان، شهر همدان، میدان عباس‌آباد، خیابان گنجنامه، ضلع شرقی میدان گنجنامه (نمایش روی نقشه) دهکده گنجنامه در پنج کیلومتری شهر همدان در میدان گنجنامه و در مجاورت کتیبه‌های کهن و آبشار گنجنامه قرار دارد. از جمله امکانات این دهکده توریستی می‌توان به بانجی جامپینگ، تیرول، بولینگ، پینت بال، غار آکواریوم، پیست سورتمه‌سواری و … اشاره کرد. ویلاهای کوهستانی و سوییت‌های اقامتی، مکانی مناسب را برای اقامت شبانه گردشگران فراهم کرده‌اند. پرسش‌های متداولروستای ورکانه کجاست؟ روستای ورکانه در استان همدان، ۲۰ کیلومتری جنوب شرقی همدان، بعد از سد اکباتان قرار دارد. معنای نام ورکانه چیست؟ کنار چشمه یا کنار معدن کانیقدمت روستای ورکانه به چه دورانی بازمی‌گردد؟ صفویهزینه بازدید از روستای ورکانه چقدر است؟ بازدید از روستای ورکانه رایگان است. نویسنده: آزاده یوسف نژاد / پوریا محمدی پیوند