قبرستان دولاب
ایران، استان تهران، تهران، اتوبان شهید محلاتی (آهنگ)، خیابان دهم فرودین، میدان امام حسن، شمال خیابان پاسدار گمنام، فی‌مابین خیابان شهید رضایی تاجری از غرب، خیابان مستفیذ
قبرستان دولاب ازجاهای دیدنی تهراندر یکی از محلات قدیمی پایتخت است. این قبرستان مدفن افراد غیرایرانی نامدار و مشهوری است که روزگاری در ایران زندگی می‌کردند. با کجارو همراه باشید. قبرستان دولاب را بیشتر بشناسید: معرفی قبرستان دولابقبرستان دولاب کجاست؟ تاریخچه قبرستان دولابقسمت‌های قبرستان دولابمدفونین در قبرستان دولاببازدید از قبرستان دولابمعرفی قبرستان دولابقبرستان دولاب در حقیقت همان گورستان قدیمی ارامنه است که قبرها و گورهای مربوط به مسیحیان ارمنی در آن جای گرفته‌اند. در این گورستان قبر ۴۰۹ سرباز و ۵۲۸ غیرنظامی وجود دارد. رسما گورستان در سال ۱۳۱۵ تاسیس شد و سال‌های سال است که در آن هیچ‌گونه تدفینی صورت نمی‌گیرد. عکس از ایرنا (عکاس: عبدالله حیدری) قبرستان دولاب توسط فرانسه، ایتالیا و لهستان اداره می‌شود و قبرهای اشخاص مشهور و همچنین ناشناس را در خود جای داده است. درب چوبی این گورستان رو به باغی چشم‌نواز باز می‌شود. اکثر قبرها قدیمی‌اند و ملیت فرد متوفی با یک پرچم مشخص‌شده است. در میان آنان، فرانسویان ناشناس بسیاری مانند سیمون سرداری (متولد مونپلیه) و لویی کاپدور (متولد سال ۱۸۹۸ در استان گار و متوفا در سال ۱۹۶۶) به چشم می‌خورند. عکس از ایرنا (عکاس: عبدالله حیدری) سنگ قبرهای گورستان با علامت صلیب منقوش شده‌اند و متعلق به کشورهای روسیه، لهستان، فرانسه، ایتالیا و مسیحیان ایرانی هستند. روی سنگ‌ها نقوش صلیب، عکس‌های سیاه‌وسفید و تصویر بانوی غمگین یا مریم محزون دیده می‌شود. بالای بعضی از قبرها شاخه‌های درختان کهن سایه انداخته‌اند. نشان سربازان گمنام روسیه، آرامگاه کنت‌های فرانسوی، شاهزاده‌های گرجی، پزشکان دربار قاجار و پهلوی، گورستان دسته‌جمعی لهستانی‌هایی که در جنگ جهانی دوم در راه بازگشت به وطن جان باختند و بسیاری از چهره‌های سرشناس تبعه کشورهای دیگر در این قبرستان می‌تواند بسیار جذاب باشد. عکس از ایرنا (عکاس: عبدالله حیدری) قبرستان دولاب با نام‌های دیگر نیز از جمله گورستان لهستانی‌ها، قبرستان اکبرآباد، قبرستان سلیمانیه، قبرستان ارتودکس‌ها، قبرستان کاتولیک‌ها و قبرستان آشوری‌ها شناخته‌شده است. عکس‌های گالری از ایرنا (عکاس: عبدالله حیدری) قبرستان دولاب کجاست؟ گورستان دولاب در اتوبان شهید محلاتی، حدفاصل خیابان شهید رضایی تاجری از غرب، خیابان مستفیذ از شمال، املاک مسکونی از شرق و گلخانه‌های خیابان پاسدار گمنام از جنوب واقع‌شده است. (مشاهده روی نقشه) عکس از ایرنا (عکاس: عبدالله حیدری) تاریخچه قبرستان دولابتاریخچه قبرستان دولاب از این حکایت دارد که اولین تجمع ارامنه تهران در حاشیه حصار جنوبی شهر آن زمان، یعنی جنوب بازار تهران بوده است. قدیمی‌ترین کلیسای شهر تهران نیز به نام کلیسای سورپ گورک در بازارچه قوام الدوله قرار دارد. این کلیسا که همچنان پابرجا است، در اواخر قاجار بنا شد و نشان اجتماع ارامنه وقت بود. اولین گورستان آرامستان ارامنه نیز در همان محدوده بنا شده بود که بعدها تخریب و جز بافت مسکونی شهر تهران شد. بعد از آن دو گورستان، یکی در ونک (محل تجمع جدید ارامنه) و دیگری در شرق تهران در سال ۱۳۱۵ شمسی ساخته شدند. بنا به نوشته اعتمادالسلطنه در کتاب مرآت البلدان در سال ۱۱۳۷ قمری، به دستور کریم‌خان زند ارامنه سنگ‌تراش اصفهانی به تهران منتقل و در محله دولاب ساکن شدند و این بهانه‌ای برای احداث گورستان ارامنه در شرق تهران شد. عکس از ایرنا (عکاس: فرج صمدی) آغامحمدخان قاجار نیز در سال ۱۱۷۴ در بازگشت از گرجستان و قفقاز، تعدادی از اسیران جنگی ارمنی را با خود به ایران آورد و برای سکونت راهی تهران کرد. علاوه بر این، تعدادی خانوار دیگر را نیز از قره‌باغ به ایران کوچ داد. بعدها گورستان ونک به‌خاطر ساخت‌وسازهای بیش از حد تخریب و برخی از سنگ‌های قیمتی آن به گورستان دولاب انتقال یافت. البته مالکیت گورستان ارامنه از آن دولت فرانسه بود و توسط سفارتخانه‌های فرانسه، ایتالیا و نماینده کلیساهای کاتولیک رم در ایران خریداری‌شده بود. بخش مربوط به لهستان نیز توسط سفارتخانه لهستان در ایران در سال ۱۹۴۳ خریداری شد. عکس از ایرنا (عکاس: فرج صمدی) قسمت‌های قبرستان دولاباین گورستان با مساحت بیش از ۷۵ هزار مترمربع شامل ۶ بخش مجزاست که عبارت‌اند از: کلیسای حواری ارمنی، ارتدکس شرقی (روس‌ها، گرجی‌ها و یونانی‌ها)، کاتولیک رومی، کاتولیک ارمنی، آشوری‌ها و لهستانی‌ها. حدود ۴۴ هزار متر مربع آن متعلق به ارامنه، ۱۴۲۰۰ متر مربع متعلق به کاتولیک‌ها، ۳۷۰۰ متر مربع متعلق به ارتدوکس‌ها و مابقی متعلق به آشوری‌های کلدانی است. نکته دیگر اینکه حدود ۵۰ درصد آرامستان کاتولیک‌ها متعلق به لهستانی‌ها و مابقی شامل قبرهای افراد فرانسوی، ایتالیایی، انگلیسی، چکی، آلمانی و سایرین است. عکس از ایرنا (عکاس: فرج صمدی) وسیع‌ترین قسمت گورستان مزار ۲۶۰ لهستانی تبعید شده در جریان جنگ جهانی دوم است و ترسناک‌ترین قسمت مزار ۲۶ مهندس معدنچی ایتالیایی که در فاصله سال‌های ۱۹۳۶ تا ۱۹۴۳ در ایران کار می‌کردند. معماری مدفن آن‌ها به‌صورتی است که در صورت ورود به این قسمت، توسط مردگان ایستاده، محاصره می‌شوید. بزرگ‌ترین بارگاه، مزار دکتر کلوکه (پزشک فرانسوی محمد شاه قاجار) است. بخش لهستانی گورستان با دو نماد سنگی منقوش به نشان‌های عقاب و صلیب خودنمایی می‌کند؛ نمادهایی که روی آن‌ها به سه زبان لهستانی، فرانسوی و فارسی نوشته‌شده است: آرامستان تبعیدشدگان لهستانی که در موقع مراجعت به میهن خود اینجا به خواب ابدی فرو رفتند. عکس‌های گالری از ایرنا (عکاس: فرج صمدی) مدفونین در قبرستان دولابمشاهیر دفن شده در این آرامستان عبارت‌اند از: اوانس اوگانیانس (زاده ۱۲۷۹ یا ۱۲۸۰ – درگذشته ۲ تیر ۱۳۴۰): اولین کارگردان سینمای ایران و همچنین بانی اولین مدرسه بازیگری در ایرانولادیسلاو هورودکی (زاده ۲۳ مه ۱۸۶۳ – درگذشته ۳ ژانویه ۱۹۳۰): معمار اهل لهستانوارطان سالاخانیان (زاده ۶ بهمن ۱۳۰۹، تبریز – درگذشته ۱۸ اردیبهشت ۱۳۳۳، تهران): از فعالان حزب تودهآنتوان سوروگین (اواخر ۱۸۳۰ میلادی، ۱۲۰۹ خورشیدی در سفارت شوری در تهران – درگذشت ۱۹۳۳ میلادی، ۱۳۱۲ خورشیدی در تهران): عکاس گرجی و روس تبار حاضر در ایران عصر قاجارنیکلای مارکف (زاده ۱۸۸۲ میلادی در تفلیس – درگذشته ۱۹۵۷ در تهران): معمار روس‌تبار مقیم ایرانآلفرد ژان بانیست لومر (زاده ۱۲۲۰ خورشیدی – درگذشته ۴ اسفند ۱۲۸۵): موسیقی‌دان نظامی فرانسوی در زمان پادشاهی ناصرالدین‌شاه قاجارکنت دو مونت فرت (زاده ۱۸۷۸، ناپل – درگذشته ۱۹۱۶، تهران): اولین رئیس پلیس ایرانعکس از ایزنا (عکاس: فرج صمدی) در بخش ارتودکس‌ها گورستان نمای یادبود تهی گور کشته‌شدگان روسیه در جنگ جهانی نصب‌شده است. در بخش گورستان کاتولیک‌ها افراد مشهور دیگری از قبیل دکتر کلوکه (پزشک فرانسوی محمدشاه قاجار)، دکتر تولوزان (پزشک مخصوص ناصرالدین‌شاه)، دکتر جمشید اعلم (پزشک مخصوص محمدرضا پهلوی) و ولادیمیر گاردایستکی (معمار ایستگاه راه‌آهن تهران) دفن شده‌اند. مهم‌ترین و ارزشمندترین قسمت گورستان ارامنه دولاب، بخش لهستانی‌های آرامستان کاتولیک‌ها است؛ لهستانی‌هایی که با کشتی به ایران آمده بودند و باید زودتر به کشورشان بازمی‌گشتند؛ اما بیماری و خستگی امانشان نداد و درگذشتند. روی سنگ قبرهایشان نوشتند: هیچ‌کدام این‌ها سربازانی نبودند که در جنگ کشته‌شده باشند؛ بلکه دلیل مرگشان بیماری‌های واگیردار تیفوس و تحلیل قوا بود. عکس از ایرنا (عکاس: عبدالله حیدری) بازدید از قبرستان دولاببرای بازدید از قبرستان دولاب، باید از اداره امور اقلیت‌های وزارت ارشاد مجوز لازم را اخذ کنید. زمان بازدید بر اساس مجوز برای شما مشخص خواهد شد. پرسش‌های متداولقبرستان دولاب کجاست؟ قبرستان دولاب در اتوبان شهید محلاتی، حدفاصل خیابان شهید رضایی تاجری از غرب، خیابان مستفیذ از شمال، املاک مسکونی از شرق و گلخانه‌های خیابان پاسدار گمنام از جنوب واقع‌شده است. قبرستان دولاب چه بخش‌هایی دارد؟ این گورستان با مساحت بیش از ۷۵ هزار مترمربع شامل ۶ بخش مجزاست که عبارت‌اند از: کلیسای حواری ارمنی، ارتدکس شرقی (روس‌ها، گرجی‌ها و یونانی‌ها)، کاتولیک رومی، کاتولیک ارمنی، آشوری‌ها و لهستانی‌ها. افراد مشهور مدفون در قبرستان دولاب چه کسانی هستند؟ برخی از مشاهیر مدفون در قبرستان دولاب شامل نیکلای مارکف، آنتوان سوروگین، آلفرد ژان بانیست لومر و اوانس اوگانیانس می‌شود. آیا امکان بازدید از قبرستان دولاب وجود دارد؟ بله. برای بازدید از قبرستان دولاب، باید از اداره امور اقلیت‌های وزارت ارشاد مجوز لازم را اخذ کنید. زمان بازدید بر اساس مجوز برای شما مشخص خواهد شد. نویسنده: زهرا صالح نژاد