رودخانه کارون
ایران، استان خوزستان، اهواز
رود کارون بزرگ‌ترین و طولانی‌ترین رودخانه ایران است که بخش قابل‌توجهی از آن در استان خوزستان قرار دارد. این رود یکی از نخستین سکونتگاه‌های مردم ایران باستان بوده است و به همین دلیل اهمیت بسیاری دارد. در طول سالیان دراز، رود کارون نقش بسزایی در گسترش کشاورزی، دامداری و گردشگری در شهرها و مناطق اطراف خود داشته است. رود کارون از شهرهای مختلف استان خوزستان عبور می‌کند و هریک از پل‌های گوناگونی که به زیبایی روی آن ساخته‌شده، نماد شهرهای مختلف خوزستان است. در حال حاضر، کاهش عمق و حجم آب رودخانه کارون نگرانی بسیاری از علاقه‌مندان به محیط‌زیست را برانگیخته است. این رودخانه یکی از سرمایه‌های طبیعی ارزشمند ایران است که هرگونه آسیب به آن، تاثیری غیرقابل‌جبران بر اکوسیستم محیط اطراف و زندگی مردم خوزستان خواهد گذاشت. بخش‌های مختلف رود کارون و ساحل‌های آن از زیباترینجاذبه‌های گردشگری اهوازهستند. در این مقاله به معرفی کامل رود کارون می‌پردازیم. اگر می‌خواهید با این رودخانه بیشتر آشنا شوید، با ما همراه باشید. آنچه می‌خواهید درباره رود کارون بدانید: رود کارون کجاست؟ عمق رود کارونطول رود کارونسرشاخه‌های رود کارونمسیر رود کارونسدهای رود کارونمعروف‌ترین پل‌های رود کارونرود کارون به کجا می‌ریزد؟ خطر خشک شدن رود کارونرود کارون کجاست؟ منبع عکس: سایت لحظه آخر، عکاس نامشخصمناطق اطراف رود کارون از نخستین نواحی شکل‌گیری تمدن ایران باستان بوده‌اند و در طول سالیان دراز این رود سبب آبادانی مناطق بسیاری در جنوب ایران شده است. در حال حاضر نیز رودخانه کارون را به‌عنوان مهم‌ترین نشانه طبیعی در استان خوزستان می‌شناسند. آب مورد نیاز شهر اهواز از این رود تامین می‌شود و به‌جز اهواز، شهرهایی دیگر از خوزستان نیز در حاشیه این رود قرار دارند. شهرهای شوشتر، مسجد سلیمان، خرمشهر و ایذه در جوار رود کارون قرار گرفته‌اند. این رود از ارتفاعات استان چهار محال و بختیاری آغاز می‌شود و در استان خوزستان امتداد می‌یابد. رود کارون را به‌عنوان طولانی‌ترین و بزرگ‌ترین رود ایران می‌شناسند. این رود به آب‌های آزاد راه دارد و تمام مسیر آن از داخل ایران می‌گذردرود کارون پرآب‌ترین، بزرگ‌ترین، طولانی‌ترین و تنها رود قابل کشتیرانی در ایران است که به‌دلیل دسترسی به آب‌های بین‌المللی، اهمیت دوچندان دارد. به‌جز تامین آب شرب بسیاری از مناطق اطراف، رود کارون به‌لحاظ محل رفت‌و‌آمد کشتی‌های بازرگانی، گسترش کشاورزی در خوزستان، تامین انرژی برق شهرهای اطراف و رونق گردشگری در خوزستان نیز دارای اهمیت است. همچنین زندگی بسیاری از دام‌های خوزستان به رود کارون وابسته است؛ زیرا تحمل گرما برای حیوانات این منطقه بدون آب کارون ممکن نیست. چشم‌انداز زیبای رود کارون در شهر اهواز، شوشتر و سایر شهرهای اطراف آن سبب استقبال بالای گردشگران از این مناطق می‌شود. پیاده‌روی‌های شبانه در جاده ساحلی اهواز، تماشای مناظر زیبای پل‌های رودخانه کارون در کنار لذت بردن از موسیقی جنوب ایران در حاشیه این رود، حال و هوای مخصوص به خود دارد. پل سفید در شهر اهواز یکی از معروف‌ترین پل‌ها روی رودخانه کارون است که نمادی برای این شهر به شمار می‌رود. در حاشیه این رود انواع رستوران‌ها و مطبخ‌های جنوبی فعالیت و انواع غذاهای محلی خوش‌طعم را به گردشگران عرضه می‌کنند. عکاس و منبع عکس: مصطفی غلام نژاد از خبرگزاری تسنیمپل سفید اهواز نزدیک به ۵۰۰ متر طول دارد و به‌دلیل رعایت موارد ایمنی، تردد روی آن به‌صورت یک‌طرفه انجام می‌شود. جزیره کوچکی در میانه مسیر کارون و پل سفید بر جذابیت این پل افزوده است. در حال حاضر این جزیره را به پارکی کوچک تبدیل کرده‌اند که در شب چشم‌انداز زیبایی از پل سفید و رود کارون دارد. در سنگ‌نوشته‌های یافت شده از اطراف رود کارون از این رود با نام‌هایی مانند «کرنگ» و «کوهرنگ» یاد شده است. برخی از جهانگردان قدیمی نیز از رود کارون با عنوان «نهر الارزق» نام برده‌اند. در گویش بختیاری واژه «کر» به معنی پسر است و به اعتقاد بعضی از مورخان کلمه کارون از پیوستن واژه‌های «کر» و «رون» به معنی روان به وجود آمده و به مرور به کارون تبدیل‌شده است. عمق رود کارونمنبع عکس: خبرگزاری مهر، عکاس نامشخصعمق رود کارون در روزهای پر بارش با روزهای خشک و کم آب متفاوت است. قسمت‌های مختلف این رودخانه نیز عمق‌های مختلفی دارد. بیشترین عمق رود کارون در روزهای پر بارش به حدود ۲۱ متر هم در نقاط عمیق می‌رسد. نقاط کم‌عمق نیز در حدود یک و نیم متر عمق دارند. فاصله بین خرمشهر و بندر قیر که در حدود ۱۹۰ کیلومتر است و از پیوستن رود دز به رود کارون تشکیل می‌شود، فضایی مناسب برای تردد کشتی‌ها دارد. در گذشته ماهیان متنوع‌تری در آب رودخانه کارون زندگی می‌کردند که در حال حاضر تنوع آن‌ها کم شده است. طول رود کارونمنبع عکس: سایت مستر بلیط، عکاس نامشخصرود کارون را به‌عنوان بلندترین رودخانه ایران و ازجاهای دیدنی خوزستانمی‌شناسند. طول این رود به ۹۵۰ کیلومتر می‌رسد و تمام مسیر آن داخل ایران قرار دارد که این مطلب بر اهمیت رودخانه کارون می‌افزاید. از طرف دیگر، این رودخانه با آب‌های بین‌المللی و اقیانوس‌های جهان در ارتباط است. در گذشته تعداد انشعاب‌های رود کارون بیشتر از امروز بوده؛ اما در حال حاضر حجم آب و انشعاب‌های رود کارون نسبت به گذشته بسیار کم شده است. طول رود کارون تنها در مسیر اصلی و بدون در نظر گرفتن سایر انشعاب‌ها در نظر گرفته می‌شود که در اصطلاح به آن کارون بزرگ می‌گویند. سرشاخه‌های رود کارونعکاس و منبع عکس: مصطفی غلام نژاد از خبرگزاری تسنیمرود کارون از رشته‌کوه زاگرس و زردکوه بختیاری در استان چهار محال و بختیاری سرچشمه می‌گیرد. ارتفاع این کوه‌ها به بیش از ۳ , ۰۰۰ متر از سطح دریا می‌رسد. به بیان دقیق‌تر، این رود از کوه‌های ارمند، کوهرنگ و بازفت جریان می‌گیرد و در طول مسیر خود از شهرهای مختلفی در استان خوزستان عبور می‌کند. بخش کارون بزرگ که از پیوستن رودخانه دز به رود کارون تشکیل می‌شود، شرایط مناسبی برای کشتیرانی دارد. رودخانه کارون در طول مسیر خود از شهرهای شهرکرد، بروجن، لردگان، ایذه، مسجد سلیمان، شوشتر، اهواز، خرمشهر و شهرستان کارون می‌گذرد. به‌جز سرشاخه‌های اصلی رود کارون، شاخه‌های فرعی دیگری نیز در طول مسیر به این رود می‌پیوندند که از کوه‌های مختلف سرچشمه می‌گیرند. بخشی از رودهای دامنه‌های شمالی دنا در سمیرم و فریدون‌شهر، رود خرسان دامنه کوه دنا در کهکیلویه و بویر احمد و رودهای الیگودرز در لرستان، با عبور از مسیری پیچ‌در‌پیچ در نهایت به گتوند در دشت خوزستان و رود کارون می‌رسند. مسیر رود کارونعکاس و منبع عکس: مهدی پدرام خو از خبرگزاری تسنیمرود کارون از استان چهار محال و بختیاری آغاز می‌شود و به جلگه خوزستان در منطقه گتوند می‌رسد. در ادامه با گذر از شهرهای مختلف در استان خوزستان، به دو قسمت تقسیم می‌شود و به اروندرود و خلیج‌فارس می‌ریزد. مسیر حمل و نقل دریایی رود کارون از شهرستان اهواز تا اروندرود یکی از مهم‌ترین مسیرهای واردات و صادرات کالا است. دسترسی مناسب و نزدیکی رود کارون به بنادر بین‌المللی بوشهر و امام خمینی در جنوب ایران، سبب استقبال از مسیر حمل و نقل این رودخانه می‌شود. حمل و نقل دریایی یکی از مقرون به‌صرفه‌ترین مسیرها برای مبادله‌های تجاری به شمار می‌رود؛ گرچه در سال‌های اخیر به‌دلیل کم شدن آب این رودخانه امکان کشتیرانی در رود کارون وجود ندارد، سابقه کشتیرانی در رود کارون به دوره حکومت قاجاریان می‌رسد. سدهای رود کارونمنبع عکس: خبرگزاری ایسنا، عکاس نامشخصروی رود کارون به‌دلیل وسعت و حجم بالای آبی که دارد در طول زمان سدهای مختلفی برای تامین انرژی برق و آب آشامیدنی و کشاورزی ساخته‌اند. مهم‌ترین سدهای این رودخانه، کارون یک، کارون دو، کارون سه، کارون چهار، مسجد سلیمان (گدار لندر)، گتوند علیا و سد تنظیمی گتوند هستند. منبع عکس: خبرگزاری ایلنا، عکاس نامشخصسد کارون یکی از قدیمی‌ترین سازه‌ها روی رود کارون است که در ۵۰ کیلومتری شمال شرقی مسجد سلیمان قرار دارد. این سد را با نام شهید عباسپور نیز می‌شناسند. سد کارون سه در شهرستان ایذه به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین و معروف‌ترین سدهای کشور و از جاذبه‌های گردشگری خوزستان به شمار می‌رود. دریاچه سد گتوند نیز یکی از زیباترین و بزرگ‌ترین دریاچه‌های مصنوعی در ایران است که گردشگران بسیاری را در طول سال جذب می‌کند. معروف‌ترین پل‌های رود کارونمنبع عکس: سایت ویزیت ایران، عکاس نامشخصشهر اهواز بیشترین و معروف‌ترین پل‌ها را روی رودخانه کارون دارد. قدیمی‌ترین پل شهر اهواز روی این رود، پل سیاه است که در سال ۱۳۰۸ ساخته شد. عرض این پل تنها ۶ متر است و در حدود ۱ , ۰۵۰ متر طول دارد. پل دیگر روی رودخانه کارون در اهواز پل سفید نام دارد که شاید بتوان آن را معروف‌ترین پل رود کارون برشمرد. این پل معلق با معماری بسیار پیشرفته در سال ۱۳۱۵ ساخته شد و نخستین پل معلق ایران لقب گرفت. پل سفید اهوازیکی از برجسته‌ترین جاذبه‌های گردشگری در شهر اهواز است. پل بعدی اهواز را در سال ۱۳۴۹ ساخته‌اند که میدان چهار شیر را به شمال منطقه کیانپارس متصل می‌کند. در گذشته از این پل استفاده تجاری می‌شد و به همین دلیل آن را با نام پل ترانزیتی نیز می‌شناسند. این پل در حدود ۵۰۰ متر طول و ۱۵ متر عرض دارد. عکاسان و منابع عکس‌ها: کوثر کریمی از خبرگزاری مهر، مهرداد میثاقیان و همشهری آنلاینپل چهارم شهر اهواز بر رود کارون را در سال ۱۳۵۴ در مرکز شهر ساختند. دسترسی این پل به خیابان نادری اهواز، آن را به یکی از پر ترددترین پل‌های این شهر تبدیل کرد و به همین دلیل آن را پل نادری نامیدند. پل پنجم اهواز به‌صورت دو باندی و در سال ۱۳۷۵ ساخته‌شده است. این پل یکی از پهن‌ترین پل‌های روی رود کارون است و نقش موثری در کاهش بار ترافیکی شهر اهواز دارد. پل صنایع فولاد و پل گفتگوی تمدن‌ها از دیگر مسیرهای ارتباطی روی رود کارون هستند. پل صنایع فولاد برای دسترسی به کارخانه‌های صنعتی ساخته شد و پل گفتگوی تمدن‌ها با نورپردازی زیبا و آبشار مصنوعی از زیباترین پل‌های رود کارون و همین طور جاذبه‌های گردشگری اهواز است. پل کابلی اهواز هشتمین پل این شهر روی رود کارون است که معماری برجسته‌ای دارد و می‌توان آن را متفاوت‌ترین مسیر ارتباطی بر این رودخانه دانست. پل نهم اهواز در سال ۱۳۹۲ روی پل سوم ساخته شد. طراحی این پل نیز بسیار مدرن است و برنامه‌هایی برای گسترش آن وجود دارد. آخرین پل اهواز بر رود کارونپل طبیعت کیانپارسنام دارد که برای پیاده‌روی مناسب است و خودروها از آن عبور نمی‌کنند. این پل بین پارک لاله و بلوار ساحلی کیانپارس قرار دارد. رود کارون به کجا می‌ریزد؟ عکاس و منبع عکس: علیرضا معتمدی از خبرگزاری تسنیمدر طول مسیر رود کارون انشعاب‌های مختلفی از این رودخانه جدا می‌شوند و همین طور رودهای مختلفی که از کوه‌های مناطق اطراف سرچشمه می‌گیرند به این رود می‌ریزند. مهم‌ترین انشعاب رود کارون را می‌توان رودخانه دز دانست. رود دز در شهر دزفول جریان دارد و در شمال اهواز به رود کارون می‌رسد. رود کارون پس از رسیدن به خرمشهر به دو قسمت تقسیم می‌شود. یک شاخه آن به اروندرود، ازرودخانه‌های مرزی ایراندر مرز با عراق و شاخه دیگر آن در ادامه مسیر به خلیج‌فارس می‌رسد و به اقیانوس هند دسترسی پیدا می‌کند. رود کارون در ورودی شهر شوشتر نیز دو قسمت می‌شود که این دو شاخه را به نام‌های «شطیط» و «گرگر» می‌شناسند. این دو شاخه در جنوب شهر شوشتر دوباره به یکدیگر متصل می‌شوند. خطر خشک شدن رود کارونمنبع عکس: سایت جاذبه‌ها، عکاس نامشخصدر حال حاضر با توجه به کم شدن آب رود کارون، گسترش سدسازی و انتقال آب این رودخانه به شهرهای دیگر، کشتی‌ها در این رود تردد ندارند. با کم شدن آب این رودخانه بسیاری از روستاهای اطراف آن نیز خالی از سکنه شده‌اند و همین طور دامداری و کشاورزی در بسیاری از نقاط اطراف رود کارون از بین رفته است. با ادامه این روند نادرست در بهره‌برداری بی‌رویه از آب رود کارون، آینده‌ای تاسف‌برانگیز برای این رودخانه قدیمی رقم خواهد خورد. در طول سال‌های اخیر اعتراض‌های گسترده‌ای از سوی مردم خوزستان نسبت به انتقال آب این رود به سایر شهرها صورت گرفته است. کاهش محسوس عمق و حجم آب رودخانه کارون با هدایت آب آن به‌سمت سایر نقاط کشور از جمله زاینده‌رود اصفهان، نگرانی کارشناسان محیط‌زیست را افزایش می‌دهد. عکاس و منبع عکس: مهناز دژبان از خبرگزاری ایسنااز دیگر مشکلات رودخانه کارون در سال‌های اخیر نیز می‌توان به آلودگی آب این رودخانه اشاره کرد. سرازیر شدن پساب صنعتی و کشاورزی در رود کارون آلودگی شدیدی در این رودخانه ایجاد کرده‌اند. همچنین راه‌اندازی غیرمجاز مراکز پرورش ماهی در بخش‌های مختلف رود کارون، آلودگی‌های زیستی را افزایش می‌دهد. امیدواریم با تدابیر درست در سال‌های آینده، زندگی رود کارون، این میراث گران‌بهای تاریخی و طبیعی در خوزستان، حفظ شود. در این مقاله به معرفی رود کارون، یکی از کهن‌ترین جاذبه‌های طبیعی جنوب ایران پرداختیم که از نخستین مراکز پیدایش تمدن ایران باستان به شمار می‌رود. اگر در بازدید از این رود زیبا خاطره‌ای به‌یادماندنی دارید، در ادامه با ما و دیگر کاربرانکجارودر میان بگذارید. پرسش‌های متداولرود کارون کجاست؟ رود کارون در جنوب ایران قرار دارد و بیشترین قسمت آن در استان خوزستان است. رود کارون از کجا سرچشمه می‌گیرد؟ رود کارون از رشته‌کوه زاگرس و ارتفاعات زردکوه در استان چهار محال و بختیاری سرچشمه می‌گیرد. رود کارون به کجا می‌ریزد؟ رود کارون پس از رسیدن به خرمشهر دو شاخه می‌شود که یکی به اروندرود و دیگری به خلیج‌فارس می‌ریزد. طول رود کارون چقدر است؟ رود کارون طولانی‌ترین رود ایران است و طول آن به ۹۵۰ کیلومتر می‌رسد. نویسنده: مینا بهزادی‌منشعکس‌های گالری از ویکی‌مدیا (عکاسان: فرید عطار، علیرضا جواهری)