حصار (قلعه) زنجان
زنجان
حصار شهر زنجان که به «قلعه زنجان» نیز شهرت دارد، از آثار دوران سلجوقی ودیدنی‌های زنجاناست که در فتنه مغول قسمت اعظم آن تخریب‌شده است. این حصار در دوره صفویه، به علت انطباق موقعیت آن بر روی نقشه طرح کلی شهر و هماهنگی آن با موانع طبیعی دفاعی که دارای اهمیت سوق الجیشی است، مجددا منطبق بر مسیر دیوار قبلی بازسازی‌شده است. این حصار با خشت‌هایی به ابعاد ۱۰ × ۵۰ × ۵۰ سانتی‌متر و ملاط گل ساخته‌شده است و تعداد برج‌های دفاعی آن به درستی معلوم نیست. شواهد موجود نشان می‌دهند که فاصله برج‌ها از یک دیگر، با احتمال نزدیک به یقین، ۱۵۰ متر بوده است. بدین ترتیب، در حدود ۳۰ برج دایره‌ای شکل با قطر ۷ متر در گرداگرد حصار شهر ساخته‌شده بوده است که از آن میان، قطر برج‌های چهارگوشه آن‌که تا امروز باقی مانده‌اند، حدود ۱۵ متر بوده است. مصالح داخل برج‌ها خشت و گل است و بر فراز آن، سقفی مخروطی جای دارد. در هر برج جان پناهی به ارتفاع ۵۰ / ۲ متر ساخته‌شده است. دریچه‌های دیده‌بانی و تیراندازی برج‌ها که ابعادی معادل ۱۵ × ۳۵ سانتی‌متر دارند، در فضای جان‌پناه تعبیه شده‌اند. قلعه زنجان از طریق ۶ دروازه ورودی با روستاهای حوزه نفوذ زنجان و شهرهای هم‌جوار آن مرتبط بوده است. در داخل این حصار عناصر تاریخی شهر احداث شده‌اند.