تالاب میقان
ایران، استان مرکزی، ۱۵ کیلومتری شمال شرقی اراک، مجاورت روستاهای راهزان، ده نمک و طرمزد
تالاب کویری میقان یکی از ده تالاب مهم ایران است که حیات وحش متنوع و طبیعت کویری جلوه‌ای خاص بدان بخشیده است. در واقع، این تالاب به‌دلیل برخورداری از شرایط آب و هوایی مناسب یکی از مهم‌ترین زیستگاه‌های فصلی پرندگان مهاجر محسوب می‌شود. موقعیت جغرافیاییتالاب دیدنیمیقانکهدرگذشتهبهنمک‌زار فراهانمشهور بوده است، ازجاهای دیدنی اراکبه شمار می‌رود و در ۱۷ کیلومتری شمال شرقی اراک، جنوب غربی داودآباد و در دشت فراهان استان مرکزیواقع‌شدهاست. مساحت این تالاب در محدوده ۱۰۰ تا ۱۱۰ کیلومتر مربعمتغیر است و حدود ۱ , ۶۵۵ متر از سطح دریا ارتفاع دارد و آب دریاچه شور است. این تالاب دارایسهجزیره به نامکریستالینیکودودر وسط، قسمت کویری ودشت‌هایاطرافمی‌شود. شرایط اقلیمی تالابدریاچهاز لحاظآب و هوایی دارایزمستان‌هایمعتدل است؛ همین ویژگی سبب شده است که در پاییز و اوایل زمستان زیستگاه پرندگانبه ویژهپرندگان مهاجر از مناطق شمال ایران و مناطق سردسیری باشد. درسال‌هایبا بارندگی مناسب، تالاب دارای آبقابل توجهیاست و درسال‌هایکم آبیعموما سطح تالاب به حالتخشک‌و به حالت کویری وشوره‌زاردرمی‌آید. منابعتامینآب تالاب رابارش‌هایجوی، آبسهرودخانهقرهکهریز، فراهان وشهرابو پساب تصفیه فاضلاب اراک تشکیلمی‌دهند. قدمت تالاباز نظر دیرینه‌شناسی تالاب میقان متعلق به دوره پالئوسن است و در اثر حرکت صفحه‌های تکتونیکی اطراف به وجود آمده است. اقلیم تالابتالاب میقان دارایویژگی‌هایبوم‌شناسیویژه‌ای است، ازجملهآن که سالانه تعداد زیادی از پرندگان مهاجر را در خود جایمی‌دهدکه در میانآن‌هابعضی ازگونه‌هاینادر وحمایت‌شدهکم‌یاب دیدهمی‌شوند. به‌علت جمعیت بالای درنا در تالاب نسبت بهزیستگاه‌هایدیگر کشور، این تالاب اهمیت بیشتری نزد علاقه‌مندان به محیط زیستپیداکردهاست. در فصل بهار تالابمیقانبه عنوانیکی از زیستگاه‌های اصلی پرندگان مهاجری است که در پاییز با عبور از این منطقه از نواحی سردسیر سیبری به‌سمت مناطق گرمسیر جنوبی و آفریقاپرگشودهبودند و اینکدرراهبازگشت به موطن اصلی در این تالاب اسکان موقت دارند. بیش از ۶۰ درصد پرندگان استان و ۱۶ درصد پرندگان کشور در این تالاب کشوری زندگی می‌کنند و برخی ازگونه‌هایپرندگان مهاجر و بومی این منطقه نادر و ارزشمند بوده و حضورپرتعدادآن‌هادر فصل مهاجرت موجب می‌شود تاگروه‌هایگردشگری برایپرنده‌نگریبه این خطه سفر کنند. پوشش گیاهی و جانوری تالابوجود برخی حیوانات وحشی همچون گرگ، روباه، مار، پرندگانی چون عقاب و برخینمونه‌هاینادرلابه‌لایشاخ وبرگ‌هایسبزقره‌داغ وآترپلیکسجلوه‌ایدیدنی به نواحی کویری این تالاب داده است. درنا، مرغابی‌سانان، فلامینگوها، خروس کولی و انواع پرندگان دیگر با حضور خود در طبیعت بکر تالابمیقانانسان راشگفت‌زدهو به دیدن هرچه بیشتروامی‌دارد. این تالاب توسط اداره‌کل حفاظتمحیط‌زیستاستان مرکزی به منطقهشکارممنوعتبدیلشدهاست. مطابق با استانداردهای جهانی تالاب‌ها، هر تالاب که یک درصد از یک‌گونه پرنده را در خود پذیرا باشد، در مختصات جهانی و بین‌المللی قرار می‌گیرد. از این منظر، تالاب میقان اراک در کنار تالاب گاوخونی اصفهان تنها پذیرای پرندگان مهاجر در مرکز کشور به‌منظور زمستان گذرانی محسوب می‌شوند. همچنین، تالابمیقاناراک سالانه پذیرای بیش از ۱۲ هزارقطعه پرنده مهاجر از سیبری است. پوشش گیاهی منطقه بیشتر از نوع گیاهان شورپسند یا هالوفیت بوده که از این نظر نیز تالاب یکی از ذخیره‌گاه‌های مهم گیاهان شور کشور به شمار می‌رود. علاوه بر پرندگان، گونه‌های پستانداران، آرتمیا و انواع جلبک آب شور از دیگر جانداران تالاب و محیط اطراف آن هستند. اکوسیستم تالابدر تالاب میقان به‌علت شوری آب، گنبدها و طبقات نمکی شکل می‌گیرد. این طبقات و لایه‌های نمکی تمامی سطح دریاچه را پوشانده است و از فاصله دور سفید و برفی جلوه می‌کند. همچنین این تالاب دارای بزرگ‌ترین منبع سولفات سدیم در کشور است و شرکت املاح معدنی ایران حق برداشت از معادن این تالاب را اخذ کرده است. تالاب از نگاه گردشگری، یکی ازمقاصد پرنده نگری ایرانو همین طور طبیعت‌گردی محسوب می‌شود. روز ۱۵ آبان به‌دلیل تجمع درناها در تالاب میقان، «روز درنا» نام‌گذاری شده است. دریاچه تالاب میقان در قلب کویری واقع‌شده که طی سال‌های اخیر با تلاش‌های بی‌وقفه سازمان منابع طبیعی به تفرجگاهی سرسبز تبدیل‌شده است. هم‌اکنون با احداث برج مراقبت کویری در دل تالاب، شرایط مناسبی برای بازدید از این منطقه مهیا شده است. مسیر دسترسی به تالاب میقانتالاب میقان ازجاهای دیدنی استان مرکزیمحسوب می‌شود و در نزدیکی شهر اراک واقع‌شده است. برای دسترسی به این تالاب باید از سه‌راه خمین به‌سمت کمربندی شمالی حرکت کرد. پس از آن به میدان تره‌بار خواهیم رسید، همچنان باید مسیر را مستقیم در پی گرفت، حدود یک الی دو کیلومتر بعد از میدان تره‌بار به یک جاده فرعی در سمت راست جاده می‌رسیم. در ابتدای جاده تابلوی بزرگ قرمز رنگی وجود دارد، پس از وارد شدن به داخل این جاده فرعی و عبور از پل روگذر به کارخانه تولید سولفات‌سدیم می‌رسیم که در سمت راست جاده نمایان است. با ادامه این مسیر، پس از حدود سه الی چهار کیلومتر به انتهای تالاب میقان خواهیم رسید. بهترین زمان برای بازدید از تالاب میقانبهترین زمان برای برگزاری برنامه‌های پرنده‌نگری در این تالاب، فصل بهار و پاییز است. از این میان، فصل پاییز مامن این پرندگان برای گذران زندگی در آسمانی به دور از سرمای سیبری است و پرندگان اقامت بیشتری در تالاب می‌گزینند. عکس‌های گالری از خبرگزاری شبستان (عکاس: نفیسه آبباز) نویسنده: عماد جعفری