گنبد کبود مراغه
ایران، استان آذربایجان شرقی، مراغه، خیابان اوحدی، خیابان موسوی
گنبد کبود از بناهای دوره سلجوقیان در شهر مراغه و ازجاهای دیدنی استان آذربایجان شرقیمحسوب می‌شود که تزیینات به کار رفته در آن در مقایسه با سایر بناهای دوره سلجوقی و ایلخانی کم‌نظیر است. این گنبد که در بین عوام به اسم مقبره مادر هولاکو خان شهرت دارد، در فاصله سال‌های ۵۸۲ تا ۶۵۶ هجری قمری ساخته‌شده است. گنبد کبود در ۱۵ دی ۱۳۱۰ هجری شمسی در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفت. هرآنچه باید درباره گنبد کبود مراغه بدانید: گنبد کبود مراغه کجاست؟ معرفی گنبد کبود مراغهتاریخچه گنبد کبود مراغهمعماری و تزیینات گنبد کبود مراغهنکات بازدید از گنبد کبود مراغهگنبد کبود مراغه کجاست؟ منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: شیرزاد واحدی) گنبد کبود یکی دیگر از آثار تاریخی مهم وجاهای دیدنی مراغهدر استان آذربایجان شرقی به حساب می‌آید که در بخش مرکزی شهر در خیابان موسوی واقع‌شده است. آدرس: استان آذربایجان شرقی، مراغه، خیابان اوحدی، خیابان موسوی (نمایش روی نقشه) معرفی گنبد کبود مراغهمنبع عکس: ویکی مدیا (عکاس: محمد پدرام) گنبد کبود مراغه در واقع یک برج مقبره به حساب می‌آید که گفته می‌شود، قبر مادر هلاکوخان در این محل قرار دارد. این گنبد که در ۱۵ دی سال ۱۳۱۰ هجری شمسی در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفت، به‌دلیل قرارگیری در مرکز شهر توانسته نسبت به سایر گنبد‌های مراغه، توجه بیشتری را به خود جلب کند. در فاصله چند متری از این گنبد، برجی تاریخی وجود دارد که به برج مدور مشهور است و همانند نامش از ساختاری استوانه‌ای تشکیل‌شده است. البته از نگاه یک بازدیدکننده عادی، زیبایی گنبد کبود بسیار بیشتر از برج مدور است و تزیینات به کار رفته در آن بسیار چشم‌نواز هستند. از لحاظ بازسازی نیز گنبد کبود شرایط بهتری دارد. منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: S S) در طول سال‌های گذشته تلاش‌های بسیاری برای بازسازی محوطه این بنا صورت گرفته است؛ ولی اغلب آن‌ها بی‌نتیجه بوده‌اند. بازسازی این بنا از سال ۱۳۹۵ هجری شمسی شروع‌شده؛ اما هنوز مرمت آن به‌دلایل مختلف به اتمام نرسیده است و به همین دلیل بازدیدکنندگان نمی‌توانند از داخل این بنا دیدن کنند. تاریخچه گنبد کبود مراغهمنبع عکس: گوگل مپ (عکاس: drmuratkaya) گنبد کبود در دوره سلجوقیان ساخته‌شده و از لحاظ تزیینات و زیبایی نسبت به سایر آثار به جا مانده از این دوره بسیار زیبا‌تر است. با این وجود، نظرات مختلفی در خصوص زمان ساخت این اثر وجود دارد و برخی آن را مربوط به زمان مغول و برخی دیگر نیز مربوط به دوره قبل از هلاکوخان می‌دانند. با توجه به روایات متعددی که در مورد صحت وجود قبر مادر هلاکو در این گنبد مطرح است، سال ساخت آن احتمالا به سال‌های ۵۸۲ و ۶۵۲ هجری قمری می‌رسد. معماری و تزیینات گنبد کبود مراغهمنبع عکس: ویکی پدیا (عکاس: داود مجتهدی) گنبد کبود از نظر ترکیب کلی مشابه سایر مزارهای موجود در مراغه است و شامل شبستانی مرتفع بر زیربنایی از سنگ می‌شود که سردابی در آن قرار دارد. در ساخت این بنا از آجر‌های سرخ‌رنگ و کاشی‌های فیروزه‌ای استفاده‌شده است و در بخش‌های مختلف آن نیز سنگ‌های سفید به چشم می‌خورد. اطلاعات زیادی در خصوص معمار گنبد کبود در دست نیست. این برج، ساختاری ۱۰ ضلعی دارد و پهلوهای آن دارای طاق‌نما و حاشیه‌کاری دندانه‌ای است و در کناره آن‌ها پایه‌های ستون‌مانندی به چشم می‌خورد. این پایه‌ها مانند سطح بیرونی طاق‌نماها، با تزییناتی مرکب از آجر و سفال و کاشی فیروزه‌ای رنگ در طرح‌های هندسی، به‌شکل بدیعی آرایش شده‌اند. این بنا مملو از تزیین است؛ به‌طوری که «آرنولد تالبوت ویلسون» در سفرنامه‌اش می‌نویسد: تزیین گنبد کبود بیش از اندازه است و اهمیت تزیین در اینجا بر سبک ساختمان ارجحیت دارد. منبع عکس: ویکی پدیا (عکاس: D modjtehedi) در بخش خارجی بنا تزیینات به‌صورت قطاربندی هستند و فرم‌های هندسی و سه ردیف مقرنس در آن دیده می‌شود. این برج نظیر دیگر برج‌های مقبره‌دار دو طبقه دارد. قسمت پایین، سرداب مخصوص دفن میت و قسمت بالایی، اتاقی مزین به گچ‌بری و کاشی‌کاری است. اتاق مذکور، سقف بلندی دارد که گنبد آن فرو ریخته و قسمت اعظم گچ‌بری و تزیینات و نوشته‌های آن نیز از بین رفته است. داخل بنا، دورتادور زیر گنبد بر حاشیه پهنی از گچ، با خط نسخ قسمتی از آیه اول سوره ۶۷ قرآن کریم نوشته‌شده است. آیات و کلمات الهی نظیر «الله» و «والحمد» با شکل‌های مختلفی در دیوار‌های این بنا به‌صورت استامپی نقش بسته‌اند. در گذشته دیوار‌های داخلی برج دارای رنگی فیروزه‌ای بوده‌اند که اکنون اثر زیادی از آن باقی نمانده است. کتیبه گچ‌بری در بخش داخلی بنا، اطلاعاتی در خصوص برج مقبره بودن آن نشان می‌دهد و بر این اساس به نظر می‌رسد که گنبد مذکور آرامگاه مادر هلاکوخان باشد. منبع عکس گالری: گوگل مپ (عکاس: Andreas Mauersberger، وحید نوروزی، رحیم موسوی) به‌دلیل قرارگیری گنبد کبود و برج مدور در مرکز مراغه، ساختمان‌های مختلفی اطراف آن را پوشانده‌اند و از بخش‌های مختلف شهر، دید زیادی نسبت به آن‌ها وجود ندارد و در واقع این دو اثر تاریخی در مکانی محفوظ قرار گرفته‌اند. تفاوت معماری و زیبایی گنبد گبود و برج مدور، اطلاعات بسیاری را فاش می‌کند. بر اساس کتیبه برج مدور که به زبان کوفی نوشته‌شده است، این برج در سال ۵۶۳ ساخته‌شده و تنها با گذشت چند سال از آن اثر دیگری به نام گنبد کبود در کنار آن احداث‌شده است. شیوه معماری و تزیینات به کار رفته در آن‌ها بسیار تفاوت دارند و بر این اساس در فاصله زمانی مذکور تغییرات بسیاری در شیوه معماری صورت گرفته است. نکات بازدید از گنبد کبود مراغهمنبع عکس: گوگل مپ (ایوب فارابی) متاسفانه تابلو‌های راهنمای مناسبی برای گنبد کبود در نظر گرفته نشده است و برای رسیدن به خیابان فرعی این گنبد باید از مردم میهمان‌نواز مراغه کمک بگیرید. دسترسی به این بنا از یک خیابان کم‌عرض میسر است و گاهی اوقات پیداکردن جای پارک مناسب کمی سخت به نظر می‌رسد. در حال حاضر (سال ۱۴۰۰ هجری شمسی)، به‌خاطر مرمت گنبد کبود امکان بازدید از آن وجود ندارد و اطراف محوطه برج حصارکشی شده است. پرسش‌های متداولگنبد کبود مراغه کجاست؟ گنبد کبود در استان آذربایجان شرقی، مراغه، خیابان اوحدی، خیابان موسوی قرار دارد. قدمت گنبد کبود مراغه به چه زمانی می‌رسد؟ نظرات مختلفی در خصوص زمان ساخت این اثر وجود دارد و برخی آن را مربوط به زمان مغول و برخی دیگر نیز مربوط به دوره قبل از هلاکوخان می‌دانند. معماری گنبد کبود مراغه چه ویژگی دارد؟ گنبد کبود از نظر ترکیب کلی مشابه سایر مزارهای موجود در مراغه است و شامل شبستانی مرتفع بر زیربنایی از سنگ می‌شود که سردابی در آن قرار دارد. آیا گنبد کبود مراغه ثبت ملی شده است؟ بله. این اثر در ۱۵ دی سال ۱۳۱۰ هجری شمسی در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفت. نویسنده: سعید میرزاپور / بازنویسی: صدیقه شجاعی