مسجد جامع میمه
ایران، استان اصفهان، میمه، خیابان فرهنگ
پس از ورود اسلام به ایران، بسیاری از آتشکده‌های باستانی تخریب شد و بر ویرانه‌های آن‌ها، مساجد متعددی برپا کردند. چنین مساجدی را می‌توان در سراسر جغرافیای ایران نظاره کرد. مسجد جامع میمه یکی از مهم‌ترین مساجد تاریخی استان اصفهان به شمار می‌رود که بر پایه‌های آتشکده‌ای ساسانی بنا شده است. آنچه باید درباره مسجد جامع میمه بدانید: مسجد جامع میمه کجاست؟ درباره مسجد جامع میمهتاریخچه مسجد جامع میمهمسجد جامع میمه در سفرنامه هامعماری مسجد جامع میمهنکات بازدید از مسجد جامع میمهجاهای دیدنی اطراف مسجد جامع میمهمسجد جامع میمه کجاست؟ آدرس: استان اصفهان، شهرستان شاهین‌شهر و میمه، شهر میمه، خیابان فرهنگ (مشاهده در نقشه) عکس از گوگل‌مپ | عکاس: محسن اشتریمسجد جامع میمه یکی از مساجد مشهور و تاریخی استان اصفهان است. این مسجد در بافت تاریخی شهر میمه، در خیابان فرهنگ قرار دارد. مسیر دسترسی به مسجد جامع میمهبرای دسترسی به مسجد جامع میمه از پارک گلستان و خیابان ورزش در مرکز شهر وارد خیابان مطهری شوید. پس از ۹۰۰ متر، به‌سمت راست و خیابان فرهنگ بپیچید و سپس از طریق کوچه خادم، وارد کوچه شهید محمودی شوید. مسجد جامع میمه در این کوچه قرار دارد. درباره مسجد جامع میمهعکس از گوگل‌مپ | عکاس: Masjed meymehمسجد جامع میمه در استان اصفهان در گذشته آتشکده بوده است و یکی از قدیمی‌ترین مساجد جامع ایران به حساب می‌آید. این بنا دوره‌های تاریخی زیادی را در عمر خود دیده است و به‌دلیل محراب سنگی خاص و منحصربه‌فرد، شهرت زیادی دارد. این محراب به‌قدری باارزش است که برای حفاظت بیشتر، به موزه ملی ایران منتقل شد. این اثر ازجاهای دیدنی میمهبه شمار می‌رود و در تاریخ ۱۴ آبان ۱۳۵۱ با شماره ثبت ۹۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. احترام و ارادتی که اهالی میمه و دهات مجاور نسبت به این مسجد دارند، اهمیت خاصی به آن بخشیده است؛ به‌طوری که آن را نه‌تنها یک مکان مقدس و محلی برای ادای نماز می‌دانند، بلکه از طرفی عقیده دارند که این مسجد شفاخانه است و حاجات گرفتاران را برآورده می‌کند. مردم محلی از نقاط مختلف این منطقه برای تبرک و عرض ارادت به مسجد جامع میمه می‌آیند و نذورات یا خیرات خود را به مسجد هدیه می‌دهند. درخت‌های این مسجد نیز قدمتی تاریخی دارند. درخت زبان گنجشک مسجد جامع میمه کهن‌سال‌ترین درخت در منطقه و یکی از درختان کهن‌سال استان اصفهان است که عمر آن به دوران امامت علی بن موسی‌الرضا (ع) برمی‌گردد. این درخت در ایمان و اعتقاد مذهبی مردم جایگاه ویژه و ارزشمندی دارد. تاریخچه مسجد جامع میمهبنای اصلی مسجد جامع میمه به دوران سلجوقی تعلق دارد؛ ولی بنای فعلی آن در دوران زندیه و طبق نظر برخی از کارشناسان، صفویه ساخته‌شده است. بر اساس آثار به‌دست آمده از حفاری‌های اطراف مسجد جامع، اسناد تاریخی مربوط به شهر و آثاری که از قبرستان زرتشتی‌ها به‌جای مانده است، به نظر می‌رسد که مسجد جامع میمه در قدیم آتشکده زرتشتی‌ها بوده و بعدا مسجدی روی آن ساخته‌شده است؛ البته سابقه تاریخی این بنا بسیار بیشتر از دوران ساسانی است؛ چراکه بعضی از کارشناسان عقیده دارند که بنای اصلی آن، عبادتگاهی به‌شمار می‌رفت که بیش از ۲ , ۰۰۰ سال پیش مخصوص مراسم و آیین مذهبی بوده است. مسجدی که پس از فتح اعراب ساخته‌شده بود، بیشتر حالت کوشک داشت و در زمان سلجوقیان تبدیل به مسجدی چهارایوانی شد. گونه چهارایوانی، معماری ویژه سلجوقی‌ها در طراحی مساجد بوده است. در عملیات حفاری در سال ۱۳۵۴ هجری شمسی، در عمق یک متری ابتدا آجرهای سنگ‌فرش دوره صفویه و بعد در اعماق ۲ تا ۲ ٫ ۵ متری، محرابی بسیار زیبا با گچ‌بری مربوط به زمان سلجوقیان کشف شد. افزون بر این، در عمق ۳ تا ۳ ٫ ۵ متری خشت‌های بزرگ مربوط به دوران ساسانی پیدا شد. این یافته‌ها شکی باقی نمی‌گذارد که این بنا ابتدا آتشکده و معبد زرتشتیان بوده و بعد از مسلمان شدن اهالی، به مسجد تبدیل‌شده است؛ سپس در زمان سلجوقیان بازسازی و در زمان صفویان، آن را مرمت کرده‌اند. گذشتگان در این حجره‌ها قرآن و سواد خواندن و نوشتن یاد می‌گرفتند. از شواهد پیدا است که در زمان‌های صفویه و قاجاریه، از این مسجد علاوه بر ادای نماز جماعت، به‌عنوان محلی برای اجرای مراسم سوگواری و روضه‌خوانی نیز استفاده می‌شده است. مسجد جامع میمه در سفرنامه هاعکس از گوگل‌مپ | عکاس: محمد باصفابه خاطر قرارگیری در مجاورت شهر بزرگی مثل اصفهان، در طول تاریخ افراد معروف زیادی از این مسجد بازدید کرده‌اند و کمتر مسجدی مثل مسجد جامع میمه، در کتاب‌های تاریخی دارای نام و نشان است. «ابن بطوطه»، جهانگرد عرب، در سال ۷۲۷ هجری قمری از مسجد جامع شهر میمه دیدن کرد. این جهانگرد معروف قرن هشتم هجری قمری، مسجد را این‌گونه توصیف می‌کند: مسافرت ما در زمین پهناوری آغاز شد که از مضافات اصفهان به شمار می‌رود. در این طریق، نخست به میمه رسیدیم؛ روستایی نیک و دارای باغ‌های انگور و قنوات متعدد و مسجدی زیبا یافتیم که نهر آبی از وسط آن جاری بود. به‌دلیل قرار داشتن شهر میمه در راه ارتباطی اصفهان به سایر شهرهای مهم ایران، بزرگان زیاد دیگری هم از این مسجد بازدید داشته‌اند که از آن در سفرنامه‌های خود نقل‌قول کرده‌اند. «ملا محسن فیض کاشانی» درباره مسجد جامع میمه می‌گوید: طی سفری گذرم به مسجدی افتاد در قریه‌ای به نام میمه که بنظر می‌رسد با توجه به کتیبه بالای محراب، این مسجد زیبا یادگار آل‌بویه باشد. هنوز منبر شکسته و نیمه‌سوخته آن در گوشه‌ای دیده می‌شود. سنگ قبرهای اطراف مسجد تاریخی حدود ۲۰۰ سال پیش را دارند. در سال ۷۸۹ هجری قمری، تیمور لنگ برای تنبیه «سلطان زین‌العابدین» (حاکم وقت اصفهان) که به دعوت او اعتنایی نکرده بود، از راه همدان به گلپایگان و سپس میمه می‌رود. او در خاطرات خود می‌نویسد: مردم میمه قبل از ورود من و لشگریانم به میمه به استقبال من آمدند در منطقه‌ای که قرقچی نام داشت، گوسفند و گاو قربانی و سپاه مرا تا مسجد همراهی کردند. قشون نماز را در مسجد جامع میمه که دارای بنای زیبا و دیدنی با درختان سرسبز و نهر آبی روان بود به جا آوردند. بر اساس یک روایت تاریخی در زمان فرار اشرف افغان از دست نادرشاه افشار، گروهی از سربازان اشرف در مسیر فرار خود وارد میمه می‌شوند و تمام روستا را غارت می‌کنند. آن‌ها حتی به افرادی که در مسجد پناه گرفته بودند نیز رحم نکردند و مسجد را بر سر آن‌ها خراب کردند. در بازسازی که در سال ۱۳۵۴ روی مسجد قدیمی صورت گرفت، استخوان‌های فراوانی پیدا شد که به‌صورت دسته‌جمعی در زیر خاک دفن شده بودند. این موضوع می‌تواند دلیلی بر راستی این روایت باشد. معماری مسجد جامع میمهعکس از گوگل‌مپ | عکاس: محسن اشتریایوان‌های شمالی، جنوبی و سایر ایوان‌های واقع در اضلاع شرق و غرب، بنا را به‌شکل مسجدی چهار ایوانی در آورده است. صحن مسجد با وسعتی کم چهار ضلع دارد. نمای داخلی مسجد بیشتر شامل تزیینات آجری ساده می‌شود که در قسمت‌های تعمیری آن، گچ‌بری ساده و در بعضی قسمت‌ها، گچ‌بری تزیینی وجود دارد. بیشتر این تزیینات، آیاتی از قرآن هستند. کف ایوان‌ها از کف صحن کمی بلندتر است. داخل دیوار ایوان‌ها گچ‌کاری ساده و نمای خارجی آن‌ها، آجرهای برجسته دارد. این مسجد از لحاظ سبک معماری و تزیینات ایوان‌ها بسیار شبیه به مسجد زواره است؛ چراکه طراح و سازنده آن‌ها در هر دو مسجد یک شخص محسوب می‌شود. ایوان شمالیایوان شمالی با سبک معماری سلجوقی و اندک تغییراتی که در گچ‌بری‌های آن به‌وجود آمده، باقی‌مانده است. این تغییرات در قرن نهم، دهم و یازدهم هجری قمری، به‌ویژه در زمان حکم‌رانی حسن بهادرخان معروف به «ازون حسن» (فرمانروای میمه در زمان صفوی) ایجاد شده‌اند. در ایوان شمالی سکویی قرار داشت که حاکم‌های منطقه از آن برای تماشای مراسم تعزیه استفاده می‌کردند. در گوشه ایوان شمالی، منبری منبت‌کاری وجود داشت که مداحان روی آن می‌نشستند و روضه‌خوانی می‌کردند. ایوان جنوبیایوان جنوبی در اثر سیل و عوامل نامساعد جوی تخریب شد و به‌جای آن ایوانی ساخته‌اند که سطح داخلی آن با تخته‌های چوبی تزیین شده است. تخته‌های به‌کار رفته در این ایوان را با آیات قرآن و نقاشی‌های زیبا تزیین کرده‌اند. ایوان شرقیدر ایوان شرقی تغییرات زیادی صورت گرفته است. در اصلی مسجد جامع در زاویه جنوب‌شرقی این ایوان قرار دارد. این قسمت مسجد دارای دو منار کوچک در بالا و تزیینات گچ‌بری بسیار زیبا در متن و دری منبت‌کاری‌شده است. گلدسته خشتی آجری مسجد نیز در زاویه شمال‌شرقی این ایوان به ارتفاع ۱۴ متر دیده می‌شود. در کل، این ایوان و دو سردر زیبای مسجد که مزین به کتیبه‌های خط کوفی از کاشی فیروزه‌ای و گچ‌بری است، به‌همراه اتصالات بناهای جنبی از نظر ساختمانی وضعیت ویژه‌ای دارد که هر بیننده‌ای را جذب می‌کند. ایوان غربیاین ایوان به‌صورت سایه‌بانی در جلو درب ورودی به صحن زیر گنبد ساخته‌شده است و زیربنای اصلی آن به زمان سلجوقیان بازمی‌گردد. در گذشته ساختمان صحن و بناهای اطراف آن طوری ساخته‌شده بود که در ورودی تمام حجره‌ها به طرف در اصلی باز می‌شد. سکوهایی برای نشستن در چهار طرف دیوارها ساخته بودند. سردر مسجد جامع میمهعکس از گوگل‌مپ | عکاس: Mayyamakسردر مسجد جامع میمه نیز شهرت زیادی دارد. در قدیم این مسجد سردر خوش‌طرحی با تزییناتی به خط کوفی روی کاشی فیروزه‌ای و دو گلدسته کوچک داشت. در سال ۱۳۳۸ برای ایجاد خیابان امام حسین (ع)، قسمت پایین یکی از مناره‌ها و سردری که از قدیم به یادگار مانده بود، تخریب شد که در نوسازی‌های بعدی دیگر مناره‌ای ساخته نشد. محراب مسجد جامع میمهعکس از گوگل‌مپ | عکاس: محسن اشتریدر طرف قبله مسجد جامع میمه، محرابی وجود دارد که در گذشته سنگی حجاری‌شده به‌صورت کتیبه‌ای از خطوط برجسته کوفی آن را تزیین کرده بود. این محراب در سال ۵۵۱ هجری قمری توسط ابوطاهر حسین بن غالی، از اهالی کاشان ساخته‌شده بود. در بازسازی مسجد، اطراف محراب تخریب و سنگ محراب آن به موزه ایران باستان منتقل شد. اطراف محراب دوباره توسط مرحوم صدرالسلام با گچ‌بری‌های زیبا تزیین شد. استاد صدرالسلام آیات قرآن را به‌شکل گل و بته، با مهارت خاصی در اطراف محراب گچ‌بری کرده است. نکات بازدید از مسجد جامع میمهامکان بازدید از مسجد جامع میمه تا پیش از غروب آفتاب (به‌جز اوقات شرعی) وجود دارد. هنگام بازدید از مسجد جامع میمه، آداب و احترام حضور در اماکن مذهبی را در نظر داشته باشید. برای بازدید از مسجد جامع میمه نیازمند پوشش اسلامی خواهید بود. اطراف مسجد جامع میمه فروشگاه‌ها و امکانات رفاهی مطلوب وجود دارد. بهترین راه برای بازدید از مسجد جامع میمه، استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی است. نمازهای جماعت پنج‌گانه در مسجد جامع میمه برگزار می‌شود. بازدید از مسجد جامع میمه رایگان است. عکس‌های گالری از گوگل‌مپ | عکاسان: محسن اشتری و محمود مهدی قنبریجاهای دیدنی اطراف مسجد جامع میمهکاروانسرای مادر شاهآدرس: استان اصفهان، شهرستان شاهین‌شهر و میمه، مورچه‌خورت (مشاهده در نقشه) کاروانسرای مادر شاهکه از آن با نام کاروانسرای مورچه‌خورت، نیز یاد می‌کنند، در شهرستان شاهین‌شهر و میمه قرار دارد. قدمت کاروانسرای مادرشاه به دوره صفویه بازمی‌گردد و به‌نظر می‌رسد که بافرمان مادر یکی از پادشاهان صفوی ساخته‌شده است. از امکانات این مجموعه می‌توان به سالن‌های اجلاس و همایش، غرفه‌های فروش سوغات و صنایع‌دستی، رستوران، کافی‌شاپ، پارکینگ و … اشاره کرد. قنات مزدآبادآدرس: استان اصفهان، شهرستان شاهین‌شهر و میمه، روستای مزدآباد (مشاهده در نقشه) قنات مزدآباد با قدمتی بالغ بر ۲۰۰۰ سال، یکی از قنات‌های ثبت‌شده ایران در فهرست آثار جهانی یونسکو است و دومین قنات قدیمی ایران شناخته می‌شود. حجم بالای آب در قنات، باعث می‌شود که از آن با عنوان رودخانه‌ای زیرزمینی یاد کنند. این قنات به‌واسطه شباهت بهغار علی‌صدر، میان گردشگران شهرت یافته است. پرسش‌های متداولمسجد جامع میمه کجاست؟ مسجد جامع میمه در استان اصفهان، شهرستان شاهین‌شهر و میمه، شهر میمه، خیابان فرهنگ قرار دارد. قدمت مسجد جامع میمه به چه دورانی بازمی‌گردد؟ سلجوقیچه کسانی در سفرنامه خود از مسجد جامع میمه یاد کرده‌اند؟ ابن بطوطه، تیمور لنگ و ملا محسن فیض کاشانی. هزینه بازدید از مسجد جامع میمه چقدر است؟ بازدید از مسجد جامع میمه رایگان استنویسنده: نسیبه گودرزی / پوریا محمدی پیوند