منطقه حفاظت‌شده بهرام گور
ایران، استان فارس، ۲۵ کیلومتری شرق شهرستان نی‌ریز
مناطق حفاظت‌شده در ایران به آن دسته از اراضی گفته می‌شود که تحت فرایندهای کنترلی و نظارتی مداوم، در راستای حفظ گونه‌های گیاهی و جانوری ارزشمند قرار گرفته‌اند. این مناطق که انتخاب، حفظ و نگهداری آن‌ها در حیطه اختیارات سازمان حفاظت از محیط‌زیست قرار دارد، محلی مناسب برای اجرای برنامه‌های آموزشی و پژوهش‌های زیست‌محیطی به شمار می‌روند. منطقه حفاظت‌شده بهرام گور، یکی از مشهورترین و غنی‌ترین این مناطق است. آنچه باید درباره منطقه حفاظت‌شده بهرام گور بدانید: منطقه حفاظت‌شده بهرام گور کجاست؟ درباره منطقه حفاظت‌شده بهرام گوراقلیم و جغرافیای منطقه حفاظت‌شده بهرام گوردیدنیهای منطقه حفاظت‌شده بهرام گورپوشش جانوری منطقه حفاظت‌شده بهرام گورپوشش گیاهی منطقه حفاظت‌شده بهرام گورتهدیدهای منطقه حفاظت‌شده بهرام گورنکات بازدید از منطقه حفاظت‌شده بهرام گورجاهای دیدنی اطراف منطقه حفاظت‌شده بهرام گورمنطقه حفاظت‌شده بهرام گور کجاست؟ آدرس: استان فارس، ۲۵ کیلومتری شرق شهرستان نی‌ریز (مشاهده در نقشه) عکس از گوگل‌مپ | عکاس: Hans Scholteپارک ملی قطرویه و منطقه حفاظت‌شده بهرام‌گور ازجاهای دیدنی استان فارسهستند و در شرق شهرستان نی‌ریز و در مرز استان فارس و کرمان و در حوزه حفاظتی استان‌های کرمان، یزد و فارس قرار دارند. مسیر دسترسی به منطقه حفاظت‌شده بهرام گوربرای دسترسی به منطقه حفاظت‌شده بهرام گور باید به شهرستان نی‌ریز در استان فارس بروید؛ سپس از طریق کمربندی نی‌ریز، راهی جاده نی‌ریز به سیرجان شوید. از طریق جاده‌های خاکی روستای چاه عرب یا روستای بشنه می‌توانید به منطقه حفاظت‌شده بهرام گور دسترسی پیدا کنید. درباره منطقه حفاظت‌شده بهرام گورمحدوده بهرام‌گور که قبلا به‌صورت منطقه آزاد کنترل می‌شد، در سال ۱۳۵۱ با عنوان منطقه حفاظت‌شده بهرام‌گور تحت کنترل اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست فارس قرار گرفت. تماشای حیات‌وحش به‌خصوص گونه‌های در معرض تهدیدی نظیر گورخر ایرانی، هوبره وزاغ بوردر این منطقه به‌سادگی امکان‌پذیر است. در گذشته یوزپلنگ هم در این منطقه وجود داشت؛ اما در حال حاضر این‌گونه در منطقه از بین رفته است. منطقه بهرام گور با توجه به اینکه منطقه‌ای کویری، دشتی و کوهستانی محسوب می‌شود، از اهمیت زیادی برخوردار است. با توجه به وجود زیستگاه منحصربه‌فرد و همچنین وجود گونه درخطر انقراض گورخر ایرانی، قسمتی از ضلع غربی منطقه طی مصوبه شماره ۲۹۸ شورای عالی محیط‌زیست مورخ ۱۳۸۶ / ۱۱ / ۱۲ به پارک ملی قطرویه ارتقا یافت. اقلیم و جغرافیای منطقه حفاظت‌شده بهرام گورعکس از گوگل‌مپ | عکاس: Amin Assariوسعت کل منطقه حفاظت‌شده بهرام‌گور در حال حاضر ۴۰۸ , ۰۱۷ هکتار است که از این مقدار، ۳۱ , ۸۱۵ هکتار به پارک‌ملی قطرویه و ۳۷۶ , ۲۰۲ هکتار به منطقه حفاظت‌شده بهرام‌گور اختصاص دارد. آب و هوای این منطقه گرم و خشک با بارندگی حدود ۲۰۰ میلی‌متر است. ارتفاع بلندترین نقطه منطقه ۲ , ۷۸۷ متر و پست‌ترین نقطه آن در حدود ۱ , ۶۰۰ متر است. از آبشخورهای مهم منطقه حفاظت‌شده بهرام‌گور، می‌توان به آبشخورهای احداثی روی چشمه‌های عین‌الجلال و حاج محسن اشاره کرد. همچنین آبشخورها‌یی مصنوعی در ریگ جمشید، تل چیل و لیسو وجود دارد که حمل آب در این آبشخورها با تانکر صورت می‌گیرد و در تمام فصول سال، حیات‌وحش از این آبشخورها استفاده می‌کنند؛ ضمنا جمعیت زیاد گورخرها را می‌توان در آبشخورهای تل چیل و ریگ جمشید مشاهده کرد. دیدنیهای منطقه حفاظت‌شده بهرام گورعکس از گوگل‌مپ | عکاس: امیرحسین نژادحیدریقلعه‌هامنطقه حفاظت‌شده بهرام‌گور دارای قلعه‌هایی متعدد با قدمت بالا بود؛ ولی متاسفانه به مرور زمان در اثر تغییرات فیزیکی و اقلیمی قسمت اعظم آن‌ها از بین رفته و مخروبه شده‌اند. از قلعه‌های مهم منطقه می‌توان به قلعه کرسفید، قلعه شورو و قلعه ده‌برین اشاره کرد که در عمق منطقه بیابانی هنوز پا برجا هستند. قدمت دقیق این قلعه‌ها دقیقا مشخص نیست؛ ولی وجود رشته قنات‌های بسیار قدیمی در حاشیه این قلعه‌ها زیبایی دوچندانی به آن بخشیده است و از قدمت طولانی آن‌ها حکایت دارد. قلعه‌های شورو و کرسفید فاقد سکنه هستند؛ ولی در اطراف قلعه ده‌برین تعدادی خانوار زندگی می‌کنند؛ ضمنا قلعه بهرام‌گور در منطقه قطرویه در حاشیه منطقه حفاظت‌شده بهرام‌گور جای گرفته است. امامزاده‌هاامامزاده و عتبای متبرکه منطقه حفاظت‌شده بهرام‌گور، شامل امامزاده شاهرضا واقع در ده‌چاه و امامزاده سید حسن، فرزند بلافصل امام جعفر صادق (ع) و امامزاده سید علی واقع در روستای غوری و همچنین امامزاده محمد واقع در ده‌برین است. غارهایکی از غارهای معروف منطقه حفاظت‌شده بهرام‌گور، غار علی ولی‌الله است که به قدمگاه حضرت علی (ع) نیز شهرت دارد. در اوقات مختلف سال، خصوصا در مراسم‌های مذهبی و دینی تعداد زیادی از ساکنان منطقه به این غار عزیمت می‌کنند و نذورات خود را تقدیم می‌دارند. طول این غار ۱۲۲ متر است. چشمه‌هااز چشمه‌سارها و منابع آبی مهم منطقه که حائز اهمیت و برجسته هستند، می‌توان قنات شورو، قنات ده‌برین، قنانت بشنه و قنات چشمه شیرین را نام برد که همگی دارای آب هستند و در عمق منطقه بیابانی، منظره خاصی را به وجود آورده‌اند که هر بیننده‌ای را به فکر فرومی‌برد. پوشش جانوری منطقه حفاظت‌شده بهرام گورپارک ملی قطرویه و منطقه حفاظت‌شده بهرام‌گور تنها منطقه‌ای در کشور است که جمعیت قابل‌ملاحظه و پویایی از گورخر ایرانی را در خود جای داده است. حضور دیگر گونه‌های ارزشمندی نظیر یوزپلنگ ایرانی، کاراکال، زاغ بور و هوبره ارزش اکولوژیکی این زیستگاه پهناور را دوچندان می‌کند. کل و بز، قوچ و میش، گراز، روباه، گرگ، کفتار، گربه جنگلی و جبیر در کنار کبک، تیهو، باقرقره و انواع پرندگان شکاری از دیگر گونه‌های جانوری این منطقه به شمار می‌روند. عکس از گوگل‌مپ | عکاس: امین ذاکرپوشش گیاهی منطقه حفاظت‌شده بهرام گورقسمت اعظم منطقه حفاظت‌شده بهرام‌گور به‌صورت مرتفع است و حدود ۲۲ , ۰۰۰ هکتار آن را پوشش گیاهی چوبی تشکیل می‌دهد. با توجه تغییرات اقلیمی و توپوگرافی (شیب، ارتفاع، جهت) و نوع خاک در منطقه، تیپ‌های متنوع گیاهی در منطقه روییده‌اند که شامل موارد زیر است: تیپ جنگلی که دارای دو اشکوب است؛ اشکوب بالایی را بنه و اشکوب زیرین را بادام، کیکم و تنکرس تشکیل می‌دهد. تیپ درمنهتیپ درمنه، گونتیپ درمنه، قیجتیپ گون، پیچک و درمنهتیپ گون، پرند و درمنهتیپ آبنوس، درمنه و گونتیپ تاغ، درمنه و شورتیپ جاشیر، گون و کلاه میرحسنتیپ شور و درمنهتیپ نمکزار که فاقد پوشش گیاهی است و به‌صورت دق (نمکزار) رویت می‌شود که حدود نیمی از کل منطقه را در بر می‌گیرد. مراتع موجود در پارک‌ملی قطرویه و منطقه حفاظت‌شده بهرام‌گور از زمان‌های قدیم مورد چرای سنگین دام‌های اهلی قرار گرفته است که با ادامه این روند، وضعیت تراکم پوشش گیاهی منطقه وخیم‌تر و منجر به نابودی کامل رویشگاه و فرسایش شدید خاک خواهد شد. تهدیدهای منطقه حفاظت‌شده بهرام گورعکس از گوگل‌مپ | عکاس: علی وزیریخشک‌سالی یکی از مهمترین مخاطراتی است که پارک‌ملی قطرویه و منطقه حفاظت‌شده بهرام‌گور را به‌خصوص در سال‌های اخیر تهدید می‌کند. وجود معادن متعدد و فعالیت‌های معدنی در حاشیه و داخل منطقه و همچنین جاده آسفالته و پرتردد سیرجان– یزد، از دیگر عوامل تهدیدزا در منطقه حفاظت‌شده بهرام‌گور هستند. نکات بازدید از منطقه حفاظت‌شده بهرام گوربهترین زمان بازدید از منطقه حفاظت‌شده بهرام گور، فصل بهار است. بهترین راه برای اقامت در منطقه حفاظت‌شده بهرام گور، استفاده از خانه‌های روستایی و کمپینگ است. منطقه حفاظت‌شده بهرام گور فاقد هرگونه امکانات رفاهی و گردشگری است. پوشش شبکه تلفن همراه در منطقه حفاظت‌شده بهرام گور مطلوب نیست. هنگام بازدید از منطقه حفاظت‌شده بهرام گور، تمامی وسایل موردنیاز اعم از مواد غذایی و وسایل طبیعت‌گردی را به‌همراه داشته باشید. حین بازدید از منطقه حفاظت‌شده بهرام گور، در حفظ طبیعت و زیستگاه جانوران کوشا باشید. بازدید از منطقه حفاظت‌شده بهرام گور رایگان است. جاهای دیدنی اطراف منطقه حفاظت‌شده بهرام گورمسجد جامع کبیر نی‌ریزآدرس: استان فارس، شهرستان نی‌ریز، شهر نی‌ریز، بلوار سرداران، قائم شرقی، خیابان امام مهدی (مشاهده روی نقشه) مسجد جامع کبیر نی‌ریز یکی از جاذبه‌های تاریخی استان فارس است که به نظر برخی از کارشناسان، از یادگارهای دوره ساسانی محسوب می‌شود و بعدها به مسجد تغییر کاربری داده است. یکی از شاخصه‌های این مسجد، محراب آن به شمار می‌رود که به شیوه محراب اولجایتو، با گچ‌بری‌های برجسته تزیین شده است. آبشار تارمآدرس: استان فارس، پنج کیلومتری شهر نی‌ریز (مشاهده روی نقشه) آبشار تارم که یکی از بلندترین آبشار‌های خاورمیانه به‌حساب می‌آید، در دامنه کوه‌های جنوبی شهر نی‌ریز واقع‌شده است. این آبشار ارتفاعی معادل ۱۱۵ متر دارد و حجم آب آن با توجه به بارش‌های فصلی، متغیر است. آب این آبشار پس از عبور از میان درختان انجیر وحشی، روانه گورآب می‌شود. پرسش‌های متداولمنطقه حفاظت‌شده بهرام گور کجاست؟ منطقه حفاظت‌شده بهرام گور در استان فارس، ۲۵ کیلومتری شرق شهرستان نی‌ریز قرار دارد. وسعت کل منطقه حفاظت‌شده بهرام‌گور چقدر است؟ وسعت کل منطقه حفاظت‌شده بهرام‌گور در حال حاضر ۴۰۸ , ۰۱۷ هکتار است. بهترین زمان بازدید از منطقه حفاظت‌شده بهرام گور چه زمانی است؟ بهترین زمان بازدید از منطقه حفاظت‌شده بهرام گور، فصل بهار است. هزینه بازدید از منطقه حفاظت‌شده بهرام گور چقدر است.؟ بازدید از منطقه حفاظت‌شده بهرام گور رایگان است. نویسنده: بهنام شکوری / پوریا محمدی پیوند