موزه مجلس شورای اسلامی
ایران، استان تهران، تهران، ضلع جنوب شرقی میدان بهارستان، کتابخانه موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی
تهران به‌عنوان پایتخت ایران، محل تمرکز منحصر‌به‌فردترین موزه‌های کشور است؛ از موزه‌های تخصصی گرفته تا موزه‌های ملی. موزه مجلس شورای اسلامی در عمارت بهارستان یکی از موزه‌های ارزشمند وجاهای دیدنی تهراناست. این موزه علاوه بر آثار فاخری مانند نقاشی‌های کمال‌الملک و هدایای ملل، روایاتی از تاریخ معاصر را نیز به نمایش می‌گذارد. با کجارو همراه باشید. هرآنچه می‌خواهید درباره موزه مجلس شورای اسلامی بدانید: معرفی موزه مجلس شورای اسلامیموزه مجلس شورای اسلامی کجاست؟ تاریخچه موزه مجلس شورای اسلامیساختمان تاریخی مجلسبخش‌های موزه مجلس شورای اسلامیفعالیت‌های موزه مجلس شورای اسلامیساعات بازدید از موزه مجلس شورای اسلامیمعرفی موزه مجلس شورای اسلامیموزه مجلس شورای اسلامی که در عمارت بهارستان قدیم قرار دارد، دارای مجموعه آثاری از نقاشی‌های کمال‌المک و اسنادی از تاریخ معاصر است. این ساختمان از زمان قاجار، رویداد‌های متعددی مانند به توپ بسته شدن به دستور محمدعلی شاه قاجار، غارت، آتش‌سوزی و بمباران موشکی در زمان جنگ ایران و عراق را پشت سر گذاشته و پس از بازسازی‌های متعدد همچنان پا برجا مانده است. عکس از گوگل‌مپ (عکاس: سعید رحمانی) موزه مجلس شورای اسلامی کجاست؟ موزه مجلس شورای اسلامی در ضلع جنوب شرقی میدان بهارستان قرار دارد. برای دسترسی می‌توانید از متروی خط دو (فرهنگسرا-صادقیه) استفاده کنید و خود را به ایستگاه بهارستان برسانید. از ایستگاه تا موزه مجلس حدود ۳۰۰ متر فاصله است. (مشاهده روی نقشه) تاریخچه موزه مجلس شورای اسلامیکتابخانه مجلس که کمی پس از شروع کار مجلس قانون‌گذاری در سال ۱۲۸۶ شکل‌گرفته بود، در سال ۱۳۰۳ به همت کیخسرو شاهرخ تاسیس شد. کیخسرو شاهرخ ملقب به «ارباب کیخسرو»، در دوره‌های متوالی به‌عنوان نماینده مردم در مجلس حضور داشت و بالغ بر ۳۰ سال به‌عنوان کارپرداز، خدمات قابل‌توجهی انجام داده بود. او با قبول پیشنهاد اسماعیل آشتیانی (از شاگردان کمال‌الملک) مبنی بر ایجاد نمایشگاهی متشکل از آثار برجسته کمال‌الملک، نقاشی‌های بی‌نظیر او را تهیه و جمع‌آوری کرد و در موزه‌ای به نام کمال‌الملک به نمایش گذاشت. او تعدادی از نقاشی‌های کمال‌الملک را در سال ۱۳۱۰ خریداری و تعدادی دیگر را کمال‌الملک، خود به موزه اهدا کرد. به‌دنبال او، تعدادی از شاگردان برجسته‌اش مانند اسماعیل آشتیانی و محمود اولیا نیز بخشی از آثار خود را به موزه اهدا کردند. هدف اولیه از تشکیل موزه مجلس، نمایش آثار کمال‌الملک بودهرچند هدف از برپایی این موزه ایجاد مجموعه‌ای از آثار کمال‌الملک بود، منجر به ایجاد موزه‌ای در مجلس شد که هم‌اکنون آن را تحت عنوان «موزه مجلس شورای اسلامی» می‌شناسند. موزه مجلس از زمان شکل‌گیری تا سال ۱۳۷۷ در یکی از طبقات ساختمان شماره یک کتابخانه مجلس مستقر بود. در سال ۱۳۷۷ به تشخیص و تصمیم هیئت امنا، کتابخانه به ساختمان کاخ موزه نگارستان در جوار کاخ سنای سابق انتقال یافت. کاخ موزه نگارستانکه از فضایی ایدئال برخوردار بود، تا سال ۱۳۸۲ تحت عنوان موزه مجلس شورای اسلامی، محل نگهداری و نمایش آثار موزه مجلس بود. در این مدت علاوه بر آثار نقاشی استاد کمال‌الملک و شاگردانش، تابلوها، آثار نقاشی و هدایای منحصربه‌فرد دیگری نیز به مجموعه آثار موزه اضافه شد که از سوی هیئت‌های پارلمانی، شخصیت‌های سیاسی خارجی و داخلی به موزه مجلس شورای ملی سابق و شورای اسلامی اهدا شده بود. در تیر ماه ۱۳۸۲ یک سال پیش از انتقال محل مجلس شورای اسلامی به ساختمان جدید (هرم) در بهارستان، ساختمان موزه مجلس به مجلس خبرگان رهبری تحویل شد و آثار و اشیا موزه مجلس به بهارستان منتقل شد. از آنجایی که محلی در مجموعه جدید بهارستان برای موزه در نظر گرفته نشده بود، تا سال ۱۳۸۷ آثار و اشیا موزه در گنجینه‌های مجلس نگهداری می‌شدند. در اواخر دوره هفتم شورای اسلامی، رئیس مجلس، موافقت خود را مبتنی بر اختصاص بخشی از ساختمان مشروطه به موزه اعلام کرد و این امر در اوایل دوره هشتم، صورت عملیاتی به خود گرفت. در بازگشایی و آغاز به کار دوباره این موزه، بخش تاریخی، به ویژه تاریخ مشروطه و معاصر، به بخش هنری، نقاشی و صنایع‌دستی آن افزوده شد. ساختمان تاریخی مجلسساختمان کنونی بهارستان در منطقه‌ای قرار دارد که حدود ۲۰۰ سال قبل، باغ‌های نگارستان، بهارستان و نظامیه در آنجا وجود داشته است. باغ‌های این مجموعه که از دوره فتحعلی شاه باقی مانده‌اند، تحت تملک محمدحسن‌خان سردار ایروانی بود و او آن‌ها را به علیخان حاجب‌الدوله مقدم مراغه‌ای فروخت. علیخان این باغ را گرو گذاشت و چون بدهی‌های خود را پرداخت نکرد، باغ به میرزا حسین‌خان قزوینی (مشیرالدوله سپهسالار اعظم) فروخته شد. ساختمانی را که امروزه به‌عنوان ساختمان مشروطه (موزه مجلس) یا مجلس شورای ملی می‌شناسیم، در واقع کاخ میرزا حسین‌خان سپهسالار بوده که در سال ۱۲۹۵ هجری قمری، توسط مهندس بنام ایرانی میرزا مهدی‌خان شقاقی ملقب به «ممتحن‌الدوله» و به دستور شخص سپهسالار، طراحی و ساخته شد. باغ و عمارت سپهسالار به جهت معماری و زیبایی خاصی که داشت، همواره مورد توجه دربار بود و علاوه بر پذیرایی از میهمانان داخلی، از میهمانان خارجی نیز در آنجا پذیرایی می‌شد. عمارت بهارستان تا انقلاب مشروطه و تشکیل مجلس شورای ملی در اختیار دربار بود. هنگامی‌که فرمان مشروطیت از طرف مظفرالدین شاه صادر شد، مورخان و منجمان و شاعران جمع شدند و کلمه «عدل مظفر» را برای تاریخ تاسیس مجلس (۱۳۲۴. ق) تهیه کردند. از زمان فرمان مشروطه در سال ۱۲۸۵ هجری شمسی تا وقوع انقلاب اسلامی ۱۳۵۷، ساختمان مشروطه شاهد برپایی بیست و چهار دوره مجالس قانون‌گذاری بوده است. پس از به توپ بسته شدن مجلس توسط محمدعلی شاه قاجار، که منجر به ویرانی و تعطیلی آن شد، بازسازی آن به تقلید از مجالس اروپایی به‌خصوص صحن علنی مجلس فرانسه، شکل گرفت. در ۷ خرداد ۱۳۵۹ نخستین دوره مجلس شورای اسلامی در ساختمان سنای سابق تشکیل جلسه داد و در اواخر دوره ششم بود که جلسات مجلس شورای اسلامی، در ساختمان جدید مجلس واقع در ضلع شمالی بنای مجلس شورای ملی سابق، برگزار شد. در حال حاضر نیمه غربی ساختمان مشروطه که در اختیار کتابخانه مجلس قرار داده‌شده، محل تشکیل موزه مجلس شورای اسلامی است. معماری ساختمان تاریخی مجلسمعماریعمارت بهارستانکه ساختمان موزه مجلس نیز جزوی از آن است، نمونه کاملی از معماری دورگه قاجاری است. این ساختمان با پلانی کشیده دارای تالاری عریض در طبقه اول است. همچنین نمای جنوبی آن تقلیدی از معماری نئوکلاسیک اروپایی و نمای شمالی آن برگرفته از تزیینات معماری هخامنشی است. بدین ترتیب در عمارت بهارستان، ترکیبی از معماری قاجار، معماری نئوکلاسیک اروپایی و معماری باستان‌گرایی رضا شاهی دیده می‌شود. معماران ساختمان تاریخی مجلسمیرزا حسین‌خان که در فکر ساختن عمارتی باشکوه و مسجدی بی‌نظیر در بهارستان بود، کار طراحی و ساخت آن را به میرزا مهدی خان شقاقی سپرد. ممتحن الدوله، استاد حسن (معمار قمی) را جهت همکاری در ساخت بنای مذکور از قم به تهران آورد. در مورد طراح و سازنده مجلس، برخی عقیده دارند طراح بنای مجلس شخصی فرانسوی زبان به نام «فالیوس بواتال» بود؛ اما بر اساس سندی که در هنگام تجدید بنای سردر مجلس شورای ملی در بهار ۱۳۱۳ به دست آمد، او تنها سازنده سردر مجلس بوده است. ترجمه متن نامه‌ای که به خط فرانسوی و امضای او بود، عبارت است از: این سردر که برای میرزا حسین خان سپهسالار اعظم از روی طرح و دستور مهندس فرانسوی «فالیوس بواتال» انجام‌گرفته است، در تاریخ ۱۵ فوریه ۱۸۸۱ در برابر اعلی‌حضرت ناصرالدین‌شاه، برای ساختمان آن فرمان داده شد. به سرپرستی استاد غلام معمار و سنگ‌تراشی میرزا علی‌اکبر پیکرتراش-فالیوس بواتال. بخش‌های موزه مجلس شورای اسلامیتالارهای این موزه با اسناد، تصاویر، اشیا و تندیس شخصیت‌های تاریخی، در قالب نمایش‌خانه، تالار رویدادها و تحولات تاریخی، تالار شخصیت‌ها و رجال، تالار هدایا و آثار هنری، تالارهای قانون‌گذاری و صحن پارلمان آماده‌شده است. در تالار ورودی این موزه، تصاویری حاکی از تکاپوی ایرانیان برای به‌دست آوردن استقلال و آزادی در طول ۱۵۰ سال اخیر، ارائه‌شده است. بازدیدکنندگان، در تالار رجال و آثار تاریخی، با برخی از چهره‌های موثر در پیروزی مشروطیت و بعضی از روسای دوره‌های مختلف مجلس، آشنا می‌شوند و اشیا متعلق به این نهاد قانون‌گذاری را مشاهده می‌کنند. در هال مرکزی موزه، افراد موثر در رخداد مشروطه را می‌بیینم. همچنین در این بخش آثار بازمانده از سید جمال‌الدین اسدآبادی در بین عکس‌ها و اسناد تاریخی دیده می‌شود. در این بخش یادمان‌ها، مجسمه‌های مومی از شخصیت‌های سیاسی و تاریخی معاصر، و همچنین بازسازی لحظات حساس تاریخ ایران به نمایش درآمده‌اند. مجسمه‌های شخصیت‌هایی مانند میرزای شیرازی، سید کاظم یزدی، آخوند خراسانی، جمال‌الدین اسد آبادی، مظفرالدین شاه، محمدعلی شاه قاجار، میرزای نائینی، شیخ فضل‌الله نوری، عین‌الدوله، سیدمحمد طباطبایی، سیدعبدالله بهبهانی، ستارخان، باقرخان و سید حسن مدرس در این مجموعه بازسازی شده‌اند. تالار هدایا و آثار هنری، بخش دیگر این حوزه است که آثار نفیسی از نقاشان بزرگ ایرانی نظیر محمد غفاری (کمال‌الملک)، محمود اولیا و اسماعیل آشتیانی را در خود جای می‌دهد. همچنین هدایای زیبا از مجالس جهان نیز در این تالار وجود دارد. فعالیت‌های موزه مجلس شورای اسلامینمایشگاه موقتبرگزاری نمایشگاه‌های موقت و ادواری از مهم‌ترین فعالیت‌های موزه است که موجب ارتباط هرچه بیشتر با مخاطبان می‌شود. با وجود عدم فضای نمایشگاه موقت در موزه، در ایام دهه فجر بخشی از فضای تالار رویدادها را به آرشیوی از صحنه‌های انقلاب اسلامی اختصاص می‌دهند. تهیه ویدئو کلیپبه‌منظور ارائه تصویری گویاتر از حرکت‌های مردمی در ایجاد مشروطه و مجلس در ایران، ویدئو کلیپ‌هایی با موضوعات زیر در تالار رویدادها تهیه‌شده، که شامل ده بخش بوده و تاکنون پنج عدد از آن‌ها آماده‌شده است: نهضت تحریم و مبارزات ضد استبدادیشاهان قاجار و مشروطهمشروطه تهرانمشروطه آذربایجان و گیلاننهضت ملی شدن صنعت نفتمجلس در دوره پهلویشهید مدرسمشروطه اصفهان و فارسانقلاب اسلامیبازداشتگاه پهلویسناریو و تدوین ویدئوها بر اساس روند تاریخی و نقاط عطف هر یک از موضوعات تهیه‌شده است. ساعات بازدید از موزه مجلس شورای اسلامیدیدار از موزه مجلس شورای اسلامی برای عموم آزاد و رایگان است و علاقه‌مندان می‌توانند از شنبه تا چهارشنبه از ساعت ۸ تا ۱۵:۳۰ و پنجشنبه‌ها از ساعت ۸ تا ۱۲ فقط با هماهنگی قبلی از موزه بازدید کنند. برای بازدید از این موزه محدودیت‌های دوران کرونا را مدنظر داشته باشید. پرسش‌های متداولموزه مجلس شورای اسلامی کجاست؟ موزه مجلس شورای اسلامی در ضلع جنوب شرقی میدان بهارستان قرار دارد. در موزه مجلس شورای اسلامی چه آثاری را به نمایش گذاشته‌اند؟ تالارهای این موزه با اسناد، تصاویر، اشیا و تندیس شخصیت‌های تاریخی آماده‌شده است. همچنین در این موزه می‌توان از هدایای دیگر مجلس‌های جهان و آثار نفیسی از نقاشان بزرگ ایرانی نظیر محمد غفاری (کمال‌الملک)، محمود اولیا و اسماعیل آشتیانی بازدید کرد. آیا امکان بازدید از موزه مجلس شورای اسلامی وجود دارد؟ بله. دیدار از موزه مجلس شورای اسلامی برای عموم آزاد و رایگان است و علاقه‌مندان می‌توانند از شنبه تا چهارشنبه از ساعت ۸ تا ۱۵:۳۰ و پنجشنبه‌ها از ساعت ۸ تا ۱۲ فقط با هماهنگی قبلی از موزه بازدید کنند. چگونه می‌توان به موزه مجلس شورای اسلامی دسترسی داشت؟ برای دسترسی می‌توانید از متروی خط دو (فرهنگسرا-صادقیه) استفاده کنید و خود را به ایستگاه بهارستان برسانید. از ایستگاه تا موزه مجلس حدود ۳۰۰ متر فاصله است. عکس‌های گالری از گوگل‌مپ (عکاس: مجتبی عباسلو) نویسنده: نیکی قره گوزلویان