آرامگاه شیخ روزبهان
ایران، استان فارس، شیراز، خیابان لطفعلی خان زند (ضلع جنوبی)، محله درب شیخ
شیراز از مهم‌ترین مقاصد گردشگری برای گردشگران داخلی و خارجی است. شاید برخی شیراز را تنها با آرامگاه‌های سعدی و حافظ بشناسند؛ اما اگر این شهر را خوب بگردیم، آرامگاه‌های بسیاری از عرفا، شعرا و هنرمندان بنام ایرانی را می‌یابیم. یکی از این آرامگاه‌ها، آرامگاه شیخ روزبهان است که شاید بسیاری از وجود آن بی‌اطلاع باشند. با کجارو همراه باشید تا بیشتر درباره این آرامگاه بدانید. هرآنچه می‌خواهید درباره آرامگاه شیخ روزبهان بدانید: معرفی آرامگاه شیخ روزبهانآرامگاه شیخ روزبهان کجاست؟ شیخ روزبهان کیست؟ تاریخچه آرامگاه شیخ روزبهانبخش‌های آرامگاه شیخ روزبهانمعرفی آرامگاه شیخ روزبهانشیخ روزبهان از عرفای بزرگ قرن ششم است و آرامگاه شیخ روزبهان ازجاهای دیدنی شیرازبه شمار می‌رود. هرچند آرامگاه در دوران معاصر ساخته‌شده است؛ قدمت مکان ساخت به حدود ۸۰۰ سال پیش بازمی‌گردد. محل آرامگاه شیخ در واقع مکانی است که روزی خانقاه شیخ روزبهان بوده است. عکس از مپیو (عکاس: نامشخص) آرامگاه شیخ روزبهان کجاست؟ آرامگاه شیخ ازجاهای دیدنی استان فارسدر شیراز است و در انتهای خیابان لطفعلی‌خان زند در محله درب شیخ قرار دارد. برای دسترسی به این مجموعه باید خیابان شیخ روزبهان را تا انتهای آن طی کنید. در منتهی‌الیه سمت چپ، آرامگاه شیخ روزبهان واقع‌شده است. (مشاهده روی نقشه) عکس از فلیکر (عکاس: مهشید معتمد) شیخ روزبهان کیست؟ طبق گفته‌ها، شیخ روزبهان در سال ۳۲۲ هجری قمری در فسا متولد شد و بعد از گذراندن ۸۴ سال عمر، در سال ۶۰۶ هجری قمری در شیراز بدرود حیات گفت. او از آغاز تمایلات عرفانی داشت تا اینکه در سن ۲۵ سالگی از خلق برید، هفت سال در کوه بموی شیراز به ریاضت، مجاهدت و عبادت پرداخت و حافظ قرآن شد. وی نزد نخستین مرشد خود شیخ جمال‌الدین فسایی رفت، در شیراز خانقاهی را بنا کرد و در طول مدت عمر خود به ارشاد مردم پرداخت. شیخ در مدت ۵۰ سال در مسجد جامع عتیق به وعظ و خطابه پرداخت و در عرفان و تصوف به مقامی شامخ رسید. ایشان به شیخ شطاح نیز معروف است. از شیخ حدود ۳۰ اثر به‌جامانده است. سعدی در قطعه‌ای از شعرهای خود به شیخ روزبهان اشاره می‌کند: چه خوش سپیده دمی باشد آنکه بینم باز رسیده به سر الله‌اکبر شیرازبه ذکر و فکر و عبادت به روح شیخ کبیر به حق روزبهان و به حق نمازعکس از ویکی‌مدیا (عکاس: شیوا عطاران) علاوه بر سعدی، مولوی نیز در اشعار خود به شیخ روزبهان توجه داشته است. تاریخچه آرامگاه شیخ روزبهانمکان ساخت آرامگاه شیخ روزبهان، همان طور که پیشتر اشاره شد، محل خانقاه او بوده است که قدمتی بالغ بر ۸۰۰ سال داشت. در سال ۱۳۳۷ هجری شمسی، بنا توسط اداره میراث فرهنگی استان فارس مورد بازسازی و مرمت قرار گرفت. در سال ۱۳۴۵ هجری شمسی به سفارش انجمن آثار ملی روی قبر شیخ بنایی ساخته شد. عکس از ویکی‌پدیا (عکاس: Ahura ۲۱) این آرامگاه در ۲۶ اسفند ۱۳۵۳ با شماره ۱۰۴۳ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد. بخش‌های آرامگاه شیخ روزبهانحیاط آرامگاه شیخ از سنگ چکشی و کف اتاق‌ها از موزاییک پوشیده شده و وجود گل و گیاهان بسیار بر زیبایی و طراوت فضای آرامگاه افزوده است. همچنین با ورود به محوطه، سنگ‌های تاریخی مشاهده می‌شوند که بدون حفاظ در کنار دیوار و گوشه‌ای از بنا قرار گرفته‌اند. قبر شیخ در صدر این محوطه قرار دارد. سنگ صندوقی بزرگی با نام ۱۴ معصوم به خط ثلث روی حاشیه، روی قبر نصب‌شده است. سنگ قبر طولی برابر با یک متر و ۷۰ سانتی‌متر، عرضی معادل حدود ۵۶ سانتی‌متر و ارتفاعی برابر با ۴۶ سانتی‌متر دارد. تاریخ وفات شیخ روی قبر، با این عبارت نقر شده است: «فی منتصف محرم سنه ست و ستمائه». عکس از مپیو (عکاس: نامشخص) در محوطه آرامگاه سه پله سنگی وجود دارد که به ایوانی بدون سقف منتهی می‌شود و در اطراف ساختمان کشیده شده است. در امتداد ایوان مسقف، ایوانی دیگر با عرض کمتر وجود دارد که قبر شیخ و قبور چهار تن از فرزندان و فرزندزادگان وی در آنجا واقع شده‌اند. بر پیشانی این ایوان با خط نستعلیق نوشته‌شده است: «آرامگاه شیخ کبیر ابومحمد روزبهان، تولد در فسا ۵۲۲ هجری –وفات در شیراز ۶۰۶ هجری». عکس از گوگل‌مپ (عکاس: هادی بلوک) بالای ایوان یک لوح برنجی قرار دارد که روی آن عبارت «لااله الا الله الملک الحق المبین» نوشته‌شده است. در زیر این لوح روی تکه سنگی می‌توان این مصرع را مشاهده کرد: «ای تو را با هر دلی رازی دگر». مقابل در ورودی، اتاقی با دو پنجره مشبک و کاشی‌های معرق قرار دارد. بین آن دو پنجره سنگ نبشته‌ای است که نام شیخ، سال تولد او، سال درگذشت و تاریخ بنا و سازندگان آن را شرح می‌دهد. عکس از ویکی‌مدیا (عکاس: شیوا عطاران) در جنوب اتاق کتیبه دیگری وجود دارد که شامل دو قسمت می‌شود. روی قسمت اول نوشته‌شده است: «شیخ روزبهان ابومحمد بن ابونصر بقلی فسایی شیرازی به سال ۵۲۲ هجری قمری در فسا چشم به دنیا گشود و در محرم ۶۰۶ هجری در شیراز در خانقاه خود که اکنون بنا در آن برپا شده جهان را بدرود گفت. این عارف بزرگوار جامع بین کمالات صوری و معنوی، قال و حال، زهد و عشق، صحو و سکر، تحقیق و تعلیم در شریعت و طریقت و پیشوای کاروان راه حقیقت بوده است». در قسمت دوم کتیبه نیز بخشی از رباعیات شیخ روزبهان نگاشته شده است که دو بیت اول آن چنین است: دل داغ تو دارد ار نه بفروختمی در دیده تویی، وگرنه بردوختمیجان منزل توست ورنه روزی صدبار در پیش تو چون سپند بردوختمیعکس از گوگل‌مپ (عکاس: مارتی آقایی) در شمال اتاق نیز کتیبه‌ای قرار دارد که محتوای آن مربوط به آثار شیخ است. برخی از این آثار عبارت‌اند از: الطایف البیان فی تفسیر القرآنعرایس البیان فی حقایق القرآنمکتون الحدیثحدایق الاخبارالموشح فی المذاهب الاربعهکتاب العقایدکتاب الارشادکتاب المناهجمشرب الارواحتعداد این آثار در کتیبه به ۲۷ اثر از شیخ منتهی می‌شود. پرسش‌های متداولآرامگاه شیخ روزبهان کجاست؟ آرامگاه شیخ در انتهای خیابان لطفعلی‌خان زند شیراز در محله درب شیخ قرار دارد. شیخ روزبهان کیست؟ شیخ روزبهان از عرفای بزرگ قرن ششم است و سعدی و مولوی در آثار خود به او اشاره کرده‌اند. دسترسی به آرامگاه شیخ روزبهان چگونه است؟ برای دسترسی به این مجموعه باید خیابان شیخ روزبهان را تا انتهای آن طی کنید. در منتهی‌الیه سمت چپ، آرامگاه شیخ روزبهان واقع‌شده است. آثار آرامگاه شیخ روزبهان دارای ارزش ملی است؟ بله. این آرامگاه در ۲۶ اسفند ۱۳۵۳ با شماره ۱۰۴۳ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد. نویسنده: زهرا آذرنیوش