خانه فروغ الملک (موزه هنر مشکین فام)
ایران، استان فارس، شیراز، محله سنگ سیاه، پشت امامزاده بی‌بی دختران
شیراز از شهرهای نام‌آشنا برای هر ایرانی و هر گردشگری خارجی است. از میان گستره وسیع و متنوعدیدنی‌های شیراز، عمارت فروغ الملک یک تیر و دو نشان است. با بازدید از این مکان، نه‌تنها خانه‌ای قدیمی را خواهید دید، بلکه فرصت بازدید از موزه هنر مشکین فام را نیز خواهید داشت. همراه ما باشید تا بیشتر درباره این مجموعه بدانید. هرآنچه لازم است درباره خانه فروغ الملک بدانید: معرفی خانه فروغ الملکخانه فروغ الملک کجاست؟ تاریخچه خانه فروغ الملکمعماری خانه فروغ الملکموزه هنر مشکین فامآثار هنری موزه مشکین فامساعات بازدید و بلیط خانه فروغ الملکمعرفی خانه فروغ الملکخانه فروغ الملک با قدمتی که به اواخر دوره قاجار و اوایل دوره پهلوی اول بازمی‌گردد، امروزه یکی ازمکان‌های دیدنی استان فارسدر شیراز به شمار می‌رود. این بنا در ابتدا برای استفاده مسکونی ساخته شد و در طول حیات خود چند بار تغییر کاربری داشت. این بنا امروزه میزبان موزه هنر مشکین فام است و داخل اتاق‌های آن، فضاهایی برای نمایش آثار هنری سه نسل از خانواده‌ی مشکین فام در نظر گرفته‌شده است. در کنار این آثار، اثرهایی از دیگر هنرمندان استان فارس نیز هست که برخی توسط صاحب اثر و بعضی توسط مجموعه‌داران به موزه هدیه شده‌اند. عکس از خبرگزاری میزان (عکاس: سهیلا ستایش) خانه فروغ الملک کجاست؟ خانه فروغ الملک در بافت قدیمی شیراز، در محله سنگ سیاه و در پشت امامزاده بی‌بی دختران واقع‌شده است. موقعیت خانه فروغ الملک روی نقشهتاریخچه خانه فروغ الملکخانه فروغ الملک در سال ۱۳۱۰ (اواخر دوره قاجار و اوایل دوره پهلوی اول) توسط فروغ الملک قوامی (داماد قوام بزرگ) در زمینی به مساحت ۱۰۲۰ متر مربع در محور سنگ سیاه و در جوار بقعه بی‌بی دختران احداث شد. از سال ۱۳۲۷ تا اواسط دهه ۵۰ این بنا با نام دبستان فروغ الملک مورد استفاده آموزش وپرورش قرار گرفت. عکس از خبرگزاری ایلنا (عکاس: مصطفی معراجی) در تاریخ ۳۰ خرداد ۱۳۷۷، خانه فروغ الملک با شماره ثبت ۲۰۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید و مرمت آن در سال ۱۳۷۹ توسط سازمان عمران و بهسازی شهری شروع شد. این پروژه مرمت شامل تعویض سقف‌ها، مرمت کلیه آجرکاری‌های نما، تعویض در و پنجره‌های چوبی و کاشی‌کاری حوض‌ها و مرمت سقف حوض‌خانه بود. این بنا از سال ۱۳۸۱ پس از مرمت و بازسازی، در اختیار آقای حسن مشکین فام قرار گرفت و کاربری آن به موزه هنر معاصر فارس تغییر یافت. امروزه این موزه با نام موزه هنر مشکین فام شناخته می‌شود. معماری خانه فروغ الملکخانه فروغ الملک که ازخانه‌های تاریخی شیرازمحسوب می‌شود، در ابتدا برای استفاده مسکونی ساخته شد. این بنا شامل بخش‌هایی نظیر پاسدارخانه، آشپزخانه، اصطبل، حمام و دو باب منزل مسکونی (مهمان سرای فدک فعلی و خانه فروغ الملک) می‌شود. با بنایی سه‌طبقه، خانه فروغ الملک دارای زیرزمین، طبقه همکف و طبقه اول است و دو بخش بیرونی و اندرونی با دو حیاط جداگانه، عمارت شاه‌نشین، حوضخانه، حمام، آشپزخانه و… دارد. عکس از خبرگزاری ایلنا (عکاس: مصطفی معراجی) در دو قسمت شمال و جنوب دو اتاق پنج دری جای گرفته است و در ضلع شمال غربی سالن اصلی، ساختمانی به نام شاه‌نشین قرار دارد که دارای پنجره‌های گره‌کاری است. این شاه‌نشین به‌وسیله حوضخانه‌ای هشت‌ضلعی به قسمت اندرونی متصل می‌شود. عکس از خبرگزاری میزان (عکاس: سهیلا ستایش) اسکلت و ساختار اصلی بنا در پی سنگ با ملاط گچ، دیوارها آجر با ملاط گچ و خاک و در سقف تیرهای چوبی با پوشش گل و خاک و کاه‌گل است. تزیینات این بنا شامل تزیینات آجری، کاشی‌کاری، نقاشی‌های سقف و نقوش روی سنگ‌ها به‌صورت حجاری‌شده است. هنر نقاشی روی سقف‌ها یادآور هنر دوره زندیه است. فضای داخلی بنا نیز مانند همه خانه‌های اعیانی قدیمی زیبا است، با همان پنجره‌های مشبک و کاشی‌کاری و حیاط‌های اندرونی و بیرونی و هشتی و اتاقی با مبلمان قدیمی خانه، از جمله مبل‌های آینه‌کاری شده. عکس از خبرگزاری ایلنا (عکاس: مصطفی معراجی) موزه هنر مشکین فاماشیا موجود در موزه هنر مشکین فام شامل صدها قطعه از هنری است که طی بیش از نیم‌قرن توسط آقای حسن مشکین فام تهیه و گردآوری شد و دارای دو بخش عمده آثار هنری خانواده مشکین فام و آثار هنرمندان معاصر فارس است. این آثار بر حسب نوع اثر هنری یا تکنیک و دوره آفرینش در قالب بخش‌هایی با آثار حجاری و نقش‌برجسته، خوشنویسی، نقاشی، عکاسی، هنرهای تجسمی و… تقسیم‌بندی و به نمایش گذاشته‌شده است. عکس از خبرگزاری ایلنا (عکاس: مصطفی معراجی) آثار هنری موزه مشکین فاماشیای موجود در موزه شامل صدها قطعه اثر هنری است که طی بیش از نیم‌قرن با تلاش و سرمایه خانواده مشکین فام با عشق و علاقه تهیه و گردآوری‌شده و شامل دو بخش عمده می‌شود: آثار هنری خانواده مشکین فامآثار هنرمندان معاصر فارسآثار موجود بر حسب نوع اثر، تکنیک یا زمان خلق اثر در قالب بخش‌های مجزا تقسیم‌شده و در معرض نمایش قرار گرفته است. عکس از خبرگزاری تسنیم (عکاس: امیر صادقیان) بخش آثار حجاری و نقش‌برجستهدر این بخش کارهای استاد حاج حبیب مشکین فام (۱۳۸۰ _ ۱۲۹۴) روی سنگ‌های مختلف از جمله مرمر قرار دارد که شامل نقوش گل، حیوان، متون اسلامی از جمله آیات قرآن است و به دو شیوه «گود» و «برجسته» طراحی، خوشنویسی و کنده‌کاری شده است. عکس از خبرگزاری تسنیم (عکاس: امیر صادقیان) بخش خوشنویسیاین بخش شامل سه قسمت متفاوت، اما به‌هم پیوسته است: آثار خوشنویسی استاد حبیب مشکین فامآثار خوشنویسی محفل هنری حاج حبیب مشکین فامآثار اساتید بزرگ خوشنویسی فارس و ایرانبخش نقاشینقاشی‌های موزه هنر مشکین فام شامل مجموعه بسیار نفیس و متنوعی از آثار هنرمندان معاصر فارس است. در این بخش آثار ۳۰ هنرمند که معرف سه نسل از نقاشان معاصر فارس هستند، به نمایش درآمده است. این هنرمندان عبارت‌اند از حسام ابریشمی، بیژن بهادری کشکولی، علی‌اصغر تجویدی، خلیل توللی، قاسم حقیقی، بهرام خائف، بهنام خاوران، بهرام دبیری، عباس دریسی، مهدی رضاییان، کاظم رضاییان، قاسم روزخوش، حسن زارع، غلامحسین صابر، علیرضا ظریف، علیرضا عطروش، احمد علامه دهر، سعید غلامی، جمشید کریمی، شهرام کریمی، محمدرضا کشاورزی، امید مشکسار، حسن مشکینفام، منوچهر معتبر، حسین میرزایی، مهرزاد نژند، حمیدرضا هیربد و غلام یونسی. عکس از خبرگزاری ایلنا (عکاس: مصطفی معراجی) آثار حجمی و مجسمه‌های هدایت‌الله یوسفی نیز در این بخش قرار دارند. کتابخانهکتابخانه موزه شامل صدها جلد کتاب و مجله‌های تخصصی است، مانند بریده جراید در زمینه فعالیت‌های هنری، صدها کارت، بروشور، پوستر و کاتالوگ مربوط به رویدادهای هنری، آرشیو نوار، فیلم و سند شامل مصاحبه‌هایی با هنرمندان برجسته فارس و ایران، فیلم گزارش نمایشگاه‌ها و رویدادهای هنری، نشست‌ها و جلسات هنری و ادبی، فیلم زندگی و آثار هنرمندان بزرگ جهان، موزه‌ها و مراکز مهم هنری جهان. دفتر مطالعات هنرهای تجسمیشامل شناخت هرچه بیشتر هنرمندان و آثار هنری گذشته و حال، تهیه گزارش، تهیه عکس، فیلم و نوار از هنرمندان و آثار آن‌ها، تهیه جزوه و کاتالوگ برای استفاده علاقه‌مندان و هنرمندان، چاپ و انتشار آثار هنرمندان فارس به‌صورت کاتالوگ، کارت، بروشور، آلبوم و پوستر، ایجاد ارتباط با مراکز هنری داخل و خارج از کشور. اتاق قدیمیدر این بخش فضای یک اتاق قدیمی همراه با مبل‌ها، میز، بخاری، صندوقچه، ویترین، بشقاب‌های چینی قدیمی، جعبه‌های منبت‌کاری شده گلدان‌ها و… مربوط به خانواده مشکین فام وجود دارد. عکس از خبرگزاری تسنیم (عکاس: امیر صادقیان) فروشگاهدر این بخش، تولیدات هنری موزه شامل آثار هنرمندان فارس، از جمله تابلو، کتاب، آلبوم، نوار، کارتپستال، پوستر، آثار حجمی و سایر تألیفات به فروش می‌رسد. عکس از خبرگزاری تسنیم (عکاس: امیر صادقیان) گردآوری چنین مجموعه نفیس و کمیابی طی بیش از پنجاه سال بیانگر چیزی جز عشق به یادگارها، شخصیت‌ها و آثار فرهنگی و هنری این سرزمین نیست. مجموعه حاضر از نظر تعدد و تنوع بخش‌های مربوط به یک دوره از تاریخ هنر معاصر بخشی از سرزمین ما کم‌نظیر و حتی بی‌نظیر است. این موزه و محتویات آن بی‌شک می‌تواند پایه و اساس یک موزه واقعی، کم‌نظیر و درخور برای شهر شیراز و استان فارس باشد. این یک سرمایه ملی است. آرشیو ماندگار و ارزشمند موزه مشکین فام برای نسل‌های آینده به ودیعه خواهد ماند. ساعات بازدید و بلیط خانه فروغ الملکساعات بازدید از خانه فروغ الملک و موزه هنر مشکین فام از ۹:۳۰ آغاز می‌شود و تا ۱۸:۳۰ ادامه می‌یابد. در نیمه اول سال در ساعات ۱۲ تا ۱۶ و در نیمه دوم سال در ساعات ۱۲ تا ۱۵ مجموعه بسته است. بهای بلیط خانه فروغ الملک (در سال ۱۳۹۹) پنج هزار تومان است. پرسش‌های متداولخانه فروغ الملک کجاست؟ خانه فروغ الملک در بافت قدیمی شیراز، در محله سنگ سیاه و در پشت امامزاده بی‌بی دختران واقع‌شده است. چه آثاری در موزه هنر مشکین فام در معرض نمایش قرار دارد؟ صدها اثر هنری از جمله نقاشی، خوشنویسی، آثار حجمی و … از خانواده مشکین فام و دیگر هنرمندان استان فارس در موزه هنر مشکین فام جای گرفته است. ساعات بازدید از موزه هنر مشکین فام کدامند؟ ساعات بازدید از خانه فروغ الملک و موزه هنر مشکین فام از ۹:۳۰ آغاز می‌شود و تا ۱۸:۳۰ ادامه می‌یابد. در نیمه اول سال در ساعات ۱۲ تا ۱۶ و در نیمه دوم سال در ساعات ۱۲ تا ۱۵ مجموعه بسته است. بهای بلیط موزه‌خانه فروغ الملک چقدر است؟ بهای بلیط خانه فروغ الملک (در سال ۱۳۹۹) پنج هزار تومان است. عکس‌های گالری از مرتضی امین الرعایایینویسنده: بهنام شکوری