ژئوپارک قشم
ایران، استان هرمزگان، جزیره قشم
از دره ستارگان تا اشکال سنگی عجیب‌وغریب و سواحل زیبا، جزیره قشم را به بهشتی مملو از جاذبه‌های گوناگون تبدیل کرده‌اند که هر گردشگری را تحت‌تاثیر قرار می‌دهند. این جزیره محوطه‌های طبیعی و بکر بسیاری دارد که توسط آب‌های نیلگون خلیج‌فارس احاطه شده‌اند و در تضاد کامل با سایر نقاط ایران هستند. غار، دره، جنگل و هرآنچه که از یک طبیعت زیبا انتظار داشته باشید، در قشم پیدا می‌شود. وجود این اکوسیستم متنوع باعث شده است که جزیره قشم بتواند در میان ژئوپارک‌های جهان قرار بگیرد. ژئوپارک قشم که به‌عنوان اولین ژئوپارک خاورمیانه در شبکه جهانی ژئوپارک‌ها به حساب می‌آید، در سال ۱۳۸۵ هجری شمسی در نشست پاریس به ثبت رسید. گرچه پس از آن با فرازوفرودهای زیادی مواجه شد و چندین بار در معرض حذف از ژئوپارک‌های جهان قرار گرفت؛ موضوعی که یک‌بار اتفاق افتاد و احتمال وقوع آن نیز چندین بار تکرار شده است. این ژئوپارک که ازجاهای دیدنی قشممحسوب می‌شود، به‌لحاظ تنوع زمین‌شناختی، تنوع در جنبه‌های اکولوژی، باستان‌شناسی، محیط‌زیست و حیات وحش، اهمیت زیادی بین ژئوپارک‌ها دارد و باید بیش از پیش مورد توجه قرار بگیرد. برای اینکه از مفهوم ژئوپارک و ویژگی‌های ژئوپارک قشم بیشتر بدانید، با ادامه مقاله همراه شوید. هرآنچه باید درباره ژئوپارک قشم بدانید: ژئوپارک قشم کجاست؟ ژئوپارک چیست؟ معرفی ژئوپارک قشمتاریخچه ژئوپارک قشمژئوسایت‌های ژئوپارک قشمموزه ژئوپارک قشمبهترین زمان بازدید از ژئوپارک قشمهتل ژئوپارک قشمژئوپارک قشم کجاست؟ ژئوپارک قشم ازمکان‌های دیدنی استان هرمزگاناست که در غرب جزیره واقع‌شده است. این منطقه از شرق به روستای طبل و روستای سلخ، از غرب به روستای گوری، از شمال و جنوب به ساحل جزیره منتهی می‌شود. آدرس: استان هرمزگان، جزیره قشم (نمایش روی نقشه) ژئوپارک چیست؟ منبع عکس: ویکی مدیا (عکاس: Ebrahim nikkhoo) ژئوپارک برنامه‌ای متعلق به بخش علوم زمین یونسکو است که با هدف جلب مشارکت جامعه محلی برای مدیریت و بهره‌برداری پایدار از یک سرزمین شکل گرفت که به حفظ و نگهداری میراث زمین‌شناختی، طبیعی و فرهنگی می‌انجامد. در واقع ژئوپارک‌ها یکی از بهترین مدل‌ها برای همزیستی پایدار انسان و زمین هستند و برخلاف انواع مناطق حفاظت‌شده، نه‌تنها ورود و حضور بازدیدکنندگان را محدود نمی‌کنند؛ بلکه برای آن‌ها طراحی شده‌اند؛ موضوعی که به رونق پایدار اقتصادهای محلی منتهی می‌شود. از جمله اهداف ژئوپارک‌ها می‌توان به ارتقای دانش مردم درباره علوم زمین، جلب مشارکت همگانی در حفاظت و نگهداری میراث زمین‌شناختی و … اشاره کرد. شبکه ژئوپارک‌های جهانی با پشتیبانی یونسکو در سال ۲۰۰۴ میلادی به وجود آمد و ۱۷ ژئوپارک از اروپا و هشت ژئوپارک از چین نخستین عضوهای آن بودند. تعداد این ژئوپارک‌ها تا سال ۲۰۲۰ میلادی به ۱۶۱ مورد از ۴۴ کشور جهان رسید که در این میان ژئوپارک قشم تنها ژئوپارک جهانی ایران و اولین ژئوپارک خاورمیانه به حساب می‌آید. معرفی ژئوپارک قشممنبع عکس: گوگل مپ (عکاس: Shahab NKH) قشم با ۱۵۰۰ کیلومتر مربع وسعت به‌عنوان بزرگ‌ترین جزیره خلیج‌فارس محسوب می‌شود. این جزیره زیبا در ناحیه آب‌وهوایی نیمه استوایی قرار دارد که عمده پوشش گیاهی آن شامل درخت کنار، کهور و کرت است. طبیعت بسیار متنوع و باارزش، زیستگاه‌های ویژه، گونه‌هایی جانوری و گیاهی کمیاب، پدیده‌های زمین‌شناسی متنوع، ساحل سراسر جزیره و … آن را به یکی از جاذبه‌های معروف تبدیل کرده است. این جزیره در مرز دو اکوسیستم دریایی کاملا متفاوت یعنی خلیج‌فارس و دریای عمان واقع‌شده و همین موقعیت جغرافیایی باعث ایجاد تنوع زیستی منحصربه‌فردی شده است. به‌عبارتی، شرایط زیستگاهی در این دو اکوسیستم آبی یکسان نیست و با وجودی که این دو آبراه از طریق تنگه هرمز به یکدیگر متصل می‌شوند، از نظر تنوع زیستی تفاوت چشمگیری دارند. وجود زیستگاه‌های مختلف در قشم، به‌خصوص زیستگاه‌های ساحلی را می‌توان از ویژگی‌های بی‌نظیر این جزیره دانست که نمونه بارز آن انواع بسترهای ساحلی نظیر بسترهای صخره‌ای، مرجانی، ماسه‌ای و جنگل‌های مانگرو هستند که در کل خلیج‌فارس وجود دارند؛ اما در جزیره قشم به‌صورت یک‌جا دیده می‌شوند. سه اکوسیستم بسترهای مرجانی، جنگل‌های حرا و جنگل‌های بارانی به‌لحاظ تنوع زیستی دارای بیشترین تنوع جانوری و گیاهی هستند. وسعتجنگل‌های حرادر قشم بیش از ۱۰۰ هزار هکتار است؛ گرچه وسعت جزایر مرجانی در آب‌های اطراف قشم دقیقا مشخص نیست. جریانات جزر و مدی در خلیج‌فارس موجب شده است که منطقه جزر و مدی به یکی از اکوسیستم‌های مهم در اطراف جزیره تبدیل شود؛ منطقه‌ای که از نظر تنوع زیستی و فراوانی گونه حائز اهمیت است و جزو مناطق مورد توجه گردشگران به حساب می‌آید. تاریخچه ژئوپارک جهانی قشممنبع عکس: گوگل مپ (عکاس: سعید حائری‌فرد) هدف از ایجاد ژئوپارک‌ها، حفاظت، آموزش و توسعه پایدار بوده و برنامه مدیریتی آن‌ها بر اساس این ارکان تعریف‌شده است. در واقع، هدف یونسکو از ایجاد ژئوپارک‌ها تبدیل این مکان‌ها به مراکزی کارآمد برای آموزش، پژوهش و کارورزی در زمینه‌های مختلف علوم زمین است تا به این وسیله بهترین و مناسب‌ترین حفاظت و بهره‌برداری از آن‌ها به عمل آید. ژئوپارک قشم در سال ۱۳۸۵ در فهرست ژئوپارک‌های شبکه جهانی یونسکو به ثبت رسیدژئوپارک جهانی قشم که در سال ۱۳۸۵ هجری شمسی به ثبت رسید، یکی از نخستین ژئوپارک‌های شبکه جهانی است. این ژئوپارک محدوده‌ای به مساحت ۳۰۰ کیلومتر مربع از غرب جزیره قشم را در بر می‌گیرد؛ گرچه کل جزیره قشم، جنگل‌های حرا در شمال جزیره و جزیره هنگام در اردیبهشت سال ۱۳۹۶ به این مجموعه اضافه شدند. با ثبت محدوده جدید ژئوپارک قشم در شبکه جهانی ژئوپارک‌های یونسکو، اکنون با مساحتی بالغ بر ۲ , ۰۶۳ کیلومتر مربع یکی از قدیمی‌ترین ژئوپارک‌های غرب آسیا و خاورمیانه محسوب می‌شود. منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: سلمان طباطبایی، علی عبداللهی، Amin Motiagh) متاسفانه در سال ۱۳۹۱ هجری شمسی معیارهای ثبت جهانی از سوی مدیران منطقه آزاد قشم اجرا نشد و نتیجه آن حذف این ژئوپارک ازفهرست یونسکوبود. تلاش مسئولان باعث شد که ژئوپارک قشم در اردیبهشت ۱۳۹۶ مجددا به‌عنوان یک ژئوپارک جهانی برای یک دوره چهارساله تایید شود. در سال ۱۳۹۸ هم‌زمان با واگذاری اراضی محدوده غار نمکدان قشم با هدف تاسیس اقامتگاه و مرکز پرورش آبزیان و همچنین شهرک‌های صنعتی، خطر حذف ژئوپارک قشم دوباره قوت گرفت. سازمان‌های بین‌المللی وقتی از ژئوپارکی حمایت می‌کنند، آن را در فهرست خود قرار می‌دهند و از نظر مالی، تکنیکی و ارسال متخصص می‌توانند به آن کمک کنند و در عوض از کشور میزبان انتظار دارند که سعی خود را در مراقبت و نگهداری از این منطقه به خرج دهد. موضوعی که باید درباره ژئوپارک قشم بیشتر مورد توجه قرار بگیرد. ژئوسایت‌های ژئوپارک قشمغار نمکدان؛ منبع عکس: گوگل مپ؛ عکاس: Mohammad Mohجاذبه‌های زمین‌شناختی، طبیعی و فرهنگی جزیره قشم در قالب ۲۵ ژئوسایت معرفی شده‌اند که به‌طور فعال حفاظت می‌شوند. از ژئوسایت‌های ژئوپارک قشم می‌توان به دره ستارگان، کورکوراکوه، بام قشم، دره تندیس‌ها، دره شور، تنگه چاهکوه، نمکدان، کریان، موزه ژئوپارک، پهنه‌های گلی، ساحل کرق، دره قاضی، تنگه اولی، بصیرا، چاکویر، جزایر ناز، ژئو لینک، باسعیدو، خلیج دیرستان، جنگل حرا، ساحل تخم‌گذاری لاک‌پشت‌ها، صخره خرچنگ‌ها، روستای لافت، غار خربس و تالاب پرندگان دو کوهک اشاره کرد. در ادامه توضیح مختصری درباره برخی از آن‌ها ارائه خواهیم کرد. کورکوراکوه: این ژئوسایت که در شرق روستای گیاهدان واقع‌شده، دارای تپه ماهورهایی است که به‌دلیل فرسایش آب‌های جاری، دره‌ها و تنگه‌هایی دارد که به بدبوم معروف هستند. دره مجسمه‌ها: این دره که سطح آن غالبا از ترک‌های گلی پوشیده شده، از لحاظ ساختاری نسبتا شبیه به دره ستارگان است؛ اما با این تفاوت که وسعت بیشتری دارد. دردره مجسمه‌هااینجا سنگ‌ها بر اثر فرسایش تراشیده شده و به‌شکل تندیس‌هایی درآمده‌اند که چشم‌انداز بسیار زیبایی به وجود آورده‌اند. تنگه چاهکوه، منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: قشم نما) تنگه چاهکوه: این تنگه در جنوب غرب روستای چاهوی شرقی قرار دارد و از دو تنگه عمود برهم تشکیل‌شده است که به‌دلیل داشتن حفره‌ها، درزها و بریدگی‌های بسیار زیبا چشم هر بیننده‌ای را به خود خیره می‌کند. بعد از هر بارندگی، آب زیادی در این محل جاری می‌شد و مردم برای استفاده از آن، اقدام به حفر چاه در کف تنگه کرده بودند که به همین دلیل به آن چاهکوه گفته می‌شود. غار نمکدان: این غار یکی از عجایب هفت‌گانه قشم است که در سال ۱۳۹۰ در فهرست میراث طبیعی ایران به ثبت رسید. غار نمکدان در فاصله ۱۰۰ کیلو متری شهر قشم قرار دارد. درغار نمکدان، گنبد نمکی بزرگی سر بر آورده که طولانی‌ترین غار نمکی جهان را در خود جای داده است. دره ستارگان، منبع عکس: سایت ۲۴ hourslayover. comدره ستارگان: این دره در فاصله ۱۵ کیلومتری شهر قشم و در مجاورت روستای برکه خلف قرار دارد. دره ستارگانخارج از محدوده ژئوپارک قشم است؛ اما زیبایی و ساختار ژئومورفولوژی خاص آن باعث شد تا به‌عنوان یکی از سایت‌های اصلی ژئوپارک قشم مورد پذیرش یونسکو قرار بگیرد. وجود احجامی مانند ستون‌های سوزنی‌شکل، دیواره‌های کاملا عمودی، حفره‌های متعدد از جمله زیبایی‌های این دره به حساب می‌آیند. بام قشم: بام قشم در بخش مرکزی جزیره قشم واقع‌شده است و بیش از ۱۲۰ متر ارتفاع دارد و در نتیجه از فراز آن می‌توان چشم‌اندازی فوق‌العاده از ساحل شمالی و جنوبی جزیره، جنگل حرا و دره مجسمه‌ها را تماشا کرد. بام قشم، منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: آرش شکروی) دره شور: این تنگه که به آن تنگ مکینه یا هوباد نیز گفته می‌شود؛ قدیمی‌ترین لایه‌های رسوبی جزیره (آهک گوری) در آن قابل‌مشاهده است. همچنین بلندترین قله جزیره با ارتفاعی حدود ۴۰۰ متر مشرف به این دره قرار دارد. وجود هزاران آبراهه زیبا روی دامنه‌های دره و تپه ماهورهای مارنی و آهکی در میان آن و همین طور چشمه‌های سولفور که نقش و نگاری فوق‌العاده به دره بخشیده‌اند، گوشه‌ای از جذابیت‌های این دره هستند. جالب اینکه چشمه‌های سولفور خاصیت درمانی دارند و سالانه تعداد زیادی از بومیان منطقه را به سوی خود جذب می‌کنند. جنگل حرا: جنگل دریایی حرا با ۲۰۰ کیلومتر مربع وسعت در تنگه خوران بین جزیره قشم و بندر خمیر قرار دارد. این جنگل که یکی از عجایب طبیعی موجود در جزیره به حساب می‌آید، از انبوه درختانی تشکیل‌شده که بخشی از آن‌ها در آب قرار گرفته است. این درختان در اندازه سه تا ۶ متری با شاخ و برگ سبز روشن هستند که در زمان مد آب تا ۹۰ درصد در آب فرو می‌روند. موزه ژئوپارک جهانی قشممنبع عکس: گوگل مپ (عکاس: Ali tour guide) موزه ژئوپارک جهانی قشم که در سال ۱۳۸۴ هجری شمسی فعالیت خود را در مساحتی بالغ بر ۱۰۰۰ متر مربع آغاز کرد، محلی عالی برای تماشای کوچک‌ترین و بزرگ‌ترین پستاندار جهان است. کلیه نمونه‌های موجود در این موزه با همکاری استاد رضا پارسا تاکسیدرمی شده‌اند. حشره‌خوار کوتوله با وزن دو گرم، کوچک‌ترین پستاندار روی زمین محسوب می‌شود که می‌تواند بچه به دنیا آورد و به بچه‌های خود شیر دهد. نهنگ‌ها بزرگ‌ترین پستاندار جهان هستند که به‌عنوان مثال، طول اسکلت وال گوژپشت که در موزه نگهداری می‌شود، به ۱۵ متر می‌رسد. موزه ژئوپارک قشم در سال ۱۳۸۴ افتتاح شددر این موزه، انواع پرندگان نیز در معرض دید بازدیدکنندگان قرار دارند. از شهدخوار کوچک که یکی از کوچک‌ترین پرنده‌های جهان محسوب می‌شود تا پرندگانی همچون پلیکان پا خاکستری که در معرض خطر انقراض هستند، در این موزه به چشم می‌خورند. منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: Amin Motiagh) علاوه بر بیش از ۳۰۰ گونه جانوری، می‌توانید از مجموعه سنگ‌ها و صدف‌ها نیز دیدن کنید که در بخش فسیل‌شناسی قرار دارند. جالب اینکه تعدادی از جاذبه‌های زمین‌شناختی جزیره به‌شکل ماکت‌های کوچک طراحی شده‌اند که بازدید از آن‌ها خالی از لطف نخواهد بود. از جمله این ماکت‌ها می‌توان به طولانی‌ترین غار نمکی جهان و همچنین سایت تخم‌گذاری لاک‌پشت‌های پوزه عقابی، ساحل ماسه‌ای و بام قشم اشاره کرد. در این موزه می‌توانید از نشانه‌های حضور انسان‌های اولیه در جزیره قشم تا صنایع‌دستی معاصر و محیط‌زیست را به نظاره بنشینید. جالب‌ترین بخش موزه را شاید بتوان ماکت سه‌بعدی و طبیعی قشم دانست که تمامی جزئیات جغرافیایی و ریخت‌شناسی جزیره در آن گنجانده‌شده است. بخشی از موزه به صنایع‌دستی جزیره اختصاص دارد که از آن جمله می‌توان به لباس‌های محلی زنان، انواع سوزن‌دوزی، خوس‌دوزی، گلابتون دوزی، گلیم، صنایع چوبی، صنایع دریایی و سازهای محلی جزیره مثل عود، دف، دهل و … اشاره کرد. آدرس: هرمزگان، جزیره قشم، خیابان ولیعصر (عج)، چهارراه پردیس، جنب ضلع شمالی مرکز خرید ستاره قشم (نمایش روی نقشه) بهترین زمان بازدید از ژئوپارک قشممنبع عکس: گوگل مپ (عکاس: محمدعلی محسنی ماهانی) قشم از اوایل تیر تا اوایل مرداد، گرم‌ترین روزهای سال را تجربه می‌کند. سردترین زمان سال نیز با متوسط دمای ۱۳ تا ۱۸ درجه سانتی‌گراد، از اوایل دی تا اوایل بهمن است. بنابراین، بهترین زمان سفر به قشم از نظر آب‌وهوا را می‌توان از اوایل آذر تا اوایل فروردین دانست که هوای مطلوبی بر منطقه حاکم است و احتمال بارش باران کمتر می‌شود. به همین دلیل، شلوغ‌ترین زمان گردشگری قشم معمولا سه ماه زمستان و ایام نوروز و خلوت‌ترین زمان سه ماه تابستان است. هتل ژئوپارک قشممنبع عکس: سایت travital. comهتل ژئوپارک قشم که در سال ۱۳۸۱ هجری شمسی افتتاح شد، یک هتل سه ستاره است که در سال ۱۳۹۴ با هدف ارتقای کیفیت آن، مورد بازسازی قرار گرفت. هتل مذکور دارای ۳۰ اتاق و سوئیت در دو طبقه خود است که پنجره بعضی اتاق‌ها رو به ساحل زیبای خلیج‌فارس باز می‌شود. اتاق‌های هتل شامل دو تخته تویین، دو تخته دبل، دو تخته تویین با چشم‌انداز دریا، دو تخته دبل با چشم‌انداز دریا، اتاق سه تخته، اتاق سه تخته با چشم‌انداز دریا، چهار تخته با چشم‌انداز دریا، سوییت یک‌خوابه برای دو نفر با چشم‌انداز دریا، سوئیت یک‌خوابه برای سه نفر با چشم‌انداز دریا است. این هتل نه‌تنها دسترسی آسانی به ساحل نیلگون خلیج‌فارس دارد؛ بلکه مهمانان آن می‌توانند در کوتاه‌ترین زمان ممکن از موزه ژئو پارک، قلعه پرتغالی‌ها و غار خربس دیدن کنند. بازار قدیم قشم نیز فقط حدود هفت دقیقه تا هتل فاصله دارد و بازدید از آن را نباید از دست بدهید. اگر بخواهید از قشم با قایق به بندرعباس یاجزیره هرمزبروید، این هتل به‌خاطر فاصله کمی که با اسکله ذاکری دارد، انتخاب مناسبی برایتان خواهد بود. برای صرف غذا می‌توانید از رستوران هتل استفاده کنید که در طبقه همکف قرار دارد. این رستوران با ظرفیت ۸۰ نفر از ساعت ۷:۳۰ تا ۹ صبحانه سرو می‌کند و زمان ناهار و شام به‌ترتیب از ساعت ۱۲:۳۰ تا ۱۴:۳۰ و از ۱۹:۳۰ تا ۲۱:۳۰ است. امکاناتی همچون پارکینگ، آسانسور، فروشگاه سوغاتی، صندوق امانات، لابی، سرویس بهداشتی فرنگی و ایرانی در لابی، سرویس بهداشتی ایرانی در راهرو، اینترنت در لابی پ تاکسی سرویس شبانه‌روزی برای رفاه مهمانان در نظر گرفته‌شده است. اگر تاکنون به قشم سفر کرده و از هر یک از ژئوسایت‌های ژئوپارک قشم دیدن کرده‌اید، نظر و تجربه خود را با کاربرانکجارودر میان بگذارید. نویسنده: صدیقه شجاعیعکس‌های گالری از وب‌سایت qeshmgeopark. ir (عکاس: نامشخص) پرسش‌های متداولژئوپارک قشم کجاست؟ ژئوپارک قشم که در غرب جزیره واقع‌شده است، از شرق به روستای طبل و روستای سلخ، از غرب به روستای گوری، از شمال و جنوب به ساحل جزیره منتهی می‌شود. چرا ژئوپارک قشم از فهرست یونسکو حذف شد؟ متاسفانه در سال ۱۳۹۱ هجری شمسی معیارهای ثبت جهانی از سوی مدیران منطقه آزاد قشم اجرا نشد و نتیجه آن حذف این ژئوپارک از فهرست یونسکو بود. ژئوپارک قشم دارای چند ژئوسایت است؟ دره ستارگان، کورکوراکوه، بام قشم، دره تندیس‌ها، دره شور، تنگه چاهکوه، نمکدان، کریان، موزه ژئوپارک، پهنه‌های گلی، ساحل کرق، دره قاضی، تنگه اولی، بصیرا، چاکویر، جزایر ناز، ژئو لینک، باسعیدو، خلیج دیرستان، جنگل حرا، ساحل تخم‌گذاری لاک‌پشت‌ها، صخره خرچنگ‌ها، روستای لافت، غار خربس و تالاب پرندگان دو کوهکبهترین زمان بازدید از ژئوپارک قشم کدام فصل است؟ بهترین زمان سفر به قشم از نظر آب‌وهوا را می‌توان از اوایل آذر تا اوایل فروردین دانست که هوای مطلوبی بر منطقه حاکم است و احتمال بارش باران کمتر می‌شود.