آب‌انبار سلفی اوز
ایران، استان فارس، شهرستان اوز، شهر اوز، محله محمودی
یکی از مناطق ایران که به‌خاطر خشکی آب‌وهوایش آب‌انبارهای بسیاری دارد، استان فارس است. آب‌انبار سلفی اوز ازجاهای دیدنی استان فارسو از آثار دوره صفویه به شمار می‌آید که در دوران اخیر مرمت شده و به ثبت ملی نیز رسیده است. با کجارو همراه باشید تا بیشتر درباره آب‌انبار سلفی اوز بدانید. هرآنچه باید درباره آب‌انبار سلفی اوز بدانید: آب‌انبار سلفی اوز کجاست؟ آب‌انبار چیست؟ درباره آب‌انبار سلفی اوزتاریخچه آب‌انبار سلفی اوزمعماری آب‌انبار سلفی اوزبخش‌های مختلف آب‌انبار سلفی اوزجاهای دیدنی اطراف آب‌انبار سلفی اوزنکات بازدید از آب‌انبار سلفی اوزآب انبار سلفی اوز کجاست؟ آدرس: استان فارس، شهرستان اوز، شهر اوز، محله محمودی (مشاهده روی نقشه) عکس از گوگل‌مپ (عکاس: فرهاد مقیمی) آب‌انبار چیست؟ ایران سرزمینی چهارفصل است که شرایط اقلیمی متفاوتی دارد. در بعضی از بخش‌های آن، آب‌و‌هوای خشک باعث به وجود آمدن پدیده‌های معماری با ویژگی‌های اقلیمی خشک‌شده است. یکی از این نمونه‌ها، آب‌انبار است. آب‌انبار شامل حوض یا استخری سرپوشیده می‌شود که آن را برای ذخیره آب در زیرزمین می‌سازند. در مناطق کم‌آب و کویری، آب‌انبار را از آب باران یا جویبارهای فصلی پر می‌کنند. آب‌انبار یکی از شاخصه‌های کویری بودن اقلیم‌ها به شمار می‌رفت و در مناطق یزد، کاشان و جنوب استان فارس می‌توان شاهد نمونه‌هایی از آن بود. در حال حاضر هنوز تعدادی از آن‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند. برکه ممدایی در گراش؛ عکس از ویکی‌مدیا (عکاس: Standardwhale) درباره آب‌انبار سلفی اوزیکی از آب‌انبارهای معروف وجاهای دیدنی اوز، برکه یا آب‌انبار سلفی اوز است که در شمال این شهر قرار دارد. این آب‌انبار را می‌توان قدیمی‌ترین آب‌انبار شهر اوز دانست که در محله محمودی واقع‌شده و با مشکل جدی کم‌آبی روبه‌رو است. در حال حاضر همچنان اوز دارای آب‌انبار است؛ زیرا وفور آب شیرین منوط به بارندگی کافی خواهد بود. آب‌انبار سلفی اوز در تاریخ ۴ تیر ۱۳۷۷ با شماره ثبت ۲۰۲۹ به‌عنوان یکی از آثار تاریخی ایران به ثبت ملی رسید. تاریخچه آب‌انبار سلفی اوزشهرستان اوز از دیرباز با مشکل آب شرب روبه‌رو بود و خشکسالی و زمین‌های شور نیز به این امر دامن زد. در گذشته، آب لوله‌کشی این شهر شور بود و برای شست‌وشو و آبیاری گیاهان استفاده می‌شد. منبع اصلی آب شرب مردم شهر از آب‌انبارهای زیادی که داخل و خارج از شهر وجود داشته‌اند تهیه می‌شد. به این آب انبارها در زبان محلی برکه می‌گویند. قدمت آب‌انبار سلفی اوز به دوره تیموریان بازمی‌گردد. این آب‌انبار سنگ‌نوشته‌ای دارد که قدمتش به ۷۵۰ سال پیش می‌رسد. این لوح سنگی که در سردر اصلی آب‌انبار قرار گرفته است، نشان می‌دهد شخصی نیکوکاری به نام «حاج محمد زینل شمسایان» این بنا را در سال ۷۰۰ هجری قمری احداث کرده است. در سال ۱۳۹۱، یکی از نیکوکاران منطقه این بنای تاریخی را تعمیر و مرمت کرد و پس از آن نیز چند نفر از اهالی شهر آب‌انبار را تعمیر کردند. عکس از گوگل‌مپ (عکاس: فرهاد مقیمی) معماری آب‌انبار سلفی اوزدر ساخت آب‌انبار سلفی اوز مثل سایر آب‌انبارهای این شهر از مصالحی مانند سنگ، گچ و ساروج استفاده کرده‌اند. این بنا به‌صورت مدور و سقف آن با چیدمان سنگ‌ها به‌شکل مخروطی ساخته‌شده است. گچ به‌کار رفته در بنا نوعی گچ مخصوص به نام کوپال است و دانه‌های درشتی دارد که گچ‌پزان قدیمی آن را به‌شیوه‌ای خاص به‌عمل می‌آوردند. بسیاری از قدیمیان اوز بر این باور هستند که راز ماندگاری آب‌انبار سلفی اوز، استفاده از این نوع گچ است. برکه سلفی دو دهانه به ارتفاع دو متر و پهنای یک متر برای برداشت آب دارد. در قسمت جنوبی آن، آب‌راهی به پهنای یک متر قرار دارد که آب باران وارد آن می‌شد. عکس از گوگل‌مپ (عکاس: فرهاد مقیمی) بخش‌های مختلف آب‌انبار سلفی اوزآب‌انبار سلفی اوز ساختار مشخصی دارد و از بخش‌های مختلفی تشکیل می‌شود: مخزن: مهم‌ترین بخش این آب‌انبار مخزن آن محسوب می‌شود که عمق و قطر مشخصی دارد. پلکان: از دیگر قسمت‌های این آب‌انبار، پلکان آن به شمار می‌آید که حوض کوچکی دارد. این حوض کوچک به «دست‌دره» معروف است و قبل از ورودی برکه ساخته‌شده است. ابتدا آب به دست‌دره وارد می‌شد تا گل‌ولای آن رسوب کند و سپس به محل برکه می‌ریخت. محل برداشت آب: بخش دیگر آب‌انبار سلفی اوز محل برداشت آب است که «تی‌تخ» نیز نامیده می‌شود. در تی‌تخ‌ها سنگی تراشیده به نام «دست‌انداز» قرار می‌دهند تا مانع از سقوط حیوان و انسان در آب شود. محل خروج آب: در آب‌انبار سلفی اوز محلی برای خروج آب قرار دارد که می‌توان آن را آخرین بخش آب‌انبار دانست. جاهای دیدنی اطراف آب‌انبار سلفی اوزموزه مردم‌شناسی اوز: استان فارس، شهرستان اوز، شهر اوز، خیابان ملت، جنب مسجد شیخ (مشاهده روی نقشه) موزه مردم‌شناسی اوز در خانه تاریخی «سوداگر» در شهر اوز قرار دارد. در این موزه، اشیای تاریخی شامل وسایل تزیینی، لباس‌های بومی، اقلام قدیمی کشاورزی و دیگر ابزارآلات نگهداری می‌شود. قلعه پرویزه اوز: استان فارس، شهرستان اوز، شهر لار، پنج کیلومتری شمال شرقی اوز (مشاهده روی نقشه) قلعه پرویزه اوز در فاصله کمی از شهر اوز قرار دارد و از جاهای دیدنی و آثار تاریخی استان فارس به شمار می‌آید. قدمت قلعه به دوره ساسانیان بازمی‌گردد. با قرارگیری روی کوه، قلعه پرویزه اکنون شامل بقایایی از ایوان، شاه‌نشین، آب‌انبار، زیر زمین، اتاق و حیاط می‌شود. موزه مردم‌شناسی اوز؛ عکس از گوگل‌مپ (عکاس: امیرحسین مقتدایی) نکات بازدید از آب‌انبار سلفی اوزبازدید از آب‌انبار سلفی اوز رایگان است. برای دیدن این آب‌انبار شگفت‌انگیز، می‌توانید تا قبل از غروب آفتاب اقدام کنید. آب‌انبار سلفی اوز جزو آثار تاریخی ارزشمند کشورمان است. لطفا در حفظ و نگهداری از آن کوشا باشید. پرسش‌های متداولآب‌انبار سلفی کجاست؟ استان فارس، شهرستان اوز، شهر اوز، محله محمودیقدمت آب‌انبار سلفی اوز به چه زمانی بازمی‌گردد؟ دوره تیموریانجاهای دیدنی اطراف آب‌انبار سلفی اوز کدامند؟ موزه مردم‌شناسی اوز و قلعه پرویزه اوزآیا آب‌انبار سلفی اوز ثبت ملی شده است؟ بله. آب‌انبار سلفی اوز در سال ۱۳۷۷ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد. نویسنده: زهرا آذرنیوش / بازنویس: حانیه رضوی