گنبد سرخ مراغه
ایران، استان آذربایجان شرقی، مراغه، کمربندی جنوبی، خیابان ارجمندی
گنبد سرخ از ارزشمندترین بناهای دوره سلجوقی و از نامدارترین بناهای مراغه محسوب می‌شود که مبین شیوه معماری آن دوره است. تلفیق آجر با کاشی لعابدار برای اولین بار در معماری این بنا باعث شده است که آن را آغازگر شیوه آذری در معماری اسلامی ایران بدانند. این اثر تاریخی که ازجاهای دیدنی استان آذربایجان شرقیبه حساب می‌آید، در ۱۵ دی‌ماه سال ۱۳۱۰ هجری شمسی باشماره ۱۳۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. هرآنچه باید درباره گنبد سرخ مراغه بدانید: گنبد سرخ مراغه کجاست؟ معرفی گنبد سرخ مراغهتاریخچه گنبد سرخ مراغهمعماری گنبد سرخ مراغهنکات بازدید از گنبد سرخ مراغهگنبد سرخ مراغه کجاست؟ منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: مهیلا حسینی) گنبد سرخ در استان آذربایجان شرقی و در جنوب غربی شهر مراغه قرار دارد. برای رسیدن به گنبد سرخ باید به کمربندی جنوبی بروید و سپس از طریق خیابانی که در کنار پمپ‌بنزین قرار دارد، راهی گنبد مذکور شوید. از آنجا که تابلو‌یی برای هدایت به‌سمت گنبد سرخ وجود ندارد، بهتر است که از مردم محلی پرس‌و‌جو کنید. آدرس: استان آذربایجان شرقی، مراغه، کمربندی جنوبی، خیابان ارجمندی (نمایش روی نقشه) معرفی گنبد سرخ مراغهمنبع عکس: گوگل مپ (عکاس: اشکان زهرایی) گنبد سرخ یکی ازجاهای دیدن مراغهاست که جزو قدیمی‌ترین بناهای دوره اسلامی در استان آذربایجان شرقی محسوب می‌شود که نام بانی بنا و تاریخ احداث آن را می‌توان از کتیبه جبهه شمالی و نام سازنده آن را از کتیبه غربی ملاحظه کرد. در محوطه گنبد سرخ، ساعتی خورشیدی وجود دارد که با وجود قدمت زیادش، یک نمونه نو از آن ساخته‌شده است و این ساعت بیشتر جنبه نمایشی دارد. این اثر تاریخی در ۱۵ دی‌ماه سال ۱۳۱۰ هجری شمسی باشماره ۱۳۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. جالب اینکه تزیینات سردر آن روی اسکناس‌های ۱۰ هزار تومانی استفاده‌شده و آرم شرکت سایپا نیز با الهام از تزیینات کاشی‌کاری آن بوده است. تاریخچه گنبد سرخ مراغهمنبع عکس: ویکی پدیا (عکاس: داوود مجتهدی) گنبد سرخ قدیمی‌ترین مزار از پنج مزار بزرگ موجود در مراغه است که در آذربایجان بیشتر به گنبد قرمز شهرت دارد. در حال حاضر به‌رغم وجود کتیبه‌های خوانا، شخص مدفون در گنبد سرخ هنوز شناسایی نشده است. بر اساس اطلاعات مختلف و کتیبه‌هایی موجود می‌توان دریافت که سال احداث این بنا به سال ۵۲۶ هجری شمسی در دوره سلجوقی مربوط می‌شود. دستور ساخت آن را عبدالعزیز بی محمود بین سعدیدیم، رئیس آذربایجان داد و فرآیند ساخت گنبد زیر نظر بنی‌بکر محمد بن بندان بن محسن معمار انجام شد. این بنا به گنبد علویان در همدان شباهت دارد که در اواخر دوره سلجوقی ساخته شد. معماری گنبد سرخ مراغهمنبع عکس: ویکی پدیا (عکاس: داوود مجتهدی) در تقسیم‌بندی معماری ایران به سبک‌های مختلف از نظر پیرنیا با شروع ساخت گنبد کبود، دوران معماری رازی در ایران به پایان رسید و گنبد سرخ مراغه نقطه عطف و شروعی برای معماری آذری به حساب می‌آید. ساختار این بنا از آجر با تزیینات کاشی‌کاری است. در نگاه کلی، گنبد سرخ ساختاری مربعی شکل دارد که از سردابه و اتاق اصلی تشکیل‌شده و بخش زیری این اتاق نیز یک سکوی سنگی است. برای ورود به بخش داخلی گنبد، باید از هفت ردیف پله بالا بروید که با عبور از آن‌ها وارد مکانی با سقف بسیار زیبایی خواهید شد. پنج پله در جلوی سکو واقع شده‌اند و پله ششم و هفتم جزو آستانه درگاه محسوب می‌شوند. طاق‌نماهای سردر ورودی از آجرهای تراشیده و کتیبه‌های کوفی و تعداد کمی کاشی فیروزه‌ای در بین آجرهای قرمز هستند. منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: پیمان یزدانی) قسمت داخلی بنا به‌صورت فضایی مربع شکل است که سه ضلع آن دو طاق‌نما دارند. درون گنبد مذکور دو کتیبه وجود دارد که کتیبه ضلع شمالی اطلاعاتی در خصوص بانی و القاب وی دارد و در کتیبه ضلع غربی آن نام سازنده بنا به چشم می‌خورد. در گذشته در طول گنبد کتیبه‌ای گچ‌بری مزین به آیات قرآنی وجود داشت که به مرور زمان از بین رفته است. شیوه آجر چینی و تزیینات به کار رفته در بنا بسیار دیدنی و زیبا به نظر می‌رسد؛ چراکه از تلفیق کاشی‌های فیروزه‌ای رنگ با آجرهایی با ته‌رنگ سرخ هستند. جالب اینکه تزیینات به بدنه بنا الحاق نشده‌اند و بخشی از ساختار آن به شمار می‌آیند. منبع عکس گالری: گوگل مپ (عکاس: اشکان زهرایی، وحید نوروزی، qwer asdf)، ویکی پدیا (عکاس: داوود مجتهدی) گنبد سرخ پیش ازرصدخانه مشهور ایران، رصدخانه مراغه، ساخته‌شده است و به همین دلیل از سوراخ‌های موجود در اضلاع این بنا برای تعیین روز‌ها و ماه‌ها استفاده می‌شد. گنبد بنا دارای دو پوشش است. پوشش داخلی به‌صورت عرقچین و پوشش خارجی به‌شکل هرمی بوده که پوشش خارجی به‌طور کامل ریخته است. کف اتاق را از قطعات سنگ تراشیده مفروش کرده و دیوارهای آن ا با گچ اندود کرده بودند. نکات بازدید از گنبد سرخ مراغهمنبع عکس: گوگل مپ (عکاس: لیلا ناصر) با وجودی که فضاسازی اطراف گنبد سرخ به‌خوبی انجام‌شده است؛ امکانات خاصی به‌جز سرویس بهداشتی در آن وجود ندارد. این گنبد در نزدیکی مقبره آقالار قرار دارد که موزه سنگ‌نگاره‌ها نیز نامیده می‌شود و بازدید از آن خالی از لطف نیست. هنگام بازدید از این محل، از ریختن زباله و نوشتن یادگاری بپرهیزید. برای بازدید از گنبد سرخ مراغه نیازی به خرید بلیط نیست. پرسش‌های متداولگنبد سرخ مراغه کجاست؟ گنبد سرخ مراغه در استان آذربایجان شرقی، شهر مراغه، کمربندی جنوبی، خیابان ارجمندی قرار دارد. آیا گنبد سرخ مراغه ثبت ملی شده است؟ بله. این اثر تاریخی در ۱۵ دی‌ماه سال ۱۳۱۰ هجری شمسی باشماره ۱۳۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. قدمت گنبد سرخ مراغه به چه زمانی می‌رسد؟ بر اساس اطلاعات مختلف و کتیبه‌هایی موجود می‌توان دریافت که سال احداث این بنا به سال ۵۲۶ هجری شمسی در دوره سلجوقی مربوط می‌شود. مهم‌ترین ویژگی معماری گنبد سرخ مراغه چیست؟ معماری گنبد سرخ مراغه نقطه عطف و شروعی برای معماری آذری به حساب می‌آید. نویسنده: سعید میرزاپور / بازنویسی: صدیقه شجاعی