باغ فتح‌آباد کرمان (باغ بیگلربیگی)
ایران، استان کرمان، کرمان، ۲۵ کیلومتری کرمان، اختیار آباد
باغ فتح‌آباد یا عمارت بیگلربیگی، باغی مربوط به دوره قاجار و ازجاهای دیدنی کرماناست که در تاریخ ۱۲ بهمن ۱۳۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید. این باغ زمانی رونق زیادی داشت؛ به‌طوری که سبک ساخت آن الگوی ساخت مجموعه جهانیباغ شاهزاده ماهانشد. در حال حاضر باغ فتح‌آباد مرمت شده و مسیرهای پردرخت، حوض بزرگ، نورپردازی زیبای شب، امکانات متعددی همچون رستوران و چای‌خانه، این اثر تاریخی را انتخاب بسیاری از گردشگران کرده است. هرآنچه باید درباره باغ فتح‌آباد کرمان بدانید: باغ فتح‌آباد کرمان کجاست؟ معرفی باغ فتح‌آباد کرمانمعماری و بخش‌های مختلف باغ فتح آبادبهترین زمان بازدید از باغ فتح‌آباد کرمانمرمت باغ فتح‌آباد کرمانامکانات باغ فتح‌آباد کرماننکات بازدید از باغ فتح‌آباد کرمانباغ فتح‌آباد کرمان کجاست؟ باغ و عمارت فتح‌آباد در منطقه اختیار آباد کرمان و ۲۵ کیلومتری مرکز شهر قرار دارد. برای دسترسی به باغ باید به بلوار جمهوری بروید. پس از عبور از آن و بلوار هوانیروز، عمارت باعظمت باغ فتح‌آباد کرمان از دور می‌درخشد. آدرس: استان کرمان، ۲۵ کیلومتری مرکز کرمان، اختیار آباد (نمایش روی نقشه) معرفی باغ فتح‌آباد کرمانمنبع عکس: ویکی مدیا (عکاس: ناشناس) باغ فتح‌آباد که به آن باغ بیگلربیگی نیز می‌گویند، باغی زیبا و آباد بوده که توسط فضل‌علی خان بیگلربیگی از حاکمان کرمان ساخته شد و زمان ساخت این باغ نیز به سال ۱۲۵۵ هجری قمری می‌رسد. در واقع قدمت باغ فتح‌آباد به دوره قاجار بر می‌گردد که ساخت آن در زمان محمد شاه قاجار شروع شد و پس از پنج سال به پایان رسید. حاکمان بعدی کرمان نیز برای استراحت و تفریح از این باغ استفاده می‌کردند. این بنای تاریخی جزو موقوفات رستم خان امیری، یکی از بازماندگان فضل‌علی خان بیگلربیگی است. منبع عکس: ویکی مدیا (عکاس: ناشناس) این مجموعه در سال‌های اخیر مرمت شده است. با اینکه باغ فتح‌آباد جزو املاک وقفی استان کرمان به حساب می‌آید؛ مرمت این مجموعه زیر نظر سازمان میراث فرهنگی انجام‌شده است. باغ فتح‌آباد نه‌تنها در روز، بلکه در شب به‌لطف نورپردازی زیبایی‌های خاص خود را دارد. این اثر تاریخی در سال ۱۳۸۱ در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفت. معماری و بخش‌های مختلف باغ فتح‌آباد کرمانمنبع عکس: گوگل مپ (عکاس: محمود یازرلو) وسعت باغ فتح‌آباد به ۱۳ هکتار و زیربنای ساختمان آن به ۱ , ۵۰۰ متر می‌رسد. بخش‌های مختلف این باغ شامل ساختمان اصلی باغ، موزه حکام، اتاق نقاشی، عمارت چهار فصل، ساختمان‌های جنوبی عمارت اصلی، زمین‌های کشت داروهای گیاهی و محوطه بیرونی می‌شود. عمارت اصلیمنبع عکس: ویکی پدیا (عکاس: Hamed Abbasi) با ورود به عمارت فتح‌آباد در ابتدا حوض بزرگی را خواهید دید که انعکاس عمارت اصلی روی آب حوض، بسیار دلربا است. ساختمان فتح‌آباد با دو طبقه در انتهای شمالی باغ قرار دارد که از طاق‌نماهایی در دو طرف عمارت و اتاق‌های سه دری و پنج دری تشکیل‌شده است. این عمارت از مصالح خشت خام و ملاط گل ساخته و روی آن با لایه‌ای از گچ پوشانده شده است. درون ساختمان نیز گچ‌کاری‌های زیبایی وجود دارد که کار هنرمندانه استادان ماهر است. بر بالای سردر ورودی عمارت اصلی روزنه‌هایی قرار دارد که زمانی درون آن‌ها ذره‌بین گذاشته می‌شد تا با انعکاس نور چراغ‌ها، داخل اتاق روشن شود. موزه حکاماگر به تاریخ علاقه دارید، این اتاق شما را به سفری تاریخی در کرمان دعوت می‌کند. این قسمت از باغ به موزه حکام اختصاص دارد که زندگی‌نامه و تصاویری از حاکمان قبلی کرمان را به تصویر می‌کشد. اتاق نقاشیاتاق نقاشی که در عمارت اصلی قرار دارد، در زمان‌های قدیم محل اقامت حاکم کرمان بود و در سراسر اتاق نقاشی‌های نفیسی به چشم می‌خورد که با آب طلا کشیده شده‌اند. عمارت چهار فصلعمارت چهار فصل ۳۰ متر بعد از عمارت اصلی در سمت شرق قرار دارد؛ عمارتی یک طبقه با گنبد مرکزی و ایوان‌های ستون‌دار که دارای آجرکاری و گچ‌کاری بسیار زیبا است. حوض آبمنبع عکس: ویکی مدیا (عکاس: ناشناس) عبور آب قنات از وسط این باغ مجلل و وجود عمارت‌های چهار فصل، عمارت مرکزی، برج و بارو، از این باغ مکانی زیبا و مفرح ساخته‌اند. محوریت حوض از جمله ویژگی باغ‌های کهن ایرانی محسوب می‌شود که در باغ فتح‌آباد نیز به چشم می‌خورد و حوض مقابل عمارت همین ویژگی را دارد. نقش آب در شکل‌گیری باغ بسیار موثر بوده است؛ به‌طوری که فقدان آن باعث تخریب باغ و عمارت موجود در آن شد. منبع عکس: ویکی مدیا (عکاس: ناشناس) حوضی بزرگ به ابعاد ۶۰ در ۵ متر در این بنا احداث شد و درختانی بلند دو سمت باغ را فرا گرفته و ساختمان دو طبقه مشرف به حوض، نمایی زیبا ایجاد کرده بود. به‌تدریج قنات این مجموعه خشک شد و متعاقبا خشک‌شدن باغ را رقم زد. به این ترتیب، یکی از حاکمان ماهان، عمارت باغ شاهزاده ماهان را با اقتباس از باغ فتح‌آباد احداث کرد. زمین‌های کشت داروهای گیاهیکرمان برای داروهای گیاهی خود بسیار معروف است و این نوع داروها یکی از سوغاتی‌های اصلی این استان به حساب می‌آیند. در زمان بازسازی باغ فتح‌آباد تلاش شد تا بخشی از این باغ به کشت گیاهان دارویی اختصاص یابد تا علاوه بر استفاده از ظرفیت زمین‌های اطراف باغ، برای این مجموعه درآمدزایی داشته باشد. در حال حاضر، باغ فتح‌آباد بزرگ‌ترین مجموعه کشت گیاهان دارویی در کشور را دارد و تنوع گیاهی آن در جای دیگری به چشم نمی‌خورد. بهترین زمان بازدید از باغ فتح‌آباد کرمانمنبع عکس: گوگل مپ (عکاس: Nader M) اوایل اردیبهشت تا اواخر خرداد بهترین آب‌وهوا را در کرمان و باغ فتح‌آباد تجربه خواهید کرد. بیشتر مسافران فصل‌های سردتر را برای سفر به کرمان انتخاب می‌کنند. سردترین ماه‌های این شهر نیز دی و بهمن است که اگر تحمل سرما را دارید، دیدن عمارت زیبای بیگلربیگی زیر پوششی از برف خالی از لطف نخواهد بود. باغ فتح‌آباد کرمان برای نورپردازی‌های ویژه و زیبای خود در شب، یکی از بهترین انتخاب‌ها برای گردش شبانه در کرمان است. مرمت باغ فتح‌آباد کرمانمنبع عکس: گوگل مپ (عکاس: حمیدرضا) باغ فتح‌آباد در گذشته محل تجمع معتادان و اراذل و اوباش به حساب می‌آمد و به ویرانه‌ای تبدیل‌شده بود؛ تا اینکه استاندار کرمان از باغ فتح‌آباد بازدید کرد و دستور ویژه برای بازسازی بنا داد تا برای نخستین بار یک گام اساسی برای مرمت باغ فتح‌آباد برداشته شود. علیرضا رزم حسینی، استاندار وقت کرمان، در بازدید از باغ گفته بود: این باغ ۱۸۰ سال قدمت دارد و برای نخستین بار که از آن بازدید کردم، لودری برای تخریب بخشی از این اثر تاریخی حضور داشت. از کسی که قصد تخریب بنا را داشت، دلیل این کارش را پرسیدیم، مشخص شد این فرد به این دلیل که گمان می‌کرد، خشت‌های بنا برای زمین کشاورزی مناسب است، می‌خواست خشت‌ها را به باغش انتقال دهد. خوشبختانه با تدبیر صورت گرفته و پس از اجرای عملیات بازسازی، باغ فتح‌آباد به یکی از زیباترین باغ‌های ایران تبدیل‌شده است که چشم هر بیننده‌ای را به خود خیره می‌کند. قنات موجود در این بنا به‌کلی خشک‌شده بود؛ گرچه با احداث چاه و نصب آب‌شیرین‌کن و اجرای کامل طرح همیار آب، آب‌رسانی در این بنا انجام شد. در بازسازی این بنا، مرکزی به وجود آمده که به‌لحاظ تاریخی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و همچنین به یکی از مراکز تحقیقاتی، کشاورزی و تفریحی مردم تبدیل‌شده است. در محوطه سبز باغ فتح‌آباد ۴۰۰ گونه گیاه دارویی استان کرمان کشت می‌شود که می‌تواند به بانک گیاهی قابل‌توجهی در کشور منتهی شود. منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: سام فاطمی) سایر اقدامات مرمتی این مجموعه شامل مرمت و استحکام‌بخشی کل بنا، تثبیت ستون‌ها، پی‌بندی، سبک‌سازی پشت‌بام، بازسازی فضاهای ریخته شده از جمله گل‌خانه، مرمت حوض‌ها، طراحی آب‌نماها و … می‌شد. باغ فتح‌آباد یکی از قدیمی‌ترین و زیباترین باغ‌های ایرانی است که از سبک معماری منحصربه‌فردی بهره می‌برد. سرانجام درهای مجموعه تاریخی-تفریحی باغ فتح‌آباد در مرداد ماه سال ۱۳۹۴ در حضور استاندار کرمان و وزیر کشور برای استفاده مردم باز شد و این باغ پس از ماه‌ها کار مستمر استادکاران و کارشناسان میراث فرهنگی اکنون بار دیگر به چرخه زندگی مردم کرمان بازگشت. امکانات باغ فتح‌آباد کرمانمنبع عکس: گوگل مپ (عکاس: امین مطلق) در باغ فتح‌آباد امکاناتی برای رفاه حال بازدیدکنندگان فراهم‌شده است که از آن جمله می‌توان به رستوران، شربت‌خانه و چای‌خانه اشاره کرد. در این محل‌ها انواع غذاها، عرقیجات، گیاهان دارویی و معطر، فالوده کرمانی و بستنی سنتی مخصوص سرو می‌شود. در محوطه بیرون آن‌ها نیز صندلی‌های تعبیه‌شده است تا از فضای باغ لذت ببرید. در محوطه باغ، آلاچیق‌های چوبی وجود دارد که در اصطلاح کرمانی‌ها به آن‌ها کپر می‌گویند و می‌توانید برای لحظاتی در این آلاچیق‌ها خستگی را از تن به در کنید. غرفه‌های صنایع‌دستی و گیاهان دارویی نیز انتخاب بسیاری از گردشگران برای خرید صنایع‌دستی وانواع محصولات گیاهی به‌عنوان سوغاتی هستند. منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: حمیدرضا) یکی از امکانات قابل‌توجه مجموعه، امکان برگزاری سمینار، جلسات رسمی و کاری، مهمانی‌های خانوادگی و دانشجویی، جشن تولد و … در عمارت چهار فصل است که با پارکینگ اختصاصی اجاره داده می‌شود. جالب است بدانید که امکان اقامت در این باغ نیز وجود دارد و بسته به بودجه خود می‌توانید یکی از اتاق‌های شاه‌نشین، عمارت چهار فصل یا اتاق‌های معمولی را اجاره کنید. نکات بازدید از باغ فتح‌آباد کرمانمنبع عکس: گوگل مپ (عکاس: Saeed Ghadessi) ساعت بازدید از باغ فتح‌آباد از ۹ تا ۲۰ است؛ با این حال، به‌دلیل شیوع کرونا پیش از مراجعه حتما با این مجموعه تماس بگیرید و از بازبودن آن مطمئن شوید. برای بازدید از باغ فتح‌آباد باید مبلغی را به‌عنوان هزینه ورودی بپردازید که در سال ۱۴۰۰ معادل پنج هزار تومان بوده است. بسیاری از بناهای تاریخی کشور به‌دلیل بی‌توجهی افراد ناآگاه یا مدیریت غلط تخریب شده‌اند. باغ فتح‌آباد کرمان با انجام عملیات مرمتی، زیبایی وصف‌ناپذیری پیدا کرده است. هنگام بازدید از آن در حفظ این اثر تاریخی گرانقدر بکوشید. ورود به باغ فتح‌آباد همراه با مواد خوراکی، وسیله نقلیه و حیوانات ممنوع است. از آنجا که هیچ‌گونه اتوبوس و تاکسی در مسیر شهر به باغ فتح‌آباد وجود ندارد؛ در صورتی که خودروی شخصی ندارید، باید با خودروی دربستی یا آژانس خود را به این منطقه برسانید. ترجیحا بازدید از این عمارت زیبا را به غروب و شب موکول کنید که به‌خاطر نورپردازی، جذابیتی دوچندان پیدا می‌کند. پرسش‌های متداولباغ فتح‌آباد کرمان کجاست؟ باغ و عمارت فتح‌آباد در منطقه اختیار آباد کرمان و ۲۵ کیلومتری مرکز شهر قرار دارد. باغ فتح‌آباد کرمان به دست چه کسی ساخته شد؟ باغ فتح‌آباد که به آن باغ بیگلربیگی نیز می‌گویند، توسط فضل‌علی خان بیگلربیگی از حاکمان کرمان ساخته شد. باغ فتح‌آباد دارای چه امکاناتی است؟ باغ فتح‌آباد دارای رستوران، شربت‌خانه و چای‌خانه، آلاچیق‌های چوبی برای استراحت، غرفه‌های صنایع‌دستی و گیاهان دارویی است. بهترین زمان بازدید از باغ فتح‌آباد چه فصلی است؟ فصل بهار و به‌خصوص اوایل اردیبهشت تا اواخر خرداد بهترین آب‌وهوا را در کرمان و باغ فتح‌آباد تجربه خواهید کرد. نویسنده: آزاده یوسف‌نژاد / بازنویسی: صدیقه شجاعی