کاروانسرای شاه عباسی نیشابور
ایران، استان خراسان رضوی، نیشابور، خیابان امام خمینی (ره)، میدان خیام
کاروانسرای شاه عباسی نیشابور یکی از بی‌شمار کاروانسراهای ایران است که شاه‌عباس در دوره فرمانروایی خود ساخت. این کاروانسرا به‌دلیل قرارگیری در مسیر کاروان‌هایی که به‌سوی مشهد مقدس در حرکت بودند، شهرت بالایی پیدا کرد. بنای ارزشمند کاروانسرای شاه عباسی ازجاهای دیدنی نیشابوراست و این روزها به‌عنوان موزه شهر نیشابور مورد استفاده قرار می‌گیرد. در ادامه با کجارو همراه باشید. هرآنچه باید درباره کاروانسرای شاه عباسی نیشابور بدانید: کاروانسرای شاه عباسی نیشابور کجاست؟ درباره کاروانسرای شاه عباسی نیشابورشرایط بازدید کاروانسرای شاه عباسی نیشابورتاریخچه کاروانسرای شاه عباسی نیشابورمعماری کاروانسرای شاه عباسی نیشابورموزه کاروانسرای شاه عباسی نیشابوردیدنی‌های اطراف کاروانسرای شاه عباسی نیشابورکاروانسرای شاه عباسی نیشابور کجاست؟ آدرس: استان خراسان رضوی، نیشابور، خیابان امام خمینی، میدان خیام (مشاهده روی نقشه) کاروانسرای شاه عباسی نیشابور به‌عنوان یکی ازکاروانسراهای معروف ایراندر بافت مرکزی شهر نیشابور و در خیابان امام خمینی (ره) قرار دارد. منبع عکس: گوگل‌مپ؛ عکاس: امیرحسین مقتداییمسیر دسترسیکاروانسرای شاه عباسی در مرکز شهر نیشابور قرار دارد و دسترسی به آن کار راحتی است. شما به‌وسیله خودروی شخصی می‌توانید از طریق بلوار جمهوری یا خیابان امام خمینی خود را به میدان خیام برسانید. کاروانسرا در حاشیه شمال غربی میدان قرار دارد. درباره کاروانسرای شاه عباسی نیشابورشاه عباس صفویبعد از دیدن خوابی ترسناک نذر می‌کند تا ۱ , ۰۰۰ کاروانسرا در سراسر ایران بسازد. امروزه از این تعداد کاروانسراهای شاه عباسی فقط ۵۴ مورد باقی مانده‌اند که کاروانسرای معروف نیشابور یکی از آن‌ها است. کاروانسرای شاه عباسی نیشابور مشهور به «رباط شاه عباسی» از بناهای تاریخی وجاهای دیدنی استان خراسان رضویدر نیشابور است. در گذشته موقعیت کاروانسرا در خارج از حصار دروازه مشهد و خندق اطراف شهر قدیم بود؛ اما اکنون در حاشیه شمال غربی میدان خیام و ابتدای خیابان امام خمینی قرار گرفته است. منبع عکس: گوگل‌مپ؛ عکاس: hayat studioضلع غربی کاروانسرای شاه عباسی نیشابور به سالن اجتماعات و محل دائمی نمایشگاه آثار هنرهای دستی و کارگاه آموزشی اختصاص‌یافته است. بقیه حجره‌های حیاط مرکزی به فروش صنایع‌دستی و سنتی نظیر گیوه‌بافی، حصیربافی، قالی‌بافی، غربال‌سازی، سفالگری، قلم‌زنی، فیروزه‌تراشی، تذهیب، مینیاتور، معرق و مشبک‌کاری روی چوب، کاشی معرق، کاشی‌کاری و پوشاک سنتی، عکاس‌خانه سنتی، چایخانه و فروشگاه سوغات نیشابور اختصاص داده شده‌اند. شرایط بازدید کاروانسرای شاه عباسی نیشابورساعت بازدید: همه‌روزه از ساعت ۸:۳۰ تا ۲۱:۰۰ هزینه بازدید: رایگان (برای ورود به موزه باید بلیط تهیه کنید) مدت زمان مورد نیاز برای بازدید: یک تا دو ساعتتاریخچه کاروانسرای شاه عباسی نیشابورکاروانسرای شاه عباسی نیشابور دردوره قاجارمدتی به‌عنوان نوانخانه و محل نگهداری ایتام و مستمندان به کار برده می‌شد. این محل در دوره پهلوی به پادگان نظامی ژاندارمری تبدیل شد. بعد از انقلاب، کاروانسرا مدتی در اختیار جهاد سازندگی بود تا اینکه در سال ۱۳۶۷ هجری شمسی به میراث فرهنگی تحویل داده و بازسازی آن شروع شد. پس از آن در سال ۱۳۷۴ هجری شمسی، هم‌زمان با برپایی کنگره جهانی بزرگداشتعطار نیشابوری، این مکان تاریخی تحت عنوان «مجموعه فرهنگی و موزه» (گنجینه) شروع به فعالیت کرد. منبع عکس: گوگل‌مپ؛ عکاس: hayat studioکاروانسرای شاه عباسی نیشابور در تاریخ ۱۷ خرداد ۱۳۵۵ هجری شمسی با شماره ثبت ۱۲۳۰ به فهرست آثار ملی کشورمان اضافه شد. معماری کاروانسرای شاه عباسی نیشابورفرم بنای کاروانسرای شاه عباسی نیشابور از نوع چهار ایوانی با پلان مربع شکل و ابعاد ۶۹ در ۶۸ متر است. این بنا با مساحتی حدود ۴ , ۹۰۰ متر مربع از کاروانسراهای نسبتا بزرگ به شمار می‌رود. کاروانسرا دارای یک حیاط مرکزی است که تعداد ۲۴ حجره در پیرامون آن قرار گرفته‌اند. منبع عکس: گوگل‌مپ؛ عکاس: حمیدرضا بیابانی مقدمپشت حجره‌های کاروانسرای شاه عباسی نیشابور اسطبل‌ها قرار دارند که محل نگهداری احشام و چهارپایان بوده‌اند. اسطبل‌ها در ردیف دوم در پیرامون حیاط حلقه زده‌اند و شامل فضاهای طویلی هستند که آن‌ها را به یکدیگر مرتبط می‌کنند. در این بخش سکوهایی نیز جهت قرار دادن بار و اموال مسافران ایجاد شده است. در کل، بخش زیادی از وسعت کاروانسرا به اسطبل اختصاص‌یافته است و حجره‌ها فضای کمی را اشغال کرده‌اند. راه ورود به اسطبل‌های کاروانسرا از پخ‌های موجود در گوشه‌های حیاط بوده است. این شیوه دسترسی به اسطبل‌ها به‌ندرت در کاروانسراهای دیگر دیده می‌شود. منبع عکس: گوگل‌مپ؛ عکاس: سعید ایمانیورود به کاروانسرای شاه عباسی نیشابور از طریق ایوان شمالی صورت می‌گیرد. سردر مرتفع این بنا مطابق با سلیقهدوره صفویانطراحی شده است. طاق‌نماهایی در دو طبقه طرفین پخ خورده سردر دیده می‌شوند. ردیف طاق‌نماها در دو سوی سردر نمای ورودی کاروانسرا را از دیگر بخش‌ها متمایز کرده است. سردر کاروانسرا به هشتی وسیعی راه پیدا می‌کند. این هشتی سقف رسمی‌بندی شده دارد و در دو سوی آن غرفه‌ها و اتاق‌هایی قرار داشتند که امروزه تخریب شده‌اند و در نتیجه هشتی به اسطبل‌ها راه پیدا کرده است. هشتی مستقیما به ایوان جبهه شمالی و سپس حیاط کاروانسرا راه می‌یابد. منبع عکس: گوگل‌مپ؛ عکاس: hayat studioتقسیمات چهار نمای پیرامون حیاط کاروانسرای شاه عباسی نیشابور با یکدیگر مشابه و حاکی از نظمی دقیق است. ایوان‌های دو جبهه شمالی و جنوبی از دو ایوان دیگر اندکی بلندتر هستند. دو ایوان شرقی و غربی کاروانسرا با آجرکاری در پیشانی مشخص شده‌اند. منبع عکس: گوگل‌مپ؛ عکاس: گروه هنری اقاقیادر مرکز کاروانسرا حیاطی مربع شکل با گوشه‌های پخ وجود دارد. این حیاط امروزه با حوضی در مرکز و باغچه‌هایی در اطراف آن محوطه‌سازی شده است. موزه کاروانسرای شاه عباسی نیشابورزمان بازدید: همه‌روزه به‌جز ایام سوگواری رسمی از ساعت ۹:۰۰ تا ۱۷:۰۰ هزینه بازدید (در سال ۱۴۰۲): چهار هزار تومانغرفه‌های ضلع شرقی کاروانسرای شاه عباسی نیشابور به «موزه نیشابور» اختصاص یافته‌اند. این موزه از سه بخش باستان‌شناسی، مردم‌شناسی و بخش ویژه تشکیل‌شده است: بخش باستان‌شناسی: در بخش باستان‌شناسی موزه نیشابور اشیا تاریخی نظیر سکه‌های متعلق به قبل از اسلام تادوره تیموری، انواع ظروف سفالی، فلزی و شیشه‌ای و اشیا سنگی به نمایش گذاشته شده‌اند. بخش مردم‌شناسی: این بخش به نمایش جلوه‌هایی از زندگی روزمره مردم منطقه می‌پردازد. بخش ویژه: بخش ویژه موزه نیشابور به محلی برای نمایش اشیایی همچون مجسمه‌های دوران تاریخی و ماقبل آن، ماکت شهر قدیم نیشابور در دوره تیموری، لوحه بدلیمنشور آزادی کوروش هخامنشیبه خط میخی، تعدادی سنگ قبر تاریخی، مجموعه مدال‌های اهدایی و احکام شادروان پهلوان یعقوب علی شورورزی، تعدادی ضریح چوبی تاریخی و منبت‌کاری شده و تعدادی از اسناد خطی و احکام تبدیل‌شده است. منبع عکس: گوگل‌مپ؛ عکاس: COPH Mashayekhدیدنی‌های اطراف کاروانسرای شاه عباسی نیشابورآرامگاه خیامآدرس: استان خراسان رضوی، نیشابور، میدان فضل، خیابان عرفان (مشاهده روی نقشه) هزینه بازدید (در سال ۱۴۰۲): چهار هزار تومانفاصله از کاروانسرای شاه عباسی نیشابور: حدود ۵ کیلومتر (۱۰ دقیقه با ماشین) آرامگاه خیامازجاهای دیدنی نیشابوربه شمار می‌آید. بنای آرامگاه از آثار برجسته معماران ایرانی شمرده می‌شود و در فهرست آثار ملی ایران ثبت‌شده است. استاد هوشنگ سیحون، طراح آرامگاه خیام، در طراحی خود از زندگی، زمانه و اندیشه‌های عمر خیام الهام گرفته است. امروزه موزه تخصصی خیام در نزدیکی آرامگاه این دانشمند و فیلسوف برجسته قرار دارد و در زمینه ابزار و ادوات مربوط به علم نجوم فعالیت می‌کند. خیام نیشابوریشاعر، ستاره‌شناس، ریاضی‌دان و فیلسوف بزرگ ایرانی محسوب می‌شود که آثار مهمی در زمینه علوم مختلف از خود به جای گذاشته است. منبع عکس: گوگل‌مپ؛ عکاس: اصغر شیروانی پورباغ و عمارت امین الاسلامیآدرس: استان خراسان رضوی، نیشابور، خیابان امام خمینی، روبه‌روی باغ ملی (مشاهده روی نقشه) هزینه بازدید (در سال ۱۴۰۲): رایگانفاصله از کاروانسرای شاه عباسی نیشابور: حدود ۲ کیلومتر (۵ دقیقه با ماشین) عمارت و باغ امین الاسلامی یکی از آثار تاریخی نیشابور است که در دوره پهلوی دوم احداث شد. این بنا امروزه از نقاط هویتی شهر نیشابور محسوب می‌شود و دارای ظرفیت گردشگری است. این عمارت خانه شخصی ابوالحسن امین الاسلامی، از خان‌های نیشابور در دورهپهلویاول و دوم، بود. اطراف عمارت توسط باغی بزرگ به نام باغ امین الاسلامی احاطه شده است. مساحت باغ و عمارت امین الاسلامی نیشابور ۳۱ هزار متر مربع است. این اثر تاریخی از ۱۹ اسفند ۱۳۸۰ هجری شمسی به فهرست آثار ملی کشور افزوده شد. منبع عکس: گوگل‌مپ؛ عکاس: سعیده عمارلوپرسش‌های متداولکاروانسرای شاه عباسی نیشابور کجاست؟ استان خراسان رضوی، نیشابور، خیابان امام خمینی (ره)، میدان خیامشرایط بازدید از کاروانسرای شاه عباسی نیشابور چگونه است؟ این کاروانسرا همه‌روزه از ساعت ۸:۳۰ تا ۲۱:۰۰ پذیرای بازدیدکنندگان است. بازدید از فضای داخلی کاروانسرا رایگان است؛ اما برای ورود به موزه باید بلیط تهیه کنید. نویسنده: نرگس صالح نژاد / بازنویسی: محمدرضا قاسم شیرازی