text: Unu relatu de is Natzionis Unidas de su 2009 chi est istètiu publicau de su Segretariau de s’Organismu Permanenti po is Chistionis Indìgenas (Secretariat of the Permanent Forum on Indigenous Issues) narat: Po sèculus, de candu est istètia colonizada, cunchistada o ocupada, sa genti indìgena tenit stòrias documentadas de resistèntzia, interfaci o coperatzioni cun is istadus, demostrendi aici su cumbincimentu e su determinu a campai cun is distintas identidadis suberanas insoru.