text: Siglo XX pahápe, kuña ñemomba'apo akói ha ñemboyke reko temimoĩmbykuérape ñembogue ojehecha rire kuña térã kuimba'épa, ombohetave cintífico kuñáva, katu oĩ campo joavy reko imbareteha gueteri; siglo XXI ñepyrũme, la mitad arimi biólogo oĩva kuña va'ekue, upe aja 80% doctorado física-pe oñeme'ẽ kuimba'épe.