<p> అగ్గలయ్య గుట్ట:
</p><p>అగ్గలయ్య గుట్ట అనే గుట్టలో ఉన్న ప్రతీ రాయి గత చరిత్ర ని గుర్తు చేస్తుంది.  హనుమకొండ పట్టణం పద్మాక్షి ఆలయం దగ్గరలో స్థానికులు అగ్గలయ్య గుట్ట అని పిలిచే ఎత్తైన కొండ ఉంటుంది. 
</p>
<h1><span id=".E0.B0.97.E0.B1.81.E0.B0.9F.E0.B1.8D.E0.B0.9F.E0.B0.AA.E0.B1.88.E0.B0.A8_.E0.B0.89.E0.B0.A8.E0.B1.8D.E0.B0.A8_.E0.B0.B5.E0.B0.BF.E0.B0.97.E0.B1.8D.E0.B0.B0.E0.B0.B9.E0.B0.BE.E0.B0.B2.E0.B1.81.3D"></span><span class="mw-headline" id="గుట్టపైన_ఉన్న_విగ్రహాలు=">గుట్టపైన ఉన్న విగ్రహాలు=</span></h1>
<pre>దాదాపు 35 నుంచి 40 అడుగుల  ఎత్తైన దిగంబర తీర్దంకరుడి విగ్రహం ఒక బండ రాయి పైన చెక్కబడి ఉంటుంది. ఆ విగ్రహం పక్కన 13 అడుగుల మరో తీర్దంకరుడి విగ్రహం కన్పిస్తుంది. రెండూ చూడ్డానికి ఒకేలా ఉన్నా, రెండింటికీ తేడా  ఉంటుంది. ఆ విగ్రహాలూ, వాటి చుట్టూ ఉన్న గుర్తులను  బట్టి పెద్ద విగ్రహాన్ని మూడో తీర్దంకరుడైన సంభవ నాదుడిగా, చిన్న విగ్రహాన్ని 23 వ తీర్దంకరుడైన పార్శ్వనాదుడి గా చెబుతారు.    మొత్తం జైన తీర్దంకరులు 24 మంది. అందరి విగ్రహాలు ఒకేలా ఉన్నా ఒక్కొక్కరికి ఒక్కో చిహ్నం ఉంటుంది. వాటిని బట్టి ఆ తీర్ధంకరులను గుర్తించవచ్చు. మూడో వాడైన సంభవనాదుడి చిహ్నం గుర్రం. ఈ గుట్ట మీద ఉన్న పెద్ద విగ్రహం పాదాల దగ్గర  ఉన్నది గుర్రం చిహ్నం . దాంతో ఆ విగ్రహం ఎవరిదో తెలతెలుస్తుంది.  దేశంలోని వివిధ జైన ఆలయాల్లో ఉన్న సంభవనాదుడి విగ్రహాల పాదాల చెంత ఈ గుర్రం చిహ్నం కన్పిస్తూ ఉంటుంది. అలాగే, ఈ తీర్దంకరుడు కాయోత్సర్గ భంగిమలో ధ్యానం చేసి మోక్షం పొందాడు అని ఆ మత గ్రంధాలు రాశాయి. ఈ విగ్రహం కూడా అదే భంగిమలో ఉంది.
</pre>
<p>  పక్కనే ఉన్న  చిన్న విగ్రహం పార్శ్వనాదుడిదే అని చెప్పటానికి చాలా స్పష్టమైన ఆధారాలు కన్పిస్తున్నాయి. విగ్రహం తలపైన ఏడు పడగల సర్పం ఉంటుంది. అతని చిహ్నం కూడా సర్పమే. అంతేకాక ప్రపంచంలోని ఏ జైన దేవాలయంలో నైనా అతని విగ్రహం అలాగే ఉంది. అలాగే, అది కూడా కాయత్సర్గ భంగిమలోనే ఉంది. ఆ రకంగా ఈ విగ్రహాన్ని 23 వ తీర్దంకరుడిగా చెబుతారు. 
</p><p>సంభవ నాథునికి తూర్పుగా రాతిగోడకే చెక్కిన 7 జైనతీర్థంకరుల అర్థ శిల్పాలున్నాయి వీరిలో పార్శ్వనాథున్ని తేలికగా గుర్తించవచ్చు.
</p><p>తన తలపై 7పడగలసర్పం గొడుగుపట్టి నేలదాక మెలికలు తిరిగి నిలిచివుంటుంది.వారిలో చాలామంది పురాణపురుషులే.సంభవనాథునికి కుడివైపు 10అడుగులు కిందుగా పార్శ్వనాథుని శిల్పం సంపూర్ణంగాను,జినదేవుని శిల్పం అసంపూర్ణంగాను చెక్కివున్నాయి.ఈ శిల్పాలు 9,10 శతాబ్దాలనాటివి. వీటికి జనగాం దగ్గరి సిద్ధంకిగుట్టకు చెక్కిన అర్ధశిల్పాలకు పోలికలున్నాయి.
</p><p>వరంగల్లు కైఫియతు ప్రకారం వేంగిప్రాంతంలో దాడులకు గురవుతున్న జైనులు హన్మకొండకు వలసవచ్చారు. కాకతీయరాజు రెండోప్రోలుడు జైనమతాభిమాని.అతని మంత్రి చేతన భార్య మైలమ పద్మాక్షిగుట్టమీద ‘కడలాలయబసది’ని కట్టించింది.అక్కడ పార్శ్వనాథ,వర్థమాన మహావీరుని,పద్మావతి  విగ్రహాలు చెక్కబడివున్నాయి. కుబేరుని విగ్రహం, చౌవిస(24) తీర్థంకరులున్న రెండు శిల్పాలు,కూడా వున్నాయి.అక్కడ జైనశాసనం ఉంటుంది.పడమటిరాతిగోడకు చెక్కివున్న శిల్పాలలో ఒక జైనగురువు,ఇద్దరు శిష్యులు వారి నడుమ వ్యాసపీఠం ఉంటాయి .వ్యాసపీఠం పుస్తకగచ్ఛకు గుర్తు.
</p>
<h1><span id=".E0.B0.85.E0.B0.97.E0.B1.8D.E0.B0.97.E0.B0.B2.E0.B0.AF.E0.B1.8D.E0.B0.AF_.E0.B0.97.E0.B1.81.E0.B0.9F.E0.B1.8D.E0.B0.9F_.E0.B0.B5.E0.B0.BF.E0.B0.B6.E0.B1.87.E0.B0.B7.E0.B0.82.3D"></span><span class="mw-headline" id="అగ్గలయ్య_గుట్ట_విశేషం=">అగ్గలయ్య గుట్ట విశేషం=</span></h1>
   అగ్గులయ్య గుట్టమీద మరో విశేషం ఏమిటంటే ఎత్తైన ఆ గుట్ట ఎక్కడానికి కిందకానీ, పైనకానీ మెట్లు ఉండవు. చిత్రంగా మధ్యలో ఒక పెద్ద బండరాయి మీద రెండు అంచెల్లో 54 మెట్లు రాతిలో తొలిచి ఉన్నాయి.(ఇలాంటివే మెట్లు మనం శ్రావణ బెలగోళ లో చూడొచ్చు. అదీ గొప్ప జైన క్షేత్రం). వీటిలో ఐదు మెట్లకు ఒక ప్రత్యేకత ఉంటుంది.ఆ మెట్ల మీద ఏనుగు, వరాహం చిహ్నాలు చెక్కి ఉంటాయి.
<a href="//commons.wikimedia.org/wiki/User:Adbh266" title="User:Adbh266">Adbh266</a>
CC BY-SA 4.0
<span class="int-own-work" lang="en">Own work</span>