Глагол
Сабақтың тақырыбы:  Практикалық жұмыс №3 «Алжапқыш пен орамалдың сызбасын тұрғызу» М1:4, М1:1Сабақтың мақсаты: Өлшеу, есептеу, сызба сызу,  модельдеу жұмыстарына  оқушылардың қызығушылығын арттыра отырып, жобалау  технологиясын  үйрету.Сабақтың міндеттері:Білімділік:     өлшем алу, сызба сызу кезіндегі нұсқау картамен, құрал-жабдықтармен жұмыс жасау ережелерімен таныстыру;Тәрбиелік: сызу кезіндегі  икемділікке, ұқыптылыққа, шеберлікке тәрбиелеуДамытушылық:  оқушылардың ойлау, талдау, есептеу қабілеттерін дамытуСабақтың түрі: практикалық сабақСабақтың әдісі:  СТО технологиясының әдістеріКөрнекіліктер:  сызбалар М1:1, слайдтар(суреттер, сызбалар, нұсқау карталар, өлшемдер) алжапқыш суреттері.Қажетті құрал-жабдықтар: дәптер, сызғыш, қарындаш, маркер, пішуші сызғышы, сантиметрлік таспа, ватманСабақтың барысы:I.            Ұйымдастыру кезеңіII.            Өткен тақырыпты қайталауIII.            Практикалық жұмысIV.            ҚорытындыV.            Үйге тапсырма беруVI.            БағалауІ. Ұйымдастыру кезеңі1.     Оқушылармен амандасу, түгендеу2.     Кабинет  тазалығына көңіл бөлу3.     Оқушылардың құралдарын түгендеу, даярлау4.      Оқушыларды  екі топқа бөлу (алжапқыштың шаблондары арқылы топқа бөлінеді)ІІ. Өткен материалды қайталау   (екі конверт беріледі, ішінде сұрақтар жасырылған, дайындалуға 5 минут уақыт беріледі, берілген сұрақ бойынша жауап алынып бағаланады)І конверт сұрақтары:1.     Матаның негізгі қасиеттерін атаңдар?2.     Тігін машинасының түрлері қандай?3.     Табиғи талшық дегеніміз не?4.     Киім түрлерін топтастырыңдар!5.     Алжапқышқа қажетті өлшемдерді атап бер!ІІ конверт сұрақтары:1.     Талшықтың қандай түрлері бар?2.     Киімге қойылатын талаптарды айтып бер!3.     Өлшем алу ережесін айтыңдар!4.     Тігін машинасының инесінің құрылысын атаңдар!5.     Арнайы санитарлық киімдерді жіктеп бер!Екі топқа тапсырма беріледі: «Сәйкестендіру»1-топқа:Алжапқыш бөліктерін сәйкестендіру2 -топқа:Өлшем атауын өлшемнің белгіленуімен сәйкестендіруӨлшем атауыӨлшемнің белгіленуіКөкірекше ұзындығыКұАлжапқыштың төменгі бөлігінің ұзындығыТбұЖартылай бел айналымыЖбаЖартылай мықын айналымыЖмаСызба –бұйымның шынайы көлемінің кішірейтілген немесе үлкейтілген түрдегі жазықтағы графикалық бейнесі.Бұйымның қанша есеге кішірейтілгенін немесе үлкейтілгенін көрсететін мөлшер «масштаб» деп аталады.Нұсқау карта дегеніміз  алынған өлшем бойынша кесте дайындау.Кесте – бейімдей сызар алдындағы нұсқаулық, кесінделердің орналасу тәртібі.Онда кесінділердің орны, яғни орамал мен алжапқыштың бөліктері, олардың белгіленуі, формуласы болады.Адамның дене бітімі симметриялы (егер ойша екіге бөліп көрсең, дене бітімінің оң жағы мен сол жағы бірдей). Сондықтан киім пішімінің сызбасы дене бітімінің жартысына сызылады. Киімді конструкциялауда барлық кесінділер конструктивті сызыққа сәйкес келетін әріппен, мысалы, К-кеуде, Б-бел, Қ-қалта және т.б. белгіленеді.Сызба сызу кезінде қолданылатын сызықтарСызықтардың атауларыСызықтардың кескініҚолданылуыТұтас негізгіНегізгі бөлшектердің сұлбасын жиектеуТұтас жіңішкеСызбадағы көмекші сызықтар, шығару және өлшемдік сызықтарСызықшалы--------------Матаның бүктемесі, бөлшектің пішімде орналасқан жеріСызықшалы нүкте-.-.-.-.-.-.-.-Бөлшектің немесе кескіндеменің симметрия осьтеріІІІ. Практикалық жұмысКіріспе нұсқау:-         Атқару қызметіне қарай алжапқыш пен орамалдардың жіктелуімен таныстыру(слайд)-         Сызба құралдарымен, сызықтарымен, нұсқау картамен, өлшемдермен, кестемен  таныстыру(слайд);-          Сызбадағы кесінділермен, олардың сызылу реттілігімен, нүктелердің белгіленуімен  таныстыру (сызу барысында);-         Өлшем бойынша формуланы есептеп үйрету;-         Алжапқыш бөліктерінің орналасу реттілігін  көрсету;Ағымдық нұсқау:-         әр оқушының сызба құралдарын дұрыс  қолдануын қамтамасыз ету;-          жұмыс орнын ұйымдастыру талабын орындау-         оқушының нұсқау картамен  жұмыс жасауына мүмкіндігін арттыру;-         сызба сызу кезіндегі ойлау, есептеу әрекеттеріне  еркіндік беру;-         орамал, алжапқыш және оның бөліктерінің сызбасын орындау;Қорытынды нұсқау:-         Сызба сызу кезіндегі кездескен қателіктерін ескерту;-         Сыныптастарының сызбасымен сәйкестігін ескеру;-         Сызбаның стандарттылығын салыстыру;-         Орындалу реттілігін  анықтау, талдау;-         Таза, ұқыпты, есептеу мен сызу дәлдігін ескеріп, баға беру;Сабақты бекіту:1.     Алжапқыштың негізгі сызбасын қандай масштабта сызып үйрендік?2.     М1:4 дегенді қалай түсінесіңдер?3.     Сызба, масштаб дегеніміз не?4.     Нұсқау карта сызбаға не үшін керек?ІҮ. Оқушыларды бағалау (сызбаны толық, анық, дұрыс орындау сапасына қарай, жинаған алжапқыш шаблондарына қарай  бағаланады)Ү. Үйге тапсырма беру:1.Сызбаны М1:1 өлшемі бойынша өз өлшемдеріңді  пайдаланып ватманға сызыңдар! М1:1 мөлшері үшін сызбаға қажетті әр оқушының өз өлшемі бойынша кестеМ.ж.а.К.ұ.Т.б.ұ.Б.о.Б.ж.а.Материал түріАлжапқышОрамалБелбеу2. Алжапқыштың модельдерінің суреттерін жинап алып келіңдер!Өлшем атауыӨлшемнің белгіленуіӨлшем алу ережесіӨлшемнің қолданылуыКөкірекше ұзындығыКұБел сызығынан жоғары қарай қажетті ұзындыққа дейінАлжапқыш көкірекшесінің ұзындығын анықтауАлжапқыштың төменгі бөлігінің ұзындығыТбұБел сызығынан төмен қарай қажетті ұзындыққа дейінАлжапқыштың төменгі бөлігінің ұзындығын анықтауЖартылай бел айналымыЖбаБел тұсының ең жіңішке жері бойыншаБелдіктің ұзындығын анықтауЖартылай мықын айналымыЖмаМықынды айнала көлденеңінен өлшенедіАлжапқыштың төменгі бөлігінің енін анықтауҮшкіл орамал сызбасын салу№ КесінділердіңОрныБелгіленуіЕсептеу формуласыЕсебіБ нүктесін белгілеп тік бұрыш тұрғызамыз.Б--2.Орамалдың тік бөліктерінің ұзындығыББ1  = ББ2Бас орамы/2+535см3.Үшбұрыш сызуББ1Б2Сызбасызба4. Сызбаны негізгі тұтас сызықпен жүргізу.--Алжапқыштың нұсқау картасы№Кесінділер мен конструкциялық нүктелер атауыБелгіленуіЕсептелу формуласы1Ж нүктесін тауып аламыз парақтың  оң жақ бөлігіненЖ2Алжапқыштың ені (Ж нүктесінен солға қарай көлденең сызық жүргіземіз)ЖЖ1=М жа/2+643/2+6=27.53Алжапқыштың ұзындығы (Ж нүктесінен төмен қарай тік сызық түсіреміз)ЖТ=Кұ+ Тбұ35-----40----45 см4Тік бұрыштың қабырғаларын қосуЖЖ1 ТТКөкірекшенің құрылысы5Бел сызығынан жоғары көкірекше ұзындығыЖБ=КҰ15см6Көкірекшенің ені (Ж нүктесінен солға қарай сызық түсіру)ЖЖ2=7-8 см7 см7Көкірекшенің төменгі ені( Б нүктесінен солға қарай сызық түсіру)ББ2=99см8Көкірекшенің  бүйір қабырғаларын қосуЖ2Б2Қалтаның құрылысы9Б нүктесінен төмен қарай   қалтаға орын қалдыруБҚ=7 см7см10Ортаңғы сызықтан қалтаға дейінгі ара қашықтық(Қ нүктесінен көлденең сызық)ҚҚ1 =7 см7см11Қалтаның ені (Қ1 нүктесінен солға қарай)Қ1Қ2= 14 см14 см12Қалтаның тереңдігі(қабырғаларын қосу)Қ1Қ3=Қ2Қ415смБелбеудің құрылысы13Белбеудің ені (Б нүктесін тауып төмен қарай сызық жүргіземіз)ББ1=Б2Б35см14Белбеудің ұзындығы (қабырғаларын қосу)ББ2=Б1Б3Бжа+30Аспабаудың құрылысы15Аспабаудың еніАА1 = А2А35см16Аспабаудың ұзындығы (қабырғаларын қосу)АА2А1А350смАлжапқыштың негізгі нүктелерін тұтас сызықпен қосуСызба сызу дегеніміз – шаблонын дайындау, яғни орамалдың көлемін анықтау.Ол  үшін нұсқау картаны басшылыққа аламыз.Нұсқау карта  дегеніміз – алынған өлшем бойынша, кесте дайындау.Кесте – бейімдей сызар алдындағы нұсқаулық, кесінделердің орналасу тәртібі.Онда кесінділердің орны, яғни орамалдың бөліктері, олардың белгіленуі, формуласы болады.Формулаға басымыздың өлшемін қоя отырып, есебін шығарамыз.Нұсқау карта дайындауымыз керек.Адамның дене бітімі симметриялы (егер ойша екіге бөліп көрсең, дене бітімінің оң жағы мен сол жағы бірдей). Сондықтан киім пішімінің сызбасы дене бітімінің жартысына сызылады. Киімді конструкциялауда барлық кесінділер конструктивті сызыққа сәйкес келетін әріппен, мысалы, К-кеуде, Б-бел, Қ-қалта және т.б. белгіленеді.
Канымкулова Кундыз Зинеденовна