query: Bwana Heri bin Juma alikuwa sultani wa Saadani mwaka upi?

pos:
Bwana Heri
Bwana Heri bin Juma (pia: bana Heri) alikuwa sultani wa Saadani iliyokuwa bandari ya biashara kwenye mwambao wa Bahari Hindi (katika Tanzania kaskazini-mashariki ya leo) tangu miaka ya 1870.

neg:
Saidi Juma Nkumba
Saidi Juma Nkumba (amezaliwa 17 Aprili, 1962) ni mbunge wa jimbo la Sikonge katika bunge la kitaifa huko nchini Tanzania. Anatokea katika chama cha CCM.

neg:
Idd el Hajj
Orodha inyaofuata yaonyesha tarehe rasmi za Idd-al-Hajj kwa nchi ya Saudia jinsi ilivyotangazwa hadi 2007 na halmashauri kuu ya Majlis al-Qadā’ al-A‘lā . Tarehe za miaka 2008 na kuendelea ni tarehe zinazokadiriwa kulingana na kalenda ya Kiislamu jinsi ilivyo kawaida katika nchi kama Uturuki. Tofauti zitaendelea kutokea kulingana na maelezo hapo juu kuhusu tofauti ya makadirio na kuonekana kwa hilali

neg:
Said bin Sultani
Alifahamika kwa kustawisha kilimo cha makarafuu na biashara ya watumwa.

neg:
Boma la Kale, Dar es Salaam
Nyumba hii ilijengwa mwaka 1866 wakati Sultani Sayyid Majid bin Said aliamua kuanzisha makao mapya barani baada ya kuchoka maisha ya kule Zanzibar akaita jumba jipya "Dar es Salaam" yaani "jumba la amani, utulivu". Jumba la Sultani lilijengwa pamoja na majengo mengine na Boma la Kale la leo lilikuwa nyumba ya kupokelea wageni wa Sultani.

neg:
Said bin Sultani
Said bin Sultani, pia Sayyid Said, (5 Juni, 1797 - 19 Oktoba, 1856) alikuwa Sultani wa Maskat, Oman na Zanzibar.

neg:
Ukhalifa wa Cordoba
Historia ya milki hii ilianza mwaka 756. Mwaka ule Abd-ar-Rahman I alikuwa emir wa eeneo la Cordoba katika Al-Andalus (Hispania) mnamo 756. Alizaliwa katika nasaba ya Wamuawiya huko Shamu akakimbia kutoka nchi yake baada ya kupinduliwa kwa nasaba hii mwaka 750. Emirati ya Cordoba iliendelea kati ya madola ya Al-Andalus na kupata nafasi ya kwanza.

neg:
Vita kati ya Irak na Uajemi
Vita ilianza kwa mashambulio ya Irak dhidi ya Uajemi. Dikteta Saddam Hussein wa Irak alitaka kutumia nafasi ya kudhoofishwa kwa jeshi la Uajemi baada ya mapinduzi ya mwaka 1979. Mwaka ule serikali ya shah ya Uajemi ilipinduliwa na harakati iliyoongozwa na kiongozi Mwislamu Ruhollah Khomeini na maafisa wengi wa jeshi la shah ama waliuawa au kukimbia nchi. Saddam Hussein alilenga kushika utawala juu ya Shat al Arab ambayo ni mdomo wa mito Frati na Hidekeli kwenye ghuba ambako mizigo ya mafuta ya petroli ya Irak inapaswa kupita ikiuzwa nje. Alilenga pia kutwaa sehemu za Uajemi zilizokuwa na wasemaji wa lugha ya Kiarabu na sehemu hizi zinaitwa Khuzistan; Saddam alidai ya kwamba ilikuwa eneo la Kihistoria ya Irak iliyokamatwa na Uajemi.

neg:
Surinam
Baada ya miaka minne ya kwanza kulitokea mapinduzi ya kijeshi tarehe 25 Februari 1980. Serikali ya kijeshi iliongozwa na soli Desi Bouterse.

neg:
Muhammad Ahmad ibn Abd Allah Al-Mahdi
Mohammed Ahmad ibn Abd Allah (*12 Agosti 1844 - 22 Juni 1885) alikuwa mwenyeji wa Sudani aliyejitangaza kuwa ndiye mahdi. Alifaulu kuunganisha makabila mbalimbali ya nchi kwa vita ya jihadi akamaliza utawala wa kikoloni wa Misri iliyosaidiwa na Uingereza na kuanzisha Dola la Mahdi.

neg:
Hamed bin Mohammed el Murjebi
Hamed bin Mohammed el Murjebi (1837 – 14 Juni 1905) amejulikana zaidi kwa jina la Tippu Tip. Alikuwa mfanyabiashara mashuhuri katika Afrika ya Mashariki na Kati wakati wa karne ya 19.

neg:
Omdurman
Mji ulianzishwa na Muhammad Ahmad ibn Abd Allah Al-Mahdi mwaka 1885. Baada ya jeshi lake kuteka Khartoum katika vita dhidi ya Misri na gavana yake Gordon Mahdi Muhammad hakutaka kukaa kwenye "mji wa makafiri" akajenga mji mpya wa Omdurman "mji wa waumini" ng'ambo ya mto Nile uliokuwa mji mkuu wa dola la Mahdi 1885 - 1898. Wakati ule Omdurman ilikuwa tayari na wakazi 150,000.

neg:
Lamu
Mwisho wa karne ya 18 Lamu ikajikuta katika mashindano makali na Pate. Sultani Fumo Madi ibn Abi Bakrwa Pate alifaulu kuteka Lamu akaanza kujenga boma kubwa lililopo hadi leo. Mwanzo wa karne ya 19 Lamu iliweza kujiondoa katika utawala wa majirani kwa ushindi wake juu ya jeshi la Pate katika mapigano ya Shela mwaka 1813. Hadi mwisho wa karne Lamu ilikuwa mji wa kwanza katika funguvisiwa. Umuhimu wa biashara ya watumwa waliouzwa Zanzibar na Arabuni ikaongezeka na kazi ya watumwa iliwezesha mabwana kulima mashamba makubwa wakiuza mazao nje.

neg:
Muskat
1507 ilivamiwa na Wareno waliokaa hadi kufukuzwa mwaka 1649 na Sultani bin Saif. Baadaye mji ulishambuliwa na Waajemi pia na Waarabu Wahabiyya lakini Sultani Sayyid Said alifaulu kutetea utawala wake. Sayyid Said alihamisha baadaye mji mkuu wake kwenda Zanzibar. Tangu wakati ule mji ulirudi nyuma.

neg:
Haruna Taratibu
Lakini ukweli ulikuwa Hassan Suleiman alikuwa tayari ameisajili TANU lakini hakumfahamisha mtu yoyote wala kufanya juhudi yoyote kuitisha uchaguzi au kufanya mkutano. Hassan Suleiman kama, Omar Suleiman alikuwa na umri wa miaka arobaini na tatu mwaka 1955. Tofauti na Omari Suleiman, Hassan Suleimani alikuwa ameelimika na alikuwa mwanasiasa mwenye uzoefu akiwa amekiongoza chama cha African Association. Halikadhalika alikuwa amehudhuria mikutano ya African Association Tanganyika na Zanzibar. Baba yake Hassan Suleimani, Taufik bin Suleiman alikutana na Burton, mvumbuzi mashuhuri, kisiwani Zanzibar; na aliajiriwa kama mmoja wa wapagazi katika safari yake ya kutafuta chanzo cha mto Nile. Alisafiri na Burton hadi Bagamoyo ambako kuanzia hapo ndipo walipofunga safari ya bara. Taufik alifariki mwaka 1920 Hassan Suleiman akalelewa na shangazi yake, Binti Taufik. Kisa cha kusoma kwa Hassan Suleiman ni mfano mmoja muhimu sana unaoonyesha jinsi wazazi wa Kiislam walivyokuwa waiuthamini Uislam. Hassan Suleiman alichaguliwa kuingia darasa la sita St. Andrewís College Minaki, mwaka 1925. Shangazi yake alipopata taarifa kuwa mtoto wa ndugu yake alikuwa anasoma shule ya wamishionari alipata hofu ya kile ambacho huenda kitamtokea mwanae, yaani kubatizwa. Alitembea kwa miguu kutoka Dar es Salaam hadi Minaki kumchukua mtoto wake. Siku hizo njia iliyokuwapo kwenda Minaki kutoka Dar es Salaam ilikuwa njia ya miguu kupitia vichakani. Hassan Suleiman alikuwa hajasoma hata majuma mawili mara akamuona shangazi yake anaingia darasani kumtoa shule na akarudinae nyumbani. Sababu aliyoitoa bibi mkubwa yule kwa mwalimu mkuu mmshionari ilikuwa, anahofu mwanae atakuwa murtadi. Safari ya miguu ya kurudi Dar es Salaam iliwachukua siku mbili.
Mwaka 1953 Nyerere alipokwenda Dodoma kuhudhuia mkutano wa Kamati ya Elimu ya Halmashauri ya Wilaya ya Kisarawe, Nyerere alifikia kwa Hassan Suleiman na Nyerere akatambulishwa kwa wazalendo wengine waliokuwa wakiondokea katika siasa kama Oscar Kambona, wakati huo akifundisha katika Kikuyu Secondary School, Nsilo Swai na Kanyama Chiume ambao wote hapo baadaye walikuja kuwa mawaziri katika Tanganyika huru. Kanyama Chiume naye vilevile alikuja kuwa waziri Nyasaland (Malawi) ilipopata uhuru.

neg:
Saadani Abdu Kandoro
9) Hakimi wakamwambia
Itatushinda fidia
Hata na faini pia
Heri jela kuingia.

neg:
Bwana Heri
Saadani kama miji mingine ya pwani ilifaidika na biashara ya Wazungu walioleta bidhaa na kulipa ushuru. Alielewana vema nao.

neg:
Salah ad-Din
Mwaka 1174 alivamia Shamu na kuunga Syria na milki yake. Akaipanusha hadi Aleppo (1183) na Mosul (1186) akaendelea kushambulia ufalme wa Yerusalemu wa Wamisalaba.

neg:
Vita ya Abushiri
Abushiri alikamatwa na kunyongwa tarehe 16 Desemba 1889. Bwana Heri alipaswa kujisalimisha. Kufikia Agosti 1889 vita ilikuwa imekwisha.

neg:
Abd el Kader
Hadi mwaka 1839 kulikuwa na kipindi cha amani ambapo Abd el-Kader alipanua himaya yake katika milima ya Atlas na ng'ambo hadi vyanzo vya jangwa kubwa la Sahara. Aliweka misingi ya dola lenye jeshi la kudumu na pesa yake. Mwenyewe aliishi maisha ya kawaida akikaa katika hema. Alikataa kutumia cheo cha sultani akikazia hadhi yake ya kitaalamu.

neg:
Kano
Kihistoria mji ulikuwa mji mkuu wa usultani wa Kano na kitovu cha Kiislamu katika kanda ya Sahel. Kanu iliundwa kama mji wa Wahausa takriban miaka 1000 iliyopita. Mji ulitajirika kutokana na biashara ya misafara katika Sahel na kuwa mji mkuuwa Usultani. Hadi leo geti mablimbali ya ukuta wa mji wa kale zinasimama. Katika karne ya 19 kiongozi mwislamu wa Kifulani Usman dan Fodio alifanyia Kano vita ya jihadi akimwondoa mtawala wa Kihausa na kuacha Wafulani kama Maamiri.

neg:
Witu
Historia ya Witu ilianza mwaka 1858 BK. Sultani wa Pate Ahmad ibn Fumo Bakari, aliyezaliwa katika familia ya watawala wa Nabahani, alijenga makao mapya barani kwa sababu alitaka kujiokoa na Usultani wa Zanzibar uliotafuta utawala juu ya funguvisiwa la Lamu wakati ule.

neg:
Khalifa
Mwaka 1517 khalifa wa mwisho wa Waabbasi Al-Mutawakkil III alikamatwa na Waturuki Waosmani walipovamia Misri. Wakampeleka Istanbul kama mfungwa alipokabidhi cheo chake pamoja na simi na koti ya Mtume Mohammad kwa Sultani Selim I.

neg:
Kalenda ya Kiajemi
Jina Siku Jina la Kiajemi
Farvardin فروردین 31
Ordibehesht اردیبهشت 31
Khordâd خرداد 31
Tir تیر 31
Mordad مرداد 31
Shahrivar شهریور 31
Mehr مهر 30
Aban آبان 30
Azar آذر 30
Dey دی 30
Bahman بهمن 30
Esfand اسفند 29

neg:
Abedi Amani Karume
Karume aliongoza nchi baada ya mapinduzi yaliyomwangusha Sultani aliyekuwa akitawala Zanzibar hadi mwanzoni mwa mwaka 1964.

neg:
Hosni Mubarak
Mwaka 1975 aliteuliwa na rais wa Misri Anwar as Sadat kuwa makamu wa rais. Sadat aliuwa mwaka 1981 na Waislamu wakali hivyo Mubarak akawa rais mpya. Kuanzia 14 Oktoba 1981 alishika vyeo vya rais wa taifa hadi mwaka 2011. Kuanzia 25 Januari 2011 wananchi wa Misri alianza kuandamana dhidi ya utawala wake na tarehe 11 Februari Mubarak alijiuzulu na kumkabidhi makamu wake madaraka yote.

neg:
Said bin Sultani
Baada ya azimio la mwaka 1832 la kuhamisha mji mkuu wa Omani kwenda Unguja, idadi ya wakazi wa mji ilikua haraka.

neg:
Sultan Tamba
Filamu yake ya mwisho inaitwa Sanda Nyeusi na imetoka mwezi Septemba 2009.

neg:
Said bin Sultani
Baada ya kifo cha Sayyid Sultan mwaka 1856, usultani wa Oman uligawiwa kati ya wanawe. Sayyid Majid bin Said Al-Busaid (1834/1835–1870) akawa Sultani wa kwanza wa Zanzibar na kaka yake Sayyid Thuwaini bin Said al-Said akawa Sultani wa Oman akitawala nchi hiyo bila maeneo ya Afrika ya Mashariki.

neg:
Biashara ya utumwa kupitia Bahari ya Hindi
Biashara ya kupitia bahari ya Hindi ina historia ndefu, kuanzia Waarabu na Waswahili kuteka njia za baharini na pwani ya Afrika Mashariki katika karne ya 9 (tazama Usultani wa Zanzibar). Wafanyabiashara hao waliteka Wabantu (Zanj) kutoka maeneo ya ndani ya Kenya, Msumbiji na Tanzania ya leo na kuwaswaga hadi pwani, Unguja na Pemba.

neg:
Bwana Heri
Mwaka 1886 Sultani Sayyid Khalifa wa Zanzibar alikodisha eneo lake katika Tanganyika bara kwa Kampuni ya Kijerumani kwa Afrika ya Mashariki. Bwana Heri pamoja na viongozi wengine aliona amesalitiwa na Sultani hakuwa tayari kukubali utawala wa Wajerumani. 1888

neg:
Usultani wa Zanzibar
Mwaka 1886 mkataba kati ya Uingereza na Ujerumani ulibana eneo la sultani barani katika kanda yenye upana wa maili kumi tu kati ya Rasi Delgado na Mogadishu. Barghash na mfuasi wake Khalifa bin Said waliamua kuuza maeneo hayo au kuyakodisha.

neg:
Mbwawa
Watu maarufu katika Mbwawa ni pamoja na Sulemani Kisumni, Selemani Fundi Dendego, Iddi Mvumba, Shabani Mgeni, Mbango(marehemu), Ding'anda (Marehemu), Divaza (Marehemu), Ulaiti (Marehemu), Mintanga, Salum Gereza, Waziri Mwinyi mwawila (Digumile), Rajabu Waziri Mwinyi (Bagilo), Hussein Waziri Mwinyi, Mnyimvua Pazi (Marehemu), Juma Upara, Kondo Matambo (marehemu), Shabani Kilenga, Mnyimvua Kilenga.

neg:
Simba wa Yuda
Katika RASTAFARI, "The Simba wa Yuda" huwakilisha Mfalme Haile Selassie I wa Ethiopia,aliyepokea taji 2 Novemba 1930 na vyeo kama Mfalme wa Wafalme, Bwana wa Mabwana,na kubwaga Simba wa kabila la Yuda, Mteule wa Mungu na Nguvu ya Utatu. Warasta huchukulia kwamba Selassie ni mjukuu wa ukoo wa Israeli na kabila la Yuda kupitia ukoo wa Mfalme Daudi na Suleiman, na kwamba yeye pia ni Simba wa Yuda aliyetajwa katika Kitabu cha Ufunuo.

neg:
Jean-Bedel Bokassa
Septemba 1976 Bokassa aliachicha serikali yake akaanzisha "Halmashauri ya Mapinduzi ya Afrika ya Kati": 4 Desemba 1976 akatangaza jamhuri kuwa milki na weyewe kuwa Kaisari kwa mfano wa Napoleoni. Bokassa alirudi katika kanisa katoliki, akawaalika wageni wengi na katika sherehe iliyogharamia dollar milioni 30 akajiwekea taji la Kaisari "Bokassa I".

neg:
Vita ya Abushiri
Lakini mwaka uliofuata (1887) tayari alikubali dai la Uingereza kukodisha pwani ya Kenya kwa shirika la Kiingereza; baadaye alianza kushauriana na Karl Peters juu ya mkataba wa aina hiyohiyo. Mkataba huu ulikwisha kusainiwa na mfuasi wake sultani Khalifa bin Said mnamo mwaka 1888.

neg:
Sami Khedira
Mwaka 2015, alihamia Juventus iliyopo Italia kwa uhamisho wa bure, na mara moja alishinda cheo cha Serie A katika msimu wake wa kwanza na klabu hiyo.

neg:
Said bin Sultani
Sultani mwenyewe aliondoka kabisa Maskat mwaka 1840. Kukua kwa Zanzibar kulisababisha kukonda kwa mji wa Maskat.

neg:
Lamu
Sehemu ya pili ya karne ya 19 iliona mabadiliko tena. Usultani wa Zanzibar ulikuwa umerithi ubwana wa pwani kutoka Omani lakini uliweza kukazia utawala wake kwa sababu haukuwa mbali mno. Katika miaka tangu 1880 nchi za Ulaya zilianza kujenga ukoloni wao. Wajerumani walianzisha koloni yao katika Witu wakajenga ofisi ya Posta ya Kijerumani kwenye mji wa Lamu kwa sababu palikuwa na bandari iliyo karibu zaidi. Lakini kuja kwa Wazungu na meli zao kubwa kuliondoa pia sehemu ya biashara kutoka Lamu. Meli kubwa zilipendelea mabandari makubwa zaidi kama Mombasa au Malindi.

neg:
Idris I wa Libya
Jina lake la kiraia lilikuwa Muhamad Idris bin as-Sayyid ibn Muhamad as-Senussi (kwa Kiarabu: محمد إدريس بن السيد المهدي ابن محمد السنوسي ). Alikuwa mjukuu wa Muhamad ibn Ali as-Senussi aliyeanzisha jumuiya ya Wasufi wa Senussi. Muhamad alirithi cheo cha babu yake. Alikubaliwa kama Emir wa Cyrenaika na Uingereza na Italia baada ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia. Baada ya Italia kuvamia Libya (1911) aliongoza vita vya porini.

neg:
Saadani Abdu Kandoro
Saadani Abdu Kandoro (alizaliwa katika eneo la Kasingirima-Ujiji mkoani Kigoma tarehe 8 Desemba 1926) alikuwa mwanasiasa na mshairi nchini Tanzania. Anahesabiwa kati ya wanasiasa waliopigania uhuru wa Tanganyika wakishirikiana na Julius Nyerere.

neg:
Abdulaziz I
Abdulaziz I au Abd Al-Aziz (9 au 18 Februari 1830 - 4 Juni 1876) alikuwa Sultani wa 32 wa Milki ya Osmani. Alikuwa mwana wa Sultani Mahmud II. Madarakani, alimfuata mkubwa wake, Sultani Abdulmecid I tarehe 25 Juni 1861. Mwaka wa 1867 alipewa cheo cha "Sir" cha Uingereza. Aliondoshwa madarakani na mawaziri yake tarehe 30 Mei 1876 na kugunduliwa akiwa amefariki siku tano baadaye. Haijulikani kama amejiua yeye mwenyewe au ameuawa.

neg:
Bwana Heri
Mwaka 1882 aliweza kushinda jeshi la Sultani Sayyid Bargash aliyetaka kutawala Saadani moja kwa moja.

neg:
Sheikh Hassan Bin Amir
Sheikh Hassan alielekea bara kwa kustakimu na kufanya kazi kubwa ya tabligh, kuna wengine wanaosema kuwa kule bara aliitwa kwenda okoa jahazi, kuna wengine wanasema alikwenda kwa hiari yake, itavyokuwa Sheikh Hassan Bin Ameir alifanya kazi kubwa sana ya kusomesha na hata pale ilipoundwa jumuia ya “The East African Muslim Welfare Society” iliyokuwa chini ya ulezi wa Kiongozi Mohammed El Husaini Aga Khan iliyoasisiwa katika mwaka wa 1945, Sheikh Hassan b Ameir alikuwa katika washauri wakuu na hata pale msafara wakwenda Misri,Lebnon na nchi nyengine za kislamu kwa kutafuta msada wa kujenga Chuo Kikuu Cha KIislamu Sheikh Hassan Bin Ameir alichaguliwa kuwa ndio kiongozi wa msafara huo ukijumuisha watu wengine akiwemo Sheikh Tewa Said Tewa, Mwinyi Baraka na wengineo.

neg:
Nimattullah Kassab Al-Hardini
Kesi ya kumtangaza mtakatifu ilianza rasmi tarehe 7 Septemba 1978. Hatimaye Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri tarehe 10 Mei 1998 na mtakatifu tarehe 16 Mei 2004.

neg:
Siti Binti Saad
Kutokana na wakati huo elimu kwa watoto wa kike kutotiliwa mkazo, Siti hakuwahi kwenda shule wala kuhudhuria mafunzo ya Kurani. Hivyo mnamo mwaka 1911 aliona ni bora ahamie mjini ili kubooresha maisha yake zaidi. Ujio wake wa mjini ulikuwa wa neema kwani alikutana na bwana mmoja wa kundi la muziki wa Taarabu la "Nadi Ikhwani Safaa" aliyeitwa Muhsin Ali. Katika kipindi hicho hilo ndilo lilikuwa kundi pekee la muziki wa taarabu lililoanzishwa na Sultani mpenda starehe na anasa bwana Seyyid Barghash Said. Kundi hili lilikuwa ni la wanaume peke yake , wanawake hawakuruhusiwa kujiunga na vikundi vya muziki kwa vile ilikuwa ikichukuliwa kama ni uhuni. Bwana Muhsin alikiona kipaji cha pekee cha Siti na hivyo akajitolea kumfundisha kuimba kwa kufuata vyombo vya muziki na lugha ya kiarabu. Baada ya hapo alikwenda kumtambulisha kwa wanamuziki wenzie wa "Nadi Ikhwani Safaa" ambao bila kusita wakaanza kufanya naye maonyesho mbalimbali katika jamii. Walipata mialiko mingi hasa kutoka kwa Sultani na matajiri wengine wa Kiarabu, pia katika maharusi na sherehe zingine mbalimbali, inasemekana ulifika wakati ambapo sherehe ilishindwa kufana kama Siti binti Saadi hakuwepo kutumbuiza. Siti alikuwa ni moto wa kuotea mbali na jina lake lilivuma kwa haraka sana hadi nje ya mipaka ya nchi na bara la Afrika. Na punde Siti alianza kufananishwa na 'Umm Kulthum', mwimbaji mahiri wa kike aliyetamba wakati huo kutoka Misri.

neg:
Usultani wa Zanzibar
Ilianzishwa wakati wa kugawa Usultani wa Omani mwaka 1856 ikaishia mwaka 1964 baada ya mapinduzi ya Zanzibar na muungano na Tanganyika uliozaa Tanzania.

neg:
Saadani
Chini ya utawala wa Bwana Heri Saadani ilishindana na Bagamoyo juu ya nafasi kubwa katika biashara hii ya misafara.

neg:
Siti Binti Saad
Siti binti Saad alizaliwa katika kijiji cha Fumba, Zanzibari mwaka 1880. Alipozaliwa alipewa jina la 'Mtumwa' hii ni kwa vile alizaliwa katika kipindi cha utumwa wa Kiarabu. Jina la Siti alipewa na mkabaila mmoja wa kiarabu.

neg:
Shahada (Uislamu)
Mfano wa kale wa shahada uko kwenye maandiko yaliyopo kwenye ukuta wa nje wa msikiti wa Kubba ya Mwamba mjini Yerusalemu uliojengwa kwa amri ya khalifa Abd al-Malik ibn Marwan mnamo mwaka 691. Hapa ina umbo lifuatalo:
لا اله إلا الله وحده لا شريك له محمد رسول الله  / "la ilaha ila allahu wahdahu la sharika la-hu Muhammadun rasulu ʾllah"(i) /„Hakuna mungu ila Allah peke, hana mwenzake, Muhammad ni mtume wa Allah". Sehemu yenye maneno yasiyotazamiwa leo kuwa sehemu ya shahada "lā šarīka la-hu" ni kutoka Kurani sura 6, 163.

neg:
Syria
Baada ya ushindi wa Muawiyya mwaka 661 juu ya Hussain ibn Ali alichukua cheo cha khalifa akikaa Dameski. Hivyo mji ukawa mji mkuu wa milki ya Wamuawiya iliyotawala kutoka Hispania hadi milango ya China.
Khalifa wa mwisho wa Wamuawiya Marwan II alihamisha makao yake kwenda Haran katika Mesopotamia ya kaskazini. Marwan alishindwa baadaye na Abu al-`Abbās `Abdu'llāh as-Saffāh aliyeanzisha utawala wa makhalifa Waabbasi na kupeleka mji mkuu Baghdad.

neg:
Historia ya Benin
Jina la mfalme wa kwanza ni Do Aklin aliyekuwa mmoja wa wana watatu wa mfalme wa Ardra waliogawanya ufalme kati yao mnamo 1625 BK. Do Aklin aliunda mji wa Abomey ukawa mji mkuu wa Dahomey.

neg:
Sensa
Katika Zama, Wakalifate walianza kufanya sensa za mara kwa mara punde tu baada ya kutengezwa, kwa kuanza na ile iliyoamrishwa na Rashidun wa pili, Khalifa, Umar. Sensa maarufu zaidi katika nyakati kongwe Ulaya ni Kitabu cha Domesday, zilizofanyika 1086 na William wa kwanza wa Uingereza ili aweze kodi vizuri nchi aliyokuwa ameshinda. Mwaka 1183, sensa ilichukuliwa ya Ufalme wa Yerusalemu, kujua idadi ya watu na kiasi cha fedha ambazo zingeweza kupatikana kupinga uvamizi wa Saladin, sultan wa Misri na Syria.

neg:
Hamed bin Mohammed el Murjebi
Babake alikuwa mfanyabiashara Mwarabu Muhammed bin Juma, mamake aliitwa Nyaso. Hamed aliingia katika shughuli za biashara tangu umri wa miaka 12 akafaulu katika biashara ya misafara kati ya Zanzibar na Kongo. Alipanga misafara ya mahamali waelfu akipeleka bidhaa kutoka Bagamoyo kupitia Tabora hadi Ujiji kwa Ziwa Tanganyika na ndani ya Kongo. Bidhaa alizobeba alitumia kujipatia pembe za ndovu na watumwa; watumwa walisaidia kubeba pembe za ndovu njia ya kurudi hadi pwani. Hemed alitajirika sana. Athira yake ilipanuka katika Kongo ya Mashariki hadi alitawala eneo kubwa sana.

neg:
Syria
Tangu mwaka 64 KK Dola la Roma likaingia Shamu. Dameski ikawa mji mkuu wa jimbo la Kiroma likakua na kustawi. Barabara na majengo ya nyakati zile za Waroma yanaonekana hadi leo, kwa mfano barabara ya decumanus, ambayo imetajwa katika Biblia ya Kikristo kama "barabara iliyonyoka" au "barabara iitwayo Nyofu" (Mdo 9:11).
Syria ilivamiwa na jeshi la Waarabu Waislamu chini ya khalifa Umar I mwaka 636 B.K..

neg:
Historia ya Sudan
Dola la Mahdi (kwa Kiarabu المهدية, "mahdiyya") lilianzishwa na Muhammad Ahmad Al-Mahdi mwaka 1881 alipojitangaza kuwa mahdi kufuatana na imani ya Kiislamu akaongoza uasi dhidi ya Misri iliyotawala Sudan ikisimamiwa yenyewe na Uingereza.

neg:
Historia ya Tanzania
Usultani huo ulikuwa nchi kwenye pwani ya Afrika mashariki kati ya 1856 na 1964.

neg:
Saadani Abdu Kandoro
Mwaka 1944 aliingia katika utumushi wa serikali ya kikoloni kwenye idara ya kuweka hazina Uyui Tabora.

neg:
Harun ar-Rashid
Harun ar-Rashid (kwa Kiarabu  هارون الرشيد) alikuwa khalifa wa tano wa nasaba ya Waabbasi aliyetawala milki kubwa ya Kiislamu (zaidi ya Iran, Iraq, Saudi Arabia, Syria na Afrika Kaskazini) kati ya miaka 786 hadi 809 BK.

neg:
Kisoli (ukoo)
Nasaba ya Sulemani iliendelea kutawala Ethiopia na kuvuruga kwache hadi mwaka wa 1974, wakati mfalme wa mwisho, Haile Selassie I, amewekwa. Familia ya kifalme kwa sasa haijaswali. Wajumbe wa familia huko Ethiopia wakati wa mapinduzi ya 1974 walifungwa; wengine waliuawa na wengine walihamishwa. Mnamo mwaka wa 1976, wajukuu kumi wa Haile Selassie I waliondolewa kutoka Ethiopia katika jitihada iliyofuata baadaye katika kitabu cha Jodie Collins yenye jina la " Neno la Kanuni: Catherine ". Wanawake wa nasaba waliachiliwa na serikali kutoka jela mwaka 1989, na wanaume hao waliachiliwa mwaka wa 1990. Wanachama kadhaa waliruhusiwa kuondoka nchini katikati ya 1990, na wengine waliondoka mwaka 1991 wakati wa kuanguka kwa Mfumo wa Kikomunisti. Wajumbe wengi wa familia ya Imperial tangu wakati huo wamerejea kuishi Ethiopia.

neg:
Usultani wa Zanzibar
Sayyid Said aliona nafasi kubwa ya biashara ya karafuu kwa ajili ya soko la Uhindi na kwingineko. Mwaka 1829 akaanzisha mashamba ya mikarafuu kwa kutumia kazi ya watumwa kutoka bara.

neg:
Usultani wa Zanzibar
Baada ya azimio la mwaka 1832 la kuhamisha mji mkuu wa Omani kwenda Unguja, idadi ya wakazi wa mji ilikua haraka.

neg:
Hifadhi ya Saadani
Hifadhi ya Saadani ni mojawapo kati ya hifadhi za taifa la Tanzania, ya 13 kutangazwa (2005) na ya pekee kupatikana kwenye Bahari ya Hindi

neg:
Said bin Sultani
Biashara hiyo ikabadilisha uso wa mji wa Zanzibar wa karne ya 19 uliowahi kuwa kijiji kikubwa tu cha vibanda kando ya boma lililojengwa na Omani kama kizuizi dhidi ya Wareno.

neg:
Horikawa wa Japani
Horikawa (8 Agosti, 1079 – 9 Agosti, 1107) alikuwa mfalme mkuu wa 73 ("Tenno") wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa "Taruhito", na alikuwa mwana wa pili wa Tenno Shirakawa. Mwaka wa 1087 alimfuata babake, na kuwa mfalme hadi kifo chake. Aliyemfuata kama Tenno ni mwana wake, Toba.

neg:
Muhammad
Wakati huohuo alianza kushambulia misafara ya Wamakka wapagani na kuwashinda kwanza huko Badr (624), akashindwa huko Uhud (625), hatimaye akapata ushindi mkuu huko Madina katika vita vya handaki (627): hapo alifukuza na hatimaye akaangamiza kama wasaliti Wayahudi wote wa Madina na wanaume wote wa Waqurayza, wakati wanawake wao pamoja na watoto wakauzwa kama watumwa huko Syria.

neg:
Riyad
Abd al Azis Ibn Saud (1880-1953) alieneza himaya yake kutoka hapo baada ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia (iliyoondoa Waturuki katika Uarabuni) kwa kushambulia na kutwaa maeneo mengine ya Bara Arabu na mwishowe Makka.

neg:
Anwar Sadat
Mwaka 1973 aliongoza Misri katika Vita ya Yom Kippur dhidi ya Israeli akafaulu kurudisha rasi ya Sinai kutoka utawala wa Israeli. Kufaulu hapo kulimfanya shujaa wa taifa akatumia heshima hii kwa majadiliano na Israeli na mkataba wa amani wa mwaka kati ya Misri na Israel. Mwaka 1977 Sadat alikuwa rais wa kwanza wa nchi ya Kiarabu aliyefika mwenyewe nchini Israel na kuhutubia bunge la Knesset.

neg:
Historia ya Kanisa
Alipokufa mwaka 632 B.K. karibu Waarabu wote waliunganishwa chini ya bendera ya imani mpya ya Uislamu. Katika jina la Mungu (kwa Kiarabu: Allah) wafuasi wake wakashambulia maeneo jirani ya Waroma wa Bizanti na ya Waajemi.

neg:
Vita ya Abushiri
Kufutana na mkataba kampuni ya Kijerumani ilipokea haki ya kusimamia kanda la pwani kati ya mto Ruvuma hadi Vanga kwa jina la sultani. Eneo hili lingeendelea kuwa sehemu ya Zanzibar na chini ya sheria ya Zanzibar, Kampuni ingetawala ushuru na kuwa na haki ya kuanzisha makazi na mashamba au vituo vingine vya kiuchumi katika eneo hili. Sultani aliona faida ya kwamba angepata mapato ya kutegemea na Wajerumani jinsi alivyopata na Waingereza bila haja ya kumbuana na wakazi wa pwani.

neg:
Historia ya Sudan
Ugomvi ulitokea kati ya makamu wake hadi 1891 wakati Abdallahi ibn Muhammad mwenye sifa ya kuwa aliongoza jeshi la mahdi wakati wa mashambulio dhidi ya Khartum alikubaliwa wa viongozi wa mahdiyya akajiita "khalifa".

neg:
Bwana Heri
Baada ya kushambuliwa tena na jeshi la Wajerumani katika Januari na Machi 1890 uwezo wake ulikwisha. Sayyid Khalifa aliwasiliana naye na Wissmann akatayarisha kujisalimisha kwake tarehe 6 Aprili 1890. Wissmann aliyemheshimu Bwana Heri hakumwua kama Abushiri bali akamwambia kujenga Saadani upya.

neg:
Darfur
Wakati halifa wa Ahmad, Abdallahi ibn Muhammad, mwenyewe Mwarabu wa Kusini mwa Darfur kutoka kabila la Ta'isha, alidai makabila ya wafugaji kutoa askari, makabila kadhaa yaliasi. Kufuatia kuondolewa kwa Abdallahi katika Omdurman mwaka wa 1899 na vikosi vya Uingereza na Misri pamoja, serikali mpya ya chini ya nchi hizo mbili ilitambua Ali Dinar kama sultani wa Darfur na kiasi kikubwa kuiacha Dar kwa mambo yake yenyewe isipokuwa kwa kodi ya kulipwa mara moja kwa mwaka.

neg:
Hosni Mubarak
Mubaraka na familia yake walikaa kwenye rasi ya Sinai lakini tar 24 Mei 2011 serikali ilimshtaki Mubarak pamoja na wanawe Gamal na Alaa na aliyekuwa mkuu wa polisi ya kisiri Hussein Kamal al-Din Ibrahim Salem kuwa waliwajibika kwenye mauaji ya waandamaji 800 wakati wa maandamano wa 2011, pia ufisadi na wizi wa mali ya dola. Kesi ilifunguliwa tar 3 Agosti na Mubaral alipelekwa kotini katika kitanda ya hospitali.

neg:
Haile Selassie
Ras Tafari Makonnen alikuwa bado kijana alipopewa cheo cha gavana wa Sidamo mwaka 1907. 1911 akarithi nafasi ya gavana wa Harar.

neg:
Idd el Hajj
Idd husheherekewa kati ya tarehe 10 hadi 13 ya mwezi wa Dhul Hijjah wa kalenda ya Kiislamu. Tarehe hali halisi hutegemea kuonekana kwa hilali au mwezi mwandamo. Hapa hutokea tofauti za kila mwaka kati ya Waislamu. Kimsingi mapokeo ya Kiislamu hudai mwezi kuonekana kwa macho.

neg:
Caracalla
Caracalla (4 Aprili, 186 – 8 Aprili, 217) alikuwa Kaizari wa Dola la Roma kuanzia mwaka wa 209 hadi kifo chake. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Septimius Bassanius, na baadaye aliitwa Marcus Aurelius Severus Antoninus Augustus. Alimfuata baba yake, Septimius Severus ambaye alitawala pamoja naye hadi kifo cha baba tarehe 4 Februari, 211. Halafu Caracalla alitawala pamoja na kaka yake, Geta ambaye amemuua mwezi wa Desemba 211.

neg:
Sewa Haji Paroo
Sewa Haji Paroo (1851 mjini Bagamoyo - 10 Februari, 1897 mjini Zanzibar) alikuwa mfanyabiashara wa asili ya Kihindi. Alimfanyia biashara Sultani wa Zanzibar. Pia alianzisha ujenzi wa "Hospitali ya Sewa Haji" ambayo leo ni sehemu ya hospitali ya Muhimbili. Sewa Haji huangaliwa kama mfadhili mkuu katika Afrika Mashariki, k.m. alichangia kwa ujenzi wa shule, msikiti na visima mbalimbali mjini Bagamoyo. Pia aliifadhili safari ya Henry Morton Stanley.

neg:
Omani
Makabila ya bara yaliunganika chini ya maimamu wa madhehebu ya Kiislamu ya Waibadiya na Imam Nasir ibn Murshid († 1649) alifaulu kupunguza eneo la Wareno. Mfuasi wake Sultan ibn Saif aliwafukuzwa Wareno kabisa na kushambulia vituo vyao kwenye pwani ya Afrika ya Mashariki.

neg:
Wadruzi
Al-Hakim, mtawala wa Misri katika karne ya 11 BK, aliunga mkono dini hiyo ambayo ilianzishwa na Hamza bin Ali lakini inamheshimu kuhani Yetro, babamkwe wa Musa, kama nabii mkuu na mwanzilishi wao.
Nyaraka za Hekima ndiyo maandishi ya msingi wa dini hiyo..

neg:
Mfereji
Mnamo mwaka 2300 KK mfalme Pepi I aliamuru mfereji kuchimbwa kama njia ya usafiri wa kuepukana na maporomoko ya mto Naili karibu na Aswan.

neg:
Wamuawiya
Mwaka 657 jeshi lake lilikutana na jeshi la Ali kwenye mapigano ya Siffin. Hapo Ali alisita kummaliza Muawiya akakubali kusimamisha mapigano na kuondoa fitina kwa njia ya majadiliano. Majadiliano hayakutekelezwa kwa hiyo Muawiya alibaki katika nafasi yake kama mkuu wa Shamu hadi kifo cha Ali mwaka 661.

neg:
Dk. Omar Ali Juma
Elimu yake ya msingi aliipata katika Shule ya Msingi ya wavulana ya Chake, ambayo kwa sasa inajulikana kama Shule ya Msingi Michakaini tangu mwaka 1949 mpaka mwaka 1957.

neg:
Haile Selassie
Njaa kubwa ya 1972–73 katika majimbo ya Wollo na Tigray ikafuatwa na mapinduzi ya kijeshi ya 1974. Kamati ya kijeshi ya Derg ikamkamata tarehe 12 Septemba 1974.

neg:
Sheikh Hassan Bin Amir
Sheikh hassan Bin Ameir alifunga macho tarehe 8 Oktoba mwaka wa 1979 katika mtaa wa Michenzani na kuzikwa kijijini mwao Mtegani Makunduchi. Maziko yake yalikuwa makubwa mno, mbali ya wakazi wa Zanzibar watu wengine walitoka nje ya Zanzibar kwa kuja kumzika Sheikh Hasssan.

neg:
Usultani wa Zanzibar
Visiwa vya Unguja na Pemba vilikuwa chini ya Omani tangu mwaka 1689, Wareno walipofukuzwa katika pwani za Uswahilini.

neg:
Idi Amin
Jaribio la Amin la kutwaa sehemu za Mkoa wa Kagera wa Tanzania kwenye mwaka 1978 lilisababisha Vita ya Kagera baina ya Tanzania na Uganda na mwisho wa utawala wake. Amin alikimbia kukaa ugenini Libya na baadaye Saudia alipoishi hadi kifo chake mwaka 2003.

neg:
Karafuu
Mapato ya karafuu yalimsababisha Said bin Sultani kuhamisha makao makuu yake Unguja na baada ya kifo chake Usultani wa Zanzibar ulianzishwa kama nchi ya pekee na Omani.

neg:
Muhammad Ali Pasha
Mwaka 1840 mapigano kati ya jeshi la Muhamad Ali na Waosmani yalianza upya. Nchi za Ulaya yaani Uingereza, Austria, Prussia na Urusi ziliogopa kuporomoka kwa Milki ya Osmani wakamlazimisha Muhammad Ali kurudisha Shamu na Uarabuni kwa Sultani, wakimkubali mwenyewe na nasaba yake kama mtawala wa Misri.

neg:
Wadi Halfa
Mji huu ulianzishwa katika karne ya 19. Baada ya 1976 wakati wa kumaliza lambo la Aswan palikuwa na mipango ya kuubomoa na kuuacha mji kabisa. Serikali ilihamisha wakazi kwenda "Halfa mpya" mji mpya mbali upande wa kusini. Lakini sehemu ya wakazi waliobaki wakakataa kuondoka wakaanza kujenga nyumba mpya jirani na nyumba zilizoanza kuzama wakati maji ya Ziwa Nasser yalipofurika.

neg:
Pwani na Bara ya Afrika Mashariki 1800-1845
Barani, mkabala na visiwa vya Lamu na Pate, waliishi Wabajuni ambao walienea pia kwenye mlolongo wa visiwa vidogovidogo vya pwani ya Somalia.
Kuibuka na kukua kwa athari ya Oman katika Afrika Mashariki kulikuwa matokeo ya mambo mbalimbali, baadhi yake yakiwa ndani ya Usultani wa Omani, na baadhi kutoka nje. Hata hivyo, jambo muhimu zaidi bila shaka lilikuwa tamaa za kiuchumi na werevu wa Sultani Seyyid Said (1806-1856), ambaye alijichukilia awali ya yote kuwa mwanamfalme mfanyabiashara. Kwa kufuata sera ya kutofungamana na upande wowote kati ya Ufaransa na Uingereza wakati wa vita vya Napoleon, Said aliweza kupanua mahusiano ya safari za baharini na ya nje ya Oman hadi kufikia kiwango ambapo alikuwa tishio hasa kwa meli za Uingereza, na mataifa yote hayo mawili yalijitahidi kufanya urafiki naye. Hususani Waingeraza, ili kuilinda njia yao ya biashara ya kuelekea India, walimsaidia Said kujiimarisha Oman, na hatimaye wakaitwa Aden mwaka 1839.

neg:
Siti Binti Saad
Kama nilivyosema moto wa Siti ulikuwa si wa kuusogelea karibu, mwaka 1928 kampuni ya kurekodi muziki ya Columbia and His Master's voice yenye makazi yake Mumbai India ilisikia umaarufu wa Siti binti Saadi na hivyo ikamwalika yeye pamoja na kundi lake kwenda kurekodi kwa lugha ya Kiswahili ili kujaribu kama muziki wake utauzika. Kampuni ile haikuweza kuamini jinsi muziki ule ulivyouzika kwa kasi kubwa kwani wastani wa santuri 900 ziliweza kuuzika katika kipindi cha miaka miwili ya mwanzo, na hadi kufikia 1931 santuri 72,000 zilikuwa zimeuzwa. Kutokana na kusambaa kwa santuri hizi, umaarufu wa Siti ulizidi mara dufu watu kutoka sehemu mbalimbali za dunia walikuwa wakija Zanzibari kuja kumwona. Mambo yalizidi kuwa mazuri kwa Siti hadi ikafikia hatua kampuni ya kurekodi ya Columbia kuamua kujenga studio ya kurekodi muziki palepale Zanzibar maalumu kwa ajili ya Siti binti Saadi.

neg:
Historia ya Tanzania
Sultani mwenyewe aliondoka kabisa Maskat mwaka 1840. Kukua kwa Zanzibar kulisababisha kukonda kwa mji wa Maskat
Baada ya kifo cha Sayyid Sultan mwaka 1856, usultani wa Oman uligawiwa kati ya wanawe. Sayyid Majid bin Said Al-Busaid (1834/1835–1870) akawa Sultani wa kwanza wa Zanzibar na kaka yake Sayyid Thuwaini bin Said al-Said akawa Sultani wa Oman akitawala nchi hiyo bila maeneo ya Afrika ya Mashariki.

neg:
Historia ya Zanzibar
Sayyid Said alikuwa Sultani wa Omani tangu mwaka 1804. Aliimarisha utawala wa Omani juu ya pwani ya Afrika ya Mashariki.

neg:
Mkoa wa Pangani (DOA)
Kabla ya ukoloni wafanyabiashara Waarabu na Waswahili walianzisha mashamba ya sukari katika mazingira ya Pangani yaliyolimwa na watumwa wao. Abushiri bin Salim aliyeanzisha vita dhidi ya Wajerumani mwaka 1889 alikuwa mmoja ya wajasiriamali Waarabu wa eneo la Pangani. Lakini baada ya miaka ya kwanza ya ukoloni utumwa ulikomeshwa na mashamba ya sukari yaliporomoka.

neg:
Ibn Khaldun
Ajira ya kwanza ilikuwa kwenye ikulu ya mtawala wa Tunis alipokuwa na miaka 20. Alipewa cheo cha kātib al-ʿalāma  كاتب العلامة yaani karani na mwandishi aliyetoa amri na matangazo rasmi ya sultani kwa maandishi mazuri. 1357 alitupwa jela kwa miezi 22 hadi sultani alikufa na mfuasi wake alimrudishia cheo chake. Alipanda ngazi hadi kuwa katibu mkuu wa mtawala. Sultani huyu alipopinduliwa aliondoka Tunis akaenda Granada ya Andalusia alipopokelewa vema na amiri Muhammad V aliyemfanya balozi wake kwa mfalme Mkristo wa Kastilia Pedro I akafaulu kupatana na mfalme a kupata mkataba wa mani kati ya Kastilia na Granada. Baada ya kurudi Granada alionewa mafanikio yake na waziri wa amiri akapaswa kuondoka tena akarudu Afrika ya Kaskazini.

neg:
Omani
Masultani wa Omani walitawala pwani ya Afrika ya Mashariki katika karne ya 19. Mwaka 1830 Sultani Sayyid Said alihamisha mji mkuu wake kutoka Omani kuja mji wa Zanzibar (Unguja). Baada ya kifo chake mwaka 1856 dola liligawiwa kuwa nchi mbili:Mnamo 1890 Omani ilikuwa eneo lililogawiwa kati ya Sultani wa Maskat na Imamu wa Ibadiya.

neg:
Usultani wa Zanzibar
Usultani wa Zanzibar ulikuwa nchi kwenye pwani ya Afrika mashariki kati ya 1856 na 1964.

neg:
Usultani wa Zanzibar
Zanzibar ilipata uhuru wake tarehe 10 Desemba 1963. Uhuru wa usultani ukadumu muda mdogo tu. Mapinduzi ya tarehe 12 Januari 1964 yakamuondoa Sultani. Mauaji ya familia nyingi zenye asili ya Kiarabu yakafuata.

neg:
Emily Ruete
Pindi baba yake anafariki mnamo mwaka 1856 akiwa na umri wa miaka kumi na miwili hivyo kupewa urithi wake. Urithi huu ulijuisha mali kama mashamba, makazi pamoja na kiasi cha Paundi 5,429. Baada ya kifo cha baba yake, kaka yake Sayyid Thuwaini bin Said al-Said alikuwa Sultani wa Muscat na Oman, wakati kaka yake Majidi alikuwa Sultani wa Zanzibar.

neg:
Vita ya Abushiri
Mnamo 1840 Sultani Said bin Sultan alihamisha mji mkuu wa utawala wake kutoka Maskat kuja Zanzibar mjini. Alidai pia ubwana juu ya miji yote ya Waswahili ilikuwepo kwenye pwani. Hali halisi miji ya Waswahili ilijitegemea kwa kiasi kikubwa vilevile makabila ya pwani na kanda la bara lililopo karibu na pwani. Lakini kwa jumla wote walikubali aina ya utawala wa juujuu wa sultani.