query: Je, mamake Hussein ibn Ali alikuwa anaitwa nani?

pos:
Hussein ibn Ali
Hussein ibn Ali (ar. حسين بن علي
, *11 au 13 Januari 626 BK – 10 Oktoba 680 BK, au 3 Shaabani 4 BH - 10 Muharram 61 BH) (3 شعبان 4 هـ - 10 محرم 61 هـ ) alikuwa mjukuu wa Mtume Muhammad akitazamiwa kama imamu wa kwanza wa Washia. Alizaliwa mjini Makka, babake alikuwa Ali ibn Abi Talib (khalifa wa nne na mamake Fatimah Zahra binti wa Muhammad. Kakaye alikuwa Hasan ibn Ali imamu wa pili wa Washia.

neg:
Sheikh Hassan Bin Amir
Sheikh Hassan Bin Ameir (1880-1979) alikuwa mwanaharakati na mwanazuoni aliyeshiriki katika kupigania uhuru wa Tanganyika katika miaka 1950 vilvile alikuwa mufti wa Tanzania. Sheikh Hassan Bin Ameir amezaliwa Mkoa wa Kusini Unguja katika kijiji cha Mtegani, Makunduchi. Sheikh Hassan alianza masomo yake ya Quraan hapo kwao Mtegani, ambapo hakudumu kipindi kirefu na kuhamia Dunga ambapo nako huko alikuwa akisoma chuwoni, baada ya hapo akelekea Upenja ambapo alikuwa ni mmoja kati ya wanafunzi waliokuwa wakimudu fani ya tajwidi.

neg:
Harun ar-Rashid
Harun ar-Rashid (kwa Kiarabu  هارون الرشيد) alikuwa khalifa wa tano wa nasaba ya Waabbasi aliyetawala milki kubwa ya Kiislamu (zaidi ya Iran, Iraq, Saudi Arabia, Syria na Afrika Kaskazini) kati ya miaka 786 hadi 809 BK.

neg:
Angelina Jolie
27 Mei 2006, Jolie Amejifungua mtoto wa kike aitwaye Shiloh Nouvel Jolie-Pitt aliyezaliwa mjini Swakopmund, Namibia, ni tafsiri kutoka kwenye Biblia, inakuja maana ya "Enye Amani".

neg:
Wamuawiya
Muawiya ibn Abu Sufyan alikuwa gavana Mwislamu wa Shamu huko Dameski. Alikuwa mkuu wa jeshi kubwa na baada ya kusikia habari kutoka Makka alikataa kumkubali Ali kama khalifa mpya akadai haki kwa kifo cha Uthman.

neg:
Idi Amin
Hakuna uhakika juu ya mwaka na mahali alikozaliwa. Amin mwenyewe hakuandika kumbukumbu ya maisha yake wala hakuagiza taarifa rasmi juu ya maisha yake. Vyanzo mbalimbali vinasema ya kwamba alizaliwa mnamo 1925 Koboko au Kampala. Mtafiti Fred Guweddeko amedai Amin alizaliwa 17 Mei 1928, lakini hii imepingwa. Mwanawe Amin Hussein alisema babake alizaliwa Kampala mwaka 1928.

neg:
Sayyid
Hata nje ya Waarabu neno linatumiwa kati ya Waislamu kama cheo cha heshima kwa ukoo wa Mtume Muhammad. Mara nyingi lataja wote wanaohusiana na Husain na Hasan wajukuu wa Mtume kupitia binti yake Fatima na Ali ibn Abi Talib.

neg:
Kuwait
Tarehe 2 Agosti 1990 dikteta wa Irak Saddam Hussein alivamia Kuwait na kuiteka. Katika vita ya pili ya ghuba Marekani pamoja na nchi nyingine ilishambulia jeshi la Irak katika Kuwait na kurudisha serikali ya Emir al Sabah.

neg:
Hamed bin Mohammed el Murjebi
Babake alikuwa mfanyabiashara Mwarabu Muhammed bin Juma, mamake aliitwa Nyaso. Hamed aliingia katika shughuli za biashara tangu umri wa miaka 12 akafaulu katika biashara ya misafara kati ya Zanzibar na Kongo. Alipanga misafara ya mahamali waelfu akipeleka bidhaa kutoka Bagamoyo kupitia Tabora hadi Ujiji kwa Ziwa Tanganyika na ndani ya Kongo. Bidhaa alizobeba alitumia kujipatia pembe za ndovu na watumwa; watumwa walisaidia kubeba pembe za ndovu njia ya kurudi hadi pwani. Hemed alitajirika sana. Athira yake ilipanuka katika Kongo ya Mashariki hadi alitawala eneo kubwa sana.

neg:
Abdallah Haji Ali
Abdallah Haji Ali (amezaliwa 1 Januari 1964) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Civic United Front (CUF). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Kiwani kwa miaka 2015 – 2020.

neg:
Habib Swaleh Jamali Layl
Al-Habib Swaleh alipokuwa Lamu akiendelea na matibabu, alikuwa pia yuaendeleza masomo yake kwa ami yake Sayyid Ali, baada ya mwaka babake akamtaka arudi Ngazija na akamtuma ndugu yake mkubwa Sayyid Muhammad akamfuate.

neg:
Kisoli (ukoo)
Kwao Amlak alidai kuwa wazaliwa wa kiume wa moja kwa moja kutoka kwenye nyumba ya kifalme ya kale [Axum]] ambayo Zagwes imebadilishwa kwenye kiti cha enzi. Menelik II wa Ethiopia Menelik II, na baadaye binti yake Zewditu I, ndiye wa mwisho wa wafalme wa Ethiopia ambao wangeweza kudai wanaozaliwa moja kwa moja wa kiume wa Solomon wa Israel na Malkia wa Sheba (Iyasu V na Haile Selassie I walikuwa katika mke wa kike, Iyasu V kwa njia ya mama yake Shewarega Menelik, na Haile Selassie I kwa bibi ya baba yake, Tenagnework Sahle Selassie). Mstari wa kiume, kwa njia ya uzao wa mzazi wa Menelik Dejazmatch Taye Gulilat, bado ulikuwepo, lakini ulikuwa umepigwa kando kwa kiasi kikubwa kutokana na shida ya Menelik binafsi kwa tawi hili la familia yake.[ ref> Nasaba ya Sulemani iliendelea kutawala Ethiopia na kuvuruga kwache hadi mwaka wa 1974, wakati mfalme wa mwisho, Haile Selassie I, amewekwa. Familia ya kifalme kwa sasa haijaswali. Wajumbe wa familia huko Ethiopia wakati wa mapinduzi ya 1974 walifungwa; wengine waliuawa na wengine walihamishwa. Mnamo mwaka wa 1976, wajukuu kumi wa Haile Selassie I waliondolewa kutoka Ethiopia katika jitihada iliyofuata baadaye katika kitabu cha Jodie Collins yenye jina la " Neno la Kanuni: Catherine ". Wanawake wa nasaba waliachiliwa na serikali kutoka jela mwaka 1989, na wanaume hao waliachiliwa mwaka wa 1990. Wanachama kadhaa waliruhusiwa kuondoka nchini katikati ya 1990, na wengine waliondoka mwaka 1991 wakati wa kuanguka kwa Mfumo wa Kikomunisti. Wajumbe wengi wa familia ya Imperial tangu wakati huo wamerejea kuishi Ethiopia.

neg:
Habib Swaleh Jamali Layl
Swaleh bin Alwy (Fundi Alawi) bin Abdallah bin Hassan bin Ahmad bin Abdallah (Swahib Tuyyur) bin Ahmad bin Harun bin Abdul-Rahman bin Ahmad bin Abdallah bin Shaykh Muhammad Jamali layl bin Hassan bin Muhammad Bin Hassan Al-Taraaby bin Ali bin (Faqiihul-Muqaddam) Muhammad bin Ali Ba’alawy bin Muhammad (Swahibul-Mirbat) bin Ali (Khali-Qassam) bin Alwy bin Muhammad (Swahib-Sawma’ah) bin Alwy bin Ubeidi llah bin (Al-Imam Al-Muhajir Ila-llahi) Ahmad bin Issa bin Muhammad An-Naqib bin Ali Al-Ureidhy bin Ja’afar Al-Swadiq bin Muhammad Al-Baqir bin Ali (Zain Al-Abidin) bin Hussein Al-Sibt bin Ali bin Abi Twalib, vile vile Hussein Al-Sibt bin Fatma Al-Zahra binti Rasuuli llah.

neg:
Ali bin Muhammad
Habari zake zajulikana kutoka kitabu cha 36 cha Tarikh al-Tabari maandishi ya mwanahistoria Mwajemi Muhammad ibn Jarir al-Tabari aliyeandika wakati wa karne ileile historia yake .

neg:
Hussein Mkiety
Mkiety ni moja kati ya wasanii waliobukia Kiwalani kama vile P. the MC, Dknob, Shukuru Kilala, Darassa, Snura Mushi Jay Maswagger na wengine kibao. Alianza harakati za kwa kujihusisha shughuli za hapa na pale, kabla ya kukutana na mwongozaji maarufu wa Kiwalani Siasa Mohammed almaarufu (Chiba). Filamu yake kwanza kucheza ilikuwa Zinduna kisha Itunyama aliyoshiriki pamoja na Adrian Siaga, Shukuru Kilala na Snura Mushi. Filamu hiyo iliongozwa na Gumbo Kihorota.

neg:
Muharram
Sikukuu ya Ashura iko mnamo tar. 10 Muharram. Hasa Waislamu Washia hukumbuka kifo cha Hussein ibn Ali (mjukuu wa Mtume Muhammad anayeheshimiwa kama Imamu wa Washia) kwenye mapigano ya Kerbela.

neg:
Kisoli (ukoo)
Nasaba ya Sulemani iliendelea kutawala Ethiopia na kuvuruga kwache hadi mwaka wa 1974, wakati mfalme wa mwisho, Haile Selassie I, amewekwa. Familia ya kifalme kwa sasa haijaswali. Wajumbe wa familia huko Ethiopia wakati wa mapinduzi ya 1974 walifungwa; wengine waliuawa na wengine walihamishwa. Mnamo mwaka wa 1976, wajukuu kumi wa Haile Selassie I waliondolewa kutoka Ethiopia katika jitihada iliyofuata baadaye katika kitabu cha Jodie Collins yenye jina la " Neno la Kanuni: Catherine ". Wanawake wa nasaba waliachiliwa na serikali kutoka jela mwaka 1989, na wanaume hao waliachiliwa mwaka wa 1990. Wanachama kadhaa waliruhusiwa kuondoka nchini katikati ya 1990, na wengine waliondoka mwaka 1991 wakati wa kuanguka kwa Mfumo wa Kikomunisti. Wajumbe wengi wa familia ya Imperial tangu wakati huo wamerejea kuishi Ethiopia.

neg:
Hillary Rodham Clinton
Ameolewa na rais wa zamani wa Marekani, Bill Clinton. Wakati mumewe alipokuwa rais, Hilary alipewa jina la Mwanamke wa Kwanza au Mke wa rais wa Marekani. Alikuwa Mwanamke wa Kwanza wa Arkansas kabla ya kuwa Mwanamke wa Kwanza wa Marekani.

neg:
Habib Swaleh Jamali Layl
Al-Habib Swaleh alipata malezi bora na mazuri kutoka kwa wazazi wake, Sayyid Alwy na Bi Mariam Ali, na akapata kusoma Qurani na baadhi ya masomo kwa babake kwa kuwa alikuwa ni mwalimu wa Qurani tena hodari sana, na kutokana na uhodari wake wa kufunza alipewa jina la lakabu (nick name) la "Fundi Alawi" na pia alikuwa ni fundi mahiri sana wa ushonaji nguo, na alifariki katika mwaka wa 1895 AD akiwa na umri wa zaidi ya miaka mia.

neg:
Osama bin Laden
Mwaka 1990 serikali ya Saddam Hussein wa Irak ilivamia Kuwait. Serikali ya Kisaudi iliogopa mashamblio mengine dhidi ya Saudia ikakubali kufika kwa wanajeshi wa Marekani nchini. Osama aliona hatua hii kama marufuku kwa sababu aliamini Uarabuni ni nchi takatifu kutokana na mahali patakatifu pa Kiislamu pa Makka na Madina akajitolea kukusanya mujahidin 100,000 kama ulinzi dhidi ya Saddam badala ya kuwaruhusu Wamarekani. Lakini serikali ilikataa.

neg:
Rania Al Abdullah
Rania Al-Yassin alizaliwa nchini Kuwait kutokamana na wazazi wa Kipalestina mjini Tulkarm. Alisoma shule ya msingi na ya upili katika New English School, Kuwait kisha akafuzu kwa shahada ya biashara kutoka chuo kikuu cha "American University in Cairo". Alipofuzu, Rania alirudi Jordan na kufanya kazi kwenye benki ya Citibank, na baadaye akafanya kazi kwenye kampuni ya kompyuta iitwayo Apple Computer mjini Amman.

neg:
Somalia ya Kiingereza
Hata kama Uingereza haukuwa na nia ya kuingilia mno maisha ya wenyeji ulikutana na upinzani mkali kuanzia mwaka 1899. Kiongozi wa dini Mohammed Abdullah Hassan, aliyeitwa na Waingereza "Mullah majununi". Waingereza walijibu kwa ukatili katika vita vya miaka 20 iliyoua takriban theluthi moja ya wakazi wote wa eneo.

neg:
Siti Binti Saad
Tarehe 8 Julai 1950 Siti binti Saadi alifariki dunia na kuacha pengo kubwa katika fani ya Taarabu. Ingawa pengo hilo haliwezi kuzibika lakini kuna watu wengi walioweza kuibuka na umaarufu wa kuimba taarabu kupitia kwake, mfano hai ni Bi Kidude.

neg:
Siti Binti Saad
Hata baada ya kifo chake jina lake bado linatumika sana kama kielelezo cha ushujaa wake, Chama cha waandishi wa habari wanawake Tanzania (TAMWA), kimetumia jina lake kulipa jina gazeti la chama chao "Sauti ya Siti". Hadi leo hii Siti hutumika kama kipimo cha kufundishia uimbaji wa Taarabu. Na anakumbukwa katika historia yake ya kuwa mwanamke wa kwanza Afrika mashariki kurekodi muziki katika santuri.

neg:
Elizabeti (Injili)
Elizabeti (au Elisabeti, kwa Kiebrania אֱלִישֶׁבַע / אֱלִישָׁבַע, Elišévaʿ; kwa Kigiriki Ἐλισάβετ, Elisabet; kwa Kiarabu أليصابات, Alyassabat; maana yake ni "Mungu ameapa") alikuwa mwanamke wa ukoo wa Haruni aliyeolewa na Zakaria, kuhani mwaminifu wa Israeli katika karne ya 1 KK.

neg:
Pili Hussein
Kwa sasa, Pili ana wafanyakazi wapatao 70 wanaofanya kazi kwake, ekari 150 za ardhi, ng'ombe 100 na trekta. Anasomesha watoto 32 kutoka katika familia yake na anatamani kufanya kazi na wanawake wadogo kuwafundisha jinsi ya kufanya biashara katika sekta ya madini.

neg:
Siti Binti Saad
Kutokana na wakati huo elimu kwa watoto wa kike kutotiliwa mkazo, Siti hakuwahi kwenda shule wala kuhudhuria mafunzo ya Kurani. Hivyo mnamo mwaka 1911 aliona ni bora ahamie mjini ili kubooresha maisha yake zaidi. Ujio wake wa mjini ulikuwa wa neema kwani alikutana na bwana mmoja wa kundi la muziki wa Taarabu la "Nadi Ikhwani Safaa" aliyeitwa Muhsin Ali. Katika kipindi hicho hilo ndilo lilikuwa kundi pekee la muziki wa taarabu lililoanzishwa na Sultani mpenda starehe na anasa bwana Seyyid Barghash Said. Kundi hili lilikuwa ni la wanaume peke yake , wanawake hawakuruhusiwa kujiunga na vikundi vya muziki kwa vile ilikuwa ikichukuliwa kama ni uhuni. Bwana Muhsin alikiona kipaji cha pekee cha Siti na hivyo akajitolea kumfundisha kuimba kwa kufuata vyombo vya muziki na lugha ya kiarabu. Baada ya hapo alikwenda kumtambulisha kwa wanamuziki wenzie wa "Nadi Ikhwani Safaa" ambao bila kusita wakaanza kufanya naye maonyesho mbalimbali katika jamii. Walipata mialiko mingi hasa kutoka kwa Sultani na matajiri wengine wa Kiarabu, pia katika maharusi na sherehe zingine mbalimbali, inasemekana ulifika wakati ambapo sherehe ilishindwa kufana kama Siti binti Saadi hakuwepo kutumbuiza. Siti alikuwa ni moto wa kuotea mbali na jina lake lilivuma kwa haraka sana hadi nje ya mipaka ya nchi na bara la Afrika. Na punde Siti alianza kufananishwa na 'Umm Kulthum', mwimbaji mahiri wa kike aliyetamba wakati huo kutoka Misri.

neg:
Ashura
Wasunni kwa kawaida hawashiki kumbukumbu ya kifo cha Husseintahajia ibn Ali bali hukumbuka hadithi moja inayosema Mtume Muhamad alifunga chakula siku ya Ashura, hivyo kuna Wasunni wanaofunga pia siku hiyo.

neg:
Abdullah bin Faisal Al Saud
Abdullah bin Faisal Al Saud (1922 - 8 Mei 2007) alikuwa mtoto wa kwanza wa Mfalme wa Saudia, Faisal ibn Abdul Aziz, na Sultana, binti Ahmad ibn Muhammad kutoka katika familia yenye ushawishi mkubwa wa al-Sudairi familia ya Najd.

neg:
Rania Al Abdullah
Rania Al Abdullah "Rānyā al-‘abdu l-Lāh"alizaliwa mnamo 31 Agosti 1970. Yeye ni mke wa Mfalme Abdullah II wa nchi ya Jordan.

neg:
Khalid bin Barghash wa Zanzibar
Khalid bin Bargash alikuwa mwana wa kwanza wa Sayyid Barghash bin Said Al-Busaid. Baada ya kifo cha mjomba wake, sultani Hamad bin Thuwaini wa Zanzibar, alitangazwa na sehemu ya viongozi kuwa sultani mpya, lakini wengine walimpinga. Kulikuwa na uvumi ya kwamba alisababisha kifo cha mjomba wake kwa kumsumisha.

neg:
Wamuawiya
Hapo alikuwa mwenye nguvu kati ya wote waliotafuta ukhalifa akajitangaza khalifa na wapinzani walimkubali. Hata Hasan ibn Ali mwana wa Ali alikubali mapatano naye.

neg:
Al-Qaeda
Qutb alikuwa na ushawishi mkubwa hata zaidi kwa mshauri wa Osama Bin Laden na mwanachama mwingine mkuu wa al-Qaeda, Ayman al-Zawahiri. Mjomba wa Zawahiri na dume wa familia ya mamake, Mafouz Azzam, alikuwa mwanafunzi wa Qutb, kisha mfuasi, kisha wakili wake binafsi na hatimaye mhifadhi wa mali- mmoja wa watu wa mwisho kumuona Qutb kabla ya utekelezaji wa kunyongwa kwake. "Ayman al Zawahiri akiwa mdogo alisikiliza mara kwa mara kutoka kwa mjombake mpendwa Mahfouz kuhusu usafi wa tabia na Qutb na adhabu aliyovumilia gerezani." Zawahiri alilipa heshima kwa Qutb katika kazi yake "Knights under the Prophet's Banner."

neg:
Rashid Bin Saeed Al Maktoum
Aliyemtangulia (kama Waziri Mkuu) na mrithi wake alikuwa mwana wake, Sheikh Maktoum bin Rashid Al Maktoum, ambaye alikuwa Waziri Mkuu wa United Arab Emirates 1971-1979 na ambaye alikuwa Emir ya Dubai kuanzia 7 Oktoba 1990 hadi kifo chake tarehe 4 Januari 2006. Mwanake mwengine, Mohammed bin Rashid Al Maktoum, alichukua nyadhifa hizi zote baada ya kifo cha Sheikh Maktoum.
Mmoja wa viongozi wenye mafanikio zaidi katika Mashariki ya Kati, Sheikh Rashid aliwajibika kwa ajili ya mageuzi ya Dubai katika mji wa bandari ya kisasa na kibiashara. Laini yake maarufu, ""babu yangu aliendesha ngamia, baba yangu aliendesha ngamia, mimi naendesha Mercedes, mwanangu aendesha Land Rover, mwanake ataendesha Land Rover, lakini mwanake ataendesha ngamia."" Huangazia wasiwasi wake kwamba mafuta ya Dubai yataisha katika muongo mmoja au mbili. Hivyo alifanya kazi ili kujenga uchumi katika Dubai ambao unaweza kuishi baada ya mafuta ya Dubai kuisha.

neg:
Saddam Hussein
Saddam Hussein aliondolewa madarakani wakati wa uvamizi wa Iraki na Marekani katika vita ya pili ya ghuba mwaka 2003. Alienda mafichoni kwa miezi kadhaa, akakamatwa na kupelekwa mbele ya mahakama ya Kiiraki iliyompa adhabu ya kifo kwa jinai dhidi ya binadamu na hasa kesi 148 za mauaji zilizothibitishwa mahakamani.

neg:
Khalifa bin Harub wa Zanzibar
Sayyid Khalifa II bin Harub Al-Said (* 26 Agosti 1879 - + 9 Oktoba 1860)
(kwa maandishi ya Kiarabu خليفة بن حارب البوسعيد) alikuwa mtawala wa 9 wa Usultani wa Zanzibar.

neg:
Ally Sykes
Inajulikana na wengi Ally Sykes na kaka yake Abdulwahid Sykes ndio watu wa mwanzo kumpokea Julius Nyerere alipokuja Dar es Salaam mwaka 1952. Nyerere alifika nyumbani kwa akina Sykes kwa utambulisho na hii ilijenga urafiki ambao ulipitiliza na kuwa udugu mkubwa wa mapenzi ya dhati si baina yao tu bali hata kwa wake na mama zao. Mama yake Nyerere Bi Mugaya hakuwa akipungua nyumbani kwa Mama Abdu Bi Mrurguru biti Mussa Mtaa wa Kirk. Halikadhalika Maria Nyerere hakuwa akipungua nyumbani kwa aidha kwa Bi Zainab mkewe Ally Sykes Mtaa wa Kipata au kwa Bi Mwamvua mkewe Abdulwahid Sykes Mtaa wa Aggrey.

neg:
Shefatia
Shefatia alikuwa mwana wa Mfalme Daudi wa Israeli. Mama yake alikuwa Abitali.

neg:
Ruhollah Khomeini
Khomeini alikaa mbali na taasisi kama serikali au bunge lakini aliongoza kupitia watu wengine na mara kwa mara kwa kuwahotubia wananchi. Aliishi katika nyumba ya binti yake mjini Qom na hakuondoka humo kila mtu alipaswa kumtembelea huko.

neg:
Sara
Sara (kwa Kiebrania שָׂרָה, Śārā, awali Sarai) katika Biblia anajulikana kama mke tasa wa Abrahamu ambaye kwa imani katika ukongwe wake alijaliwa kumzaa Isaka, baba wa Israeli, taifa teule la Mungu. Habari hizo zinapatikana hasa katika kitabu cha Mwanzo.

neg:
Hussein Mkiety
Mkiety ni mtoto wa mwisho wa familia ya watoto watatu wa Ramadhani na Zainabu Mkieti. Alizaliwa tarehe 27 Oktoba, 1985 katika kijiji cha Lusanga, Muheza, Tanga.Alipata elimu ya msingi katika shule ya Lusanga na baadaye kujiunga na sekondari ya Kwabutu alikosoma hadi kidato ya tatu, akaacha shule kutokana na matatizo ya kifamilia. Mwaka 2003 baada ya kuona maisha hayaendi, aliamua kuhamia Kiwalani, Dar es Salaam, kuungana na mama yake ambaye alikuwa mjasiriamali mdogo.Baada ya kufika Dar, alipelekwa kujifunza masuala ya ufundi magari kwenye gereji moja ambako alidumu wiki mbili na baadaye kupelekwa kwenye ufundi mafriji ambako alijifunza kwa wiki tatu, nako hakudumu baada ya kuona kipato hafifu. Kuanzia hapo akaamua kuhamia kwenye biashara ndogo na hasa ilikuwa kuuza magazeti hukohuko Kiwalani.

neg:
Mandakini (muigizaji)
Katika mwaka 1994, picha zilianza kuzungushwa ambapo Mandakini akiwa na mkora hatari Dawood Ibrahim. Uvumi ulikuwa tayari unazunguka kwamba walikuwa kitu kimoja . Moja ya nadharia zilizokuweko ni kuwa Ibrahim, ambaye alikuwa anajulikana kuwa na nia riba katika Bollywood na kusadia filamu kadhaa kwa fedha, alimkaba Rishi Kapoor kushirikisha Mandakini katika filamu, na kwa kweli alikuwa bibi yake. Baadaye iliripotiwa kwamba alikuwa hata amehamia Dubaiili kuwa pamoja naye.

neg:
Emily Ruete
Baada ya kifo cha mume wake, Emily Ruete alishikilliwa kutokana na mipango ya kikoloni ilifanya na Otto von Bismarck. Kulikuwa na tetesi kuwa Birsmarck alitaka kumfanya wanaye wa kiume kuwa moja ya Sultani wa Zanzibar. Emily alirudi Zanzibar mwaka 1885 na 1886, kitabu chake cha kumbukumbu kiitwacho, "Memoirs of an Arabian Princess" kilichapishwa nchini Ujerumani. Kati yam waka 1889 and 1914, aliishi Beirut, Lebanon na Jaffa. Alifariki katika mji wa Jena huko Ujerumani, akiwa na umri wa miaka 79 kwa ugonjwa wa Nimonia

neg:
Ali ibn Abu Talib
Baada ya kifo cha Muhammad mwaka 632 swali la kiongozi mpya wa umma wa Waislamu likaleta fitina kati ya wafuasi wa Ali na wengine iliyosababisha hadi leo mgawanyo kati ya Wasunni na Washia.

neg:
Ndoa katika Uislamu
10. Mkwe wako wa kike (mama wa mke). Mama yako mkwe, mama wa mkeo pia huruhusiwi kumuoa.

neg:
Ali Muhsin al-Barwani
Ali Muhsin Al-Barwani (13 Januari 1919 katika Mji Mkongwe - 20 Machi 2006 katika mji mkuu wa Muskat (Omani)) alikuwa mwanasiasa, mwanadiplomasia, na mshairi kutoka nchi ya Zanzibar chini ya Usultani wa Zanzibar. Alikuwa Waziri wa mambo ya nje wakati wa mamlaka ya Kiarabu baada ya Zanzibar kupata uhuru kutoka kwa mkoloni Muingereza na kabla ya Zanzibar kugeuka kuwa Jamhuri ya Watu wa Zanzibar.

neg:
Siti Binti Saad
Siti binti Saad alizaliwa katika kijiji cha Fumba, Zanzibari mwaka 1880. Alipozaliwa alipewa jina la 'Mtumwa' hii ni kwa vile alizaliwa katika kipindi cha utumwa wa Kiarabu. Jina la Siti alipewa na mkabaila mmoja wa kiarabu.

neg:
Hussein Ali Mwinyi
Hussein Ali Mwinyi (amezaliwa tar. 23 Desemba 1966) ni mbunge wa jimbo la Kwahani katika bunge la kitaifa huko nchini Tanzania. Anatokea katika chama cha CCM.

neg:
Muhammad Ali
Muhammad Ali (jina la awali: Cassius Marcellus Clay Jr.; mnamo 17 Januari 1942 - 3 Juni 2016) alikuwa mwanamasumbwi kutoka nchini Marekani. Alipata kuwa bingwa wa uzito wa juu mara tatu. Katika mchezo wa ngumi anatazamwa kama mmoja wa wanamasumbwi bora wa uzito wa juu wa muda wote.

neg:
Wamuawiya
Chanzo cha nasaba kiko katika fitina kuhusu kifo cha Uthman mwaka 656. Aliuawa Makka na waasi Waislamu kutoka Misri. Baada ya kifo chake Ali ibn Abi Talib (aliyekuwa Mhashemi) aliteuliwa kuwa khalifa wa nne. Ukoo wa Uthman ulidai utafiti mkali kuhusu kuuawa kwake wakamshtaki Ali ya kwamba alikataa kuwaadhibu wauaji wengine walimshtaki kuwa alihusika katika uuaji.

neg:
Ibn Battuta Mall
Ibn Battuta Mall ni Duka kubwa iliyoko katika barabara ya Sheikh Zayed mjini Dubai karibu na Interchange 6 ya kijiji cha Jebel Ali. Jinalake linatokana na msafiri maarufu Ibn Battuta. Mradi huu ulimalizwa na kampuni ya Nakheel mapema 2005. Majina ya maeneo sita ya duka hili yametokana na nchi ambazo Ibn Battuta alitembelea.

neg:
Pili Hussein
Pili ni mwanamke mwenye nguvu sana, alikuwa na uwezo wa kwenda chini, ndani ya mgodi zaidi ya mita 60 kwa ajili ya kufuata madini kuliko watu wengine na hii ni kutokana na ujasiri na nguvu nyingi alizokuwa nazo.

neg:
Abigaili
Abigaili (kwa Kiebrania אביגיל) alikuwa mke wa Mfalme Daudi wa Israeli. Alimzalia mwana aliyeitwa Kileabu.

neg:
Ndoa katika Uislamu
9. Mabinti wa mama aliyekunyonyesha. Watoto wa mama aliyekunyonyesha pia haramu kuwaoa.

neg:
Siti Binti Saad
Baba yake bwana Saadi alikuwa ni Mnyamwezi kutoka Tabora na mama yake alikuwa ni Mzigua toka Tanga, lakini wote wawili walizaliwa Zanzibari. Hali ya maisha ya familia yao ilikuwa ni duni sana na walijishughulisha zaidi katika shughuli za kilimo na ufinyanzi kazi ambazo Siti alijifunza na kuzimudu vizuri pia.

neg:
Moabu
Pamoja na masimulizi yanayoonyesha uhusiano mbaya kama habari za Bileamu (Hesabu 22-24) au za Egloni na Ehudi (Waamuzi 3, 12 ff) kuna pia habari za kinyume. Kitabu cha Ruthu inasimulia habari za mwanamke wa Moabu anayeonyeshwa lama kielelezo na anaendelea kuingia kati ya mababu wa mfalme Daudi.

neg:
Al-Qaeda
Anwar al-Awlaki, imam mzaliwa wa Marekani amebainishwa na vyombo vya habari vya Magharibi kama "Imam wa 9 / 11 " na "msajili wa al Qaeda", ingawa uchunguzi wa FBI kuhusiana na ugaidi haukukusanya ushahidi wa kutosha kwa ajili ya uchunguzi kamili au mashtaka. Yeye hivi karibuni amehusishwa na Chuo Kikuu cha Iman katika Yemen ambapo yeye sasa anakaa. Kuna madai ya wanafunzi wa chuo hicho kuhusishwa na mauaji, na inaongozwa na Abdul Majeed Al-Zindani, ambaye anaonekana katika orodha ya Marekani na Umoja wa Mataifa kama anayehusishwa na Al-Qaeda, na anatakikana kujibu maswali kuhusiana na mashambulizi katika USS Cole uko Yemen.
Mahubiri ya Awlaki uko Marekani yalihudhuriwa na watatu wa watekaji wa 9 / 11 , vilevile mtuhumiwa mpiga risasi waFort Hood Nidal Malik Hasan. Majasusi wa Marekani walipata barua pepe kutoka kwa Hasan Awlaki kati ya Desemba 2008 na mapema 2009. Katika tovuti yake Awlaki alisifu vitendo vya Hasan katika Fort Hood.

neg:
Historia ya Zanzibar
Sultani mwenyewe aliondoka kabisa Maskat mwaka 1840. Kukua kwa Zanzibar kulisababisha kukonda kwa mji wa Maskat
Baada ya kifo cha Sayyid Sultan mwaka 1856, usultani wa Oman uligawiwa kati ya wanawe. Sayyid Majid bin Said Al-Busaid (1834/1835–1870) akawa Sultani wa kwanza wa Zanzibar na kaka yake Sayyid Thuwaini bin Said al-Said akawa Sultani wa Oman akitawala nchi hiyo bila maeneo ya Afrika ya Mashariki.

neg:
Uislamu nchini Tanzania
Wakaendesha jahazi lao kuelekea pwani ya Afrika, Ali ibn al-Hassan Shirazi kasema anataka kununua kisiwa cha Kilwa kutoka kwa mfalme wa Kibantu aliyeitwa 'Almuli' na kuunganisha sehemu ndogo ya daraja la nchi kavu ambalo linaonekana wakati wa maji madogo. Mfalme yule alikubali kuiuza Kilwa kwa bwana Ali ibn al-Hassan Shirazi kwa nguo zenye rangirangi na hariri kwa lengo la kupendezesha kisiwa hicho. Mara baada ya kuinunua Kilwa, Washirazi wale wakaanza kuchimba daraja mpaka wa nchi kavu, na Kilwa ikawa sasa kisiwa na baadaye yakawa makao makuu ya Usultani wa Kilwa.

neg:
Emily Ruete
Emily Ruete (30 Agosti 1844 – 29 Februari 1924) alizaliwa Zanzibar kama “Salama binti Said’’, pia aliitwa Sayyida Salme , Malkia wa Zanzibar na Oman. Alikuwa mtoto wa mwisho kati ya 36 kwenye familia ya Sayyid Said bin Sultan Al-Busaid, Sultani wa Zanzibar, Muscat na Oman. Pia ni mwandishi wa kitabu kiitwacho "Memoirs of an Arabian Princess from Zanzibar".

neg:
Pili Hussein
Hakupata elimu, hivyo ikapelekea asiwe na chaguo lingine katika maisha yake na kutokana na kutokuwa na furaha katika ndoa yake, Pili alipofikia umri wa miaka 31 aliondoka kwa mume wake na kuelekea migodi ya Mererani, Arusha.

neg:
Washia Ithna ashari
Kati ya hao wanaheshimu hasa Ali na mwanawe Hussein aliyeuawa katika mapigano ya Karbala.

neg:
Malkia Cixi
Cixi aliingia katika nyumba ya kaisari wa China kama hawara au mke mdogo wa Kaisari Xianfeng. Kila kaisari alioa wake 14: malkia mmoja, wake wawili na wake wadogo 11. Cixi aliteuliwa mwaka 1855 pamoja na mabinti 60 walioangaliwa kama hawara akateuliwa na kuwa mmoja wa wake wadogo 11 wa kaisari mpya. 1856 alimzaa mtoto wa kiume. Mwaka 1861 nyumba ya kifalme ilipaswa kukimbia Beijing wakati wa vita ya afyuni na Uingereza. Alipokaa nje ya mji mkuu Kaisari aligonjeka na masaa machache kabla ya kifo chake alimteua mtoto wa Cixi kama mrithi wake na mjane wake wa kwanza yaani malkia pamoja Cixi walipewa cheo cha "wajane wa Kaisari" walioshika kwa pamoja nembo la Kaisari lililopaswa kuonekana chini ya kila sheria au amri wa kifalme. Hali halisi serikali yenyewe ilikuwa mkonono mwa halmashauri ya mawaziri; lakini hao waligombana kati yao mara kwa mara hivyo kumpa mjane wa kaisari nafasi kubwa.

neg:
Wahehe
Kumbe mtawala huyo alifurahi kusikia bintiye ana mimba ya Mufwimi, maana alijua sasa angekubali kuolewa. Kwa bahati nzuri, binti huyo alijifungua mtoto wa kiume, hivyo akamwita jina la Muyinga Mufwimi kama alivyokuwa ameelekezwa na Mufwimi mwenyewe.

neg:
Al-Qaeda
Kufuatia uondoaji wa Wasovyeti kutoka Afghanistan, Osama Bin Laden alirudi Saudi Arabia. Uvamizi wa Iraq wa nchi ya Kuwait mwaka 1990 ulikuwa umeweka ufalme na utawala wa Nyumba ya Saud hatarini. Mashamba yenye wingi zaidi wa mafuta ya thamani duniani yalikuwa karibu sana na vikosi vya Iraq katika Kuwait, na wito wa Saddam wa "harakati za Kiarabu/Kiislamu" ungeweza kuleta migawanyiko ya ndani.

neg:
Ahinoamu
Ahinoamu alikuwa mke wa Mfalme Daudi wa Israeli. Alimzalia mwana aliyeitwa Amnoni.

neg:
Malkia Cixi
Malkia Cixi wa China (29 Novemba 1835 – 15 Novemba 1908) alikuwa mwanamke Mchina aliyeshika utawala wa China kwa miaka mingi wakati wa karne ya 19 na mwanzoni mwa karne ya 20. Cheo chake rasmi ilikuwa "mjane wa kaisari" (mjane wa kifalme) akatawala kwa kushika mamlaka kwa niaba ya Kaisari wa nasaba ya Qing aliyekuwa mdogo mno. Katika mapokeo ya China ya Kale mama wa mtoto wa kifalme aliyerithi cheo cha baba alitawala kwa niaba ya mtoto kwa muda baada ya kifo cha Kaisari kama mtoto alikuwa bado mdogo.

neg:
Ali Hassan Mwinyi
Ali Hassan Mwinyi (amezaliwa 8 Mei 1925) alikuwa Rais wa Pili wa Tanzania kuanzia 1985 hadi 1995. Aliyemtangulia ni Mwalimu Julius Nyerere, na aliyemfuata ni Benjamin Mkapa.

neg:
Siti Binti Saad
wasifu ya Siti binti Saad

neg:
Ashura
Washia hukumbuka hapo kifo cha Hussein ibn Ali, mjukuu wa mtume Muhamad, aliyekuwa kwao imamu na mfuasi halali wa mtume katika uongozi wa umma wa Waislamu. Hussein alikufa kwenye Mapigano ya Karbala siku ya 10 Muharram, mwaka 61 BH (=10 Oktoba 680 BK).

neg:
Roxie Roker
Roxie Albertha Roker (28 Agosti 1929 – 2 Desemba 1995) alikuwa mwigizaji Mmarekani, aliyejulikana zaidi kama Helen Willis katika tamthiliya ya futuhi ya televisheni "The Jeffersons", mke wa mwanamume mweupe (mmoja wa wachumba wa kwanza wa mbari tofauti kwenye televisheni). Yeye ni mama wa mwanamuziki, Lenny Kravitz, nyanya wa mwigizaji, Zoë Kravitz na bintiamu wa Al Roker kutoka Today Show ya NBC.

neg:
Muawiya ibn Abu Sufyan
Muawiya alifaulu kukubaliwa kwa mwanawe Yazid kuwa mfuasi wake katika ukhalifa ingawa kwa kumtangaza alivunja mapatano yake na Hasan ibn Ali.

neg:
Mandakini (muigizaji)
Hata hivyo, uvumi kamwe ulikoma. Nadharia mmoja iliyodai kwamba kuwa Mandakini na Dawood, lakini na ndugu yake Abbas, ambaye alimoa kwa siri. Ilisemekana kwamba alikuwa na mwana kutoka kwa mmoja wa ndugu ambaye alilelewa USA.

neg:
Ibn Khaldun
Sultani mpya wa Tunis alimwajiri lakini Ibn Khaldun alikuwa na wasiwasi juu ya siasa zake akaomba rukhsa ya kwenda hajj ya Maka kama mbinu wa kuondoka Tunis akapanda jahazi ya kwenda Aleksandria katika Misri.

neg:
Ndoa katika Uislamu
6. Binti wa kaka. Yaani mwanao (mtoto wa kaka yako).

neg:
Pili Hussein
Baada ya karibu mwaka, Pili aliona makundi mawili ya mawe ya tanzanite, gramu 1000 na gramu 800 kila moja. Wakati huo maisha yake yalianza kubadilika. Aliamua kununua zana zaidi, aliajiri watu waliofanya kazi chini yake.

neg:
Winnie Madikizela-Mandela
Alipofanya kazi ya huduma za jamii alikutana na mwanasheria na mwanaharakati wa kupinga ubaguzi wa rangi, Nelson Mandela, mwaka wa 1957. Walifunga ndoa mwaka wa 1958 na kujaliwa kupata binti wawili, Zenani (aliyezaliwa mwaka wa 1959) na Zindzi (aliyezaliwa mwaka wa 1960).
Mumewe alikamatwa na serikali ya apartheid mwaka 1962 akaendelea kukaa gerezani hadi 1990. Katika muda huu mrefu Winni Mandela alijihusisha zaidi na zaidi na upinzani wa siasa ya ubaguzi wa rangi. Wakati mumewe alitoka gerezani ndoa ilikuwa matatani; walitengana rasmi mwaka 1992 hadi kumaliza talaka kisheria mwaka 1996.

neg:
Ibn Khaldun
Ajira ya kwanza ilikuwa kwenye ikulu ya mtawala wa Tunis alipokuwa na miaka 20. Alipewa cheo cha kātib al-ʿalāma  كاتب العلامة yaani karani na mwandishi aliyetoa amri na matangazo rasmi ya sultani kwa maandishi mazuri. 1357 alitupwa jela kwa miezi 22 hadi sultani alikufa na mfuasi wake alimrudishia cheo chake. Alipanda ngazi hadi kuwa katibu mkuu wa mtawala. Sultani huyu alipopinduliwa aliondoka Tunis akaenda Granada ya Andalusia alipopokelewa vema na amiri Muhammad V aliyemfanya balozi wake kwa mfalme Mkristo wa Kastilia Pedro I akafaulu kupatana na mfalme a kupata mkataba wa mani kati ya Kastilia na Granada. Baada ya kurudi Granada alionewa mafanikio yake na waziri wa amiri akapaswa kuondoka tena akarudu Afrika ya Kaskazini.

neg:
Familia ya Jakaya Kikwete
Kikwete alimwoa Bi. Salma Kikwete mnamo 1989. Hii ni ndoa yake ya pili baada ile ya kwanza ya mamake na Ridhiwani Kikwete.

neg:
Fur Elise
Hakuna anayefahamu Elise alikuwa nani. Inawezekana alikuwa mwanamama mmoja aliyeitwa Therese ambaye Beethoven alitaka kumuoa mnamo 1810. Lakini Therese hajataka kuolewa naye. Kibwagizo hiki hakijachapishwa hadi mwaka wa 1865, kitambo sana tangu kifo cha Beethoven.

neg:
Ali Mohamed Shein
Ali Mohamed Shein (amezaliwa 13 Machi 1948) amekuwa Makamu wa Rais wa Tanzania tangu mnamo tar. 13 Julai ya mwaka wa 2001. Kiasili anatokea kisiwani Pemba, Shein ni mwanachama wa cha tawala cha Chama Cha Mapinduzi (CCM). Ni daktari kitaaluma.

neg:
Sayyid
Mabinti wa sayyid wa kiume huitwa "sayyida" isipokuwa watoto wa sayyida na baba asiye sayyid hawapokei cheo hiki.

neg:
Bibi Titi Mohammed
Bibi Titi Mohammed (1926 - 5 Novemba 2000) alikuwa mmoja wa wanawake wa kwanza mzalendo kushika nafasi za ubunge na uwaziri nchini Tanzania. Pia alikuwa kati ya wanawake wa kwanza kujiunga na harakati za kugombea uhuru wa Tanganyika.

neg:
Benazir Bhutto
Benazir Bhutto (21 Juni 1953 - 27 Desemba 2007) alikuwa mwanasiasa kutoka nchini Pakistan. Alikuwa mwanamke wa kwanza kuchaguliwa na kuongoza nchi ya Kiislamu. Pia alishawahi kuchaguliwa kuwa kama Waziri Mkuu wa Pakistani mara mbili kuanzia 1988 hadi 1990 na 1993 hadi 1996. Alikaa ugenini 1999 bis 2007 kutokana na udikteta ya kijeshi na baada ya kurudi kwake aliuawa wiki mbili kabla ya uchaguzi ya kitaifa alimogombea.

neg:
Ali Hassan Mwinyi
Mwinyi alizaliwa kwenye kisiwa cha Unguja (Zanzibar).

neg:
Anne Boleyn
Anne Boleyn (* 1501 au 1507; † 19 Mei 1536 mjini London) alikuwa mke wa pili katika mlolongo wa wake sita wa mfalme Henry VIII wa Uingereza. Mtoto wake Elizabeth aliendelea baadaye kuwa malkia kwa jina la Elizabeth I wa Uingereza.

neg:
Benazir Bhutto
Benazir Bhutto alikuwa binti wa waziri mkuu wa Pakistan Zulfikar Ali Bhutto aliyepinduliwa na jeshi mwaka 1977 na kunyongwa 1979. Benazir alienda kukaa ugenini akawa kiongozi wa chama cha babake na baada ya kurudi alishinda uchaguzi wa mwaka 1988. Aliapishwa kama waziri mkuu kwa mara kwanza tar. 2 desemba 1988, lakini aliondolewa madarakani baada ya miezi 20 kwa kashfa ya vitendo vya rushwa, wakati nchi iko chini ya rais Ghulam Ishaq Khan. Ilivyofika mwaka wa 1993 Bhutto akachaguliwa tena, lakini aliondoshwa madarakani tena kwa kashfa zilezile za awali. Lakini sasa amechaguliwa tena na Rais Farooq Leghari na hakuondoka tena maradarakani hadi hapo kifo chake kilipomfika.

neg:
Ibn Sina
Ibn Sina (pia: Avicenna; jina kamili: Abū ʿAlī al-Ḥusayn ibn ʿAbd Allāh ibn Sīnā; kwa Kiarabu ابو علی الحسین ابن عبدالله ابن سینا) ni kati ya wataalamu na wanafalsafa mashuhuri kabisa katika historia ya Uislamu.

neg:
Ali ibn Abu Talib
Ali Ibn Abu Talib (Kar.: علي ابن أبي طالب * mnamo 600 BK Makka - + Januari 661 Kufah / Irak) alikuwa mkwe wa mtume Muhammad, khalifa wa nne wa Uislamu na imamu wa Shia wa kwanza. Alikuwa pia baba wa wajukuu wa pekee wa mtume.

neg:
Ali ibn Abu Talib
Ni baada ya kuuawa kwa Uthman tu ya kwamba Ali alichaguliwa khalifa wa nne. Alihamia Kufa nchini Irak penye kituo kikubwa cha jeshi la Uislamu.

neg:
Waberberi
Kabla ya unenezaji wa Uislamu wengi walikuwa Wakristo na mashuhuri kati hao alikuwa Monika, mama wa Agostino wa Hippo.

neg:
Pili Hussein
Pili alikulia katika familia kubwa. Baba yake ana wake sita na Pili ni mmoja kati ya watoto 38.

neg:
Siti Binti Saad
Siti aliendelea na shughuli yake ya muziki hadi uzeeni, muda mfupi kabla ya kifo chake alikutana na mwandishi maarufu na mwanamashairi Shaaban Robert ambaye alimhoji na kuweza kuandika wasifu wake katika kitabu alichokiita " Wasifu wa Siti binti Saadi." Wasifu huu unaonekana kuwa ndio bora zaidi uliowahi kuandikwa katika fasihi ya Tanzania. Kitabu hiki kinatumika kufundishia shule za sekondari za Tanzania.

neg:
Muhammad
1. Khadija binti Khuwaylid (tangu 595 hadi kifo chake Januari 620) ambaye aliwahi kuolewa na waume wawili na kuwazalia watoto 5. Katika maisha mazuri ya ndoa alimzalia Muhamad mabinti 4 (Ruqayya, Umm Khulthūm, Zaynab na Fatima), mbali na watoto 2 wa kiume (Qàsim na ‘Abd Allah) ambao lakini walikufa wakiwa bado wadogo.

neg:
Atalia
Binti au dada wa mfalme Ahabu wa Israeli, alijitahidi kueneza ibada kwa Baali na miungu mingine dhidi ya YHWH, Mungu pekee wa dini ya Musa.

neg:
Chumo
Bila mafanikio Juma anashindwana na Yustus kwa kila hali. Amina akiwa chumbani na Juma, anamweleza ya kwamba hali ya ujauzito inazidi kukua na hawezi kujificha tena. Juma anaamua kumwendea Mzee Ali, kumweleza ya moyoni. Mzee Ali bado aliendelea msimamo wake wa kutaka mali na si utu kama awali. Licha ya Juma kutoa ahadi ya kujituma ili ashinde penzi lake, bado Mzee Ali aliendelea kumkatisha tamaa. Huko Baa, Juma anamfuata Yustus na kuanza kumwomba mashindano ya kucheza pulu tebo, hii Juma anashinda. Lakini baada ya kumaliza, Juma anaenda mbali zaidi kwa kuwekeana ahadi za mashindano zaidi hata katika kuvua na kumgombania Amina. Juma anataka kila mmoja wao aoneshe uwezo halisi alionao na si hila. Atakayeshindwa, Amina atachagua pa kwenda na si mabavu tena. Wakiwa majini, huku nyumbani Amina anaunguka na kuwahishwa kituo cha afya cha karibu.

neg:
Muhammad
Mara Bibi huyu akaondoka akaenda kwa jamaa yake Waraqa bin Naufal akampa habari yote iliyompata mumewe. Naye akamwamrisha amwite, na Mtume akaenda akamweleza habari yake yote. Bwana Waraqa akamwambia: “Huyo ndiye Jibril aliyemshukia Nabii Musa na Nabii Isa. Basi jibashirie kuwa wewe ni Mtume wa Umma huu! Nami natamani kuwa hai nikuone unavyosimama kuwatengeneza jamaa zako, Inshaalla nitakuwa mkono wako wa kulia!”.

neg:
Aisha
Aisha alizaliwa Maka akiwa binti wa Abu Bakr. Baba huyu alikuwa rafiki wa karibu wa Muhammad na baadaye khalifa wa kwanza wa Uislamu. Alipokuwa mdogo alimfuata baba aliyekimbia Ethiopia mwaka 615 wakati wa kudhulumiwa kwa Waislamu wa kwanza mjini Maka. Baada ya kurudi aliposwa na Muhammad.

neg:
Leila Ahmed
Ujumbe huu ulikuwa tofauti na kanuni za sharia ambazo ziliona wanawake chini ya wanaume katika mambo ya familia, kama vile mfumo wa wake wengi na upendeleo kwa wanaume katika kanuni za talaka. Alionyesha utafiti wake kuhusu uhusiano wa jinsia katika Mashariki ya Kati kabla na baada ya Mtume Mohammad akafikia hitimisho kuwa jamii zilikuwa tayari na mifumo ya kuwapa wanaume haki zaidi na mara nyingi hali ya wanawake ilikuwa duni kuliko ilivyokuwa baadaye chini ya sharia ya Kiislamu. Kwa jumla jamii za Uarabuni wakati ule zilikuwa katika mchakato wa kuhamia jamii za kufuta urithi wa baba kutoka hali ya awali ambako zilifuata urithi wa mama. Mchakato huu uliharakishwa na uenezaji wa Uislamu.

neg:
Washia
Ali alimwoa mtoto wa pekee wa mtume aliyeishi yaani binti yake Fatima akawa pia baba wa Hassan na Husain wajukuu wa pekee wa mtume . Baada ya kifo cha Ali wafuasi wake walitaka Hasan na Husein kumfuata katika nafasi ya uongozi wa Uislamu wote lakini idadi kubwa ya Waislamu walishikamana na Muawiya


query: Fidla iligunduliwa mwaka gani?

pos:
Fidla
Fidla zilibuniwa katika Ulaya ya Kusini takriban miaka elfu iliyopita kama nakala ndogo za ala za nyaya kubwa zaidi.

neg:
Kisukari aina ya 2
Kisukari ni mojawapo ya magonjwa yaliyoelezwa mwanzo katika mswada wa [[Misri]] kutoka mwaka [[1500]] hivi [[BK]] uliotaja "kukojoa kwa wingi." Visa vya kwanza kuelezwa yanaaminika kuwa aina ya 1 ya kisukari.Matabibu wa India wa enzi hizo pia walitambua ugonjwa huu na kuuainisha kama "madhumeha" au "mkojo wa asali" wakitambua kuwa mkojo huo ulivutia mchwa. [[Neno]] "diabitisi” (kisukari) au "kupitia katikati" lilitumika kwa mara ya kwanza mwaka [[230]] KK na [[Mgiriki]] [[Appollonius wa Memphis]]. Ugonjwa huu ulikuwa nadra wakati wa [[Ufalme wa Roma]] huku [[Galen]] akidokeza kuwa alitambua visa viwili tu katika [[taaluma]] yake.

neg:
Mbwa wawindaji (kundinyota)
Kundinyota hii haikujulikana kwa mabaharia Waswahili wa Kale wala kwa Waarabu au Wagiriki kwa sababu nyota zake ni hafifu sana. Katika enzi ya kale nyota hizi hazikupangwa kuwa sehemu ya kundinyota maalumu zilizoroodheshwa na Klaudio Ptolemaio kando ya Dubu Mkubwa. Mbwa Wawindaji ni kati ya kundinyota zilizoanzishwa na mwanaastronomia Johannes Hevelius wa Danzig (Gdansk) mnamo mwaka 1690 BK. Akiwa mpika pombe na mfanyabiashara tajiri aliyeshika kwa muda pia umeya wa mji wake alikuwa hasa maarufu kwa kuangalia, kupima na kuorodhesha nyota pamoja na mke wake Elisabeth Hevelius.

neg:
Umeme
Katika mazingira ya mji wa Baghdad ya baadaye kuna vyombo vilivyogunduliwa na wanaakiolojia kufaa kama aina ya beteri. Vilitengenezwa kwa udongo wa mfinyanzi mnamo karne ya 1 KK katika milki ya Parthia na ndani yake mlikuwa na nondo ya chuma katika silinda ya shaba. Majaribio katika makumbusho yalionyesha ya kuwa inawezekana kupata volteji ya 0.5 volti katika vyombo hivi kwa kuvijaza na maji ya zabibu. Lakini haijulikani kwa uhakika vyombo hivyo vilikuwa na kazi gani hali halisi.

neg:
Petroli
Tangu kugunduliwa kwa motokaa za kwanza na Carl Benz mnamo mwaka 1885 petroli ilianza kutumiwa kama fueli ya injini za magari na ndiyo matumizi yake makuu kwa sasa.

neg:
Isimila
Zana hizo zinasadikiwa kuwa zilikuwepo tangu miaka laki tatu hadi nne kabla ya Kristo. Miongoni mwa zana zilizopo katika korongo la Isimila, ambalo lina mikondo miwili, ni pamoja na mikuki iliyotumika kwa ajili ya kujihami na pia mawe ya kombeo kwa ajili ya uwindaji. Korongo la pembeni lina mmomonyoko wa ardhi ulioacha nguzo za ajabu.

neg:
Pilau
Kuna ushahidi wa kihistoria kwamba ukulima wa mchele ulianzishwa kutumia mfumo katika sehemu ya Mesopotamia na kusini magharibi mwa Irani kwa kiasi kikubwa katika karne ya 5 KK, kufanya watu wa Asia ya Kati na Mashariki ya Kati wawe na uwezo wa kupata mchele kwa kiasi ambacho hakikuwa kinawezekana awali.

neg:
Fila
Bidhaa ya msingi ya kampuni ilikuwa chupi, kabla ya kuhamia kwenye michezo katika miaka ya 1970, awali na kuidhinishwa kwa mchezaji wa tenisi Björn Borg. Fila ilikuwa maarufu zaidi baada ya kuhamia katika michezo.

neg:
Sukari
Kwa njia hii hamu ya sukari ilikuwa sababu muhimu ya uenezaji wa ukoloni pamoja na biashara ya watumwa.
Hata kama koloni za Hispania, Ureno, Uingereza, Uholanzi, Ufaransa na Denmark zilitengeneza sukari bado ilikuwa ghali kwa watu wa kawaida katika nchi baridi hasa katika nchi zisizokuwa na koloni.
Katika karne ya 18 wanakemia Wajerumani walianza kugundua sukari ndani ya mimea ya nyumbani. Andreas Sigismund Marggraf alitambua sukrosi sawasawa na sukari ya miwa katika mimea mbalimbali ya kienyeji. Mwanafunzi wake Franz Carl Achard aliendelea kufanya majaribio akagundua nafasi kuwba ya bitiruti iliyolimwa kama chakula cha wanyama. Mwaka 1802 aliuza sukari ya kwanza kutoka bitiruti. Kwa kuteua mimea yenye sukari nyingi zaidi alizalisha aina mpya ya bitiruti ya sukari yenye kiwango cha asilimia 16-18 za sukari katika maji yake. Kiwango hiki ni kidogo kulingana na miwa lakini kimetosha kwa utengezeaji wa sukari kwa wingi.

neg:
Fila
Fila ilianzishwa mwaka 1911 nchini Italia. Tangu mwaka wa 2007 Fila sasa inamilikiwa na kuendeshwa na Fila Korea kutoka Korea ya Kusini.

neg:
Mbinu ya rediokaboni
Mbinu hii ya upimaji iligunduliwa mnamo 1946 na mtaalamu Mmarekani Willard Frank Libby aliyepokea tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka 1960. Libby aliweza kuonyesha usahihi wa mbinu yake kwa kutambua umri wa mbao za jeneza na za boti ya Misri ya Kale. Jeneza na boti zilihifadhiwa katika makaburi ya Misri ambako vitu vingi vimekaa tangu miaka elfu kadhaa bila kuoza kutokana na hewa kame ya nchi hiyo. Hali nzuri ya yaliyomo katika makaburi ya Misri imetunza pia maandiko juu ya vitu hivyo ambayo mara nyingi pia hutaja mwaka wa kifo cha mhusika wa kaburi, na hivyo kutaja umri wa kaburi. Upimaji wa Libby ulilingana na umri uliojulikana tayari, hivyo kuthibitisha uwezo wa mbinu yake.

neg:
Bongo Flava
Istilahi ya "bongo flava" ilitajwa kwa mara ya kwanza mnamo 1996 na Radio One 99.6 FM (moja kati ya redio za kwanza kabisa za binafsi nchini Tanzania) DR wa Redio Mike Mhagama ambaye alikuwa akijaribu kutofautisha kati ya muziki wa R & B na hip hop wa Marekani kupitia lipindi chake maarufu cha redio - 'DJ Show' ambapo enzi hizo vijana chipukizi walikuwa hawajaanza kutamba kwa mitindo yao wenyewe. DJ Show kilikuwa kipindi cha kwanza cha redio kukubali wanamuziki vijana wa Kitanzania wenye athira ya muziki wa Marekani - wakijieleza wenyewe kupitia uimbaji wa rap. Alisema hewani, "Baada ya kusikiliza kibao cha "R & B Flava" kilichoitwa 'No Diggity' kutoka Marekani, sasa inakuja "Bongo Flava" kutoka kwa Unique Sisters, kutoka hapa nyumbani." Baada ya kusema hivyo katika kipindi, istilahi hii ya "Bongo Flava" ikanasa hadi leo hii.

neg:
Kufuli
Mfumo wa kwanza kabisa wa kufuli ulipatikana Ninawi. Kufuli za aina hiyo zilipatikana baadaye nchini Misri ambazo zilikuwa na komeleo, kipande cha mbao na ufunguo wa kufungulia kufuli.

neg:
Fila
Fila iliundwa huko Coggiola, Italia, na ndugu Fila mwaka 1911. Ilianza kwa kutengeneza nguo kwa watu wa Alps ya Italia, sasa hutoa michezo kwa wanaume, wanawake, watoto na wanariadha.

neg:
Maji
Wataalamu wengi huona kwamba ugawaji wa maji ulikuwa chanzo cha hisabati, sayansi na serikali. Madola makubwa ya kwanza yametambuliwa katika mabonde ya mito kwenye nchi yabisi kama mto Naili, Frati na Hidekeli au Indus. Haja ya kugawa maji, kujenga mifereji, kuitunza na kusimamia shughuli hizi zilileta haja ya kujenga uwezo wa kuhesabu, kutunza kumbukumbu, kuanzisha mwandiko na kuwa na vyombo vya utawala.

neg:
Mafua ya kawaida
Wakati chanzo cha homa imetambuliwa tu tangu miaka ya 1950, ugonjwa umekuwa na ubinadamu tangu nyakati za kale. Dalili zake na matibabu zinaelezwa katika Ebers papyrus ya Misri, maandishi kongwe yaliyopo ya matibabu, iliyoandikwa kabla ya karne ya 16 KK. Jina "homa" ilikuja katika matumizi ya karne ya 16, kutokana na kufanana kati ya dalili zake na zile zitokanazo na hali ya hewa baridi.

neg:
Penisilini
Ugunduzi wa Penisilini umesemekana kuwa ilifanywa na mwanasayansi wa Uskoti na mpokeaji wa tuzo Nobel Alexander Fleming mwaka wa 1928. Alionyesha kuamba, kama penicillium notatum ilipandwa katika hali inayofaa, itaonyesha kitu kilicho na miundo ya antibiotiki, aliyokibandika jina Penisilini. Uchunguzi huu ulianzisha zama za kisasa za ugunduzi wa antibiotiki. Maendeleo ya Penisilini kutumika kama dawa unatokana na mpokeaji wa tuzo Nobel kutoka Australia Howard Walter Florey pamoja na Mjerumani mpokeaji wa tuzo Nobel Ernst Chain na mwanakemia Norman Heatley.

neg:
Vitabu vya hekima
Kitabu cha Hekima kinakisiwa kuwa cha mwisho kuandikwa kabla ya Yesu kwa kuwa kilitungwa miaka 50 tu K.K. huko Misri katika lugha na utamaduni wa Kiyunani. Kina mpango mzuri sana na kutoa jibu wazi kuhusu suala la haki ya Mungu kwa waadilifu na waovu, kikifundisha uzima wa milele (2:23-3:10) hata kuliko kilivyowahi kufanya kitabu cha Danieli (12:1-4).

neg:
Fira
Fira, swila au kobra (Unguja) ni nyoka wenye sumu ambao ni wana wa nusufamilia Elapinae katika familia Elapidae. Kwa lugha za Ulaya huitwa “cobra” ambalo ni kifupi cha "cobra de capelo", jina la Kireno lamaanishalo “nyoka mwenye ukaya”. Wanaposumbuliwa nyoka hawa hujiinua na kupanua shingo zao kama ishara ya hatari. Spishi kadhaa hutema sumu kwa nguvu na hulenga macho. Sumu hii ikiingia kwa macho isababisha upofu wa muda.

neg:
Amarna
Mwaka 1887, mwanamke wa kijijini alikua akilima na kugundua kugae chenye umri wa zaidi ya miaka 300

neg:
Simba Mdogo (kundinyota)
Kundinyota hii haikujulikana kwa mabaharia Waswahili wa Kale wala kwa Waarabu au Wagiriki kwa sababu nyota zake ni hafifu sana. Katika enzi ya kale nyota hizi hazikupangwa kuwa sehemu ya kundinyota maalumu ziliorodheshwa na Klaudio Ptolemaio kando ya Asadi (Leo). Simba Mdogo ni kati ya kundinyota zilizoanzishwa na mwanaastronomia Johannes Hevelius wa Danzig (Gdansk) mnamo mwaka 1690 BK. Akiwa mpika pombe na mfanyabiashara tajiri aliyeshika kwa muda pia umeya wa mji wake alikuwa hasa maarufu kwa kuangalia, kupima na kuorodhesha nyota pamoja na mke wake Elisabeth Hevelius.

neg:
Historia ya teolojia
Katika karne ya 1 na ya 2 BK, dini ya Kiyahudi upande mmoja ilijiimarisha katika utaalamu wa Tanakh (Biblia ya Kiebrania), upande mwingine ilijadiliana na falsafa ya Kigiriki hasa nchini Misri, kulikokuwa na mji wa Aleksandria, makao makuu ya elimu wakati huo: ndipo alipojitokeza hasa Filo (20 KK - 40 BK).

neg:
Bakteria
Ingawa katika karne ya 19 ilijulikana kwamba bakteria ndizo chanzo cha magonjwa mengi, hakuna matibabu yoyote ya viua-bakteria yaliyopatikana. Katika mwaka wa 1910, Paul Ehrlich alitengeneza kiua vijasumu cha kwanza, kwa kubadilisha rangi ambazo kwa kuchagua zilitia mawaa "Treponema pallidum", spirokaeti ambayo husababisha kaswende katika mchanganyiko wa ambao uliua kisababishi magonjwa. Ehrlich alikuwa ametuzwa Tuzo la Nobel mwaka 1908 kwa kazi yake kuhusu elimu ya kingamaradhi, na alianzisha matumizi ya madoa ili kuchunguza na kubaini bakteria, na kazi yake ilijikita kwenye misingi ya doa la Gram na doa la Ziehl-Neelsen.

neg:
Pilau
Inaaminika kwamba maandalizi sahihi ya kumbukumbu ya pilaf uliandikwa chini katika karne ya kumi na mwanachuoni Abu Ali Ibn Sina (Avicenna), ambaye katika vitabu vyake vya matibabu ya sayansi aliandika katika sehemu maalum nzima jinsi ya kuandaa milo mbalimbali, pamoja na aina kadhaa pilaf, na kuelezea faida na hasara ya viungo vyote vilivyotumika kwa maandalizi hayo. Aidha, baadhi ya Tajiks wanamfikiria Ibn Sina kuwa "baba" wa pilaf ya kisasa.

neg:
Hadubini
Uwezo wa lenzi ya kukuza kitu kinachotazamiwa kwake ulijulikana tangu kale. Tangu mwaka 1280 BK hivi mafundi nchini Italia walianza kutengeneza miwani ya kwanza. Ufundi wa lenzi na miwani ulienea polepole katika nchi mbalimbali za Ulaya hadi kupata lenzi bora zaidi. Mnamo mwaka 1600 mafundi nchini Uholanzi walifaulu kuunganisha lenzi mbili katika bomba na hivyo kuunda hadubini na darubini za kwanza; ugunduzi huu ulitumiwa maka michache baadaye na Galileo Galilei aliyefahamisha vifaa hizi kwa jumuiya ya wataalamu. Mwitalia Francesco Stelluti alichora mnamo 1630 mwili na miguu ya nyuki alizotazama katika hadubini yake; mnamo mwaka 1675 Mholanzi Antoni van Leeuwenhoek aliboresha lenzi zaidi akawa mtu wa kwanza aliyeona na kutoa wasifu wa bakteria na protozoa ndani ya tone la maji akitumia kifaa chenye lenzi 1 tu..

neg:
Kisukari aina ya 2
Aina ya 1 ya kisukari na ya 2 zilitambuliwa kama hali mbili tofauti kwa mara ya kwanza na matabibu kutoka India walioitwa Sushruta na Charaka katika mwaka wa [[400]]-[[500]] huku aina ya 1 ikihusishwa na [[vijana]], na aina ya 2 ikuhusishwa na watu wanene kupindukia. Neno "kisukari" au "kutokwa na asali" liliongezwa na [[Mwingereza]] [[John Rolle]] mwishoni mwa [[miaka ya 1700]] ili kutofautisha [[diabetisi insipedasi]] inayohusishwa na kukojoa kila mara.Dawa hazikuwa zimetengenezwa hadi kufikia mwanzo wa [[karne ya 20]] ambapo [[Frederick Banting]] na [[Charles Herbert Best|Charles Best]] kutoka Kanada [[waligundua]] insulin, mwaka wa [[1921]] na [[1922]]. Hii ilifuatiwa na kutengenezwa kwa insulini ya kudumu ya NPH [[miaka ya 1940]].

neg:
Fisi madoa
Fisi madoa ni mmoja wa spishi za fisi ambao ni wanyama wanaokula mizoga yaani wanyama waliokufa au walioachwa na wanyama wala nyama, kwa mfano simba au chui.

neg:
Fisi
Miaka milioni saba iliyopita, fisi walizidiwa na jamii ya canids katika ushindani wa kuishi kwenye mazingira ya pamoja, wakimpakakea Amerika ya Kaskazini mpaka Eurasia kupitia Bering land bridge. Fisi wakaanza kuishi kwa kutegemea kula wadudu na kusga mifupa ili kupunguza ushindani na canids. Familia hii ya wasagaji wa mifupa, “percrocumpakaids”, ilimpakaweka miaka milioni saba iliyopita na rasmi kusababisha spishi ya fisi inayosaga mifupa.
Spishi moja ifananayo na duma, Chasmaporthetes, ilifanikiwa kuvuka Amerika ya Kaskazini na kumpakaweka kabisa miaka milioni 1.5 iliyopita.

neg:
Finisia
Mtaalamu Mgiriki Herodot aliandika ya kwamba miji ya kwanza yalipatikana Finisia tangu mwaka 2750 KK.

neg:
Ndui
Chanzo chake hakijulikani lakini kuna dalili ya kwamba ilitokea mapema sana katika Misri ya Kale. Kuna dalili ya kwamba farao Ramses V alikuwa mgonjwa wa kwanza anayejulikana kutokana na utafiti wa mumia yake. Labda imepelekwa Uhindini na wafanyabiashara Wamisri mnamo miaka 1500 KK. Ugonjwa uliua watu wengio huko Ulaya, Asia na Afrika ilikosambaa pia.

neg:
Anthropolojia ya Kimarekani
Isitoshe, kuna sifa moja ambayo inadhihirka kwa jamii maarufu za binadamu zinazotafuta chakula (binadamu wote kabla ya ya miaka elfu kumi na elfu kumi na tano) na ambazo huwa tofauti na nyani: “matumizi ya nyama. . . . kuonekana kwa vifaa vya kwanza vya mawe vipatavyo miaka milioni 2.5 iliyopita karibu inahusiana na kubadilika kwa ghafla katika tabia ya kutafuta chakula ili kupata nyama." Deacon haamini kuwa fikira ya kiishara ilikuwa muhimu kwa kuwinda au kwa kutengeneza vifaa (ingawa utengenezaji wa vifaa unaweza kuwa kipimo cha kutegemewa fikira kiishara), ilikuwa muhimu kwa ufanisi wa mahusiano bainifu ya kijamii.

neg:
Adili
Huko Ugiriki katika karne ya 5 K.K. wanafalsafa Plato na hasa Aristotle waliorodhesha maadili mengi yanayotegemea nne za msingi (maadili bawaba): busara, haki, nguvu na kiasi. Zaidi ya hayo, walionyesha kwamba haiwezekani kujipatia adili moja tu, bali uadilifu unadai mtu awe na maadili yote. Kwa mfano, haiwezekani kuwa mtu wa haki pasipo busara.

neg:
Fizikia
Kuibuka kwa Fizikia kama tawi la sayansi lenye kujitegemea, toka kwenye shina la falsafa asilia, kulitokana na mapinduzi ya kisayansi ya karne ya 16 na ya 17 na kuendelea mpaka pambazuko la sayansi ya Kisasa mwanzoni mwa karne ya 20.

neg:
Iridi
Iridi ilitambuliwa mwaka 1803 na Smithson Trennant pamoja na metali ya Osmi. Alijaribu kuyeyusha madini ya platini katika asidi akakuta metali hizi mbili. Alichagua jina la "iridium" kutokana na neno la Kigiriki "iridios" kwa sababu ya rangi nyingi za chumvi zake. Tabia ya kutomeyuka kulisababisha uteuzi wa iridi kwa aloi ya mita asilia.

neg:
Bakteria
Waa la Gram, iliyoasisiwa mwaka 1884 na Hans Christian Gram, inaweka bakteria katika makundi mbalimbali kwa msingi wa miundo ya kuta za seli zao. Rusu nene za peptidoglaikoni "Gram-chanya" kuta za seli huwa na baka la zambarau ilihali ile nyembamba nyembamba "Gram-hasi" ukuta wa seli huonekana kuwa wa waridi. Kwa kuchanganya mofolojia na madoa ya Gram, bakteria wengi wanaweza kuainishwa kama waliyo kwenye kundi moja kati ya makundi manne (Gram-positive cocci, bacilli Gram-positive, cocci Gram-negative na bacilli Gram-negative bacilli). Baadhi ya viumbe hutambulika vizuri kwa kutumia mabaka kando na baka la Gram, hususan maikobakteria au "Nokardia," ambao huonyesha kasi ya asidi wakati wako kwenye Ziehl-Neelsen au baka sawia na hilo. Baadhi ya viumbe wanaweza kutambuliwa kwa kuwalea katika mazingira na vifaa maalumu, au kwa mbinu nyingine, kama vile serolojia.

neg:
Nyotabadilifu
Nyota badilifu ya kwanza iliyotambuliwa katika kipindi cha kisasa kwenye mwaka 1596 ilikuwa Mira (Omikron Ceti) katika kundinyota ya Ketusi. Inabadilika katika kipindi cha miezi 11; wakati wa kuwaka inafikia mag 2 lakini baadaye inafifia hadi mag 11 haionekani tena kwa macho matupu. Hivyo mgunduzi wake David Fabricius aliamini mwanzoni ni nyota nova hadi alipotambua ni kitu kipya na cha ajabu angani.

neg:
Ufunguo
Historia ya ufunguo inafanana na ile ya kufuli maana zote zilitengenezwa kwa pamoja. Kufuli na ufunguo wa kwanza zilipatikana kule Ninawi, Assyria. Baadaye, mwambatanisho huo ulipatikana nchini Misri.

neg:
Tofaa
Mwanzo wa kuchipua kwa jenasi ya Malus ni huko Uturuki Mashariki. Mtufaa pengine ndio ukawa mti wa kwanza kuanza kulimwa na binadamu, na matunda yake yamekuwa yakiboreshwa kwa uchaguzi maalumu kwa miaka maelfu. Mfalme, "Alexander the Great", huonwa ndiye mgunduzi wa miti mifupi ya tufaa huko Asia Ndogo mnamo 300 KK, ambayo baadae ilipelekwa Macedonia. Tufaa za kipupwe, ambazo huchumwa mwishoni mwa msimu wa kuchipua na kuhifadhiwa katika baridi kali, kimekuwa chakula mihimu kwa Asia na Ulaya kwa miaka mingi , hali kadhalika na kwa Marekani na hata huko Argentina. tufaa zilipelekwa Amerika ya kaskazini na wakoloni miaka ya 1600, na mti wa tufaa wa kwanaza huko Amerika ya Akskazini wasemekana kuwa huko Boston, mwaka 1625.mwaka 1900, miradi ya kilimo cha umwagiliaji ilianza kuruhusu kilimo cha matunda kilichogharimu mabilioni, huku tufaa zikiwa ndiyo spishi zinazoongoza.

neg:
Isimila
Bonde la Isimila lilikaliwa na watu tangu Zama za Mawe za Kale. Ni katika eneo hilo ndipo zana za mawe za kale na nguzo za asili za Isimila zilipogunduliwa tangu mwaka 1951.

neg:
Fiji
Historia ya Fiji, inaonesha kuwa shughuli za ufinyanzi zimekuwepo katika visiwa hivyo kwa muda mrefu, hali inayoashiria kuwepo na ushahidi kuwa Fiji imekuwa ikikaliwa na watu tangu miaka 3500 hadi 1000 kabla ya Kristo.

neg:
Carl Linnaeus
Hadi leo aina za mimea au wanyama zilizoainishwa na Linnaeus inatajwa kwa herufi "L." baada ya jina la kisayansi, kwa mfano mpunga ni mmea wa jenasi inayotajwa kwa jina la kisayansi kama Oryza (L.) na "L." katika mabano inaonyesha jenasi hii ilielezwa mara ya kwanza na Linnaeus. Jina la kisayansi ya simba Panthera leo L. kwa sababu pia mnyama huyu aliwekwa na Linnaeus katika utaratibu wa uainishaji wa kisayansi.

neg:
Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy
Aliandika tafsiri yake ya Qur-aan Takatifu kuanzia mwaka wa 1950 hadi mwaka 1967, wakati fikra za umoja wa Kiislamu na Uislamu wa kisasa ulipokuwa ukifanyiwa kampeni kubwa hapo Zanzibar.
Wakati huo huo Tafsiri hii ilikuwa ni jibu la tafsiri ya Qur-aan Tukufu aliyoiandika Padri Godfrey Dale kwa ajili ya kuwawepesishia wahubiri wa Kiafrika walioajiriwa na University Mission to Central Africa (UMCA), iliyoanzishwa mwaka 1873 na Padri Dr. David Livingston (1813-1873) huko Zanzibar.
Tafsiri ya Padri Dale iliyoandikwa kwa Kiswahili cha Kiunguja ilikuwa na kurasa 542 pamoja na kurasa 142 za sharhi, ilipigwa chapa mwaka 1923 huko London na jumuiya ya kueneza elimu ya Kikristo (Society for Promoting Christian Knowledge).
Kwa vile tafsiri hiyo iliandikwa kwa njia ya kuutetea Ukristo, jambo lisilokubalika kwa Waislamu, Shaykh Mubarak bin Ahmed bin Ahmad, mkuu wa Makadiani Afrika Mashariki (Ahmadiyah Muslim in East Africa) aliamua kuanza kuandika tafsiri yake mwaka 1936 iliyokubaliwa na kutambuliwa na wamisionari hapo Zanzibar.
Katika mwaka 1942 nakala ya tafsiri ya Makadiani iliyopigwa taipu ilipelekwa mbele ya kamati ya lugha ya Kiswahili (Inter-Territorial (Swahili) Language) kwa ajili ya kukubaliwa rasmi kilugha. Na katika mwezi wa Aprili mwaka 1944, kamati ilijibu kwa kuikubali lugha iliyotumika ikitaka baadhi ya marekebisho kufanyika. Juu ya kuwa masahihisho yote hayakufanyika kama ilivyotakiwa, tafsiri hiyo ikapelekwa mbele ya baadhi ya viongozi wa Makadiani wa Afrika ya Mashariki na kukubaliwa kuwa lugha iliyotumika ni nzuri na yenye kukubalika.

neg:
Silika kadiri ya Wagiriki
Kwa maneno mengine, zamani walidhani silika nne za msingi walizoziainisha zinategemea kile kinachotawala mwili wa mtu. Labda asili ya upambanuzi huu ni mganga Hipokrate (aliyekufa mwaka 377 K. K.).

neg:
Kinanda cha filimbi
Taarifa za kwanza kuhusu matumizi ya vinanda zilihifadhifa kati ya Wagiriki wa Kale na baadaye na Waroma. Tangu karne ya 8 BK kunataarifa ya kwanza kuhusu vinanda katika makanisa. Ala hii iliendelea kuboreshwa polepole katika mwendo wa karne nyingi hasa katika Ulaya ya Magharibi na Kati. Tangu karne ya 18 ala hizo zilikomaa na muziki iliyoandikwa wakati ule inatumiwa hadi leo.

neg:
Upinde
Inaaminika kuwa upinde wa kale kabisa ulipatikana Holmegård nchini Denmark ukiwa na miaka 8.000.

neg:
Jongo
Mwanasayansi wa Uholanzi, Antonie van Leeuwenhoek, kwanza alieleza jinsi fuwele za mkojo zilivyo mnamo mwaka wa 1679. Katika mwaka wa 1848, tabibu wa Uingereza Alfred Baring Garrod alitambua kuwa asidi hii ya ziada ya mkojo katika damu ndiyo iliyokuwa ikisababisha jongo.

neg:
Mnyanya
Nyanya ziliingia katika kilimo cha Mashariki ya kati kupitia John Barker, mnamo 1799-1825. Mnamo karni ya 19, matumizi yake makubwa yalikuwa bado ni kama kiungo, na ndio iliyokuwa pekee ikitumika katika maeneo yale. Nyanya ziliingia Mashariki ya kati kutumia njia mbili. Njia ya kwanza ni kupitia uturuki na Armenia na njia ya pili ni kupitia familia ya Mfalmw ya Qajar, iliyokuwa mara kadhaa ikisafiri kuelekea ufaransa.

neg:
Bendera ya Kolombia
Bendera ya Kolombia imepatikana tangu 26 Novemba 1861. Ina milia mitatu ya kulala ya njano, buluu na nyekundu.
Mlia wa njano una nusu ya upana wa bendera, milia miwili mingine inachukua robo ya upana kila mmoja.
Rangi hizi tatu zilikuwa bendera ya Francisco de Miranda aliyekuwa mtangulizi wa Simon Bolivar kama mwanamapinduzi wa Amerika ya Kusini dhidi ya ukoloni wa Hispania. Bendera yake ilionekana mara ya kwanza katika Venezuela mwaka 1806.

neg:
Kingamwili
Matibabu hai ya maradhi kwa njia ya kuanzisha, kuimarisha au kuzuia mwitikio wa kingamwili huenda yalianza na Mithridates VI wa Ponto (leo nchini Uturuki). Ili kusababisha kinga tendi kwa sumu ya nyoka, yeye alipendekeza utumizi wa mbinu sawa na tiba ya kisasa ya majimaji ya damu yaliyotolewa sumu, kwa kunywa damu ya wanyama waliokula nyoka wenye sumu. Kulingana na Jean de Maleissye, Mithridates aliamini kuwa wanyama waliokula nyoka wenye sumu walipata nguvu za kuondoa jinsi ya sumu ya dutu ndani ya miili yao, na damu yao ni lazima iwe na vijenzi vya sumu ya nyoka vilivyopunguzwa au kugeuzwa. Kitendo cha vijenzi hivyo kinaweza kuwa kuimarisha mwili kuipinga sumu badala ya kugandamiza athari za sumu. Mithridates alitoa hoja kwamba, kwa kunywa damu ya wanyama hao, atapata upinzani sawa kwa sumu ya nyoka kama wanyama waliokula nyoka hao. Vile vile, alitaka kujishupaza dhidi ya sumu, na alikunywa vipimo vya dawa vya kukaribia kusababisha mauti kila siku kujenga stahamala. Inasemekana kuwa Mithridates pia alitengeneza 'kimaliza-sumu cha hali zote' kumlinda kutokana na sumu zote duniani. Kwa karibu miaka 2000, sumu zilidhaniwa kuwa sababu ya karibu ya ugonjwa, na mchanganyiko changamani wa viungo, uitwao Mithridati, ulitumika kutibu kuathiriwa na sumu wakati wa Mvuvumko. Toleo la kisasa la tiba hii, Theriacum Andromachi, lilitumiwa hadi karne ya 19.

neg:
Mnyanya
Kulingana na Andrew Smith, aliyeandika kitabu cha ‘The Tomato in America’, nyanya zilianza sehemu za miinuko ya magharibi ya kusini mwa Amerika. Hata hivyo anasema hakuna ushahidi wa kuonesha kuwa nyanya zilikuwepo na hata kuliwa huko Peru kabla ya Wahispania hawajavamia.
Nyanya huko Hispania, baada ya utawala wa wahispania huko Amerika, wahispania walisambaza nyanya kwenye makoloni yake yote mpaka Kusini mwa Asia na baadaye Asia yote. Wahispania walipeleka nyanya Ulaya pia. Nyanya zilikuwa nzuri sana huko Mbarka wa Mediteranean na kilimo chake kilianza rasmi mnamo 1540. Nyanya zilianza kuliwa rasmi na huko Hispania mnamo 1600. Mwaka 1692, kilipatikana kitabu kinachoaminika kuwa kilichapishwa huko Naples, kilichokuwa kikielezea mapishi yaliyohusika nyanya kama kiungo.

neg:
Chala
Chimbuko la jina Chala ilinatokana na asili ya neno Chala katika lugha ya kifipa , ambapo neno hili ilina maana ya mzoga yaani kiumbe kilichokufa (ichala). Kutokana na wageni waliokuwa wakitembelea eneo hili kushindwa kutamuka "ichala" basi wao walitamka "Chala" kutokana na hilo na kutamkwa muda mrefu ilifikia hata wenyeji kutamka "Chala". Sasa Chala ilinatokana na watu wengi kipindi cha miaka ya nyuma kufa sana (andiko hili bado mbegu).

neg:
Kidukari
Vidukari, vidukali au wadudu-mafuta ni wadudu wadogo wa familia Aphididae katika oda Hemiptera ya nusungeli Pterygota (wenye mabawa). Aphididae ni familia pekee ya familia ya juu Aphidoidea iliyopo hadi sasa; familia nyingine zimekwisha zote. Vidukari ni miongoni mwa wadudu wasumbufu sana katika kilimo na katika bustani na juu ya mimea nyumbani, kwa sababu wanafyunza utomvu wa mimea, ule wa floemi hasa lakini mara kwa mara ule wa ksilemi pia. Utomvu wa floemi una ukolezi mkubwa wa sukari na ukolezi mdogo wa asidi-amino. Ili kupata asidi-amino za kutosha, lazima kidukari afyunze utomvu mwingi na kwa sababu ya hii anapata sukari zaidi ya kiasi anachohitaji. Kiasi cha sukari kilichozidi kinatolewa kama mana (kitone cha shira chenye ukolezi mkubwa sana wa sukari: honeydew kwa Kiing.). Sisimizi wanapenda mana sana lakini hawawezi kunywa yote. Kwa hivyo mana nyingi inaanguka kwenye majani na hapa kuvu nyeusi inaanza kukua juu yake. Kuvu hii inazuia majani yasifanye usanidimwanga na mmea unanywea. Kwa bahati nzuri wakulima wana wadudu rafiki ambao hula vidukari kama wadudu-kibibi (lava na wadudu wapevu), wadudu mabawa-vena (lava na wapevu), nzi-wangamaji (lava tu), nyigu wa kidusia (lava tu), buibui-kaa n.k. Pia kuna kuvu viuawadudu (entomopathogenic fungi) inayoambukiza wadudu hawa, kama "Metarhizium anisopliae", "Beauveria bassiana", "Isaria fumosorosea" na "Lecanicillium longisporum".

neg:
Mdudu Mdomo-ndani
Wadudu mdomo-ndani ni arithropodi wadogo walio na mnasaba na wadudu wa kweli. Ngeli hii ina oda tatu: wadudu mkia-fyatuo (Collembola), wadudu mikia-miwili (Diplura) na wadudu mkia-sahili (Protura). Kama wadudu wa kweli wadudu hawa wana miguu sita lakini hawana mabawa na vipande vya mdomo viko ndani ya mfuko maalum katika kichwa. Kila pingili ya vipapasio ina misuli (kwa wadudu wa kweli pingili mbili za kwanza tu zina misuli). Madume hawaweki shahawa yao katika jike lakini huiweka katika kibumba juu ya aina ya kikonyo (spermatofori) ambacho jike hukiingiza katika ufunguzi wa uzazi wake akikubali. Majike wana kiungo cha kutaga mayai. Spishi nyingi hazina macho, lakini kuna spishi za Collembola ambazo zina macho madogo yasiyo na zaidi ya omatidio nane.

neg:
Kemia
Ugunduzi wa radhi za Kemikali ina historia ndefu ya uedelezaji wa jedwali iliopagwa kwa ufumbuzi wa Dmitri Mendeleev. Tuzo ya Nobel ya Kemia ilioanzwa mwaka wa 1901, ina historia jema kuhusu uvumbuzi wa kemia miaka 100 iliopita.

neg:
Muhindi
Mhindi ni kati ya nafaka ya kwanza kulimwa kama chakula cha binadamu. Asili yake ni Amerika ya Kati ulipogundiliwa na Maindio. Wahispania walipeleka nafaka hii Ulaya; taarifa za kwanza za mashamba ya muhindi katika Hispania zilipatikana mwaka 1525 yaani miaka michache tu baada ya safari ya Kolumbus.

neg:
Hiroglifi
Baadaye maana ya alama hizi yalisahauliwa kabisa. Ni katika karne ya 19 ya kwamba mtaalamu Mfaransa Jean-François Champollion na wengine waliweza kugundua upya maana ya mwandio huo baada ya kupatikana kwa jiwe la Rosetta ambako tangazo la farao Ptolemaio V liliandikwa kwa Kigiriki, hiroglifi na Kimisri kwa mwandiko wa mkononi. Kupitia Kigiriki kilichosomeka wataalamu walifaulu kugundua kwanza majina ya wafalme halafu maana ya alma mbalimbali.

neg:
Malaria
Tafiti za kisayansi kuhusu malaria zilipata mafanikio muhimu ya kwanza mwaka 1880, wakati daktari wa jeshi la Ufaransa [[Constantine Alphonse Laveran]] aliyekuwa akifanya kazi katika hospitali ya kijeshi nchini [[Algeria]] alipotambua kwa mara ya kwanza vimelea ndani ya [[chembechembe nyekundu za damu]] ya watu waliokuwa wakiugua malaria. Kwa hiyo, alipendekeza kwamba ugonjwa wa malaria unasababishwa na kiumbe huyo, mara ya kwanza kabisa ambapo kijiumbe mwenye seli moja (Protista) alitambuliwa kusababisha ugonjwa. Kwa sababu hii na vumbuzi nyingine za baadaye , alipokea [[Tuzo ya Nobel ya Tiba]] mwaka 1907. Kimelea cha malaria kiliitwa "Plasmodium" na wanasayansi wa Kiitalia [[Ettore]] [[Marchiafava]] na [[Angelo Celli]]. Mwaka mmoja baadaye, [[Carlos Finlay]], daktari wa [[Kuba]] aliyekuwa akitibu wagonjwa wa [[homa ya manjano]] huko [[Havana,]] alitoa ushahidi madhubuti kuwa mbu walihusika katika kusambaza ugonjwa huo miongoni mwa binadamu. Kazi hii ilifuata mapendekezo ya awali ya [[Yosia C. Nott,]] na [[Patrick Manson]] kuhusu maambukizi ya [[homa ya mitoki.]]

neg:
Babeli
Barua ya kwanza ya Petro na kitabu cha Ufunuo wa Yohane katika Agano Jipya (kilichoandikwa mnamo mwaka 90 BK) vinatumia jina la Babeli kama jina la fumbo kuashiria Roma.

neg:
Mdudu Mkia-fyatuo
Wadudu mkia-fyatuo ni wadudu wadogo bila mabawa wa nusungeli Collembola (ngeli kufuatana na wataalamu wengi) katika nusufaila Hexapoda walio na mkia kama springi. Kwa kawaida wadudu hawa wana urefu wa chini ya mm 6. Wale wa Entomobryomorpha na Poduromorpha wana kiwiliwili kilichorefuka, lakini wale wa Symphypleona na Neelipleona wana kiwiliwili cha mviringo. Fumbatio ina pingili sita au kasa. Ile ya kwanza inabeba kasiba dogo kwa upande wa tumbo (collophore) ambayo inafanya kazi katika kunywa maji. Mwishoni kwa fumbatio kuna kiambatisho kama mkia chenye umbo wa kiuma (furcula). Kiambatisho hiki kimekunjika chini ya tumbo zaidi ya muda na kushikilika kwa mvuto na muundo mdogo unaoitwa retinaculum. Kikifyatuliwa kinagonga didhi ya tabaka la chini na mdudu atupwa juu kwa nguvu mbali na mbuai au hatari nyingine. Wadudu hawa hula maada ya viumbehai na vijiumbe.

neg:
Mafua ya kawaida
Katika Uingereza, Kitengo cha Homa (CCU) kilianzishwa na Baraza la Utafiti wa Afya katika mwaka 1946 na ilikuwa hapa kwamba rhinovirus iligunduliwa katika mwaka 1956. Katika miaka ya 1970, CCU imeonesha kwamba matibabu na interferon wakati wa awamu ya kupevuka kwa maambukizi ya rhinovirus inatoa baadhi ya kinga dhidi ya ugonjwa. Hakuna tiba ya vitendo iliweza kukuzwa. Kitengo kilifungwa katika mwaka 1989, miaka miwili baada ya kukamilisha utafiti wa zinc gluconate lozenges katika kuzuia matibabu ya homa ya rhinovirus. Zinki ilikuwa tu ni matibabu fanisi iliyoundwa katika historia ya CCU.

neg:
Sfinksi
Kulikuwa na hadithi yenye kitendawili tofauti: "Kuna wakinadada wawili. Wa kwanza anamzaa wa pili, halafu wa pili anamzaa wa kwanza. Hao ni nani?" Jibu sahihi lilikuwa "Mchana na usiku", maana kwa lugha ya Kigiriki maneno kwa Usiku na mchana yote kisarufi ni ya kike.
Sfinksi zinaonekana mara nyingi katika sanaa ya Misri ya Kale. Mashuhuri hasa ni Sfinksi Kubwa katika eneo la Piramidi za Giza karibu na jiji la Kairo. Kichwa chake kinaaminiwa kuonyesha uso wa Farao Khufra.

neg:
Homa ya Q
Bakteria ya homa ya Q iligundulika mwaka 1937, wakati Frank Burnet MacFarlane na Mavis Freeman walipoitenganisha kutoka kwa mmoja wa wagonjwa wa Derrick. Awali ilitambuliwa kama aina ya "Rickettsia."

neg:
Bafu
Katika historia za jamii nyingi, kukoga hakukufanywa na mtu akiwa peke yake. Watu walioga wakiwa pamoja. Hata leo, tendo la kukoga kwa pamoja bado lafanywa katika nchi kama Japani na Uturuki ambako bafu huwa kubwa na watu huingia kukoga wote pamoja. Bafu la kwanzal ilionekana miaka ya 3000 kabla ya ujio wa Yesu Kristo.

neg:
Pizza
Mtangulizi wa pizza, na pia chanzo cha jina lake, ni "pita" ya Kigiriki. Tangu milenia watu wa nchi za Mediteranea walitengeneza chakula cha moto kwa kuoka mkate bapa pamoja na majani, mafuta na jibini, pia nyama iliyosagwa. Hii "pita" ya Wagiriki inapatikana pia katika nchi jirani, kwa mfano Uturuki kwa jina "pide".

neg:
Biolojia
Neno "biolojia" katika maana yake ya kisasa linaonekana kuwa lilianzishwa na Karl Friedrich Burdach (1800), Gottfried Reinhold Treviranus "(Biologie oder Philosophie der lebenden Natur," 1802), na Jean-Baptiste Lamarck "(Hydrogéologie," 1802).
Ni mchanganyiko wa zamani wenye wahyi ya neno la Kigiriki , "bios," "uhai" na kiambishi tamati ",-logia," "utafiti wa."

neg:
Amfetamini
Mnamo miaka 1997 na 1998, watafiti katika Chuo Kikuu cha Texas A & M walidai kuwa wamepata amfetamini na methamfetamini katika majani ya aina mbili za mgunga zilizopatikana Texas, "A. berlandieri" na "A. rigidula." Hapo awali, michanganyiko hii miwili ilidhaniwa kuwa imebuniwa na binadamu. Matokeo haya hayajawahi kurudufishwa, na wanakemia wengi wanaamini kuwa uchambuzi huo ni matokeo ya makosa katika majaribisho, na kwa hivyo uthabiti wa ripoti hiyo umetiliwa shaka. Alexander Shulgin, mmoja wa wachunguzi wa biokemia mwenye uzoefu mwingi na aliyegundua dawa nyingi mpya za kutibu magonjwa ya kiakili, amejaribu kuwasiliana na watafiti hao wa Chuo Kikuu cha Texas A&M ili kuhakikisha matokeo yao. Waandishi wa makala hayo hawajajibu; amfetamini asilia bado inaelekea kusalia kama uvumbuzi ambao haujathibitishwa.

neg:
Mnyanya
Utambuzi wa kwanza wa nyanya huko Amerika uliripotiwa na William Salmon, mnamo 1710, aliyesoma nyanya zilikuwa huko ambako leo kunajulikana kama South Carolina, Inawezekana zikawa zimeletwa kutoka Karibea, na mpaka sasa watu kadhaa kuona nyanya kama kuwa zina sumu, na ni hatari kula, na hutumika sana kama mmea na mapamo zaidi.

neg:
Fisi
Fisi huaminika kuwa walimpakakea miaka milioni 26 iliyopita kumpakaka huku wakiendelea kufanana mpaka na fisi wa sasa. Plioviverrops miongoni mwa fisi wa mwanzo, alikuwa kama wanyama walioishi nyakati za Eurasia miaka milioni 20 – 22 iliyopita. Maelezo kuhusu sikio lake la kati na mpangilio wa meno humfanya kuonekana kama fisi wa kale. Jenasi hii ilifanikiwa zaidi, sababu vizazi vyake vimeng’ara kwa taya zake zilizosimama na miguu yake ya mbio, hasa kama Canidae wa Amerika ya Kaskazini.

neg:
Ugonjwa wa uti wa mgongo
Tukio la kwanza la maambukizi ya bakteria ya meninjitisi fiche liliripotiwa na msomi wa bakteria wa nchi ya Austria [[Anton Weichselbaum]], ambaye mwaka wa 1887 alieleza kuhusu "meningokokasi". Kima cha uwezo wa kufa kutokana na meninjitisi kilikuwa juu sana (zaidi ya asilimia 90) katika ripoti za kwanza. Mnamo mwaka wa 1906, [[antisera]] ilitoleshwa kutoka kwa farasi; ambayo baadaye ilikuzwa zaidi na mwana sayansi Mmarekani [[Simon Flexner]], ambayo ilipunguza pakubwa uwezo wa kufa kutokana na ungonjwa unaosababishwa na meningokokasiMnamo mwaka wa 1944, [[penicillin]] iliripotiwa kwa mara ya kwanza kuweza kukabiliana na meninjitisi.Kuanzishwa kwa chanjo za "[[Haemophilus]]" katika karne ya 20 kulipelekea kushuka pakubwa kwa visa vya meninjitisi iliyohusishwa na viini hivi. Mwaka wa 2002, ushahidi ulitokea kuwa matibabu ya kutumia steroidi yangeboresha prognosi ya meninjitisi ya kibakteria.[[Jamii:Maradhi ya kuambukiza]]

neg:
Fidla
Vidole vya mkono mwingine husogeza juu ya nyaya na kubadilisha sauti kwa kukaza waya mahali mbalimbali.

neg:
Nyotabadilifu
Nyota badilifu zilitambuliwa tayari zamani, pale ambako watu waliangalia nyota kwa utaratibu na kutunza kumbukumbu. Maandiko ya Misri ya Kale yaliyotungwa mnamo mwaka 1200 KK ina habari za vipindi vya siku za bahati nzuri au bahati mbaya. Vipindi hivi vinalingana na vipindi vya badilifu vya nyota ya Rasi Madusa (Algol) wakati ule..

neg:
Ubongo
wauti wa kwanza walionekana zaidi ya miaka milioni 500 iliyopita (mmi ), katika kipindi cha Kambri, na huenda walifanana kwa kiasi fulani na umbo la kisasa la samaki balika (hagfish). Papa walionekana takribani miaka milioni 450 iliyopita, amfibia yapata miaka milioni 400 iliyopita, reptilia yapata miaka milioni 350 iliyopita, na mamalia yapata miaka milioni 200 iliyopita. Hakuna spishi ya kisasa inayoweza kuelezewa kuwa "isiyositawi" zaidi ikilinganishwa na nyingine, kwa kuwa zote zina historia ndefu ya mageuko, lakini bongo za samaki balika wa kisasa, mikunga, papa, amfibia, reptilia na mamalia huonyesha tofauti katika ukubwa na uchangamani ambayo kwa kiasi fulani hufuata utaratibu wa mageuko. Bongo hizo zote zina mkusanyiko sawa wa vipengele muhimu vya kianatomia, lakini nyingi hazijakamilika katika balika, ambapo katika mamalia sehemu za kwanza kabisa zimesitawika na kupanuka sana.

neg:
Odoriko wa Pordenone
Huko Padua, mnamo Mei 1330 alisimulia safari zake kwa mwandishi Wiliamu wa Solagna. Kitabu cha Kilatini na tafsiri zake mbalimbali vilienea haraka Ulaya. Hadi leo kuna nakala 73 zilizoandikwa kwa mikono.

neg:
Kichocho
Ugonjwa na kidusia chake vilitambuliwa mara ya kwanza mwaka 1851 na tabibu Mjerumani Theodor Bilharz alipochunguza maiti katika hospitali moja mjini Kairo, nchini Misri . Kwa hiyo ugonjwa umejulikana pia kwa jina la Bilharzia.

neg:
Sofala
Taarifa ya karne ya 17 ya msafiri Mfaransa Vincent Leblanc yasema kuwa mji wa "Cefala" uliundwa na Waislamu kutoka Kilwa na Mogadishu akitaja pia migodi ya dhahabu za Manika katika Zimbabwe ya leo. Inaaminiwa kuundwa kwa mji kulitokea katika karne ya 9 BK.

neg:
Fidla
Kadiri fidla ilivyopendwa, idadi ya wapiga fidla iliongezeka pamoja na mahitaji ya idadi kubwa ya ala. Kwa hiyo fidla za bei nafuu zilitengenezwa katika viwanda vidogo. Mwaka 1888 kiwanda cha kwanza cha fidla kilianzishwa nchini Japani.

neg:
Bakteria
Bakteria ziligunduliwa mara ya kwanza na Antonie van Leeuwenhoek mwaka wa 1676, kwa kutumia hadubini ya lensi moja ya muundo wake mwenyewe. Aliziita "animalcules" na alichapisha habari za utafiti wake kwenye msururu wa barua kwa Shirika la Muungano wa Mfalme. Jina "bacteriam" lililetwa miaka mingi baadaye, na Christian Gottfried Ehrenberg katika mwaka wa 1838.

neg:
Vyakula vya Ethiopia
"Firfir" au fitfit, (Ge'ez: ፍርፍር "firfi" r; ፍትፍት "fitfit" ) uliotengenezwa kutoka kwa vipande vya "Injera" pamoja na manukato, ni kiamsha kinywa cha kawaida. Kiamsha kingine maarufu ni "dulet" (Ge'ez: ዱለት "dūlet" ), mchanganiko wa manukato na "tripe"(laini ya nyama kutoka kwa ngombe,kondoo au mbuzi) , ini, nyama ya ng’ombe, na pilipili pamoja na Injera. "Fatira" inajumuisha pancake kubwa iliyokaagwa iliyotengenezwa kwa unga, mara nyingi huwa na safu ya yai, na huliwa kwa asali. Chechebsa (au "kita firfir" ) linafanana pankeki lililofunikwa na "berbere" na "kibbeh" , au manukato, na inaweza liwa kwa kijiko.

neg:
Amarna
Kwa mara ya kwanza , jina hili lilitajwa mwaka 1714, na Claude Sicard, mfaransa aliyekuwa mafausi wa Yesu, abaye alikuwa akisafiri katika fukwe za Mto Nile na bonde la Mto huo, katika mipaka ya Stela kutokea katika eneo la Amarna. Na kutokana na watu wengi kutembelea katika nchi ya Misri pia watu kadhaa walikuwa wakitembelea katika eneo hili. Vikosi vya Napoleon, mwaka 1798. 1799 walitengeneza ramani ya kwanza ya Armana ambayo baadae ilikuja kuchaishwa na kati ya mwaka 1821 na 1830.

neg:
Sheria
Kufikia mwaka wa 1760 KK, Mfalme Hammurabi aliboresha zaidi Sheria ya Babeli, kwa kuikusanya na kujandika katika jiwe kubwa. Hammurabi aliweka nakala kadhaa za jiwe lile kote katika milki ya Babeli kama stelae, ili watu wote waitazame; hii ilikuja kufahamika kama Mkusanyiko wa Sheria za Hammurabi. Nakala iliyobaki ambayo haijaharibika sana wa stelae hizi iligunduliwa katika karne ya 19 na Waingereza wasomi wa mambo ya milki ya Assyria, na tangu wakati huo imenakiliwa upya na kutafsiriwa katika lugha mbalimbali, zikiwemo Kiingereza, Kijerumani na Kifaransa.

neg:
Frosted Flakes
Frosted Flakes ni aina ya chakula cha kiamsha kinywa iliyoanzishwa na Kampuni ya Kellog's. Inahusisha magamba ya mahindi yaliyofunikwa kwa sukari. Jina la "Frosted Flakes" linatumika na kampuni ya Kellog's katika nchi ya Marekani na Kanada. Aina hii ilianzishwa kwa mara ya kwanza katika mwaka wa 1952 kama "Sugar Frosted Flakes". Neno "sugar" lilitolewa kutoka jina la bidhaa hii katika miaka ya 1980 katika wakati ambao bidhaa nyingi za aina hii zilitoa neno hilo kutoka majina yao.

neg:
Punda milia
Punda milia walikuwa ni wa ukoo wa pili kutoka kwa ‘farasi wa mwanzo’, baada ya punda, kama takribani miaka milioni 4 iliyopita. Grévy’s zebra huaminika kuwa ndio aina ya punda milia ya kale zaidi na ya kwanza kutokea. Wanyama wa kwanza wa jenasi ya "Equus" inaaminika kuwa walikuwa na michirizi na hivyo zebra wamedumu na mistari hiyo mpaka sasa kutokana na kuchangamana kwao hasa katika sehemu za tropiki. Michirizi itakuwa haina kazi/faida yeyote kwa wanyama wa familia ya 'equids' wanaoishi kwa uchache sehemu za jangwani (kama vile punda na baadhi ya farasi) na kwa wale wanaoishi kwenye maeneo yenye baridi na kupukutisha kila mwaka (kama baadhi ya farasi). Mabaki ya ‘equids’ wa kale zaidi yaligunduliwa huko Hagerman Fossil Beds National Monument; Hagerman, Idaho. Kisha yaliitwa 'Hagerman horse’ na jina la kisayansi "Equus simplicidens". Inaaminika kuwa walikuwa sawa na Grévy’s zebra; wanyama hawa walikuwa na maumbo mafupi na ya kujaa kama punda milia na fuvu la kichwa jembamba kama la punda. Grévy’s zebra pia walikuwa na fuvu la kichwa mithili ya lile la punda. 'Hagerman horse' pia huitwa punda milia wa Amerika au punda milia wa Hagerman.

neg:
Mapinduzi ya Viwandani
Kitoboaji mbegu cha Jethro Tull kilichovumbuliwa mnamo mwaka wa 1731 kilikuwa kifaa cha kupanda mbegu ambacho kilizisambaza mbegu vizuri katika ardhi. Jembe ya Rotherham ya Joseph Foljambe ya mnamo mwaka wa 1730, ndiyo iliyokuwa jembe ya chuma ya kwanza kufanikiwa kibiashara. mashine ya kupura ya Andrew Meikle ya 1784 ilikuwa ndiyo mwisho kwa wafanyikazi wengi wa mashamba, na ilisababisha uasi wa kilimo wa Maandamano ya Swing ya mnamo mwaka 1830.
Katika miaka ya 1850 na 1860 John Fowler, aliyekuwa mhandisi na mvumbuzi, alianza kutafuta uwezekano wa kutumia injini za mvuke kwa kulima na kuchimba mifereji ya kupitishia maji. Mfumo aliovumbua ulihusisha injini moja ambayo haikusonga katika sehemu moja ya shamba ikivuta majembe kwa kutumia kamba au injini mbili ziliwekwa katika pande mbili za mwisho za shamba zinazovuta jembe mbele na nyuma. Mfumo wa kulima wa Fowler ulipunguza gharama ya kulima mashamba pakubwa ikilinganishwa na majembe yaliyovutwa na farasi. Pia, mbinu yake ya kilimo , ilipotumika kuchimba mifereji ya kupitishia maji, ilifanya ardhi yenye maji mengi ambayo haingeweza kutumika hapo awali iweze kutumika. Injini ya kuvutwa baadaye ilikuwa inaonekana kwa wingi ikitumika pamoja na mashine za kupura wakati wa kutengeneza nyasi ya mifugo na wakati wa kuyalima mashamba.

neg:
Fidla
Watunzi muziki wote mashuhuri wa Ulaya walitunga muziki kwa ajili ya fidla, ama katika okestra ama kama ala ya pekee.

neg:
Hawara
Hawara ni eneo la kihistoria katika Misri ya Kale lililopo kusini mwa Crocodilopolis (Arsinoe) kuelekea katika mteremko wa Oasisi ya Fayyum. Mgunduzi wa kwanza wa eneo hili alikuwa Karl Lepsius, mnamo mwaka 1843. William Flinders Petrie, alifika katika eneo hili kwa ajili ya uchunguzi mwaka 1888, pia walikuta karatasi za Mafunjo zilizotengenezwa na Wamisri ya karne ya kwanza na ya pili.Kwa Upande wa kaskazini mwa Piramid, kulikuwa na sehemu kubwa iliyokuwa na taswira za majeneza 146, iliyokuwa inakadiriwa kuwa katika eneo hilo tangu kipindi cha watu kutika Roma. Hii ikijulikana kuwa moja kati ya moja ya michoro ya zamani za kale iliyochorwa katika vitaby vya Roma

neg:
Fiji
Mpelelezi wa kutoka Uholanzi aliyejulikana kama Abel Tasman, aliitembelea Fiji katika miaka ya 1643, akiwa anatafuta bara la Afrika kusini lililojulikana kama “the great Southern continent”.

neg:
Fufu (Chakula)
Chakula kingine kuu katika Sub-Sahara ya Afrika sawa na fufu ni Ugali, ambayo kwa kawaida huandaliwa kutoka kwa unga wa mahindi na huliwa katika kusini na mashariki ya Afrika. Jina Ugali ni linatumika nchini Kenya na Tanzania; chakula kingine kinachohusiana na ugali kwa karibu kinajulikana kama nshima nchini Zambia, nsima nchini Malawi, sadza nchini Zimbabwe, pap nchini Afrika Kusini, posho nchini Uganda, luku, fufu, nshima, moteke na bugari katika Jamhuri ya Kidemokrasi ya Kongo.
Nchini Nigeria rangi ya fufu ni nyeupe na imeshikana. Mbinu ya kitamaduni ya kula fufu ni kuosha mikono yako kisha kuchukua mpira wa fufu wenye ukubwa wa mawe ndogo kutumia mkono wa kulia. Kisha mlaji anatengeneza shimo ndogo katika mpira na kuchota kitoweo au supu alionao; hatimaye kula fufu yenyewe. Kwa hivyo Fufu haitumiki tu kama chakula lakini pia kama chombo cha kula!
Neno Foo-foo limetajwa mara nyingi katika kitabu/tamthilia(novel) ya Chinua Achebe, "Things Fall Apart" .

neg:
Dola la Roma
Mji uliundwa katika karne ya 9 KK hivi kwenye vilima kando ya mto Tiber katikati ya rasi ya Italia. Waroma wenyewe walipenda kutaja mwaka 753 KK walioutumia kama chanzo cha kalenda yao "ab Urbe Condita" (a.U.C. = tangu kuundwa kwa Roma). Lakini akiolojia imeonyesha dalili za makazi ya mapema zaidi katika eneo la mji.

neg:
Jack the Ripper
Barua "From Hell" ilipokelewa na George Lusk kiongozi wa kamati ya ulinzi ya Whitechapel tarehe 16 Oktoba 1888. Maandishi hayakufanana na yale ya barua ya "Dear Boss" na postikadi ya "Saucy Jacky". Ilifika pamoja na kisanduku chenye nusu ya figo iliyotunzwa katika alkoholi ethili. Maiti ya Catharine Eddowes ilikutwa tarehe 30 Septemba ilhali figo moja ilikosekana. Mwandishi wa barua aliandika ya kwamba aliwahi kula nusu nyingine ya figo. Ndani ya polisi mawazo yalitofautiana kuhusu kipande cha figo. Wengine waliona ni ya Eddowes, wengine walidhani hii ni mzaha mbaya. Utafiti wa figo ulionyesha kuwa ilikuwa figo la kibinadamu la upande wa kushoto.

neg:
Kitabu cha Mika
Dondoo lenyewe lilibainisha miaka 700 kabla ya Yesu kuzaliwa kwamba Bethlehemu hiyo ni ile ya Efrata, si nyingine yenye jina hilohilo: "Bali wewe, Betlehemu Efrata, uliye mdogo kuwa miongoni mwa elfu za Yuda; kutoka kwako wewe atanitokea mmoja atakayekuwa mtawala katika Israeli; ambaye matokeo yake yamekuwa tangu zamani za kale, tangu milele".

neg:
Kanda (kifaa)
Kanda sanifu ya kwanza iligunduliwa mwaka 1962 na kampuni ya Philips. Wao waliita "Compact Cassette". Wakati huo zinapoanza (miaka ya 1960) kanda-kaseti na vifaa vyake vya kurekodia havikuwa bora sana. Lakini ilipofika miaka ya 1970 kila mtu alipenda kusikiliza muziki kupitia kaseti na hivyo polepole teknolojia ikawa poa zaidi.

neg:
Mnyanya
Neno la Kiingereza ‘tomato’, lenye maana ya nyanya, limetoka ana Nsha ya Manati ‘lomatl’. Mtaalamu wa mmea wa kifaransa, Joseph Pitton de Tournefort, alitoa jina la kisayansi ’Lycopersion esculum’ kwa nyanya, na wakati huo nyanya ilifikiriwa kuwa ina sumu ndiyo maana ilipewa jina la mito lenye maana ya tunda la mbwa mwitu.
Watu wa Acret na wengine wanaanza kutumia nyanya kwenye mapishi yao, wakti huo ikilimwa huko Peru, mnamo mwaka 500KK. Baadaye nyanya zilizobadilika na kuwa laini, kubwa kutoka kwenye mboga laini, na kuanza kushamiri huko Amerika ya Mwanzo. Huaminika hii ndiyo asili ya nyanya tunazotumia sasa.

neg:
Bodoni
Bodoni ni jina la fonti za serif zilizoundwa kwa mara ya kwanza na Giambattista Bodoni (1740-1813) mwishoni mwa karne ya 18 na ilitumiwa mara nyingi. Pia ni aina ya mwandiko unaopatikana kwenye kompyuta.

neg:
Limau
Hata hiyo mmea huuulikua hauliwi sana na kilimo cha limao kilianza karne ya kumi na tano huko Genoa. Baada yalifika mpaka mpaka America mwaka 1493 wakati ambapo Cliristopher Columbus alichukua mbegu za limao na kwenda nazo Hispania wakati wa safari zake. Kutoka Hispania malimao yalisambaa sana na yalikuwa yakitumika hasa kwa mapambo na dawa na miaka ya 1700 na 1800, malimao yalikuzwa sana huko Fhorida na Calfonia baada ya malimao kuanza kutumika kupikia na kama viungo vya kuongeza laza. Mnamo 1747 utafiti wa James Lind ulithibitisha kwamba unavitamini C kutoka kwenye limao, yaliweza kuwatibu baharia ugonjwa wa ngozi wa kiseyeye.

neg:
Kidonda cha duodenamu
Vidonda vya tumbo hupatikana katika takribani asilimia 4 ya watu. Takribani asilimia 10 ya watu hupata kidonda cha tumbo katika wakati fulani maishani mwao. Vilisababisha vifo 301,000 katika mwaka wa 2013 idadi iliyopungua kutoka kwa vifo 327,000 katika mwaka wa 1990. Maelezo ya kwanza ya kidonda cha peptisi kilichotobokayalikuwa katika mwaka wa 1670 katika Princess Henrietta ya Uingereza. "filori H." iligunduliwa kwanza katika mwaka wa 1981 na Barry Marshall na Robin Warren.

neg:
Mdudu Mdomo-ndani
Tangu mwaka 2005 wanasayansi wameanza kushuku usahihi wa ngeli hii. Malinganisho ya ADN yanadokeza kwamba Collembola (wadudu mkia-fyatuo), Diplura (wadudu mikia-miwili) na Protura (wadudu mkia-sahili) hawana mnasaba karibu. Wataalamu wanafikiri sasa kwamba kila kundi ni ngeli tofauti na kwa hivyo ngeli Entognatha imekwisha kukiriwa.

neg:
Historia ya teknolojia
Kuna mifano ya ncha za mawe kwa ajili ya mishale ya kuwinda tangu mwaka 64,000 KK lakini pinde za kwanza ambazo ni ubao zilipatikana tu tangu mwaka 8,000 KK.

neg:
Didake
Kinakadiriwa kiliandikwa kati ya mwaka 70 na 150 BK katika mazingira ya Syria. Mwandishi wake hajulikani.

neg:
Mnyanya
Nyanya zilikuwa hazizalishwi huko Uingereza mpaka 1590, kulingana na Smith. Miongoni kati ya wakulima wa mwanzo alikuwa ni John Geral, daktari-Kinyozi. Kitotou Geralds’s Iteneal’, kilichochapishwa mapema 1597, kilizua mjadala wa kwanza kuhusu nyanya huko uingereza. Gereld alijua kuwa nyanya zinaliwa huko Hispania na Italia. Lakini aliamini majani yake yana sumu na tunda lake (nyanya) ni salama. Na hadi kufikia miaka ya 1200, watu wengi walikuwa tayari wanakula sana nyanya.

neg:
Fidla
Fidla kwa umbo la kisasa zimepatikana tangu karne ya 16 na mwanzoni zilikuwa na nyaya 3 pekee, lakini tangu mnamo mwaka 1600 zilikuwa karibu sawa na ala za leo. Maendeleo hayo yalitokea katika Italia kaskazini. Baadaye mabadiliko madogo yaliendelea kufanywa.
Mafundi mashuhuri waliotengeneza fidla walikuwa pamoja na familia za Stradivari, Guarneri na Amati katika Italia za karne za 16 hadi 18 huko Brescia na Cremona na akina Jakob Stainer huko Austria. Ala zilizotengenezwa nao zinatafutwa hadi leo na kutumiwa kwa muziki wa kihistoria.

neg:
Simba
Fuvu la kale zaidi la simba lilipatikana Laetoli, Tanzania, na ni la karibu miaka milioni 3.5 iliyopita. Wanasayansi kadhaa waliita mabaki haya Panthera leo. Rekodi hizi hazijathibitishwa sana na kinachoweza kusemwa ni kuwa zinakaribiana na zile za Panthera. Panthera aliyethibitishwa ni yule wa miaka milioni 2 iliyopita.