query: Je,vita vya pili duniani iliisha lini?

pos:
Vita Kuu ya Pili ya Dunia
Vita Kuu ya Pili ya Dunia ilikuwa vita iliyodumu kuanzia mwaka 1939 hadi 1945 kati ya Ujerumani, Italia, Japani na mataifa yaliyoshikamana nazo (Romania, Hungaria na Bulgaria) dhidi ya nchi nyingi za dunia (ziliitwa mataifa ya ushirikiano) kati yake hasa Uingereza, Uchina, Urusi na Marekani.

neg:
Tuzo ya Nobel ya Fizikia
1940-42 Tuzo ya Nobel haikutolewa kwa sababu ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia

neg:
Shirika la Msalaba Mwekundu
Mwaka wa 1906, Mkataba wa Geneva wa 1864 uliundwa upya kwa mara ya kwanza. Miaka moja baadaye, Mkataba wa Hague X, ulioratibishwa katika Mkutano wa Pili wa Kimataifa wa Amani mjini Hague, uliupanua Mkataba wa Geneva kujumuisha pia Vita vya majini. Muda mfupi kabla ya Vita Kuu vya Kwanza vya Dunia kuanza mwaka wa 1914, na miaka 50 baada ya kuanzishwa kwa ICRC na kupitishwa kwa Mkataba wa Geneva, tayari kulikuwa na Vya vya kitaifa 45 duniani kote. Vuguvugu hili lilikuwa limeenea hadi nje ya Ulaya na Amerika ya Kaskazini hadi ya Amerika ya Kati na Kusini (Argentina, Brazil, Chile, Cuba, Mexico, Peru, El Salvador, Urugwai, Venezuela), Asia (Jamhuri ya China, Japan, Korea, Siam), na Afrika (Jamhuri ya Afrika Kusini).

neg:
Adolf Hitler
Kuhamia kwake Munich kulifuatwa na vita mwaka 1914. Mnamo Agosti 1914, wakati wa mwanzo wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia alijitolea kwa jeshi la Bavaria ambapo kutokana na bidii na ukakamavu wake alipanda cheo na kuwa praiveti. Mwisho wa vita mwaka 1918 alikuwa na cheo cha koplo. Hakupewa shughuli za kupigania maadui moja kwa moja bali sehemu kubwa ya vita alihudumia kama tarishi aliyebeba habari na barua kati ya maafisa wa ngazi ya juu na hivyo mbali kiasi na eneo la mapigano. Alijeruhiwa mwaka 1916 alipopigwa na kibanzi cha kombora na tena kwenye Oktoba 1918 alipoathiriwa na gesi ya sumu iliyosababisha kipindi cha upofu. Alikuwa hospitalini bado aliposikia habari za mapinduzi katika Ujerumani na azimio la kusimamisha vita tarehe 11 Novemba 1918.

neg:
Mkataba wa Versailles
Mkataba wa Versailles ulikuwa mapatano ya kimataifa ya kumaliza Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia (1914 - 1918) upande wa Ujerumani. Mapatano yote yalifikiwa kati ya mataifa washindi pekee na serikali ya Ujerumani ilipaswa kuikubali mwishowe. Ujerumani ikatia sahihi kwa malalamiko lakini ilitishiwa ya kwamba wanajeshi wa washindi wangeingia Ujerumani.

neg:
Vita Kuu ya Pili ya Dunia
Kwa jumla takriban watu milioni 60 walikufa kutokana na vita hivi. Makadirio hutaja wanajeshi milioni 25 na raia milioni 35. Taifa lililopoteza watu wengi ni Urusi walipokufa kati ya milioni 20-28, idadi kubwa wakiwa raia.

neg:
Gdansk
Baada ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia Danzig ilitengwa na Ujerumani na kuwa Dola-mji hadi kuvamiwa na Ujerumani mwaka 1939. Mwisho wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia mwaka 1945/1946 wakazi Wajerumani walifukuzwa na mji wote pamoja na maeneo ya mashariki mwa Ujerumani vilipata kuwa sehemu ya Jamhuri ya Poland. Sasa jina lake ni Gdansk.

neg:
Adolf Hitler
Siasa yake katika mwaka 1939 ilisababisha Vita Kuu ya Pili ya Dunia.

neg:
Shirika la Msalaba Mwekundu
Vita vya kwanza vya Dunia vilipozuka, ICRC ilijipata imekabiliwa na changamoto kubwa hivi kwamba ingeweza kufaulu tu kama kwa ushirikiano wa karibu na Vyama vya kitaifa vya Msalaba Mwekundu. Wauguzi wa Msalaba Mwekundu kutoka duniani kote, ikiwemo Marekani na Japan, walikuja kusaidia kutoa huduma za matibabu kwa Jeshi za nchi za Ulaya zilizokuwa zikishiriki katika vita. Mnamo 15 Oktoba 1914, punde tu baada ya kuanza kwa vita, ICRC ilianzisha Uwakala wake wa Kimataifa kwa Wafungwa-wa-Vita (POW), ambao walikuwa 1,200 wengi wao wakiwa wafanyakazi wa kujitolea kabla ya mwisho wa 1914. Mwishoni mwa vita, Uwakala alikuwa umehamisha takriban barua na jumbe milioni 20, vifurushi milioni 1.9, na karibu faranga za Usizi milioni 18 katika michango ya fedha kwa Wafungwa-wa-Vita katikaa nchi zote husika. Aidha, kutokana na hatua za Uwakala huu, takriban wafungwa200,000 walibadilishanwa kati ya pande zilizokuwa zikizozana, kuachiliwa kutoka kifungoni na kurejea nyumbani kwao. Uwakala huo ulikusanya rekodi za Kadi za usajili karibu milioni 7 kati ya 1914 na 1923, kila kadi ikiwakilisha mfungwa binafsi au mtu aliyepotea. Usajili wa Kadi ulipelekea kutambulishwa kwa zaidi ya Wafungwa-wa-Vita milioni 2 na kuwawezesha kuwasiliana na familia zao. Daftari kamili imetolewa kwa mkopo kutoka kwa ICRC katika Makavazi ya Mashirika ya Kimataifa ya Msalaba Mwekundu na Hilali Nyekundu mjini Geneva. Haki ya kupata Daftari hiyo bado inahifadhiwa madhubuti na ICRC.

neg:
Zadar
Mwisho wa vita vikuu vya pili vya dunia wanamgambo wa kiongozi Mkomunisti wa Yugoslavia Josip Broz Tito walivamia Zadar wakaua Waitalia na wengine walifukuzwa. Katika mkataba wa amani wa mwaka 1948 Italia ilikubali kukabidhi eneo la Zadar kwa Yugoslavia lilipokuwa sehemu ya jamhuri ya Kroatia ndani ya Yugoslavia.

neg:
Urusi
Mwaka 1939, mwanzoni mwa vita kuu ya pili ya dunia Stalin alipatana na Ujerumani wa Adolf Hitler kugawa maeneo ya Poland na nchi za Baltiki kati yao lakini mwaka 1941 Hitler alishambulia pia Umoja wa Kisovyeti.

neg:
Historia ya Hungaria
Katika vita kuu ya pili ya dunia Hungaria ikaingia upande wa Ujerumani ukaendelea kuwatesa Wayahudi wake wa kushikamana na siasa ya Hitler na mwishowe ikashindwa pamoja na Ujerumani. Hungaria ikavamiwa na jeshi la Umoja wa Kisovyeti na mabwana hao wapya walihakikisha ya kwamba chama cha kikomunisti ilishika serikali. Hivyo Hungaria ikawa sehemu ya Mapatano ya Warshawa ikasimama upande wa mashariki katika kipindi cha vita baridi.

neg:
Joseph Haydn
Katika miaka ya 1930 mtemi wa Esterhazy alipamba upya kaburi la Haydn katika kanisa la Eisenstadt akatafuta kibali cha shirika la marafiki wa muziki wa Vienna ili fuvu la Haydn lipelekwe huko. Baada ya majadiliano marefu walikubali, lakini sasa siasa na vita viliingia kati, yaani uvamizi wa Austria na Adolf Hitler mwaka 1938 na Vita Kuu ya Pili ya Dunia.

neg:
Ujerumani ya Magharibi
Kati ya 1949 na 1990 ilikuwa jina la dola katika magharibi na kusini ya Ujerumani. Iliundwa katika maeneo ya kanda za utawala wa nchi washindi wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia Marekani, Uingereza na Ufaransa.

neg:
Tuzo ya Nobel ya Amani
1939-43 "Tuzo ya Nobel haikutolewa kwa sababu ya" Vita Kuu ya Pili ya Dunia.

neg:
Umoja wa Mataifa
Umoja huo ulianzishwa na nchi washindi wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia kuchukua nafasi ya Shirikisho la Mataifa (1919 - 1946). Makubaliano yalifikiwa tarehe 24 Oktoba 1945 huko San Francisco, California.

neg:
Dola la Ujerumani
Utawala wake ulilenga kwa vita kuu ya pili ya dunia iliyoanza 1 Septemba 1939. Katika miaka ya kwanza ya vita hii Ujerumani ilitawala sehemu kubwa ya Ulaya. 1942 jina lilibadilishwa kuwa "Dola la Ujerumani Kubwa" "(Kijer.: Grossdeutsches Reich)" na maeneo mengi ya Poland na Ulaya ya Mashariki yalitangazwa kuwa shemu za Dola.

neg:
Haile Selassie
Haile Selassie alifukuzwa katika Ethiopia mwaka 1936 Italia ilipovamia Ethiopia, akarudi 1941 kwa msaada wa Uingereza iliyoondoa Waiitalia nchini katika Vita Kuu ya Pili ya Dunia.

neg:
Shirika la Msalaba Mwekundu
Mapema kama mwaka wa 1934, rasimu ya pendekezo la kuongezwa kwa mkataba mwingine kwa ajili ya ulinzi wa raia wakati wa vita ulipitishwa na Kongamano la Kimataifa la Msalaba Mwekundu. Kwa bahati mbaya, serikali nyingi hazikuwa makini kutekeleza Mkataba huo na hivyo basi kutoidhinishwa kabla ya mwanzo wa Vita vya pili vya Dunia.

neg:
De Standaard
Katika mwaka wa 1940, katika Vita Kuu ya Pili ya Dunia,Wajerumani wa Nazi walidhibiti Ubelgiji. Uchapishaji wa "De Standaard" ukasimamishwa. Hata hivyo,
gazeti jipya ,"Het Algemeen Nieuws",(Habari kwa Jumla) lilianza kuchapishwa na wafanyikazi na vifaa vya "De Standaard" huku wakichapisha habari iliyokubaliwa na serikali ya Nazi.Baada ya ukombozi wa Ubelgiji katika mwaka wa 1944, usimamizi wa Kundi la Standard ulishtakiwa kwa kushirikiana na wavamizi wa Nazi na kampuni hii ikapigwa marufuku kwa miaka miwili. Kampuni mpya ikaanzishwa ; "De Gids N.V." ambayo ikaanza kuchapisha gazeti jipya la "De Nieuwe Standaard" katika mwezi wa Novemba 1944.Magazeti mengine ya hapo awali yaliendeleshwa na "De Gids".

neg:
King's African Rifles
Baada ya kuanzishwa kwa Vita Kuu ya Pili ya Dunia koloni ya Uingereza ilipakana na eneo la adui iliyokuwa Italia katika Somalia na Ethiopia. Idadi ya askari iliongezeka tena na mnamo 1940 walifikia Waafrika 20,000 na Wazungu mnamo 2450, kati yao maafisa 883.

neg:
Tuzo ya Nobel
1939 – Ernest Orlando Lawrence (Fizikia), Leopold Ruzicka na Adolf Butenandt (Kemia), Gerhard Domagk (Tiba), Frans Eemil Sillanpää (Fasihi), (hakuna tuzo kwa Amani);
(1940-42 Tuzo ya Nobel haikutolewa kwa sababu ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia.)
1943 – Otto Stern (Fizikia), Georg von Hevesy (Kemia), Henrik Dam na Edward Doisy (Tiba), (hakuna tuzo kwa Fasihi wala Amani);
1944 – Isidor Rabi (Fizikia), Otto Hahn (Kemia), Joseph Erlanger na Herbert Spencer Gasser (Tiba), Johannes Jensen (Fasihi), Kamati ya Kimataifa ya Msalaba Mwekundu (Amani);
1945 – Wolfgang Pauli (Fizikia), Artturi Ilmari Virtanen (Kemia), Alexander Fleming, Ernst Boris Chain na Howard Walter Florey (Tiba), Gabriela Mistral (Fasihi), Cordell Hull (Amani);
1946 – Percy Bridgman (Fizikia), James Sumner, John Howard Northrop na Wendell Stanley (Kemia), Hermann Muller (Tiba), Hermann Hesse (Fasihi), Emily Balch na John Raleigh Mott (Amani);
1947 – Edward Appleton (Fizikia), Robert Robinson (Kemia), Carl na Gerty Cori na Bernardo Houssay (Tiba), Andre Gide (Fasihi), Jumuiya ya Marafiki (‘’Society of Friends’’) (Amani);
1948 – Patrick Blackett (Fizikia), Arne Tiselius (Kemia), Paul Hermann Müller (Tiba), T.S. Eliot (Fasihi), (hakuna tuzo kwa Amani);
1949 – Hideki Yukawa (Fizikia), William Giauque (Kemia), Walter Hess na Antonio Egas Moniz (Tiba), William Faulkner (Fasihi), John Boyd-Orr (Amani);
1950 – Cecil Frank Powell (Fizikia), Kurt Alder na Otto Diels (Kemia), Philip Hench, Edward Kendall na Tadeus Reichstein (Tiba), Bertrand Russell (Fasihi), Ralph Bunche (Amani);
1951 – John Douglas Cockcroft na Ernest Walton (Fizikia), Edwin McMillan na Glenn Seaborg (Kemia), Max Theiler (Tiba), Par Lagerkvist (Fasihi), Leon Jouhaux (Amani);
1952 – Felix Bloch na Edward Purcell (Fizikia), A.J.P. Martin na R.L.M. Synge (Kemia), Selman Waksman (Tiba), Francois Mauriac (Fasihi), Albert Schweitzer (Amani);

neg:
Dedan Kimathi
Kimathi alifanya kazi kadhaa lakini hakupata msimamo. Mojawapo ya kazi hizo alijiunga na jeshi na kutumwa kwa Vita Kuu ya Pili ya Dunia mwaka wa 1941. Lakini, mwaka wa 1944, alifukuzwa jeshi kwa sababu ya makosa kadhaa. Mnamo 1946, alijiandikisha kwa chama cha Muungano wa Waafrika Wakenya. Mnamo 1949, alianza kufunza shule alikosomea, lakini wakamfukuza kazi kwa sababu ya kulaumiwa amefanya ubakaji.

neg:
Korea Kaskazini
Korea yote ilikuwa koloni la Japan kuanzia 1910 hadi mwaka 1945. Kwenye mwisho wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia jeshi la Urusi liliwafuata Wajapani kaskazini mwa rasi na Wamarekani waliingia kusini.

neg:
Prussia
Mwaka 1945 mataifa washindi wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia waliamua kutangaza mwisho wa Prussia wakiishtaki kuwa sababu ya tabia ya kivita ya Ujerumani. Maeneo ya Prussia yalifanywa kuwa majimbo katika Ujerumani kwa jumla. Prussia asilia yenyewe iligawiwa kati ya Poland na Urusi, wakazi wake Wajerumani walifukuzwa.

neg:
Historia ya Tanzania
Utawala wa Wajerumani ulikoma katika eneo la Tanzania Bara baada ya Ujerumani kushindwa katika vita vikuu vya kwanza vya dunia vilivyodumu kutoka mwaka 1914 hadi mwaka 1918.

neg:
Bikini (atolli)
Mwisho wa vita kuu ya pili ya dunia jeshi la Marekani lilizamisha manowari zilizoharibika na kutohitajiwa tena kwenye hori la ndani la atolli.

neg:
Milki ya Uingereza
Baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia Uingereza ilikosa nguvu ya kuendelea na utawala juu ya maeneo haya makubwa. Ilipaswa kuyapa uhuru, kuanzia Uhindi na Pakistan mwaka 1947 hadi nchi za Afrika tangu mwaka 1960.

neg:
Vita Kuu ya Pili ya Dunia
Vita hii ilianza huko Ulaya tarehe 1 Septemba 1939 kwa mashambulizi ya Wajerumani dhidi ya Poland. Wengine huhesabu mashambulizi ya Japani dhidi ya Uchina tarehe 7 Julai 1937 kuwa mwanzo wa vita. Mwisho wake ulikuwa huko Ulaya tarehe 9 Mei 1945 halafu huko Asia tarehe 2 Septemba 1945.
Mashambulizi ya Wajerumani dhidi Poland yalisababisha hali ya vita kati ya Ujerumani kwa upande moja na Ufaransa na Uingereza kwa upande mwingine waliokuwa na mkataba wa kulindana na Poland. Serikali za Australia, New Zealand, Nepal, Afrika Kusini na Kanada zilishikamana na Uingereza kwa kutangaza vita dhidi ya Ujerumani. Urusi, uliokuwa na mkataba wa siri na Ujerumani, ulichukua nafasi ya kuteka sehemu kubwa za Poland ya Mashariki.

neg:
Vita Kuu ya Pili ya Dunia
Kwa namna fulani vita iliyoanza 1939 ilikuwa marudio ya vita iliyotangulia. Hivyo imekuwa kawaida kuzitaja vita hizi kama Vita Kuu ya Kwanza na ya Pili ya Dunia.

neg:
Vita Kuu ya Pili ya Dunia
Mwaka 1945 iliona mwisho wa vita. Mataifa mengi yaliyokuwa mbali, kama Argentina, Peru au Mongolia, yalitangaza pia hali ya vita dhidi ya Ujerumani na Japani. Pia nchi zilizowahi kushikamana na Wajerumani waligeukia mataifa ya ushirikiano. Ujerumani yenyewe ilivamiwa kutoka Magharibi na Mashariki. Warusi walifika mji mkuu wa Berlin na Adolf Hitler alijiua tarehe 30 Aprili 1945; wanajeshi wake walitia sahihi mkataba wa kusalimu amri tarehe 8-9 Mei 1945.
Huko Asia Japani iliendelea kupigana na Waamerika walioweza kufikisha ndege zao zilizobeba mabomu hadi Japani yenyewe. Mnamo Agosti 1945 Waamerika walitumia silaha mbili za kinyuklia walizokuwa nazo wakati ule na kuua watu wengi sana huko Hiroshima tarehe 6 Agosti na Nagasaki tarehe 9 Agosti 1945. Siku zilezile Warusi walianza kuwashambulia wanajeshi Wajapani huko Uchina. Haya yote yalisababisha serikali ya Japani kukubali wameshindwa wakatia sahihi mkataba wa kusalimu amri tarehe 2 Septemba 1945.

neg:
Poland
Baada ya vita vikuu vya pili, Polandi ikawa chini ya utawala wa Kikomunisti hadi ilipofaulu kujikomboa (1989).

neg:
Algiers
Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia Algeria ilikuwa chini ya serikali ya Kifaransa katika maeneo yasiyovamiwa na Ujerumani hadi kuingiliwa na wanajeshi Wamarekani na Waingereza mwaka 1942. Baadaye ikawa mji mkuu wa "Ufaransa Huru" hadi mwisho wa vita.

neg:
Dameski
Wakati wa Vita vikuu vya pili vya dunia jeshi la Ufaransa huru na jeshi la Uingereza, walichukua Dameski. Baada ya vita hivyo, Ufaransa ulitoa uhuru kwa Syria na Dameski ikawa mji mkuu wa nchi mpya.

neg:
Michezo ya Olimpiki
Michezo ya Olimpiki imekuwa na historia ndefu katika vipindi viwili:
Michezo hii ya kisasa imeendelea kila baada ya miaka minne isipokuwa 1916, 1940 na 1944 kwa sababu ya Vita Kuu ya Kwanza na ya Pili ya Dunia.

neg:
Vita Kuu ya Dunia
Wanahistoria wengine hudai ya kwamba hali halisi vita kuu ya kwanza ilizohusu dunia yote ilikuwa vita ya miaka saba (1756-1763) kati ya Uingereza na madola ya Kijerumani ya Uprusi na Hannover dhidi ya Ufaransa, Urusi, Austria, Sweden, Saksonia na Hispania. Mapigano yalitokea Ulaya, Amerika ya Kaskazini, Visiwa vya Karibi, India, Asia ya Mashariki, Afrika na baharini kote duniani.

neg:
Benki ya Dunia
Benki ilianzishwa mwaka 1945 baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Shabaha ilikuwa kusaidia nchi za Ulaya zilizoharibiwa katika vita. Mkopo wa kwanza wa milioni USD 250 ulitolewa kwa Ufaransa.

neg:
Vita Kuu ya Pili ya Dunia
Mnamo Mei 1940 Wajerumani walishambulia Ufaransa pamoja na nchi za Uholanzi, Ubelgiji na Luxemburg. Vita hii ilikwisha haraka: Wajerumani walishinda na kupiga pia kikosi cha Waingereza huko Ufaransa. Baadaye walisitasita kushambulia Uingereza yenyewe. Mipango yao ilihitaji mbinu za kuvuka bahari. Wakajaribu kuvuruga nguvu ya kijeshi ya Waingereza kwa mashambulizi ya ndege lakini hawakuwa na uwezo wa kutosha. Katika shambulizi dhidi ya Ufaransa Waitalia walishiriki upande wa Wajerumani.

neg:
Historia ya Iceland
Wakati wa Vita Kuu ya Dunia ya Pili Denmark ilivamiwa na Ujerumani na Althing iliamua ya kwamba kuanzia sasa kisiwa kitajitawala kabisa. Mwaka 1944 Iceland ilipata uhuru kamili.

neg:
James Bond
Vita Baridi imeisha mnamo mwaka wa 1991. Kwa kuwa uhusika wa Bond kiduchu hupiagana dhidi ya Ukomunisti, wengi walifikiria kwamba mfululizo wa filamu za Bond sasa umekufa jumla.

neg:
Pearl Harbor
Pearl Harbor ilikuwa maarufu kutokana na mashambulio ya ghafla ya Japani dhidi ya manowari za Marekani yaliyotokea hapa tar. 7 Desemba 1941. Hatua hii ilisababisha Marekani kuingia katika Vita Kuu ya Pili ya Dunia na kujiunga rasmi na mataifa ya ushirikiano.

neg:
Kifaru (jeshi)
Hadi Vita Kuu ya Pili ya Dunia teknolojia iliendelea mbele hasa Ujerumani ilishambulia kwa kutumia vifaru vingi na kushinda majirani yake. Warusi walijenga pia vifaru vingi na vita katika Urusi iliona vifaru maelfu katika mapigano. Hapa udhaifu wa vifaru umeshajulikana na pande zote zilishindana kubuni bunduki maalumu dhidi ya kifaru pamoja na kuboresha kinga chake.

neg:
Kalenga
Baada ya kushindwa kwa Ujerumani katika Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia, washindi, hasa Uingereza, walisisitiza fuvu lirudishwe: hivyo kuna fungu 246 katika Mkataba wa Versailles linalotaja fuvu la Mkwawa. Wajerumani walidai baadaye wanashindwa kulikuta, hivyo ilichelewa hadi baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia wakati jeshi la Uingereza lilikuwa na utawala juu ya sehemu za Ujerumani ya kwamba Waingereza waliteua fuvu moja katika mkusanyiko wa Makumbusho ya Bremen na kulituma Tanganyika kama fuvu la Mkwawa.
Kalenga kuna makumbusho kwa heshima ya Mtemi Mkwawa na fuvu hilo linahifadhiwa humo tangu kurudishwa mwaka 1954.

neg:
Vita ya Korea
Vita ya Korea ya karne ya 20 ilitokea kati ya 1950 hadi 1953.

neg:
Historia ya Urusi
Warusi walipoteza askari milioni kadhaa, lakini waliweza kuwazuia Wajerumani wasiteke Moscow na Leningrad. Kwa msaada wa Marekani Warusi waliweza kurudisha jeshi la Ujerumani na kusogea magharibi. Umoja wa Kisovyeti ukawa kati ya nchi washindi wa vita kuu ya pili ya dunia.

neg:
Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia
Wataalamu wasio wachache wanasema mwisho wa vita kuu ya kwanza ulipanda tayari mbegu za Vita Kuu ya Pili ya Dunia.

neg:
Arsene Wenger
Katika suala la urefu wa Uzimamizi, miaka kumi na tatu ya George Allison kuwa msimamizi wa Arsenal kati ya mwaka wa 1934 na mwaka wa 1947 ni zaidi ya miaka kumi na mbili nukta tano ya usimamizi wa Wenger( Machi 2009), lakini kipindi cha Allison ni pamoja na ukamilifu wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia,|miaka kumi na tatu ya George Allison kuwa msimamizi wa Arsenal kati ya mwaka wa 1934 na mwaka wa 1947 ni zaidi ya miaka kumi na mbili nukta tano ya usimamizi wa Wenger( Machi 2009), lakini kipindi cha Allison ni pamoja na ukamilifu wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia,]] ambapo hakuna mechi rasmi iliyochezwa na hivyo Wenger amesimamia mechi mingi.

neg:
Dwight D. Eisenhower
Dwight David Eisenhower (14 Oktoba 1890 – 28 Machi 1969) alikuwa mwanajeshi na mwanasiasa kutoka nchi ya Marekani. Watu wengi walikuwa humwita Ike (tamka Aik). Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia alikuwa jenerali mkuu aliyeongoza uvamizi wa Normandy tarehe 5 Juni 1944. Kuanzia mwaka wa 1953 hadi 1961 alikuwa Rais wa 34 wa Marekani. Kaimu Rais wake alikuwa Richard Nixon.

neg:
Historia ya Moroko
Vita Kuu ya Pili ya Dunia ilidhoofisha Ufaransa pamoja na kuingia kwa wanajeshi Waamerika na Waingereza na ahadi zao za kuleta uhuru tokeo lililohamasisha wazalendo wa Maroko kupigania upya uhuru wa nchi.

neg:
Manchester United F.C.
Kupigwa kwa bomu wakati wa Vita vya Pili vya Dunia, tarehe 11 Machi 1941, kuliharibu sehemu kubwa ya uwanja, hasa jukwaa kuu. Handaki la kati katika South Stand ndilo la pekee lililobakia katika robo hiyo ya uwanja. Baada ya vita, United iliwasilisha ripoti kwa Tume ya Madhara ya Vita na kupokea fidia ya £ 22.278 kwa ajili ya ukarabati wa uwanja huo. Ingawa uwanja ulijengwa upya tena 1949, hakuna mchuano uliosakatwa Old Trafford kwa takribani miaka 10 michuano ya "nyumbani" katika kipindi hicho ilichezwa katika uwanja wa Manchester City, Maine Road. Manchester City iliilipisha United £ 5,000 kwa mwaka kwa matumizi ya uwanja wao, pamoja na asilimia fulani ya ada ya kiingilio.

neg:
Adowa
Mwaka 1935 Adowa ilivamiwa na jeshi la Italia wakati wa vita ya pili kati ya Italia na Ethiopia. Waitalia walijenga kumbukumbu ya wafu wao wa 1896 lakini mwaka 1841 Waitalia walifukuzwa katika Eritrea na wanajeshi Wahindi wa jeshi la Uingereza waati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia.

neg:
George Marshall
George Catlett Marshall (31 Desemba, 1880 hadi 16 Oktoba, 1959) alikuwa mwanasiasa na jenerali kutoka nchi ya Marekani. Hasa amejulikana kwa kazi yake ya kijeshi katika Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Kuanzia Septemba 1950 hadi Septemba 1951 alikuwa Waziri wa Ulinzi katika serikali ya Rais Harry Truman. Mwaka wa 1953 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani.

neg:
Mauaji ya kimbari
Mwaka wa 1944, Taasisi ya Carnegie kwa Amani ya Kimataifa ilachapisha maandishi muhimu zaidi ya Lemkin, yaliyoitwa "Utawala wa Kiaksisi Katika Ulaya Iliyokuwa si Huru", nchini Marekani. Kitabu hicho kilikuwa na uchambuzi wa kina wa kisheria wa utawala katika nchi zilizosimamiwa na Ujerumani wa Kinazi wakati wa Vita Vikuu Vya Pili Vya Dunia, pamoja na ufafanuzi wa maneno "mauaji ya kimbari".

neg:
Edmond Debeaumarché
Edmond Debeaumarché (Dijon, 15 Desemba 1906 - Suresnes, 28 Machi 1959) alikuwa Mfaransa mzalendo, shujaa wa kupinga uvamizi wa nchi yake wakati wa Vita Kuu ya Pili.

neg:
Funguvisiwa la Kurili
Kwenye mwisho wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia mwaka 1945 Umoja wa Kisovyeti ilivamia Kurili na kuitwaa.

neg:
Moroko
Vita Kuu ya Pili ya Dunia ilidhoofisha Ufaransa pamoja na kuingia kwa wanajeshi Waamerika na Waingereza na ahadi zao za kuleta uhuru tokeo lililohamasisha wazalendo wa Maroko kupigania upya uhuru wa nchi.

neg:
Moroko
Utawala wa mwanae Hassan II kuanzia mwaka 1961 uliitwa "miaka ya risasi" kwa sababu mfalme alikataa kukubali utaratibu wa kidemokrasia. Chaguzi zilikuwa za uwongo, wapinzani wakatupwa jela au kuuawa. Hassan II alishinda majaribio mbalimbali ya kumpindua. Siasa ya kushikamana na Marekani ilimsaidia mfalme kimataifa lakini baada ya mwisho wa "vita baridi" alilazimishwa na Wamarekani kulegeza utawala wake.

neg:
Vita Kuu ya Pili ya Dunia
Tokeo moja la vita kuu ya pili ni kuanzishwa kwa Umoja wa Mataifa. Uliundwa 1945 kama chombo cha kuzuia vita zijazo. Kutokana na historia hii mataifa yenye nafasi za kudumu na kura ya veto katika Baraza la Usalama ndiyo mataifa washindi wa vita kuu ya pili: Marekani, Uchina, Ufaransa, Uingereza na Urusi. Kutokana na kura ya veto hawawezi kuondolewa bila kukubali wenyewe hata kama siku hizi Ufaransa na Uingereza si tena nchi muhimu sana duniani.

neg:
Historia ya tarakilishi
Enzi ya ukokotozi wa kisasa ilianza kabla, na wakati wa vita kuu ya pili ya Dunia.

neg:
Ukristo barani Afrika
Baada ya vita vikuu vya pili duniani kote makanisa mengi yaliyoongozwa na wamisionari yalianza kuandaa viongozi wenyeji kushika madaraka. Mapambano ya kupata uhuru wa kisiasa yaliharakisha mwendo huu hata ndani ya makanisa yaliyochelewa kufanya maandalizi hayo.

neg:
Prussia Mashariki
Washindi wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia walimaua kutenganisha jimbo hili na Ujerumani na kuigawa kati ya Poland na Urusi. Wenyeji wazalendo karibu wote walikimbia au walifukuzwa baada ya vita, kwa jumla watu milioni 2.5; wengi walikufa walipokimbia katika majira baridi ya Januari na Februari 1945.

neg:
Ukuta wa Berlin
Chanzo cha ukuta kilikuwa ugawanywaji wa jiji la Berlin baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia tangu 1945. Nchi washindi ziliamua kuigawa Ujerumani yote. Wakaanzisha kanda nne zilizotawaliwa na Umoja wa Kisovyeti, Marekani, Uingereza na Ufaransa. Jiji la Berlin lilikuwa ndani ya kanda ya Kisovyeti lakini likiwa mji mkuu wa Ujerumani, lilitangazwa kuwa mkoa wa pekee likigawanywa pia katika kanda nne za washindi. Mashariki ya Berlin ilikuwa sehemu ya nchi ya kikomunisti Jamhuri ya Kidemokrasia ya Ujerumani na magharibi ya jiji ilikuwa chini ya mamlaka ya Marekani, Uingereza na Ufaransa.

neg:
Historia ya Ufaransa
Baada ya [[vita vikuu vya pili]] ambako nchi ilitekwa na Ujerumani kwa kiasi kikubwa, Ufaransa ulipata [[katiba mpya]] na kujiunga na [[NATO]] ([[1949]]) na mwanzo wa [[Umoja wa Ulaya]] (tangu [[1951]]). Ilihesabiwa kati ya washindi wa vita na kupata [[kiti cha kudumu]] kwenye [[Baraza la Usalama la UM]].

neg:
Hawaii
Marekani iliingia katika Vita Kuu ya Pili ya Dunia kwa shambulio la Japani dhidi ya manowari za Marekani katika bandari ya Pearl Harbour tarehe 7 Desemba 1941.

neg:
Alan Paton
Paton alijitolea wakati wa Vita Vikuu vya Pili vya Dunia, lakini alikataliwa. Baada ya vita alitembea, kwa kutumia pesa zake, kutazama magereza Duniani kote. Alitembelea Sandinavia, Uingereza, Bara Ulaya na Marekani. Wakati alipokuwa nchini Norwei, aliandika riwaya yake marufu "Lia, Nchi Nayoipenda", ambayo aliimaliza wakati wa safari yake, huku akiikamilisha siku kabla ya Krisimasi mjini San Francisco mnamo mwaka wa 1946. Pale, alikutana na Aubrey na Marigold Burns, ambao walisoma rasimu ya kitabu chake na wakapata mchapishaji wa kukichapisha. Mhariri Maxwell Perkins, maarufu kwa kuhariri riwaya za Ernest Hemingway na Thomas Wolfe, aliongoza riwaya ya kwanza ya Paton ilipokuwa ikichapshwa na wachapioshaji wa Scribner.

neg:
Brandenburg
Baada ya vita kuu ya pili ya dunia Prussia ilibomolewa 1945 na Brandenburg ilikuwa sehemu ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kijerumani (JKK) iliyoshikamana upande wa Umoja wa Kisovyeti. Hapa eneo la Brandenburg iligawiwa mwaka 1952 wakati majimbo ya kale yaliondolewa katika JKK na ardhi yake iliingia chini ya mikoa mitatu.

neg:
Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia
Lakini kwa kweli haikuwa vita ya kwanza ya "dunia" maana vita ya miaka saba (1756-1762) ilipigwa pia kwenye mabara yote ya dunia baina ya nchi zenye makoloni hasa Uingereza, Ufaransa na Hispania.

neg:
Vita Kuu ya Pili ya Dunia
Kuanzia mwaka 1943 mataifa ya ushirikiano yalianza kusogea mbele pande zote. Warusi walisukuma Wajerumani polepole warudi nyuma. Waamerika na Waingereza walipeleka wanajeshi Italia ya Kusini. Italia ilifanya mapinduzi: dikteta Mwitalia Mussolini aliondolewa madarakani na serikali mpya ilijiunga na mataifa ya ushirikiano.

neg:
Yugoslavia
Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia Yugoslavia ilivamiwa na jeshi la Ujerumani. Wapinzani mbalimbali walichukua silaha kupinga wavamizi. Kati ya vikundi hivi wanamigambo Wakomunisti chini ya Josip Broz Tito wakafaulu kuliko jeshi la msituni wa mfalme. Baada ya mwisho wa vita 1945 kundi la Tito lilichukua utawala.

neg:
Koloni
Kipindi hiki cha ukoloni kiliporomoka baada ya vita kuu ya pili ya dunia, ila kukawa na mwendelezo wake katika ukoloni mamboleo.
Hali za nchi chini ya utawala wa kikoloni zilitofautiana.

neg:
Shirika la Msalaba Mwekundu
Wakati wa [[Vita vya Abyssinian ]]kati ya [[Ethiopia]] na [[Italia]] kutoka 1935 hadi 1936, Shirika hilo lilitoa mchango wa vifaa vya msaada wa thamani karibu faranga milioni 1.7 za Uswizi. Kutokana na kukataa kwa serikali ya Kiitaliano chini ya [[Benito Mussolini]] kushirikiana kwa vyovyote na Msalaba Mwekundu, bidhaa hizi zilifikishwa tu Ethiopia. Wakati wa vita hivi, takriban watu 29 walipoteza maisha yao huku akiwa chini ya ulinzi wa wazi wa Msalaba Mwekundu, wengi wao kutokana na mashambulizi ya Jeshi la Kiitaliano. Wakati wa [[Vita vya wenyewe kwa wenyewe nchini Uhispania]] kati ya 1936 na 1939, mara tena Shirika hilo lilijiunga na ICRC kutoa misaada kwa usaidizi wa Vyama 41 vya kitaifa. Mwaka wa 1939 kabla ya Vita vya Pili vya Dunia kuanza, Shirika hilo lilihamisha makao yake makuu kutoka Paris hadi Geneva ili kufaidika na sera ya Uswisi ya kutoegemea upande wowote.

neg:
Shirika la Msalaba Mwekundu
Misingi ya kisheria ya ICRC kufanaya kazi wakati wa Vita Kuu vya Pili vya Dunia ilikuwa ni Mikataba ya Geneva iliyohaririwa mwaka wa 1929. Shughuli za Kamati zilikuwa sawa na zile za wakati wa Vita Kuu vya kwanza: kuwatembelea na ufuatiliaji wa kambi za Wafungwa-wa-Vita, kuandaa misaada kwa raia, na ubadilishanaji wa habari kuhusu wafungwa na watu waliopotea. Mwishoni mwa vita, wajumbe 179 walipata kuwatembelea Wafugwa wa vita 12,750 kambini katika nchi 41. Uwakala wa Wafungwa-wa-Vita "(Zentralauskunftsstelle für Kriegsgefangene)" ulikuwa na wafanyakazi 3,000, na daftari ya kadi ya kufuatilia wafungwa ikiwa na rekodi milioni 45, na jumbe milioni 120 ziliweza kubadilishanwa kwa Uwakala huo. Mojawapo ya pingamizi kuu ilikuwa kwamba Shirika la Kijerumani la Msalaba Mwekundu, liloendeshwa na Nazi lilikataa kushirikiana na masharti ya Geneva pamoja na ukiukaji hadharani kama vile kufurushwa kwa Wayahudi kutoka Ujerumani na Kambi za mauaji ya halaiki yaliyoendeshwa na serikali ya Ujerumani. Aidha, washiriki wengine wawili katika mgogoro huo, Umoja wa Kisovyeti na Japan, walikuwa si wanachama wa Mikataba ya Geneva ya 1929 na haikuwa lazima kwa wao kufuata sheria za mikataba.

neg:
Vita ya Miaka Saba
Vita ya Miaka Saba ilitokea kati ya 1756 hadi 1763. Ilianza kutokana na mashindano ya nchi za Ulaya ikasambaa pande nyingi za dunia. Hivyo imeitwa "Vita Kuu ya Dunia" ya kwanza hata kama jina hili kwa kawaida latumiwa kwa ajili ya vita kati ya 1914 na 1918.

neg:
Historia ya Uholanzi
Uholanzi haukutaka kushiriki Vita vikuu vya kwanza vya dunia, lakini katika vita vikuu vya pili ulivamiwa na Ujerumani (1940-1945).

neg:
Vita Kuu ya Pili ya Dunia
Jina limetokana na vita ya miaka 1914-1918 iliyoona mapambano kati ya Ujerumani na wenzake dhidi ya nchi nyingi. Vita ya 1914/1918 iliitwa "Vita Kuu ya Dunia" kwa sababu mapigano yalienea pande nyingi za dunia, tofauti na vita zilizotangulia.

neg:
Mdororo Mkuu
Mdororo Mkuu ulikuwa mbaya sana, lakini kwa msaada wa kila mmoja, kukawa na afadhali, na kila kitu kikaja kuwa sawa. Kati ya miaka 1939 na 1944 watu wengi wakapata kazi tena kwa sababu ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia, na huo Mdororo Mkuu ukawa unaelekea ukingoni na maisha yakawa kawaida na si kama hapo awali.

neg:
Guam
Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia kisiwa kikatwaliwa na Japani, lakini tarehe 21 Julai 1944 Waamerika walirudi na kuwafukuza Wajapani.

neg:
Iceland
Wakati wa Vita Kuu ya Dunia ya Pili Denmark ilivamiwa na Ujerumani na Althing iliamua ya kwamba kuanzia sasa kisiwa kitajitawala kabisa. Mwaka 1944 Iceland ilipata uhuru kamili.

neg:
Manchuria
Kati ya 1931 na 1945 Manchuria ilikuwa nchi lindwa iliyosimamiwa na Japani kwa jina la "Manchukuo" iliyorudishwa kwa China baada ya vita kuu ya pili ya dunia.

neg:
1918
Novemba: Mwisho wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

neg:
Mkimbizi
Katika miezi ya mwisho ya Vita Vikuu vya Pili vya Dunia takriban raia milioni tano wa Kijerumani kutoka mikoa ya Ujerumani ya Prussia ya Mashariki, Pomerania na Silesia walikimbia ushambulizi wa Jeshi Lekundu na wakawa wakimbizi katika maeneo ya Mecklenburg, Brandenburg na Saxony. Baada ya kukombolewa kwa Wehrmacht mnamo Mei 1945, Muungano wa nchi rafiki ulichukua Ujerumani katika mipaka jinsi ilivyokuwa tarehe 31 Desemba 1937 (Azimio la Berlin la tarehe 5 Juni, mwaka 1945), lakini kuanzia mwaka wa 1945 Wapolandi walikuwa wameanza kuwafukuza raia wa Kijerumani waliokuwa wamebaki (utakaso wa kikabila) na kwa kipindi kifupi muungano wa nchi rafiki ulipokutana mjini Potsdam tarehe 17 Julai mwaka wa 1945 katika Mkutano wa Potsdam, hali ya ukimbizi iliyokuwa na vurugu nyingi ilizikabili nchi zilizokuwa na nguvu, ambazo, kwa mujibu wa Ibara ya IX ya Itifaki ya Potsdam ya tarehe 2 Agosti mwaka wa 1945 ilihifadhi mapema robo moja ya eneo la Ujerumani chini ya utawala wa Kipolandi; kwa mujibu wa Ibara ya XIII ya itifaki, raia wajerumani waliobaki nchini Poland, Chekoslovakia na Hungaria walikuwa wahamishwe Magharibi kwa namna "taratibu na yenye kuzingatia utu".

neg:
Mgongano kati ya Israeli na nchi za Waarabu
Mateso ya Wayahudi katika Ulaya tangu kufika serikali ya Adolf Hitler katika Ujerumani yaliongeza idadi ya wahamiaji. Kwenye mwisho wa Vita Kuu ya Pili kulikuwa na Wayahudi kutoka pande zote za Ulaya waliokombolewa katika kambi za mauti na maelfu kati ya hao walitafuta pia njia za kufika Palestina. Wakati ule idadi ya Wayahudi ilifikia tayari takriban theluthi mja ya wakazi wote wa PAlestina waliokuwa mnmao milioni 2.

neg:
Vladimir Nabokov
Mwaka 1940 wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia familia ilikimbia wakafaulu kupata nafasi kwenye meli kwenda Marekani iliyoondoka Ufaransa wakati jeshi la Ujerumani limeshaanza kuvamia nchi. Vladimir alipata kazi kama bingwa wa vipepeo kwenye American Museum of Natural History mjini New York kwa muda kidogo lakini aliendelea kuwa mwalimu wa fasihi kwenye vyuo mbalimbali na tangu 1948 profesa wa fasihi kwenye chuo kikuu cha Cornell. Tangu 1945 alikuwa raia wa Marekani.

neg:
Vichy
Vichy ni mji wa Ufaransa. Baada ya kushindwa kwa Ufaransa na Ujerumani mwaka 1940 katika Vita Kuu ya Pili ya Dunia ilikuwa makao makuu ya serikali ya Vichy chini ya jenerali Petain iliyotawala sehemu za nchi zisizotwaliwa bado na Ujerumani pamoja na koloni hadi 1944.

neg:
Manchester United F.C.
Kwa miaka kumi iliyofuata, klabu kilishuhudia hali ya kudidimia polepole kabla ya kushushwa ngazi ya chini, Division ya pili katika 1922. Walipandishwa ngazi tena mwaka 1925, wakang'ang'ana kufika nusu ya msimamo wa ligi, na wakashushwa ngazi tena mwaka wa 1931. Katika miaka minane iliyotangulia Vita vya Pili vya Dunia, klabu kilididimia na kuwa klabu yo-yo, kikafikia kiwango chao cha chini zaidi cha nafasi ya 20 katika Divisheni ya Pili mwaka wa 1934. Walipandishwa tena katika msimu wa mwisho kabla ya Vita vya Pili vya Dunia. Walijihakikishia nafasi yao katika kiwango cha juu baada ya vita kwa kumaliza katika nafasi ya 14 katika msimu wa 1938-39.

neg:
Ucheki
Wakati wa vita kuu ya pili ya dunia Wajerumani walichukua uongozi wa Chekoslovakia, lakini hawakudumu mno.

neg:
Vita Kuu ya Pili ya Dunia
Wajerumani walishambulia Urusi wakifika hadi kando ya mji mkuu Moscow, lakini walishindwa kuiteka. Walikamata eneo lote la kusini mwa Urusi hadi milima ya Kaukazi na hadi mto Volga.

neg:
Kaisari Wilhelm II
Wataalamu wanaona ya kwamba alikuwa na wajibu kubwa kwa kutokea kwa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia. Baada ya kupinduliwa wakati wa upinduzi wa Ujerumani wa 1918 alihamia Uholanzi alipokufa na kuzikwa kwa sababu hakutaka kuzikwa katika Ujerumani isiyo na utaratibu wa kifalme.

neg:
Jamhuri ya Watu wa China
Wakati wa vita kuu ya pili ya dunia sehemu kubwa ilitwaliwa na Japani. Wakati huo Chama cha Kikomunisti cha China kiliandaa jeshi kikapambana na serikali ya Kuomintang na Japani pia.

neg:
Mkimbizi
Vita na migogoro ya kisiasa wakati wa Vita Vikuu vya Pili vya Dunia ilisababisha kiasi kikubwa cha uhamisho wa lazima (angalia Vita Vikuu vya Pili vya Dunia, ukombozi na kufukuzwa). Mnamo mwaka wa 1943, Muungano wa nchi Rafiki uliunda Shirika la Umoja wa Mataifa la Msaada na Kuanzisha Maisha Mapya (UNRRA kwa lugha ya Kiingereza) ili kutoa misaada kwa maeneo yaliyokombolewa kutoka nguvu za Kiaksisi, ikiwemo maeneo ya Ulaya na Uchina. Juhudi hizi zilijumuisha kuwarudisha zaidi ya wakimbizi milioni saba, ambao wakati huo walijulikana kama watu waliofukuzwa kutoka makwao, hadi katika nchi zao za kiasili na kuanzisha makambi ya watu waliotimuliwa makwao ya wakimbizi milioni moja ambayo walikataa kurudishwa nyumbani.

neg:
The Era (gazeti)
"The Era" liliendelea kuchapishwa mpaka mwanzo wa Vita ya Pili ya Dunia, lakini umaarufu wake na umuhimu wake ulikuwa umedidimia.

neg:
Ujerumani
Adolf Hitler aliposhika uongozi wa nchi mwaka 1933 aligeuza nchi kuwa wa kidikteta na kuingiza dunia katika vita vikuu vya pili ambapo hasa Wayahudi waliangamizwa kwa mamilioni katika makambi maalumu.

neg:
Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kijerumani
Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kijerumani (JKK) ilikuwa jina la dola katika mashariki ya Ujerumani kati ya 1949 - 1990. Iliundwa 7 Oktoba 1949 katika eneo la ukanda wa utawala wa Kirusi kama nchi mshindi wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia.

neg:
Ukristo barani Afrika
Kwa kiasi fulani hali hiyohiyo ilitokea wakati wa vita vikuu vya pili (1939-1945). Safari hiyo wamisionari Wajerumani waliwabariki wainjilisti Waafrika kuwa wachungaji kabla ya kufukuzwa na serikali ya Kiingereza kutoka Tanganyika. Katika vipindi hivyo ieleweke kwamba wamisionari wachache wa mataifa mengine au madhehebu mengine walisaidia, kama vile Walutheri kutoka Marekani na Skandinavia, au Wapresbiteri kutoka Malawi katika eneo la Wamoravia.

neg:
Mto Marne
Mto Marne ulikuwa eneo la vita viwili wakati wa Vita vya Kwanza vya Dunia. Vita ya kwanza vilikuwa mgeuko wa Vita vya Kwanza vya Dunia World katika mwaka wa 1914. Vita vya pili vilipiganwa miaka minne baadaye, katika mwaka wa 1918.
Katika karne ya 19 na 20, Marne ulipendeza wachoraji wasanii wengi miongoni mwao ni:

neg:
Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Utawala wa Kijerumani ulikwisha katika Vita Kuu ya Dunia ya Kwanza (1914 - 1918) kutokana na uvamizi wa Uingereza na Ubelgiji.

neg:
Historia ya Namibia
Baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia serikali ya Afrika Kusini ilieneza siasa yake ya apartheid pia katika Afrika ya Kusini-Magharibi ikijaribu kulitendea eneo hilo kama sehemu kamili ya Afrika Kusini. Hii haikukubaliwa na Umoja wa Mataifa na nchi nyingi za dunia.

neg:
Syria
Mwaka 1925, mapinduzi mapya ambayo yalianzishwa na Hauran (eneo la mashamba kusini mwa nchi) yalifika Dameski. Wasyria walitaka uhuru wao. Lakini, Ufaransa ulitupa mabomu Dameski na waliacha mapinduzi.
Syria ya kisasa imepata kuwa nchi ya kujitawala kwa hatua mbalimbali tangu mwaka 1936 hadi kukamilisha uhuru wake baada ya Vita vikuu vya pili vya dunia mwaka 1946.


query: Je, soko la hisa ni nini?

pos:
Kuuza na kununua Hisa (Kenya)
Hisa zinazouzwa na kununuliwa nchini Kenya huwa ni za makampuni yaliyosajiliwa katika Soko la Hisa la Nairobi. Hivyo basi, wakati kampuni inaposajiliwa katika soko la hisa, asilimia yake fulani huuzwa kwa umma kama hisa. Mtu yeyote aliyenunua hisa za kampuni fulani huwa basi na haki ya kumiliki asilimia sambamba na hisa alizonunua ya kampuni hiyo. Pia, mtu huyu anaweza kuuzia mtu mwingine hisa hizi katika soko la hisa.

pos:
Jukumu la Soko la Hisa la Nairobi Katika Uchumi
Hii ni kwa sababu soko la hisa huhimiza ugavi wa wenye mali kutoka kwa wanaosimamia utumizi wa mali kwa sababu sio kila wakati watu walio na mali huwa na fikira nzuri ya kibiashara na wale waliyo na fikira nzuri ya kibiashara hukosa mali wakati mwingine.

pos:
Soko la Hisa
Soko la hisa (kwa Kiingereza "stock exchange") ni mahali pa biashara ya hisa za makampuni.

neg:
Abakasi
Abakasi (kutokana na Kiingereza "abacus") ni kifaa maalumu chenye shanga kinachotumiwa kusaidia kuhesabu katika hisabati.

neg:
Misemo
Misemo ni kauli fupifupi zinazotumiwa na jamii ili kusisitiza ukweli wa jambo fulani. Misemo huunganisha dhana au mawazo mawili kuwa moja. Ni fungu la maneno ambayo hutumiwa na jamii fulani kwa lengo la kutoa msisitizo wa maadili fulani. Mfano:

neg:
Leso
Leso (kutoka Kireno "lenço"; kwa Kiingereza: "handkerchief") ni kitambaa cha kawaida chenye umbo la mraba kilichotengenezwa kwa pamba au nguo nyingine ambayo inaweza kuingia katika mfuko au mkoba, na ambayo ina lengo la usafi wa binafsi kama kuifutia mikono au uso, au kufutia damu, lakini hasa kamasi.

neg:
Hisa
Jinsi ushuru hutozwa juu ya migao ya hisa hutofautiana kati ya maeneo. Kwa mfano,nchini India, migao haitozwi ushuru ikiwa katika mikono ya mwenyehisa, lakini kampuni inayotoa migao hii hulipa ushuru wa usambazaji migao wa asilimia 12.5. Pia kuna dhana ya mgao unaotarajiwa, ambao hutozwa ushuru. Sheria za ushuru katika India hujumuisha uwezo wa kukomesha ugawaji wa migao. Nchini Kenya, ushuru wa kukatalia migao inayofaa kulipwa kwa wenyeji ilikuwa asilimia 5, iliyopungua kutoka asilimia 7.5.
Soma zaidi: Taxation - Kenya - export, power

neg:
Precision Air
Baada ya kuanza kuuza hisa zake kwa umma, Michael Shirima alitoa nusu ya hisa zake na Kenya Airways wakatoa nusu ya hisa zao. Kwa hivyo theluthi moja ya hisa hizo itamilikiwa na umma. Bei ya hisa moja inauzwa Shilingi 475.

neg:
Beseni
Beseni katika jiografia ni eneo la dunia ambako maji hukusanyika yakielekea sehemu ya chini. Inaitwa pia beseni ya utiririshaji (ing. "drainage basin").

neg:
Mdororo Mkuu
Mdororo Mkuu ulikuwa kipindi ambacho uchumi wa Marekani na sehemu nyingine za dunia ulikuwa mbaya sana. Ulianza na Kuanguka kwa Soko la Hisa la Marekani 1929. Bei za masoko katika Soko la Hisa la Marekani zilianguka kuanzia tarehe 24 Oktoba hadi 29 Oktoba 1929. Watu wengi sana walipoteza kazi zao. Watu wengi wakawa maskini na kutokuwa na makazi. Hii ilimaliza utajiri wa Roaring Twenties. Ile siku ambayo imesemwa kuwa mwanzo wa Mdororo Mkuu inaitwa "Black Tuesday."

neg:
Orodha ya masoko ya hisa barani Afrika
Wanachama wa Shirika la Masoko ya Hisa ya Afrika (ASEA) wameonyeshwa kwa alama ya asteriski *.

neg:
Mpango wa Biashara
Malengo ya biashara yanaweza kufafanuliwa kwa mashirika ambayo lengo lao ni faida na yale yasiyo ya faida. Mpango wa biashara za mashirika ya faida kimsingi husistiza malengo ya kifedha, kama vile faida ama kupata mali. Ramani za biashara za mashiirka yasiyo ya faida na yale ya serikali husisitiza zaidi kwenye azma ya shirika hilo ambayo ndiyo nguzo ya serikali ama hali yao ya kutotaka faida ama kutotoza ushuru kwa usanjari huo- ingawa mashirika yasiyo ya faida yanaweza pia kuzingatia mapato. Katika mashirika yasiyo ya faida, matatizo hutokea wakati kuna juhudi za kusawazisha lengo na "tofauti za faida" (au mapato). Mipango ya biashara inaweza kuwa inalenga mabadiliko ya mitazamo na utambulisho wa wanunuzi, wateja, walipa kodi ama jamii kwa ujumla. Mpango wa kibiashara wenye mabadiliko katika mitazamo na utambulisho kama malengo yake makuu unaitwa mpango wa soko.

neg:
Tufe
Tufe ni umbo la gimba linalofanana na mpira au chungwa. Lakini wala mpira wala chungwa ni tufe kamili.
Katika elimu ya hisabati, hasa jiometri tufe ni jumla la nukta zote zilizopo na umbali uleule (=rediasi, nusukipenyo) kutoka nukta nukta moja (kitovu cha tufe).

neg:
Uhasibu
Katika uhasibu kuna wale walio na uspesheli wa ushuru, umeneja, ukaguzi wa nje, mauzo au fedha. Ni vizuri uhakikishe kwamba yule ambaye unaajiri ana taaluma inayoendana na kazi unayotaka afanye. Pia ni vizuri umchague aliye na kisomo cha juu zaidi ikiwezekana kwa maana huenda akawa anayajua maswala ibuka katika taaluma ile na atakusaidia shirika lako lifuate maagizo yaliyoko kwenye nchi yako. Ukifanya hivi utampata yule aliye na best accountancy na atakusaidia katika kutatua yaliyopo kwenye shirika.

neg:
Soko la Hisa la Nigeria
Siku na nyakati za biashara katika soko la hisa la Lagos ni kutoka Jumaatatu hadi Ijumaa, 11:00-13:00. Mashtaka ni pamoja na 3% ya faida ya biashara ya hisaa na 1% ya "Securities" na ada ya Tume ya kubadilisha. Kodi ya kutol riba inabakia ifikapo 10%; kampuni ya kodi ya mapato, 35%, mtaji yaliyopatikana kodi, 10%.

neg:
Soko la Hisa la Ghana
Tangu kuanzishwa kwake, Matajo yote yanajumuishwa katika indexi kuu, ya GSE All-Share Index. Mwaka 1993, GSE ilikuwa index ya sita bora katika kufanya kazi kati ya soko zinazojitokeza, na dhati inayoongezeka ya 116%. Mwaka 1994 ilikuwa indexi inayofanya bora zaidi kati ya masoko yanayoibukia, kupata 124.3% katika ngazi ya indexi yake. Indexi ya 1995 ilikuwa ya kukatisha tamaa kwani ilikuwa na 6.3% pekee, upande mdogo kwa sababu ya bei ghali na riba. Ukuaji wa Indexi mwaka 1997 ulikuwa 42%, na mwisho wa 1998 ilikuwa 868,35.Mwezi Oktoba 2006, dhamana ya soko la hisa la Ghana ilikuwa kama (Bilioni $ 11.5) cedis Bilioni 111,500. Tarehe 31 Desemba 2007, dhamana ya Soko hilo ilikuwa Bilioni 131,633.22. Mwaka 2007 indexi ilipandisha dhamana kwa asilimia 31.84. (Angalia sehemu la "Machapisho" katika tovuti ya GSE's kwa habari zaidi)
Sekta ya viwanda na sekta ya utengenezeshaji pombe ndizo ziko kwa wingi katka soko hilo. Ya tatu ni sekta ya benki wakati makampuni mengine yaliyotajwa kuangukia katika makampuni ya bima, madini na sekta ya mafuta. Makampuni mengi yaliyotajwa ni ya Ghana lakini kuna baadhi ya makampuni ya kimataifa.
Ingawa wawekezaji wasio wakazi wa Ghana wanaweza kuhusika katika kubadilishana dhamana bila kupata ruhusa kabla ya kubadilishana, kuna baadhi ya vikwazo vya wawekezaji ambao si wakazi wa Ghana. Mipaka ya sasa ya aina yote ya wawekezaji wasio wakazi wa Ghana (kama ni kitaasisi au kibinafsi) ni kama ifuatavyo: mwekezaji mmoja (yaani mtu ambaye si wa Ghana na anayeishi nje ya nchi) anaruhusiwa kumiliki hadi 10% ya kila usawa. Pili, kwa kila usawa, wawekezaji wa kigeni wanaweza kushikilia jumla ya 74% (katika mazingira maalum, hii inaweza kuondolewa).Mipaka hii haihusishi hisa za Ashanti Goldfields.Vikwazo hivi viliondolewa na Tendo la Ubadilishaji wa Nje, 2006 (Tendo 723).
Kuna 8% kodi ya zuio kwa mapato ya hisa kwa wawekezaji wote. Faida za dhamana zilizotajwa katika hisa zitabaki bila kodi hadi 2015. Kuondolewa kwa kodi hii ni kwa wawekezaji wote katika Hisa. Hakuna kanuni za udhibiti wa kubadilishana juu ya kusajili kwa pesa asili za uwekezaji, faida, gawio, malipo ya riba, anarudi na mapato mengine husika.
Mabadiliko ya karibuni katika soko ni pamoja na kuanzishwa kwa uuzaji na kutajwa kwa makampuni bila kutumia binadamu na kutajwa kwa baadhi ya mabenki ya serikali. Benki ya Ghana ina mipango ya maendeleo ya fedha za wengi, amana ya kitengo na dhamana ya manisipaa baadaye. Mabadiliko haya yana lengo la kufanya soko liwe na ufanisi zaidi.

neg:
Tiketi
Tiketi (pia: tikiti, kutoka Kiingereza "ticket") ni kipande cha karatasi au kadi inayoidhinisha mtu kuingia, kushiriki, kutumia au kusafiri. Tiketi huuzwa moja kwa moja au kidijitali siku ya matumizi au siku kadhaa kabla ya siku ya matumizi kufika.

neg:
Semina
Semina (kutoka Kiingereza "seminar", ambayo asili yake ni Kilatini "semen", "mbegu") ni aina ya mafundisho ya kitaaluma, ama katika taasisi ya kitaaluma au inayotolewa na shirika la biashara au kitaaluma.

neg:
Hisabati
Hisabati ni somo linalohusika na idadi, upimaji na ukubwa wa vitu.

neg:
Hisabati
Mwanahisabati Mjerumani Carl Friedrich Gauss aliita hisabati malkia wa sayansi ambayo inasaidia katika uvumbuzi wa kisayansi. Somo la hisabati lilikita mizizi kwa sababu ya uchu wa wanasayansi kupenda kutatua shida kama vile za biashara, ugavi wa ardhi na masomo ya sayari na katika kukisia uzani.

neg:
Usawa (hisabati)
Usawa (kwa Kiingereza "parity") katika hisabati unamaanisha ya kwamba kila namba kamili ("integer") iko katika moja ya makundi mawili: namba shufwa kama 2, 4, 6, 8 au namba witiri kama 1, 3, 5, 7.

neg:
Soko huria
Hata hivyo wengine wanasisitiza kwamba mara nyingi utaratibu huu hautendi haki kwa sababu uwezo wa muuzaji na mnunuzi ni tofauti, pengine sana, hivyo aliye dhaifu kiuchumi analazimika kukubali bei iliyopangwa na upande wa pili. Kwa msingi huo, soko si huria kabisa.

neg:
Sarafu ya Ethereum
Sarafu ya Ethereum (kwa Kiingerezaː "Ethereum") ni mfumo huria wa malipo ya kidijiti yasiyo na usimamizi wa taasisi yoyote ya kiserikali kama vile Benki Kuu.

neg:
Toleo Jipya la Hisa (Kenya)
Sababu kuu ya makampuni kujisajili katika soko la hisa ni kuchangisha pesa ya kuendeleza matumizi yake mbalimbali. Wakati wa toleo jipya ya hisa za kampuni fulani, pesa zinazolipwa na umma ili kununua hisa hizi huenda kwa kampuni au wamiliki wa hisa hizo hapo awali.
Sabau za makampuni kuamua kusajili hisa zake kwenye soko ni kama vile:

neg:
Dunia Uwanja wa Fujo
Fani za kijadi ndizo zilizosababisha riwaya izalike. "Dunia ni Uwanja wa Fujo” ni mojawapo ya riwaya zilizotokana na fani ya kijadi ambayo ni sira. Sira ni fani ya kijadi ambayo hujumuisha wasifu na tawasifu, yaani habari za maisha ya watu; kwa mfano mwandishi E. Kezilahabi katika riwaya yake hii amejaribu kumuonyesha mhusika Tumaini maisha aliyokuwa akiishi.

neg:
Soko la Hisa la Nigeria
Soko hili lilianzishwa mwaka wa 1960. Kutoka 9 Machi,2007, makampuni 283 zimeorodheshwa na jumla ya mitaji ya soko ya karibu trilioni N15 (bilioni $ 125). Nyimbo zote zimejumuishwa katika index iliyopo peke, ya soko hili, "All Share Index".

neg:
Yamkini
Yamkini (kutoka Kiarabu يمكن "yumkinu" = inawezekana; kwa Kiingereza "probability") ni kadirio la fursa au uwezekano wa kutokea au kutotokea kwa tukio fulani. Kuna tawi la hisabati linaloshughulikia swali hili.

neg:
Somo la Uchumi
Kwa kinyume, mfumo Mpya wa Keneshia hushikilia matarajio ya kimawazo, ingawa hushikilia aina mbalimbali za kuanguka kwa masoko. Ukeneshia Mpya hasa hushikilia kuwa bei na marupurupu “havibadiliki”, kumaanisha kuwa havibadiliki moja kwa moja kulingana na hali ya kiuchumi.

neg:
Soko la Hisa
Mara nyingi "soko la hisa" lamaanisha taasisi au jengo ambako biashara hii inafanywa . Lakini jina hili laweza pia kumaanisha jumla ya biashara ya hisa katika nchi fulani au katika tawi la uchumi (ing. "share / stock market") kwa kujumlisha taasisi mbalimbali katika nchi au biashara kwa njia ya intaneti.Kwa jumla kuna masoko ya hisa 29 barani Afrika yanayohudumia nchi 38.

neg:
Soko la Hisa la Nairobi
Hata hivyo kuna fahirisi nyingine ya tatu; AIG 27 Index ambayo hulinganishwa mabadiliko ya bei ya hisa za makampuni 27 ambazo zimetambuliwa kama zilizo imara kiasi. Wazo la msingi la fahirisi hii inalingana na ile ya NSE 20-Share Index. Lakini ilhali ile ya AIG imebainishwa na kampuni ya AIG (kampuni ya huduma za kifedha na sehemu ya AIG Group), ile ya NSE 20-share Index ni ya Soko la Hisa la Nairobi.

neg:
Kasoko
Kasoko ni shimo kwenye ardhi kutokana na mlipuko au mshtuko wa kugongwa na gimba.

neg:
Supamaketi za Uchumi
Supamaketi za Uchumi ni mtandao wa supamaketi hapa Kenya ulioanzishwa mwaka wa 1975 na uliorodheshwa katika soko la hisa la Nairobi katika mwaka wa 1992.
Uchumi ilifungwa, kwa muda, katika mwezi wa Juni 2006 baada ya miaka 30 ya biashara.

neg:
Hisa
Mapato yanayopokewa kutoka kwa hisa huitwa mgao, na mtu anayemiliki hisa huitwa mwenyehisa. Hii kwa kawaida huwa katika biashara za kiwango cha kati na biashara kubwa lakini si lazima katika biashara ndogo ambazo zinajaribu.

neg:
Zaka
Zaka (kutoka neno la Kiarabu زكاة, zakat, lenye maana ya "kinachotakasa") ni toleo la sehemu ya mapato ambalo muumini wa dini fulani anapaswa kutoa. maana ya zaka katika dini ya uislamu ina maana nyingi Zaka kilugha:Ni kukua kwa kitu na kuzidi. Zaka kisheria ni kiwango maalumu cha mali kinachotolewa wakati maalumu ili kupewa watu maalumu.

neg:
Sekta Binafsi
Katika uchumi, sekta binafsi ni ile sehemu ya uchumi ambayo huendeshwa kwa faida binafsi na haidhibitiwi na serikali. Kwa kulinganisha, makampuni ambayo ni sehemu ya jimbo ni sehemu ya sekta ya umma; binafsi, mashirika yasiyo ya faida yanaonekana kama sehemu ya sekta ya hiari.

neg:
Soko la Hisa la Nairobi
Mwaka wa 2008, NSE All Share Index (NASI) ilianzishwa kama fahirisi mbadala. Kipimo chake ni kiashiria cha utendaji wa soko kwa jumla. Fahirisi hii hujumuisha hisa zote zilizouzwa au kununuliwa kila siku. Hivyo basi mtazamo wake ni utendaji kwa ujumla wa thamani ya hisa zote katika soko badala ya mabadiliko ya bei ya Hisa chache teule.

neg:
Hisa (hisabati)
Hisa katika hisabati ni tokeo la mgawanyo au hesabu ya kugawanya namba moja kwa nyingine.

neg:
Soko la Hisa la Ghana
Tovuti ya Wauzaji wenye Leseni wa Soko la Hisa la Ghana kawaida ni pamoja na maelezo zaidi kuhusu soko, viwango vya kila siku, utafiti wa Kampuni na viungo zaidi. Wauzaji wenye Leseni wa Soko la Hisa la Ghana ni pamoja na:

neg:
Vifaa vya Deni (Soko la Hisa la Nairobi)
Nchini Kenya, makampuni na serikali ndiyo yanaweza kuomba fedha kupitia vifaa vya deni katika soko la hisa. Katika masoko mengine ya hisa, hospitali, vyuo vikuu, mashule na vyama vinaweza kuomba fedha kupitia njia hii ikiwa wanaaminiwa na umma.
Katika Soko la Hisa la Nairobi bei ya chini zaidi ya kununua kifaa cha deni ni KShs. 100,000. Unaponunua kifaa cha deni cha kampuni fulani, basi wewe huwa umekopesha kampuni hiyo fedha iliyosambamba na bei ya vifaa vya deni ulivyonunua.
Mtu yeyote wa kibinafsi, Kampuni ya Uwekezaji, Kanisa, Shule, Chuo Kikuu, Kampuni ya Bima na idara nyingine nyingi.
Wakati wa mahitaji ya kighafla, mwekezaji anaweza kuuza vifaa vya deni alivyonunua katika soko kwa urahisi kwani faida ya kifaa cha deni huongezeka kila siku hivyo basi huwa na bei mpya kila siku. Hivyo basi, mwekezaji anaweza kuuza vifaa vyake vya deni siku yoyote kabla ya siku yake ya kukomaa bila kutozwa faini yoyote.
Hata hivyo, panapokuwa na wauzaji wengi katika soko, bei ya vifaa vya deni hushuka na kisha kupanda wanapopungua.

neg:
Uchumi
Sayansi ya Uchumi (kwa Kiingereza "economics") ni tawi la elimu inayochunguza masharti ya uchumi kufaulu au kushindwa.

neg:
Makampuni Memba (Soko la Hisa la Nairobi)
Makampuni memba ya Soko la Hisa la Nairobi yanajumuisha Mabenki ya Uwekezaji na Makampuni za Ubroka. Kwa kuwa memba katika soko hili, makampuni haya yanaruhusiwa kuuza na kununua hisa katika soko kwa niaba ya wawekezaji.

neg:
Mauzo
Katika mauzo kunaweza kuwa na kujadiliana bei au bei inaweza kuwa isiyobadilika. Sanasana bei ya bidhaa au huduma hukuliwa na haja ya wanunuzi na wingi wake sokoni. Kwa biashara zinazolenga wanunuzi fulani, hasa matajiri, muuzaji anaweza kuiweka bei ya bidhaa bila kuzingatia bei ya ile bidhaa au huduma sokoni.

neg:
Jukumu la Soko la Hisa la Nairobi Katika Uchumi
Soko la hisa husaidia kugawa / kueneza mali kwa makampuni yaliyoihitaji. Hii huhakikisha mali ya nchi kutumika ipasavyo badala ya kubaki kuchangwa bila kuaongezeka.

neg:
Jukumu la Soko la Hisa la Nairobi Katika Uchumi
Soko la hisa huwa na husaidia umma, makampuni na hata serikali kwa njia zifwatazo:

neg:
Kihasha
Kihasha ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wahasha. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kihasha imehesabiwa kuwa watu 3000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kihasha iko katika kundi la Plateau.

neg:
Hisa
Jina hifadhi katika wingi huwa na maana sawa na jina hisa. Shinikizo za wanahitria kuwa jina hifadhi litumike tu wakati linaashiria hisa za zaidi ya kampuni moja ni nadra kusikika hivi leo.

neg:
Kuuza na kununua Hisa (Kenya)
Ili kuajibika kuuza na kununua hisa, wafaa kufungua akaunti na kampuni ya ubroka ambao watahitaji kadi chako cha kitambulisho. Ni vizuri pia kuwa na akaunti ya benki ili kurahisisha ubadilishanaji wa fedha kati yako na kmapuni ya ubroka unapo nunua na kuuza hisa.
Baada ya kufungua akaunti na broka, wao watakufungulia akaunti ya CDSC (Central Depository and Settlement Corporation) ambapo hisa ulizonazo pamoja na rekodi yako ya kuuza na kununua hisa zitarekodiwa. Sasa uko tayari kuanza kununua na kuuza hisa.

neg:
Central Depository and Settlement Corporation
CDS ama "Central Depository System" ni mfumo wa kompyuta unaotomiwa na CDSC kuweka akaunti za hisa kwa njia ya kielectonik. Akaunti hizi huwa zimefunguliwa na wamiliki hisa kwa hivyo, mara kwa mara, CDS hutumika kubadilisha hisa kutoka akaunti moja hadi nyingine wakati hisa zinaponunuliwa na kuuzwa katika Soko la Hisa la Nairobi.

neg:
Soko la Kariakoo
Soko la Kariakoo ni soko kuu jijini Dar es Salaam na Tanzania ambapo kunafanyika biashara za aina zote za mahitaji muhimu ya kila siku ya binadamu. Biashara zinafanyika kwa jumla na rejareja. Soko hili linajumuisha majengo mawili makuu ("soko kubwa" na "soko dogo") pamoja na maeneo yanazunguka majengo hayo. Soko la Kariakoo lipo katikati ya jiji la Dar es Salaam na ndiyo chanzo cha eneo zima la Kariakoo kujulikana kwa jina hilo.
Jengo la Soko Kuu la Kariakoo lipo katika kiwanja namba 32 mtaani Kariakoo, katikati ya makutano ya mtaa wa Mkunguni na mtaa wa Nyamwezi na limezungukwa na mitaa ya Nyamwezi, Mkunguni, Sikukuu na Tandamti.

neg:
Muungano wa mabenki ya Equity
Muungano wa mabenki ya Equity umetengeneswa na kampuni mbalimbali kama vile:Akiba ya muungano wa maBenki ya Equity fanyiwa biashara katika Soko la Hisa la Nairobi na pia katika soko la hisa la Uganda, chini ya ishara ya: EBL.

neg:
Hisa
Kitambo wawekezaji walipewa vyeti vya hisa kama ushahidi wa umiliki wa hisa zao lakini si lazima siku hizi. Badala yake, umiliki unaweza kurekodiwa kielektroniki katika mfumo kama vile CREST

neg:
Hisabati
Kwa ujumla linahusika na miundo na vielezo.

neg:
Soko huria
Soko huria linatazamwa na wengi kama aina ya mfumo wa uchumi ambamo bei ya bidhaa na huduma haipangwi na serikali, bali inatokana na haja za wanunuzi na wingi wa hizo bidhaa au huduma.

neg:
Fasihi
Fasihi (kutoka neno la Kiarabu فصاحة "fasaha" kwa maana ulumbi) ni utanzu (tawi) wa sanaa ambao hutumia lugha ya mazungumzo au maandishi ili kufikisha (kuwasilisha) ujumbe kwa hadhira husika. Ni ufundi wa kuwasilisha mawazo au ujumbe ulio katika fikra za binadamu.

neg:
Soko la Hisa la Nairobi
Soko hili lina vikao vya kabla kati ya 09:00-09:30 na vikao vya biashara ya kawaida kati ya 09:30-03:00 siku zote za wiki isipokuwa Jumamosi, Jumapili na sikukuu zinazotangazwa na Soko mapema.

neg:
Hisa
Hisa huthaminiwa kulingana na kanuni mbalimbali katika masoko mbalimbali, lakini nguzo ya msingi ni kuwa hisa ina thamani ya bei ambayo ina uwezekano kutumiwa hisa hizi zingeuzwa . Urahisi wa kuvunjwa kwa soko ni kipengele muhimu katika kutathmini uwezekano wa uuzaji wa hisa katika wakati wowote ule. Uzaji halisi wa hisa kati ya mnunuzi na muuzaji kwa kawaida hukadiriwa kutoa kiashiria bora cha soko juu ya 'thamani halisi' ya hisa katika wakati huo.

neg:
Bisibisi
Bisibisi ni kifaa cha ufundi kinachotumiwa kugeuza skurubu (parafujo) yenye kofia iliyo na tundu ama kwa kuikaza au kuifungua..

neg:
Ibaga
Soko la Ibaga linapanuka hata kulishinda soko la mji kama Ndago ambapo kuna umeme.

neg:
Hanse
Hanse (Kijerumani:"die Hanse", Kiholanzi: "de Hanze",Kisweden: "Hansan", ing. "Hanseatic League") ilikuwa shirikisho la miji ya biashara katika Ulaya ya Kaskazini na hasa ushirikiano wa wafanyabiashara wa miji hii.

neg:
Soko la Hisa la Uganda
1998 hisa za pekee zilizofanyiwa biashara zilikuwa zile za Benki ya Maendeleo ya Afrika Mashariki (EADB) na hadi sasa kuna makampuni 9 katika Afrika ya MAshariki yaliyoandikishwa sokoni. Siku za biashara ni Jumatatu, Jumanne na Alhamisi.

neg:
Msawazo
Msawazo ni hali ya usawa (ulinganisho, urari) kati ya athira au kani zinazopigana. Kama athira zinasawazika kuna hali ya msawazo.

neg:
Kodi
Kodi (ushuru) ni malipo ya lazima ya pesa au aina nyingine ya malipo yanayotozwa na taasisi ya serikali kutoka kwa mlipakodi (mtu binafsi au chombo kingine cha kisheria) ili kufadhili matumizi mbalimbali ya umma.

neg:
Uhasibu
Mfumo wa uhasibu unaofanyika hivi leo ulianzishwa na mwanahisabati wa Italia kwa jina Luca Pacioli mwaka 1494. Uhasibu, ambao wengi huuita 'lugha ya biashara', hupima matokeo ya kiuchumi ya shirika na baadaye kuwajulisha washika dau. Anayefanya kazi ya uhasibu huitwa mhasibu.

neg:
Biashara
Biashara (kutoka neno la Kiarabu) ni shughuli au mchakato wa kununua na kuuza mali au vitu. Inaweza kufanywa na mtu binafsi au kwa ushirikiano au na jamii au nchi kwa jumla.

neg:
Kiendeshi diski kuu
Diski kuu au kiendeshi diski kuu ni sehemu ya kompyuta ambako kumbukumbu ya habari hutunzwa. Inaitwa pia kwa kifupi chake cha Kiingereza HDD (hard disk drive) au HD (hard drive). Inaitwa diski kuu kwa sababu komputa hutumia diski mbalimbali kwa mfano CD au diski ndogo aina ya flopi.

neg:
Uhasibu
Uhasibu wa ushuru ni upimaji wa ushuru ambao shirika lafaa kulipa kwa serikali.

neg:
Fisi madoa
Fisi madoa ni mmoja wa spishi za fisi ambao ni wanyama wanaokula mizoga yaani wanyama waliokufa au walioachwa na wanyama wala nyama, kwa mfano simba au chui.

neg:
Somo la Uchumi
Uchumi umekuwa mada ya ukosoaji hadi hutegemea dhana ambazo hazina uhakika, haziwezi kuthibitishwa na zimerahisishwa visivyofaaa, kwa wakati mwingine kwa sababu dhana hizi hutumia hisabati zinazovutia. Mifano ni pamoja na habari kamilifu, uimarishaji wa faida kwa kiwango cha juu zaidi na chaguzi za kimawazo. Baadhi ya nadharia za kisasa za kiuchumi zimezingatia kuzungumzia matatizo haya kupitia kwa matawi madogo ya somo hili yanayoibuka kama vile uchumi wa taarifa, uchumi wa tabia, na uchumi wa utata, huku Geoffrey Hodgson akitabiri mabadiliko makubwa katika mwelekeo uliotanda wa kiuchumi. Hata hivyo, wanauchumi maarufu wa uchumi uliotanda kama vile Keynesna Joskow, pamoja na wanauchumi wa kiheteredoksi, wametoa maoni kuwa kiwango kikubwa cha uchumi huwa ni cha kidhana na wala si cha kihisabati, na huwa ni vigumu kuweka mifumo na kuurasmisha kwa kutumia mbinu za kihisabati. Katika majadiliano juu ya utafiti wa makundi ya kutawal shughuli za soko, Paul Joskow alionyesha mnamo 1975 kuwa katika utekelezi, wanafunzi wenye bidii wa uchumi halisi, huwa na mazoea ya kutumia “mifumo isiyo rasmi” inayotokana na vipengele vya maelezo ambavyo hutumiwa katika sekta maalum. Joskow aliamini sana kuwa kazi muhimu ya kutafiti makundi yanayotawala shughuli za soko ilifanya kupitia uchunguzi usio rasmi huku mifumo rasmi ilikuwa “ikionyeshwa kwa madaha baada yakazi "kumalizika" ". Alidai kuwa mifumo rasmi kwa kiasi kikubwa haikuwa na maana katika kazi ya ujarabati, vilevile, na kuwa kipengele muhimu kilicho msingi wa nadharia ya kampuni, tabia, kilipuuzwa.

neg:
Orodha ya masoko ya hisa barani Afrika
Hii ni Orodha ya masoko ya ubadilishanaji hisa barani Afrika.

neg:
Hela
Asili ya pesa iliyoitwa "heller" ni mji wa Kijerumani wa Hall inayoitwa leo Schwäbisch Hall. Kule sarafu za fedha zilitolewa tangu mwaka 1288 zilizosambaa haraka zikaitwa "Haller" au "Heller" kutokana na jina la mji. Polepole kiasi cha fedha ndani ya sarafu kilipungukiwa hadi kuwa sarafu ya shaba yenye thamani ndogo.

neg:
Hisa (hisabati)
Kama swali ni 6 ÷ 3 basi hisa yake ni 2. Katika mfano huu 6 na 3 huitwa vigawanyo.

neg:
Jukumu la Soko la Hisa la Nairobi Katika Uchumi
Baada ya kununua hisa, hisa hizi zaweza ongezeka kwa bei hivyo basi utakapoamua kuziuza, utafaidika kifedha. Kutokana na uongezekaji wa faida ya hisa, inaweza kuchukuliwa kama njia ya uwekezaji.

neg:
Sheria
Bila shaka, Bwana Mfalme LC alikuwa na wasiwasi kwamba wadhamini huenda wakatumia fursa ya kutumia mali ya amana wenyewe badala ya kuyachunga. Wadadisi wa kibiashara wanaotumia hifadhi walikuwa wamesababisha kuaguka kwa soko la hisa katika siku hizo. Wajibu mkali kwa wadhamini ulijumuishwa katika sheria ya serikali na kutumika kwa wakurugenzi wa makampuni na maafisa watendaji wakuu. Mfano mwingine wa jukumu la mdhamini unaweza kuwa kuwekeza mali vizuri au kuiuza. Hii hasa ndiyo kesi kwa fedha za pensheni , aina muhimu kwa zote ya amana, ambapo wawekezaji ndio wadhamini wa akiba za watu hadi wastaafu. Lakini amana pia zinaweza kuundwa kwa madhumuni ya hisani, mifano maarufu ikiwa Makavazi ya Uingereza au Shirika la Rockefeller.

neg:
Somo la Uchumi
Masoko yasiyokamilika ni jina ambalo hutumika katika hali ambapo wanunuzi na wauzi hawana habari ya kutosha kuhusu hali ya mwingine ilikuweza kuweka bei ya bidhaa au kutoa huduma ipasavyo. Huku kikitokana na makala ya George Akerlof ya Market for Lemons, kiolezo cha kutoa mfano ni kile cha soko yenye hila ya magari yaliyotumika. Wateja wasiokuwa na uwezo wa kujua iwapo wananunua “limau” watasukuma bei ya wastani chini zaidi kuliko ile bei inayostahili kwa ya gari nzuri iliyotumika. Kwa njia hii, bei inaweza kutoonyesha thamani ya kweli.

neg:
Somo la Uchumi
Pesa ni "njia ya malipo ya mwisho " ya bidhaa katika mingi ya mifumo ya bei na kitengo cha akaunti ambacho hutumika kwa kawaida kwa kuweka bei. Hujumuisha sarafu ambazo zinashukiliwa na umma usio benki na amana ambazo zinaweza kulipwa na pesa. Mfumo huu umeelezwa kuwa mkataba wa kijamii, kama lugha, inayofaa mmoja kwa sababu inawafaa wengine.

neg:
Uchumi Maduka Makubwa
Uchumi Maduka makubwa ni mfuatano wa maduka makubwa Kenya ambayo ilianzishwa mwaka 1975 na ambayo iliorodheshwa kwenye Soko la hisa la Nairobi mwaka 1992.
"Jina " Uchumi maana yake ni "economy" katika kiingereza.

neg:
Central Depository and Settlement Corporation
Central Depository and Settlement Corporation ama CDSC ni kampuni iliyobuniwa mwaka wa 2000 ili kuweka rekodi ya wamiliki hisa, uununuzaji na uuzaji wa hisa katika Soko la Hisa la Nairobi. Rekodi hii huwekwa kwa njia ya electroniki ili kurahisisha uununuaji na uuzaji wa hisa.

neg:
Jukumu la Soko la Hisa la Nairobi Katika Uchumi
Hivyo basi, wato walio na fikira nzuri ya kibiashara waweza enda kwa soko la hisa kutafuta watu wa kufadhili biashara lake kupitia Toleo Jipya la Hisa (Kenya).

neg:
CEN SAD
CEN-SAD(kifupisho cha Community of Sahel-Saharan States; kwa Kiarabu: ; kwa Kifaransa: "Communauté des Etats Sahélo-Sahariens"; kwa Kireno: "Comunidade dos Estados Sahelo-Saarianos") ni muundo wa kimataifa unaolenga kuunda eneo la soko huria ndani ya Afrika. There are questions with regard to whether its level of economic integration qualifies it under the enabling clause of the General Agreement on Tariffs and Trade (GATT).

neg:
Usalama wa Kijamii / Ruzuku
Usalama wa kijamii ama ruzuku kimsingi ni mpango wa bima ya kijamii inayotoa ulinzi wa kijamii, au ulinzi dhidi ya hali zinazotambuliwa kijamii, ikiwa ni pamoja na umaskini, uzee, ulemavu, ukosefu wa ajira na mengine. Usalama wa kijamii unaweza kumaanisha:Taaluma za kibima zinaelezea bima ya kijamii kuwa ni mpango wa bima unaofadhiliwa na serikali iliyowekwa kwa amri, inayotumikia idadi fulani ya watu, na kufadhiliwa kupitia kwa malipo madogo au kodi inayolipwa na au kwa niaba ya washiriki. Ushiriki aidha ni wa lazima au ni mpango wa ruzuku iliyopunguzwa ya kutosha kiasi kwamba wengi wa watu wanaohitimu huchagua kushiriki.
Nchini Marekani, mipango inayolingana na ufafanuzi huu ni pamoja na Social Security, Medicare, mpango wa PBGC, mpango wa reli wa kustaafu na mipango ya bima ya ajira inayofadhiliwa na majimbo.

neg:
Utafiti wa soko
Kupanda juu au kushuka katika harakati za soko, wakati wa kipindi cha muda.
Ukubhwa wa soko ni vigumu zaidi kukisia ikiwa unaanzisha bidhaa mpya. Katika kesi hii, itabidi kuunda takwimu kutoka idadi ya wateja au wateja ambao wana uwezo . [Ilar 1998]
Licha ya taarifa kuhusu soko unalolenga , unahitaji taarifa kuhusu mshindani wako, wateja wako, bidhaa nk Mwisho, unahitaji kupima ufanisi wa masoko. Mbinu chache ni:

neg:
Jukumu la Soko la Hisa la Nairobi Katika Uchumi
Soko la Hisa la Nairobi hujishughulisha na ubadilishanaji wa hisa zilizosajiliwa na makampuni ya umma na Serikali pia.

neg:
Jukumu la Soko la Hisa la Nairobi Katika Uchumi
Kununua hisa huwa mojawapo ya njia ya kuchanga pesa kwani waweza kuuza hisa zako na kupata pesa wakati wazihitaji kwa matumizi. Mfano mzuri ni wakati ambao wanafunzi hurudi shuleni, wazazi wengi huuza hisa zao ili kulipa karo ya shule za watoto wao.

neg:
Uhodhisoko
Uhodhisoko (kutokana na kitenzi "kuhodhi" na neno "soko"; kwa Kiingereza "monopoly", kutoka maneno mawili ya Kigiriki: monos, yaani "pekee", na polein, yaani "kuuza") ni hali ya uchumi ambapo watu wachache au kampuni chache, kama si moja tu, hudhibiti soko la bidhaa fulani kiasi kwamba washindani hawawezi kuliingilia. Hali hiyo inaathiri upangaji wa bei na mambo mengine yanayohusu bidhaa hiyo.

neg:
Somo la Uchumi
Uchumi wa sasa uliotanda, kama kitengo rasmi cha mifano cha hisabati, unaweza pia kuitwa uchumi wa kihisabati. Uchumi huu hutegemea vifaa vya masomo ya kihisabati ya calculus, linear algebra, takwimu, nadharia ya bahati, na sayansi ya kompyuta. Wanauchumi wa kitaalamu hutarajiwa kujua vifaa hivi, ingawa wanauchumi wote huwa na utaalamu, na baadhi yao huwa wataalamu wa uchumikihisabati na mbinu za kihisabati huku wengine wakiwa wataalamu katika vitengo vingine ambavyo havina hesabu nyingi.

neg:
Ncha ya anga
Ncha ya anga ni nukta angani pale ambako mstari wa kudhaniwa baina ya ncha za dunia (yaani mhimili wa mzunguko wa Dunia) inaelekea. Kwa mtazamaji Duniani inaonekana kama nyota zote zinazunguka ncha ya anga.

neg:
Benki ya Kenya Commercial Bank
Hisa za benki ya Kenya Commercial Bank (KCB Group), ambayo ndiyo kampuni iliyozaa Kenya Commercial Bank, zimeorodheshwa kwenye soko la hisa la Nairobi Stock Exchange (NSE), kwa jina la (KCB). Hisa la kamouni hiyo zimeorodheshwa kwenye soko la hisa la Uganda Securities Exchange (USE)la nchini Uganda.

neg:
Vifaa vya Deni (Soko la Hisa la Nairobi)
Kifaa cha deni ni mkopo. Mwombaji hupa ahadi ya kulipa riba fulani kila robo au nusu mwaka kuanzia tarehe fulani baada ya kupata mkopo huo na pia uahidi kulipa mkopo uliyopewa. Hivyo basi, faida kutoka kwa kifaa cha deni hutokana na riba. Kwa sasa hivi, vifaa kadha za deni vina kiwango cha riba cha asilimia 14, 12, 01, 8 kutegemeana na aina ya kifaa hicho na siku iliosajiliwa.
Katika Soko la Hisa la Nairobi waweza kununua na kuuza vifaa vya deni.

neg:
Biashara
Biashara ambazo zimefanywa za "umma" na usimamamizi mwingi sana kuhusu utawala wa ndani (kama jinsi malipo ya maafisa watendaji hudhamiriwa) na wakati na jinsi habari ni wazi kwa umma zao na wanahisa. Huko Marekani, kanuni hizi za kimsingi kusisitizwa na kutekelezwa na 'United States Securities and Exchange Commission' (SEC). Mataifa mengine ya Magharibi yana viungo vya udhibiti vwa kulinganishwa na hiki. Kanuni hizi husisitizwa na kutekelezwa na 'China Securities Regulation Commission' (CSRC), huko Uchina. Huko Singapore, mamlaka ya udhibiti ni 'Monetary Authority of Singapore' (MAS), na huko Hong Kong, ni 'Securities and Futures Commission' (SFC).

neg:
Utafiti wa soko
Utafiti wa soko ulifikiriwa na kuweka katika mazoezi kirasmi wakati wa mwaka wa 1920, kama mwanzo wa matangazo ya Wakati wa dhahabu ya redio katika Marekani. Watangazji walianza kutambua umuhimu wa demografiska iliyozinduliwa na udhamini wa vipindi tofauti katika radio, hivyo walitaka kujua ripoti. kutoka masoko yao

neg:
Soko la Hisa la Nigeria
Ili kuhamasisha uwekezaji wa kigeni nchini Nigeria, serikali ina sheria ya kuzuia kukomeshwa kwa mtiririko wa mitaji ya kigeni ndani ya nchi. Hii inawezesha mabroka wa kigeni kwa enlist kuorodheshwa kama wafanyabiashara katika soko la hisa la Nigeria na wawekezaji kutoka nchi yoyote wana huru ya kuwekeza. Makampuni ya Nigeria pia yanaruhusiwa yanaruhusiwa kujiorodhesha katika soko ya kimataifa.

neg:
Soko la Kariakoo
Soko hilo lina majengo mawili ambayo yameunganishwa katika Ghorofa ya chini ya ardhi.
Jengo la kwanza linaweza kuitwa soko kubwa na jengo la pili soko dogo. Soko kubwa limegawanyika katika sehemu tatu ambayo ni ghorofa ya kwanza, sehemu ya katikati na ya chini maarufu kama shimoni.
Eneo la Shimoni kuna mabucha 16 yanayouza nyama iliyokaguliwa kiafya toka mikoa ya Dodoma, Mwanza na Shinyanga, na samaki wabichi toka maziwa na mito ya Tanzania.

neg:
Volkeno
Volkeno (pia: volkano au volikano) ni mahali ambako zaha inatoka nje ya uso wa ardhi. Mara nyingi - lakini si kila mahali - volkeno imekuwa mlima. Volkeno huwa na kasoko yaani shimo ambako zaha na gesi zinatoka nje.

neg:
Dunia Uwanja wa Fujo
Methali: Usemi wa kisanii wa kimapokeo unaofikiriwa na jamii kuwa kweli na unaotumiwa kufumbia au kutolea mifano na huwa unabeba maana pana kuliko maneno yenyewe yanayotumiwa. Kwa mfano:
- “Wema wa mtu hujulikana siku ya mazishi yake.” (Uk. 13)
- “Ugonjwa haufichwi. Afichae ugonjwa ndio hufa.” (Uk. 29)
- “Kweli wajinga ndio waalimu wa kuwafunza welevu. (uk. 78)
- “Ukishikwa shikamana.” (Uk. 102)

neg:
United Biscuits
Kampuni hii iliorodheshwa katika Soko la Hisa la London na ilikuwa mojawapo ya kampuni katika orodha ya FTSE 100 lakini mwezi Desemba 2006 ilinunuliwa na kundi la Blackstone na Washirka wa PAI.

neg:
Soko la Kariakoo
Shirika la Masoko ya Kariakoo (SMK) linasimamia uendeshaji wa biashara za Soko la Kariakoo, kuweka kipaumbele katika shughuli za biashara mbili: Shirika linakodisha ardhi ya biashara kwa wauzaji wa Rejareja. Pia eneo la soko hilo lina maduka 82 katika soko kuu, yanayokodishwa kwa SMK kwa wauzaji wa rejareja.
Mbali na mazao ya kilimo, maduka mengi yanauza vifaa vya kilimo na elektroniki. Pia, soko linatoa baadhi ya maduka nje yanayouza mboga za majani za rejareja katika soko dogo la nje.
Kuhusu uendeshaji wake shirika hilo linasimamia soko la jumla kwa mazao ya kilimo na jamii ya samaki wakavu linalofanyika eneo la soko. SMK inatoza asilimia ya faida ambayo si zaidi ya asilimia nane tu ya bei ya mauzo kwa biashara ya jumla. Vile vile shirika linawatoza wafanyabiashara wa jumla ada ya usajili.
Kwa masoko ya jumla na rejareja, Shirika linaweka daraja kati ya wakulima na wateja, ili wateja waweze kupata mahitaji yao yote ya nyumbani katika sehemu moja kwa bei nafuu na kuleta uthabiti kwa sekta ya kilimo ya nchi.

neg:
Soko la Hisa
Masoko ya hisa ya kwanza katika Afrika yaliundwa Misri (mwaka 1883), Afrika Kusini (mwaka 1887) na Moroko (1929).

neg:
Soko la Hisa
Kuna masoko ya hisa 2 ya kikanda ambayo ni:

neg:
Orodha ya masoko ya hisa barani Afrika
Afrika ina angalau Soko moja la hisa la kanda, lile la Bourse Régionale des Valeurs Mobilières, au BRVM, lililoko mjini Abidjan, Ivory Coast. BRVM inatumiwa nchi za Benin, Burkina Faso, Guinea-Bissau, Ivory Coast, Mali, Niger, Senegal na Togo.

neg:
Mhimili wa mzunguko
Kwa magimba ya angani kama Dunia yetu mhimili wa mzunguko ni mstari wa kudhaniwa unaopita kwenye ncha mbili za kaskazini na kusini ukipita kitovu cha masi yake.

neg:
Somo la Uchumi
Baadhi ya masomo yaliyochanganuliwa ya kiuchumi hushughulika na kuanguka kwa masoko kuliko mengine. Uchumi wa sekta ya umma ni mfano mmoja, kwani iwapo masoko huanguka, basi aina fulani ya uthibiti au mpango wa serikali ndilo jibu. Nyingi za chumi za kimazingira huhusisha vipengele vya nje au “mabaya ya umma".