query: Rais wa ufaransa ni nani?

pos:
Historia ya Ufaransa
Katika [[uchaguzi]] wa rais wa mwaka [[2017]] ilitokea kwa mara ya kwanza ya kwamba wagombea wa vyama vikubwa walishindwa kupata kura nyingi na awamu ya mwisho ya uchaguzi ilikuwa kati ya mgombea wa kujitegemea [[Emmanuel Macron]] (aliyepata urais) na [[Marie Le Pen]] wa Front National.[[Jamii:Historia ya Ufaransa]]
[[Jamii:Historia ya Ulaya|Ufaransa]]

neg:
Jiografia ya Tanzania
Mpaka sasa muungano umekuwa na marais watano: Julius Kambarage Nyerere, Benjamin William Mkapa, Ali Hassan Mwinyi, Jakaya Mrisho Kikwete, John Pombe Magufuli.

neg:
Georges Danton
Georges Jacques Danton (26 Oktoba 1759 – 5 Aprili 1794) alikuwa mwanasiasa kipindi cha Mapinduzi ya Ufaransa. Alikuwa Rais wa kwanza katika Kamati ya usalama wa umma. Ni mwanzilishi wa kikundi kijulikanacho kama Uongozi wa Ugaidi.

neg:
Raymond Aaron
Raymond-Claude-Ferdinand Aron (14 Machi 1905 – 17 Oktoba 1983) alikuwa ni mwanafalsafa kutoka nchini Ufaransa, Mwanasosholojia, Mwandishi wa habari na mtaalamu wa masuala ya siasa.
Anafahamika pia kutokana na uhusiano wake wa muda mrefu wa kirafiki na wakati mwingine wa kiuhasama na Jean-Paul Sartre. . Pia anafahamika zaidi kutokana na kitabu chake kilichotoka mwaka 1995, kilichofahamika kwa jina la "The Opium of the Intellectuals".
Aron pia aliandika kwa undani kuhusu mada nyingine nyingi katika sosholojia, habari na filosofia. Akizungumzia kuhusu undani na ubora wa kazi za Aron, mwandishi na mwanahistoria James R. Garlan ameandika kuwa, ijapokuwa anaweza kufahamika zaidi nchini Marekani, lakini Raymond Aron, anatajwa kuwa ni mtu maarufu sana miongoni wa wasomi wa nchini Ufaransa wa karne ya ishirini.

neg:
Maximilien Robespierre
Kwenye shuleni, alijifunza kupendeza Jamhuri ya Kirumi iliyopendekezwa na maelezo ya Cicero, Cato na takwimu nyingine kutoka kwa historia ya kale. Wanafunzi wenzake walijumuisha Camille Desmoulins na Stanislas Fréron. Pia alisoma kazi za falsafa ya Uswisi Jean-Jacques Rousseau na alivutiwa na mawazo yake mengi. Robespierre alishangaa na wazo la "mtu mzuri", mtu ambaye anasimama peke yake akiongozana tu na dhamiri yake. [8] Uchunguzi wake wa classics ulimfanya atamani kwenye sifa za Kirumi, lakini alijaribu kuiga Rousseau hasa. [14] Dhana ya Robespierre ya nguvu ya mapinduzi na mpango wake wa kujenga uhuru wa kisiasa bila demokrasia ya moja kwa moja ilitoka Rousseau, na kwa kufuata maadili haya hatimaye akajulikana wakati wa Jamhuri ya Jacobin kama "isiyoweza kuharibika." [15] Robespierre aliamini kwamba watu wa Ufaransa walikuwa wazuri mno na kwa hiyo walikuwa na uwezo wa kuendeleza ustawi wa umma wa taifa.

neg:
Charles de Gaulle
Akiwa rais alifuata siasa ya kujitegemea kwa Ufaransa. Alijenga jeshi la kinyuklia na kuiondoa Ufaransa katika ushirikiano wa kijeshi wa NATO hata akiendelea kushiriki kisiasa. Aliondoa Wafaransa katika Algeria na kuwasilisha uhuru wa nchi hiyo 1962. Alijiondoa pia katika koloni nyingine hasa Afrika.

neg:
Emmanuel Macron
Macron alizaliwa katika familia ya madaktari alipata elimu yake katika shule ya kikatoliki na baadaye katika vyuo vikuu hadi shahada ya uzamili akaendelea katika chuo cha utawala wa kitaifa na kujiunga na utumishi wa serikali katika wizara ya fedha.

neg:
Anatole France
Anatole France (16 Aprili 1844 – 12 Oktoba 1924) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Ufaransa. Hasa aliandika riwaya. Mwaka wa 1921 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.

neg:
Ufaransa
Katika vita hivyo [[afisa]] [[kijana]], kwa jina [[Napoleon Bonaparte]], alipanda vyeo haraka hadi kuingia katika siasa; mwaka [[1799]] alichukua mamlaka yote kwa kutumia cheo cha "[[konsuli]] wa kwanza" na tangu [[1804]] alijiita "[[Kaisari]] wa Wafaransa".

neg:
Félix Tshisekedi
Félix Antoine Tshisekedi (alizaliwa 13 Juni 1963) ni kiongozi wa chama cha Muungano wa Demokrasia na Maendeleo ya Jamii (UDPS), chama cha zamani na chama cha upinzani cha Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.

neg:
Donald Trump
Donald John Trump (alizaliwa 14 Juni 1946) ni mfanyabiashara wa Marekani ambaye kuanzia tarehe 20 Januari 2017 ni rais wa 45 wa Marekani baada ya kushinda uchaguzi mkuu wa tarehe 8 Novemba 2016.

neg:
Historia ya Ufaransa
[[File:Ingres, Napoleon on his Imperial throne.jpg|thumb|left|Napoleone akiwa [[kaisari]], [[mchoro]] wa [[Jean Auguste Dominique Ingres]].]]
Baada ya [[mapinduzi]], Ufaransa uliingia katika vita na falme nyingine za Ulaya zilizoona [[mapinduzi]] ni hatari kwao. Wapinzani walikuwa hasa [[Uingereza]], [[Austria]] na pia [[Prussia]]. Kwa jumla jeshi la kimapinduzi lilifaulu kutetea eneo la Ufaransa na kuingia katika sehemu za Ujerumani, [[Uholanzi]] na Italia.

neg:
Mapinduzi ya Ufaransa
Tangu hapo Napoleon alitawala kwa cheo cha "konsuli wa kwanza". Baada ya mabadiliko mengine ya katiba alichukua cheo cha Kaisari wa Ufaransa mwaka 1804.

neg:
France 24
Hivi sasa inatangaza habari kwa Kiingereza, Kiarabu na Kifaransa, ingawa Rais Nicolas Sarkozy alipendekeza kuwa kituo hicho kitangaze kwa lugha ya Kifaransa pekee.

neg:
Rais wa Ujerumani
Rais huchaguliwa kila baada ya miaka 5 na mkutano wa shirikisho (Bundesversammlung) ambao ni wabunge wote pamoja na idadi sawa ya wawakilishi wa bunge za majimbo.

neg:
Leon Bourgeois
Léon Victor Auguste Bourgeois (21 Mei 1851 – 29 Septemba 1925) alikuwa mwanasiasa kutoka nchi ya Ufaransa. Kwa miezi michache alikuwa Waziri Mkuu 1895-96. Mwaka wa 1920 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani.

neg:
Napoleon Bonaparte
Napoléon Bonaparte ("Napoleone di Buonaparte", 15 Agosti 1769 – 5 Mei 1821) alikuwa kiongozi wa kijeshi na wa kisiasa nchini Ufaransa baada ya mapinduzi ya Kifaransa.

neg:
Moïse Katumbi
Mwaka wa 2013, kufuatia Katiba ya Jimbo la nchi yake, Moïse Katumbi alitangaza kuwa asingegombea kwa muhula wa pili akiwa Gavana. Kwa uchaguzi wa urais wa mwaka wa 2016, wachunguzi wengi wa taifa na kimataifa wanamwona kama mgombea mwenye nafasi na mrithi wa Joseph Kabila.

neg:
Ufaransa
Katika kipindi hiki cha vurugu [[jenerali]] [[Charles de Gaulle]] alichaguliwa kuwa [[rais]] chini ya katiba mpya iliyounda mfumo wa rais kama kiongozi wa [[serikali]] mwenye [[mamlaka]] makubwa.

neg:
Maungano ya kifalme
Nchi ndogo ya Andorra kati ya Ufaransa na Hispania ni mfano wa pekee ambako rais wa jamhuri anakuwa mkuu wa dola wa nchi nyingine. Tangu mwaka 1607 nafasi ya mkuu wa dola wa Andorra hushirikishwa kati ya askofu wa Urgel (Hispania) na mfalme wa Ufaransa. Baada ya mapinduzi ya Ufaransa mwaka 1789 rais wa jamhuri alichukua nafasi ya mfalme wa awali.

neg:
Mapinduzi ya Ufaransa
Kabla ya mapinduzi Ufaransa ulitawaliwa na wafalme. Mfalme Louis XIV aliwahi kuunganisha mamlaka yote ya dola mikononi mwake akifaulu kukandamiza upinzani wote wa waungwana na malodi. Utawala huo wenye madaraka yote uliendelea chini ya waaandamizi wake. Kila azimio lilitegemea mapenzi ya mfalme bila njia yoyote ya upinzani.

neg:
Nicolas Sarkozy
Tangu kuwa rais alishangaza watazamiaji wengi kwa kuingiza mawaziri kutoka chama cha upinzani (parti socialiste) katika serikali yake pamoja na mawaziri wenye asili ya Kiafrika na Kiarabu kati yao Rachida Dati (waziri wa sheria), Fadela Amara (waziri msaidizi wa nyumba na maendeleo ya miji) na Rama Yade (waziri msaidizi wa mambo ya nje kwa haki za binadamu).

neg:
Sheria
Mtendaji katika mfumo wa kisheria hutumika kama kituo cha serikali cha mamlaka ya kisiasa. Katika mfumo wa kibunge, kama vile nchini Uingereza, Italia, Ujerumani na Ujapani, mtendaji hujulikana kama serikali, na huwa na wanachama wa bunge. Mtendaji huchaguliwa na Waziri Mkuu au Chansela, ambaye ofisi yake ina nguvu za chini ya imani ya bunge. Kwa sababu uchaguzi wenye watu wengi huteua vyama vya kisiasa kutawala, kiongozi a chama anaweza kubadilika katika kipindi kabla ya uchaguzi mwingine. Mkuu wa Taifa ni kando na mtendaji, na kimfano hupitisha sheria na huwa kama mwakilishi wa nchi. Baadhi ya mifano ni Rais wa Ujerumani (anayeapishwa na Bunge); Malkia wa Uingereza (wadhifa wa kurithi), na Rais wa Austria (anachaguliwa kwa kura ya wengi). Mfano mwingine muhimu ni mfumo wa kirais, unaopatikana nchini Ufaransa, Marekani na Urusi. Katika mifumo ya kirais, mtrndaji huwa kama mkuu wa taifa na mkuu wa serikali, na ana nguvu za kuchagua baraza la mawaziri pekee yake. Chini ya mfumo wa kirais, tawi la mtendaji ni kando na bunge ambapo haiwajibiki mbele ya bunge.

neg:
Mapinduzi ya Ufaransa
Wafalme wa nchi jirani waliamua kushambulia Ufaransa na kulipiza kisasi kwa kifo cha mfalme. Katika joto la vita watu wa vikundi vikali vilipata kipaumbele wakaanzisha kipindi cha udikteta chini ya kamati ya bunge lililoongozwa na Robespierre. Watu wengi (16,000-40,000) walishtakiwa kuwa wasaliti wakauawa hadi upinzani ndani ya bunge ulipofaulu kuwakataa viongozi wakali na kuwaua.

neg:
Jamhuri ya Kongo
Rais Denis Sassou Nguesso ametawala miaka 26 kati ya 36 ya mwisho.

neg:
Ukoloni Mamboleo
Viongozi walio karibu na Ufaransa (hasa wakati wa Vita Baridi) walikuwa kama mawakala wake na kudumisha Kifaransa barani Afrika (Jumuiya ya Kifaransa na baadaye Organisation Internationale de la Francophonie). Waliotajwa mara nyingi ni Omar Bongo, Rais wa Gabon, Felix Houphouët-Boigny, rais wa Cote d'Ivoire, Gnassingbe Eyadema,rais wa Togo, Denis Sassou-Nguesso, rais wa Jamhuri ya Kongo, Idriss Déby, rais wa Chad, na Hamani Diori, rais wa Niger.

neg:
FIFA
Kisheria ni shirika binafsi lililoandikishwa huko Uswisi. Makao makuu yapo Zurich. Rais Joseph Blatter ameongoza kwa muda wa miaka 18 kabla ya kumuachia Gianni Infantino, raia wa Uswisi. Fatma Samba Diouf Samoura wa Senegal ndiye Katibu Mkuu wake.

neg:
Louis Althusser
Louis Pierre Althusser (matamshi ya Kifaransa kwa IPA: altyˈsɛʁ; 16 Oktoba 1918 – 22 Oktoba 1990) alikuwa ni mwanafalsafa wa itikadi za Kisoshalisti za Karl Marx kutoka nchi ya Ufaransa. Alizaliwa nchini Algeria na kusoma katika chuo cha École Normale Supérieure kilichopo katika jiji la Paris lililopo nchini Ufaransa, ambapo hatimaye alikuwa Mwanafilosofia.
Althusser alikuwa ni mwanachama wa muda mrefu wa chama cha French Communist Party, ingawa wakati mwingine alikuwa akipingana sana na mfumo wa kikomunisti wa nchini Urafansa. Hoja zake kuu zilikuwa zikijengwa katika misingi ya kuhofia nadharia na misingi ya mfumo wa Marxist. Hizi zikiwa ni pamoja na kuhofia kutokea kwa mgawanyiko katika vyama vya siasa vya kikomunisti vya Ulaya.

neg:
Nicolas Sarkozy
Mwezi wa Oktoba 2007 Sarkozy alitangaza talaka na mke wake Cécilia Sarkozy atakayeendelea kulea mtoto wao wa pamoja.

neg:
Ufaransa
Mfalme Louis XIV wa Ufaransa aliona hali hiyo kama [[hatari] kwa mamlaka yake, akafuta [[ahadi]] zote kwa Waprotestanti hadi wakaondoka nchini kwa wingi.

neg:
Liamine Zeroual
Liamine Zéroual (amezaliwa 3 Julai 1941) alikuwa Rais wa nchi ya Algeria kuanzia 31 Januari 1994, hadi 27 Aprili 1999. Alifuatwa na Abdelaziz Bouteflika.

neg:
Pierre Nkurunziza
Alikuwa mwenyekiti wa chama cha Baraza la Kitaifa la kutetea demokrasia, Burundi (CNDD-FDD) hadi kuchaguliwa kuwa rais.

neg:
Anthony Martial
Anthony Martial (amezaliwa 5 Desemba 1995 nchini Ufaransa) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa timu ya taifa ya Ufaransa.

neg:
Historia ya Jamhuri ya Afrika ya Kati
Mwaka wa 1993, kura za kidemokrasia za kwanza zilifanywa na kumchagua Ange-Félix Patassé kuwa Rais. Lakini Rais Patassé alipinduliwa na Jenerali François Bozizé mwaka wa 2003. Baadaye huyo alishinda uchaguzi mnamo Mei 2005 na kuiongoza nchi mpaka Machi 2013 alipolazimika kukimbia.

neg:
Fransisko wa Asizi
Wewe ndiwe mfalme mwenyezi.

neg:
Pierre Nkurunziza
Mwaka 2015 alitangaza nia ya kugombea urais tena. Hii imesababisha ghasia kwa sababu wapinzani walidai kufuatana na katiba ya nchi anastahili kuongoza vipindi viwili tu. Mwenyewe pamoja na chama chake anadai ya kwamba mara ya kwanza alichaguliwa na bunge tu na kikatiba anastahili kuchaguliwa mara mbili na wananchi wote.
Tarehe 24 Julai 2015 Tume ya Uchaguzi ilimtangaza Nkurunziza mshindi wa uchaguzi kwa 69.41% za kura. Agathon Rwasa alishika nafasi ya pili kwa 18.99% ingawa alikuwa amehimiza wananchi wasipige kura.

neg:
Shirika la Msalaba Mwekundu
Kufikia Novemba 2009, rais wa IFRC ni [[Tadateru Konoe]] (Shirika la Msalaba Mwekundu la Kijapani). Makamu wa rais ni [[Paul Bierch]] (Kenya), Jaslin Uriah Salmon (Jamaika), Mohamed El Maadid (Qatar) na [[Bengt Westerberg]] (Uswidi).

neg:
Hu Jintao
Hu Jintao (胡锦涛), (21 Desemba 1942) ni mwanasiasa nchini Uchina na tangu 2003 amekuwa rais wa nchi hiyo.

neg:
Paris
Paris (Kifaransa: ) ndiyo mji mkuu na mji mkubwa wa Ufaransa.

neg:
Historia ya Ufaransa
Mfalme Louis XIV wa Ufaransa aliona hali hiyo kama [[hatari] kwa mamlaka yake, akafuta [[ahadi]] zote kwa Waprotestanti hadi wakaondoka nchini kwa wingi.

neg:
Ufaransa
Ufaransa ni nchi ya Ulaya na mwanachama mwanzilishi wa Umoja wa Ulaya.

neg:
Mapinduzi ya Ufaransa
Mwaka 1789 mfalme Louis XVI alilazimishwa kuitisha bunge la taifa kwa mara ya kwanza baada ya miaka 170. Sababu yake ilikuwa kwa kiasi kikubwa cha madeni ya serikali yaliyosababishwa na matumizi makubwa ya mfalme pamoja na gharama za vita vya uhuru vya Marekani vilivyosaidiwa na Ufaransa dhidi ya Uingereza.

neg:
Otto von Bismarck
Bismarck alilenga sasa kukamilisha kipaumbele cha Prussia katika Ujerumani. Alitumia nafasi ya magongano na Ufaransa juu ya uchaguzi wa mfalme mpya wa Hispania. Kaisari Napoleon III wa Ufaransa alitaka Mfaransa achaguliwe lakini Bismarck alimsukuma mgombea Mjerumani. Katika vita ya maneno ya kidiplomasia chansella aliweza kumwaibisha mtawala wa Ufaransa. Napoleoni III alitangaza hali ya vita dhidi ya Prussia lakini madola ya Ujerumani ya Kusini, kama falme za Bavaria na Wuerttemberg, yalijiunga na Prussia.
Vita hii ilikuwa mara ya kwanza ya kwamba Wajerumani wote -isipokuwa Austria- walishikamana pamoja tangu muda mrefu sana. Bismarck alitumia nafasi ya ushindi wa jeshi la Wajerumani kuwakusanya viongozi wa madola yote ya Ujerumani katika jumba la Kifalme la Ufaransa huko Versailles. Mfalme wa Prussia Friedrich Wilhelm IV alitangazwa kuwa Kaisari Wilhelm I wa Ujerumani - cheo hiki hakikutumika katika Ujerumani tangu mwaka 1806. Dola la Ujerumani liliunganisha madola yote ya Ujerumani ya kale, isipokuwa Austria, chini ya mfalme wa Prussia aliyekuwa sasa pia na cheo cha Kaisari wa Ujerumani.

neg:
Rais wa Afrika ya Kusini
Rais wa Jamhuri ya Afrika Kusini ni mkuu wa nchi na kiongozi wa serikali chini ya katiba ya Afrika Kusini. Kuanzia 1961 hadi 1994, mkuu wa nchi alikuwa anaitwa Rais wa Nchi.

neg:
Omar al-Bashir
Omar Hasan al-Bashir (amezaliwa 1 Januari 1944) ni Rais wa nchi ya Sudan.

neg:
Boris Yeltsin
Boris Nikolayevich Yeltsin () (kwa herufi za Kirusi huita:Бори́с Никола́евич Е́льцин) (1 Februari 1931 - 23 Aprili 2007) alikuwa rais wa kwanza wa Urusi baada ya mwisho wa ukomunisti. Alitumikia taifa la Urusi kuanzia mwaka 1991 hadi 1999. Mikhail Gorbachev, alimtangulia Boris, wakati huo Urusi iliitwa Umoja wa Kisovyeti. Vladimir Putin amekuja baada ya Boris. Boris Yeltsin alikufa kwa ugonjwa wa moyo mnamo tarehe 23 Aprili mwaka 2007.

neg:
Mapinduzi ya Ufaransa
Mwelekeo mkali kati ya wabunge ulipata ushindi na mwaka 1792 Ufaransa ulitangazwa kuwa jamhuri. Mfalme alishtakiwa kuwa msaliti wa taifa akapewa hukumu ya kifo na kukatwa kichwa pamoja na mke wake tarehe 21 Januari 1793.

neg:
Tièmoué Bakayoko
Tiemoue Bakayoko (alizaliwa 17 Agosti 1994) ni mchezaji wa soka wa Ufaransa ambaye anacheza Chelsea na timu ya taifa ya Ufaransa. Yeye anacheza kama kiungo wa kujihami kutokana na uwezo wake wa kuvunja kucheza, lakini inaonekana kuwa na uwezo wa pande zote, pamoja na kuwa na nguvu za kimwili na michezo, na meneja wa Ufaransa Didier Deschamps kumchagua kama "kiungo kamili."

neg:
Emmanuel Macron
Katika kampeni ya uchaguzi Macron alishika muda mrefu nafasi ya tatu lakini baada ya kashfa za mgombea mwenzake François Fillon kutoka mkondo wa de Gaulle alisogea mbele. Alishinda katika awamu la kwanza la uchaguzi pamoja na Marie Le Pen mgombea wa chama cha Front National. Katika kura ya awanu la pili alishinda kwa asilimia 66 za kura za wananchi.

neg:
João Havelange
Msimamo wake kama Rais ni wa pili kwa urefu zaidi katika historia ya FIFA, nyuma ya Jules Rimet. Alipokea jina la Rais wa Uongozi wakati akiacha ofisi, lakini alijiuzulu mwezi Aprili 2013. Alifanikiwa na Stanley Rous na akafanikiwa na Sepp Blatter.

neg:
Pierre Nkurunziza
Pierre Nkurunziza (* 18 Desemba 1963) ni mwanasiasa kutoka nchini Burundi, rais wa taifa hilo tangu mwaka 2005.

neg:
Emmanuel Macron
Alipokuwa mwanafunzi wa shule ya sekondari alianzisha uhusiano wa karibu na mwalimu wake wa kike Brigitte Trogneux aliyemzidi kiumri miaka 24; wazai wake ambao hawakubali uhusiano huu walimtuma kijana kusoma shule nyingine mjini Paris lakini kijana na mwalimu waliendelea na uhusiano na hatimaye walifunga ndoa mwaka 2007. Hawakuzaa watoto wa pamoja lakini Brigitte ana watoto watatu kutoka kwa ndoa yake ya awali na wawili ni wakubwa kumshinda mumewe.

neg:
Mohamed Boudiaf
Mohamed Boudiaf (23 Juni 1919 - 29 Juni 1992) alikuwa Rais wa nchi ya Algeria kuanzia 11 Januari 1992, hadi siku ya kifo chake alipouawa. Alifuatwa na Ali Kafi.

neg:
Omar Bongo
Kiongozi huyo amevunja rekodi ya kuwa Rais aliyekaa muda mrefu marakani kuliko Rais yeyote barani Afrika. Rais huyo amefariki dunia akiwa na umri wa miaka 73, ambapo ameiongoza Gabon kwa miaka 42.
Bongo alijiunga na serikali ya Gabon mwaka 1965 na mwaka 1967 akawa makamu wa Rais ambapo mwaka huo huo akashika hatamu ya kuwa Rais wa nchi hiyo kufuatia cha kifo cha ghafla cha Rais Leon Mba.
Bongo alipoingia madarakani alijenga utawala imara ambao ulinufaika zaidi baada ya kugunduliwa kwa mafuta nchini Gabon ingawa utajiri wake ulinufaisha idadi ndogo ya watu wanaokadiriwa kuwa milioni 1.5. kitu kilicholeta lawama kubwa kwa kiongozi huyo.
Rais huyo amefariki dunia wakati akipata tiba ya saratani jijini Barcelona nchini Hispania.
Rais Bongo ameaga dunia takribani miezi mitatu baada ya kifo cha mkewe, Edith Lucie Bongo Ondimba (45) aliyefariki dunia 14 Machi mwaka huu wakati akipata tiba mjini Rabat nchini Morocco.
Bongo na Edith walifunga ndoa mwaka 1990. Edith aliuguzwa kwa miezi kadhaa nchini Morocco, na umma haukutangaziwa sababu za kifo chake. Edith alikuwa binti wa Rais wa Congo, Denis Sassou Nguessou. Mwanaharakati huyo wa mapambano dhidi ya Ukimwi alikuwa mke wa pili kwa Bongo, mke wa kwanza wa Rais huyo alikuwa, Josephine Nkama.

neg:
Timu ya Taifa ya Kandanda ya Ufaransa
Rangi ya timu ni rangi ya bluu, nyeupe na nyekundu, Ufaransa inajulikana kwa bidii kama Les Bleus (The Blues). Kundi la Ufaransa ni wamiliki wa Kombe la Dunia, na kushinda Kombe la Dunia ya FIFA 2018 Julai 15, 2018.

neg:
Papa Fransisko
Papa Fransisko, S.I. (kwa Kilatini Franciscus, jina la awali Jorge Mario Bergoglio) ni askofu wa Roma, na hivyo pia Papa wa Kanisa Katoliki duniani kote, tangu tarehe 13 Machi 2013.

neg:
Yamoussoukro (mji)
Chanzo cha Yamoussoukro ni kijiji kidogo kilichoitwa N'Gokro. Imeteuliwa kuwa mji mkuu na kukua kwa sababu ni mahali pa kuzaliwa kwa rais wa kwanza wa nchi Félix Houphouët-Boigny. Mwanzo wa ukoloni wa Kifaransa kijiji cha N'Gokro ilikuwa chini ya chifu wa kike Yamousso. Mwaka 1909 kabila la eneo hili liliasi dhidi ya Wafaransa lakini sehemu ya machifu pamoja na Yamousso waliwashauri wenzao kupatana na Wafaransa tena. Tendo hili lilisababishwa Wafaransa kuhamisha kituo chao cha kiutawala wa eneo kwenda N'Gokro wakiita Yamoussoukro kwa heshima ya chifu yake.

neg:
Marine Le Pen
Marine Le Pen (Neuilly-sur-Seine, 5 Agosti 1968) ni mwanasiasa wa Ufaransa. Yeye ni binti mdogo wa Jean-Marie Le Pen.

neg:
Abdelaziz Bouteflika
Abdelaziz Bouteflika (amezaliwa 2 Machi 1937) ni Rais wa nchi ya Algeria tangu 27 Aprili 1999.

neg:
Laurent Kabila
Laurent-Désiré Kabila (27 Novemba 1939 – 18 Januari 2001) alikwa rais wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo kuanzia Mei 1997 hadi kuuawa 2001. Alifuatwa na mwanawe Joseph Kabila.

neg:
Île-de-France
Île-de-France ni mkoa ya Ufaransa. Mji mkuu wake ni Paris.

neg:
Maximilien Robespierre
Maximilien François Marie Isidore de Robespierre (Kifaransa: [mak.si.mi.ljɛ fʁɑ.swa ma.ʁi i.zi.dɔʁ də ʁɔ.bɛs.pjɛʁ]; 6 Mei 1758 - 28 Julai 1794) alikuwa mwanasheria wa Kifaransa na mwanasiasa , Mojawapo ya takwimu zilizojulikana na zenye ushawishi mkubwa zinazohusishwa na Mapinduzi ya Kifaransa na Utawala wa Ugaidi.
Kama mwanachama wa Waziri Mkuu, Bunge la Kimbunge na Klabu Ya Jacobin, Robespierre alikuwa ni mtetezi wa maskini na taasisi za kidemokrasia. Alitoa kampeni kwa wanaume wote nchini Ufaransa, udhibiti wa bei juu ya bidhaa za msingi za chakula na kukomesha utumwa katika makoloni ya Kifaransa. Alikuwa mpinzani mkali wa adhabu ya kifo, lakini alifanya jukumu muhimu katika kupanga utekelezaji wa Mfalme Louis XVI, uliosababisha kuanzishwa kwa Jamhuri ya Kifaransa.
Huenda anajulikana zaidi kwa jukumu lake katika Ufalme wa Ugaidi wa Mapinduzi ya Kifaransa. Aliitwa kama mwanachama wa Kamati ya Nguvu ya Usalama wa Umma iliyozinduliwa na mshirika wake wa kisiasa Georges Danton na alifanya ushawishi wake wa kuzuia Waheberists wa mrengo wa kushoto. Kama sehemu ya majaribio yake ya kutumia hatua kali za kudhibiti shughuli za kisiasa nchini Ufaransa, Robespierre baadaye alihamia dhidi ya Danton zaidi ya wastani, ambaye alishtakiwa na rushwa na kufariki mwezi Aprili 1794. Ugaidi ulikamilisha miezi michache baadaye na kukamatwa kwa Robespierre Julai , Matukio ambayo yalianzisha kipindi cha historia ya Kifaransa inayojulikana kama Reaction ya Thermidorian(en:Thermidorian Reaction). [1] Wajibu wa Robespierre binafsi kwa ziada ya Ugaidi bado ni suala la mjadala mkali kati ya wanahistoria wa Mapinduzi ya Kifaransa. [2] [3]

neg:
Rama Yade
Alisoma kwenye chuo cha Institut d'études politiques akamaliza kwa digrii ya diploma. Ajira yake ilipatikana katika utawala wa bunge la senati ya Ufaransa. Akajiunga na siasa ya chama cha UMP cha rais Jaques Chirac.

neg:
Rais wa Nigeria
Rais wa Nigeria ni mkuu wa dola wa The President of Shirikisho la Jamhuri ya Nigeria na kiongozi wa serikali. Vyeo vyake ni "Rais wa Shirikisho la Jamhuri ya Nigeria" na Amiri Jeshi Mkuu wa jeshi la Nigeria. Rais wa sasa ni Goodluck Jonathan.

neg:
Jean-Bedel Bokassa
Tar. 1 Januari 1966 Bokassa akampindua rais Dacko akajitangaza kuwa rais mpya akafuta katiba ya nchi.
Bokassa alisaidiwa mara kadhaa na Ufaransa. Mwaka 1967 aliomba na kupata msaada wa wanajeshi Wafaransa ili apate kuimarisha utawala wake.

neg:
UEFA
Rais wa sasa wa UEFA ni Michel Platini.

neg:
Historia ya Jamhuri ya Kongo
Rais Denis Sassou Nguesso ametawala miaka 26 kati ya 36 yamwisho.

neg:
Joseph Kabila
Joseph Kabila Kabange (* 4 Juni 1971) ni rais wa nne wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.

neg:
Gabon
Jamhuri ya Gabon, kutoka kushinda uhuru kutoka Ufaransa tarehe 17 Agosti 1960, imeongozwa na Rais watatu, Léon M'ba, El Hadj Omar Bongo ambaye amekuwa kiongozi kutoka mwaka wa 1967 hadi kifo chake (2009: ndiye aliyekuwa kiongozi barani Afrika aliyeshikilia uongozi kwa muda mrefu zaidi), halafu mwanae Ali.

neg:
Iydu
Mzazi shirika wa IYDU, ambaye ni International Democrat Union (IDU) anafanya kazi pamoja nakushirikiana na zaidi ya chama 80.Kilianzishwa mwaka wa 1983, wanachama walioanzisha ni pamoja na makamu wa Rais wa Uingereza Margaret Thatcher; kisha baadaye makamu wa Rais wa Merikani George Bush Sr; Meya wa Paris,kisha baadaye Rais wa ufaransa, Jacques Chirac; na baadaye kansela wa ujerumani Helmut Kohl.

neg:
Rwanda
Rais na mkuu wa dola ndiye jenerali Paul Kagame (RPF).
Waziri Mkuu ni Anastase Murekezi.

neg:
Pierre Nkurunziza
Baada ya ushindi wa CNDD-FDD katika uchaguzi wa 2005 alichaguliwa na bunge kuwa rais. Alichaguliwa tena kwa kura ya wananchi wote mwaka 2010.

neg:
Historia ya Ufaransa
[[Chama cha kisiasa|Vyama]] mbalimbali vilivyoendelea kutetea [[itikadi]] ya de Gaulle hata baada ya [[kifo]] chake vinaendelea kuwa mkondo muhimu katika siasa ya Ufaransa na marais walichaguliwa ama kutoka mkondo huo ([[Jaques Chirac]], [[Nicolas Sarkozy]]) au kutoka Chama cha Kisoshalisti ([[Francois Mitterand]], [[Francois Hollande]]).

neg:
Hala Gorani
Mwaka wa 2002 na Aprili 2007, yeye aliripotia kuhusu uchaguzi wa rais wa Ufaransa mnamo mwaka wa 2007.

neg:
Mkuu wa dola
Mfumo wa tatu ulipatikana zaidi katika historia ni kamati kama mkuu wa dola. Siku hizi inapatikana katika Uswisi (viongozi 7 wa serikali wanaobadilishana kila baada ya mwaka), Bosnia na Herzegovina (marais 3 kutoka kila dola la shirikisho wanaobadilishana baada ya miezi 8) na jamhuri ya San Marino (maraisi 2 kwa pamoja wanoitwa "capitani reggenti"). Umoja wa Ulaya si dola kamili kwa hiyo hakuna mkuu wa dola lakini kuna uraisi unaoshikwa na serikali za mataifa wanachama yote kwa kubadilishana zamu za miezi 6.

neg:
Moïse Katumbi
Mnamo 29 Septemba 2015 alijiuzulu kuwa Gavana, baada ya viongozi wa vyama saba vya siasa walipofurushwa kutoka kwenye Upande wa Wengi wa Urais kwa kuandika barua kwa Kabila ambapo waliuliza nia yake ya kujiondoa mwisho wa muhula wake wa pili mwaka wa 2016. Katumbi aliongeza kuwa kujiuzulu kwake kutoka kwenye People's Party for Reconstruction and Democracy kungalimruhusu kuangazia majaribio ya serikali ya taifa kukiuka katiba na kuchelewesha uchaguzi na pia kupata uhuru wake wa kuongea na kuchukua hatua. Katika azimio lilo hilo, alitangaza kuwa ushauri muhimu miongoni mwa wanachama wa mashirika ya raia ungalifanyika ili kuunda vuguvugu la jamhuri na demokrasia nchini. Mnamo 19 Desemba 2015, Moïse Katumbi alijiunga na watu wengine mashuhuri wa Kongo katika muungano ulioitwa "Front Citoyen 2016". Chombo hiki kinajishughulisha na kulinda Katiba na kuhakikisha kuwa uchaguzi wa mwaka wa 2016 unafanyika.

neg:
Nicolas Sarkozy
Nicolas Sarkozy (kwa jina kamili Nicolas Paul Stéphane Sarközy de Nagy-Bocsa; * 28 Januari 1955 Paris) ni mwanasiasa aliyekuwa Rais wa Ufaransa tangu 16 Mei 2007.

neg:
Omar Bongo
El Hadj Omar Bongo Ondimba (30 Desemba 1935 – 8 Juni 2009) alikuwa Rais wa nchi ya Gabon tangu mwaka wa 1967. Baadhi ya marais barani Afrika, Bongo ameshika urais kwa muda mrefu kabisa. Alimfuata Leon M'ba akiwa na umri wa miaka 31 tu, na wakati ule alikuwa rais kijana kabisa duniani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa "Albert-Bernard Bongo.
Kiongozi huyo mwanzoni alitambulika kama Albert Benard Bongo kabla ya baadae kusilimu na kuitwa Omari Bongo. baada ya kumaliza masomo yake ya awali na sekondari mjini Brazzaville, Bongo alianza kazi katika shirika la umma lililokuwa likishughulika na masuala ya posta na simu lakini baadae aliingia kwenye mafunzo ya kijeshi na taratibu ukawa mwanzo wa kujikita kwenye siasa.

neg:
Félix Tshisekedi
Tarehe 10 Januari 2019, ilitangazwa kwamba Tshisekedi amechaguliwa kuwa rais wa nchi katika uchaguzi mkuu wa tarehe 30 Desemba 2018, kwa kuwashinda Martin Fayulu na Emmanuel Ramazani Shadary.

neg:
Historia ya Gabon
Jamhuri ya Gabon, kutoka kushinda uhuru kutoka ukoloni wa Ufaransa tarehe 17 Agosti 1960, imeongozwa na Rais watatu, Léon M'ba, El Hadj Omar Bongo ambaye amekuwa kiongozi kutoka mwaka wa 1967 hadi kifo chake (2009: ndiye aliyekuwa kiongozi barani Afrika aliyeshikilia uongozi kwa muda mrefu zaidi), halafu mwanae Ali.
Mwaka wa 1990 Gabon ilianza demokrasia ya vyama vingi na katiba ya kidemokrasia ambayo inaruhusu ukweli wa uchaguzi na utekelezaji wa idara za serikali.

neg:
Charles de Gaulle
Baada ya Vita alikuwa kiongozi wa serikali ya kwanza akashiriki katika majadiliano ya nchi washindi juu ya Ujerumani pamoja na Marekani, Uingereza na Umoja wa Kisovyeti. 20 Januari 1946 akajiuzulu kwa sababu hakupendezwa na fitina ya vyama vya kisiasa serikalini pamoja na mabadiliko ya katiba ya Jamhuri ya Nne ya Ufaransa. Alikaa kwake nyumbani na kuandika vitabu.

neg:
Andorra
Katiba yake ni ya utemi lakini kuna watemi wawili, nao wako nje ya nchi. Mmoja ni rais wa Ufaransa na mwingine ni askofu wa Urgell katika Hispania.

neg:
Napoleon Bonaparte
Napoleon alijiuzulu tar. 11 Aprili 1814. Washindi hawakumfunga ndani lakini kwa heshima walimpa kisiwa cha Elba (Italia) kama himaya yake ndogo alipotakiwa kukaa bila kuondoka na kuitawala kama mtemi. Mdogo wake wa mfalme wa mwisho wa Ufaransa aliyeuawa katika mapinduzi alipewa taji la Mfalme wa Ufaransa kwa jina la Louis XVI.

neg:
Orodha ya Marais wa Urusi
Ukarasa huu una orodha ya Marais wa Urusi au Shirikisho la Urusi (kwa Kirusi: "Президент России") tangu mwaka 1991. Kabla ya hapo nchi ilikuwa na katiba tofauti ikiitwa  Shirikisho la Jamhuri ya Kisovyiet ya Kijamii ya Kirusi na hapo Kamati ya Kudumu ya Utendaji ya Sovyeti Kuu ilikuwa na nafasi inayolingana na uraisi; mara nyingi mwenyekiti wa kamati ya kuduma alitajwa kuwa kama "rais". Kabla ya mapinduzi ya 2017 mkuu wa dola alikuwa kaizari au tsar wa Urusi.

neg:
Omar Bongo
Akiwa ziarani nchini Cameroon waziri mkuu wa Ufaransa Francois Fillon alisema kuwa rais Bongo alikuwa katika hali nzuri hadi kufikia mapema hapo jana.
Mnamo tarehe sita mwezi huu rais Bongo anayeitawala Gabon kwa miaka arobaini na moja sasa, alisema kuwa angesitisha kwa muda shughuli zake ili kupumzika na pia kuomboleza kifo cha mkewe aliyeaga dunia mwezi machi mwaka huu.
Mkewe Edith Lucie Bongo ambaye ni mtoto wa rais wa kongo Brazzaville Denis Sassou Ngueso, aliaga dunia nchini morrocco akiwa na umri wa miaka arobaini na tano, baada ya kuugua kwa muda mrefu.
Habari kutoka afisi ya rais zilisema kuwa, rais Bongo alipatwa na mshutuko baada ya kifo cha mkewe.

neg:
Emmanuel Macron
Wakati wa kufanya kazi serikalini alikuwa mwanachama wa Chama cha Kisoshalisti cha Ufaransa (Parti Socialiste – PS) kuanzia 2006 hadi 2009. Mwaka 2008 alitoka katika utumishi wa serikali na kujiunga na benki ya Rothschild.
Mwaka 2012 alihamia katika ofisi ya rais wa Ufaransa Francois Hollande akiwa naibu katibu mkuu wa ofisi hii.
2014 aliendelea kuwa waziri wa uchumi, viwanda na teknolojia wa Ufaransa.

neg:
François Asselineau
François Asselineau (amezaliwa 14 Septemba, 1957 mjini Paris) ni mwanasiasa wa Ufaransa anayepinga Umoja wa Ulaya.

neg:
Rais wa Marekani
Rais huchaguliwa kupitia jopo la wapigakura kwa muda wa miaka minne. Tangia mwaka 1951, utawala wa marais umemekuwa ni mihula miwili kutokana na marekebisho ya katiba ya ishirini na mbili. Arobaini na tatu wamekuwa rais kwa kuchaguliwa na kuhudumia jumla ya mihula hamsini na sita ya muda wa miaka isiyozidi minne Tarehe 20 Januari 2017, Donald Trump amekuwa rais wa arobaini na tano.

neg:
Mkuu wa dola
Siku hizi kuna wafalme wachache tu ambao ni watawala wanaoshika madaraka yote ya serikali na hawabanwi na katiba katika utekelezaji wa utawala wao. Mifano yake ni wafalme au masultani wa Saudia, Omani, Qatar, Uswazi, Brunei na Papa kama mkuu wa Dola la Vatikani.
Lakini wafalme wengi wako chini ya utaratibu wa katiba ya nchi na mara nyingi wana nafasi inayolingana na rais katika mfumo wa serikali ya kibunge. Katika nchi hizi sheria na maazimio ya mahakama yanaweza kutangazwa kwa "jina la mfalme" lakini hali halisi kiongozi mwenye madaraka makubwa ni waziri mkuu kama kiongozi wa serikali aliyechaguliwa au kuthebitishwa na wabunge wengi. Katika Ufalme wa Maungano (Uingereza) malkia inatangaza kila mwaka shabaha za serikali bungeni lakini hali halisi anasoma tu hotuba iliyoandikwa na waziri mkuu.

neg:
Moïse Katumbi
Ametajwa kama "labda mtu wa pili mwenye mamlaka zaidi katika Jamhuri ya Demokrasia ya Kongo baada ya rais, Joseph Kabila" na alipewa na Jeune Afrique jina "African Personality of 2015".

neg:
Napoleon Bonaparte
Baada ya fitina nyingine na wafuasi wa familia ya mfalme aliyepinduliwa Napoleon aliamua kujiwekea taji. Lakini hakutumia cheo cha mfalme akajiwekea taji la "Kaisari ya Wafaransa" tar. 2 Desemba 1804. Mwaka uliofuata alipewa pia taji la mfalme wa Italia.

neg:
Anjouan
Tangu 1997 uhusiano kati ya Anjouan na Komori ulikuwa na mabadaliko mbalimbali kutokana na mipango ya wanasiasa wale. Mwaka 1997 Anjouan pamoja na Mohéli ikajitenga na Komori na kutangaza uhuru wake kama Dola la Anjouan (État d’Anjouan) chini ya rais Fundi Abdallah Ibrahim. Kisiwa kiliomba kuunganishwa tena na Ufaransa kama Mayotte lakini serikali ya Ufaransa ilikataa. Mwaka 1999 rais mzee Fundi Abdallah Ibrahim akajiuzulu na serikali iliyomfuata ikapinduliwa mwaka 2001 na kamati ya kijeshi. Chini ya kiongozi wa kijeshi Mohamed Bacar kisiwa kikajiunga tena na Komori iliyokuwa na katiba na muundo mpya kama "Umoja wa Komori" tangu 2002. Anjouan sasa ilikuwa jamhuri au jimbo la kujitawala ndani ya Umoja wa Komori. Bacar alichaguliwa kuwa rais wa Umoja kwa miaka 5 chini ya katiba ya Umoja.

neg:
Thomas Lemar
Thomas Lemar (amezaliwa tarehe 12 Novemba mwaka 1995) ni mchezaji wa soka wa Ufaransa ambaye anachezea timu ya taifa ya Ufaransa na klabu ya nchi ya Monaco iliyoko karibu na Ufaransa. Anajulikana kwa ushujaa wake.

neg:
Historia ya Ufaransa
Makoloni yake mengi katika Afrika yalipata [[uhuru]] bila vita mnamo [[1960]]. Ila Aljeria, iliyowahi kutangazwa kuwa sehemu ya Ufaranya yenyewe, ilipata uhuru wake baada ya vita vikali vya kupigania uhuru vya miaka 1954 - [[1962]].
[[File:Bundesarchiv B 145 Bild-F011021-0002, Köln, Staatsbesuch de Gaulle, Begrüßung Adenauer.jpg|thumb|right|De Gaulle na [[Konrad Adenauer]] wa Ujerumani mwaka [[1961]].]]
Katika kipindi hiki cha vurugu [[jenerali]] [[Charles de Gaulle]] alichaguliwa kuwa [[rais]] chini ya katiba mpya iliyounda mfumo wa rais kama kiongozi wa [[serikali]] mwenye [[mamlaka]] makubwa.

neg:
Timu ya Taifa ya Kandanda ya Ufaransa
Ufaransa hucheza michezo katika Stade de France huko Saint-Denis, Paris, na meneja ni Didier Deschamps. Wameshinda michuano ya Dunia ya FIFA mara mbili, michuano miwili ya UEFA Ulaya, michuano miwili ya FIFA Confederations na mashindano ya Olimpiki moja. Ufaransa ilipata mafanikio mengi katika maafa makuu manne: katika miaka ya 1950, miaka ya 1980, mwishoni mwa miaka ya 1990 / mwanzoni mwa miaka ya 2000, na mwishoni mwa miaka ya 2010, kwa mtiririko huo, ambayo ilipelekea heshima nyingi kubwa.

neg:
Kaizari
Rais Jean-Bedel Bokassa alijitangaza kuwa Kaizari ("empereur") wa Afrika ya Kati mwaka 1977 akiiga mfano wa Napoleon Bonaparte aliyejiwekea taji la Kaizari ya Ufaransa mwaka 1804. Bokassa alipinduliwa mwaka 1979 na nchi kuwa jamhuri tena.

neg:
Aristide Briand
Aristide Briand (28 Machi 1862 – 7 Machi 1932) alikuwa mwanasiasa kutoka nchi ya Ufaransa. Kati ya 1906 na 1932 alikuwa Waziri Mkuu mara 11. Mwaka wa 1926, pamoja na Gustav Stresemann alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel kwa Amani.

neg:
John Magufuli
Tarehe 22 Julai Magufuli alichaguliwa kukiwakilisha Chama cha mapinduzi kama mgombea urais kwenye Uchaguzi mkuu wa mwaka, 2015, alipongezwa na naibu katibu mkuu wa zamani wa umoja wa mataifa Asha-Rose Migiro na balozi wa Marekani kwa umoja wa Afrika Amina Salum Ali kwa kwenda kukiwakilisha chama.


query: Je,Yohane Hus alizaliwa mwaka upi?

pos:
Yohane Hus
Yohane Hus (Husinec (Bohemia) 1371 hivi - Konstanz (Ujerumani)
6 Julai 1415) alikuwa padri na mwanateolojia wa Ukristo ambaye alilenga urekebisho wa Kanisa Katoliki kwa kufuata mafundisho ya John Wyclif.

neg:
Joseph Haydn
Kuanzia mwaka 1761 Haydn alipata ajira kwenye ikulu ya familia Esterhazy waliokuwa kati ya makabaila matajiri zaidi nchini Hungaria iliyokuwa sehemu ya milki ya Austria. Alianza kama makamu wa mkurugenzi wa muziki na tangu 1766 kama mkurugenzi wa muziki wa akina Esterhazy. Hapo alihamia pamoja na familia ya mwajiri wake baina ya ikulu tatu walipoishi kulingana na majira ya mwaka.

neg:
John Macleod
John James Rickard Macleod (6 Septemba 1876 – 16 Machi 1935) alikuwa mwanafiziolojia kutoka nchi ya Uskoti. Hasa anajulikana kuwa mmoja wa wanasayansi waliogundua insulini. Mwaka wa 1923, pamoja na Frederick Banting alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

neg:
Julius Wagner-Jauregg
Julius Wagner-Jauregg (7 Machi 1857 – 27 Septemba 1940) alikuwa daktari kutoka nchi ya Austria. Hasa alichunguza na kutibu magonjwa ya kiakili kwa kutumia tiba ya kushtua ya kuingiza homa mwilini. Mwaka wa 1927 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

neg:
Antony Hewish
Antony Hewish (amezaliwa 11 Mei 1924) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alichunguza mionzi ya nyota na kugundua nyota zinazodundadunda (kwa Kiingereza "pulsar"). Mwaka wa 1974, pamoja na Martin Ryle alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

neg:
Kitabu cha Hosea
Nabii Hosea alitokea Ufalme wa Israeli (Kaskazini) ambapo alifanya kazi ya unabii kuanzia miaka ya mwisho ya utawala wa Yeroboamu II (786 - 746 KK) hadi karibu na maangamizi ya mwaka 722 KK ambayo aliyatabiri kutokana na uasi wa kidini wa Waisraeli wenzake.

neg:
Hannes Alfven
Hannes Olof Gösta Alfvén (30 Mei 1908 – 2 Aprili 1995) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Uswidi. Hasa alichunguza uionishaji wa gesi na umuhimu wake kwa chanzo cha ulimwengu. Mwaka wa 1970, pamoja na Louis Neel alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

neg:
James Watt
James Watt (19 Januari 1736 - 19 Agosti 1819) alikuwa mhandisi kutoka Uskoti. Amekuwa maarufu kwa kuboresha injini ya mvuke kufikia kiwango kilichowezesha matumizi ya mashine hii kwa viwanda. Kwa njia hiyo alikuwa katiy a watu waliweka msingi kwa mapinduzi ya viwanda wa karne ya 18 na karne ya 19.
Alizaliwa Uskoti katika familia ya kipresbiteri kama mtoto wa mjenzi wa meli. Shuleni alipenda hisabati na kusoma mengi lakini lugha na historia aliacha kando. Angependa kuwa daktari lakini wazazi walishindwa kumgharamia masomo ya chhuoni. Alipofikia umri wa miaka 17 aliingia katika mafunzo ya fundi makanika huko London. Aliamwacha fundi mwalimu alipoona hajifunzi kitu kipya tena bila kusubiri kutimiza miaka saba ya kawaida na kwa sababu hiyo hakutambuliwa kama fundi kamili.
Watt alibahatika alipopata kazi ya fundi kwa vifaa vya upimaji kwenye chuo kikuu cha Glasgow. Alipendwa na walimu na wanafunzi waliokutana katika karakana ndogo ya Watt kwa majadiliano. Profesa wa fizikia Joseph Black na mwanauchumi Adam Smith wakawa marafiki zake.

neg:
Yohannes III
Yohannes III (amezaliwa takriban 1797) alikuwa mfalme wa Ethiopia. Kati ya 1840 na 1851, Yohannes III na binamu yake, Sahle Dengel, waliondoshana madarakani na kurudishiwa utawala mara kwa mara. Aliyemaliza fitina hiyo na kuwafuata ni Tewodros II. Yohannes III alikuwa mwana wa mwisho wa nasaba ya Solomoni. Haijulikani kama amefariki mwaka wa 1851, Tewodros II alipoanza utawala, au akiendelea kuishi hadi miaka ya 1870.

neg:
Christiaan Huygens
Alikuwa kati ya watu wa kwanza waliofikiri ya kwamba nuru ina tabia ya wimbi. Kutokana na nadharia yake juu ya tabia za nuru aliweza kuboresha umbo la lenzi. Mwaka 1655 alitengeneza darubini iliyoboreshwa na kuchungulia sayari ya Zohali (Saturnus). Alitambua mwezi wa Titan na mwaka uliofuata aliweza kutangaza ya kwamba bangili za Zohali zinafanywa kwa miamba.
Alibuni pia saa makini kushinda saa nyingine za wakati wake.

neg:
Yohane wa Avila
Yohane wa Avila (Almodóvar del Campo, Hispania, 6 Januari 1499 au 1500 - Montilla, Hispania, 10 Mei 1569) alikuwa padri mwanajimbo wa Hispania aliyeathiri sana Kanisa Katoliki la nchi hiyo na urekebisho wa Kikatoliki katika karne ya 16 hasa kwa njia ya mahubiri yake yaliyotegemea Biblia, ya uongozi wa kiroho na ya vyuo alivyovianzisha.

neg:
Yohane wa Matha
Yohane wa Matha (Faucon-de-Barcelonnette, Ufaransa, 23 Juni 1154 - Roma (Italia) 17 Desemba 1213) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki na mtawa mwanzilishi wa shirika la Watrinitari, yaani watawa wa Utatu mtakatifu, waliojitoa kabisa kwa ajili ya kukomboa Wakristo waliotekwa utumwani.

neg:
Heinrich Otto Wieland
Heinrich Otto Wieland (4 Juni 1877 – 5 Agosti 1957) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Ujerumani. Alihariri kumbukumbu za kikemia za Justus von Liebig. Pia alichunguza mifumo ya kikemia ya sumu za uyoga na asidi ya nyongo. Mwaka wa 1927 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

neg:
John Hall
John Lewis Hall (amezaliwa 21 Agosti, 1934) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa amechunguza spektroskopia. Mwaka wa 2005, pamoja na Roy Glauber na Theodor Hänsch, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

neg:
John Hocking
John Hocking amezaliwa tarehe 6 Agosti 1957 nchini Australia. Ni Katibu Mkuu Msaidizi wa Umoja wa Mataifa, Msajili wa Mahakama ya Kimataifa ya Mauaji ya Kimbari ya Yugoslavia ya zamani (ICTY),) na wakati huohuo, Msajili wa Mifumo ya kuendesha Mahakama za Kimataifa za mauaji ya Kimbari (UNMICT).
Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa Ban Ki-moon alimteua John Hocking kwa awamu mbili, kwanza tarehe 15 Mei 2009 na tena tarehe 15 Mei 2013, kuongoza Usajili wa Mahakama ya Kimataifa ya Mauaji ya Kimbari ya Yugoslavia ya zamani, chombo muhimu cha Mahakama hiyo ambacho kinatoa msaada wa kisheria, kidiplomasia na utawala kwa Waamuzi, upande wa Mashtaka, na Ulinzi. Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa Ban Ki-moon alimteua Hocking tarehe 18 Januari 2012 kama Msajili wa kwanza wa Mifumo ya kuendesha Mahakama za Kimataifa za Mauaji ya Kimbari na pia aliaminika kwa kukabidhiwa dhamana ya kuanzisha kazi za Mahakama hiyo.

neg:
Yohane Baptista de La Salle
Yohane Baptista de la Salle (kwa Kifaransa Jean-Baptiste de La Salle) alizaliwa Reims, Ufaransa, tarehe 30 Aprili 1651 akafariki Saint-Yon, Rouen, Ufaransa, tarehe 7 Aprili 1719.

neg:
Johann Friedrich Ludwig Hausmann
Mnamo mwaka wa 1811 alichaguliwa kuwa profesa wa teknolojia ya madini na jiolojia na mineralogy katika chuo kikuu cha Göttingen, ambacho kilichukua muda mfupi kabla ya kifo chake. Zaidi ya hayo, alikuwa katibu wa Royal Academy of Science huko Göttingen kwa miaka mingi.

neg:
John Bosco
Giovanni Bosco alizaliwa na Francesco Bosco na Margherita Occhiena tarehe 16 Agosti 1815 karibu na Castelnuovo d'Asti, leo Castelnuovo Don Bosco. Baba yake alifariki mwaka 1917 akimuachia mke wake watoto watatu. Ilikuwa miaka migumu kwa maradhi na njaa, lakini mama yake alijitahidi kuwatunza na kuwalea vizuri.

neg:
Isaac Bashevis Singer
Isaac Bashevis Singer (14 Julai 1904 – 24 Julai 1991) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Poland ambapo alizaliwa na jina "Yitskhek Bashyevis Zinger ". Mwaka wa 1935 alihamia Marekani. Hasa aliandika riwaya na insha kuhusu maisha ya Wayahudi katika karne ya 20. Aliziandika katika lugha ya Kiyiddish. Mwaka wa 1978 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.

neg:
Jonas Knudsen
Jonas Hjort Knudsen (alizaliwa 16 Septemba 1992) ni mchezaji wa soka wa Denmark ambaye anacheza kama beki wa klabu ya michuano ya Ipswich Town.
Alicheza katika klabu ya Esbjerg fB tangu mwaka 2009 kabla ya kusajiliwa na klabu ya Ipswich iiliyopo nchini Uingereza mwaka 2015.

neg:
Yohane Hus
Mbinu hii ilifanana na watawa aina ya Wafransisko lakini walikuwa jumuiya ya watu wenye ndoa na watoto. Waliona muhimu wasiwe na taratibu za utawala katika Kanisa, lakini viongozi wawe kama ndugu na watumishi wa wengine. Hawakutaka kumlazimisha yeyote katika mambo ya imani kama ilivyokuwa katika maeneo ya Wakatoliki na ya Wahus wengine.

neg:
Calvin
John Calvin, kwa Kifaransa Jean Calvin au kizamani "Jehan Cauvin" (10 Julai 1509 - 27 Mei 1564) alikuwa mwanateolojia toka Ufaransa aliyeanzisha madhehebu maalumu ya Ukristo katika karne ya 16 akiunga mkono Matengenezo ya Kiprotestanti yaliyoanzishwa na Martin Luther nchini Ujerumani, lakini kwa kutofautiana naye katika mafundisho mbalimbali.

neg:
Inspectah Deck
Jason Hunter (amezaliwa tar. 6 Julai 1970) ni msanii wa muziki wa hip hop, rapa, mtayarishaji, na mwigizaji kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Inspectah Deck (pia anajulikana kama Rebel INS). Yeye ni mmoja kati ya wanaounda kundi zima la Wu-Tang Clan. Pia anajulikana kwa staili ya ushairi wake, kwa bahati mbaya, hakuambulia mafanikio mazuri ya kibiashara katika kazi zake za kujitegemea kama jinsi walivyopata wenzi wake kama vile Ghostface Killah au Method Man, ingawa bado anaendelea kuheshimiwa na kuendelea kutoa maujanja mapya kibao.

neg:
Niels Jerne
Niels Kaj Jerne (23 Desemba 1911 – 7 Oktoba 1994) alikuwa daktari kutoka nchi ya Denmark. Hasa alichunguza kinga za mwili dhidi ya virusi mbalimbali. Mwaka wa 1984, pamoja na Georges Köhler na César Milstein alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

neg:
Boutros Boutros-Ghali
Boutros Boutros-Ghali (Kar. بطرس بطرس غالي, Kikopti: Bουτρος Βουτρος-Γαλι) (alizaliwa 14 Novemba 1922 - 16 Februari 2016) alikuwa mwanasiasa na mtaalamu wa sheria kutoka nchini Misri. Alikuwa katibu mkuu wa Umoja wa KimataifaUN kati ya 1992 na 1996.

neg:
Georges Köhler
Georges Jean Franz Köhler (17 Machi 1946 – 1 Machi 1995) alikuwa mwanabiolojia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa alichunguza kinga za mwili dhidi ya virusi mbalimbali. Mwaka wa 1984, pamoja na Niels Jerne na César Milstein alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

neg:
Joseph Hill
Joseph Hill (22 Januari 1949 – 19 Agosti 2006) alikuwa mtunzi na mwimbaji wa Reggae toka nchini Jamaika. Alianza muziki katika kundi lijulikanalo kama The Soul Defender lililokuwa na makazi yake kitongoji cha St Catherine. Baadaye akaanzisha kundi la Culture akiwa na Telford Nelson na Albert Walker. Mwaka 1977 walitoa wimbo uliovuma sana uitwao Two Sevens Clash ambao ulizungumzia herufi mbili za 7 katika mwaka 1977. Hadi sasa Joseph Hill na wenzake wametoa album 22. Falsafa ya nyimbo za Joseph Hill ni ya kimapinduzi na kiroho inayopinga utumwa na ukosefu wa maadili na ucha mungu. Joseph Hill ni muumini wa imani na utamaduni wa Kirastafari. Katika wimbo wake wa wa PAY DAY anauliza ni lini watu walioumizwa na utumwa watalipwa. Pia amepinga aina zote za ukoloni na kumzumgumzia Chistopher Columbas kama muongo kwa kusema kwamba amegundua visiwa vya Jamaika ambavyo vilikuwapo tayari na watu. Joseph Hill pia anaenzi kitabu Bibilia anachoamini kuwa ni kitakatifu na amekuwa akitumia mistari na manabii toka kwenye Biblia kwenye nyimbo zake, kwa mfano wimbo wake kuhusu nabii Eliya.

neg:
Doris Lessing
Doris May Lessing (amezaliwa 22 Oktoba 1919) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Uingereza akiwa amezaliwa nchini Uajemi. Aliandika pia chini ya lakabu ya Jane Somers. Mwaka wa 2007 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.
Lessing amezaliwa kwa jina la Doris May Tayler nchini Uajemi tarehe 22 Oktoba, 1919. Wazazi wake walikuwa Alfred Tayler aliyefanya kazi huko Uajemi kwa "Benki ya Ufalme wa Uajemi" ("Imperial Bank of Persia") na Emily Maude Tayler. Mwaka wa 1925, familia walihamia nchi ya Zimbabwe (au Rodesia Kaskazini ilivyoitwa wakati huo). Baada ya kuhitimu shule, Lessing alihamia mji wa Salisbury kufanya kazi kama opereta wa simu. Aliolewa mara ya kwanza na Frank Wisdom na kuzaa watoto wawili. Wakapeana talaka mwaka wa 1943. Ndoa ya pili, Lessing aliifunga na Gottfried Lessing; walikuwa na mtoto mmoja kabla ya kutengana tena mwaka wa 1949. Alikuwa ameanza kuandika, hasa kuhusu mambo ya kisiasa dhidi ya ubaguzi wa rangi. Kwa hiyo alikataliwa kuishi Zimbabwe, akalazimishwa kuhama. Tangu mwaka wa 1949 ameishi mjini London, Uingereza.

neg:
Yohane wa Mungu
Yohane wa Mungu alizaliwa nchini Ureno mwaka 1495.

neg:
Yohane Mbatizaji wa Rossi
Yohane Mbatizaji wa Rossi (Voltaggio, Piemonte, 22 Februari 1698 – Roma, 23 Mei 1764) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki nchini Italia.

neg:
Chris Hughes (Facebook)
Chris alikuwa kwenye makala kuu ya nakala ya "Fast Company" ya mwezi Aprili 2009, chini ya kichwa "Kijana aliyemfanya Obama Rais; Jinsi mmoja wa waanzishi wa Facebook Chris Hughes alizindua nguvu za Barak na kubadilisha Siasa Milele".
Chris ni mpenda wavulana na ako katika uhusiano na Sean Eldridge. Katika nakala ya "The Advocate" yeye anasema kuwa harakati za haki za kiraia za LGBT bado hazijanyonya nguvu za mtandao wa kijamii, kama vile Facebook na kampeni Obama zilifanya, kwa kuhusisha umma pakubwa na "kuwaambia hadithi siyo tu ya siasa za gay, lakini ya watu wa kila siku ambao hudhulumiwa katika maisha yao ya kila siku.
Yeye pia aliwahi kutumikia katika bodi ya Wakurugenzi ya Taasisi ya Roosevelt mwaka 2005 na 2006.

neg:
Cassini–Huygens
Cassini-Huygens imepewa jina kutokana na wataalamu wawili. Hao ni wanaastronomia Mwitalia Giovanni Domenico Cassini na Mholanzi Christiaan Huygens waliokuwa watu wa kwanza kuifanyia Zohali utafiti katika historia. Chombo kilirushwa angani 15 Oktoba 1997 kikafikia Njia mzingo ya Zohali 1 Julai 2004.

neg:
James Cook
James Cook ("tamka: jems kuk"; * Uingereza, 27 Oktoba 1728 † Hawaiʻi, 14 Februari 1779) alikuwa nahodha, mpelelezi na mchoraji wa ramani Mwingereza katika karne ya 18.

neg:
Le Corbusier
Charles-Édouard Jeanneret-Gris (6 Oktoba 1887 – 27 Agosti 1965) aliyejulikana kwa jina la Le Corbusier alikuwa msanifu majengo mashuhuri wa karne ya 20. Alisifiwa kwa vitabu vyake juu ya usanifu majengo na mpangilio wa miji. Alilenga hasa kuboresha makazi ya watu katika miji mikubwa iliyojaa watu wengi maskini. Alipenda pia kuchora picha na kutunga fanicha.

neg:
Seamus Heaney
Seamus Justin Heaney (13 Aprili, 1939 - 30 Agosti, 2013) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Ireland. Hasa aliandika mashairi yanayohusu historia na utamaduni wa nchi yake. Mwaka wa 1995 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.

neg:
Chuo Kikuu cha Benin (Nigeria)
Maktaba kuu ya Chuo Kikuu, iitwayo maktaba ya John Harris, ilipewa jina hilo baada ya mwanzilishi, Prof John Harris, kutoka New Zealand. Maktaba kimekuwepo Chuo Kikuu kilipoanza mwaka 1970 katika Barabara ya kampasi ya Ekehuan maktaba ya John Harris is jengo la kisasa yenye fani za hewa. Jengo limebuniwa kuwaketisha wasomaji 700. Huwa na huduma za kutoa nakala, na kufunga vitabu kwa wasomaji. Maktaba sasa inatumia mfumo wa tarakilishi. Ufungaji wa teknolojia ya kisasa nyingine unaendelea. Pamoja na ongezeko la idadi ya wanafunzi, maktaba imejiingiza katika mpango wa upanuzi wa maktaba ukianza na ujenzi wa maktaba katika vitivo tofauti kama vile maktaba ya barabara ya kampasi ya Ekehuan, Maktaba ya Utabibu, Sheria, Uhandisi na Madawa yote yanafanya kazi. Upanuzi wa maktaba ya John Harris bado inasubiri ruhusa rasmi. Maktaba hushiriki katika ushirikiano kati ya maktaba zingine nchini Nigeria.

neg:
Professor Jay
Joseph Leonard Haule (amezaliwa tarehe 29 Desemba 1975) ni Mtanzania msanii wa muziki wa hip hop na vilevile mwanasiasa wa Chama cha kisiasa cha Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Mikumi kwa miaka 2015 – 2020.

neg:
Ernst Boris Chain
Ernst Boris Chain (19 Juni 1906 – 12 Agosti 1979) alikuwa daktari kutoka nchi ya Ujerumani. Kwa vile alikuwa Myahudi alihamia nchi wa Uingereza wakati wa Adolf Hitler kupokea utawala wa Ujerumani. Chain hasa alichunguza viua vijasumu. Mwaka wa 1945, pamoja na Alexander Fleming na Howard Walter Florey alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba. Mwaka wa 1969 alipewa cheo cha "Sir".

neg:
Hans Fischer
Hans Fischer (27 Julai 1881 – 31 Machi 1945) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa alijihusisha na rangi, k.m. rangi za mimea (klorofili), za damu na za nyongo. Mwaka wa 1930 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

neg:
Johannes Kepler
Johannes Kepler (27 Desemba 1571 – 15 Novemba 1630) alikuwa mtaalamu wa astronomia, hisabati, theolojia na muziki kutoka nchini Ujerumani.

neg:
Yohane Hus
Mwanzoni walihudumiwa kiroho na mapadri wa Kanisa Katoliki, lakini mwaka 1467 waliamua kuchagua watumishi wao wenyewe, wakiwemo mpaka leo mashemasi, makasisi na maaskofu. Umoja huo ulienea Bohemia na Moravia ukawa chanzo cha madhehebu ambayo yalistawi upya kuanzia mwaka 1722 na yanaitwa ya "Wamoravia" (leo wengi wao wanaishi nchini Tanzania).

neg:
Hermann Hesse
Hermann Hesse (2 Julai 1877 – 9 Agosti 1962) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Ujerumani. Baada ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia alihamia Uswisi. Hasa aliandika riwaya. Mwaka wa 1946 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.

neg:
Chris Hughes (Facebook)
Chris R. Hughes (aliyezaliwa 26 Novemba 1983) ni mmoja wa waanzishi na alitumikia kama msemaji wa tovuti ya kijamii, Facebook, na wenzake wa Harvard Mark Zuckerberg na Dustin Moskovitz. Alikuwa mratibu wa tovuti rasmi ya kampeni ya Barack Obama ya rais ya mwaka 2008 ya My.BarackObama.com. Hughes kwa sasa ni mfanyabiashara katika kampuni ya General Catalyst Partners, kampuni ya uwekezaji iliyoko Cambridge, na mshauri wa mikakati katika kampuni ya GMMB, kampuni ya ushauri wa kisiasa ambayo ilifanya kazi katika kampeni ya Obama mwaka 2008.
Hughes alizaliwa mjini Hickory, North Carolina. Yeye ni msomi wa Phillips Academy Andover na Harvard College. Alimaliza kutoka Harvard mwaka 2006 akiwa na shahada ya Sanaa katika historia na fasihi.

neg:
Ernst Haeckel
Heinrich Philipp August Haeckel (Potsdam, 16 Februari 1834 - Jena, 9 Agosti 1919) alikuwa mtaalamu wa biolojia na falsafa kutoka nchini Ujerumani.

neg:
Haile Selassie
Haile Selassie (23 Julai 1892 – 27 Agosti 1975) alikuwa Kaisari au Negus Negeste wa Ethiopia. Alizaliwa katika kijiji kiitwacho Ejersa. Kabla ya kuwa mfalme aliitwa Ras Tafari Makonnen. Jina lake la kifalme lina maana ya "Utukufu wa Utatu (Mtakatifu)". Pia anafahamika kwa jina la "Simba wa Yuda, Mfalme wa wafalme" (H.I.M).

neg:
Dennis Hopper
Dennis Lee Hopper (17 Mei 1936 - 29 Mei 2010) alikuwa mwigizaji, mtayarishaji wa filamu, na msanii kutoka nchini Marekani. Akiwa bwana mdogo, Hopper akawa na shauku ya uigizaji na hatimaye akawa mwanafunzi wa Actors Studio. Amefanya onekano lake la kwanza katika televisheini mnamo mwaka wa 1955, ana akaonekana kwenye filamu mbili akiwa na James Dean, "Rebel Without a Cause" (1955) na "Giant" (1956). Miaka kumi iliyofuata, Hopper akaonekana mara kwa mara kwenye michezo ya televisheni akicheza nyusika za ugeni, na kufikiwa mwishoni mwa miaka ya 1960 amecheza kama mwigizaji msaidizi kwenye filamu mbalimbali.

neg:
Mbweha (kundinyota)
Kundinyota hii haikujulikana kwa mabaharia Waswahili wa Kale wala kwa Waarabu au Wagiriki kwa sababu nyota zake ni hafifu sana. Katika enzi ya kale nyota hizi hazikupangwa kuwa sehemu ya kundinyota maalumu. Mbweha ni kati ya kundinyota zilizoanzishwa na mwanaastronomia Johannes Hevelius wa Danzig (Gdansk) mnamo mwaka 1690 BK. Akiwa mpika pombe na mfanyabiashara tajiri aliyeshika kwa muda pia umeya wa mji wake alikuwa hasa maarufu kwa kuangalia, kupima na kuorodhesha nyota pamoja na mke wake Elisabeth Hevelius.

neg:
Russell Hulse
Russell Alan Hulse (amezaliwa 28 Novemba 1950) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa anajulikana kwa kugundua aina fulani ya nyota iitwayo "binary pulsar" kwa Kiingereza. Mwaka wa 1993, pamoja na Joseph Taylor alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

neg:
Yohane Bunyan
John Bunyan (alibatizwa 30 Novemba 162831 Agosti 1688) alikuwa mhubiri na mwandishi wa Kikristo kutoka Uingereza.

neg:
Bauhaus
Staatliches Bauhaus ilikuwa chuo cha sanaa nchini Ujerumani. Ilianzishwa katika mwaka wa 1919 na Walter Gropius mjini Weimar na kuishi hadi mwaka 1933. Kulingana na vyuo vyingine vya wakati huo, Bauhaus ilikuwa kitu kipya kabisa, tangu  iliunganisha sanaa na ufundi katika mafundisho yake. Bauhaus ni chuo chenye ushawishi mkubwa sana katika uwanja wa usanifu, sanaa na design katika karne ya 20. Leo inaonekana kama makao ya avant-garde ya Classic Modernism katika sanaa na usanifu.

neg:
Yohane Mbatizaji
Yohane Mbatizaji (7 K.K. - 29 B.K. hivi) alikuwa nabii wa Uyahudi aliyeishi wakati wa Yesu wa Nazareti na kumtangulia miezi tu kuzaliwa, kuanza utume na kuuawa.

neg:
Yesu
Mwaka 26 hivi BK ndugu yake Yohane Mbatizaji aliacha maisha ya jangwani alikokulia na kuanza kuhubiri toba kandokando ya mto Yordani. Kwa kuwa Waisraeli walikosa manabii kwa muda mrefu, na walitamani sana ukombozi, walimuendea kwa wingi hata wakamtia hofu Herode Antipa.

neg:
Gustav Hertz
Gustav Ludwig Hertz (22 Julai 1887 – 30 Oktoba 1975) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa alichunguza sifa za atomu. Pia alivumbua njia fulani ya kutenganisha isotopu. Mwaka wa 1925, pamoja na James Franck alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

neg:
Harald zur Hausen
Harald zur Hausen (amezaliwa 11 Machi, 1936) ni daktari kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa alichunguza saratani ya uke. Mwaka wa 2008, pamoja na Françoise Barré-Sinoussi na Luc Montagnier, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

neg:
Yohane Hus
Wafuasi wake katika mikoa ya Bohemia na Moravia (leo Ucheki) wakasikitika mno. Wengine wakachukua silaha wakataka kutenga nchi yao kutoka uongozi wa Kanisa.

neg:
Christiaan Huygens
Christiaan Huygens (14 Aprili 1629 – 8 Julai 1695) alikuwa mtaalamu wa fizikia, hisabati na astronomia kutoka nchini Uholanzi aliyezaliwa mjini Den Haag.

neg:
Jules Hoffmann
Jules Hoffmann (amezaliwa 2 Agosti, 1941) ni mwanabiolojia kutoka nchi ya Luxemburg na Ufaransa. Hasa alichunguza kingamwili. Mwaka wa 2011, pamoja na Bruce Beutler na Ralph Steinman, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

neg:
Bweha (Canis)
Nadharia ya Oken ilikuwa imefufua mwaka 1914 na Edmund Heller ambaye alisadiki dhana jenasi tofauti. Majina ya Heller na designations alizozipatia spishi na nususpishi za bweha yanaendelea kutumika katika uainishaji wa kisasa ijapokuwa jenasi yao imebadilika tena kuwa "Canis".

neg:
Leo Africanus
Alizaliwa mnamo mwaka 1490 kwa jina la الحسن بن محمد الوزان (Al-Hasan ibn Mohammed al-Wassan) katika mji wa Granada uliokuwa mji mkuu wa dola la mwisho wa Waislamu katika Hispania. Baada ya kutekwa kwa mji na Wahispania Wakristo 1492 familia yake ilihamia Fes (Moroko). Hapo kijana alisoma kwenye chuo kikuu cha Al-Qairawin.
Baada ya kumaliza masomo yake aliongozana na mjomba katika safari zake wakivuka jangwa la Sahara na kufika mjini Timbuktu katika Dola la Songhai mnamo mwaka 1510. Akaendelea kuvuka kanda la Sahel hadi Sudan na Misri.
Katika safari kwenye Mediteranea jahazi yake ilishambuliwa na mashujaa wa msalaba mwezi wa Juni 1518 akakamatwa na kupewa kama zawadi kwa Papa Leo X huko Roma. Papa alivutwa na tabia na elimu yake akampatia mafundisho ya kikristo akabatizwa. Katika ubatizo alipokea jina la Papa mwenyewe "Leo" pamoja na jina la mtume "Yohane" na jina la "Medici" familia ya Papa: Ioannes Leo de Medici.

neg:
Tarehe za maisha ya Yesu
Kuhusu kuzaliwa kwake, inajulikana kuwa kulitokea chini ya mfalme Herode Mkuu, aliyetawala hadi alipofariki mwaka 4 KK. Hivyo, wengi wanakubali kwamba Yesu alizaliwa kidogo kabla ya hapo, labda mwaka 6 KKingawa Denis Mdogo kwa kukosea alihesabu tofauti miaka 500 baadaye alipoona inafaa kugawa miaka yote ya historia katika makundi mawili, KK na BK.

neg:
Joseph Haydn
Joseph Haydn (jina kamili Franz Joseph Haydn) alikuwa mtungaji wa muziki kutoka nchi ya Austria. Alizaliwa tarehe 31 Machi au 1 Aprili 1732 katika kijiji kikubwa cha Rohrau, jimbo la Austria Chini. Aliaga dunia tarehe 31 Mei 1809 mjini Vienna.

neg:
Yohane Roberts
Yohane Roberts (1577 - 10 Desemba 1610) alikuwa mmonaki na padri kutoka Wales aliyeuawa na serikali ya Uingereza iliyokuwa imekataza Ukatoliki nchini.

neg:
Joseph Haydn
Iligunduliwa kwamba wakati wa kumzika mara ya kwanza gavana wa gereza la Vienna, Johann Peter, pamoja na katibu wa zamani wa nyumba ya Esterhazy, Rosenbaum waliwahonga maafisa wa manispaa ya Vienna ili wafungue kaburi kwa siri siku nane baada ya mazishi na kumpatia kichwa. Maana hawa watu wawili walikuwa wafuasi wa imani kuwa umbo la fuvu linaonyesha tabia za mtu, hivi walikusanya mafuvu wakataka kuwa na fuvu la huyu mtu mashuhuri pia.

neg:
Gustav Vasa
Gustav Vasa, pia "Gustav I" na "Gösta", alizaliwa kama "Gustav Eriksson", alikuwa wafalme katika Uswidi. Alizaliwa 12 Mei 1496 na alifariki 29 Septemba 1560. Alikuwa wafalme tangu 1523 hadi kifo chake. Yeye ilianzisha ukiritimba na yeye ni kufikiriwa mwanzilishi wa kisasa Uswidi. Basi, siku wakati akawa wafalme ni Siku ya Taifa ya Uswidi.

neg:
Yohane Mbatizaji
Alipofikia utu uzima alianza kuhubiri "mwaka wa kumi na tano wa utawala wa Kaisari Tiberio" (Luka 3,1) yaani mnamo 27/29 BK.

neg:
John Woo
John Woo ni Muongozaji wa Filamu na Mtayarishaji kutoka Hong Kong huko China. John Woo alizaliwa tar. 1 Mei 1946 mjini Guangzhou (China) akahamia Hong Kong pamoja na wazazi wake akiwa na umri mdogo.

neg:
John Bosco
Yohane Bosco alifariki tarehe 31 Januari1888.

neg:
Joseph Haydn
Katika miaka ya 1930 mtemi wa Esterhazy alipamba upya kaburi la Haydn katika kanisa la Eisenstadt akatafuta kibali cha shirika la marafiki wa muziki wa Vienna ili fuvu la Haydn lipelekwe huko. Baada ya majadiliano marefu walikubali, lakini sasa siasa na vita viliingia kati, yaani uvamizi wa Austria na Adolf Hitler mwaka 1938 na Vita Kuu ya Pili ya Dunia.

neg:
Joseph Haydn
Mwishoni fuvu lilipelekwa Eisenstadt mwaka 1954 na kuunganishwa na mabaki mengine ya mwili wa Haydin katika ibada ya kumkumbuka. Isipokuwa katika jeneza lake lilikuwepo fuvu la uongo lililopelekwa huko mwaka 1820 na fuvu hilo halikutolewa. Hivyo jeneza la Haydn lina mafuvu mawili.

neg:
Historia ya Kanisa
Padri Yohane Hus alikuwa mwalimu wa teolojia kwenye Chuo Kikuu. Mwaka 1412 alihubiri kwa nguvu sana kule Praha (leo mji mkuu wa Ucheki), akafundisha ya kwamba mamlaka kuu Kanisani ni katika Biblia si katika maamuzi ya maaskofu au Papa.

neg:
Günter Grass
Günter Wilhelm Grass (alizaliwa 16 Oktoba 1927 Danzig, alifariki 13 Aprili 2015 mjini Lübeck) alikuwa mchoraji, mchongaji na mwandishi kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa ameandika riwaya na insha, na pia tamthiliya na mashairi. Mwaka wa 1999 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.

neg:
Henrik Ibsen
Henrik Johan Ibsen (*20 Machi 1828 - 23 Mei 1906) alikuwa mwandishi wa Norwei. Aliandika hasa maigizo amesifiwa kimataifa kama "baba wa igizo la kisasa".

neg:
Cornelis Langenhoven
Cornelis Jacobus Langenhoven (13 Agosti 1873 - 15 Julai 1932) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini, hasa upande wa mashairi na insha. Yeye huonekana kama mwandishi mkuu wa fasihi ya Kiafrikaans mwanzoni mwa karne ya 20. Anajulikana kwa kutunga maneno ya wimbo wa taifa wa kwanza wa Afrika Kusini, "Die Stem" ("Mwito").

neg:
John Bauer
John Bauer (4 Juni 1882 - 20 Novemba 1918) alikuwa mchoraji kutoka Uswidi. Yeye alisoma katika Chuo cha Sanaa mjini Stockholm. Picha zake unapatikana katika kitabu "Bland tomtar och troll" (Baina ya Mibilikimo na Majitu).

neg:
Cordell Hull
Cordell Hull (2 Oktoba 1871 – 23 Julai 1955) alikuwa mwanasheria na mwanasiasa kutoka nchi ya Marekani. Kuanzia 1933 hadi 1944 alikuwa Waziri wa Mambo ya Nje. Mwaka wa 1945 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel kwa Amani kwa ajili ya kazi yake ya kuanzisha Umoja wa Mataifa.

neg:
Yohane Kasiano
Yohane Kasiano (Scythia Minor (leo Dobruja, Bulgaria)
360 hivi - Marseille, Ufaransa 435 hivi) alikuwa mmonaki na mwanateolojia aliyeathiri sana Ukristo hasa kwa njia ya kitabu chake "Maongezi", anapoeleza alayofundishwa na wamonaki wa nchi mbalimbali kuhusu maisha ya kiroho.

neg:
John Steinbeck
John Ernst Steinbeck (27 Februari 1902 – 20 Desemba 1968) alikuwa mwandishi hodari kutoka nchi ya Marekani. Anajulikana hasa kwa riwaya yake “Zabibu za Hasira” (kwa Kiingereza: "Grapes of Wrath") iliyotolewa mwaka wa 1939; akatuzwa Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya hiyo mwaka wa 1940. Mwaka wa 1962 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.

neg:
Yohane Hus
Mwaka 1457 kikundi kidogo cha wafuasi wa Hus waliochoka uuaji na vita vya kidini walianzisha jumuiya ya Kikristo iliyoitwa "Umoja wa Ndugu", wakajaribu kuishi kama ndugu wakikaa pamoja, kufanya kazi na kusali pamoja. Mwanzoni hawakupokea matajiri waliotaka kujiunga nao.

neg:
Joseph Haydn
Kabla ya kufa Rosenbaum aliacha fuvu kwa Peter katika wasia wake, kwa ombi la kukipatia fuvu hilo chuo cha muziki Vienna. Lakini Peter na mjane wa Rosenbaum waliogopa kuonyesha kuwa fuvu lilikuwa bado mikononi mwao. Hivyo fuvu la Haydn lilifichwa hadi Peter kabla ya kifo chake alilikabidhi kwa shirika la marafiki wa muziki wa Vienna lilipotunzwa kuanzia mwaka 1895.

neg:
Paul Heyse
Paul Johann Ludwig von Heyse (15 Machi 1830 – 2 Aprili 1914) alikuwa mwandishi hodari kutoka nchi ya Ujerumani. Anajulikana hasa kwa riwaya fupi zake mbalimbali. Mwaka wa 1910 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.

neg:
Yohane wa Msalaba
Yohane alizaliwa Fontiveros, kijiji cha mkoa wa Castilia (Hispania), tarehe 24 Juni 1542 akafariki Ubeda tarehe 14 Desemba 1591.

neg:
Yohane Hus
Padri Yohane Hus alikuwa mwalimu wa teolojia kwenye Chuo Kikuu. Mwaka 1412 alihubiri kwa nguvu sana kule Praha (leo mji mkuu wa Ucheki), akafundisha ya kwamba mamlaka kuu Kanisani ni katika Biblia si katika maamuzi ya maaskofu au Papa.

neg:
Herman Wouk
Herman Wouk (amezaliwa 27 Mei 1915) ni mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Anajulikana hasa kwa riwaya zake zinazoeleza hali ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Mwaka wa 1952 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake "The Caine Mutiny".

neg:
Johannes Diderik van der Waals
Johannes Diderik van der Waals (23 Novemba, 1837 hadi 8 Machi, 1923) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Uholanzi. Hasa alichunguza hali ya gesi na ya kiowevu. Mwaka wa 1910 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

neg:
Jorge Luis Borges
Jorge Luis Borges (24 Agosti 1899 - 14 Juni 1986) alikuwa mwandishi wa fasihi kutoka nchi ya Argentina. Wataalamu wengi wa fasihi wanaamini kuwa Borges alikuwa mmojawapo wa waandishi mashuhuri sana katika karne iliyopita.

neg:
Tewodros II
Tewodros II (takriban 1818 – 13 Aprili 1868) alikuwa mfalme mkuu wa Uhabeshi kuanzia 11 Februari 1855 hadi kifo chake. Alimfuata Yohannes III aliyeuzuliwa naye. Jina lake la kubatizwa lilikuwa "Kassa Haile Giyorgis". Ingawa hakuwa mrithi wa ufalme aliwashinda wagombea wote vitani. Waingereza walipovamia Uhabeshi chini ya kamanda ya Robert Napier na kushinda jeshi la Uhabeshi, Tewodros II alijiua. Aliyemfuata ni Tekle Giyorgis II.

neg:
John Hunter (daktari mpasuaji)
John Hunter FRS (13 Februari 1728 - Oktoba 16, 1793) alikuwa daktari mpasuaji wa huko Uskoti, Alikuwa mmoja wa wanasayansi waliotofautishwa na wenzake. Alikuwa msimamizi wa hapo awali wa uchunguzi makini na njia za kisayansi katika tiba. Alikuwa mwalimu huku akishirikiana na Edward Jenner aliyekuwa mkurugenzi wa chanjo ya ndui. Mke wake, Anne Hunter (Née Home), alikuwa mshairi, na baadhi ya mashairi yake yaliwekwa kwenye muziki na Joseph Haydn.

neg:
Johannes Fibiger
Johannes Fibiger (23 Aprili 1867 – 30 Januari 1928) alikuwa daktari na mwanapatholojia kutoka nchi ya Denmark. Hasa alichunguza ugonjwa wa kansa. Mwaka wa 1926 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

neg:
James Dewey Watson
James Dewey Watson (amezaliwa 6 Aprili 1928) alikuwa mwanafizikia wa biolojia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza virusi na mfumo wa molekuli mbalimbali, hasa DNA. Mwaka wa 1962, pamoja na Francis Crick na Maurice Wilkins alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

neg:
Yohane Hus
Mwaka 1411 maaskofu wakamtangaza kuwa mzushi akatengwa na Kanisa. Alishtakiwa mbele ya mfalme lakini wengi walimfuata. Akahifadhiwa na kufichwa na kabaila katika boma lake.

neg:
Kanisa la Moravian
Lilitokea baada ya farakano ndani ya Kanisa Katoliki katika Bohemia na Moravia. Nchi hizo mbili zilikuwa sehemu ya Milki ya Kijerumani. Katika karne ya 15 kasisi na profesa Yohane Hus kutoka mji wa Praha alijaribu kutengeneza kasoro na mafundisho ya Kanisa Katoliki lililokuwa kanisa pekee halali katika sehemu kubwa ya Ulaya wakati ule, lakini aliitwa kwenye Mtaguso wa Konstanz akahukumiwa kwa amri ya huo mtaguso mkuu akachomwa moto tarehe 6 Julai 1415.

neg:
John Bosco
Papa Pius XI alimtangaza mwenye heri tarehe 2 Juni 1929 na mtakatifu tarehe 1 Aprili 1934. Sikukuu yake ni tarehe 31 Januari.• YOHANE BOSCO, Mtindo wa Malezi-Kinga katika Elimu ya Vijana – tafsiri ya G. Kibodya – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1988 – ISBN 9976-67-036-2

neg:
Jean Sibelius
Johan Julius Christian "Jean" / "Janne" Sibelius (8 Desemba 1865 - 20 Septemba 1957) alikuwa mtunzi wa Opera wa Kifinland wa baada ya kipindi cha Romantic na ni mmoja kati watunzi maarufu wa karne ya 19 na mwanzoni mwa karne ya 20.

neg:
Johannes Vilhelm Jensen
Johannes Vilhelm Jensen (20 Januari 1873 – 25 Novemba 1950) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Denmark. Anajulikana hasa kwa riwaya yake "Safari Ndefu" (kwa Kidenmark "Den lange rejse") iliyotolewa katika majuzuu sita miaka ya 1908-22. Mwaka wa 1944 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.

neg:
Yosia
Yosia, kwa Kiebrania יֹאשִׁיָּהוּ, Yoshiyyáhu|Yôšiyyāhû, maana yake "aliyeponywa na YHWH" au "aliyetegemezwa na Yah"; kwa Kigiriki Ιωσιας; kwa Kilatini Josias; (649 KK – 609 KK) alikuwa mfalme wa Yuda (641 KK – 609 KK) aliyejitahidi kufanya urekebisho upande wa dini ya Israeli ili kufuata zaidi Torati iliyoelekea kukamilika wakati huo.

neg:
Knut Hamsun
Knut Hamsun (4 Agosti 1859 – 19 Februari 1952) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Norway. Hasa aliandika mashairi na riwaya. Mwaka wa 1920 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.

neg:
Mbosso
Mbwana Yusuph Kilungi (amezaliwa 3 Oktoba,1991) ni jina la mwimbaji, mtunzi na mwanamuziki maarufu kutoka nchini Tanzania - ambaye anajulikana kwa jina lake la kisanii kama Mbosso. Umaarufu ulianza kujulikana akiwa na kundi zima la Yamoto Band ambalo ndani yake kuliwa na Aslay, Beka Flavour, Enock Bella na Mbosso. Kwa pamoja walikuwa wanaunda Yamoto Band chini ya Mkubwa Fella na Wanawe. Jina la Mkubwa na Wanawe lilikuwa na hadi sasa bado lipo hivyo hivyo kama Mkubwa na Wanawe. Ndani ya mkubwa na Wanawe kuna vipaji mbalimbali.

neg:
Historia ya Kanisa
Mwaka 1457 kikundi kidogo cha wafuasi wa Hus waliochoka uuaji na vita vya kidini walianzisha jumuiya ya Kikristo iliyoitwa "Umoja wa Ndugu", wakajaribu kuishi kama ndugu wakikaa pamoja, kufanya kazi na kusali pamoja. Mwanzoni hawakupokea matajiri waliotaka kujiunga nao.

neg:
Niels Bohr
Niels Henrik David Bohr (7 Oktoba 1885 – 18 Novemba 1962) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Denmark. Hasa alichunguza nadharia za atomu na kwanta. Mwaka wa 1922 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia. Mwana wake ni mwanafizikia Aage Bohr.

neg:
Schweppes
Mwishoni mwa karne ya kumi na nane, Johann Yakobo Schweppe(1740-1821), aliyekuwa amezaliwa Ujerumani lakini akawa muundaji wa saa na mwanasayansi huko Uswidi,alivumbua mchakato wa kutengeneza maji yenye kabondayoksaidi.Alianzisha Kampuni ya Schweppes katika jiji la Geneva(1783). Katika mwaka wa 1792 alihamia jiji la London ili kuendeleza biashara huko.

neg:
Johann Deisenhofer
Johann Deisenhofer (amezaliwa 30 Septemba 1943) ni mwanakemia kutoka nchi ya Ujerumani akiwa amefanya kazi nchini Marekani tangu mwaka wa 1988. Hasa alichunguza elimu ya fuwele. Mwaka wa 1988, pamoja na Robert Huber na Hartmut Michel alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.