query: Intaneti iligunduliwa mwaka upi?

pos:
Historia ya Intaneti
Matumizi ya neno "Internet" kuelezea mtandao mmoja wa kiulimwengu wa TCP/IP yalianza katika mwezi Desemba 1974 na uchapishaji wa RFC 675, yakiwa maelezo kamili ya kwanza ya TCP iliyoandikwa na Vinton Cerf, Yogen Dalal na Carl Sunshine, waliokuwa katika Chuo Kikuu cha Stanford. Katika miaka tisa iliyofuata, kazi iliendelea kurekebisha itifaki hizo na kuzitekeleza katika mifumo ya oparesheni ya aina mbalimbali. Mtandao wa Kwanza wenye upana mkubwa wa msingi wa TCP / IP ulikuwa ukifanya kazi kufikia tarehe 1 Januari 1983 wakati ambapo viwekaji vyote vya ARPANET vilibadilishwa kutoka itifaki za hapo awali za NCP. Mwaka 1985, Wakfu wa Sayansi wa kitaifa Marekani (NSF) uliamuru ujenzi wa NSFNET, uti wa mgongo wa mtandao wa chuo kikuu wenye kasi ya kilobaiti 56 kwa sekunde kwa kutumia kompyuta zilizoitwa "fuzzballs" na mvumbuzi wake, David L. Mills. Mwaka uliofuata, NSF ilifadhili ubadilishaji hadi mtandao wenye kasi ya juu zaidi ya megabaiti 1.5 kwa sekunde. Maamuzi muhimu kutumia itifaki za DARPA TCP/IP ulifanywa na Dennis Jennings, aliyekuwa msimamizi wa programu ya kompyuta zenye nguvu huko NSF.

neg:
Tim Berners-Lee
Tim Berners-Lee (* 18 Juni 1955 mjini London, Uingereza) alianzisha wavuti wa walimwengu (WWW) au intaneti ya dunia zima. Wavuti ni mfumo unaowezesha watu kutazama habari, picha na kurasa kutoka dunia yote kwenye tarakilishi yao.

neg:
Blogu za mkononi
Inasemekana utumaji wa habari kwenye mtandao wa kompyuta toka katika zana za mkononi ulifanywa na Steven Mann hapo mwaka 1955 alipotumia kompyuta inayovalika. Mwaka 2000 ndipo utumaji wa habari katika mtandao wa kompyuta toka katika simu ya mkono ulifanywa na Tom Paamand nchini Udeni.

neg:
Wikipedia
Wikipedia ilianzishwa kwa Kiingereza mwezi Januari mwaka 2001.

neg:
YouTube
YouTube iliupatia umma toleo la kwanza la tovuti Mei 2005, miezi sita kabla ya uzinduzi rasmi mnamo Novemba 2005. Tovuti ilikua haraka, na Julai 2006 kampuni ilitangaza kwamba zaidi ya video mpya 65,000 zilikuwa zikipakiwa kila siku, na kwamba tovuti ilikuwa ikipokea watazamaji wa video milioni 100 kwa siku. Kulingana na tarakimu zilizochapishwa na kampuni ya utafiti wa masoko comScore, YouTube inaongoza katika utoaji wa video kwenye mtandao katika Marekani, ikiwa na mgawo wa soko wa karibu asilimia 43 na zaidi ya video bilioni sita zilizotazamwa mnamo Januari 2009. Inakadiriwa kuwa video mpya za jumla ya masaa 20 hupakiwa kwa tovuti kila dakika, na kwamba karibu robo tatu ya nyenzo hizi hutoka nje ya Marekani. Pia inakadiriwa kwamba katika mwaka 2007 YouTube ilitumiwa kipimo data sawa na kiasi kilichotumika kwenye wavuti mzima wa mwaka 2000. Mwezi Machi 2008, kipimo data cha YouTube kiligharimu dola milioni 1 za Marekani kwa siku. Alexa ameipa nafasi ya nne YouTube kama tovuti iliyotumiwa kwa wingi kwenye wavuti, nyuma ya Google, Yahoo! na Facebook.

neg:
Wikipedia
Wikipedia imeshachukua nafasi za kamusi elezo mashuhuri kama Encyclopedia Britannica zilizotazamiwa kuwa mkusanyiko wa elimu ya Dunia kabla ya kutokea wa intaneti. Kwa lugha za Kiafrika kama Kiswahili ni mara ya kwanza ya kwamba jaribio la kukusanya elimu za fani mbalimbali limeanzishwa.

neg:
Karatasi ya picha
Athari za mwanga katika giza karatasi iliyotayarishwa iligunduliwa na Thomas Wedgwood mnamo mwaka 1802. Karatasi za picha zimetumika tangu mwanzo wa michakato ya picha hasi – chanya kama zilivyoendelezwa na kupewa umaarufu na William Fox Talbot (Uingereza/1841-calotype).

neg:
Wikipedia ya Kiholanzi
Wikipedia ya Kiholanzi (Kiholanzi: "Nederlandse Wikipedia") ni toleo la kamusi elezo ya Wikipedia kwa lugha ya Kiholanzi. Hii ilianzishwa mnamo tar. 19 Juni katika mwaka wa 2001, na ikafikisha makala 100,000 kunako tar. 14 Oktoba ya mwaka wa 2005.

neg:
Nebula ya Jabari
Kabla ya karne ya 17 ilijulikana kama nyota ya kawaida. Baada ya kugunduliwa kwa darubini Mfaransa Peiresc alikuwa mtu wa kwanza aliyeiangalia kwenye mwaka 1610 kwa kutumia darubini na kutambua si nyota.

neg:
Bob Kahn
Pamoja na Vint Cerf, walivumbua "Transmittion control protocol" (TCP) na itifaki za intaneti (IP) za msingi za mawasiliano ya mtandaoni.

neg:
Mauzo dijitali
Mauzo dijitali yamekuwa na awamu ya mabadiliko kutoka mwaka wa 1990 hadi 2000 kwa sababu ya mapinduzi ya teknolojia ya intaneti inayorahisisha mambo mengi. Pia watu wamekuwa mtandaoni kwa wingi na hili limefanya wachuuzi wa bidhaa waone umuhimu wa kufanya biashara kwa teknolojia ya kidijiti.

neg:
Mtandao wa kompyuta
Mtandao wa kompyuta huruhusu mawasiliano kati ya kompyuta na kompyuta nyingine nyingi na kuwezesha ushirikiano wa rasilimali na habari baina ya kompyuta. "Advanced Research Projects Agency" (ARPA) ilifadhili mpango wa "Advanced Research Projects Agency Network" (ARPANET) inayotumiwa na Idara ya Ulinzi huko Marekani. Ulikuwa mtandao wa kompyuta wa kwanza kutumika duniani. Kuundwa kwa mtandao kulianza mwaka 1969, kwa kuzingatia miundo iliyoanzwa katika miaka ya 1960.

neg:
Intaneti
IPv6 haishirikiani kikazi na IPv4. Kimsingi toleo la IPv6 hutengeneza toleo "sambamba" la Intanet ambalo halipatikani moja kwa moja na IPv4. Hii ina maanisha uboreshaji wa Programu au vifaa vya ukalimani ni muhimu kwa kila kifaa cha mtandao ambacho linahitaji kuwasiliana kupitia Intanet ya IPv6. Mifumo ya kuendesha kompyuta ya kompyta za kisasa tayari vimebadilishwa ili vifanye kazi na toleo zote za itifaki ya Intanet. Miundombinu ya mtandao , hata hivyo, bado yamebaki nyuma katika maendeleo hayo. Mbali na tata za viungo vinavyotengeneza miundombinu yake, Intanet imewezeshwa na mikataba ya kibiashara (mfano, mkataba wa kujitakia), na kwa ufundi maalum au itifaki zinazoeleza jinsi ya kubadilishana data kwa kupitia mtandao. Hakika Intanet ina ainishwa na viungo vyake na sheria za uelekezaji.

neg:
Asidi amino
Asidi amino za kwanza ziligunduliwa mapema miaka ya 1800. Katika 1806, na wanakemia wa Kifaransa Louis-Nicolas Vauquelin na Pierre Jean Robiquet waliutenga mchanganyiko katika asparaga ambayo ilipatikana kuwa asparagini, na kuwa asidi amino ya kwanza kugunduliwa. Asidi amino nyingine iliyogunduliwa mapema karne ya 19 ilikuwa sistini, katika 1810, ingawa monoma yake, sisteini, ilikuja kugunduliwa miaka mingi baadaye, katika 1884. Leucine Glycine na pia ziligunduliwa katika wakati huu, katika 1820. Matumizi ya neno "amino acid" katika lugha ya Kiingereza ni kutoka 1898.

neg:
Tovuti
Tovuti ni mkusanyiko wa kurasa zilizoandikwa kwa lugha mbalimbali za tarakilishi kama vile HTML, PHP, XHTML na kadhalika na ambazo kwa pamoja hujumuika katika kutoa habari au maelezo kuhusu jambo fulani. Lugha hizi, yaani HTML, PHP, XHTML na kadhalika zinaweza tu kusomwa na kutafsiriwa na programu kama vile Internet Explorer Google Chrome na Mozilla Firefox kwa lugha ambayo inaweza kueleweka na binadamu. Wingi wake ni "tovuti" vile vile. Tovuti zote pamoja zinaitwa "mtandao" au "Intaneti" au "wavuti".

neg:
Mkataba wa Tordesillas
Historia ya mapatano hayo ilianza kwa teknolojia mpya ya jahazi iliyowaruhusu kwanza Wareno kusafiri kwenye Atlantiki hata mbali na pwani na kufikia Rasi ya Tumaini Jema, kusini kabisa mwa Afrika kwenye mwaka 1493. Wahispania waliwafuata katika teknolojia na hapo Kolumbus alirudi mwaka 1493 kutoka safari yake ya Amerika akiamini alifika kwenye visiwa vya Asia ya mashariki.

neg:
Business Line
Tovuti ya "BUSINESSLINE Online" ilianzishwa kwenye mtandao katika mwezi wa Juni 1995. Kurasa za tovuti hii huangaliwa mara milioni 14 kila mwezi duniani kote. Misemo ya Sensex kwenye ukurasa wa kwanza huvutia wengi.

neg:
Regional Internet Registry
Regional Internet Registry (kifupi RIR, kwa Kiswahili Usajili wa intaneti wa kikanda) ni jina la taasisi zinazosimamia ugawaji na usajili wa anwani za internet ndani ya kanda fulani ya Dunia.

neg:
Hiroglifi
Baadaye maana ya alama hizi yalisahauliwa kabisa. Ni katika karne ya 19 ya kwamba mtaalamu Mfaransa Jean-François Champollion na wengine waliweza kugundua upya maana ya mwandio huo baada ya kupatikana kwa jiwe la Rosetta ambako tangazo la farao Ptolemaio V liliandikwa kwa Kigiriki, hiroglifi na Kimisri kwa mwandiko wa mkononi. Kupitia Kigiriki kilichosomeka wataalamu walifaulu kugundua kwanza majina ya wafalme halafu maana ya alma mbalimbali.

neg:
YouTube
Kulingana na hadithi inayorudiwa mara nyingi katika vyombo vya habari, Chad Hurley na Steve Chen waliibua wazo la YouTube wakati wa miezi ya mwanzo ya 2005, baada ya kukabiliana na matatizo ya kugawa video zilizochukuliwa kweye chakula cha jioni nyumbani kwa Chen huko San Francisco. Jawed Karim hakuhudhuria sherehe hii na alikana kwamba sherehe ilikuwepo, na Chad Hurley alisema kuwa, wazo kuwa YouTube lilianzishwa baada ya chakula cha jioni" pengine lilitiwa nguvu sana na mawazo ya matangazo ili kuunda hadithi yenye kueleweka zaidi."

neg:
Wikipedia ya Kiswahili
Wikipedia kwa Kiswahili ilianzishwa mnamo tarehe 8 Machi 2003, na tarehe 30 , 2022, imefikia makala zipatazo na kuifanya iwe Wikipedia ya 88 (kati ya 292 zilizo hai) kwa hesabu ya makala zote.

neg:
Wikipedia ya Kicheki
Ilianzishwa mnamo mwezi wa Mei katika mwaka wa 2002 kwa maomba ya mhariri aliyekuwa akichangia katika Wikipedia ya Kiesperanto. Lakini, kwa kipindi hicho, Wikipedia ilikuwa ikitumia software ya UseMod. Takriban kurasa tatu za toleo hili zilipotea wakati wa kuihamisha kutoka software ya kale kwenda MediaWiki. Mnamo tar. 20 Oktoba 2003, ilifikisha makala 1,000, ambazo nyngi zilikuwa zinahusu masuala ya Kiesperanto.

neg:
Mnara wa Eiffel
Kati ya miaka 1889–1930 ilikuwa jengo kubwa la dunia nzima.
Mwaka 1906 mnara uliwezesha mawasiliano ya kwanza kwa simu hewa kati ya Ulaya na Marekani kuvukia Atlantiki kwa sababu ya kimo chake kikubwa. Wanajeshi walikuwa na kituo cha mawasiliano ya simu mnarani.

neg:
Intaneti
Maneno "intaneti" na "mtandao wa ulimwengu mzima" mara nyingi hutumika bila tofauti kubwa. Hata hivyo, intaneti na mtandao wa ulimwengu mzima si kitu kimoja, wala hazina maana sawa. Intaneti ni mfumo wa kimataifa wa mawasiliano ya data. Ni miundombinu ya vifaa na programu ambayo huwezesha mawasiliano kati ya kompyuta. Kwa kulinganisha, mtandao ni mojawapo ya huduma inayowasilishwa na intaneti. Ni mkusanyiko wa nyaraka zilizounganishwa na rasilimali nyingine, zilizoshikanishwa na viungo na URL.

neg:
Mark Zuckerberg
Zuckerberg alivumbua Facebook katika chumba chake cha kulala cha Harvard mnamo 4 Februari 2004. Wazo la Facebook lilimjia kutoka siku zake za Phillips Academy Exeter ambapo, kama vyuo na shule nyingi, ilikuwa na mazoea ya siku nyingi ya kuchapisha kitabu cha kila mwaka chenye picha za wanafunzi wote, Kitivo na wafanyakazi inayojulikana kama "Facebook". Chuoni, Facebook ilianza tu kama "jambo la Harvard", mpaka Zuckerberg alipoamua kuieneza Facebook katika shule zingine na kuomba msaada kutoka kwa Dustin Moskovitz aliyekuwa wakiishi katika chumba kimoja chuoni. Kwanza walieneza hadi Stanford, Dartmouth, Columbia, Cornell na Yale, na kisha kwa shule nyingine zilizokuwa na mawasiliano ya kijamii na Harvard.

neg:
Wikipedia ya Kivietnamu
Wikipedia ya Kivietnamu (Kivietnamu: Wikipedia tiếng Việt) ni toleo la kamusi elezo ya Wikipedia kwa lugha ya Kivietnamu. Wikipedia hii ilianzishwa mnamo mwezi wa Novemba katika mwaka wa 2002, lakini haikupata michango thabiti hadi hapo ilipokuja kuazishwa upya tena mnamo mwezi wa Oktoba katika mwaka wa 2003.

neg:
Historia ya Intaneti
X.25 ilikuwa huru kutoka itifaki ya TCP/IP ambayo iliinuka kutokana na kuwa kazi ya majaribio ya DARPA kwenye ARPANET, mtandao wa Pakiti za Redio na Mtandao wa Pakiti ya Setilaiti wakati mmoja. Vinton Cerf na Robert Kahn walitengeneza maelezo ya kwanza ya itifaki ya TCP mwaka 1973 na kuchapisha karatasi kuhusu mada hii katika mwezi Mei 1974.

neg:
Blogger (huduma)
Blogger.com ni huduma ya kupeleka blogu kwenye intaneti ambayo inaruhusu blogu za watumiaji mbalimbali na viingilizi vya muda. Ilianzishwa na Pyra Labs , ambayo ilinunuliwa na Google mwaka 2003. Blogs ni mwenyeji na Google na kwa ujumla kupatikana kutoka subdomain ya blogspot.com . Blogu zinaweza pia kutumiwa kutoka kwenye uwanja wa desturi inayomilikiwa na mtumiaji (kama www.example.com) kwa kutumia vifaa vya DNS kuongoza uwanja kwa seva za Google. Mtumiaji anaweza kuwa na blogu hadi 100 kwa kila akaunti.

neg:
Internet Movie Database
Internet Movie Database (IMDb) ni uhifadhidata mkondoni unauhusiana na habari za filamu, vipindi vya televisheni, waigizaji, vikundi cha watayarishaji wa masuala ya filamu n.k., video gemu, na hivi karibuni wameongeza habari za majina yanatumiwa na waigizaji kwenye filamu au TV. IMDb ilianzishwa mnamo tarehe 17 Oktoba 1990, na mwaka wa 1998 ikachukuliwa na Amazon.com.

neg:
Virusi za kompyuta
Mtandao wa intaneti unaruhusu mamilioni ya watumiaji wa kompyuta duniani kuungana pamoja kibiashara na hata kwa kujifurahisha. Watu wengi tofauti hutumia intaneti. Yeyote anayetumia Intaneti anaweza kupata habari nyingi kuhusu mada tofauti, tena kwa lugha tofauti, yaani, katika kipindi kidogo sana.

neg:
Kijerumani
Kijerumani ni lugha ya pili katika mtandao (intaneti) baada ya Kiingereza. Takriban nusu ya kurasa zote mtandaoni ni za Kiingereza, lakini Kijerumani kinafuata kikiwa na 8% za kurasa zote.

neg:
Balbu
Balbu ya kutolea nuru iligunduliwa katika karne ya 19. Awali waya nyembamba ya platini iliwekwa ndani ya gimba la kioo lililoondolewa hewa yote; wakati umeme ulipitishwa kwenye waya hii ilipashwa joto hadi kutoa nuru. Balbu za kwanza hazikudumu muda mrefu kwa hadi Thomas Edison alifauli kuziboresha kwa kutumia nyaya za kaboni au aloi mbalimbali za metali na kujaza balbu kwa gesi kama arigoni au nitrojeni iliyozuia kuharibika haraka kwa nyaya za kung'aa. Tangu wakati wake taa za umeme zilianza kusambaa kote duniani zikabadilisha maisha ya watu kwa kuwapa uwezekano wa kuangaza nyumba na barabara wakati wowote kwa gharama dogo.

neg:
Uchapaji
Mnamo karne ya 9 teknolojia ilikomaa na kitabu cha kwanza kilichochapishwa kwa njia hii kinachojulikana ni Sutra ya almasi ya mwaka 868, mkusanyo wa maneno na mafundisho ya Buddha. Uzuri wa alama na picha ni dokezo la kwamba watungaji walikuwa na maarifa ya muda mrefu, kwa hiyo si kitabu cha kale zaidi kuchapishwa bali kitabu cha kale kilichohifadhiwa kamili hadi leo.

neg:
JamiiForums
JamiiForums ni mtandao wa kijamii maarufu zaidi nchini Tanzania ulioanzishwa rasmi mwaka 2006 mwezi Machi ikiwa na waanzilishi wawili, Maxence Melo na Mike Mushi ambao walijuana kupitia mtandao wakati ambao mtandao ukiwa dubwana geni si tu Tanzania lakini sehemu kubwa ya dunia, wakati huo ikijulikana kama Jambo Forums na jina hilo lilidumu kwa miaka miwili pekee.

neg:
Historia ya Intaneti
Historia yake inaweza kuanza na uzinduzi wa Sputnik na USSR uliochochea Marekani kuanzisha shirika la utafiti wa juu wa miradi, iliyojulikana kama ARPA, katika mwezi Februari 1958 ili kuongoza kiteknolojia. ARPA ilitengeneza ofisi ya teknolojia za kuchambua habari (IPTO) ili kuendeleza utafiti wa programu inayojitekeleza ya mazingira ya chini (Sage), ambayo iliunganisha mifumo ya rada za nchi nzima kwa mara ya kwanza.

neg:
Gantt
Katika miaka ya 1980, kompyuta binafsi kuruhusiwa kwa kuenea uumbaji wa Gantt tata na kufafanua chati. Kompyuta ya kipekee ya kwanza walikuwa lengo hasa kwa mameneja wa mradi na waamuzi wa miradi. Na ujio wa mtandao na kuongezeka kwa kushirikiana juu ya mitandao mwishoni mwa miaka ya 1990, chati ya Gantt ikawa kawaida kipengele wa mtandao makao maombi, pamoja na ushirikishi wa vikundi.

neg:
Intaneti
Kwa kutumia mtandao, pia ni rahisi kuliko awali kwa watu binafsi na mashirika kuchapisha mawazo na habari kwa watazamaji wengi wanaotarajiwa. Kuchapisha kurasa ya mtandao, kibadilishanaji maoni - blogu, au kujenga tovuti inahusisha gharama ndogo za awali na huleta kupatikana kwa huduma nyingi zisizo na gharama . Kuchapisha na kudumisha idadi kubwa ya, mitandao ya kitaalamu yenye kuvutia, habari tofauti na ya moja kwa moja bado ni swala gumu na ghali, hata hivyo. Watu wengi na baadhi ya makampuni na vikundi-vitumizi hutumia "mitandao ya ubadilishanaji maoni " au blogu ambayo hutumika kama jarida zenye urahisi wakati wa kuongeza habari. Baadhi ya mashirika ya kibiashara huwahimiza wafanyakazi kuwasilisha ushauri katika maeneo yao maalum katika matumaini ya kuwa wageni watafurahishwa na maarifa ya mtaalam na habari za bure, na kuvutiwa kwa shirika hilo kama matokeo. Mfano mmoja wa zoezi hili ni Microsoft, ambayo watengenezaji bidhaa zake huchapisha mitandao ya ubadilishanaji binafsi katika blogu ili kuvutia umma kwa kazi zao. Mikusanyo ya kurasa binafsi za mtandao zilizochapishwa na watoa huduma wakubwa hubakia maarufu, na imeendelea kuwa ya kipekee. Ingawa oparesheni kama vile Angelfire na GeoCities zimekuwepo tangu siku za mwanzo wa Tovuti, oparesheni mpya, kwa mfano, Tovuti Facebook na MySpace kwa sasa vina wafuasi wengi. Oparesheni hizi mara nyingi hujionyesha kama mtandao ya huduma za kijamii kuliko viwekaji vya kurasa za mtandao.

neg:
Intaneti
Wavuti wa Webmd umesema kuwa mtu aliyenatwa na ashiki ya kuwa kwa mitandao kila wakati (addicted) huenda akawa na maswala mengine ya kiafya kwa ubongo (mental health issues).

neg:
Intaneti
Watu wengi hutumia maneno "Intaneti" na "mtandao wa ulimwengu mzima" (au "Web" tu ) kama visawe, lakini, kama tulivyojadiliana awali, maneno haya mawili yana maana tofauti. Mtandao wa Dunia Nzima ni seti ya nyaraka, picha na rasilimali nyingine, zinazotazamwa na kushikanishwa na kitafuta rasilimali sawa (URL) na viungo. URL hizi huruhusu watumiaji kuvipatia anwani vijakazi vya mtandao na vifaa vingine vinavyohifadhi rasilimali hizi na kuvipata vinapohitajika kwa kutumia HyperText Transfer itifaki ya kupelekea hati (HTTP). HTTP ni itifaki ya kipekee ya mawasiliano inayotumika katika mtandao wa Intanet. Huduma za mtandao huweza pia kutumia HTTP kuruhusu mifumo ya programu kuwasiliana ili kuweza kushiriki na kubadilishana mantiki ya biashara na data.

neg:
Elimu
Chuo Kikuu cha Uingereza (UKOU) kilichoanzishwa mwaka wa 1969 kama taasisi ya elimu ya kwanza ulimwenguni kujitolea kutoa elimu ya wazi na ya mbali, bado hutegemea vifaa vilivyopigwa chapa na kuongezea redio, runinga na kompyuta. Vivyo hivyo, Chuo Kikuu cha Indira Gandhi nchini India huweka pamoja matumizi ya chapa, sauti zilizorekodiwa, video, redio, televisheni na teknolojia ya vielezo vya kusikiza mkutano.

neg:
Uchapaji
Kazi ya kwanza ya Gutenberg ilikuwa Biblia (1455 hivi). Imesifiwa kama kazi bora kifundi na kisanii.

neg:
Mawasilianoanga
Tangu karne ya 19 mitambo inayotumia umeme imechukua nafasi hii kama vile simu, televisheni, redio au intaneti.

neg:
Tim Berners-Lee
Berners-Lee alitunga lugha ya programu HTML (inayotumiwa leo hii kuandika kila karibu kila ukurasa kwenye toovuti hata wikipedia). Alianzisha pia mpango wa kuweka kompyuta kando kama seva kwa watumiaji wengine. Alitunga mipangoy a kupanusha wavuti kote duniani akasisitiza ya kwamba programu zote ziwe programu huria.

neg:
Wavuti wa Walimwengu
WWW ulianzishwa mwaka 1989 na Tim Berners-Lee kwenye taasisi ya CERN huko Geneva, Uswisi. Alitunga namna mpya ya ukurasa kwa kutumia lugha ya HTML. Alilenga kupata nafasi ya kubadilishana matokeo ya kazi yake na wataalamu wengine. Kwa maneno yake mwenyewe:

neg:
Historia ya Intaneti
Baada ya kazi nyingi, sehemu mbili za kwanza ambazo zingekuwa ARPANET ziliunganishwa kati ya Shule ya Uhandisi na Sayansi Tumikizi ya UCLA na Taasisi ya Kimataifa ya Utafiti ya Stanford (SRI) katika bustani ya Menlo, California, tarehe 29 Oktoba 1969. ARPANET ilikuwa moja ya mitandao tangulizi ya mtandao wa intaneti ya leo. Kufuatia maonyesho kuwa ubadilishaji pakiti ulifanya kazi kwa ARPANET, kituo cha posta cha Uingereza, Telenet, TRANSPAC na DATAPAC zilishirikiana kuunda mtandao wa kwanza wa huduma ya ubadilishaji pakiti. Nchini Uingereza, hii ilikuwa inajulikana kama huduma ya kimataifa ya ubadilishaji pakiti (IPSS), mwaka 1978. Mkusanyiko wa mitandao yenye msingi wa X.25 ilikua kutoka Ulaya na Marekani na kutanda Kanada, Hong Kong na Australia kufikia mwaka 1981. Sheria ya ubadilishaji pakiti ya X.25 ilitengenezwa katika CCITT (sasa inaitwa ITU-T) mwaka 1976.

neg:
Intaneti
Sheria hizi hueleza msingi unaojulikana kama Itifaki ya Intanet. Hii ni kielelezo cha usanifu unaogawanya huduma kuwa visehemu katika itifaki ya mfumo(RFC 1122, RFC 1123). Visehemu hivi vina uhusiano na mazingira au upeo ambao huduma zao hufanya kazi. Sehemu ya juu ni Sehemu ya zana, nafasi iliyotengwa kwasababu ya mbinu za utenegnezaji mitandao zinazotumika katika zana za programu, mfano, kivinjari. Chini ya sehemu hii ya juu, kuna sehemu ya Usafiri iunganishayo zana katika "kompyuta tofauti" kupitia mtandao (mfano, client-server) na mbinu sahihi za kubadilishana takwimu . Chini ya sehemu hizi ndipo kulipo na msingi wa teknolojia ya mitandao, linalojumuisha sehemu mbili. Sehemu ya Intanet inayowezesha kompyuta kutambuana kupitia anwani za Itifaki ya internet(IP), na huziwezesha kuungana pamoja kwa kutumia mitandao zilizo karibu. Mwisho, chini ya usanifu huu, ni sehemu ya programu , na sehemu ya uunganishaji, ambayo huwezesha kuungana kwa kompyuta zilizo katika kiunganishi sawa wa mtandao ya mtaa , kama vile mtandao wa eneo(LAN) au uunganishi wa kupiga. Mfano huu, ujulikanao pia kama TCP / IP, ni iliyoundwa isitegemee vifaa inavyotumia, kwa hivyo mfano huu hauna haja ya kujishughulisha na maelezo yoyote. Mifano mingine vimeundwa, kama vile mfano wa mifumo ya kiunganishi kilichofunguka (OSI) , lakini si sawa katika maelezo ya ufafanuzi, wala utekelezaji, lakini kufanana kupo n itifaki ya TCP / IP hujumuishwa katika majadiliano ya mitandao ya OSI .

neg:
Kamusi elezo
Ensiklopedia ya kwanza ya kisasa iliyokuwa na athira kubwa sana ilikuwa "Encyclopédie ou Dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers" iliyokusanywa na Denis Diderot pamoja na Jean Baptiste le Rond d’Alembert pamoja na waandishi zaidi ya 130 katika karne ya 18 huko Ufaransa. Kamusi elezo hili likawa kati ya vyanzo vya harakati ya Zama za Mwangaza.

neg:
Tagged
Tagged Inc. ni mtandao ulioanzishwa na wanafunzi waliohitimu wa Chuo kikuu cha Harvard wajasirimali Greg Tseng na Johann Schleier-Smith". Wawili hao walikuwa wameanzisha Avavin, Inc., ambayo ilikuwa ni kampuni ya kulinganisha vitabu.[14] Tseng hapo awali alikuwa mwanzilishi na Mkurugenzi Mkuu wa mtandao huru wa 'Jumpstart Technologies', ambao baadaye ulitozwa faini ya $ 900.000 kwa madai ya ukiukaji wa sheria za CAN-spam, ambayo ilikuwa ndiyo adhabu kubwa iliyowahi kupeanwa ya kosa la aina hiyo. Tseng amehitimu na A.B. katika kemia, fizikia na hisabati kutoka Chuo Kikuu cha Harvard. Schleier-Smith pia amehitimu na A.B. katika fizikia na hisabati kutoka Chuo Kikuu cha Harvard.
Mtandao huu wa Tagged ambao mwanzoni iliwalenga vijana wa US, ulifunguliwa kwa watumiaji duniani kote wenye umri wa miaka 13, mnamo Oktoba 2006 na bado unaendelea kudumisha usalama mkali kwa watumiaji walio chini ya miaka 18. Watumiaji walio juu ya umri wa miaka 16 na umma hawawezi kuona habari za kibinafsi za watumiaji walio na umri wa miaka 13 na 14, na habari za kibinafsi za watumiaji wa miaka 15-16 huwa zimefichwa ili zisisomwe na umma na watumiaji wa zaidi ya miaka 18. Njia pekee ya kuongeza vijana kama marafiki ni kwa kujua au barua pepe au majina ya kifamilia kuomba urafiki na mtumiaji mdogo ni lazima akubali ombi hilo la urafiki. Hata hivyo, hatua hizi za usalama hazina mafanikio kamili. Katika mwezi wa Februari 2009 mwalimu wa shule ya upili alikamatwa baada ya kuwa na uhusiano wa kimapenzi na msichana mwenye umri wa miaka 14 aliyekutana naye kwenye tagged.com. Mwalimu huyo mwenye umri wa miaka 32 alikuwa na marafiki wa kike zaidi ya 100 waliokuwa wa umri chini ya miaka 17.
Mnamo Machi 2008 shirika la Microsoft lilitangaza makubaliano ya ushirika wa kibiashara na mtandao wa Tagged, Facebook, Linkedln, Bebo na hi5 kuhusu anwani za barua pepe APIs makubaliano hayo yametekelezwa. Ushirikiano mwingine unajumuisha Slide, RockYou, PhotoBucket, Meebo, Razz na Jangl.
Tagged ina wafanyakazi 40 kwa sasa.
Tagged ni mwanachama wa Social Media Advertising Consortium, ambao ni muungano wa sekta ya biashara unaolenga kuongeza ushiriki na viwango ndani ya chama.
Mnamo Septemba 2009, Hitwise iliripoti kuwa Tagged.com ilikuwa katika nafasi ya tatu katika ukubwa baina ya mitando ya jamii nchini Marekani kulingana na watu wanaoutumia kila mwezi.

neg:
Internet Adult Film Database
Internet Adult Film Database (IAFD) ni uhifadhidata mkondoni unauhusiana na habari za filamu, vipindi vya waigizaji, vikundi cha watayarishaji wa masuala ya filamu n.k.. IAFD ilianzishwa mnamo tarehe 1995.

neg:
Wikipedia ya Kiingereza Rahisi
Ilianza mwaka wa 2004. Mnamo Machi 2016, Wikipedia kwa Kiingereza Rahisi ina makala zipatazo 118,000. Makala nyingi za Simple ni fupi kuliko zile za Wikipedia kwa Kiingereza.

neg:
Baruti
Baruti iligunduliwa na Wachina mnamo mwaka 1200. Kuna taarifa kutoka karne ya 13 kuhusu matumizi ya baruti kwa mabomu vitani. Kutoka China teknolojia ya baruti ilienea magharibi kupitia Waarabu na kufika Ulaya katika karne ya 13.

neg:
Instagram
Baada ya kuanzishwa mwaka 2010, Instagram ilipata umaarufu mkubwa na kupata watumiaji milioni moja ndani ya miezi miwili, milioni 10 ndani ya mwaka mmoja na milioni 800 hadi Septemba 2017. Hadi Oktoba 2015 kulikuwa na picha bilioni 40 toka kwa watumiaji.

neg:
Kamusi za Kiswahili
Kamusi ya kwanza inayojulikana ilitungwa mnamo 1848 na Ludwig Krapf huko Rabai Mpya / Mombasa (Kenya); ilikamilishwa na kutolewa kama "A Dictionary of the Suahili language, London 1882". Kamusi inapatikana pia mtandaoni.

neg:
Mtandao wa kompyuta
Mitandao ya kompyuta inaweza kuainishwa kulingana na topolojia ya mtandao ambayo huwa msingi wa mtandao, kama mtandao wa bus, , mtandao wa Kinyota, mtandao wa pete, mtandao wa meshi, na mtandao wa kinyota-bus, mti au mtandao wa topolojia ya moja kwa moja. Aina ya Mtandao inaashiria njia ambayo vifaa katika mtandao hupata mantiki katika mpangilio wa uhusiano wa kimoja kwa kingine. Matumizi ya neno "mantiki" hapa ni muhimu. Kwamba aina ya mtandao haitegemei mpangilio halisi wa mtandao. Hata kama kompyuta zilizounganishwa kwa mtandao zimewekwa mkabala kwa safu, kama zimeunganishwa na kupitia habu, huo mtandao una aina ya Kinyota, badala ya aina ya basi. Kwa njia hii,sifa zinazoonekana na zile za kiutenda kazi za mtandao ni bainifu; aina ya mantiki ya mtandao si muhimu kwa namna moja katika mpangilio halisi.
Mitandao inaweza kuainishwa kuzingatia utaratibu wa data unaotumiwa kuwasilisha data, hizi ni pamoja na mtandao wa Digitali na Analogi.

neg:
Fizikia
Kazi za mwanzo katika darubini na unajimu wa kiuchunguzi vilifanywa na Galileo Galilei katika karne ya 16 na 17, na ugunduzi wa Isaac Newton na muungano wa sheria zake za mwendo na sheria za jumla za mvutano ambazo zilikuja kubeba jina lake ulifanyika.

neg:
Intaneti
Katika jamii za kidemokrasia, mtandao umepata uhusiano mpya kama chombo cha kisiasa, kupelekea udhibiti wa Intaneti na baadhi ya nchi. Kampeni ya urais wa Howard Dean mwaka 2004 huko Marekani ulikuwa mashuhuri kwa uwezo wake wa kutoa michango kupitia Intaneti. Makundi mengi ya kisiasa hutumia interneti ili kufanikisha utaratibu mpya wa kujiandaa , ili kutimiza wanaharakati wa Intaneti. Baadhi ya serikali, kama zile za Iran, Korea ya Kaskazini, Myanmar, Jamhuri ya Watu wa China, na Saudi Arabia, zinaudhibiti wa juu wa yale watu katika nchi zao wanayoweza kupata kwenye Intanet, hasa maudhui ya kisiasa na kidini. Hii inakamilishwa kwa kupitia programu inayoficha makundi na maudhui ili yasipatikane kwa urahisi bila mbinu ya kitaaluma zaidi.

neg:
Kilatini
Kilatini huendelezwa na kukuzwa na wapenzi wa lugha. Kuna misamiati ya "Kilatini cha Kisasa" yenye maneno kwa ajili ya mitambo ya kisasa, mtandao n.k.. Wikipedia ya Kilatini ina makala zaidi ya 54,000.

neg:
Kamusi Hai ya Kiswahili Mtandaoni
Ilijulikana kwa Kiingereza kama "Kamusi Global Online Living Dictionary". Zamani iliitwa "Internet Living Swahili Dictionary" (kifupi: ILSD) au pia "Kamusi Project".

neg:
Historia ya Intaneti
Ufunguzi wa mtandao huo kwa maslahi ya kibiashara ulianza mwaka wa 1988. Baraza ya Mitandao ya Kimajimbo Marekani ilikubali ushikanishaji wa NSFNET na mfumo wa barua wa MCI katika mwaka huo, kiungo kilifanywa katika msimu wa joto wa mwaka wa 1989. Huduma zingine za kielektroniki za kibiashara zilishikanishwa zikiwemo: OnTyme, Telemail na Compuserve. Katika mwaka huo, watoaji wa huduma ya Intanet watatu waliundwa: UUNET, PSINet na CERFNET. Muhimu, mitandao tofauti iliyotoa viingilio, na baadaye kuungana na Intanet ilikuwa BITNET na Usenet. Mitandao mingine ya kibiashara na elimu kama Telenet, Tymnet, Compuserve na JANET iliunganishwa na Intanet iliyokuwa ikikua. Telenet (iliyoitwa Sprintnet baadaye ) ulikuwa mtandao mkubwa wa kompyuta wa kitaifa uliofadhiliwa kibinafsi, wenye upigaji simu ya intaneti bure katika miji, kote Marekani na uliyokuwa ukifanya kazi tangu mwongo wa 1970. Hatimaye, mtandao huu uliunganishwa na mingine katika mwongo wa 1980 wakati ambapo itifaki ya TCP / IP iliendelea kuwa maarufu zaidi. Uwezo wa TCP/IP kufanya kazi kwa karibu mtandao wowote wa mawasiliano uliruhusu ukuaji rahisi, ingawa ukuaji wa haraka wa Intanet ulikuwa juu ya upatikanaji rahisi wa safu ya vielekezi vya kibiashara kutoka makampuni mengi, upatikanaji wa vifaa vya kibiashara vya Ethanet ya mitandao ya mitaa, na kuenea kwa utekelezaji na uwekaji sheria mkali wa TCP / IP katika UNIX na karibu kila mfumo mwingine wa oparesheni.

neg:
Tagged
Makala katika Jarida la Time yaliita Tagged "Matandao unaoudhi mno duniani".[31] Tagged huuliza anayetumia anwani ya barua pepe na kitambulisho chake na pia neno la siri, huangalia anwani za barua pepe za watu na kutuma mwaliko kwa kurudia kwa watu wasiotumia mtandao huu wa Tagged, kwa kuanzia kwa kujulisha kuwa wameongezwa kuwa rafiki au wamealikwa kutazama picha kwa Tagged. Njia hii imesababisha kushutumiwa kwa teknolojia ya habari[32][33] na watumizi.[34] Barua pepe hizi zilijadiliwa na Black Web 2.0. Hali hii ya jumbe hizi kufanana na virusi imetajwa sana, ikiwa ni pamoja na urban legend site Snopes.com.[36] Gazeti la New York Times lilirejelea mazoea haya kama ufutaji wa majina".
Mnamo Julai 2009 Mkuu wa sheria wa New York Andrew Cuomo alitangaza azimio lake la kushtaki Tagged.com kwa "kutumia barua pepe za uongo katika biashara na kuingilia faragha".[38] Kulingana na habari zilizotolea na vyombo vya habari, Tagged.com ilijihusisha na "barua pepe za udanganyifu, wizi wa vitambulisho, na kuingilia faragha". Tagged.com iliafikiana na Mkuu wa sheria wa New York ambapo walikubaliana Tagged.com wangelipa dola milioni 500,000 na kurekebisha mbinu zao za uuzaji kwenye mtandao.[39]
Wakati uo huo, Tagged.com walikubaliana na Jimbo la Texas kuhusu maswala ya sheria. Katika makubaliano, Tagged.com ilikubali kulipa dola 250,000 kama ada ya adhabu. Masharti mengine yalikuwa kufichua kwa njia “dhahiri na wazi” habari za watumizi katika anwani za barua pepe, ikitoa, kwa mtumiaji, njia mwafaka ya kuepuka hatua hiyo na kumwonyesha barua pepe maalum atakazotumiwa.[40]
Kutoka Febuari 2009 Tagged.com imezuiliwa nchini Qatar na ISP, Qtel, baada ya malalamiko kadhaa kutoka kwa umma.[41] Tagged.com ulikuwa mojawapo ya mitandao kumi iliyotumika sana nchini Qatar.

neg:
Wikipedia ya Kiitalia
Wikipedia ya Kiitalia (Kiitalia: "Wikipedia in italiano") ni toleo la kamusi elezo ya Wikipedia kwa lugha ya Kiitalia. Toleo hili lilianzishwa mnamo mwezi wa Januari katika mwaka wa 2002 na ina makala zaidi ya 527,000 na watu waliojisajiri ni zaidi ya 338,000 kwa tar. 5 Januari 2009.

neg:
Historia ya Kanisa
Maandishi ya kwanza ni barua zilizoandikwa na Mtume Paulo na wengineo tangu mwaka 50 hivi. Tangu mwaka 65 hivi zilianza kupatikana Injili, ambazo ni vitabu juu ya maisha na mafundisho ya Yesu. Luka mwinjili aliiongezea ile ya kwake kitabu cha pili (Matendo ya Mitume) kuhusu uenezi wa Kanisa kutoka Yerusalemu hadi Roma. Hatimaye kuna kitabu cha Ufunuo ambacho peke yake ni kwa kinabii, kikitumia mtindo wa kiapokaliptiko.

neg:
Historia ya Intaneti
Akiwa IPTO, Licklider alimleta Lawrence Roberts ili aanzishe mradi wa kutengeneza mtandao, na Roberts alikita msingi wa teknolojia katika kazi ya Paulo Baran, ambaye alikuwa ameandika masomo kamili kwa Wanajeshi wa waangani wa Marekani akipendekeza ubadilishaji pakiti (badala ya ubadilishaji mzunguko) ili kupata mtandao bora unaobadilika na unaoweza KUstahimili janga. Profesa wa UCLA Leonard Kleinrock alikuwa ametoa msingi wa nadharia ya pakiti za mitandao mwaka 1962, na baadaye, katika mwaka 1970, wa upitishaji wa kiviwango, dhana ambazo zimekuwa msingi wa maendeleo ya intaneti ya leo.

neg:
Intaneti
Kizazi cha kwanza kwa sasa kinakuzwa na upatikanaji ulioenea wa kujiunga na Intaneti, unaosababisha utovu wa faragha, utambulisho, na wasiwasi wa kimiliki . "Wenyeji wa dijitali" hukumbwa na wasiwasi tofauti ambao haukuwa na vizazi vya mwanzoni.

neg:
Muda sanifu wa dunia
Ni tangu kuanzishwa kwa usafiri wa reli na mawasiliano kwa simu ya kwamba haja ilitokea kulinganisha muda wa kila mahali. Maana kama zamani mtume alitembea kwa miguu au kupanda farasi kubeba barua tangu karne ya 19 ujumbe ulifika kwa simu mara moja kwenye mahali penye saa tofauti.

neg:
Maradhi ya zinaa
UKIMWI uligunduliwa kwa mara ya kwanza mwaka 1981 miongoni mwa wanaume waliokuwa wanaingiliana (mashoga) na miongoni mwa watu waliokuwa wanajidunga sindano katika jiji la New York na California. Baadaye maambukizi mengine yaligundulika pia kusini mwa jangwa la Sahara barani Afrika. Kwa haraka UKIMWI ukawa ugonjwa wa mlipuko duniani kote ukiathiri karibia kila nchi. Mpaka mwaka 2002, ilikadiriwa kuwa watu wazima wapato milioni 38.6 na watoto milioni 3.2 duania kote wanaishi na VVU au UKIMWI. Shirika la Afya Ulimwenguni, WHO, limekadiria kuwa kutoka mwaka 1981 mpaka mwisho wa mwaka 2002 watu karibia milioni 20 walikuwa wamekufa kutokana na UKIMWI. Kiasi cha hao milioni 4.5 walikuwa ni watoto wenye umri wa chini ya miaka 15.

neg:
Mapinduzi ya Viwandani
Kulikuwa na vitabu walivyovichapisha vilivyoelezea kuhusu teknolojia. Kamusi elezo kama vile "Lexicon Technicum" (1704) ya Harris na "Cyclopaedia" ya Daktari Abraham Rees (1802-1819) zina vitu vingi vya maana. "Cyclopaedia" inayo idadi kubwa ya taarifa kuhusu sayansi na teknolojia ya nusu ya kwanza ya Mapinduzi ya Viwandani, zinazoambatana na picha nzuri za kuchongwa. Vyanzo toka nchi geni kama vile "Descriptions des Arts et Métiers" na "Encyclopédie" ya Diderot zilielezea mbinu za kigeni zikitumia picha kwenye vijisahani vya kuchongwa.

neg:
Nzi (kundinyota)
Nzi ni kati ya kundinyota zilizobuniwa tangu mabaharia Wazungu kuzunguka Dunia yote katika karne ya 16 na kuona mara ya kwanza nyota za kusini. Haikujulikani kwa Wagiriki wa Kale au Waarabu waliojifunza kutoka kwao. Kundinyota hii ilielezwa mara ya kwanza na mabaharia Waholanzi Pieter Dirkszoon Keyser na Frederick de Houtman katika safari yao ya kuelekea Indonesia zikaonyeshwa mara ya kwanza mwaka 1598 katika globu ya nyota ya Petrus Plancius.

neg:
Internet Archive
Internet Archive ilianzishwa 1996 kwa shabaha ya kutunza yaliyomo ya intaneti kwa kuhifadhi picha za tovuti nyingi. Kwa hiyo inawezekana kuangalia picha za tovuti ambazo zimeshabadilishwa tena mara kadhaa.

neg:
Intaneti
Lugha ya iliyoenea katika mawasiliano ya Intanet ni Kiingereza. Hii inayotumika zaidi katika intaneti ni Kiingereza. Hili latokana na kuwa ndiyo lugha asilia ya intanet na pia nafasi yake kama lingu-franca = lugha sambazi. Pia inaweza kuhusiana na upungufu wa utendaji wa kompyuta za awali, kiasi kikubwa zikitoka Marekani, kushughulikia maandishi mengine kuliko yale ya lahaja ya Kiingereza ya alfabeti ya Kilatin. Baada ya Kiingereza (asilimia 29 ya wageni wa Tovuti) lugha zilizohitajika zaidi katika Tovuti ya Dunia Nzima ni Kichina (asilimia 22), Kihispania (asilimia 8), Kijapani (asilimia 6), Kifaransa (asilimia 5), Kireno na Kijerumani (kila moja asilimia 4 ), Kiarabu (asilimia 3) na Kirusi na Kikorea (kila moja asilimia 2 ). Katika kanda, asilimia 42 ya watumiaji wa intaneti duniani wana makao Barahindi, asilimia 24 Ulaya, asilimia 15 Amerika ya Kaskazini, asilimia 11 Amerika Kusini na Caribbean zikichukuliwa kwa pamoja, asilimia 4 Afrika, asilimia 3 Mashariki ya Kati na asilimia 1 Australia / Oceania. Teknolojia za Intanet zimeendelea ya kutosha katika miaka ya hivi karibuni, hasa katika matumizi ya Unicode, kwamba vifaa vizuri vinapatikana kwa maendeleo na mawasiliano katika lugha zinazotumiwa kwa wingi. Hata hivyo, baadhi ya matatizo kama "mojibake" (uonyeshaji usiosahihi wa maandishi ya lugha za kigeni , pia inajulikana kama "kryakozyabry)" bado hubakia.

neg:
Kilatini
Kilatini ni lugha ya kihistoria ambayo siku hizi haina tena wasemaji kama lugha ya kwanza, lakini bado hufundishwa katika shule na vyuo na hata kutumiwa kama lugha ya pili. Kilatini ilikuwa lugha hai takriban kati ya 500 KK na 600 BK na baadaye lahaja zake ziliendelea kuwa lugha za pekee zinazojulikana kama lugha za Kirumi.

neg:
Jimmy Wales
Hapo awali aliunda kamusi elezo huru ya kwanza iliyojulikana kwa jina la Nupedia. Kisha baadaye akaanzisha mradi mpya wa Wikipedia, ambayo hapo mwanzo ulibidi uwe katika moja kati ya mradi wa Nupedia. Badala yake mradi mpya wa Wikipedia ukapata shauku zaidi na ukaja kuwa miongoni mwa miradi mikubwa mtandaoni kama ulivyo leo hii.

neg:
Intaneti
Intaneti imefanya kuwe na uwezekano mkubwa kabisa wa aina mpya za mahusiano ya kijamii, shughuli na upangaji, kutokana na sifa zake msingi kama vile kuenea katika matumizi na upatikanaji. Tovuti za kijamii kama vile Facebook na MySpace vimetengeneza aina mpya ya ufahamianaji na mwingiliano. Watumiaji wa tovuti hizi huweza kuongeza vitu mbalimbali kwa kurasa zao binafsi, kuonyesha maslahi yao ya kawaida, na kuungana na watu wengine. Inawezekana kupata mzunguko mkubwa wa marafiki, hasa kama tovuti inaruhusu watumiaji kutumia majina yao halisi, na kuruhusu mawasiliano kati ya makundi makubwa ya watu waliomo. Tovuti kama meetup.com zipo ili kuruhusu matangazo mapana ya makundi ambayo yanaweza kuwepo hasa kwa mikutano ya ana-kwa-ana, lakini ambayo inaweza kuwa na mahusiano mbalimbali madogo katika tovuti ya kundi lao katika meetup.org, au tovuti zingine zenye kufanana.

neg:
Teknolojia ya Akamai
Akamai Technologies ilianzishwa mnamo mwaka wa 1998 na Daniel M. Lewin wakiwa pamoja na Tom Lieghton ingawapo Tom Leighton aliuawa katika shambulizi lililotukia mnamo Septemba 11 mwaka wa 2001.Leighton kwa wakati huu ndiye Mkurugenzi Mtendaji. Akamai ni jina la kihawaiii linalomaanisha ‘ujanja’ kwa maana teknolojia yao ina ujanja wa kuwasilisha wavuti kwako kwa haraka.

neg:
Catholic Encyclopedia
Gombo la kwanza lilitolewa mnamo Machi 1907. . Toleo hili linapatikana katika intaneti kwa wasomaji wote.

neg:
Wikipedia ya Kijapani
Wikipedia hii ilianzishwa mnamo mwezi wa Septemba ya mwaka wa 2002, na kunako mwezi wa Aprili katika mwaka wa 2006, ilifikisha makala 200,000 na kwa mwezi wa Juni katika mwaka wa 2008, ikafikisha makala 500,000. Hii ni Wikipedia kubwa kwa upande wa lugha ambazo si za Lugha za Ulaya, na ya pili kwa ukubwa ni ile Wikipedia ya Kichina.

neg:
Imperative programming
Mwaka 1980 wafanyakazi wa taasisi ya Xerox PARC walitengeneza lugha ya Smalltalk-80 kwa msingi wa lugha ya Smalltalk iliyotengenezwa na Alan Kay mwaka 1969. Bjarne Stroustrup alitengeneza lugha ya C++ kwa msingi wa lugha ya C na tamthili ya lugha ya Simula (iliyodhaniwa kuwa object-oriented language ya kwanza duniani iliyotengenezwa miaka sitini). Utekelezaji wa kwanza wa C++ ulitengenezwa mwaka 1985. Mwaka 1987 Larry Wall alitengeneza lugha ya Perl na interpreter kwake. Mwaka 1990 Guido van Rossum alitengeneza lugha ya Python. Mwaka 1994 Rasmus Lerdorf alitengeneza lugha ya PHP. Mwaka 1994 katika kampuni ya SUN Microsystems kulitengenezwa lugha ya Java Virtual Machine (JVM). Mwaka 1995 Yukihiro Matsumoto alitengeneza lugha ya Ruby. Lugha ya C# na jukwaa ya .Net Framework zilizalishwa na kampuni ya Microsoft mwaka 2002.

neg:
Intaneti
Asili ya mtandao ina mizizi katika mwongo wa 1960 wakati Marekani ilifadhili miradi ya utafiti wa wakala zake za kijeshi na kujenga mitandao iliyosambaa ya kompyuta ambazo zina uwezo wa kustahimili mabadiliko na ni vumilivu kwa makosa. Kipindi hiki cha utafiti na ufadhili wa raia wa Marekani wa uti mpya wa mgongo uliyofanywa na msingi wa kitaifa wa sayansi ulisababisha dunia yote kushiriki katika maendeleo ya teknolojia mpya ukasababisha ufanyibiashara wa mtandao wa kimataifa katikati ya mwongo wa 1990, na kusababisha kujulikana kwa zana nyingi katika karibu kila uwanja wa maisha ya kisasa ya binadamu. Kufikia mwaka wa 2009, wastani wa robo ya idadi ya watu duniani hutumia huduma ya Intaneti.

neg:
Mawasiliano
Mabadiliko ya pili: maandishi yalianza kufanyiwa kwenye karatasi, mavunjo, udongo, nta, n.k. Herufi za alfabeti zilibuniwa, hivyo basi kuruhusu mfanano wa lugha katika maeneo makubwa. Baada ya muda, shirika la uchapishaji la Gutenberg lilianzishwa. Gutenberg alitayarisha kitabu cha kwanza cha kuchapishwa akitumia mashine yake, na kitabu hicho kilikuwa Biblia. Maandiko hayo yaliweza kusafirishwa kwa watu wengine duniani ili wayaone, pia yaliweza kuhifadhiwa na kubebwa.

neg:
Robert Braden
Robert Braden ni mwanasayansi wa kompyuta kutoka Marekani ambaye alishiriki katika maendeleo ya mtandao. Maswali yake ya utafiti ni pamoja na mitandao ya mwisho ya mtandao, hasa katika mtandao wa usafiri.

neg:
Intaneti
Bidhaa za programu zinazoweza kupata rasilimali za Mtandao mara nyingi huitwa "ajenti wa matumizi." Katika matumizi ya kawaida, tovuti za mtandao, kama Internet Explorer, Firefox, Opera, Apple Safari, na Google Chrome, huwaruhusu watumiaji kuvuka kutoka kurasa ya mtandao mmoja hadi nyingine kupitia viungo vya hyper. Hati kwenye mtandao huweza kuwa na mchanganyiko wowote wa data ya kompyuta, zikiwemo, picha, sauti, maandishi, video, mchanganyiko wa picha na sauti na mambo yanayomhusisha mtumiaji wa Intanet kama michezo, zana ofisi na maonyesho ya kisayansi. Kupitia utafiti wa Intanet unaoendeshwa na maneno maalum kwa kutumia mitambo ya utafutaji kama Yahoo! na Google, watumiaji duniani kote huweza kupata habari nyingi, kwa urahisi na moja kwa moja kutoka kwa Intanet. Ikilinganishwa na kamusi elezi zilizochapishwa namaktaba za kawaida, Mtandao wa Dunia Nzima umewezesha kusambaa ghafla kwa habari na data.

neg:
Intaneti
Intaneti ni mfumo wa kimataifa wa mitandao ya kompyuta inayotumia itifaki inayokubalika ya intanet Suite (TCP/IP) kutumikia mabilioni ya watumiaji duniani kote. Ni "mtandao wa mitandao" ambayo ina mamilioni ya mitandao binafsi, mitandao ya umma, mitandao ya elimu, mitandao ya biashara, na mitandao ya serikali zenye upana wa kimitaa na kiulimwengu ambazo zimeunganishwa na safu pana ya teknolojia za mtandao za elektroniki na za mwangaza. Intaneti hubeba safu kubwa ya huduma na rasilimali za habari hasa hati za HyperText zilizoshikanishwa za Mtandao wa ulimwengu mzima (www) na miundombinu ya kusaidia barua pepe.

neg:
Mapinduzi ya Viwandani
Mifereji ilianza kujengwa mwishoni mwa karne ya kumi na nane kuunganisha maeneo makubwa ya utengenezaji bidhaa katika Maeneo ya kati na kaskazini na bandari za bahari na mji wa London, amabyo wakati kuo ilikuwa kituo kikubwa zaidi cha utengenezaji bidhaa nchini. Mkifereji ndiyo iliyokuwa teknoljia ya kwanza kuruhusu vifaa vikubwa kusafirishwa kwa urahisi kote nchini. Farasi mmoja wa mfereji angeweza kuvuta mzigo mkubwa mara nyingi kuliko mkokoteni haraka zaidi. Kufikia miaka ya 1820, mtandao wa kitaifa ulikuwepo. Ujenzi wa mifereji ulikuwa kama mfano wa mipango na mbinu ambazo baadaye zilitumika katika ujenzi wa reli. Hatimaye mifereji ilipitwa kama biashara yenye faida na ujenzi wa reli kuanzia miaka ya 1840 na kuendelea.
Mtandao wa mifereji wa Uingereza, pamoja na majengo yaliyobaki ya viwanda vya kinu vilivyobaki, ndiyo mojawapo ya dhihirisho bayana la zama za mapema za Mapinduzi ya Viwandani yanayoweza kuonekana nchini Uingereza.

neg:
Nywila
Mfano wa usambazaji wa nywila kwa kutumia maandishi wazi ni tovuti ya mwanzo ya Wikipedia. Watumiaji walipoingia ndani ya akaunti zao za Wikipedia, Jina la Mtumiaji na nywila yako zilitumwa kutoka kivinjari cha kompyuta yako kupitia interneti kama maandishi wazi. Kimsingi, mtu yeyote angeweza kuyasoma wakati wa kuwasilishwa na baadaye kuingia katika akaunti yako kama wewe; server za Wikipedia hazina namna ya kubainisha mshambulizi na mtumiaji wa kweli. Katika hali halisi, idadi kubwa isiyojulikana ingeweza kufanya hivyo (km, wafanyakazi katika kampuni inayokuletea huduma ya Interneti, wakati wowote katika njia ambayo trafiki inapita, nk). Hivi majuzi, Wikipedia imetowa mfumo wa kuingia wenye usalama zaidi, ambayo, kama tovuti nyingi za e-commerce, hutumia itifaki za kikriptografia ya SSL / (TLS) ili kuepuka uwasilishaji wa maandishi wazi. Lakini, kwa sababu mtu yeyote anaweza kupata Wikipedia (bila hata ya kuingia kwa akaunti), na kisha ahariri karibu makala yote, twaweza sema kwamba hakuna haja ya kutia fumbo uwasilishaji huu kwani hakuna mengi ya kulindwa. Tovuti nyingine (km, benki na taasisi za fedha) zina mahitaji tofauti kabisa ya usalama, na uwasilishaji wa aina yoyote katika maandishi wazi ni kukosa usalama kabisa.

neg:
Wikipedia ya Kihispania
Wikipedia ya Kihispania (Kihispania: "Wikipedia en Español") ni toleo la kamusi elezo ya Wikipedia kwa lugha ya Kihispania. Ilianzishwa mnamo mwezi Mei, 2001. Mnamo tar. 8 Machi ya mwaka wa 2006, Wikipedia ya Kihispania imefikisha makala 100,000.

neg:
Intaneti
Intanet inaruhusu watumiaji wa kompyuta kufikia kompyuta zingine, na habari huhifadhiwa kwa urahisi, popote walipo duniani. Wanaweza kufanya hivi pamoja na, au, bila matumizi ya usalama, kujitambulisha na teknolojia za kuficha, kutegemea na mahitaji yao. Hii inahimiza njia mpya ya kufanya kazi kutoka nyumbani, kushirikiana na kubadilishana habari katika viwanda vingi. Mhasibu aliyeketi nyumbani anaweza kukagua vitabu vya kampuni iliyo katika nchi nyingine, kupitia kitumishi kilicho katika nchi nyingine ya tatu, ambayo inahifadhiwa na wataalamu wa IT katika nchi ya nne. Akaunti hizi zinaweza kuwa ziliundwa na waweka vitabu wafanyao kazi nyumbani, katika maeneo mengine, kwa kuzingatia habari-e waliyopata kupitia barua pepe waliyotumiwa kutoka ofisi za duniani kote. Baadhi ya mambo haya yalikuwa yanawezekana kabla ya kuenea kwa matumizi ya Intanet, lakini gharama ya laini binafsi ya kukodisha ingefanya mamboo hayo yasiweze kufanyika. Mfanyakazi wa ofisi akiwa mbali na dawati lake, labda upande mwingine wa ulimwengu katika safari ya kibiahsara au likizo, anaweza kufungua kikao katika kompyuta yake binafsi iliyoko ofisini mwake kwa kupitia mtandao binafsi wenye usalama (VPN) kwa kupitia Intanet. Hii inampa mfanyakazi upatikanaji kamili wa faili zake zote za kawaida na data, pamoja na barua pepe na zana nyingine za matumizi , wakati akiwa mbali na ofisi. Dhana hii pia inajulikana na baadhi ya watu wa usalama wa mitandao kama mtandao binafsi wa kidhahania wenye ndoto za kutisha, kwa sababu inapeleka mzunguko salama wa mtandao wa shirika ndani ya nyumba za wafanyakazi wa shirika hilo.

neg:
Google
Tovuti ni mali ya kampuni Google Inc. ya Marekani, lakini kampuni mama ni Alphabet Inc.. Kampuni ilianzishwa na Larry Page and Sergey Brin mwaka 1998, wakati walipokuwa wanafunzi wa chuo kikuu.

neg:
Intaneti
Intaneti imekuwa chanzo kikuu cha burudani tangu kabla ya mtandao wa dunia nzima, kukiwa na majaribio ya kijamii yanayofurahisha kama vile MUD na MOOyaliyofanywa katika vitoa nhuduma vya vyuo vikuu, ambapo makundi ya Usenetya vichekesho yalipokea kiasi kikubwa cha trafiki kuu. Leo, majukwaa mengi ya Intaneti yana sehemu ya michezo na video za kuchekesha; katuni(vibonzo) fupi katika mfano wa sinema za flashi pia ni maarufu. Zaidi ya watu milioni 6 hutumia vibadilishanaji maoni (blogu) au mbao za ujumbe kama njia ya mawasiliano na kwa ajili ya kubadilishana mawazo. Viwanda vya sinema za watu wazima na kamari vimechukua faida kamili ya mtandao wa dunia nzima, na mara nyingi hutoa chanzo muhimu ya mapato ya matangazo kwa tovuti zingine. Ingawa serikali nyingi zimejaribu kuweka vikwazo katika matumizi ya Intaneti katika viwanda hivi, zilishindwa kupunguza kuenea umaarufu wa viwanda hivi.

neg:
Virusi za kompyuta
Mnamo tar. 24 Januari 2003, aina ya virusi cha kompyuta kiitwacho "worm" kilitolewa ili kuathiri Intaneti. Worm ni mfululizo wa maelekezo ya kompyuta ambayo yanajiweka nakala nyingi-nyingi yenyewe na kuzituma kwa kompyuta nyingine.

neg:
Mtandao wa kijamii
Mitandao ya kijamii ilianza kupendekeza tangu hatua za awali za uvumbuzi wa wavu wa walimwengu kwenye mwaka 1993. Baadhi ya mitandao ya kijamii ambayo ni maarufu sana ni pamoja na Facebook na Twitter inasaidia kuongeza kasi ya mawasiliano ulimwenguni. Hata matumizi ya simu za mkononi zimeanza kupungua umaarufu wake hasa kwa mtindo wa uharaka wake wa kupeana jumbe kupitia mitandao hii.

neg:
Historia ya Intaneti
Intaneti (kutoka Kiingereza "Internet") ni mfumo mkubwa ambao mamilioni ya kompyuta na mifumo na uendeshaji wa mfumo wa aina zote yanaweza kuwaunganisha. Hii ina maana ya mahusiano ya dunia yote pamoja.

neg:
Wiki
WikiWikiWeb ilikuwa Wiki ya kwanza. Ward Cunningham alianza kutengeneza WikiWikiWeb mwaka wa 1994, na kuiweka kwenye mtandao c2.com tarehe 25 Machi 1995. Ilipewa jina na Cunningham, ambaye alikumbuka mfanyakazi katika uwanja wa ndege wa kimataifa wa Honolulu aliyemwambia aabiri kwa gari aina ya "Wiki Wiki" ambalo lilisafirisha abiria baina ya vituo vya mwisho katika uwanja huo wa ndege. Kulingana na Cunningham, "Mimi nilichagua Wiki-Wiki kama mbadala wa neno 'quick' ili niepuke kuiita tovuti hii quick-web."

neg:
Historia ya Intaneti
Muongo huo ulipoendelea, intaneti ilifanikiwa kushughulikia mitandao mingi binafsi wa awali (ingawa baadhi ya mitandao, kama FidoNet, vimebaki tofauti). Katika miaka ya 1990, ilikuwa inakadiriwa kwamba intaneti ilikua kwa asilimia 100 kila mwaka, na kipindi kifupi cha mwaka wa 1996 na 1997 ukuaji wake ulilipuka. Ukuaji huo ulitokana na ukosefu wa utawala mkuu, ambao unaruhusu ukuaji wa kikaboni wa mtandao, na pia ukosaji ubinafsi na huru katika itifaki za intaneti, ambao unahamasisha ubadilishaji wauzaji na kuzuia kampuni yoyote kuwa na udhibiti mkubwa wa mtandao. Makadirio ya idadi ya watumiaji wa internet ni bilioni 1.67 kufikai 30 Juni 2009.

neg:
Orodha ya tovuti maarufu duniani
Hii in orodha ya tovuti maarufu duniani kutokana na orodha iliyoandaliwa na Alexa Internet Mei 16, 2018 na SimilarWeb Machi 2018.

neg:
Historia ya tarakilishi
Mwishoni mwa miaka ya 1880, muamerika Herman Hollerith akabuni kifaa cha kutunzia data ambacho baadae kinaweza kusomwa na mtambo. Baada ya majaribio ya awali na mikanda ya karatasi kutofanikiwa, akaamua kutumia panchi Kadi.

neg:
Intaneti
Kuweka matangazo katika kurasa za tovuti pendwa huwa na faida, biashara-e (biashara ya mtandao)(e-commerce) au uuzaji wa bidhaa na huduma moja kwa moja kupitia tovuti inaendelea kukua. Katika siku za mwanzo, kurasa za mtandao kwa kawaida zilitengenezwa kama seti za faili za nakala kamilifu na zilizo peke za HTML zikihifadhiwa kwenye tovuti ya huduma. Hivi karibuni, tovuti hutengenezwa kwa kutumia kisimamizi cha yaliyomo au kifaa ororo cha wiki, ambacho huwa na maudhui machache sana mwanzoni. Wachangiaji wa mifumo hii, ambao wanaweza kuwa wafanyakazi wanaolipwa, wanachama wa klabu au shirika zingine au wanachama wa umma, hujaza vihifadhi-data na maudhui kutumia kurasa zilizoundwa kwa kusudi hilo, ilhali wageni huangalia na kusoma yaliyomo katika ombo lake la mwisho la HTML . Kuna uwezekano wa kuwa au kutokuwa na mifumo ya uhariri, kibali na mifumo ya usalama iliyojengwa katika mchakato wa kuchukua maudhui mpya iliyoingizwa na kuifanya ipatikane na wageni wanaolengwa.

neg:
Intaneti
Gharama ya chini na ubadilishanaji wa haraka wa mawazo, maarifa, na ujuzi vimefanya kazi shirikishi kuwa rahisi sana, kwa msaada wa programu shirikishi. Makundi hayawezi tu kuwasiliana kwa bei ya chini, bali upana wa Intanet unaruhusu makundi kama hayo kujiunda kwa urahisi. Mfano wa makundi hayo ni harakati ya programu za bure, ambazo zimetengeneza, miongoni mwa programu nyingine, Linux, Mozilla Firefox, na OpenOffice.org. "Kuongea" kupitia intaneti, iwe katika fomu ya vyumba vya kuongea vya IRC, au kupitia mfumo wa ujumbe wa moja kwa moja , kunaruhusu mfanyikazi na wenzake kuwasiliana kwa njia rahisi sana wakati wanapofanya kazi katika kompyuta zao wakati wa mchana. Ujumbe unaweza kubadilishwa kwa njia ya haraka na inayofaa zaidi kuliko barua pepe. Maongezo katika mifumo hii huweza kuruhusu ubadilishanaji wa faili, michoro ya "ubao mweupe" au mawasiliano ya sauti na video kati ya wanachama wa timu moja.

neg:
Misri
Utafiti wa akiolojia umegundua ya kwamba wakazi hao wa bonde walianzisha tamaduni mbalimbali zilizokuwa tofauti kati yao lakini zilizowasiliana kibiashara. Mifano ya kwanza ya mwandiko wa hiroglifi imepatikana kwenye vyungu vilivyofinyangwa mnamo 3200 KK.


query: Je,idadi ya watu Uhispania ni ngapi?

pos:
Hispania
Eneo la nchi ni 500,000 km² ambalo lina wakazi wenye idadi zaidi ya watu milioni 44.395.286 (2006).

neg:
Wamarekani weusi
Kwa jumla kuna watu 39,151,870 wanaohesibwa kama Waamerika weusi na hao ni asilimia 13.5 ya Wamarekani wote. Wengi wao ni Wakristo Waprotestanti.

neg:
Florida
Kuna wazee wengi kwa sababu ya hali ya hewa pasipo na baridi. Wazee wengi kutoka majimbo ya kazkazini wamependa kuhamia Florida ama kwa uzeeni au kununua makazi wanapokaa wakati wa baridi.
Florida ilikaliwa na Waindio kabla ya kuja kwa Wazungu. Tarehe 2 Aprili 1513 Mhispania wa kwanza alifika Florida na kutangaza utawala wa Hispania juu ya rasi. Florida ilitawaliwa kama mkoa chini ya Ufalme Mdogo wa Hispania Mpya.

neg:
Conquistador
Conquistador "(tamka: kon-kis-ta-dor; uzito kwa silabi ya mwisho)" ni neno la Kihispania ya kutaja jumla la wanajeshi, wapelelezi, mabaharia na wengine kutoka Hispania na Ureno waliovamia nchi za Amerika ya Kilatini na Pasifiki na kuzifanya kuwa koloni za Kihispania na za Kireno.

neg:
Waklara
Takwimu ni kama ifuatavyo:
Mwaka 1587 Waklara tu walikuwa 28,000 katika monasteri 618 (Hispania + Ureno 277, Italia + visiwa 199, Ufaransa 91, Ulaya ya Kati 46, Amerika 5). Monasteri za Wakonsesioni zilikuwa 76 na za Waanunsyata 9.
Mwaka 1680 Waklara tu walikuwa 38,000 katika monasteri 973 (Hispania + Ureno 394, Italia + visiwa 248, Ufaransa 182, Ulaya ya Kati 128, Amerika 21). Monasteri za Wakonsesioni zilikuwa 90 na za Waanunsyata 40.
Kati yao wote anang’aa hasa [[Veronika Giuliani]] (+1727) aliyejaa karama na [[njozi]] tangu utotoni, alivyosimulia kwa utiifu na unyofu katika shajara yenye kurasa 22,000. Wako pia wenye heri 4.

neg:
Tejado
Tejado ni mji mdogo wa mkoa wa Soria katika jimbo la Kastila-Leon la Hispania. Kutokana na sensa iliyofanyika mwaka 2006 na (INE), manisipaa hiyo hadi sasa inaidadi ya wakazi wapatao 176.

neg:
Hispania
Hispania ni nchi ya Ulaya ya kusini-magharibi. Imepakana na Ufaransa, Andorra, Ureno na eneo la Kiingereza la Gibraltar.

neg:
Madrid
Madrid ni mji mkuu wa Hispania pia mji mkubwa wa nchi mwenye wakazi 3,129,600 na pamoja na rundiko la mji milioni 5.8.

neg:
Uswidi
Uswidi ni nchi kubwa yenye wakazi wachache: hawafikii milioni 10, wengi wao wenye asili ya makabila ya Kijerumani, lakini kwa sasa zaidi ya 27% wana damu tofauti au mchanganyiko.

neg:
Ulaya
Ulaya (asili ya jina ni neno la Kiarabu ولاية, "wilaayatun"; inaitwa pia Uropa) ni bara lenye eneo la km² 10,600,000 tu, lakini wakazi ni milioni 700.

neg:
Mkoa wa Santa Cruz de Tenerife
Mkoa wa Santa Cruz de Tenerife ni moja ya mikoa 52 ya kujitawala ya Hispania. Idadi ya wakazi wake ni takriban 1,020,490. Mji wake mkuu ni Santa Cruz de Tenerife.

neg:
Ekuador
Wananchi wengi (71%) wana mchanganyiko wa damu ya Kizungu na ya Kiindio. Wenye asili ya Afrika ni 7.2%, Waindio ni 7%, na Wazungu ni 6.1%.

neg:
Historia ya Hispania
Tangu mwaka 711 jeshi la Waarabu Waislamu liliingia kutoka Afrika ya Kaskazini na kutwaa sehemu kubwa ya Hispania hadi karibu milima ya Pirenei, lakini watawala wa maeneo kadhaa katika kaskazini walijihami na kufaulu kudumisha uhuru wao.

neg:
Argentina
Wakazi wengi (97%) wana asili ya Ulaya na Mashariki ya Kati, hasa Italia (55%) na Hispania.

neg:
Bolivia
Tofauti na nchi nyingine za bara hilo, wakazi asilia (Waindio) ni sehemu kubwa ya wananchi (55%), wakifuatwa na machotara (30%) na watu wenye asili ya Ulaya (15%).

neg:
Indonesia
Nchi ina wakazi 238,452,952 (2004) hivyo ina nafasi ya nne kati ya mataifa makubwa duniani. Ni nchi yenye Waislamu wengi kuliko nyingine zote duniani. Makabila asili ni 300 hivi; kubwa zaidi ni Wajava (42 %).

neg:
Rasi ya Iberia
Rasi ya Iberia ni kati ya rasi kubwa za Ulaya ikiwa na eneo la 582,860 km². Iko katika kusini magharibi ya Ulaya ikipakana na Bahari Atlantiki upande wa kazkazini na magharibii halafu Bahari Mediteranea upande wa kusini na mashariki. Milima ya Pirenei ni mpaka kati ya rasi na Ulaya ya magharibi yaani Ufaransa.

neg:
Kihispania
Lugha iliyozaa Kihispania ni Kilatini cha Waroma wa Kale waliotawala kwa muda mrefu Hispania.

neg:
Wikipedia ya Kiitalia
Mnamo mwezi wa Agosti 2005, Wikipedia ya Kiitalia imeipita toleo la Wikipedia ya Kihispania na Kireno, na kuifanya iwe Wikipedia ya 8 kwa ukubwa wa hesabu ya makala. Sababu za msingi zilizopelekea Wikipedia hii kuwa kubwa ni baada ya kuruka idadi ya makala kutoka 56,000 hadi 64,000. Ambazo zote zilifanywa na maroboti ambao walitengeneza makala za mbegu zaidi ya 8,000 kuhusu miji na maeneo ya Hispania.

neg:
Mkoa wa Teruel
Teruel ni moja ya mikoa 52 ya kujitawala ya Hispania. Idadi ya wakazi wake ni takriban 146,751. Mji wake mkuu ni Teruel.

neg:
Mexico (mji)
Idadi ya wakazi ni milioni 9, lakini pamoja na mitaa ya karibu idadi inafikia karibu milioni 20.4. Ni kati ya miji mikubwa kabisa duniani.

neg:
Mkoa wa Zaragoza
Zaragoza ni moja ya mikoa 52 ya kujitawala ya Hispania. Idadi ya wakazi wake ni takriban 970,313. Mji wake mkuu ni Zaragoza.

neg:
Mkoa wa Cuenca
Cuenca ni moja ya mikoa 52 ya kujitawala ya Hispania. Idadi ya wakazi wake ni takriban 217,363. Mji wake mkuu ni Cuenca.

neg:
Ladino
Asili ya lugha hii ni jumuiya kubwa ya Wayahudi walioishi Hispania hadi karne ya 15. Hadi mwaka 1492 sehemu za Hispania ilitawaliwa na Waarabu. Baada ya kutekwa kwa nchi yote na Wahispania Wakristo walianza kuwa na wasiwasi kuhusu Waarabu Waislamu na pia Wayhudi waliokaa nchini. Matso makali yalifuata na dini zote nje ya Ukristo wa kikatoliki zilipigwa marufuku. Waislamu na Wayahudi wengine walikuwa Wakristo lakini wengi waliondoka Hispania na kukimbilia nchi za nje.

neg:
Andorra
Asili ya Andorra kama nchi ya pekee ni katika karne ya 12 na katika mahali pake mlimani na mpakani kati ya Ufaransa na Hispania. Bonde la Andorra lilikuwa chini ya mtemi wa Urgell. Wakati ule hapakuwa bado na himaya moja kwa Hispania nzima. Kama historia ingeendelea kama kawaida, leo hii Andorra ingekuwa tu sehemu ya wilaya ndani ya Hispania. Lakini katika karne ya 11 palitokea ugomvi kati ya mtemi wa Urgell na jirani yake. Majirani walipatana ya kwamba watatawala bonde kwa pamoja.

neg:
Nueva Esparta
Wakazi ni 491,610, wengi wakiongea Kihispania na kufuata Ukristo katika Kanisa Katoliki.

neg:
Kihispania
Kihispania ("Español") ni lugha ya kimataifa ambayo ni lugha ya kwanza kwa watu milioni 500; kwa jumla pamoja na wasemaji wa Kihispania kama lugha ya pili kuna milioni 600 duniani wanaosema Kihispania.

neg:
Barcelona
Leo hii kuna takriban watu milioni 1.6 wanaoishi katika mji huo (sensa ya 2006). Kati ya milioni 3.1 ya watu wanaishi katika Maeneo ya Metropolitan na milioni 5.3 wapo Mijini.

neg:
Visiwa vya Kanari
Miji mikubwa ni Las Palmas de Gran Canaria (wakazi 378.628), Santa Cruz de Tenerife (wakazi 221.567), San Cristóbal de la Laguna (wakazi 141.627), Telde (wakazi 96.547) na Arona (79.377).
Idadi ya wakazi wa visiwa vikubwa ni kama ifuatayo:Karibu wenyeji wote ni Wakristo wa Kanisa Katoliki.

neg:
Ukristo
Kwa miaka 100 ya mwisho asilimia za Wakristo kati ya watu wote zimebaki 33, yaani mmoja kwa watatu, lakini uwiano kati ya mabara umebadilika sana, kwa maana katika Afrika, Asia na nchi nyingine zinazoendelea Wakristo wameongezeka, kumbe Ulaya na Amerika Kaskazini wamepunguaPew Research Center inakadiria kwamba mwaka 2050, watazidi bilioni tatu.. Wakati huo Wakatoliki na Waprotestanti huenda wakalingana kwa idadi.
Kuhusu maeneo ambako Wakristo wanapungua, ni kwamba, kutokana na historia ya Kanisa kuwa na mchanganyiko wa mazuri na mabaya, wengine wanahisi kuwa halina maana tena. Pia kuna makundi kama Wakomunisti na Wamasoni ambayo yanakusudia kabisa kufuta Ukristo kwa kutangaza kasoro za waumini na viongozi wao, pamoja na kuhimiza watu kwenda kinyume cha maadili.

neg:
Amerika ya Kusini
Kijamii kulikuwa na matabaka. Tabaka la juu walikuwa Wahispania waliotumwa kutoka kwao pamoja na familia wenyeji Wahispania. Sehemu kubwa ya wakazi walikuwa na asili ya mchanganyiko wa Wazungu na Waindio; katika nchi kadhaa, hasa katika nyanda za juu za Andes na katika misitu ya mvua kulikuwa bado na idadi kubwa ya Waindio. Kwenye maeneo ya pwani watumwa kutoka Afrika waliingizwa. Serikali ya Kihispania ilijaribu kuwatenganisha wakazi kufutana na rangi na kutenga vyeo vya juu kwa Wazungu watupu, lakini hii ilikuwa vigumu kutokana na asilimia kubwa ya mchanganyiko.

neg:
Uislamu barani Ulaya
Kadiri karne zilivyoenda Waumayyad walikuwa wanakimbizwa kusini polepole na mnamo 1492 Wamoor wa Imarati ya Granada walisalimu amri kwa Watawala Wakuu wa Kikatoliki - Ferdinando V na Isabella. Raia wa Kiislamu walifukuzwa nchini Hispania na ulipofika mwaka 1614 hakuna aliyesalia.

neg:
Mkoa wa Huesca
Huesca ni moja ya mikoa 52 ya kujitawala ya Hispania. Idadi ya wakazi wake ni takriban 228,566. Mji wake mkuu ni Huesca.

neg:
Mkoa wa Orense
Orense au "(Kigalicia):" Ourense ni moja ya mikoa 52 ya kujitawala ya Hispania. Idadi ya wakazi wake ni takriban 335,642. Mji wake mkuu ni Orense.

neg:
Guadeloupe
Idadi ya wakazi ni 405,739. Asilimia 71 za wakazi ni wa asili ya Afrika au machotara. Wazee wao walileTwa huko kama watumwa kwa ajili ya kazi za mashamba ya miwa. 15% ni Wahindi, 9% Wazungu, 3% Wachina na 2% Waarabu.

neg:
Hispaniola
Hispaniola huhesabiwa kati ya visiwa vya Antili Kubwa. Ni kile chenye watu wengi zaidi katika Amerika, na cha kumi duniani.

neg:
Mkoa wa Valladolid
Valladolid ni moja ya mikoa 52 ya kujitawala ya Hispania. Idadi ya wakazi wake ni takriban 532,575. Mji wake mkuu ni Valladolid.

neg:
Mexiko
Wakazi ni 118,395,054: wengi wao ni machotara wenye damu ya Wahindi wekundu (31/55% hivi) na Wazungu (42/65% hivi). Wenye asili ya Ulaya tu ni 9/18%.

neg:
Madrid
Chanzo cha Madrid ni katika zamani za Waroma katika Hispania. Utawala wa Waarabu uliacha kijiji mahali pake kilichotwaliwa na mfalme Alfonso VI. wa Kastilia kikateuliwa kuwa mji mkuu wa ufalme wa Hispania mwaka 1561. Hispania ilikuwa nchi tajiri ya Ulaya wakati ule kutokana na dhahabu na fedha za koloni zake huko Amerika ya Kusini na utajiri huu uliwezesha wafalme kupamba mji kwa majengo mengi makubwa na mazuri.

neg:
Ufilipino
Wakazi wengi wa Ufilipino hufuata Ukristo wa Kikatoliki (79%) ambao ni urithi wa athira ya Wahispania. Hata hivyo Ufilipino ni nchi isiyo na dini rasmi. Wakristo wengine wanakaribia 10%.

neg:
Cote d'Ivoire
Wakazi walikadiriwa kuwa 23,919,000 mwaka 2014. Kabila kubwa ni lile la Waakan (42.1%). Asilimia 20 ni wahamiaji, hasa kutoka nchi jirani (Liberia, Burkina Faso na Guinea). Asilimia 4 wana asili tofauti, hasa Ufaransa, Lebanoni, Vietnam na Hispania.

neg:
Kinahuatl
Kinahuatl ("nāhuatl", "mexìcatlàtōlli") ni kati ya lugha asilia za Mexiko zilizopo tangu wakati kabla ya kufika kwa Wahispania. Idadi ya wasemaji wa lahaja zake ni takriban milioni moja na nusu.

neg:
Visiwa vya Kanari
Jumla ya wakazi kufuatana na sensa ya mwaka 2005 ni 1,968,280. Mkoa wa Las Palmas una wakazi 1.011.928 katika tarafa 33, mkoa wa Santa Cruz de Tenerife una watu 956.352 katika tarafa 52.

neg:
Historia ya Hispania
Historia ya Historia inahusu eneo la Ulaya ambalo wakazi wake leo wanaunda Ufalme ya Hispania.

neg:
Italia
Eneo lake ni km² 301.338 ambalo lina wakazi 60,579,000 (1-1-2017): ni nchi ya 23 duniani kwa wingi wa watu, lakini ya 8 kwa uchumi.
Imepakana na Ufaransa, Uswisi, Austria na Slovenia.

neg:
Teide
Ina urefu wa mita 3,718, iko ndani ya Hifadhi ya Taifa ya Teide iliyotangazwa na UNESCO kuwa Urithi wa Dunia mwaka 2007. Hii hifadhi ya taifa ni moja ya zile ambazo wengi zaidi wanazitembelea katika dunia, pia ni moja ya Hazina ya 12 ya Hispania.

neg:
Hispania Mpya
Uhuru wa Mexiko ulitokea mwaka 1821 na kuanzia sasa zilikuwa sehemu za Kuba, Puerto rico na Ufilipino pekee zilizobaki chini ya Hispania hadi Vita ya Marekani dhidi Hispania mwaka 1898 iliyomaliza utawala wa Hispania katika Amerika na Asia.

neg:
Ureno
Wananchi wengi ni Wakristo, hasa Wakatoliki (81%). 3.3% ni Waprotestanti. 6.8% hawana dini yoyote.

neg:
Chile
Andes za Chile ni kati ya milima ya juu duniani: kuna vilele kadhaa juu ya mita 6,000.Wakazi wengi (85%) wanaishi mijini. Utafiti juu ya DNA yao unaonyesha kwa asilimia 52% hivi ina asili ya Ulaya, 43% ni ya Kiindio na 5% ni kutoka Afrika. Kwa jumla, wengi wana mchanganyiko wa damu.

neg:
Historia ya Hispania
Wakazi wa kwanza waliojulikana kwa jina kuwa waliishi Hispania walikuwa Wakelti.

neg:
Jesus Navas
Jesus Navas Gonzalez (alizaliwa 21 Novemba 1985) ni mchezaji wa soka, taifa lake ni Hispania na anacheza winga kwa timu yake ya klabu; kwenye timu yake ya taifa anacheza namba (8) au tunasema difenda pia.

neg:
Watu wa Emirati
Wakazi hao wengine wa UAE (83,5%) wanajumuisha wafkuzwa-nchi, asilimia kubwa ikitoka Asia ya Kusini kutoka nchi kama vile Uhindi (1,75 milioni), Pakistan (1,25 milioni) na Bangladesh (500.000). Watu kutoka Jamii zingine, ikiwa ni pamoja na China, Ufilipino, Thailand, Korea, Afghanistan na Iran ni takriban milioni moja. Wafkuzwa-nchi kutoka Ulaya, Australia, Afrika Kaskazini, Afrika na Amerika ni kama watu 500,000.
Sensa ijayo itafanyika katika mwaka 2010.

neg:
Lisbon
Lisbon (kwa Kireno: "Lisboa") ni mji mkuu wa Ureno, pia mji mkubwa wa nchi wenye wakazi 560,000; pamoja na rundiko la mji ni milioni mbili.

neg:
Wikipedia ya Kihispania
Kwa sasa, ni Wikipedia ya 9 kwa ukubwa kwa hesabu ya makala, inafuatiwa na Wikipedia ya Kisweden mnamo mwezi Aprili 2007. Zamani ilikuwa Wikipedia ya 8 kwa ukubwa, hadi ilipofika mwezi wa Mei mwaka 2005 ikapitwa na Wikipedia ya Kireno kisha Wikipedia ya Kiitalia kunako mwezi wa Agosti 2005. Mnamo tar. 18 Novemba 2007, Wikipedia ya Kihispania imefikisha makala 300,000.

neg:
Labuan
Wakazi ni 86,908 (2010); kati yao 76% ni Waislamu, 12.4% ni Wakristo, 9% Wabuddha n.k.

neg:
Al-Andalus
Kwa historia yake yote Al-Andalus ilikuwa kando ya milki za Wakristo katika kaskazini zilizokuwa mwanzoni chini ya nguvu ya Waislamu. Lakini polepole walijipatia uhuru wao wakaanza urudisha utawala wa kiislamu nyuma na kutwaa maeneo makubwa kutoka kwao. Tangu kuanguka kwa Cordoba mwaka 1236 emirati wa Granada ilikuwa dola la mwisho la Kiislamu la Hispania hadi ilikamatwa mwaka 1492 na malkia Isabella na ii ilikuwa mwisho wa watawala waislamu katika rasi ya Iberia.
Wakazi wa Al-Andalus walikuwa wa vikundi vitatu: Wakristo, Waislamu na Wayahudi.

neg:
Nuevo León
Jimbo lina wakazi wapatao 4,199,292 (2005) wanaokalia katika eneo la kilomita za mraba zipatazo 64,210.

neg:
Nikaragua
Nikaragua ni nchi ya Amerika ya Kati yenye wakazi 6,071,045 (2012). Imepakana na Honduras na Kosta Rika; upande wa magharibi ni pwani ya Pasifiki na upande wa mashariki kuna pwani ya Bahari ya Karibi.

neg:
La Rioja (Hispania)
La Rioja ni moja ya mikoa 52 ya kujitawala na kanda "(Kihispania:comunidad autónoma)" ya Hispania. Idadi ya wakazi wake ni takriban 321.702. Mji wake mkuu ni Logroño.

neg:
Ndugu Wadogo
Tofauti na India, Afrika na Brazili (zilizokabidhiwa na Papa kwa Wareno), sehemu nyingi za Amerika zilikabidhiwa kwa Wahispania. Kanda OFM ya visiwani ilizidi kustawi hata watawa wake kufanya kazi ngumu Venezuela na Guyana (1540); baada ya majaribio kadhaa wakafaulu kupenya kati ya wazalendo wa Panama halafu kuenea Kolombia, ambapo hadi mwisho wa karne XVI walibatiza Wahindi Wekundu 200,000. Wakati huo barani kulikuwa na kanda yenye ndugu 145; miaka 100 baadaye walikuwa 338. Wafransiskani 2 walifika Mexico pamoja na wavamizi (1519), lakini kazi rasmi ilianza miaka 5 baadaye, walipotumwa Waguadalupe 12 walioandaliwa vizuri; hao wakatunga sarufi, kamusi na katekisimu kwa lugha ya Kiazteka na kuanzisha shule. Watu waliongoka kwa wingi mkubwa ajabu: 200,000 hadi mwaka 1529, 1,000,000 hadi 1531, 5,000,000 hadi 1536, 9,000,000 hadi 1540 (Wamersedari, halafu Wadominiko na Waagustino walisaidia pia). Ndugu Wadogo walienea Kusini (1525) hadi Gwatemala, Honduras na Nikaragua, na Kaskazini (1527) katika maeneo ambayo sasa ni Marekani Kusini. Kanda ya Mexico iliyoanzishwa mwaka 1535 ikazaa nyingine 7 hadi Marekani Kusini (1612). Pekupeku pia walianzisha kanda (1599). Mwisho wa karne XVII kulikuwa na Wafransiskani 2,400, wengi wao wakiwa wananchi. Wavamizi wa Peruu pia waliongozana na Wafransisko katika safari ya kwanza (1527), halafu wakaletwa “mitume 12” waliofanya kazi bora Meksiko (1531), wakifuatwa na wengine wengi kutoka Hispania hata ikaundwa kanda (1553) ambayo nyumba yake mojawapo ilifikia kuhudumia parokia 29 kati ya Wahindi Wekundu: Wafransisko 129 waliuawa nao. Mjini Lima ilianzishwa konventi kubwa ya malezi kwa wamisionari wa Amerika Kusini karibu nzima. Mapema waliingia Ekwador (1533) wakaunda kanda (1565), sawasawa na walivyofanya Chile, ingawa huko hawakuongezeka sana kwa sababu wengi waliuawa katika mapigano ya muda mrefu ya wenyeji dhidi ya wakoloni. Toka Peruu Ndugu Wadogo walifanya umisionari kati ya Wahindi Wekundu wa Bolivia pia hadi mwaka 1793. Walikuwa pia wa kwanza kufika Amerika Kusini Mashariki (Paragwai, Ajentina na Urugwai) ilipoanzishwa kanda (1612). Huko Brazili, kwa miaka 100 Pekupeku walianzisha kanda mbili (1657, 1675). Katika karne XVII waliingia pia Wakapuchini na Waoservanti kufanya kazi hasa kwa Wahindi Wekundu, halafu kwa Wanegro na Wazungu. Wafransiskani wengine walifanya kazi katika makoloni ya Waingereza Marekani Magharibi, ingawa mmojammoja tu, halafu Wakapuchini waliingia katika makoloni ya Wafaransa visiwani, Guyana na Marekani ya Kati (1722), wakafanya kazi miaka mingi Panama, Haiti, Trinidad n.k. Hata Kanada wamisionari wa kwanza walikuwa Ndugu Wadogo (Warekoleti kuanzia mwaka 1615, halafu Wakapuchini): misheni zao zilifungwa kila mara maeneo ya Wafaransa yalipotekwa na Waingereza.

neg:
Andres Iniesta
Iniesta kuichezea Hispania ya wenye umri chini ya miaka 16,baadaye 19 na 21 kabla ya kuitumikia timu ya taifa 2006.Aliisaidia Hispania kushinda Euro 2008,akicheza kila mechi.Iniesta pia alikuwa ni mmoja wa timu ya washindi wa kombe la dunia 2010.Alifunga goli la ushindi kwenye fainali za michuano hiyo dhidi ya Uholanzi,na baada ya hapo kuwa mchezaji bora wa mechi na kuwa kwenye timu bora ya mashindano.Kwenye Euro 2012,Iniesta aliiongoza timu yake kupata ushindi wa mara ya pili mfululizo, na kuchaguliwa tena kuwa mchezaji bora wa mechi ya fainali dhidi ya Italia,na kuwa mchezaji bora wa michuano.

neg:
Wasandawe
Mwaka 2000 idadi ya Wasandawe ilikadiriwa kuwa 40,000 , wengi wao wakiwa Wakristo, hasa Wakatoliki.

neg:
Historia ya Kanisa
Inatosha kulinganisha hali ya Waislamu kule Hispania. Sehemu kubwa ya Hispania ilikuwa miaka mamia chini ya utawala wa Waarabu Waislamu. Katika vita vingi mfululizo Wahispania waliteka nchi yao tena. Mwaka 1492 mfalme wa mwisho Mwislamu alishindwa. Waislamu wakaishi chini ya utawala wa Wahispania Wakatoliki. Lakini miaka michache baadaye Waislamu wote walilazimishwa wapokee ubatizo, wengine waliuawa au kufukuzwa.

neg:
Mkoa wa Pontevedra
Pontevedra ni moja ya mikoa 52 ya kujitawala ya Hispania. Idadi ya wakazi wake ni takriban 959,764. Mji wake mkuu ni Pontevedra.

neg:
Andorra
Idadi ya wakazi ni 85,000, ambao kati yao 2/3 si wananchi. Lugha rasmi ni Kikatalunya. 90.1% ya wakazi ni Wakatoliki.

neg:
Hungaria
Hungaria (kwa Kihungaria "Magyarország") ni nchi ya Ulaya ya Kati yenye wakazi milioni 10 wanaozidi kupungua.

neg:
Wakapuchini
Mnamo tarehe 31 Desemba 2011, Wakapuchini duniani walikuwa 10.364, kati yao mapadri 6.968. Wako katika nchi 106: Afrika 1321; Amerika ya Kilatini 1720; Amerika ya Kaskazini 662; Asia-Oceania 2283; Ulaya 4378.

neg:
Albania
Wamebaki wakazi 2,876,591 (2017). Zaidi ya 98% za wakazi hutumia lahaja za Kialbania ambacho ni lugha ya pekee kati ya lugha za Kihindi-Kiulaya. Lakini wengi wanazungumza pia Kigiriki au lugha nyingine.

neg:
Mkoa wa Lérida
Lérida au ("Kikatala") Lleida ni moja ya mikoa 52 ya kujitawala ya Hispania. Idadi ya wakazi wake ni takriban 439,253. Mji wake mkuu ni Lérida.

neg:
Camp Nou
Camp Nou ina uwezo wa kuchukua watu 99,354, Ni uwanja mkubwa zaidi nchini Hispania na Bara la Ulaya, na ni uwanja wa pili wa soka mkubwa ulimwenguni.

neg:
Hernando Cortes
Baadaye magonjwa yalisaidia Wahispania. Waliposhambulia Tenochtitlan mara ya mwisho Mhispania aliugua ndui ugonjwa usiojulikana Amerika hadi wakati ule. Wahispania walikuwa na kinga asilia, wachache tu waliambukizwa kati yao, lakini Waindio walikufa kwa maelfu.
Mwezi Oktoba 1519 walifika Cholula uliokuwa mji wa pili katika milki ya Azteki. Huko Cortez alichinja wenyeji elfu kadhaa alipohofia wangemshambulia.

neg:
Sisilia
Idadi ya wakazi ni watu 5,077,487 (2015), ambao kati yao 98% ni raia wa Italia.

neg:
Mexico (jimbo)
Kunako mwaka wa 2005, idadi ya wakazi ilikuwa 14,007,495.

neg:
Filipo II wa Hispania
Filipo II wa Hispania (kwa Kihispania Felipe II (el Prudente) (yaani "Mwenye busara"); 21 Mei 1527 – 13 Septemba 1598), alikuwa mfalme wa Hispania (1556–1598), Ureno (1581–1598), Napoli na Sicily (kuanzia 1554), na mume wa malkia Maria I wa Uingereza (1554–1558). Alikuwa pia mtawala wa Milano na kuanzia mwaka 1555 wa wilaya kumi na saba za Netherlands.

neg:
Melilla
Melilla ina wakazi 65,500 (mwaka 2005) katika eneo la km² 20. Zamani wakazi walio wengi walikuwa Wakatoliki wenye asili ya Hispania pamoja na Wayahudi na Waislamu Waarabu au Waberber wenye asili ya Moroko. Miaka ya nyuma idadi ya Waislamu imeongezeka ambao wengi wao wanapendelea kujiita Waberber kuliko Waarabu; Wayahudi wamepungua sana. Inasemekana ya kwamba wakazi karibu wote wanajiangalia kuwa Wahispania bila kujali kama ni Wakatoliki au Waislamu.

neg:
Amerika ya Kusini
Kuna makadirio ya kwamba idadi ya wakazi asilia, yaani Waindio, ilikuwa milioni 30 hivi katika Amerika ya Kusini kabla ya kufika kwa Wazungu.

neg:
Visiwa vya Karibi
Wakazi wote ni 43,489,000 (2016). Mara nyingi ni wa mchanganyiko wa asili ya Kiafrika, ya Kizungu na pia ya Waindio pamoja na watu wenye asili ya Asia (hasa Uhindi, Indonesia na Uchina) katika visiwa ambako wafanyakazi walitafutwa ng'ambo baada ya mwisho wa utumwa.

neg:
Mkoa wa Zamora
Zamora ni moja ya mikoa 52 ya kujitawala ya Hispania. Idadi ya wakazi wake ni takriban 195,665. Mji wake mkuu ni Zamora.

neg:
Orodha ya miji ya Ureno
Hii ni orodha ya miji ya Ureno yenye angalau idada ya wakazi 30,000 (2006).

neg:
Kata ya Antelope, Nebraska
Katika sensa ya mwaka wa 2000, kulikuwa na watu 7452, kaya 2953 , familia 2073 zilizoishi katika kata hii. Wiani ya wakazi ilikuwa watu 9 katika maili 1 mraba (3/km ²). Kulikuwa na vitengo vya nyumba 3,346 katika wiani ya wastani ya 4 kwa kila maili mraba (2/km ²). Ujumuisha awa rangi ulikuwa 98.82% weupe, 0.05% weusi au Afrika Amerika, 0.31% Amerika wa Asili, 0.05% Asia, 0.28% kutoka jamii nyingine, na 0.48% kutoka jamii mbili au zaidi. 0.70% ya idadi ya watu walikuwa wahispani au Latino wa rangi yoyote. 57.9% walikuwa wa Kijerumani, 6,6% Waingereza , 6,6% Amerika na 5,9% asili ya Kiayalandi kulingana na Sensa ya 2000.
Kulikuwa na kaya 3640 ambazo 36.0% zilikuwa na watoto chini ya umri wa miaka 18 , 62.50% walikuwa wamefunga ndoa , 5.50%zilikuwa na mwanamke bila bwana , na 29.80%zisizo na familia. 26.3% ya kaya zote ni watu binafsi na 16.20%ni mtu anayeishi peke yake ambaye alikuwa na umri wa miaka 65 au zaidi. Ukubwa wa wastani wa kaya ulikuwa 2.49 na ukubwa wa familia ya wastani ilikuwa 3.05. .
Katika kata hii wakazi walitandaa kote kwa 27.50% chini ya umri wa miaka 18, 6.20% 18-24, 23.30% 25-44, 23.20% 45-64, na 19.90% ambao walikuwa na umri wa miaka 65 au zaidi. Umri wa wastani ulikuwa miaka 31. Kwa kila wanawake 100 kulikuwa wanaume 96.80 Kwa kila wanawake 100 katika umri wa 18 na juu, kulikuwa na wanaume 94.30.
Mapato ya wastani kwa kaya katika kata hii ilikuwa $ 30.114, na kipato cha wastani kwa familia kilikuwa $ 36.240. Wanaume walikuwa na kipato cha wastani cha $ 26.288 dhidi ya $ 16.926 kwa wasichana. Pato la wastani la kata hii lilikuwa $ 14.601. Karibu 10.30% ya familia na 13.60% ya idadi ya watu walikuwa chini ya mstari wa umaskini, ikiwa ni pamoja na 17.20% ya wale walio chini ya umri wa 18 na 11.90% ya wale walio na wa 65 au zaidi.

neg:
Wamaya
Wamaya ni kundi la makabila ya Waindio wa Amerika ya Kati, hasa rasi ya Yucatan. Kwa sasa wako milioni 7 hivi katika nchi za Meksiko, Guatemala, Belize, Honduras na El Salvador.

neg:
Mkoa wa Ciudad Real
Ciudad Real ni moja ya mikoa 52 ya kujitawala ya Hispania. Idadi ya wakazi wake ni takriban 527,273. Mji wake mkuu ni Ciudad Real.

neg:
Latvia
Idadi ya watu inapungua, na sasa iko chini ya milioni 2.

neg:
Ladino
Ladino (pia: Kihispania ya Kiyahudi) ni lugha inayozungumzwa na Wayahudi katika nchi mbalimbali. Ni lugha ya karibu na [Kihispania] ikiwa na maneno ya Kiebrania ndani yake. Wasemaji wengi wako Israel, halafu Uturuki, Bulgaria na Marekani. Idadi ya wasemaji inaendelea kupungua; mnamo 1990 walikuwa 150,000 duniani.

neg:
Tanzania
Idadi ya watu kwa mujibu wa sensa ya mwaka 2012 ilikuwa 44,928,923 (nchi ya 30 duniani) kutoka 34,443,603 waliohesabiwa katika sensa ya mwaka 2002.

neg:
Ferdinand Magellan
Tar. 21 Desemba jahazi ya kwanza iliondoka kwenda Ulaya ilikuwa na Wazungu 47 na Wasia 13. Jahazi ya pili ilibaki kwa matengenezo ikafuata lakini ilikamatwa baadaye na Wareno wasiofurahia kuona Wahispania katika maeneo waliyosikia ilikuwa bahari na biashara yao. Mabaharia 5 tu wa jahazi ya pili waliweza kurudi Hispania baada ya kukamatwa na ufungoni.

neg:
Kikatalunya
Wanaoitumia kama lugha ya kwanza ni watu milioni 4.1 na kama lugha ya pili ni milioni 5.1.

neg:
Pandemia
Katika karne ya 20 ilikuwa hasa pandemia ya homa ya mafua iliyoitwa "influenza ya Kihispania" ambayo iliambukiza watu milioni 500 na kuua milioni 20-25 kote duniani kati ya miaka 1918 na 1920. Inakadiriwa ya kwamba kati yao laki kadhaa walikufa Afrika ya Mashariki.

neg:
Mapinduzi ya Viwandani
Kulingana na Robert Hughes katika kitabu chake "The Fatal Shore", idadi ya wakazi wa Uingereza na Wales, ambayo ilikuwa imebaki katika kiwango bila kusonga cha milioni 6 kutoka mwaka wa 1700 hadi mwaka wa 1740, kiliongezeka pakubwa baada ya mwaka wa 1740. Idadi ya watu wa Uingereza ilikuwa imeongezeka kwa zaidi ya mara mbili kutoka milioni 8.3 mnamo mwaka wa 1801 hadi milioni 16.8 mnamo mwaka wa 1851 na, kufikia mwaka wa 1901, ilikuwa imeongezeka karibu mara mbili hadi milioni 30.5. Kadiri hali ya maisha na huduma za kiafya zilivyoboreka wakati wa karne ya 19, ndivyo idadi ya watu nchini Uingereza ilivyoongezeka maradufu kila miaka 50. Idadi ya watu ya Bara Ulaya iliongezeka maradufu wakati wa kipindi cha karne ya 18, kutoka takriban milioni 100 hadi karibu milioni 200, na kuongezeka maradufu tena wakati wa kipindi cha karne ya 19, hadi karibu milioni 400.

neg:
Venezuela
Wakazi wengi (51.6%) wanajiainisha kama machotara wa Kizungu-Kiindio. Wazungu ni 43.6%, wenye asili ya Afrika ni 3.5% na Waindio 2.6%. Utafiti wa DNA unaonyesha kwamba urithi wa jeni kwa asilimia 60.6 ni wa Kizungu, 23 ni wa Kiindio na 16.3 ni wa Kiafrika.

neg:
Bonaire
Wakazi wa kudumu ni 17,408. Wengi wao huongea hasa Kipapiamentu (74.7%), halafu Kihispania (11.8%) na Kiholanzi (8.8%) ambacho ndicho lugha rasmi.

neg:
Wamaya
Ndio wajukuu wa watu waliostawisha ustaarabu wa Maya kuanzia mwaka 2000 KK hivi hadi uvamizi wa Wahispania (karne ya 16 na ya 17).

neg:
Hispaniola
Hispaniola (kutoka matamshi ya Kilatini ya jina la Kihispania "La Española" = "cha Kihispania") ni kisiwa kikubwa cha pili katika Karibi kikiwa na eneo la km² 74,700.

neg:
Álava
Álava au "(Kieuskera)" Araba au Álava-Araba ni moja ya mikoa 52 ya kujitawala ya Hispania. Idadi ya wakazi wake ni takriban 313,819. Mji wake mkuu ni Vitoria.

neg:
Romania
Romania ina wakazi 19,679,306 katika eneo la km² 238.391. Idadi yao inazidi kupungua.

neg:
Shirika la Yesu
Shirika la Yesu (kwa Kilatini Societas Iesu, kifupi "S.J." au "S.I." au "SJ" au "SI") ni shirika kubwa la watawa wanaume 19,216 katika Kanisa Katoliki, lililoenea katika nchi 112 za kontinenti 6.

neg:
Mkimbizi
Kulingana na Agence France-Presse, Ujapani iliwakubali watu kumi tu kuingia nchini kama wakimbizi mnamo mwaka wa 2003, idadi ya watu ya chini kabisa nchi hiyo iliyowakubali kuingia nchini tangu mwaka wa 1997 ilipomkubali mtu mmoja pekee. Ijapokuwa iliwanyima hadhi ya ukimbizi, Ujapani iliwakubali watu 16 zaidi mwaka huo ikitumia misingi maalum ya kibinadamu - pia takwimu ya chini kabisa tangu mwaka wa 1997, ambapo iliwakubali watu watatu. Kwa kulinganisha, watu 336 waliomba kupewa hadhi ya ukimbizi nchini Ujapani mwaka huo, takwimu ya juu zaidi katika muda wa miaka miwili. Mashirika mbalimbali ya kimataifa, pamoja na Ubalozi wa Umoja wa Mataifa wa Wakimbizi, zimeomba nchi ya Ujapani kuwakubali wakimbizi zaidi.

neg:
Kihispania
Kati ya lugha za Kirumi Kihispania ni lugha ya kisasa ambayo ni karibu zaidi na lugha ya kale, isipokuwa Kiitalia.

neg:
Lionel Messi
Lionel Andrés Messi (matamshi ya Kihispania: [ljonel andɾes mesi]; alizaliwa 24 Juni 1987) ni mchezaji wa kitaalamu wa Argentina.Ambaye anachezea klabu ya Hispania inayoitwa Barcelona na timu ya taifa ya Argentina . Mara nyingi huchukuliwa kuwa mchezaji bora zaidi , Messi ndiye mchezaji pekee katika historia ya kushinda tuzo za [ FIFA] Ballon d'Or nne ambazo alishinda mfululizo, na akiwa na viatu vinne vya Ulaya vya dhahabu.Ameshinda michuano 29 na Barcelona, ikiwa ni pamoja na mataji ya La Liga nane, mataji manne ya UEFA Champions League na Copas del Rey tano , Messi ana kumbukumbu za magoli mengi aliofunga katika La Liga (354), msimu wa La Liga (50) na msimu wa soka ya klabu Ulaya (73), mwaka wa kalenda (91), pamoja na wale waliosaidia zaidi katika La Liga (138) na Copa America (11). Amefunga mabao zaidi ya 500 ya kazi ya klabu na nchi.

neg:
Trinidad na Tobago
Lugha rasmi ni Kiingereza, lakini wananchi wengi wanaongea kwa kawaida aina mbili za Krioli. Asilimia 5 wanaongea Kihispania.