query: Rais wa Kenya wa kwanza alikuwa nani?

pos:
Jomo Kenyatta
Jomo Kenyatta (1893-1978) alikuwa rais wa kwanza wa Kenya.

pos:
Jomo Kenyatta
Baadaye alioa mke wa tatu aliyeitwa Mama Ngina Kenyatta ambaye alikuja kuwa mke wa rais wa kwanza na ambaye ndiye mama yake Uhuru Kenyatta, rais wa sasa.

pos:
Jomo Kenyatta
Mwaka mmoja baadaye, Kenyatta akawa rais wa kwanza wa Kenya juu ya uanzishwaji wa jamhuri.

neg:
Jiografia ya Tanzania
Mpaka sasa muungano umekuwa na marais watano: Julius Kambarage Nyerere, Benjamin William Mkapa, Ali Hassan Mwinyi, Jakaya Mrisho Kikwete, John Pombe Magufuli.

neg:
Mlima Kenya
Wakati Saunders alirudi kutoka Naivasha timu okozi, Mackinder, Ollier na Brocherel walijaribu kupanda kilele tena. Walifika kilele cha Batian saa sita mchana tarehe 13 Septemba, na walishuka kutumia njia ileile.
Baada ya ukweaji wa kwanza, hakukuwa na safari nyingi za kukwea mlima. Upelelezi kabla ya Vita ya Kwanza ya Dunia ulikuwa ukifanywa na walowezi nchini Kenya, ambao hawakufanya upelelezi wa kisayansi. Misheni ya Kanisa la Uskoti ilipofunguliwa Chogoria, wamishonari kadhaa walikwea mlima lakini hakuna aliyefanikiwa kufikia vilele vya Batian au Nelion.

neg:
Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy
Shaykh Abdullah Saleh Farsy hakuwa mgeni huko Kenya ambako sifa zake kuwa mwanachuoni mkubwa zilitangulia kufika kabla yake. Shaykh Muhammad Kassim al-Mazrui ndiye aliyempendekeza kwa Rais Jomo Kenyatta kupewa cheo cha Kadhi mkuu wa Kenya, jambo ambalo Rais Kenyatta alilikubali bila kipingamizi.
Kwa muda wa miaka 14 alikuwa Kadhi mkuu wa Kenya, daraja yenye heshima kubwa sana aliyoitumikia kwa muda wote huo kwa ikhlasi, hekima, uwezo wa hali ya juu, na uerevu mkubwa sana mpaka alipoamua kustaafu katika mwaka 1980.

neg:
Peter Kenneth
Alikuwa wa kwanza kati ya wagombeaji wote wa urais katika uchaguzi mkuu ujao wa Kenya unaotarajiwa kufanyika mwaka wa 2013.Wakati wa uzinduzi wa kampeni zake hapo 2011, alisema angeweza kuwania kiti cha urais kwa tiketi ya chama cha Kenya National Congress. Aliahidi kuwa atahakikisha kwamba serikali yake itaangazia maswala kumi na tatu muhimu akichaguliwa kuwa rais wa nne wa Kenya.Maswala haya ni; Usalama wa Taifa, usalama wa chakula na miundombinu ya ajira, huduma za afya, elimu, utalii, kuboresha makazi duni, maji, kilimo, Waafrika wanaoishi ulaya, mazingira na viwanda.

neg:
Katiba ya Kenya
Madai ya kuwa na katiba mpya yalianzia miaka ya 1990. Mfumo wa chama kimoja ulibadilishwa tena mwaka 1991, na uchaguzi wa kwanza wa urais ukafanyika mwaka 1992. Mwaka 2002, chama cha Muungano wa Mpinde wa Kitaifa (NARC) kilishinda uchaguzi. Mashauriano baina ya serikali na mashirika ya kiraia yalifanya kuwepo kwa "Katiba Rasimu ya Bomas". Ilipigiwa kura ya maoni tarehe 21 Novemba 2005 lakini haikupitishwa.

neg:
Harambee
Harambee ni neno ambalo lilitungwa na hayati Mzee Jomo Kenyatta (rais wa kwanza wa Jamhuri ya Kenya) ili kuwapa motisha wafanyakazi na hasa wale wanaofanya kazi nzitonzito.

neg:
Party of National Unity (Kenya)
Rais Mwai Kibaki wa Kenya alitangaza muungano huo mpya na akasema kuwa angeweza kugombea kiti cha urais na chama hicho katika uchaguzi wa Kenya wa Desemba 2007 lakini tangu kimekuwa chama cha kisiasa katika haki yake yenyewe, kufuatia masharti yaliyowekwa na kielezo cha Vyama vya Siasa kilichopitishwa Kenya mwaka 2008.

neg:
Raila Odinga
Raila Amolo Odinga (*7 Januari 1945) ni mwanasiasa wa upinzani nchini Kenya na tangu 13 Aprili 2008 waziri mkuu nchini humo hadi 2013. Aliwahi kuwa mbunge tangu 1992 na waziri katika serikali ya rais Mwai Kibaki kati ya 2001 hadi 2005. Katika uchaguzi wa mwaka 2007 alikuwa mgombea wa urais upande wa Orange Democratic Movement (ODM). Ajulikana kote Kenya kwa jina la la kwanza Raila. Waluo wenzake hupenda kumwita "Agwambo".

neg:
National Development Party of Kenya
Lakini katika Oktoba 2007 farakano kubwa likatokea ndani ya KANU baada ya rais Moi kumteua Uhuru Kenyatta kama mfuasi wake. Raila aliondoka katika KANU akifuatwa na kundi lake la NDP ya awali. Kundi ka NDP liliondoka pamoja na wanaKANU waliosikitika uteuzi wa Uhuru Kenyatta.

neg:
Kenya
Chini ya uongozi wa Rais Mwai Kibaki, muungano wa vyama tawala ulihahidi kushughulikia ukuaji wa kiuchumi, kumaliza ufisadi, kuimarisha elimu na kuandika katiba mpya. Baadhi ya ahadi hizi zimeshatimizwa. Kuna elimu ya msingi ya bure. Mwaka wa 2007 serikali ilitangaza kuwa, kuanzia mwaka 2008 gharama ya masomo ya shule za upili itapunguzwa huku serikali ikilipia gharama zote za mafundisho.

neg:
Orodha ya Marais wa Kenya
Ukarasa huu una orodha ya marais wa Kenya:

neg:
Mapinduzi ya kijeshi ya 1982 nchini Kenya
Idadi kubwa ya viongozi wa uasi walikuwa wanajeshi kutoka kabila la Waluo. Inasemekana kwamba jaribio la mapinduzi lilisababishwa na azimio la Bunge la Kenya la tar. 9 Juni 1982 lililofanya Kenya kuwa nchi ya Chama kimoja. Sheria hii ilizuia jaribio la kiongozi wa Kiluo Jaramogi Oginga Odinga kuanzisha chama cha upinzani.

neg:
Martha Karua
Karua alikuwa mwanachama wa harakati za kisiasa za upinzani zilizofanikiwa kuanzisha tena demokrasia ya vyama vingi nchini Kenya mapema miaka ya 1990. Kenya wakati huo ilikuwa chini ya utawala wa kimabavu wa Kenya African National Union (KANU), chama cha kipekee kilichotambuliwa kisheria nchini Kenya na ambacho kilikuwa kinaongozwa na rais Daniel arap Moi.

neg:
Mlima Kenya
Hatimaye, mwaka 1883, Joseph Thomson alipita upande wa magharibi wa mlima na Krapf alithibitisha madai yake. Hata hivyo, upelelezi rasmi wa kwanza ulifanyika mwaka 1887 na Samuel Teleki na Ludwig von Höhnel. Waliweza kufika mita 4,350 kwenye mteremko wa kusini magharibi. Katika safari ya upelelezi huo, waliamini kuwa walikuwa wamegundua volkeno.

neg:
Jomo Kenyatta
Tarehe 1 Juni 1963 Kenya ilipata madaraka na Jomo Kenyatta alitawazwa kuwa Waziri Mkuu wa kwanza wa Kenya.

neg:
Lucy Kibaki
Lucy Muthoni Kibaki (1940 - 26 Aprili, 2016) alikuwa mke wa Rais wa Kenya Mwai Kibaki, yaani alikuwa Mwanamke wa Kwanza wa Kenya (2003-2013).

neg:
Joseph Kamaru
Wimbo wa kwanza wa Kamaru uliovuma sana ni Celina aliouimba na dada yake. Nyimbo zake nyingi zilikuwa na jumbe za siasa na aliweza kuwa na mkabala mzuri na rais wa kwanza wa Kenya. Hata hivyo, walitofautiana alipouliwa Josiah Mwangi Kariuki (JM) na Kamaru akautoa wimbo wa kukaripia kitendo kile.

neg:
Kenneth Matiba
Kenneth Matiba (1 Juni 1932 – 15 Aprili 2018) alikuwa mwanasiasa wa Kenya aliyeibuka wa pili katika uchaguzi wa urais mwaka 1992.

neg:
Historia ya Kenya
Tarehe 17 Aprili 2008, Raila Odinga, kutoka Orange Democratic Movement, mgombea urais katika uchaguzi wa Kenya wa 2007, aliapishwa kama Waziri Mkuu wa Kenya, baada ya miaka zaidi ya arobaini ya kukoma kwa ofisi hiyo.

neg:
Kenya
Chini ya uongozi wa Rais Kibaki, aliyechukua hatamu za uongozi tarehe 30 mwezi wa Desemba 2002, serikali ya Kenya ilianzisha mipango mipya na kabambe ya uimarishaji uchumi na imerejelea ushirikiano wake na Benki ya Dunia na IMF. Serikali mpya ya National Rainbow Coalition (NARC) iliidhinisha Sheria dhidi ya Ufisadi na Uhalifu wa Kiuchumi pamoja na Sheria ya Maadili ya Watumishi wa Umma mnamo Mei 2003 iliyolenga kupiga vita ufisadi katika ofisi za umma. Mabadiliko mengine, hasa katika idara ya sheria, kuagiza bidhaa za umma na kadhalika yamepelekea kurejelewa kwa misaada na matumaini ya kuimarisha uchumi. Kufuatia kupitishwa kwa sheria muhimu za kupambana na ufisadi na serikali mpya, wafadhili walirejelea ufadhili mwezi wa Novemba 2003 na IMF ikaidhinisha msaada wa miaka mitatu wa dola milion 250 ili kupunguza umaskini na kuimarisha uchumi. Wafadhili wakatoa dola bilioni 4.2 kama msaada wa miaka minnne. Kurejelewa kwa ufadhili na kujihusizisha upya kwao kumevutia imani ya wawekezaji.

neg:
Kenya
Tarehe 12 Februari 2008 Kibaki na Odinga walitia sahihi mkataba wa kuunda serikali ya muungano ambapo Odinga angekuwa waziri mkuu wa pili nchini Kenya. Kulingana na mkataba huo, rais angeteua baraza la mawaziri kutoka pande zote mbili za PNU na ODM kulingana na wingi wa wabunge wa kila chama bungeni. Mkataba huo ulieleza kuwa baraza la mawaziri litajumuisha Makamu wa Rais na manaibu wawili wa Waziri Mkuu. Baada ya majadiliano bungeni ilipitishwa kuwa muungano huo utadumu hadi mwisho wa kipindi cha bunge, ama chama kimoja kikijitoa kwenye muungano kabla ya kipindi cha bunge kuisha.

neg:
Historia ya Kenya
Licha ya Waingereza kuwa na matumaini ya kuwapa wapinzani Waafrika mamlaka "ya wastani" zaidi, ilikuwa Kenya African National Union (KANU) ya Jomo Kenyatta, mwanachama wa kabila la Kikuyu na mfungwa wa zamani, ambayo iliunda serikali muda mfupi kabla ya Kenya kupata uhuru tarehe 12 Desemba 1963.

neg:
Kenya People's Union
Mnamo Machi 1966, mzozo ulitokea katika mkutano wa chama tawala KANU uliyofanya mlengo wa kushoto wa chama ukiacha chama hicho na kuanzisha KPU. KANU ilibadilisha sheria za uchaguzi kulazimisha wabunge waliyejiunga na KPU kutetea viti vyao katika uchaguzi mdogo. KPU iliweza kushinda hasa kwa Waluo Mkoani Nyanza pekee, huku waliyesimama kwingine wakishindwa na wanasiasa kutoka chama cha KANU ambacho wakati huo kilikuwa kikitawalwa na wanasiasa Wakikuyu .
Mwisho wa Chama hiki uliwadia wakati wa Ufunguzi wa Hospitali ya New Nyanza mnamo 25 Oktoba 1969. Wakati huo rais Jomo Kenyatta hakupendezwa na ufunguzi wa hospitali hiyo kwa vile ilijengwa na fedha za Soviet na ilionekana kama mradi wa Odinga. Hata hivyo Kenyatta aliongoza sherehe za ufunguzi wake ili kuimarisha umaarufu wake Mkoani Nyanza. Wajaluo walijulikana kuwa wenye hasira mno kwa kawaida, hasa kwa serikali tangu mauaji ya Tom Mboya miezi michache iliyotangulia, huku vidole vingi vikimwelekea Kenyatta. Maandamano yalianzishwa wakati wa sherehe hizo za ufunguzi wakati wafuazi wa KPU waliushanbulia msafara wa rais. Zaidi ya watu kumi waliuawa wakati walinzi wa Kenyatta walifunguaufyatuaji wa risasi dhidi ya waandamanaji hao. Odinga na maafisa wengine wa chama cha KPU walititiwa nguvuni siku mbili baada ya tukio hilo. KPU kilifutiliwa mbali mnamo 30 Oktoba 1969, huku Kenya ikibakia na Chama Kimoja.

neg:
LDP (Kenya)
Punde baada ya kuingia LDP viongozi walianza majadiliano na maungano wa upinzani National Alliance of Kenya (NAK) yaliyounganisha chama cha DP chini ya Mwai Kibaki na vyama vidogo vingine kama NPK ya Charity Ngilu na FORD-Kenya ya Michael Wamalwa. NAK na LDP walipatana kugombea uchaguzi pamoja kwa jina la National Rainbow Coalition (NARC). Kibaki aliteuliwa kuwa mgombea wa urais na Odinga aliahidiwa atakuwa waziri mkuu baada ya sahihisho la Katiba.

neg:
Tom Mboya
Juu ya idadi ndogo ya viongozi wa Afrika, ni wa maslahi historia kutambua kwamba sasa zilionyesha kuwa kifo chake mapema katika mwaka huo huo ulitokana na ajali ya barabarani, huweza si wamekuwa kama. An exhumation mwili wa CMG Argwings-Kodhek, ambaye baadaye kuwa nguvu ya Kenyatta waziri katika baraza la mawaziri na karibu confidant ya Kenyatta's, alipendekeza kuwa kifo chake alikuwa kweli matokeo ya bunduki risasi fired kutoka polisi-iliyotolewa Rifle. Wengi karibu na familia ya kweli kuamini kwamba hii ilikuwa ya kwanza ya Rais Kenyatta mauaji ya kisiasa. Karibu na familia uliofanyika rekodi zinaonyesha kuwa waziri wa zamani Paul Ngei kweli kutambuliwa polisi waliondoka na gari ambayo Assassins kwa shambulizi kumweka juu Hurlingham Road (sasa Argwings-Kodhek Road). Gari katika swali ilikuwa sehemu ya Makamu wa Rais Moi's vice-Presidential Escort undani. Ya ushuhuda wa waziri wa zamani Andrew Omanga, basi, Katibu Mkuu wa CMG zinaonyesha kwamba wakati yeye amelala Omanga walikutana katika barabara muda mfupi baada ya 'ajali' CMG alisema kwamba alikuwa ni 'mshtuko' na kwamba yeye kusikia 'bunduki risasi'. Zamani nguvu Mwanasheria Mkuu Charles Njonjo alithibitisha kama kufa mlei CMG iliyofuata asubuhi kwamba 'majeraha ni thabiti na bunduki risasi majeraha'. Ni inajulikana kuwa Kenyatta, frustrated na Oginga Odinga, alikuwa tayari aliifamisha Argwings-Kodhek kwamba alikuwa anakwenda kuwa maalumu Makamu wa Rais-CMG nafasi kumgeuza chini na alipendekeza kwamba itolewe kwa Moi, badala ya Mboya-kwa kuwa ya kwanza ya Afrika kujiunga na ukoloni Legislative Council.

neg:
Raila Odinga
Alizaliwa 1945 katika familia ya Waluo akiwa mtoto wa chifu Jaramogi Oginga Odinga aliyekuwa makamu wa rais wa kwanza nchini Kenya. Baba yake alikuwa kiongozi mkuu wa Waluo akatazamiwa baadaye kama mpinzani mkuu wa rais wa kwanza Jomo Kenyatta.
Kaka yake Raila, Oburu Odinga amekuwa mwanasiasa na mbunge vilevile.

neg:
Historia ya Kenya
Tarehe 1 Agosti wanachama wa Kenya Air Force walizindua jaribio la mapinduzi, ambalo lilisimamishwa mara moja na vikosi vilivyoongozwa na Jeshi, General Service Unit (GSU) - sehemu ya polisi - na baadaye polisi wa kawaida, lakini si bila ya majeruhi.

neg:
Historia ya Kenya
Katiba haikumruhusu Rais Moi kukimbilia urais kwa muda mwingine. Moi aliamua kumpa Uhuru Kenyatta fursa ya kugombea urais katika uchaguzi wa Desemba 2002, kwa kumfanya awe mrithi wake. Muungano wa Rainbow wa vyama vya upinzani ulikishinda chama tawala cha KANU, na kiongozi wake, aliyewahi kuwa makamu wa rais Moi, Mwai Kibaki, akachaguliwa kama rais.

neg:
Wagikuyu
Wanajeshi wakikuyu wa King's African Rifles waliorudi nyumbani kutoka Vita Kuu ya Pili ya Dunia (1939-1945) walikuwa wametiwa motisha kupigania uhuru. Wakati huo, mwaka 1944, Harry Thuku alikuwa ameanzisha chama cha kisiasa cha kitaifa, Kenya Afican Study Union (KASU) ambacho kiliendelea kuwa Kenya African Union (KAU). Eliud Mathu, mwanachama wa KAU, alikuwa Mwafrika wa kwanza katika Baraza la Kutunga Sheria (LegCo). Jomo Kenyatta alifanywa mwenyekiti wa KAU mwaka 1947.
Kufikia mwaka 1952, juhudi za KAU kutaka Waafrika watendewe haki kuhusiana na ardhi, hazikuwa zimefaulu. Kwa hivyo, chini ya uongozi wa Jemedari Dedan Kimathi, waasi wa Mau Mau walianza vita dhidi ya wakoloni Waingereza na wasaidizi wao wenyeji. Dedan Kimathi alikamatwa mwaka 1956, kuashiria kushindwa kwa Mau Mau.

neg:
Ikulu ya Kenya
Ikulu ya Kenya ni makazi rasmi ya Rais wa Kenya. Ilikuwa ni makazi ya Waziri Mkuu wa Kenya kutoka uhuru, tarehe 12 Disemba 1963 hadi Kenya ilipogeuka kuwa jamhuri tarehe 12 Disemba 1964. Imekuwa makazi ya rais tangu siku ya kutangaza jamhuri.

neg:
Kura juu ya katiba mpya ya Kenya (2005)
Ingawa watu wanane walikufa katika fujo zilizohusiana na kura hiyo, kwa ujumla zoezi hili lilifanyika kwa amani. Suala ambalo lilikuwa likijadiliwa sana ni kiasi cha madaraka ambacho rais anapaswa kupewa. Katiba mpya ilikuwa impe madakaraka makubwa sana rais wa Kenya wakati ambapo wanaoipinga katiba hiyo walitaka kuwe na Waziri Mkuu ambaye atagawana madaraka na Rais.

neg:
Kenya
Wadhifa huo mpya wa waziri mkuu utakuwa na nguvu na mamlaka kuratibu na kusimamia shughuli za serikali. Vilevile itaongozwa na mbunge aliyechaguliwa ambaye pia atakuwa kiongozi wa chama au muungano wa vyama wenye idadi kubwa ya wabunge bungeni. Ulimwengu ulimshuhudia Annan na kamati yake iliyoungwa mkono na Umoja wa Mataifa na mwenye kiti wa muungano wa nchi za Afrika Jakaya Kikwete, walipowaleta pamoja wapinzani hawa sugu kwenye sherehe za kutia sahihi mkataba huu. Sherehe hizi zilionyeshwa moja kwa moja kwenya televisheni ya kitaifa kutoka kiingilio cha Jumba la Harambee mjini Nairobi. Wawakilishi wa PNU na ODM walianza majadiliano ya kina kuhusu ugavi wa mamlaka tarehe 29 Februari 2008. Wabunge wa Kenya, kwa pamoja, waliidhinisha mkataba wa ugawaji mamlaka tarehe 18 mwezi wa Machi 2008 ili kuiokoa Kenya iliyoaminika kama mojawapo ya nchi thabiti na iliyoendelea barani Afrika. Mkataba huu uliunganisha PNU iliyoongozwa na Kibaki na ODM ya Odinga kisha kupelekea kuundwa kwa serikali ya muungano, vyama vyote viwili vikiwa na mamlaka sawa.

neg:
National Rainbow Coalition
National Rainbow Coalition (NARC) ni chama cha kisiasa nchini Kenya kilichoanzishwa kabla ya uchaguzi wa mwaka 2002.
Ilikuwa muungano wa vyama mbalimbali vya upinzani dhidi ya KANU na rais Daniel arap Moi. Ilikuwa hasa na pande mbili:
Msingi wa ushirikiano ulikuwa mapatano kati ya pande za NARC yaliyoitwa "Memorandum of Understanding" (MoU). Hapo walipatana ya kuwa:
NARC ikashinda uchaguzi wa 2002 na Kibaki akawa rais mpya. LDP ilikuwa na wabunge wengi kati ya vyama vya NARC. Lakini Kibaki hakutekeleza azimio la pamoja katika "Memorandum of Understanding" kupatia LDP nusu ya mawaziri wala kuwezesha mabadiliko ya katiba ya kumpa Odinga nafasi ya waziri mkuu.
LDP iliendelea kudai mapatano yafuatwe, ikakataliwa na polepole kuelekea upande wa upinzani hata kama bado ilikuwa sehemu ya serikali.
Katika miaka iliyofuata farakano ilikua. Mwaka 2005 Kibaki alijaribu kupitisha katiba mpya isiyopunguza sana mamlaka za afisi ya rais. Hapa sehemu kubwa ya LDP pamoja na KANU wakiungana kwa harakati ya machungwa (ODM) walipinga pendekezo la katiba katika kura maalumu ya wananchi, na pendekezo likakataliwa na wananchi.
Kibaki alijibu kwa kufuta serikali akiwaachisha mawaziri wote. Serikali mpya ilikuwa bila wawakilishi wa LDP tena.
Sasa Raila pamoja na Uhuru wa KANU waliunda harakati mpya ya ODM (Orange Democratic Movement) kwa kusudi la kugombea uchaguzi wa 2007.
Hii ilikuwa mwisho wa NARC kama chama tawala.
Kiongozi wa kisheria alikuwa Charity Ngilu asiyekubaliwa na sehemu ya viongozi waliokuwa karibu na rais. Hivyo walianzisha 2006 kitengo kipya kwa jina la NARC-Kenya iliyoingia 2007 katika maungano ya PNU ya Kibaki.
Ngilu aliamua Septemba 2007 kusimama upande wa Raila Odinga. Katika uchaguzi wa 2007 NARC iliweza kusimamisha wagombea wachache nje ya maungano ya Orange Democratic Movement na watatu walichaguliwa.

neg:
Jomo Kenyatta
Chama kidogo cha upinzani, Kenya People's Union (KPU), kilianzishwa mwaka 1966, kiongozi wake akiwa Jaramogi Oginga Odinga aliyewahi kuwa makamu wa rais Kenyatta. KPU ilipigwa marufuku, na kiongozi kuwekwa kizuizini baada ya chachari za kisiasa zilizohusishwa na ziara za Kenyatta katika Mkoa wa Nyanza. Hakuna vyama vingine vya upinzani vilivyoanzishwa baada ya 1969, kupelekea Kenya kuwa mfumo wa chama kimoja chini ya KANU.

neg:
Daniel Arap Moi
Mwaka wa 1999 Intidhamu zisio husika na serikali kama Kombo la kimataifa na uchunguzi wa Muungano wa Kimataifa zilichapishwa kuonyesha haki za kibinadamu kwa wapizani wa siasa hazikutetewa Kenya moi akiwa Rais.

neg:
Historia ya Kenya
Walowezi hao walihitimu lengo lao mwaka wa 1920 kwa kulifanya Baraza liwakilishwe na walowezi zaidi. Waafrika walitengwa kutoshiriki katika siasa ya moja kwa moja hadi mwaka wa 1944, ambapo mmojawao aliingizwa kwenye Baraza.

neg:
Kenya African Union
Mwisho wa mwaka 1946, Kenyatta alirudi Kenya akiwa mwongozi asiyepingwa katika harakati za kinchi. Kati ya 1947, Jomo Kenyatta alichaguliwa kuwa rais wa Kenya African Union.

neg:
Kenya
Katika uchaguzi wa kidemokrasia wa vyama vingi wa miaka ya 1992 na 1997, Daniel Arap Moi alichaguliwa tena.

neg:
Kenya
Hadi mwaka wa 1920, eneo linaloitwa Kenya lilijulikana kama Himaya ya Uingereza ya Afrika Mashariki. Mwaka huo, koloni la Kenya liliundwa na kupatiwa jina linalotokana na Mlima KenyaWaingereza walilitamka jina hilo kama ingawa matamshi ya wenyeji na yaliyokusudiwa katika maendelezo asili, "Kenia" yalikuwa ˈkɛnja. Enzi ya Jomo Kenyatta kuwa rais wa Kenya miaka ya 1960-1969, matamshi ya Kiingereza, yaani yalikubalika na kutumiwa sana kwa sababu jina lake lilidumisha matamshi asilia ya wenyeji. Kumbe saa ya uhuru, mwaka 1963, Jomo Kenyatta alichaguliwa kama rais wa kwanza. Awali alikuwa alishika jina hili kutafakari ahadi yake ya kuikomboa nchi yake na matamshi yake ya jina lake ulisababisha katika matamshi ya Kenya katika Kiingereza kubadilisha nyuma ya makadirio ya awali uliotokea matamshi,

neg:
Jumuiya ya Afrika Mashariki
Tangu tarehe 20 Februari 2015 rais wa Mtangamano huo alikuwa Jakaya Kikwete, Rais wa Tanzania hadi tarehe 5 Novemba 2015, alipomuachia nafasi John Magufuli, ambaye aliongezewa mwaka mwingine mnamo Machi 2016. Kenya, Tanzania na Uganda zina historia ya ushirikiano tangu mwanzoni mwa karne ya 20, wakati wa ukoloni, ikiwa ni pamoja na Umoja wa Forodha baina ya Kenya na Uganda mwaka 1917, Tanganyika ilijiunga mnamo mwaka 1927, katika Ubalozi wa Afrika Mashariki (1948-1961), 'East African Common Services Organisation' (1961-1967) na Jumuiya ya Afrika Mashariki (1967-1977).

neg:
National Alliance Party of Kenya
Miezi michache kabla uchaguzi kulitokea farakano kubwa katika KANU. Kundi la Raila Odinga iliondoka pamoja na wanaKANU wa miaka mingi waliosikitika uteuzi wa Uhuru Kenyatta kama mgombea wa urais upande wa KANU.

neg:
Historia ya Kenya
Wakikuyu waliamua kuanzisha chama chao cha kwanza cha harakati za kisiasa ambacho kiliitwa Young Kikuyu Association. Kiongozi wake alikuwa Harry Thuku. Sababu nyingine ya kuanzishwa kwa chama hiki ni kwamba Waafrika hawakuwa na mwakilishi katika siasa. Chama hicho kilianzishwa mwaka wa 1921. Baadaye jina la chama lilibadilishwa likawa Kenya African Union (KAU), shirika la kitaifa lilodai kuingia katika nchi iliyomilikwa na walowezi. Mwaka 1947, urais wa chama hiki ulitolewa kwa Jomo Kenyatta.

neg:
Kenya
Kenya ni jamhuri ya kidemokrasia ya kiuwakilishi inayoongozwa na rais, ambaye ndiye mkuu wa taifa na kiongozi wa serikali, na yenye mfumo wa vyama vingi. Serikali ndiyo yenye mamlaka ya juu.

neg:
Abedi Amani Karume
Baada ya miezi mitatu Zanzibar iliungana na Tanganyika iliyokuwa ikiongozwa na Mwalimu Nyerere. Baada ya muungano wa nchi hizi mbili uliozaa Tanzania, Karume alikuwa makamu wa rais wa kwanza wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.

neg:
Kenya
Mnamo Agosti 1914, Vita vya Kwanza vya Dunia vilipoanza, magavana wa British East Africa (kama eneo hilo lilivyojulikana) na German East Africa walifikia makubaliano ili kuepusha makoloni yao machanga na uhasama. Hata hivyo, Luteni Kanali Paul von Lettow-Vorbeck alichukua mamlaka ya majeshi ya Ujerumani, akiwa na kusudi la kutwaa raslimali nyingi iwezekanavyo za Uingereza. Jeshi la Uingereza likiwa limemtenga na Ujerumani, von Lettow aliendesha kampeni iliyofaulu ya vita vya kuvizia, wakila walichopata, wakiteka bidhaa za matumizi za Uingereza, na kuepuka kushindwa. Mwishowe alisalimu amri na akajisalimisha nchini Zambia siku kumi na moja baada ya mapatano ya kusimamisha vita kutiwa sahihi mwaka wa 1918. Waingereza walitumia jeshi la Wahindi kumfukuza Lettow na walihitaji wachukuzi wengi ili kubeba vifaa vya matumizi hadi bara kwa miguu na hivyo kutatua shida kuu ya uchukuzi. Kundi la wanajeshi wachukuzi liliundwa na kuwajumuisha Waafrika 400,000, na kuchangia katika uhamasishaji wao wa muda mrefu kisiasa.

neg:
Kenya African National Union
Katika uchahguzi wa 1963. KANU ilishinda vyama vya KADU na APP na kupata ruhusa ya kuunda serikali huru ya kwanza nchini Kenya. Mwaka iliyofuata wabunge wa hivi vyama walivuka sakafu na kujiunga na KANU. Kenya ikawa nchi ya utawala wa chama kimoja, yaani defacto. Mambo yaliendelea hivo hivo, isipokuwa muda mfupi kutoka 1966-69, mpaka 1982 mwaka katiba ya Kenya iliharirishwa kulingana na mfumo wa chama kimoja na KANU kuwa chama cha kisiasa cha pekee yaani dejure. Vyama vingine vilipigwa marufuku. Hali hii ilidumu hadi 1991 wakati serikali ya Moi ililazimishwa kukubali vyama vingi na badiliko la katiba tena.

neg:
Kenya
Maandamano hayo yalibadilika kuwa ghasia zilizosababisha kuharibiwa kwa mali.. Viongozi mashuhuri wa Afrika, wakiongozwa na aliyekuwa katibu mkuu wa Umoja wa Mataifa Kofi Annan walisuluhisha mzozo huo wa kisiasa. Kundi la Annan liliungwa mkono na Umoja wa Mataifa, Jumuia ya Ulaya, Muungano wa Nchi za Afrika, Serikali ya Marekani na nchi nyingine maarufu ulimwenguni kote. Kwa habari zaidi rejelea Ghasia nchini Kenya (2007-2008).

neg:
Ikulu ya Kenya
Nyumba ya Serikali katika Nairobi, Ikulu ya leo, ilijengwa mwaka 1907 katika Nairobi itumike kama makazi rasmi ya Gavana wa Afrika ya Mashariki ya Kiingereza wakati Kenya ilikuwa koloni la Uingereza. Gavana alifanyia kazi rasmi katika ofisi ya zamani ya Kamishna wa Mkoa (ambayo sasa ni turathi ya kitaifa) karibu na Nyayo House na kisha kupumzika katika Nyumba ya Serikali.

neg:
Jaramogi Oginga Odinga
Jaramogi Ajuma Oginga Odinga (* takriban 1911 – 20 Januari 1994) alikuwa mwalimu, mfanyabiashara, mwanasiasa na kiongozi wa Waluo nchini Kenya. Alikuwa makamu wa rais wa kwanza wa Kenya.

neg:
Seneti ya Kenya
Katiba ya Kenya ya 1963 ilitengeneza Seneti iliyokuwa na maseneta 41 waliochaguliwa kwa muda wa miaka sita, na theluthi moja ya wajumbe wa kustaafu kila baada ya miaka miwili. Timotheo Chokwe alikuwa spika wa kwanza wa Seneti hiyo. Seneti ilifanywa marufuku mwaka wa 1966, wakati wa uanachama wake uliunganishwa pamoja na ule wa Jumba la wawakilishi kuunda Bunge lenye chumba kimoja.

neg:
Chuo Kikuu cha Kenyatta
Chuo Kikuu cha Kenyatta kina historia yake kutoka kwa kambi la wanjeshi wa ukoloni kwa jina "Templer Barracks" ambapo mnamo mwaka wa 1965 "Templer Barracks" ilibadlishwa na kuwa Kenyatta University College, yaani taasisi ya mafunzo ya mwalimu wa shule za msingi.Baadaye,ilipata muinuko na kuwa sehemu ya [Chuo Kikuu cha Nairobi] katika mwaka wa 1970.Mnamo mwaka wa 1985 chuo hiki kilifanywa kiweze kujisimamia ana aliyekuwa rais wa jamhuri ya [Kenya], [Daniel arap Moi] kisha kikaitwa Chuo Kikuu cha Kenyatta. Hii ilifanyika baada ya mswada kupitishwa bungeni kulingana na katiba ya Kenya.

neg:
Uhuru Kenyatta
Uhuru Muigai Kenyatta (amezaliwa 26 Oktoba 1961) ni mwanasiasa nchini Kenya ambaye amekuwa rais wa nne na wa sasa wa Jamhuri ya Kenya. Baada ya kuongoza nchi, ameshinda uchaguzi mkuu wa Agosti 2017 lakini mahakama kuu ikaamua na kuamuru na kudai urudiwe, marudio ambayo licha ya kujiondoa kwa mpinzani wake mkuu Raila Odinga, Kenyatta aliibuka mshindi kwa asilimia tisini na nane. Hatimaye alitangazwa rasmi kuwa mshindi na kuapishwa kwa kipindi chake cha pili kwa mujibu wa sheria.

neg:
Historia ya Kenya
Wakati wa kifo ya Kenyatta (22 Agosti 1978), Makamu wa Rais Daniel Arap Moi, akawa rais wa mpito. Tarehe 14 Oktoba, Moi akawa rais rasmi baada ya kuchaguliwa kama mkuu wa KANU na mteule wake pekee.

neg:
Uchaguzi Mkuu wa Kenya, 1992
Matokeo yake yalikumbwa na madai ya kuibwa kwa masanduku ya kupiga kura, madai ambayo yalizua vita vya kukabila katika Mkoa wa Rift Valley. Tume ya Kutetea Haki za Kibinadamu iliwalaumu viongozi wengi wakuu akiwemo aliyekuwa rais Daniel Arap Moi makamo wake wa wakati huo George Saitoti kwa kuwachochea wananchi na kupanga vita hivyo..

neg:
Mwai Kibaki
Uchaguzi wa 28 Desemba 2007 ulimrudisha Kibaki kwa kipindi cha pili kama rais. Uchaguzi huu ulipingwa na chama cha upinzani,ODM , na watazamaji wa kimataifa kuwa matokeo hayo hayakuwakilisha matakwa ya Wakenya. Mpinzani wake mkuu, Raila Odinga alikuwa mbele katika hesabu za kura hadi Kamati ya Uchaguzi iliposimamisha kuhesabu; baada ya kuendelea na matanganzo Kibaki alionekana kuwa mbele. Kulikuwa na hofu ya kwamba matokeo ya majimbo ya uchaguzi kadhaa yalibadilishwa yakiegemea upande wake kwa kumwongezea kura. Hisia hizi zilisababisha ghasia kuibuka Nairobi, Kisumu, Eldoret, Kericho, Mombasa na sehemu zinginezo nchini. Kibaki aliapishwa upya kuwa rais wa Kenya masaa machache tu baada ya kutangazwa kuwa mshindi; hafla ilifanywa katika Bustani ya Ikulu ya Nairobi mbele ya waalikwa wachache walioruhusiwa kushuhudia.

neg:
Tom Mboya
Thomas Joseph Odhiambo Mboya (15 Agosti, 1930 - 5 Julai, 1969) alikuwa mwanasiasa maarufu Kenya wakati wa serikali ya Mzee Jomo Kenyatta. Yeye pia alianzisha chama cha Nairobi People's Congress Party, chama ambacho kilichangia kukua kwa chama maarufu Kenya African National Union (KANU), alikuwa pia Waziri wa Mipango na Maendeleo ya Uchumi wakati wa kifo chake. Mboya  aliuawa tarehe 5 Julai, 1969 katika  mji mkuu wa Nairobi.

neg:
Jaramogi Oginga Odinga
1966 mkutano wa KANU ukafuta nafasi ya makamu wa mwenyekiti wa chama aliyoshika. Aprili 1966 Odinga akajiuzulu katika serikali akaanzisha chama chake cha Kenya People's Union (KPU). Chama kipya kikateswa na serikali. Mwaka 1969 kulitokea ugomvi huko Kisumu wakati wa ziara ya rais Kenyatta, na Odinga alikamatwa na kutupwa jela kwa miezi 15.

neg:
Julius Nyerere
Mwalimu Julius Kambarage Nyerere (Butiama, mkoani Mara, pembezoni mwa Ziwa Nyanza, 13 Aprili 1922 - London, Uingereza, 14 Oktoba 1999) alikuwa rais wa kwanza wa Tanzania, na mara nyingi anatajwa kama "baba wa taifa". Kwa hakika aliiathiri kuliko yeyote yule.

neg:
Kenya
Tarehe 13 Aprili 2008, Rais Kibaki aliitangaza baraza la mawaziri 41 wa serikali hii ya muungano ikijumuisha waziri mkuu na makamu wake wawili. Baraza hili lilijumuisha pia manaibu wa mawaziri 50 na lilitawazwa katika Ikulu ya Nairobi tarehe 17 Aprili 2008 huku Kofi Annan na viongozi wengine mashuhuri wakishuhudia.

neg:
Kenneth Matiba
Alikuwa mmoja wapo wa wanasiasa katika upinzani walioanzisha chama cha Forum for the Restoration of Democracy (FORD). Katika uchaguzi wa Disemba 1992, Matiba aliwania urais wa Kenya chini ya chama cha FORD-Asili. Ford-Asili ilianzishwa baada ya chama cha FORD kusambaratika. Moi alimpiku Matiba na kushinda uchaguzi huo. Matiba aliibuka wa pili. Katika uchaguzi wa maeneo bunge, alishinda kiti cha Kiharu. Matiba alisusia uchaguzi wa urais wa mwaka 1997 akisema kwamba hakungekuwa na demokrasia katika uchaguzi huo. Aliichoma kadi yake ya usajili wa kura. Matiba ana uhasama wa kisiasa wa muda mrefu na aliyekuwa rais wa Kenya Mwai Kibaki. Kabla ya uchaguzi wa Disemba 2002, Matiba alikuwa kiongozi wa chama cha Saba Saba Asili. Alikataa chama chake kujiunga na muungano wa NARC, ulioongozwa na Mwai Kibaki. Katika uchaguzi huo, Matiba hakuwania urais wala ubunge.

neg:
Moody Awori
Awori ni makamu wa rais wa tisa tangu uhuru wa Kenya mwaka 1963. Wengine kabla yake walikuwa Jaramogi Oginga Odinga, Joseph Murumbi, aliyekuwa Rais Daniel arap Moi, sasa Rais Mwai Kibaki, Prof Josephat Karanja, Prof George Saitoti, na Musalia Mudavadi.

neg:
Kenya
Mwanzoni mwa mwaka wa 2006 Rais wa Uchina, Hu Jintao, alitia saini kandarasi ya utafutaji wa mafuta na Kenya. Haya ndiyo makubaliano ya hivi punde kati ya mfululizo wa mapatano yaliyopagwa kuelekeza maliasili ya Afrika huko Uchina ambako uchumi wake waendelea kukua kwa haraka.

neg:
Kenya
Mapinduzi hayo yaliyotibuka yalipangwa na askari mwanahewa wa cheo cha chini, Bwana Hezekiah Ochuka na kuendelezwa hasa na wanahewa. Jaribio hilo lilizimwa kwa haraka na wanajeshi waaminifu wakiongozwa na Jeshi la Nchi Kavu, General Service Unit (GSU) - kikosi cha polisi wenye hadhi ya kijeshi - na baadaye polisi wa kawaida. Hata hivyo raia kadhaa walijeruhiwa na wengine kuuawa. Tukio hilo lilisababisha kuvunjwa kwa kikosi chote cha wanahewa, huku wengine wakiachishwa kazi na wengine wakishtakiwa kwenye mahakama ya kijeshi.

neg:
Daniel Arap Moi
Baadaye aliweza kupanda cheo zaidi akawa Makamu wa Rais mnamo 1967. Kama kiongozi kutoka kabila dogo, alituliza makabila haya makubwa nchini Kenya.

neg:
Burning Spear
Burning Spear alikuwa awali katika kundi la Rodney, jina lake alipewa na Jomo Kenyatta, Waziri Mkuu wa kwanza na Rais wa Kenya, na awali walikuwa pamoja na mwimbaji Rupert Willington, na ilikuwa kundi hili lililoingia majaribio mnamo mwaka 1969, na kumbukumbu ya kwanza ilikuwa "Door Peep". Punde si punde walikuwa wameungwa na mwimbaji Delroy Hinds (ndugu wa Justin Hinds). Kundi hilo la watatu lilirekodi nyimbo kadhaa zaidi kwa Dodd, na albamu mbili, kabla ya kuhamia kufanya kazi na Jack Ruby mwaka 1975. Wimbo wao wa kwanza na Ruby, "Marcus Garvey", awali lilikuwa na lengo la wimbo wa kipekee wa redio ya Ruby Ocho Rios lakini ilitolewa kama wimbo wa umma maana ulipendwa sana na watu, kupata umaarufu wa haraka, na ulikuwa umefuatiliwa na wimbo mwingine uliofanikiwa uitwao "Slavery Days". Hizi rekodi zilifanywa na muungano wa bendi iitwayo The Black Disciples, ambayo ilikuwa na watu kama Earl "Chinna" Smith, Valentine Chin, Robbie Shakespeare na Leroy Wallace. Kikundi hiki kilifanya kazi na Ruby kutayarisha albamu yake ya tatu, "Marcus Garvey" (1976), ambayo ilikuwa na mafanikio ya mara moja na ilimpatia ushirikisho na Island Records ili wapate kufikia watu wengi zaidi. Kisiwa walibadilisha baadhi ya nyimbo, na hili liliwakasirisha mashabiki na kikundi chenyewe, na lilimfanya Rodney kuanzisha studio yake mwenyewe chini ya jina la Spear ambapo angekuwa na udhibiti kamili, ingawa matokeo mengine yangefuatiwa na Island kwa mfano albamu yake ya kuiga "(Garvey's Ghost)" na "Man in the Hills". Mwishoni mwa mwaka 1976, Rodney alijitenga kutoka kwa Ruby na wanakikundi Willington na Hinds, na kutoka wakati huo alitumia jina Burning Spear mwenyewe peke yake. "Dry and Heavy" ilifuata mwaka 1977, aliyotayarisha mwenyewe lakini bado akiwa katika Island, na wakati huu alikuwa na mashabiki kadhaa katika Uingereza, yeye kutumbuiza katika London mwaka na wanachama wa bendi la Aswad wakimwunga mkono kwa onyesho katika Rainbow Theatre, ambayo ilirekodiwa na kutolewa "papo hapo!" Aswad pia walimwunga mkono katika albamu yake iliyofuatia, "Social Living" (1978), ambayo pia ilifanywa na Sly Dunbar na Rico Rodriguez. Toleo la kuiga la albamu hiyo "Living Dub" (1979), ilikuwa imechanganywa na Sylvan Morris. Profaili yake iliinuliwa juu zaidi na tokeo lake katika filamu "Rockers," alipocheza "Jah no Dead".

neg:
Uchaguzi wa bunge nchini Kenya, 2007
Waziri wa mambo ya ndani wa zamani Chris Murungaru na mshindi wa Tuzo ya Nobel Wangari Maathai walishindwa kushinuteuzi wa chama tawala nchini Kenya ubunge primaries. Maathai alipoteza kat Party of National Unity kuteuliwa na kuamua defect na chama kidogo. Murungaru, mshirika wa karibu wa Kibaki, alipoteza kwa mfanyabiashara asiyejulikana sana.

neg:
Jaramogi Oginga Odinga
Katika miaka ya 1970 Odinga alibaki upande wa upinzani. Baada ya kifo cha Kenyatta, rais mpya Daniel arap Moi alijaribu kumrudisha Odinga katika KANU na kumpa cheo kama mwenyekiti wa bodi ya kilimo. Lakini Odinga alipopinga siasa ya serikali uhusiano ulizorota. Odinga alijaribu kuunda chama kipya na wakati ule Kenya ikatangazwa kuwa nchi ya chama kimoja tu.

neg:
Mapinduzi ya kijeshi ya 1982 nchini Kenya
Jaribio la mapinduzi halikudumu kwa muda mrefu baada ya jeshi la ardhi pamoja na polisi kuingia kati na kupambana na uasi kwa baada ya masaa sita tu. Rais Moi alikuwa nje ya Nairobi na mipango ya kurusha mabomu kwa nyumba yake huko Kabarnak haikutekelezwa.

neg:
Jomo Kenyatta
Alirudi Kenya mwaka 1946 na alichaguliwa kuwa rais wa chama cha siasa cha Kenya African Union (KANU). Alihamasisha kukomeshwa ubaguzi wa rangi; kuwa na mwamko kisiasa pamoja na mambo mengine yanayompa Mwafrika heshima na utu.

neg:
Mwai Kibaki
Mwai Kibaki ni rais wa tatu wa Jamhuri ya Kenya akiwa ametanguliwa na Rais wa Kwanza wa Kenya,Mzee Jomo Kenyatta, na Daniel Arap Moi. Jina lake la kubatizwa ni Emilio Stanley .

neg:
Maria Nyerere
Maria Nyerere (alizaliwa kama Maria Waningu Gabriel Magige mnamo 31 Disemba 1930) alikuwa mke wa rais wa kwanza wa Tanzania Mwl Julius Kambarage Nyerere kuanzia 1964 hadi 1985. Kwa kawaida nchini Tanzania anajulikana kama 'Mama Maria' tu.

neg:
Wangari Maathai
Wangari Muta Maathai (1 Aprili 1940 – 25 Septemba 2011) alikuwa mwanaharakati wa masuala ya mazingira na haki za wanawake kutoka nchini Kenya. Mwaka wa 2004 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani. Yeye ni mwanamke Mwafrika wa kwanza kupokea tuzo hilo. Pia, aliwahi kuwa mbunge wa Kenya na waziri msaidizi katika serikali ya Mwai Kibaki kati ya Januari 2003 hadi Novemba 2005.

neg:
Jeshi la Wanamaji la Kenya
Meja JCJ Kimaro alikuwa Kamanda wa kwanza wa Jeshi la Wanamaji la Kenya. Aliteuliwa na Jomo Kenyatta.

neg:
Njenga Karume
Alipata kiti chake cha ubunge katika uchaguzi mkuu wa mwaka wa 1997 na alisimama tena kwa tikiti ya DP. Katika Uchaguzi ya mwaka wa 2002 alishinda kiti hicho tena, lakini sasa kwa tiketi ya KANU huku akimunga mkono mgombea urais wao Uhuru Kenyatta, licha ya urafiki uliyosimama wa muda mrefu kati yake na mgombea urais Kibaki.

neg:
Uchumi wa Kenya
Miaka kumi na tano ya Uhuru wa Kenya, kama ilivyokua miaka iliyopelekea uhuru, ilitawaliwa na sifa zilizomhusu Jomo Kenyatta miongoni mwa watu. Utawala wa Kenyatta uliofikia kikoma mnamo Agosti 1978, wakati kitabu hiki hakijakamilika, unaelezewa kwa ufasaha na. Kinaelezea mchango aliokuwanao Rais huyo katika muelekeo wa Kibepari (capitalist) na kijamaa (socialist) unaodhihirika katika mikakati ya kiuchumi nchini Kenya hivi sasa.
Ushawishi wa ari ya “kinyakuzi” enzi za Kenyatta ulikuwa na athari zake. Jomo Kenyatta, muasisi wa Taifa la Kenya atakumbukwa daima kwa mchango wake katika kupatikana kwa uhuru nchini mwake. Hata hivyo, inasemekana kuwa uhuru wa Kenya ulikuja na matatizo chungu mzima: Ukabila, Rushwa, na Choyo. Nafasi za kiutawala zilipatikana kwa wachache waliokuwa na madhumuni ya kukusanya Utajiri mkubwa kadiri iwezekanavyo. Hata hivyo, mtizamo huu wa jinsi hali ilivyokuwa, unakingana na jinsi hali halisi ilivyokuwa. Je? Hakukuwa na ukabila kabla ya uhuru? Kiukweli, Jomo Kenyata hakuwa muanzilishi, bali mdhibiti mkuu wa hali ya kikabila nchini humo. Ulikuwepo na bado upo japo kuwa unadhihirika katika ngazi fulani fulani. Miezi ya mwanzo ya utawala wa Rais Daniel Arap Moi, ilitawaliwa na bidii za dhati za kutaka kuondoa makosa yote yaliyojidhihirisha katika utawala uliotangulia na kwa bahati mbaya, ulikuwa ni wakati mbaya na mgumu kiuchumi nchini Kenya. Hata hivyo, mawazo ya kuwa matatizo yote yangeweza kuisha kufumba na kufumbua, yalikosa msingi pamoja na uzuri wa matokeo yaliyokusudiwa na kwamba ukabila na rushwa ambavyo hupatikana ulimwenguni kote, vingeweza kupotea. Ni rahisi sana kulaumu nyakati zilizopita kuwa ni sababu ya matatizo ya sasa na ni rahisi pia kufikiri kuwa mambo mazuri yanaweza kupatikana kwa haraka. Kukubali matatizo yaliyouandama uongozi wa Kenyatta, sio kukataa mazuri yalo ambatana nao. Hatua kubwa zilipigwa kimaendeleo ya jamii ya watu wa Kenya miaka kumi na tano baada ya uhuru, bila kuzingatia baadhi ya maandiko yanayoweza kuwa yameandikwa nchini Kenya na kitabu hiki, kinalenga kutoa ukweli na uhalisia wa mambo.

neg:
Njenga Karume
Katika Mkutano wa Kitaifa wa Wajumbe katika uwanja wa Kasarani katikati ya mwaka wa 1991 Karume aliongoza msukumo wa kuikataa Sehemu 2A ya Katiba ya Kenya – ambayo ilikuwa marejesho ya mfumo wa vyama vingi. Rais Moi hakuwa na budi ili kukubali azimio.

neg:
Tom Mboya
Mboya iliyoandaliwa mwaka 1959 Afrika ya Airlift mradi, pamoja na African-American Wanafunzi Foundation katika Marekani, kupitia ambayo wanafunzi 81 wa Kenya walikuwa flown Marekani kusoma katika vyuo vikuu Marekani. Barack Obama babaye, barack Obama, Sr alikuwa rafiki wa Mboya's na Waluo wenzake; ingawa hakuwa airlift ya kwanza ndege mwaka 1959, tangu alikuwa zinazoongozwa kwa Hawaii, si bara US, yeye alipata udhamini kupitia AASF na mara ya ruzuku kwa ajili ya vitabu na gharama.Mwaka 1960 Foundation ya Kennedy ilikubali underwrite ya airlift, baada Mboya alitembelea Seneta Jack Kennedy kwa kuomba msaada, na Afrika Airlift ilipanuliwa na Uganda, Tanganyika na Zanzibar (sasa Tanzania), Northern Rhodesia (sasa Zambia), Southern Rhodesia (sasa Zimbabwe ), na Nyasaland (sasa Malawi). Baadhi ya wanafunzi 230 wa Afrika walipata scholarships kujifunza saa Hatari mimi ackrediterade vyuo katika Marekani mwaka 1960, na mamia zaidi katika 1961-63. [3]
Mwaka 1960, Mboya's People's Congress Party alijiunga na Umoja wa Afrika Kenya na Kenya Independent Movement na kuunda Kenya African National Union (KANU) katika jaribio la kuunda chama ambayo wote transcend tribal siasa na kujiandaa kwa ajili ya kushiriki katika Lancaster House Conference (uliofanyika at Lancaster House inLondon) ambapo Kenya's kikatiba ram na uhuru walikuwa kuwa mazungumzo. Kama Katibu Mkuu wa KANU, Mboya aliongoza ujumbe wa Kenya.
Baada ya uhuru wa Kenya mwaka 1963, Mboya alichaguliwa kuwa mbunge kwa ajili ya Nairobi, Kati Constituency (leo: Kamukunji Constituency) [4] na akawa Waziri wa Katiba na Sheria, na baadaye Waziri wa Uchumi, Mipango na Maendeleo. Katika jukumu hili, yeye aliandika muhimu "kikao Paper 10" on Harambee na Kanuni ya African Socialism (antog na Bunge mwaka 1964), ambayo ilitoa mfano wa makao ya serikali ya Afrika maadili.

neg:
Raila Odinga
Hata ODM iliona mafarakano katika maandalizi ya kumteua mgombea wa urais. Kalonzo Musyoka pamoja na wafuasi wake katika Ukambani walijiondoa Agosti 2007 wakaanzisha ODM-Kenya. Katika mkutano mkuu wa ODM Raila alipata kura nyingi kuwa mgombea wa urais. Wapinzani wake Musalia Mudavadi na William Ruto wakaamua kushikama naye wakabaki katika ODM. Mabaki ya KANU chini ya Uhuru Kenyatta wakajiondoa katika upinzani wakahamia upande wa rais Kibaki.

neg:
Historia ya Uganda
Rais wa kwanza alikuwa Kabaka Sir Edward Mutesa II na waziri mkuu Milton Obote.

neg:
Uhuru Kenyatta
Alizaliwa kama kitinda mimba wa Jomo Kenyatta aliyekuwa rais wa kwanza wa Kenya na mke wake Ngina Muhoho aliyeitwa Mama Ngina.

neg:
Maurice Michael Otunga
Maurice Michael Otunga (Januari 1923 hadi 6 Septemba 2003) alikuwa askofu wa kanisa katoliki na kardinali wa kwanza nchini Kenya.

neg:
Daniel Arap Moi
Mzee Jomo Kenyatta alipoaga dunia tarehe 22 Agosti 1978 Moi, alichukua kiapo na kuwa Rais wa Kenya. Alikuwa na sifa nchini, kona zote. Alisafiri sehemu na maeneo yote Kenya, na basi wananchi wakampa faraja na hongera. Alipochukua kiapo kua Rais wa Kenya, alinena kwamba atafuata nyayo, hasa kumaanisha ataendelea na sera za Kenyatta na umoja wa Harambee. Ijapokua wanamgambo kwa siasa hasa kwa kabila za wengi, walidhani kua Moi ni kama Rais mlindaji kwa sababu ametoka katika kabila dogo.

neg:
Mlima Kenya
Hatimaye, mwaka 1893 timu ilisafiri kutoka pwani hadi Ziwa Baringo katika Bonde la Ufa, ikiongozwa na John W. Gregory, mwanajiolojia Mwingereza. Walikwea mlima hadi mita 4,730 na wakakaa masaa kadhaa katika Barafuto ya Lewis. Aliporudi Uingereza, Gregory alichapisha majarida na hadithi ya mafanikio yake. George Kolb, daktari Mjerumani, alifanya safari mwaka 1894 na 1896 na alikuwa wa kwanza kufika nyika ya mlima upande wa mashariki.

neg:
Mapinduzi ya kijeshi ya 1982 nchini Kenya
Mapinduzi ya kijeshi ya 1982 nchini Kenya ilikuwa jaribio lililoshindikana la kumpindua rais Daniel arap Moi.

neg:
Kenya
Mwaka wa 1978, Kenyatta alifariki na Daniel Arap Moi akawa rais. Moi alidumisha urais kwa kuchaguliwa bila kupingwa katika chaguzi za mwaka wa 1979, 1983 (uchaguzi wa dharura) na 1988, zote zikiwa zilifanyika chini ya katiba ya chama kimoja. Uchaguzi wa 1983 ulifanyika mwaka mmoja kabla ya wakati kutokana na njama ya kupindua serikali iliyokosa kufaulu tarehe 1 Agosti 1982.

neg:
FORD-Kenya
FORD (Forum for the Restauration of Democracy) ilikuwa harakati ya kisiasa tangu 1991 iliyopigania kuruhusiwa kwa vyama vingi na demokrasia wakati wa mfumo wa chama kimoja na utawala wa KANU nchini Kenya. Rais Daniel arap Moi alilazimishwa na nchi za nje kukubali uchaguzi wa vyama vingi. Kabla ya uchaguzi wa 1992 FORD ilifarakana kati ya wafuasi wa viongozi Kenneth Matiba kutoka Mkoa wa Kati na Jaramogi Oginga Odinga kutoka Mkoa wa Nyanza. Wafuasi wa Odinga waliunda FORD-Kenya. Wafuasi wa Matiba waliendelea kwa jina la FORD-Asili.

neg:
Daniel Arap Moi
Baada ya Kenya kupata uhuru mnamo 12 Desemba 1963, Kenyatta alimsihi Moi ya kwamba KADU na KANU ziungane pamoja kumaliza ukoloni. Kwa hivyo Kenya ikawa nchi ya chama kimoja, ikiimarishwa na muungano wa wengi Wakĩkũyũ-Waluo.

neg:
Historia ya Kenya
Mwaka mmoja baadaye, Kenyatta akawa rais wa kwanza wa Kenya juu ya uanzishwaji wa jamhuri.

neg:
Usoshalisti
Upande wa Afrika, mojawapo ni "Ujamaa" ambao ulipendekezwa na Julius Kambarage Nyerere (1922-1999), rais wa kwanza wa Tanzania, na ulipitishwa katika Tamko la Arusha.

neg:
Mlima Kenya
Mwaka 1963, katika siku ya uhuru wa Kenya, Kisoi Munayo alikita bendera ya Kenya juu ya mlima. Mwaka 1997, mlima Kenya uliteuliwa kuwa eneo la urithi wa dunia na UNESCO.
Hifadhi ya Taifa ya Mlima Kenya, ilianzishwa mwaka 1949. Inahifadhi eneo linalozunguka mlima. Awali ilikuwa hifadhi ya misitu. Tangu Aprili 1978 eneo limeteuliwa kama Hifadhi ya Mazingira ya dunia UNESCO .

neg:
Gideon Moi
Gideon Moi (amezaliwa 1964) ni mwanasiasa wa Kenya, ni mtoto wa kiume mdogo wa pili wa rais wa zamani wa Kenya, Daniel arap Moi na Lena Moi.

neg:
John Githongo
Baba yake aliyeitwa Joe Githongo alikuwa na kampuni ya uhasibu,ambapo Rais Jomo Kenyatta alikuwa mmoja wa wateja wake John Githongo lienda shule ya kifahari ya St Mary's School mjini Nairobi. Alisomea sheria katika Chuo Kikuu cha Nairobi na kufuzu katika miaka ya tisini Pia alisomea uchumi na Falsafa katika Chuo Kikuu cha Wales kabla ya kurudi nyumbani Kenya. Kwa muda mfupi alifanya kazi kazi kama msimamizi mshauri na mtafiti kabla ya kuhamia katika uandishi Katika jukumu hili aliandika sana gazeti la EastAfrican lililokuwa mjini Nairobi akishambuli ufisadi nchini Kenya chini ya utawala wa Moi.

neg:
Tom Mboya
Yeye kubakia na kwingineko kama Waziri wa Mipango Uchumi na Maendeleo hadi kifo chake katika umri wa miaka 39 alipokuwa gunned down tarehe 5 Julai, 1969 juu ya Moi Avenue, Nairobi CBD baada ya kutembelea pharmacy [5]. Nahashon Isaka Njenga Njoroge alihukumiwa kwa mauaji na baadaye hanged. Baada ya kukamatwa kwake, Njoroge aliuliza: "Why don't you go baada ya big mtu?. [6] Nani yeye maana kwa" wakubwa mtu "alikuwa kamwe divulged, ambayo imesababisha uvumi kiasi tangu Mboya ilionekana kama inawezekana contender kwa ajili ya urais. kikabila ya wengi wasomi kote Kenyatta umekuwa kulaumiwa kwa kifo chake, ambayo haijawahi subject ya uchunguzi wa mahakama. Under Mboya's mazishi, en molekuli maandamano dhidi ya mahudhurio ya Rais Jomo Kenyatta imesababisha skirmish kubwa, pamoja na watu wawili risasi wafu. The waandamanaji waliamini kuwa Kenyatta alikuwa kuhusika katika kifo cha Mboya, hivyo kuondoa yeye kama tishio kwa wasifu yake ya kisiasa ingawa hii bado ni jambo gombana.
Mboya kushoto mke na watoto watano. Yeye ni kuzikwa katika mausoleum ziko katika Rusinga Island iliyojengwa 1970. [7]. A mitaani Nairobi ni jina baada yake.

neg:
Chuo Kikuu cha Kenyatta
Chansela wa sasa ni Dr Harris Mule na Makamu wa Chansela ni Prof Olive Mugenda, ambaye ni Makamu wa kwanza wa kike wa chuo kikuu cha umma nchini Kenya.Chini ya Makamu wa Chansela, kuna manaibu Makamu wa Chansela watatu na Wasajili watatu.Tarehe ishirini na tisa mwezi wa Machi mwaka wa 2009, sehemu ya wanafunzi wa Chuo Kikuu cha Kenyatta waligoma huku wakiiba mali na kuchoma majengo katika tawi kuu na tawi ndogo la [Ruiru]. Wanafunzi walikuwa wakiandamana kupinga kufukuzwa kwa viongozi wao na Makamu wa Chansela, Profesa Olive Mugenda.Miongoni mwa masuala mengine ilikuwa kuanzishwa kwa sare za shule, na kutolewa kwa huduma ya uchukuzi ya wanafunzi wakaazi tawi la Ruiru. Majengo yaliyochomwa ni pamoja na malazi ya Nyayo , maabara ya tarakilishi,afisi za viongozi wa wanafunzi na jumba la Harambee. Polisi wa kupambana na ghasia waliotumwa na Olive Mugenda walishutumiwa kuwa walitumia nguvu ya kupindukia ambao ulisababisha vifo vya wanafunzi wawili na majeraha makubwa kwa wanafunzi kumi na wawili. Pia kulikuwa na madai ya ubakaji ya wanafunzi wa kike na polisi hasa katika jumba la malazi la Ngong. Chuo Kikuu kilifungwa kwa muda usiojulikana baada ya ghasia hizo.

neg:
Mlima Kenya
Tarehe 28 Julai 1899, Halford John Mackinder aliongoza kundi la wapelelezi 6 kutoka Ulaya, 66 kutoka Uswahilini, Wamaasai 2 na Wakikuyu 96. Walipatana na matatizo mengi njiani. Mackinder aliendelea kupanda mlima. Alikita kambi m 3,142  katika Bonde la Höhnel. Alifanya jaribio la kwanza kufikia kilele tarehe 30 Agosti pamoja na Brocherel na Ollier kupitia upande wa mashariki, lakini wakabakisha kupanda m 100 kutoka Kilele cha Nelion. Tarehe 5 Septemba, Hausberg, Ollier na Brocherel walifanya mzunguko kutafuta njia rahisi ila hawakuweza kupata. Tarehe 11 Septemba Ollier na Brocherel walipanda Barafuto ya Darwin, lakini walilazimishwa kukatiza safari kutokana na dhoruba ya theluji.

neg:
Elijah Masinde
katika uhai wake Masinde alifikishwa mahakamani na kufunguliwa kesi mbalimbali. Baada ya uhuru wa Kenya alifungwa jela tena na serikali ya Jomo Kenyatta kwa miaka 15. Serikali mpya ya Rais Daniel Arap Moi ilimrudishia uhuru wake akaishi maisha ya utulivu huko Kimilili hadi kifo chake tarehe 9 Juni 1987.

neg:
Robert Ouko
Mnamo 27 Januari 1990, Ouko ambaye wakati huu alikuwa Waziri wa Nchi za Kigeni wa Kenya aliondoka Nairobi kama mmoja wa kundi la mawaziri 83 na maafisa, miongoni mwao akiwemo Rais Daniel arap Moi kuhudhuria mkutano wa ‘Kiamsha Kinywa cha Maombi’ ambao ulifanyika jijini Washington DC. Kikosi hicho kilirejea jijini Nairobi mnamo 4 Februari. Mnamo tarehe 5 Febuari, Ouko alikutana na rais Moi, balozi wa Japan, Kamishna mkuu wa Canada, Bethuel Kiplagat (Katibu Mkuu wa wizara ya Mambo ya Kigeni) na Hezekiah Oyugi (Katibu Mkuu wa Wizara ya Usalama wa Nchi). Baadaye siku hiyo Ouko alizuru nyumbani kwake mashinani katika shambalake lililoko Koru (Umbali wa takribani 300 km kutoka Nairobi) akiandamana na dereva wake na mlinzi.

neg:
Muungano wa Afrika
Kwa kuhitimisha, viongozi hao, Nkrumah, Nyerere na wengineo kama vile Jomo Kenyatta wa Kenya, Kamuzu Banda wa Malawi na Nelson Mandela wa Afrika Kusini ni miongoni mwa viongozi wa Afrika wanaostahili kukumbukwa kwa mchango wao mkubwa katika kupigania uhuru wa Afrika.

neg:
Nakuru
Historia ya Kenya kama nchi inafanana na ile ya Nakuru kama mji na wilaya. Marais wa kwanza na wa pili wa Kenya, Jomo Kenyatta na Daniel Arap Moi, wamehifadhi makazi rasmi yao ndani ya mji.

neg:
Kenneth Kaunda
Kenneth David Kaunda, anafahamika zaidi kama KK (amezaliwa tar. 28 Aprili 1924) alikuwa Rais wa wa kwanza kwa nchi ya Zambia. Alitumikia taifa hilo kuanzia mnamo mwaka wa 1964 hadi 1991.


query: Je,Jomo Kenyatta alizaliwa lini?

pos:
Jomo Kenyatta
Jomo Kenyatta (1893-1978) alikuwa rais wa kwanza wa Kenya.

pos:
Jomo Kenyatta
Baadaye alioa mke wa tatu aliyeitwa Mama Ngina Kenyatta ambaye alikuja kuwa mke wa rais wa kwanza na ambaye ndiye mama yake Uhuru Kenyatta, rais wa sasa.

pos:
Jomo Kenyatta
Mwaka mmoja baadaye, Kenyatta akawa rais wa kwanza wa Kenya juu ya uanzishwaji wa jamhuri.

neg:
Mobutu Sese Seko
Joseph-Désiré Mobutu aliyejiita baadaye Mobutu Sese Seko Kuku Ngbendu wa Zabanga (* Lisala, 14 Oktoba 1930 ; † Rabat, Moroko, 7 Septemba 1997) alikuwa rais na dikteta wa Zaire (Kongo-Kinshasa) kati ya miaka 1965 na 1997.

neg:
Pamela Jelimo
Pamela Jelimo (aliyezaliwa tarehe 5 Desemba 1989) ni mwanamichezo Mkenya anayebobea katika mita 800. Alishinda medali ya dhahabu kwenye Olimpiki ya mwaka wa 2008 mjini Beijing. Yeye ni mwanamke wa kwanza wa Kenya kushinda medali ya dhahabu ya Olimpiki na pia Mkenya wa kwanza kushinda Golden League Jackpot. Anashikilia rekodi ya dunia ya mita 800 ya wakiambiaji wachanga na rekodi ya Afrika ya wakimbiaji wazee wa umbali huo. Jelimo pia ni mmoja wa wanawake wachanga kuishindia Kenya medali ya dhahabu ya Olimpiki.
Alishinda dhahabu hiyo ya mita 800 akiwa na umri wa miaka 18 tu.

neg:
Gideon Moi
Baada ya baba yake kuingia madarakani Agosti 1978, kufuatia kifo cha Rais Jomo Kenyatta, Gideoni akawa mwanafunzi asiyeshiriki. Pamoja na matokeo ya shule yasiyoridhisha, baba yake (Rais Moi) alitumia ushawishi wake na Gideoni aliruhusiwa kuhudhuria shule ya St Mary, Nairobi miaka 1981-1982 sambamba na rafiki yake wa muda mrefu, Uhuru Kenyatta.

neg:
Uhuru Kenyatta
Uhuru Muigai Kenyatta (amezaliwa 26 Oktoba 1961) ni mwanasiasa nchini Kenya ambaye amekuwa rais wa nne na wa sasa wa Jamhuri ya Kenya. Baada ya kuongoza nchi, ameshinda uchaguzi mkuu wa Agosti 2017 lakini mahakama kuu ikaamua na kuamuru na kudai urudiwe, marudio ambayo licha ya kujiondoa kwa mpinzani wake mkuu Raila Odinga, Kenyatta aliibuka mshindi kwa asilimia tisini na nane. Hatimaye alitangazwa rasmi kuwa mshindi na kuapishwa kwa kipindi chake cha pili kwa mujibu wa sheria.

neg:
Simeon Mulama
Simeon Mulama (alizaliwa mnamo 6 Agosti 1980 katika eneo la Huruma, katika mji mkuu wa Nairobi) ni mwanakandanda wa kitaifa wa Kenya aliyestaafu mwaka wa 2009.

neg:
Kwame Nkrumah
Kwame Nkrumah ( 1909 - 27 Aprili 1972) alikuwa Rais wa kwanza wa Ghana na mmoja wa viongozi wenye nia ya kujenga Muungano wa Afrika, tena mchochezi wa falsafa ya Umajinuni.

neg:
Charles Njonjo
Charles Mugane Njonjo (alizaliwa mwaka wa 1920) ni Mwanasheria Mkuu wa nchi ya Kenya hapo zamani (1963-1979), na Waziri wa Katiba (1980-1983).

neg:
Kenya People's Union
Mnamo Machi 1966, mzozo ulitokea katika mkutano wa chama tawala KANU uliyofanya mlengo wa kushoto wa chama ukiacha chama hicho na kuanzisha KPU. KANU ilibadilisha sheria za uchaguzi kulazimisha wabunge waliyejiunga na KPU kutetea viti vyao katika uchaguzi mdogo. KPU iliweza kushinda hasa kwa Waluo Mkoani Nyanza pekee, huku waliyesimama kwingine wakishindwa na wanasiasa kutoka chama cha KANU ambacho wakati huo kilikuwa kikitawalwa na wanasiasa Wakikuyu .
Mwisho wa Chama hiki uliwadia wakati wa Ufunguzi wa Hospitali ya New Nyanza mnamo 25 Oktoba 1969. Wakati huo rais Jomo Kenyatta hakupendezwa na ufunguzi wa hospitali hiyo kwa vile ilijengwa na fedha za Soviet na ilionekana kama mradi wa Odinga. Hata hivyo Kenyatta aliongoza sherehe za ufunguzi wake ili kuimarisha umaarufu wake Mkoani Nyanza. Wajaluo walijulikana kuwa wenye hasira mno kwa kawaida, hasa kwa serikali tangu mauaji ya Tom Mboya miezi michache iliyotangulia, huku vidole vingi vikimwelekea Kenyatta. Maandamano yalianzishwa wakati wa sherehe hizo za ufunguzi wakati wafuazi wa KPU waliushanbulia msafara wa rais. Zaidi ya watu kumi waliuawa wakati walinzi wa Kenyatta walifunguaufyatuaji wa risasi dhidi ya waandamanaji hao. Odinga na maafisa wengine wa chama cha KPU walititiwa nguvuni siku mbili baada ya tukio hilo. KPU kilifutiliwa mbali mnamo 30 Oktoba 1969, huku Kenya ikibakia na Chama Kimoja.

neg:
Jokate Mwegelo
Mwegelo alizaliwa tarehe 20 Machi 1987, huko mjini Washington, D.C, ambapo wakati huo wazazi wake walikuwa wanafanya kazi.

neg:
Leonardo da Vinci
Leonardo alizaliwa tarehe 15 Aprili 1452, mkoani Toscana, katika mji mdogo wa kilimani wa Vinci, katika mabonde ya Mto Arno, karibu na Florence nchini Italia.

neg:
Che Guevara
Ernesto Guevara au Che Guevara (Rosario, Argentina, 14 Mei 1928; La Higuera, Bolivia, 9 Oktoba 1967 ) alikuwa tabibu mzaliwa wa Argentina aliyekuwa mfuasi wa itikadi za Kisoshalisti za Karl Marx. Guevara anajulikana zaidi kwa harakati zake za kimapinduzi dhidi ya tawala za kibepari huko Amerika ya Kusini na Afrika.

neg:
Elijah Masinde
Hata hivyo Rais wa kwanza wa Kenya, Mzee Jomo Kenyatta alisajili jumuiya yake ya Dini ya Musambwa na hivyo kutambulika rasmi kwa mara ya kwanza hapo mwaka 1964.

neg:
Harambee
Harambee ni neno ambalo lilitungwa na hayati Mzee Jomo Kenyatta (rais wa kwanza wa Jamhuri ya Kenya) ili kuwapa motisha wafanyakazi na hasa wale wanaofanya kazi nzitonzito.

neg:
Uwanja wa ndege wa Kimataifa wa Jomo Kenyatta
Uwanja wa ndege wa Nairobi ulifunguliwa mwezi Mei mwaka wa 1958, na Gavana wa mwisho wa Kenya, Everlyn Baring. Uwanja huu ulipaswa kufunguliwa na Malkia Elizabeth, Malkia Mama, lakini alichelewa kule Australia na hangeweza kuhudhuria sherehe hiyo.

neg:
Joseph Kony
Joseph Kony alizaliwa mwaka 1961 katika kijiji cha Odek, kinachopatikana mashariki mwa Gulu kaskazini mwa Uganda, wazazi wake walikuwa wakulima. Aliwapenda wadogo zake lakini walipomkosea aliwaadhibu. Katika ujana wake, Joseph Kony alifunzwa kuwa mganga wa kijiji na kakake mkubwa, Benon Okello, na kakake alipoaga alichukua kikamilifu wajibu wa kuwa mganga wa kijiji. Alipokosewa alipendela kupigana badala ya maelewano kwa njia ya mazungumzo. Akiwa shuleni alitaniwa kwa ukubwa wake na walimu walimpa wakati mgumu kwa sababu hakuonekana muerevu sana. Babake alikuwa mteandakazi wa mungu katika kanisa katoliki na mamake alikuwa Muangilikana, Kony alikuwa alatare kwa miaka kadhaa. Aliacha kwenda kanisani akiwa na umri wa karibu miaka 15. Aliachaia masomo yake shule ya upili na alipata umaarufu mwezi wa Januari mwaka 1986, akiwa na miaka ishirini na kitu hivi. Kundi lake lilikuwa moja ya makundi makubwa yaliyoibuka huko Acholi wakati wa vuguvugu maarufu la Roho Mtakatifu lililoongozwa na Alice Auma (aka Lakwena). Hata hivyo kulikuwa na mgogoro miongoni mwa Wacholi walionung'unikia kupoteza uashawishi wao baada ya Rais Tito Okello aliyekuwa Muacholikupinduliwa na Yoweri Museveni na jeshi lake la National Resistance Army (NRA) wakati wa Vita vya msituni vya Uganda vilivyoisha mwaka 1986.

neg:
Yahya Jammeh
Yahya Abdul-Aziz Jemus Junkung Jammeh (* 25 Mei 1965) alikuwa rais wa nchi ya Gambia hadi tarehe 19 Januari 2017. Alichukua madaraka mwaka 1994 alipokuwa luteni wa jeshi mwenye umri wa miaka 29 na kupindua serikali ya mtangulizi wake Dawda Jawara.
Baada ya kutawala kama mwenyekiti wa kamati ya kijeshi aliunda chama cha "Alliance for Patriotic Reorientation and Construction" akachaguliwa mara ya kwanza kuwa rais mwaka 1996. Aligombea tena miaka 2001, 2006 na 2011. Alishinda kila mara lakini chaguzi zote zilikosolewa kuwa si halali.

neg:
Daniel Arap Moi
Mzee Jomo Kenyatta alipoaga dunia tarehe 22 Agosti 1978 Moi, alichukua kiapo na kuwa Rais wa Kenya. Alikuwa na sifa nchini, kona zote. Alisafiri sehemu na maeneo yote Kenya, na basi wananchi wakampa faraja na hongera. Alipochukua kiapo kua Rais wa Kenya, alinena kwamba atafuata nyayo, hasa kumaanisha ataendelea na sera za Kenyatta na umoja wa Harambee. Ijapokua wanamgambo kwa siasa hasa kwa kabila za wengi, walidhani kua Moi ni kama Rais mlindaji kwa sababu ametoka katika kabila dogo.

neg:
Anna Valerian Komu
Anna Valerian Komu (Bi. Komu) anatokea chama pinzani (CHADEMA), pia ni Kaimu Mkurugenzi wa taifa wa idara ya wanawake ya Chadema.
Bi. Komu alizaliwa tarehe 15 Januari 1950 katika wilaya ya Mjini Magharibi, Zanzibar, Tanzania.

neg:
Achieng Oneko
Uchaguzi wa ubunge wa kwanza ulifanyika mnamo siku ya uhuru mwaka wa 1963 na Achieng Oneko alishinda kiti cha eneo bunge la Mji wa Nakuru. Jomo Kenyatta akawa rais wa kwanza wa Jamhuri ya Kenya na kwa haraka akamteuwa Achieng Oneko kama Waziri wa Habari, Utangazaji na Utalii. Hata hivyo, mwaka wa 1966 Oneko alijiondoa serikalini na kujiunga na chama kipya cha Kenya People's Union, chama cha kijamii kilichokuwa kinaongozwa na sahibu wake Oginga Odinga

neg:
Jakaya Kikwete
Amezaliwa 7 Oktoba 1950 katika kijiji cha Msoga, kata ya Lugoba, tarafa ya Msoga, jimbo la uchaguzi la Chalinze, Wilaya ya Bagamoyo, mkoa wa Pwani.

neg:
Chuo Kikuu cha Kilimo na Teknolojia cha Jomo Kenyatta
JKUAT ilianzishwa mnamo mwaka 1981 kama Chuo cha Kilimo na Teknolojia (JKCAT), ambacho kilikuwa chuo cha kiwango cha katikati kilichoanzishwa na Serikali ya Kenya kwa msaada kutoka kwa Serikali ya Japani. Mipango ya kuanzisha JKCAT ilianza mnamo mwaka wa 1977. Mapema mwaka wa 1978, rais wa Kenya, Jomo Kenyatta, alichangia hekta mia mbili za shamba kwa ajili ya uanzishwaji wa chuo hicho.

neg:
Bill Clinton
William Jefferson Clinton (alizaliwa tar. 19 Agosti 1946), anafahamika zaidi kama Bill Clinton, alikuwa rais wa 42 wa Marekani. Alianza kutumikia taifa la Marekani kuanzia mwaka wa 1993 hadi 2001. Alipochaguliwa kuwa rais, alikuwa na umri wa mika 46. Mpinzani wake mkubwa alikuwa mzee George H. W. Bush na Bw. Bob Dole.

neg:
John Githongo
John Githongo (aliyezaliwa mwaka wa 1965) ni mwandishi wa zamani wa Kenya ambaye alichunguza vitendo vilivyohusiana na rushwa na udanganyifu katika nchi yake ya nyumbani , chini ya rais Mwai Kibaki,na baadaye alichukua nafasi rasmi za kiserikali kupambana na rushwa. Mwaka wa 2005 aliacha nafasi hiyo, na baadaye kuwakashifu mawaziri kwa udanganyifu wao.

neg:
Salma Kikwete
Salma Kikwete (alizaliwa tarehe 30 Novemba 1963) ni mwalimu, mwanaharakati na mwanasiasa ambaye ni mke wa aliyekuwa Rais wa Tanzania wa awamu ya nne Jakaya Mrisho Khalfan Kikwete, madarakani kuanzia mwaka 2005 hadi 2015.

neg:
Wiper Democratic Movement
Makundi hayo mawili yalifanya uchaguzi wa kumchagua mgombea wao wa urais siku kadhaa mfululizo katika jumba la michezo la Kasarani mjini Nairobi. Tarehe 31 Agosti 2007, Kalonzo Musyoka alimshinda Julia Ojiambo kwa tiketi ya ODM-Kenya. Tarehe 1 Septemba, Raila Odinga alichaguliwa mgombea urais wa ODM. Raila na Kalonzo walikabiliana na rais Kibaki katika uchaguzi mkuu. Kalonzo aliibuka wa tatu, lakini mnamo Januari 2008, akawa makamu wa rais wa Kenya chini ya Kibaki, ambaye ushindi wake ulikataliwa na Raila Odinga na ODM.

neg:
Mwai Kibaki
Mwai Kibaki ni rais wa tatu wa Jamhuri ya Kenya akiwa ametanguliwa na Rais wa Kwanza wa Kenya,Mzee Jomo Kenyatta, na Daniel Arap Moi. Jina lake la kubatizwa ni Emilio Stanley .

neg:
John Atta Mills
John Evans Atta Mills (amezaliwa 21 Julai 1944 ) ni Rais wa sasa wa Ghana. Alichaguliwa tarehe 7 Januari 2009, baada ya kumshinda mgombea wa chama tawala Nana Akufo-Addo kwa 50.23% -49.77% katika uchaguzi wa 2008 . Alikuwa Makamu wa Rais 1997-2001 chini ya Rais Jerry Rawlings ,naye akasimama bila mafanikio katika uchaguzi wa rais wa mwaka 2000 na 2004 kama mgombea wa chama cha National Democratic Congress (NDC).

neg:
Kenya
Waafrika walichaguliwa moja kwa moja katika bunge la uwakilishi kwa mara ya kwanza mwaka wa 1957. Licha ya Waingereza kutamani kuwakabidhi mamlaka wapinzani wasio na siasa kali ya Kiafrika, ni chama cha Kenya African National Union (KANU) kilichoongozwa na Jomo Kenyatta kilichounda serikali punde tu kabla ya Kenya kupata uhuru tarehe 12 Desemba 1963. Tarehe 12 Desemba 1964, Kenya ilipotangazwa kuwa jamhuri, Kenyatta akawa rais wa kwanza.

neg:
Achieng Oneko
Ramogi Achieng Oneko (1920 - 9 Juni, 2007) alikuwa mpigania uhuru na mwanasiasa katika nchi ya Kenya. Nchini Kenya, alikuwa anachukuliwa kama shujaa wa kitaifa.

neg:
Uwanja wa ndege wa Kimataifa wa Jomo Kenyatta
Uwanja huu uko katika kitongoji cha Embakasi ulioko kusini-mashariki mwa Nairobi, kilomita 15 kutoka katikati mwa jiji la Nairobi. Barabara kuu ya Mombasa ipitiayo kando ya uwanja huu ndio barabara ya pekee kutoka Nairobi hadi ndani ya uwanja huu.

neg:
George Moseti Anyona
Anyona alishinda kiti cha ubunge cha Kitutu East mwaka ule ule aliojitosa kwenye ulingo wa siasa.
Shida zake za Kisiasa zilianza mnamo 1977 wakati alitiwa kifungoni bila kuhukumiwa kufuatia amri ya rais Jomo Kenyatta. Alifunguliwa mwaka mmoja baadaye na rais Daniel arap Moi bunde alipochukua madaraka baada ya kifo cha Jomo Kenyatta.

neg:
Jomo Kenyatta
Kutokana na kuhusishwa na harakati za vita vya msituni vya kundi la Mau Mau alihukumiwa miaka saba jela mwaka 1952. Huwezi kuzungumza historia ya Kenyatta bila ya kuitaja Maumau.

neg:
Achieng Oneko
Wakati wa kifo chake, Oneko alikuwa mwanachama wa kipekee wa "Kapenguria six" ambaye alikuwa bado hai. Siku ya Kenyatta, likizo ya kitaifa nchini Kenya, hufanyika ili kufira wasita hao waliowekwa kizuizini mnamo 20 Oktoba 1952

neg:
Al-Shymaa Kway-Geer
Al-Shymaa Kway-Geer (alizaliwa mwaka 1960) ni mbunge wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. Ni mmoja kati ya wabunge wanawake 48 walioteuliwa na rais wa Jamhuri ya muungano wa Tanzania wa awamu ya nne Jakaya Kikwete.

neg:
Mwai Kibaki
Kibaki, licha ya kuwa mbunge, amewahi kuwa Naibu Waziri wa Fedha, Mwenyekiti wa Tume ya Mipango, Waziri wa Biashara na Viwanda, na Waziri wa Fedha. Moi alipoingia madarakani baada ya kifo cha Jomo Kenyatta, Kibaki aliteuliwa kuwa Makamu wa Rais.

neg:
Masinde Muliro
Mwaka wa 1948, Muliro alijiunga na chama cha Kenya African Union (KAU), chama kilichoanzishwa kutetea maslahi ya Waafrika nchini Kenya ambayo wakati huo ilikuwa chini ya ukoloni.
Alipoacha kufunza mwaka wa 1957, aligombea kiti cha ubunge cha eneo bunge la Nyanza Kaskazini ambacho wakati huo kilikuwa kinashikiliwa na W.W.W. Awori (kakake mkongwe wa makamu wa rais wa zamani wa Kenya, Moody Awori). Muliro alishinda uchaguzi.
Miongoni mwa wabunge wenzake walikuwa Daniel Arap Moi ambaye aliyekuwa anawakilisha Bonde la Ufa, Tom Mboya ambaye aliyekuwa anawakilisha eneo la Nairobi, Bernard Mate ambaye aliyekuwa anawakilisha Mkoa wa Kati, Ronald Ngala ambaye aliyekuwa anawakilisha Mkoa wa Pwani, James Nzau Muimi ambaye aliyekuwa anawakilisha Mkoa wa Mashariki, Lawrence Oguda ambaye aliyekuwa anawakilisha Nyanza Kusini na Oginga Odinga ambaye aliyekuwa anawakilisha Nyanza ya Kati. Mwaka wa 1958 Muliro alianzisha chama cha Kenya National Party huku akiungwa mkono na wanachama 9 wa Legco(Legislative Council). Kisha alikibomia chama hicho na kujiunga na chama cha Kenya African Democratic Union (KADU). Hatimaye aliteuliwa kama Waziri wa Biashara kabla tu ya Kenya kupata uhuru mwaka wa 1963.
Muliro alihudumu katika nyadhifa mbalimbali katika serikali za baadaye, lakini mara kwa mara alikuwa katika upande mbaya wa Rais Jomo Kenyatta. Baada ya kifo chake Kenyatta, Muliro alirejea Bungeni baada ya kushinda ombi mahakamani. Alihudumu kama mbunge wa eneo bunge la Kitale Mashariki hadi mwaka wa 1988, wakati eneo bunge hili liligawanywa. Alishinda kiti kipya cha ubunge cha eneo bunge la Cherangany mwaka wa 1988, lakini alishikilia nyadhifa hiyo kwa muda wa miaka miwili tu. Katika uchaguzi wa wabunge wa mwaka wa 1990, kiti hicho cha Cherangany kilishindwa na Kipruto Arap Kirwa.

neg:
Historia ya Kenya
Wakikuyu waliamua kuanzisha chama chao cha kwanza cha harakati za kisiasa ambacho kiliitwa Young Kikuyu Association. Kiongozi wake alikuwa Harry Thuku. Sababu nyingine ya kuanzishwa kwa chama hiki ni kwamba Waafrika hawakuwa na mwakilishi katika siasa. Chama hicho kilianzishwa mwaka wa 1921. Baadaye jina la chama lilibadilishwa likawa Kenya African Union (KAU), shirika la kitaifa lilodai kuingia katika nchi iliyomilikwa na walowezi. Mwaka 1947, urais wa chama hiki ulitolewa kwa Jomo Kenyatta.

neg:
Historia ya Kenya
Chama kidogo cha upinzani, Kenya People's Union (KPU), kilianzishwa mwaka 1966, kiongozi wake akiwa Jaramogi Oginga Odinga aliyewahi kuwa makamu wa rais Kenyatta. KPU ilipigwa marufuku, na kiongozi kuwekwa kizuizini baada ya chachari za kisiasa zilizohusishwa na ziara za Kenyatta katika Mkoa wa Nyanza. Hakuna vyama vingine vya upinzani vilivyoanzishwa baada ya 1969, kupelekea Kenya kuwa mfumo wa chama kimoja chini ya KANU.

neg:
Historia ya Kenya
Tarehe 17 Aprili 2008, Raila Odinga, kutoka Orange Democratic Movement, mgombea urais katika uchaguzi wa Kenya wa 2007, aliapishwa kama Waziri Mkuu wa Kenya, baada ya miaka zaidi ya arobaini ya kukoma kwa ofisi hiyo.

neg:
Kwame Nkrumah
Kwame Nkrumah alizaliwa mnamo mwaka 1909 katika kijiji cha Nkroful kwenye koloni la Gold Coast (leo Ghana). Nkrumah mwenyewe aliandika ya kwamba tarehe ilikuwa 18 Septemba 1909 iliyokuwa siku ya Jumamosi. Hii inalingana na jina "Kwame" ambalo katika utamaduni wa Waakan ni jina la mwanamume aliyezaliwa siku hiyo. Ila tu aliposoma Marekani alijulikana kwa jina la "Francis Nwia Kofi Nkrumah" na "Kofi" ni jina la mwanamume aliyezaliwa siku ya Ijumaa.

neg:
Wagikuyu
Mwaka 1961, Jomo Kenyatta aliachiliwa huru na kuwa rais wa kwanza wa Jamhuri ya Kenya mwaka 1964. Tangu mwaka huo, Wakikuyu wametoa marais watatu wa Kenya, ikiwemo Emilio Stanley Mwai Kibaki na Uhuru Muigai Kenyatta.

neg:
Kenya
Tarehe 12 Februari 2008 Kibaki na Odinga walitia sahihi mkataba wa kuunda serikali ya muungano ambapo Odinga angekuwa waziri mkuu wa pili nchini Kenya. Kulingana na mkataba huo, rais angeteua baraza la mawaziri kutoka pande zote mbili za PNU na ODM kulingana na wingi wa wabunge wa kila chama bungeni. Mkataba huo ulieleza kuwa baraza la mawaziri litajumuisha Makamu wa Rais na manaibu wawili wa Waziri Mkuu. Baada ya majadiliano bungeni ilipitishwa kuwa muungano huo utadumu hadi mwisho wa kipindi cha bunge, ama chama kimoja kikijitoa kwenye muungano kabla ya kipindi cha bunge kuisha.

neg:
Julius Nyerere
Julius Kambarage Nyerere alizaliwa mwaka 1922 katika kijiji cha Butiama, wilaya ya Musoma, mkoa wa Mara, Tanzania (wakati ule: Tanganyika).

neg:
Chuo Kikuu cha Kilimo na Teknolojia cha Jomo Kenyatta
Chuo Kikuu cha Kilimo na Teknolojia cha Jomo Kenyatta (Jomo Kenyatta University of Agriculture and Technology - JKUAT) ni chuo kikuu cha umma kilicho karibu na jiji la Nairobi, Kenya. Chuo hiki kinapatikana mjini Juja, kilometa 36 Kaskazini Mashariki mwa Nairobi, katika barabara kuu ya Nairobi-Thika. Chuo hiki hutoa kozi katika Uhandisi, Sayansi, pamoja na Sanaa ya Uchoraji(Architecture) na Ujenzi (Construction). Chuo hiki kina nia imara ya utafiti katika maeneo ya teknolojia na uhandisi.

neg:
Seraphino Antao
Kenya ilipata uhuru mnamo Desemba 1963 na Seraphino alikuwa mwanariadha wa Kwanza kuipeperusha bendera ya Kenya katika Mashindano ya Olimpiki ya 1964 jijini Tokyo, Japan, lakini alikuwa mgonjwa na hakutia for a ilivyokuwa ikitarajiwa. . Alifika mkondo wa pili wa mita 200 kwa wanaume katika mashindano hayo lakini akatolewa katika awamu ya mjujo katika shindano la mita 100 ref>Sports and Elections Statistics: Men 100m Olympic Games 1964 Tokyo (JPN).

neg:
Samuel Wanjiru
Samuel Kamau Wanjiru (10 Novemba, 1986 mjini Nyahururu - 15 Mei, 2011) alikuwa mwanariadha wa Kenya ambaye mbio zake maalum ni mbio za masafa marefu. Akawa mtaalamu katika umri mdogo na kuvunja rekodi ya dunia ya nusu marathon alipokuwa na umri wa miaka 18. Mwaka 2007, alivunja rekodi ya kukimbia ya barabara ya kilomita 20 na kuboresha rekodi ya nusu marathon kwa zaidi ya sekunde ishirini.

neg:
Jimmy Carter
James Earl Carter, Jr (amezaliwa 1 Oktoba 1924) alikuwa Rais wa 39 wa Marekani kuanzia mwaka wa 1977 hadi 1981. Kaimu Rais wake alikuwa Walter Mondale.

neg:
Uchumi wa Kenya
Miaka kumi na tano ya Uhuru wa Kenya, kama ilivyokua miaka iliyopelekea uhuru, ilitawaliwa na sifa zilizomhusu Jomo Kenyatta miongoni mwa watu. Utawala wa Kenyatta uliofikia kikoma mnamo Agosti 1978, wakati kitabu hiki hakijakamilika, unaelezewa kwa ufasaha na. Kinaelezea mchango aliokuwanao Rais huyo katika muelekeo wa Kibepari (capitalist) na kijamaa (socialist) unaodhihirika katika mikakati ya kiuchumi nchini Kenya hivi sasa.
Ushawishi wa ari ya “kinyakuzi” enzi za Kenyatta ulikuwa na athari zake. Jomo Kenyatta, muasisi wa Taifa la Kenya atakumbukwa daima kwa mchango wake katika kupatikana kwa uhuru nchini mwake. Hata hivyo, inasemekana kuwa uhuru wa Kenya ulikuja na matatizo chungu mzima: Ukabila, Rushwa, na Choyo. Nafasi za kiutawala zilipatikana kwa wachache waliokuwa na madhumuni ya kukusanya Utajiri mkubwa kadiri iwezekanavyo. Hata hivyo, mtizamo huu wa jinsi hali ilivyokuwa, unakingana na jinsi hali halisi ilivyokuwa. Je? Hakukuwa na ukabila kabla ya uhuru? Kiukweli, Jomo Kenyata hakuwa muanzilishi, bali mdhibiti mkuu wa hali ya kikabila nchini humo. Ulikuwepo na bado upo japo kuwa unadhihirika katika ngazi fulani fulani. Miezi ya mwanzo ya utawala wa Rais Daniel Arap Moi, ilitawaliwa na bidii za dhati za kutaka kuondoa makosa yote yaliyojidhihirisha katika utawala uliotangulia na kwa bahati mbaya, ulikuwa ni wakati mbaya na mgumu kiuchumi nchini Kenya. Hata hivyo, mawazo ya kuwa matatizo yote yangeweza kuisha kufumba na kufumbua, yalikosa msingi pamoja na uzuri wa matokeo yaliyokusudiwa na kwamba ukabila na rushwa ambavyo hupatikana ulimwenguni kote, vingeweza kupotea. Ni rahisi sana kulaumu nyakati zilizopita kuwa ni sababu ya matatizo ya sasa na ni rahisi pia kufikiri kuwa mambo mazuri yanaweza kupatikana kwa haraka. Kukubali matatizo yaliyouandama uongozi wa Kenyatta, sio kukataa mazuri yalo ambatana nao. Hatua kubwa zilipigwa kimaendeleo ya jamii ya watu wa Kenya miaka kumi na tano baada ya uhuru, bila kuzingatia baadhi ya maandiko yanayoweza kuwa yameandikwa nchini Kenya na kitabu hiki, kinalenga kutoa ukweli na uhalisia wa mambo.

neg:
Kenya African Union
Mwisho wa mwaka 1946, Kenyatta alirudi Kenya akiwa mwongozi asiyepingwa katika harakati za kinchi. Kati ya 1947, Jomo Kenyatta alichaguliwa kuwa rais wa Kenya African Union.

neg:
Aliko Dangote
Aliko Dangote (aliyezaliwa 10 Aprili 1957) ni mfanyabiashara nchini Nigeria. Yeye ni mmiliki wa Dangote Group, ambayo ina shughuli katika Nigeria na nchi nyingine kadhaa za Afrika Magharibi. Msaidizi tajiri wa Rais wa kitambo, Olusegun Obasanjo na chama tawala cha People's Democratic Party (PDP), Dangote huendesha biashara ya bidhaa ya Nigeria kupitia kampuni yake na kujuana na wanasiasa. Akiwa na wastani wa thamani wa karibu dola bilioni 2.5, alihesabiwa na Forbes kama mmoja wa watu wenye asili ya kiafrica tajiri kabisa, nyuma ya Mohammed Al Amoudi (bilioni $ 9,0 ) na Oprah Winfrey (bilioni $ 2,7).

neg:
Kenya
Tarehe 4 Novemba 2008 ilitangazwa kuwa sikukuu ya kitaifa kusherehekea ushindi wa Barack Obama, ambaye baba yake alikuwa Mkenya, kama rais wa Marekani.

neg:
Michael Wamalwa Kijana
Michael Wamalwa Kijana (25 Novemba 1944 - 23 Agosti 2003) alikuwa mwanasiasa nchini Kenya na wakati wa mauti yake, alikuwa Makamu wa Rais wa Kenya.

neg:
Margaret Okayo
Okayo alizaliwa 30 Mei 1976 katika eneo la Masaba, wilaya ya Kisii, Mkoa wa Nyanza nchini Kenya.

neg:
Waruhiu Itote
Waruhiu Itote (General China) (b. 1922; d. 30 Aprili 1993) alikuwa mmoja wa viongozi muhimu wa uasi wa Mau Mau wakiwa pamoja na Field Marshal Dedan Kimathi, Generali Stanley Mathenge na Field Marshal Musa Mwariama.
Itote alitiwa baloni na vikosi vya jeshi la Uingereza hapo 15 Januari 1954, lakini tofauti na Kimathi, hatimaye aliachiliwa huru.
Mwakani 1967 Itote alichapisha tawasifu yake, " 'Mau Mau' General" (East African Publishing House), na mwakani 1979 aliandika "Mau Mau in Action" (TransAfrica Books).
Alihudumu kama afisa wa juu wa huduma ya Kenya National Youth Service katika afisi zao kuu Ruaraka, Nairobi.
Itote alizaliwa katika kijiji cha Kaheti, taarafa ya Mukurwe-ini, Wilaya ya Nyeri hapo mwaka wa 1922.
Alikufa ugonjwa wa kiharusi hapo mwaka mwaka wa 1993 akiwa na umri wa miaka 71. Wakati wa kifo chake alikuwa akisimamia shamba, karibu na Ol Kalou.

neg:
Ali Mohamed Shein
Ali Mohamed Shein (amezaliwa 13 Machi 1948) amekuwa Makamu wa Rais wa Tanzania tangu mnamo tar. 13 Julai ya mwaka wa 2001. Kiasili anatokea kisiwani Pemba, Shein ni mwanachama wa cha tawala cha Chama Cha Mapinduzi (CCM). Ni daktari kitaaluma.

neg:
Jay Moe
Juma Mohamed Mchopanga (amezaliwa tar. 27 Novemba 1978) ni rapa wa muziki wa hip hop kutoka nchini Tanzania. Anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Jay Moe. Pia anajulikana kwa vibao vyake mashuhuri kama vile Bishoo, Jua na Mvua, Kama Unataka Demu, Maisha ya Boding, Stori Tatu Tofauti, na Sihitaji aliyofanya na Lord Eyez wa Nako 2 Nako. Jay Moe ni mmoja kati ya waanzilishi wa kundi la muziki wa hip hop na rap maarufu kama Wateule. Pia anafahamika zaidi kwa kuimba maneno magumu na yenye vina vitata, sana-sana ni yeye na Fid Q.

neg:
Nana Akufo-Addo
Nana Addo Dankwa Akufo-Addo alizaliwa mjini Accra katika familia ya wanasiasa. Baba yake Edward Akufo-Addo alikuwa jaji mkuu wa Ghana na baadaye rais wa taifa kati ya miaka 1969 na 1972. Mjomba wake Joseph Boakye Danquah alikuwa kiongozi wa upinzani dhidi ya rais Kwame Nkrumah na mjomba mwingine, William Ofori Atta, alikuwa waziri wa mambo ya nje.

neg:
Musikari Kombo
Musikari Nazi Kombo (alizaliwa mnamo 13 Machi 1944 katika wilaya ya Bungoma) ni mwanasiasa kutoka nchi ya Kenya na sasa anahudumu kama Mbunge wa kuteuliwa. Alijiunga na Shule ya Msingi ya Misikhu kwa elimu yake ya msingi, kisha akajiunga na shule ya msingi ya Rakwaro, na hatimaye kuhamia Mumias ambapo yeye alimaliza elimu ya msingi. Kisha alijiunga Shule ya Upili ya Nyeri High School kwa elimu yake ya sekondari.

neg:
Jomo Kenyatta
Chama kidogo cha Kenya African Democratic Union (KADU), kilichowakilisha muungano wa makabila madogo ambayo yaliogopa utawala wa makabila makubwa, kilijitoa na kujivunja mwaka wa 1964 na wanachama wake wakajiunga na KANU.

neg:
Gatundu
Gatundu ni mji uliopo eneo la kati la Kenya katika Kaunti ya Kiambu. Mji huu una umaarufu kwa kuwa rais wa kwanza wa Kenya, Jomo Kenyatta na mwana wake rais Uhuru Kenyatta, waliishi karibu na hapa. Unapatikana juu ya kilima kilichozingirwa na Mto Thiririka na Mto Muthurumbi.

neg:
Mpeketoni
Si mji wa kale bali ilianzishwa katika miaka ya 1960 kama mradi wa kujenga makazi ya watu na rais wa jamhuri Jomo Kenyatta.

neg:
Hospitali ya Taifa ya Kenyatta
Hospitali ya Kitaifa ya Kenyatta iliyoko jijini Nairobi, ni Hospitali kongwe zaidi nchini Kenya. Ilianzishwa mwaka wa 1901 na uwezo wa vitanda takribani 40 kama "Native Civil Hospital," ilibadilishwa jina na kuitwa King George VI mwaka 1952. Wakati huo,masetla walikuwa wakihudumiwa na hospitali ya jamii iliyoko karibu, European Hospital (sasa inaitwa Nairobi Hospital). Ilibadilishwa jina hadi Kenyatta National Hospital - baada ya Jomo Kenyatta - kufuatia uhuru kutoka Uingereza. Kwa sasa ndiyo hospitali kubwa ya rufaa na mafundisho nchini.

neg:
Achieng Oneko
Oneko alikuwa mmoja wa wapigania uhuru sita ambao walikamatwa na serikali ya kikoloni ya Uingereza wilayani Kapenguria mwaka wa 1952. Wanachama wengine wa kikundi hicho waliokuwa wanajulikana kama "Kapenguria six" walikuwa Jomo Kenyatta, Paul Ngei, Bildadi Kaggia,Kungu Karumba na Fred Kubai. Wasita hao walikamatwa kwa madai ya kuhusishwa na harakati ya Uasi ya Mau Mau. Wasita hawa waliachiliwa miaka tisa baadaye, mnamo mwaka wa 1961, miaka miwili kabla ya Kenya kupata uhuru.

neg:
George Moseti Anyona
Anyona alizaliwa mnamo 1945 katika Kijiji cha Tombe, Kitutu Masaba, Wilaya ya Kisii Kati iliyo Mkoani Nyanza nchini Kenya.

neg:
Julius Nyerere
Mwalimu Julius Kambarage Nyerere (Butiama, mkoani Mara, pembezoni mwa Ziwa Nyanza, 13 Aprili 1922 - London, Uingereza, 14 Oktoba 1999) alikuwa rais wa kwanza wa Tanzania, na mara nyingi anatajwa kama "baba wa taifa". Kwa hakika aliiathiri kuliko yeyote yule.

neg:
Jakaya Kikwete
Alizaliwa katika familia ya wanasiasa. Babu yake Mzee Mrisho Kikwete alikuwa chifu wa Wakwere. Baba yake alikuwa Mkuu wa Wilaya Pangani, Same na Tanga.

neg:
Joe Biden
Joseph Robinette "Joe" Biden Jr. (amezaliwa 20 Novemba 1942) ni mwanasiasa wa Marekani. Kuanzia mwaka wa 1973 hadi 2009 alikuwa mbunge wa Senati ya Marekani akiwakilisha jimbo la Delaware. Halafu alikuwa Kaimu Rais wa Marekani chini ya Rais Barack Obama kuanzia mwaka wa 2009 hadi 2017, akiwa Mkatoliki wa kwanza na pia Mdelaware wa kwanza kuwa Kaimu Rais.

neg:
Tom Mboya
Thomas Joseph Odhiambo Mboya (15 Agosti, 1930 - 5 Julai, 1969) alikuwa mwanasiasa maarufu Kenya wakati wa serikali ya Mzee Jomo Kenyatta. Yeye pia alianzisha chama cha Nairobi People's Congress Party, chama ambacho kilichangia kukua kwa chama maarufu Kenya African National Union (KANU), alikuwa pia Waziri wa Mipango na Maendeleo ya Uchumi wakati wa kifo chake. Mboya  aliuawa tarehe 5 Julai, 1969 katika  mji mkuu wa Nairobi.

neg:
Uwanja wa ndege wa Kimataifa wa Jomo Kenyatta
Baadaye mpisho unaotumika hivi sasa ulijengwa upande wa pili wa ujia wa ndege na uwanja ulibadilishwa jina na kuitwa Uwanja wa Kimataifa wa Jomo Kenyatta. Mpisho ule wa awali mara kwa mara huitwa uwanja wa Zamani wa Embakasi na hutumiwa na kikosi cha Kenya cha wanajeshi wa hewa.

neg:
Fresh Jumbe
Fresh Jumbe Mkuu Waziri Kungugu Kitandamilima alizaliwa tar. 19 Oktoba 1968 katika hospitali ya Ngamiani iliyopo katikati ya jiji la Tanga, Tanzania. Anatoka kwenye familia ya watoto nane, wanne wa kiume na wanne wa kike.

neg:
Kenya
Wadhifa huo mpya wa waziri mkuu utakuwa na nguvu na mamlaka kuratibu na kusimamia shughuli za serikali. Vilevile itaongozwa na mbunge aliyechaguliwa ambaye pia atakuwa kiongozi wa chama au muungano wa vyama wenye idadi kubwa ya wabunge bungeni. Ulimwengu ulimshuhudia Annan na kamati yake iliyoungwa mkono na Umoja wa Mataifa na mwenye kiti wa muungano wa nchi za Afrika Jakaya Kikwete, walipowaleta pamoja wapinzani hawa sugu kwenye sherehe za kutia sahihi mkataba huu. Sherehe hizi zilionyeshwa moja kwa moja kwenya televisheni ya kitaifa kutoka kiingilio cha Jumba la Harambee mjini Nairobi. Wawakilishi wa PNU na ODM walianza majadiliano ya kina kuhusu ugavi wa mamlaka tarehe 29 Februari 2008. Wabunge wa Kenya, kwa pamoja, waliidhinisha mkataba wa ugawaji mamlaka tarehe 18 mwezi wa Machi 2008 ili kuiokoa Kenya iliyoaminika kama mojawapo ya nchi thabiti na iliyoendelea barani Afrika. Mkataba huu uliunganisha PNU iliyoongozwa na Kibaki na ODM ya Odinga kisha kupelekea kuundwa kwa serikali ya muungano, vyama vyote viwili vikiwa na mamlaka sawa.

neg:
Ridhiwani Jakaya Kikwete
Ridhiwani Jakaya Kikwete (amezaliwa 16 Aprili 1979) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM).

neg:
Nelson Mandela
Mandela alizaliwa tarehe 18 Julai 1918 katika familia ya kabila la Waxhosa kwenye kijiji cha Mvezo karibu na Umtata iliyokuwa kwenye Jimbo la Rasi.

neg:
Patrice Lumumba
Patrice Lumumba (2 Julai 1925 – 17 Januari 1961) alikuwa mwanasiasa mwanamapinduzi wa nchi ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Mwaka wa 1958 alikuwa miongoni mwa waanzishaji wa Chama cha Taifa la Kongo (kwa Kifaransa: "Mouvement National Congolais"). Mwaka wa 1960 alipata kuwa Waziri Mkuu wa kwanza wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo baada ya kuongoza harakati za kugombea uhuru toka kwa utawala wa kikoloni wa Wabelgiji. Baada ya miezi miwili tu ya kuwa Waziri Mkuu, Lumumba alipinduliwa na baadaye kutiwa ndani kabla ya kuuawa katika mazingira ya kutatanisha katika eneo la Katanga upande wa kusini wa Kongo.

neg:
Jomo Kenyatta
Tarehe 1 Juni 1963 Kenya ilipata madaraka na Jomo Kenyatta alitawazwa kuwa Waziri Mkuu wa kwanza wa Kenya.

neg:
John Githongo
Baba yake aliyeitwa Joe Githongo alikuwa na kampuni ya uhasibu,ambapo Rais Jomo Kenyatta alikuwa mmoja wa wateja wake John Githongo lienda shule ya kifahari ya St Mary's School mjini Nairobi. Alisomea sheria katika Chuo Kikuu cha Nairobi na kufuzu katika miaka ya tisini Pia alisomea uchumi na Falsafa katika Chuo Kikuu cha Wales kabla ya kurudi nyumbani Kenya. Kwa muda mfupi alifanya kazi kazi kama msimamizi mshauri na mtafiti kabla ya kuhamia katika uandishi Katika jukumu hili aliandika sana gazeti la EastAfrican lililokuwa mjini Nairobi akishambuli ufisadi nchini Kenya chini ya utawala wa Moi.

neg:
Moody Awori
Awori ni makamu wa rais wa tisa tangu uhuru wa Kenya mwaka 1963. Wengine kabla yake walikuwa Jaramogi Oginga Odinga, Joseph Murumbi, aliyekuwa Rais Daniel arap Moi, sasa Rais Mwai Kibaki, Prof Josephat Karanja, Prof George Saitoti, na Musalia Mudavadi.

neg:
Uchaguzi nchini Kenya
Baada ya majadiliano na serikali ya Ukoloni ya Britain mnamo 1963, Serikali iliruhusu mfumo wa ‘’Kura moja kwa kila mmoja’’ mnamo 1963. Uchaguzi wa kwanza uliisha taratibu huku Jomo Kenyatta akichaguliwa kama Waziri Mkuu wa kwanza wa Kenya mnamo 1963. Mwaka uliofuata, chama chake cha KANU ilihariri katiba ya Kenya kumfanya Kenyatta Rais wa kwanza wa Kenya Chini ya uongozi wake, ushindani uliisha pole pole wakati vyama vya kisiasa vyote viliungana na, au kudhulumiwa na chama tawala cha KANU. ).. Hii ilipelekea kuundwa kwa mfumo wa chama kimoja nchini mnamo hata baada ya kifo cha Jomo Kenyatta mnamo 1978.
Kenya iligeuzwa rasmi kuwa nchi ya chama kimoja cha Kisiasa mnamo 1982 kufuatia mabadiliko ya katiba.
Baada ya maandamano ya Saba Saba mnamo 1990, KANU ilijikunja na kuanza mikakati ya kurekebisha mfumo wa kisiasa. Mnamo 1992, kipengele ambacho kilikuwa kimeifanya Kenya kuwa na mfumo wa Chama Kimoja kilifutwa na Kenya ikarejea kuwa na Mfumo wa Vyama Vingi.. Uchaguzi wa kwanza chini ya mfumo huo ulifanyika mnamo 1992 huku wa pili ukifanyika mnamo 1997. Katiba ya Kenya haikuwa imerekebishwa kutosha ili kuendeha mfumo huu. Hata hivyo, mnamo 2002, shughuli za uchaguzi zilitajwa kuwa za haki na huru na Jamii ya Kimaataifa, huku KANU ilkipokeza mamlaka kwa chama cha National Rainbow Coalition (NARC)

neg:
Jimbo la Uchaguzi la Gatundu Kusini
Mbunge wa sasa wa Jimbo la Gatundu Kusini ni Uhuru Kenyatta, Mwanasiasa maarufu wa Kenya na mwana wa Rais wa kwanza wa Kenya, Mzee Jomo Kenyatta.

neg:
Koigi Wamwere
Koigi Wamwere ni mwanasiasa, mwanaharakati, na mwandishi kutoka nchi ya Kenya. Koigi alizaliwa mwaka wa 1949 huko Bahati, wilaya ya Nakuru. Koigi anajulikana kwa kujaribu kupindua serikali za Jomo Kenyatta na Daniel arap Moi. Koigi aliwekwa kizuizini na watawala hawa, na baadaye alikimbilia uhamishoni nchini Norway miaka ya 80. Baada ya kurudi Kenya miaka ya 90, Koigi alikamatwa na kushtakiwa kwa madai ya kuhusika na uhaini na uporaji kwa kutumia silaha. Kutokana na kampeni kubwa ya kimataifa dhidi ya kesi hiyo ambayo ilichukuliwa kuwa na nia ya kumnyamazisha, serikali ya Kenya ilimwachia huru.

neg:
George Tyson
George Tyson (jina la kuzaliwa George Otieno Okumu) (1973-2014) alikuwa muongozaji wa filamu kutoka Kenya. Alifanya kazi hasa nchini Tanzania. Alijulikana kwa kuongoza filamu kama Girlfriend na "Dilemma". Tyson alifariki katika ajali ya gari tarehe 30 Mei, 2014 aliporudi kutoka Dodoma kwenda Dar es Salaam. Wakati wa kifo chake alikuwa na umri wa miaka 41. Girlfriend ilikuwa filamu yake iliyompa sifa kiasi kikubwa nchini Tanzania. Filamu ilitayarishwa na Sultan Tamba na kusambazwa na GMC Wasanii Promoters.

neg:
Jaramogi Oginga Odinga
Baada ya uhuru Odinga alikuwa waziri wa mambo ya ndani, na tangu 1964 makamu wa rais Kenyatta.

neg:
Jomo Kenyatta
Kabila lake lilikuwa ni Mgĩkũyũ. Azma yake ya kutaka kuikomboa ardhi ya Wagĩkũyũ ilimfanya aweze kuwaunganisha, naye akawa katibu wao mwaka 1928.

neg:
Uwanja wa ndege wa Kimataifa wa Jomo Kenyatta
Tarehe 14 Oktoba 2005, Mamlaka ya Viwanja vya Ndege vya Kenya (Kenya Airports Authority) ilitangaza mipango kabambe ya kupanua uwanja huu wa kimataifa wa Jomo Kenyatta . Kamati hii ilitangaza kuwa katika kipindi cha miaka miwili ijayo, viwanja vya ndege vitaweza kuboreshwa kote nchini, hasa mjini Nairobi. Mradi wa upanuzi ulichangiwa na ongezeko la abiria lilipotimu abiria milioni 4 ilhali uwanja huo ulijengewa abiria milioni 2.5.

neg:
Tom Mboya
Yeye kubakia na kwingineko kama Waziri wa Mipango Uchumi na Maendeleo hadi kifo chake katika umri wa miaka 39 alipokuwa gunned down tarehe 5 Julai, 1969 juu ya Moi Avenue, Nairobi CBD baada ya kutembelea pharmacy [5]. Nahashon Isaka Njenga Njoroge alihukumiwa kwa mauaji na baadaye hanged. Baada ya kukamatwa kwake, Njoroge aliuliza: "Why don't you go baada ya big mtu?. [6] Nani yeye maana kwa" wakubwa mtu "alikuwa kamwe divulged, ambayo imesababisha uvumi kiasi tangu Mboya ilionekana kama inawezekana contender kwa ajili ya urais. kikabila ya wengi wasomi kote Kenyatta umekuwa kulaumiwa kwa kifo chake, ambayo haijawahi subject ya uchunguzi wa mahakama. Under Mboya's mazishi, en molekuli maandamano dhidi ya mahudhurio ya Rais Jomo Kenyatta imesababisha skirmish kubwa, pamoja na watu wawili risasi wafu. The waandamanaji waliamini kuwa Kenyatta alikuwa kuhusika katika kifo cha Mboya, hivyo kuondoa yeye kama tishio kwa wasifu yake ya kisiasa ingawa hii bado ni jambo gombana.
Mboya kushoto mke na watoto watano. Yeye ni kuzikwa katika mausoleum ziko katika Rusinga Island iliyojengwa 1970. [7]. A mitaani Nairobi ni jina baada yake.

neg:
William Ruto
William Samoei arap Ruto (alizaliwa tarehe 21 Desemba 1966 katika kijiji cha Kamagut, wilaya ya Uasin Gishu) ni mwanasiasa wa Kenya ambaye alikuwa Waziri wa Kilimo tangu Aprili 2008 akawa makamu wa rais tangu mwaka 2013.

neg:
Jomo Kenyatta
Jina lake halisi lilikuwa Johnstone Kamau wa Ngengi. Alipewa jina la utani ambalo ni "Mkuki wa Moto" (Burning Spear). Jina la Kenyatta lilitokana na mkanda aliopenda kuuvaa ambao ulitengenezwa kwa shanga. Wagĩkũyũ wanauita kenyaata.

neg:
Daniel Arap Moi
Lakini, Moi alipingwa na wanamgambo wa makabila makubwakubwa, hasa Wakikuyu na Waluo. Hii ilileta watu na wanamgambo hao kujaribu kupindua katiba, kuzuia Makamu wa Rais kuchukua uongozi hasa Rais akiaga dunia. Hata kwa uzee na afya yake Kenyatta kudhoofika, aliwapinga wanamgambo hao na kudumisha katiba na hivyo kuonyesha kambi hii ya faraja zake na Kambi ya faraja za Oginga Odinga kuwa amchague Moi kama kiongozi ambaye atumaini amfuatilize kwa uongozi wa Kenya.

neg:
Moody Awori
Arthur Moody Awori (aliyezaliwa 5 Desemba 1927), anajulikana kama "Uncle Moody", alikuwa Makamu wa Rais wa 9 wa Kenya kutoka 25 Septemba 2003 hadi 9 Januari 2008.

neg:
Joshua Nkomo
Nkomo alizaliwa katika sehemu ya Somokwe katika ardhi ya Matebel mwaka 1917, katika familia ya watoto nane. Baba yake alikuwa anaitwa Thomas Nyongolo Letswansto Nkomo, aliokuwa akifanya kazi kama mchungaji na pia alikuwa ni mfanyakazi katika Chama cha Kimishonari cha London au London Missionary Society.
Baada ya kumaliza elimu yake ya msingi katika jimbo la Rhodeshia alijifunza masomo ya ufundi useremala katika shule ya Viwanda ya Tsholotso ambapo alisoma hapo kwa muda wa mwaka mmoja na baadae akawa dereva.
Baadae alifanya kazi kama mfugaji na baadae akawa mwalimu na alikuwa mahususi katika maswala ya useremala katika shule ya Manyame katika jimbo la Kezi.
Mwaka 1942, akiwa na miaka 25, na bado akiwa na kazi yake kama mwalimu, aliamua kwenda Afrika Kusini kwa ajili ya kujiendeleza kimasomo na hatimaye kuwa fundi seremala mahususi.
Alijiunga na chuo cha Adams na Chuo cha Ufundi cha Jan Hofmeyer nchini Afrika ya Kusini. Akiwa hapo alikutana na Nelson Mandela na viongozi wengine mbalimbali waliokuwa katika chuo kukuu cha Fort Hare University of Fort Hare japokuwa hakuwa akisoma katika chuo kikuu hicho. Ni katika chuo cha ufundi cha Hofmeyr.Hofmeyr School of Social Work ambapo ndipo alipopata shahada yake ya kwanza katika maswala ya Sayansi ya Jamii mwaka1952.

neg:
Nakuru
Historia ya Kenya kama nchi inafanana na ile ya Nakuru kama mji na wilaya. Marais wa kwanza na wa pili wa Kenya, Jomo Kenyatta na Daniel Arap Moi, wamehifadhi makazi rasmi yao ndani ya mji.

neg:
Meja Mwangi
Mwangi alizaliwa [[Nanyuki]], na kwenda shule katika Shule ya Sekondari Nanyuki, [[Chuo Kikuu cha Kenyatta]] na [[Chuo Kikuu cha Leeds]] Aliwafanyia kazi za kibarua watangazaji wa kigeni kabla ya kuamua kuwa mwandishi kamili. Alikuwa [[Fellow in Writing]] katika [[Chuo Kikuu cha Iowa]] (1975-6).[[Jamii:Waliozaliwa 1948]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waandishi wa Kenya]]

neg:
Jaramogi Oginga Odinga
1966 mkutano wa KANU ukafuta nafasi ya makamu wa mwenyekiti wa chama aliyoshika. Aprili 1966 Odinga akajiuzulu katika serikali akaanzisha chama chake cha Kenya People's Union (KPU). Chama kipya kikateswa na serikali. Mwaka 1969 kulitokea ugomvi huko Kisumu wakati wa ziara ya rais Kenyatta, na Odinga alikamatwa na kutupwa jela kwa miezi 15.

neg:
Benjamin Limo
Benjamin Kipkoech Limo (alizaliwa 23 Agosti 1974 katika Chepkongony, Uasin Gishu) ni mkimbiajiwa umbali ya katikati kutoka Kenya . Yeye hukimbia kila umbali kutoka mita 1500 hadi mitA 10,000 , lakini hasa hushiriki katika mbio za umbali wa mita 5000 , ambapo yeye ameshinda medali za kimataifa.

neg:
Kenneth Kaunda
Kenneth David Kaunda, anafahamika zaidi kama KK (amezaliwa tar. 28 Aprili 1924) alikuwa Rais wa wa kwanza kwa nchi ya Zambia. Alitumikia taifa hilo kuanzia mnamo mwaka wa 1964 hadi 1991.

neg:
George Clinton
George Clinton (26 Julai 1739 – 20 Aprili 1812) alikuwa Kaimu Rais wa Marekani chini ya Rais Thomas Jefferson, halafu chini ya Rais James Madison kuanzia mwaka wa 1805 hadi kifo chake 1812.

neg:
José Mourinho
José Mourinho (amezaliwa 26 Januari 1963 katika Setúbal) ni Kireno football meneja. Yeye ni meneja wa la liga klabu Real Madrid . Mourinho ni kuwa ni moja ya makocha bora katika Ulaya. Alishinda ligi vyeo katika mstari nne (mbili kwa Porto na mbili kwa Chelsea). Yeye pia alishinda UEFA Ligi ya Mabingwa na Kombe la UEFA na Porto. Kwa miaka miwili mfululizo (2004 na 2005), Mourinho alikuwa mmoja aitwaye bora duniani football kocha na Shirikisho la Kimataifa la Soka Historia na Takwimu (IFFHS). Baada ya kuondoka Chelsea FC, nafasi yake ilichukuliwa na Avram Grant. Alikwenda kwa kocha Internazionale Warsaw na alishinda Kiitaliano Super Cup mwezi Agosti 2008.

neg:
Jomo Kenyatta
Licha ya Waingereza kuwa na matumaini ya kuwapa wapinzani Waafrika mamlaka "ya wastani" zaidi, ilikuwa Kenya African National Union (KANU) ya Jomo Kenyatta, mfungwa wa zamani, ambayo iliunda serikali muda mfupi kabla ya Kenya kupata uhuru tarehe 12 Desemba 1963.

neg:
Pol Pot
Pol Pot alizaliwa 19 Mei 1925 – 15 aprili 1998, Saloth Sar alikuwa Cambodia mwanasiasa na mpinduzi ambaye aliongoza Khmer Rouge kutoka 1963 hadi mwaka wa 1997. Kutoka 1963 hadi 1981, yeye aliwahi kuwa Katibu Mkuu wa Chama cha Kikomunisti ya Kampuchea. Kama vile, akawa kiongozi wa Cambodia tarehe 17 aprili 1975, wakati majeshi yake alitekwa Phnom Penh. Kutoka 1976 na 1979, yeye pia aliwahi kuwa Waziri Mkuu wa Kidemokrasia Kampuchea (30 Waziri Mkuu wa Cambodia).

neg:
Ayatollah
Ayatollah aliyejulikana sana duniani alikuwa Ruhollah Khomeini (17 Mei 1900 - 3 Juni 1989) aliyeanzisha mapinduzi ya Kiislamu nchini Uajemi na kuwa kiongozi wa jamhuri ya Kiislamu.