query: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

pos:
Chuo Kikuu cha Benin (Nigeria)
Chuo kikuu kilianzishwa mwaka 1970 na serikali ya kijeshi ya Samuel Ogbemudia.

neg:
Robert Ouko
Mnamo 1955 aliangukia ajira kama ofisa wa ushuru katika Wilaya ya Kisii. Mnamo 1958 alijiunga na Chuo Kikuu cha Haile Selassie]] Jijini Addis Ababa, Ethiopia, hukuu akifuzu kutoka huko mnamo 1963 na shahada katika kitengo cha ‘’Publlic Administration’’, Uchumi na Sayansi ya Siasa. Hatimaye alijiunga na Chuo Kikuu cha Makerere nvhini Uganda ambapo alisomea Diploma katika Kitengo cha in International Relations and Diplomacy
Kufikia wakati wa kifo chake alikuwa karibu kumaliza Thesis ya shahada ya tatu ambayo alikuwa akisomea katika Chuo Kikuu cha Nairobi. Licha ya kujulikana kuwa Dk. Ouko, alikuwa tu na shahada ya honorary ambayo aliipokea mnamo 1971 kutoka Chuo Kikuu cha Kilutheri cha Pacific

neg:
Al-Qairawin
Chuo Kikuu cha Al-Qairawin (kiarabu: جا معة القرويين) mjini Fes (Moroko) kiliundwa mwaka 859 kama madarasa kwenye msikiti ya Al-Qairawin. Inasemekana ni chuo kikuu cha kale kabisa duniani inayoendelea kufanya kazi hadi leo. Kuundwa kwake kulitokea miaka 70 kabla ya Chuo Kikuu cha Al-Azhar mjini Kairo (Misri).

neg:
Chuo Kikuu cha Tumaini
Tawi la pili liko Moshi mjini lajulikana hasa kama Kilimanjaro Christian Medical College (KCMC). Kilianzishwa mwaka 1971 kama hospitali ya Kikristo ya rufaa na ya kufundisha waganga.

neg:
Chuo Kikuu cha Benin (Nigeria)
Kufuatia maelekezo ya NUC, Chuo Kikuu kilifanya majaribio na mfumo wa vyuo mwaka 1991/92 na 1992/93. Hata hivyo, licha ya maendeleo haya mapya, Chuo Kikuu kilirudi kwa Mfumo wa Vitivo Januari 1994. Sasa; Chuo Kikuu kimsingi hufuata mfumo wa Kitivo System isipokuwa Shule za Utabibu, Utabibu wa Meno, Sayansi, na Taasisi ya Afya ya Mtoto, ambayo ilirudi kwa mfumo wa vyuo mwezi Agosti 1999, na utawala wake ukiwa ni Provosti. Vitivo vilivyoko sasa ni vile vya Kilimo, Sanaa, Elimu, Uhandisi, Sheria, Madawa, Sayansi, Usimamizi na Chuo cha Sayansi ya Utabibu.

neg:
Chuo Kikuu cha Makerere
Chuo Kikuu cha Afrika ya Mashariki kimegawiwa mwaka 1970 kutokana na kufifia kwa Jumuiya ya Afrika ya Mashariki. Makerere ikawa Chuo Kikuu cha kitaifa cha Uganda.

neg:
Historia ya Benin
Mpaka mwaka wa 1972 makundi mbalimbali walipigana vita, hatimaye Wakomunisti walianza kutawala chini ya kiongozi wao Mathieu Kérékou.

neg:
Historia ya Benin
Kuanzia karne ya 18, ufalme wa Dahomey ulidhoofika mpaka Ufaransa uliweza kuuvamia mwaka wa 1892. Dahomey ikawa chini ya ukoloni wa Ufaransa kuanzia mwaka wa 1899 hadi ilipopata tena uhuru tarehe 1 Agosti 1960.

neg:
Chuo Kikuu cha Harvard
Harvard ni chuo kikuu maarufu nchini Marekani, kilichoanzishwa mnamo mwaka 1636 katika Cambridge, Massachusetts.

neg:
Mzumbe
Mzumbe ilikuwa mahali pa chuo cha utawala (Local Government School) kilichoanzishwa 1953 wakati wa Tanganyika Territory chini ya Uingereza kilichoendelea kuwa "Institute of Development Management (IDM-Mzumbe)"; tangu mwaka 2001 hadhi ya taasisi ilipandishwa tena kuwa chuo kikuu cha Mzumbe University.

neg:
Chuo Kikuu cha Sokoine cha Kilimo (SUA)
Chuo Kikuu cha Sokoine cha Kilimo (SUA) kipo katika manisipaa ya Morogoro nchini Tanzania. Hiki ni chuo kikuu pekee cha kilimo nchini. Kilipewa jina kwa heshima ya mwanasiasa marehemu Edward Sokoine.

neg:
Chuo Kikuu cha Benin (Nigeria)
Hufundisha masomo mbalimbali, yakiwa pamoja na utabibu. Ina wanafunzi takriban 36,000.

neg:
Historia ya Benin
Katika uchaguzi wa Machi 2006, Yayi Boni alipata urais aliouanza tarehe 6 Aprili 2006.

neg:
Kaduna
Kaduna ni nyumbani mwa Chuo cha Ulinzi cha Nigeria (1964), Kaduna Polytechnic (1968), Chui kikuu cha Ahmadu Bello (1962), Chuo kikuu cha Kaduna(2007), Chuo cha Urobani na Teknolojia cha Nigeria na Taasisi ya Utafiti wa Trypanosomiasis Nigeria (1951).

neg:
Chuo Kikuu cha Strathmore
Chuo Kikuu cha Strathmore ni chuo cha kibinafsi mjini Nairobi, Kenya. Chuo cha Strathmore kilianzishwa mwaka wa 1961, kama chuo cha kiwango cha sita kinachofunza sayansi na sanaa za masomo, na kundi la wataalamu ambao walianzisha Hisani ya Kielimu inayoaminika sasa (Strathmore Educational Trust). Mtakatifu Josemaría Escrivá, mwanzilishi wa Opus Dei, aliwaongoza na kuwapa moyo kuanzisha chuo hicho hiyo.

neg:
Uenezi wa Kiswahili
Taasisi ya Uchunguzi wa Kiswahili (TUKI); taasisi hii ilianzishwa tangu wakati wa mkoloni mnamo mwaka 1954. Kamati hii ikabadilishwa jina ikawa inajulikana kama Kamati ya Kiswahili ya Afrika Mashariki. Ulipofika mwaka 1964 kamati ikaingizwa katika chuo kikuu kishiriki cha Dar es Salaam chini ya chuo kikuu cha Afrika Mashariki ikawa inajulikana kama chuo cha uchunguzi wa lugha ya Kiswahili.

neg:
Chuo Kikuu cha Ufundi cha Yildiz
Chuo Kikuu cha Ufundi cha Yildiz kilianza 1911. YTU ilianzishwa kama Kondüktör Mekteb-i Âlisi / Shule ya Elimu ya Juu ili kuweza kukabiliana na mahitaji ya Manispaa ya Umma na Sehemu ya Kazi na kutoa huduma kwa "afisa wa sayansi" (waliojulikana awali kama conductors, na leo kama mafundi). Shule hiyo iliundwa ili ufwate mfumo wa elimu ya juu ya ufundi ya "École de Conducteur" na iliungwa na Wizara ya Kazi za Umma.

neg:
Bendera ya Benin
Bendera ya Benin ilianzishwa Desemba 1958 wakati koloni ya Kifaransa ya Dahomey ilipopewa madaraka ya kujitawala. Mwaka 1960 Dahomey ikapata uhuru wa kitaifa ikaendelea na bendera ileile.

neg:
Ghana
Chuo Kikuu cha zamani zaidi nchini Ghana, Chuo Kikuu cha Ghana, ambacho kilianzishwa mnamo mwaka wa 1948, kilikuwa na takriban jumla ya wanafunzi 29,754 katika mwaka wa 2008. Tangu unyakuzi wa uhuru wa Ghana, nchi hii imekuwa mojawapo ya vitovu vya elimu katika eneo la Afrika Kusini mwa Sahara na imekuwa mwenyeji wa watu maarufu kama vile Rais Robert Mugabe wa Zimbabwe, Alhaji Sir Dauda Jawara wa The Gambia na Cyprian Ekwensi wa Nigeria baina ya wengine. Chuo Kikuu cha Sayansi na Teknolojia cha Kwame Nkrumah, ambacho ndicho chuo kikuu cha pili kuanzishwa nchini Ghana, ndicho chuo cha kwanza cha masomo ya sayansi na teknolojia nchini humo na katika ukanda wa Afrika Magharibi.

neg:
Chuo Kikuu cha Dar es Salaam
Kilianza kuwa chuo kikuu mwaka wa 1970 baada ya kutengwa kwa Chuo Kikuu cha Afrika Mashariki katika vyuo vikuu huru vitatu: Chuo Kikuu cha Makerere (Uganda), Chuo Kikuu cha Nairobi (Kenya) na Chuo Kikuu cha Dar es Salaam.

neg:
Chuo Kikuu cha Maastricht
Chuo Kikuu cha Maastricht ni chuo kikuu nchini Uholanzi, kilichoanzishwa mnamo mwaka 1970 katika Maastricht.

neg:
Chuo Kikuu cha Heidelberg
Chuo Kikuu cha Heidelberg ni chuo kikuu nchini Ujerumani, kilichoanzishwa mnamo mwaka 1386 katika Heidelberg, Baden-Württemberg.

neg:
Köln
Chuo kikuu chake kilianzishwa mwaka 1388 na leo kuna wanafunzi 44,000 na pamoja na vyuo vingine kuna wanafunzi zaidi ya 80,000 kwenye ngazi ya vyuo. Kati ya vyuo vingini Chuo cha Muziki kimejulikana sana kimataifa.

neg:
Chuo Kikuu cha Kyambogo
Chuo hiki Kyambogo kilianzishwa mwaka wa 2001 na "Sheria ya 2001 ya Vyuo Vikuu na Taasisi nyingine za Msingi", kwa kuunganisha Chuo cha Ufundi cha Uganda, Kyambogo, Taasisi ya Elimu ya Mwalimu, Kyambogo, na Taasisi ya Taifa ya Uganda ya Elimu Maalum .

neg:
Chuo Kikuu cha Nairobi
Tarehe 20 Mei 1964, Royal College Nairobi ilibadilishwa jina ikawa University College Nairobi kama chuo kilichokuwa sehemu ya Inter-territorial Federal University of East Africa, na baadaye vizazi ya wanafunzi waliojiunga walikuwa wakihitimu shahada zao kutoka Chuo Kikuu cha Afrika Mashariki badala ya Chuo Kikuu cha London. Mwaka 1970, University College Nairobi kiligeuzwa kikawa chuo kikuu cha Taifa cha kwanza nchini Kenya na kikabadilishwa jina kuwa Chuo Kikuu cha Nairobi.

neg:
Chuo Kikuu cha Kilimo na Teknolojia cha Jomo Kenyatta
Kundi la kwanza la wanafunzi lilisajiliwa mnamo tarehe 4 Mei 1981. Rais mpya Daniel Arap Moi alikifungua rasmi chuo cha JKCAT mnamo tarehe 17 Machi 1982. Sherehe ya kwanza ya mahafali ilifanyika Aprili 1984 huku vyeti vya Diploma vikikabidhiwa kwa wahitimu katika Uhandisi wa Kilimo,teknnolojia ya chakula na bustani.

neg:
Chuo Kikuu cha Princeton
Kilianzishwa mwaka 1746 kwa jina la "College of New Jersey".

neg:
Chuo Kikuu cha Addis Ababa
Kama sehemu yao ya mabadiliko, Derg iliamrisha kufungwa kwa Chuo Kikuu cha Addis Ababa kwa muda mnamo 4 Machi 1975 na kupeleka wanafunzi 50,000 katika vijijini kusaidia kujenga serikali mpya. Hata hivyo , ilikuwa kundi la wanafunzi wa zamani wa chuo Mkoa wa Tigray ambao walianzisha Tigrayan Peoples 'Liberation Front kupinga serikali ya Derg , ambayo baadaye lijiunga na idadi ya makundi mengine kuwa Ethiopia People's Revolutionary Democratic Front.

neg:
Muungano wa Afrika
Baada ya mazungumzo marefu wazo hilo lilikubaliwa na viongozi wa nchi huru za Afrika akiwemo Mwalimu Julius Kambarage Nyerere wa Tanzania. Hivyo basi umoja wa Afrika OAU ambao sasa unaitwa AU uliundwa mwaka 1963 nchini Ethiopia iliyokuwa nchi ya pekee ya Afrika ambayo ilifaulu kujitetea dhidi ya uenezaji wa ukoloni katika karne ya 19. Addis Ababa ndipo makao makuu yake. Nyerere na Nkrumah walifikiri zaidi ni kwa vipi bara la Afrika lingeungana.
Nyerere na mwenzake Brazaville na kikundi cha Monrovia walitaka hatua hizo za kutengeneza nchi moja ya Afrika zisiharakishwe. Nyerere alitoa mawazo ambayo kwake yeye aliona yasingeruhusu muungano wa haraka kama alivyotaka Nkrumah.

neg:
Benin
Haihusiani na Mji wa Benin ("Benin City") wala na Ufalme wa Benin wa karne ya 19.

neg:
Chuo Kikuu cha Addis Ababa
Ingawa chuo hiki kina kampasi sita kati ya saba ambazo ziko ndani ya Addis Ababa (ya saba iko katika Debre Zeit, takriban kilomita 45 mbali), inao pia matawi katika miji mingi kote Ethiopia, kudaiwa kuwa "chuo kikuu kubwa katika Afrika. " Serikali huwatuma wanafunzi waliohitimu katika vyuo vikuu hivi baada ya kukamilisha sekondari. Wanafunzi pia huhudhuria vyuo binafsi, kama vile Chuo Kikuu cha Umoja. Mwandishi na mnadharia Richard Cummings aliwahi kuwa mwanachama wa Kitivo cha Sheria.

neg:
Historia ya Zanzibar
Waanglikana wa chama cha Misheni ya Vyuo Vikuu kwa Afrika ya Kati U.M.C.A. (Universities` Mission to Central Africa) ambacho kiliundwa ili kutekeleza wito kutoka David Livingstone kuhubiri Injili na kukomesha utumwa katika Afrika, waliingia Zanzibar mwaka 1864.

neg:
Chuo Kikuu cha Nairobi
Mwaka wa 2002 Chuo hiki kilikuwa na wanafunzi 22,000, na 17,200 kati yao walikuwa wakisomea shahada ya msingi na 4,800 walikuwa wakisomea shahada ya kumudu. Chuo kikuu kimezindua mipango kadhaa ya kisera na kuanzisha shahada sambamba kukabiliana na mahitaji ya elimu nchini Kenya.

neg:
Chuo Kikuu cha Kabarak
Chuo hiki kilifungua milango yake kwa umma katika Septemba mwaka wa 2002.

neg:
Chuo Kikuu cha Niccolò Cusano
Chuo Kikuu cha Niccolò Cusano ("Università degli Studi Niccolò Cusano" - UNICUSANO) ni chuo kikuu maarufu nchini Italia, kilichoanzishwa mwaka 2006 jijini Roma.

neg:
Addis Ababa
Mji huu uko kwa tako la Mlima Entoto na ni makazi maalum ya Chuo Kikuu cha Addis Ababa. Chuo Kikuu cha Addis Ababa kilijulikana kama Chuo Kikuu cha Haile Selassie I, kutokana na jina la Mfalme wa mwisho wa Ethiopia, ambaye alitoa jumba la mfalme (Jumba Guenete Leul) liwe makao maalum ya Chuo Kikuu cha Addis Ababa mwaka wa 1961.

neg:
Benin
Bunge la Benin lina viti 83. Huchaguliwa kila mwaka wa nne.

neg:
Chuo Kikuu cha Tumaini
Tawi la kwanza lilikuwa Chuo cha Theolojia Makumira huko Usa River, (Arusha) kilichoanzishwa mwaka 1947 kama mahali pa mafunzo kwa ajili ya wachungaji wa kanisa.

neg:
Chuo Kikuu cha Benin (Nigeria)
Chuo Kikuu cha Benin, katika jiji la Benin, jimbo la Edo, ni moja ya vyuo vikuu vilivyo vikubwa zaidi nchini Nigeria.

neg:
Chuo Kikuu cha Calabar
Chuo Kikuu cha Calabar (Unical) ni chuo kikuu mjini Calabar, jimbo la Cross River, kusini mashariki mwa Nigeria. Ni mmoja ya vyuo vikuu vya Nigeria vya kizazi cha pili. Chuo Kikuu cha Clabar kilikuwa kampasi ya Chuo Kikuu cha Nigeria hadi mwaka wa 1975 . Kilianzishawa ili kutimiza agizo hili la jadi na msemo wake "Maarifa ya Huduma ".

neg:
Chuo Kikuu cha Kinshasa
Chuo Kikuu cha Kinshasa ni chuo kikuu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, kilichoanzishwa mnamo mwaka 1954 katika Kinshasa.

neg:
Historia ya Benin
Tangu miaka ya 1980 nchi ilifuata mfumo wa soko huria. Kérékou alikuwa Rais hadi 1991, halafu tena miaka 1996-2006.

neg:
Chuo Kikuu cha Kenyatta
Hili lilianza operesheni mnamo Oktoba mwaka wa 2007.

neg:
Dahomey
Dahomey ilikuwa jina la jamhuri ya Benin hadi mwaka 1975 lakini hasa jina la ufalme wa Afrika ya Magharibi katika eneo la Benin ya kusini ya leo.

neg:
Historia ya Benin
Biashara ya watumwa iliendelea kwa karne tatu mpaka mwaka wa 1885.

neg:
Chuo Kikuu cha Köln
Chuo Kikuu cha Köln ni chuo kikuu nchini Ujerumani, kilichoanzishwa mnamo mwaka 1388 katika Köln, Rhine Kaskazini-Westfalia.

neg:
Chuo Kikuu cha Moi
Chuo Kikuu cha Moi ni chuo kikuu mjini Eldoret, magharibi mwa Kenya. Ni mojawapo wa taasisi saba za elimu ya juu za kitaifa, zingine zikiwa Chuo Kikuu cha Nairobi, Chuo Kikuu cha Jomo Kenyatta cha Kilimo na Teknolojia, Chuo Kikuu cha Maseno University, Chuo Kikuu cha Egerton, Chuo Kikuu cha Teknolojia cha Kimathi na Chuo Kikuu cha Kenyatta. Kilianzishwa mwaka wa 1984 na Sheria ya Bunge ya Chuo Kikuu cha Moi kufuatia mapendekezo ya Tume ya Mackay. Hadi mwaka wa 2007 kilikuwa na wanafunzi zaidi ya 20,000, 17,086 walikuwa wanafunzi wa shahada, na kina matawi 8 ya vyuo vyake pamoja na vyuo viwili vya kiufundi.

neg:
Chuo Kikuu cha Zanzibar
Lengo la kuanzisha chuo cha Ufundi baadaye lilibadilishwa na kuwa la kuanzisha Chuo Kikuu, ikiwa ni ombi la aliyekuwa Rais wa Zanzibar, Dk Salmin Amour Juma, wakati mchakato wa ujenzi kazi chuo ulipokamilika mwaka 1997. Taasisi ya Darul Iman ilikubali ombi la Serikali ya Zanzibar. Hivyo, Chuo kikuu cha Zanzibar kilifunguliwa rasmi mwezi Aprili 1998. Hii ni taasisi ya kwanza ya elimu ya juu katika Zanzibar.

neg:
Jacobs University Bremen
Chuo hiki kilianzishwa kufuatia ushirikiano wa awali baina ya serikali ya jimbo la Bremen, Chuo Kikuu cha Bremen na Chuo Kikuu cha Rice cha Marekani.

neg:
Chuo Kikuu cha Mekelle
Chuo Kikuu cha Mekelle kiko Kaskazini mwa Ethiopia (Mekelle au Mek'ele, Tigray), katika umbali wa kilomita 783 kutoka mji mkuu wa Ethiopia, Addis Ababa. Chuo hiki kina Kampasi tatu ndani ya mji wa Mek'ele, kampasi ya Endayesus (Kilimo cha Ardhi Kavu na Usimamizi wa Maliasili, Sayansi za kikompyuta Sci, Uhandisi na sayansi ya kompyuta, Sayansi ya Utibabu wa Wanyama),kampasi ya Adi Haki (Sheria na Utawala Bora, Lugha na ubinadamu, Biashara na Uchumi), na kampasi ya Aida (Chuo cha Sayansi ya Afya). Kampasi ya nne iko chini ya ujenzi katika Kelamino kama chuo cha Sayansi ya utibabu wa Wanyama. Chuo Kikuu cha Mekelle kilianzishwa Mei mwaka wa 2000 na Serikali ya Ethiopia (Baraza la Mawaziri, Kanuni No 61/1999 ya Ibara ya 3) kama taasisi elimu yenye ina sheria zake kibinafsi. Shule hili lilimiliki jina lake utoka malkia Mekell. Kuunganisha vyuo viwili ndiko kuliumba chuo hiki kikuu: Chuo cha Mekelle cha Biashara Mekelle na chuo cha Mekelle. Vyuo hivi viwili vina maendeleo ya kihistoria na uhamishaji.

neg:
Kenya
Mwaka wa 1981, kamati iliyoteuliwa na rais kuratibu namna ya kuanzisha chuo kikuu cha pili nchini Kenya na pia kwa jumla kuubadilisha mfumo wa elimu ilianza kazi yake. Kamati hii ilipendekeza kuwa mfumo ule wa 7-4-2-3 ubadilishwe kuwa mfumo wa 8-4-4 (miaka minane shule ya msingi, miaka minne shule ya upili, miaka minne ya elimu ya chuo kikuu). Jedwali lililo katika Elimu ya Sasa Nchini Kenya linaonyesha muundo wa mfumo wa 8-4-4. Ingawa mfumo wa 7-4-2-3 kinadharia ulifikia kikomo mfumo wa 8-4-4 ulipoanzishwa mwaka wa 1985, kundi la mwisho la mfumo huo wa awali lilihitimu kutoka vyuo vikuu vya Kenya mwaka wa 1992.

neg:
Chuo Kikuu cha Strathmore
. Mnamo Januari mwaka wa 1993, Chuo cha Strathmore kiliungana na kile cha Kianda na kuhamia katika barabara ya Ole Sangale iliyo katika mtaa wa Madaraka, jijini Nairobi. Mnamo Agosti 2002, Tume ya Elimu ya Juu iliituza Strathmore tuzo la barua ya mpito ya Mamlaka ya kufanya kazi kama Chuo Kikuu ikiwa na Kitivo cha Biashara na Kitivo cha mawasiliano na technologia.Mnammo Mwaka 2008, Strathmore ilipatiwa mkataba kuwa chuo kikuu kikamilifu. Strathmore imeanzisha skuli ya biashara ,iliyo na uhusiano na taaluma mbalimbali za juu za skuli ya Biashara, zikiwemo IESE na skuli ya Biashara ya Havard

neg:
Chuo Kikuu cha Benin (Nigeria)
Chuo Kikuu hutoa kozi za ngazi mbalimbali: Uzamili, Shahada, Stashahada na Cheti. Hivi sasa, jumla ya wanafunzi waliojisajili na chuo ni 40,000 linaloundwa na wanafunzi wa mchana na jioni katika Vitivo mbalimbali.

neg:
Chuo Kikuu cha Kikristo cha Pan Africa
Chuo kikuu cha kikristo cha Pan Africa lilituzwa rasmi katiba tarehe 15 Februari 2008 na Mwai Kibaki,Rais wa Kenya. PAC ikawa tisa chuo kikuu cha kibinafsi cha 9 kupewa katiba nchini Kenya.

neg:
Chuo Kikuu cha Addis Ababa
Chuo hiki kiliweza kupatiana shahada ya kwanza ya Masters mwaka 1979 na PhD mwaka wa 1987.

neg:
Historia ya Benin
Ufalme wa Dahomey ulianzishwa katika nchi ya kisasa ya Benin.

neg:
Elimu nchini Kenya
Chuo kongwe zaidi nchini Kenya ni Chuo Kikuu cha Nairobi. Vingine ni pamoja na vyuo vikuu vya Kenyatta, Chuo Kikuu cha Jomo Kenyatta cha Kilimo na Teknolojia, Chuo Kikuu cha Egerton, Moi, Chuo Kikuu cha Maseno na Chuo Kikuu cha Masinde Muliro cha Sayansi na Teknolojia (zamani kilijulikana kama Chuo Kikuu cha Magharibi).

neg:
Bendera ya Benin
Baada ya mwisho wa ukomunisti bendera ya awali ilirudishwa tangu Agosti 1990.

neg:
Chuo Kikuu cha Bahia
Chuo Kikuu cha Bahia (Universidade Federal da Bahia, UFBA) ni chuo kikuu nchini Brazil, kilichoanzishwa mnamo mwaka 1946 katika Salvador, Brazil.

neg:
Lubumbashi
Wabelgiji walianzisha Chuo Kikuu cha Élisabethville (sasa Chuo Kikuu cha Lubumbashi) mnamo 1954-1955. Katika uchaguzi wa manispaa wa Desemba 1957, watu wa Élisabethville waliwapiga kura wengi wa wagombea wa chama cha Nationalist Alliance de Bakongo, ambacho kilidai uhuru mara moja kutoka kwa Wabelgiji.

neg:
Chuo Kikuu cha Kilimo na Teknolojia cha Jomo Kenyatta
JKUAT ilianzishwa mnamo mwaka 1981 kama Chuo cha Kilimo na Teknolojia (JKCAT), ambacho kilikuwa chuo cha kiwango cha katikati kilichoanzishwa na Serikali ya Kenya kwa msaada kutoka kwa Serikali ya Japani. Mipango ya kuanzisha JKCAT ilianza mnamo mwaka wa 1977. Mapema mwaka wa 1978, rais wa Kenya, Jomo Kenyatta, alichangia hekta mia mbili za shamba kwa ajili ya uanzishwaji wa chuo hicho.

neg:
Chuo Kikuu
Upande wa kusini kwa Sahara ni Madrasa ya Sankore mjini Timbuktu (Mali) iliyotoa mafundisho ya hali ya juu kuanzia takriban mwaka 1400.

neg:
Chuo cha Kianda
Chuo cha Kianda Nairobi, Kenya ilikuwa ya kwanza iliyochukuwa wanafunzi wasichana wa asili tofauti katika Afrika Mashariki. Ilianzishwa na Kianda Foundation mwaka 1977 na wanafunzi 40, kufuatia mahitaji kutoka wanafunzi wa kitambo wa Kianda Secretarial College. Kianda School sasa ina uwezo wa kuhitimu wasichana 900 Mkuu wa kwanza wa shule alikuwa Olga Marlin.
Kianda ni shule-ya-siku ya wasichana na iko na sehemu za Msingi na Sekondari.
Udhamini hupewa kwa wanafunzi wenye kipawa na ambao wazazi wao hawawezi kulipa karo.

neg:
Chuo Kikuu cha Kikristo cha Pan Africa
Nairobi, na sehemu yake ya kati na upatikanaji, ilikuwa chaguo la mahali pa PAC. Ukumbi upande wa kaskazini-mashariki nje ya mji mkuu ulipatikana mwaka wa 1978, na ulinunuliwa kwa ajili ya uanzishwaji wa taasisi ya kupeana shahada.

neg:
Chuo Kikuu cha Kabarak
Chuo hiki kinaendeleza operesheni yake chini ya Barua ya mpito ya Mamlaka ya Kenya kutolewa na Serikali. Barua ya mpito ya Mamlaka iliwasilishwa katika Chuo Kikuu na Tume ya Elimu ya Kenya, tarehe 16 Oktoba 2001, na kuruhusu taasisi hiyo kutuza shahada. Tarehe 16 Mei 2008 chuo hiki kilipatiwa katiba.

neg:
Chuo Kikuu cha Bonn
Chuo Kikuu cha Bonn ni chuo kikuu nchini Ujerumani, kilichoanzishwa mnamo mwaka 1818 katika Bonn, Rhine Kaskazini-Westfalia.

neg:
Benin
Katika karne ya 17, ufalme huo uliotawaliwa na "oba" (ni cheo cha mfalme wake) ulienea sehemu kubwa ya Afrika ya Magharibi.
Dahomey ilianzishwa na Waaja baada ya uhamisho wao kutoka Togo kuja Benin ya leo. Jina la Dahomey linasemekana kuwa limetokana na neno la Kifon la "dan" lenye maana ya "nyoka" - dokezo la ibada ya nyoka kusini mwa nchi.

neg:
Elimu
Chuo Kikuu cha Uingereza (UKOU) kilichoanzishwa mwaka wa 1969 kama taasisi ya elimu ya kwanza ulimwenguni kujitolea kutoa elimu ya wazi na ya mbali, bado hutegemea vifaa vilivyopigwa chapa na kuongezea redio, runinga na kompyuta. Vivyo hivyo, Chuo Kikuu cha Indira Gandhi nchini India huweka pamoja matumizi ya chapa, sauti zilizorekodiwa, video, redio, televisheni na teknolojia ya vielezo vya kusikiza mkutano.

neg:
Chuo Kikuu cha Dodoma
Mafunzo yalianza mwaka 2007, wakati wanafunzi zaidi ya , walijiunga na programu zilizotolewa katika vitivo vya Humanities, Sayansi ya Ujamaa, Elimu na 'Informatics and Virtual Education'. Vyuo vya Sayansi ya Maisha na Afya na Sayansi zinazolingana zilianzishwa mwaka.

neg:
Chuo Kikuu cha Tehran
Chuo Kikuu cha Tehran ni chuo kikuu nchini Uajemi, kilichoanzishwa mnamo mwaka 1934 katika Tehran.

neg:
Shule ya uandishi wa habari na mawasiliano ya umma
Shule ya uandishi wa habari ya Tanzania ilianzishwa rasmi chini ya sheria ya bunge namba 8, ya mwaka 1981, ilianza kwa kutoa stashahada kwa kipindi cha miaka miwili. Lakini kutokana na viwanja hivyo kuwa vidogo na kushindwa kutoshelza mahitaji ya kuanzishwa kwa stdio ya picha, ndipo ilipohamia katika viwanja vya Chuo cha kutoa mafunzo ya huduma za jamii karibu na kivukp cha Magogni hadi mwaka 1997

neg:
Chuo Kikuu cha Delhi
Chuo Kikuu cha Delhi ni chuo kikuu nchini Uhindi, kilichoanzishwa mnamo mwaka 1922 katika Delhi.

neg:
Ukristo barani Afrika
Benin ilikuwa kitovu cha maendeleo ya kisiasa, kiuchumi na kisanii tangu mwaka 900 B.K. Mwaka 1486 Mreno d`Aveira alimtembelea Mfalme wa Benin mara ya kwanza. Wakati wa Mfalme Esigie wamisionari wakaruhusiwa kuingia na kuanza kazi. Mfalme Orhogbua alikuwa Mkristo mnamo mwaka 1550. Lakini chini ya waandamizi wake maendeleo ya Ukristo yalikwama na kuisha.

neg:
Leeds
Leeds imejulikana pia kutokana na Chuo Kikuu chake kilichoundwa mwaka 1904. Wanafunzi wengi kutoka Afrika walichukua masomo ya juu hapa wanaojulikana zaidi ni waandishi Wole Soyinka kutoka Nigeria na Ngũgĩ wa Thiong'o wa Kenya.

neg:
Benin
Jina la mfalme wa kwanza ni Do Aklin aliyekuwa mmoja wa wana watatu wa mfalme wa Ardra waliogawanya ufalme kati yao mnamo 1625 BK. Do Aklin aliunda mji wa Abomey ukawa mji mkuu wa Dahomey.

neg:
Jacobs University Bremen
Chuo Kikuu cha Jacobs kilianzishwa mnamo mwaka 1999 kama 'Chuo Kikuu cha Kimataifa cha Bremen (IUB)' ila mnamo mwanzoni mwa mwaka 2007 kilibadili jina kama ishara ya utambuzi/shukrani ya ufadhili wa mhisani Klaus Johann Jacobs, aliyeinusuru IUB kufilisika.

neg:
Chuo Kikuu cha Kabarak
Ni ilianzishwa na Rais wa zamani wa Jamhuri ya Kenya na Chansela wa Chuo hiki, Mheshimiwa Daniel T. arap Moi - ambaye alitaka kuanzisha Chuo Kikuu cha Ukristo, Sanaa, Sayansi na Teknolojia.

neg:
Ruth Meena
Mwaka wa 1968 Profesa Meena alikuwa miongoni mwa wanawake wachache waliochaguliwa kujiunga na Chuo Kikuu cha Afrika Mashariki, ambacho mwaka 1971 kilibadilishwa na kuitwa Chuo Kikuu cha Dar es Salaam, ambapo alihitimu.

neg:
Chuo Kikuu cha Nairobi
Kwa mtazamo wa upanuzi wa haraka na ugomo wa utawala, chuo kikuu kilifanywa marekebishaji mwaka 1983 kusababisha mgawanyiko wa utawala kupitia uumbaji wa vyuo vya kampasi sita zinazoongozwa na wakuu.

neg:
Taasisi ya Taaluma za Kiswahili
Ilianzishwa mnamo mwaka 1930 kama Inter-territorial Language (Swahili) committee ya Nchi za Afrika ya Mashariki, baadaye ikaitwa Kamati ya Kiswahili ya Afrika Mashariki. Mnamo mwaka 1964 kamati ilifanywa kuwa Sehemu ya Chuo Kikuu cha Dar es Salaamu. Baadaye ikaitwa Chuo cha Uchunguzi wa Lugha ya Kiswahili. Tangu 1970 kimepewa jina la Taasisi ya Uchunguzi wa Lugha ya Kiswahili. Mwaka 2009, TUKI iliungana na iliyokuwa Idara ya Kiswahili ya Chuo Kikuu cha Dar es Salaam na kuunda Taasisi kubwa zaidi inayoitwa Taasisi ya Taaluma za Kiswahili - TATAKI

neg:
Uenezi wa Kiswahili
Aidha mnamo mwaka 1970 kilipoanzishwa chuo kikuu cha Dar es Salaam kwa sheria ya bunge chuo hiki kilikuwa mojawapo ya asasi ya utafiti ya chuo hicho kikajulikana kama Taasisi ya Uchunguzi wa Kiswahili.

neg:
Chuo Kikuu cha Babcock
Chuo hiki kikuu kilianzishwa kama Chuo cha Waadventista Afrika Magharibi ) mwaka wa1959, kikiwa na wanafunzi 7. Mwaka wa 1975, kilibadilishwa jina lake na kuwa Seminari ya Wasabato Afrika Magharibi. Chuo hiki kikuukilizinduliwa rasmi tarehe 20 Aprili 1999.

neg:
Umoja wa Muungano wa Afrika
OAU iliundwa tarehe 25 Mei 1963 mjini Addis Abeba na nchi 30 za Afrika. Kwenye mkutano wa 11 Julai 2001 Mkutano Mkuu uliamua kuunda Umoja wa Afrika kama haua mpya kwenye harakati ya kuungana Afrika na OAU ilifungwa tar. 9 Julai 2002.

neg:
Chuo Kikuu cha Makerere
Chuo Kikuu cha Makerere ni chuo kikuu cha kwanza cha Afrika ya Mashariki na chuo kikuu kikubwa cha Uganda.

neg:
Chuo Kikuu cha Ibadan
Chuo Kikuu cha Ibadan ndio chuo kikuu kongwe Nigeria na iko maili tano ( kilomita 8) kutoka katikati ya mji mkuu wa Ibadan Magharibi mwa Nigeria. Chuo hiki kina zaidi ya wanafunzi 12,000.
Chuo Kikuu kilianzishwa mahal pake tarehe 17 Novemba 1948. Eneo la Chuo hiki Lilikodishwa kwa mamlaka ya kikoloni na machifu wa Ibadan kwa miaka 999. Wanafunzi wa kwanza walianza kozi zao Januari ya mwaka ya mwaka huo. Arthur Creech Jones, Katibu wa Jimbo ya makoloni, alizindua taasisi hiyo mpya ya elimu. Chuo hiki awalitawi ya nje ya Chuo Kikuu cha London, na kuitwa Chuo Kikuu Ibadan. Baadhi ya majengo ya awali yaliundwa na mafundi kutoka Uingereza Maxwell modernist Fry na Jane Drew. Hospitali ya vitanda 500 iliongezwa mwaka wa 1957. Chuo Kikuu cha Ibadan kilikuwa chuo huru mwaka wa 1962.
Mwishoni wa mwaka wa 1963, katika uwanja wa chuo hicho wa michezo , pamoja na maadhimisho yaliyokuwa na ndarama, Rt. Mhe. Bwana Abubakar Tafawa Balewa, Waziri Mkuu wa kwanza wa Nigeria, huru aliteuliwa Chansela wa kwanza wa chuo hicho. Makamu wa chansela wa kwanza kutoka Nigeria w alikuwa profesa Kenneth Dike, ambaye maktaba ya Chuo Kikuu cha Ibadan imerithi jina lake.
Licha ya Chuo cha Utabibu, sasa kuna vitivo vingine kumi: Sanaa, Sayansi, Kilimo na Misitu, Sayansi, Elimu, Utibabu wa wanyama, Teknolojia, Sheria, Afya ya Umma na Udaktari wa meno.
Chuo Kikuu kina makazi na vifaa vya michezo kwa ajili ya wafanyakazi na wanafunzi katika kampasi, vilevile bustani za masomo ya wanyama na mimea.
Chuo Kikuu cha Ibadan kinajivunia kuwa na wanafunzi wake kadhaa maarufu wa zamani ambao ni pamoja , Chinua Achebe, mwandishi wa Things Fall Apart; Wole Soyinka, mshindi wa mwaka wa 1986 katika Tuzo ya Nobel ya Fasihi; Odia Ofeimun (mshairi maarufu wa Nigeria); Yakobo Ade Ajayi (moja wa wanahistoria kutoka Afrika ); Paulo Iyogun ( Profesa wa vitendo vya usimamizi), Abiola Irele na mwandishi Kole Omotosho. Kitivo chake pia kinajumuisha mshairi kutoka Nigeria Niyi Osundare, ambaye ni Profesa wa Kiingereza huko. Inabakia kama mwanzilishi mkubwa katika maendeleo ya utafiti kusini mwa Jangwa la Sahara.

neg:
Chuo Kikuu cha Tübingen
Chuo Kikuu cha Tübingen ni chuo kikuu nchini Ujerumani, kilichoanzishwa mnamo mwaka 1477 katika Tübingen, Baden-Württemberg.

neg:
Chuo Kikuu cha Versailles
Chuo Kikuu cha Versailles ni chuo kikuu nchini Ufaransa, kilichoanzishwa mnamo mwaka 1991 katika Versailles, Ufaransa.

neg:
Chuo Kikuu cha Witwatersrand
Chuo hiki kilianzishwa kama shule mjini Kimberley mwaka wa 1896 kama "South African School of Mines". Miaka minane baadaye, mnamo mwaka wa 1904 shule ilihamia Johannesburg na kubadili jina lake kwa "Transvaal Technical Institute". Ilibadilisha jina lake mwaka wa 1906 kuwa "Transvaal University College". Mnamo 1908 tawi la shule la Pretoria lilianzishwa, halafu mwaka wa 1910 shule tena iligeuza jina lake na kuwa "South African School of Mines and Technology". Hatimaye, mwaka 1922, shule ilipandishwa cheo na kuwa chuo kikuu kamili baada ya kukifanya Chuo kuwa "Chuo Kikuu cha Witwatersrand". Eneo la Milner Park, kaskazini-magharibi mwa Braamfontein lilitambuliwa kama makao ya kampasi mpya ya chuo kikuu, na ujenzi ulianza mwaka huo. Kulikuwa kuwe na vitivo sita vilivyotoa shahada ya digrii katika Chuo hiki: sanaa, sayansi, utabibu, uhandisi, sheria, na biashara.

neg:
Benin
Tangu miaka ya 1980 nchi ilifuata mfumo wa soko huria. Kérékou alikuwa Rais hadi 1991, halafu tena miaka 1996-2006.

neg:
Chuo Kikuu cha Dar es Salaam
Kabla ya hapo kilianzishwa mwaka 1961 na kushirikiana na chuo Kikuu cha Uingereza. Chuo kikuu kilijishirikisha na Vyuo vya Afrika Mashariki (UEA) mwaka 1963, muda mfupi baada ya Tanzania kuwa huru kutoka ufalme wa Uingereza.

neg:
Muhimbili
Kama Chuo cha Elimu ya Afya ilikuwa mwanzoni sehemu ya Chuo Kikuu cha Dar es Salaam. Tangu 2007 imeandikishwa kama Chuo Kikuu cha Afya na Sayansi Shirikishi cha Muhimbili. Ndani ya chuo kuna idara nne na taasisi tano.

neg:
Chuo Kikuu cha Nairobi
Chuo Kikuu cha Nairobi (UoN) ni chuo kikuu kikubwa zaidi nchini Kenya. Ingawa historia yake kama taasisi ya elimu ilianza 1956, hakikufanya kuwa chuo kikuu huria mpaka 1970 wakati Chuo Kikuu cha Afrika Mashariki kiligawanywa katika vyuo vikuu huria: Chuo Kikuu cha Makerere nchini Uganda, Chuo Kikuu cha Dar es Salaam nchini Tanzania, na Chuo Kikuu cha Nairobi.

neg:
Abidjan
Abidjan kuna chuo kikuu tangu 1964.

neg:
Chuo Kikuu cha Kenyatta
Chansela wa sasa ni Dr Harris Mule na Makamu wa Chansela ni Prof Olive Mugenda, ambaye ni Makamu wa kwanza wa kike wa chuo kikuu cha umma nchini Kenya.Chini ya Makamu wa Chansela, kuna manaibu Makamu wa Chansela watatu na Wasajili watatu.Tarehe ishirini na tisa mwezi wa Machi mwaka wa 2009, sehemu ya wanafunzi wa Chuo Kikuu cha Kenyatta waligoma huku wakiiba mali na kuchoma majengo katika tawi kuu na tawi ndogo la [Ruiru]. Wanafunzi walikuwa wakiandamana kupinga kufukuzwa kwa viongozi wao na Makamu wa Chansela, Profesa Olive Mugenda.Miongoni mwa masuala mengine ilikuwa kuanzishwa kwa sare za shule, na kutolewa kwa huduma ya uchukuzi ya wanafunzi wakaazi tawi la Ruiru. Majengo yaliyochomwa ni pamoja na malazi ya Nyayo , maabara ya tarakilishi,afisi za viongozi wa wanafunzi na jumba la Harambee. Polisi wa kupambana na ghasia waliotumwa na Olive Mugenda walishutumiwa kuwa walitumia nguvu ya kupindukia ambao ulisababisha vifo vya wanafunzi wawili na majeraha makubwa kwa wanafunzi kumi na wawili. Pia kulikuwa na madai ya ubakaji ya wanafunzi wa kike na polisi hasa katika jumba la malazi la Ngong. Chuo Kikuu kilifungwa kwa muda usiojulikana baada ya ghasia hizo.

neg:
Historia ya Benin
Kulikuwa na utajiri mkubwa kwa sababu ya kufanya biashara na Wazungu, hasa Wareno na Waholanzi waliofika kuanzia mwisho wa karne ya 15.

neg:
Historia ya Benin
Hapo nchi ilipewa jina jipya, yaani "Jamhuri ya Watu wa Benin", mwaka wa 1975 hadi 1991.

neg:
Elimu nchini Kenya
Ukuaji wa sekta ya elimu nchini Kenya umezidi matarajio. Baada ya chuo kikuu cha kwanza kuanzishwa mnamo mwaka wa 1970, vingine vitano vilitengenezwa. Mahitaji ya elimu ya juu imesababisha kuanzishwa kwa vyuo vikuu vya kibinafsi.

neg:
Chuo Kikuu cha Kenyatta
Chuo Kikuu cha Kenyatta kina historia yake kutoka kwa kambi la wanjeshi wa ukoloni kwa jina "Templer Barracks" ambapo mnamo mwaka wa 1965 "Templer Barracks" ilibadlishwa na kuwa Kenyatta University College, yaani taasisi ya mafunzo ya mwalimu wa shule za msingi.Baadaye,ilipata muinuko na kuwa sehemu ya [Chuo Kikuu cha Nairobi] katika mwaka wa 1970.Mnamo mwaka wa 1985 chuo hiki kilifanywa kiweze kujisimamia ana aliyekuwa rais wa jamhuri ya [Kenya], [Daniel arap Moi] kisha kikaitwa Chuo Kikuu cha Kenyatta. Hii ilifanyika baada ya mswada kupitishwa bungeni kulingana na katiba ya Kenya.

neg:
Ukristo nchini Tanzania
Katika mazingira ya Kanisa la Anglikana chama cha Misheni ya Vyuo Vikuu kwa Afrika ya Kati U.M.C.A. (Universities` Mission to Central Africa) kiliundwa kutekeleza wito kutoka David Livingstone kuhubiri Injili na kukomesha utumwa katika Afrika. Waliingia kule Zanzibar mwaka 1864, wakajenga kanisa kuu mahali pa soko la watumwa lililofungwa, altari ikiwa imejengwa juu ya nafasi ya mti wa kuwafunga watumwa walioadhibiwa kwa viboko, na batizio kuwa mahali walipotupwa watoto watumwa ambao hawakuuzwa pamoja na mama zao.

neg:
Chuo Kikuu cha Tumaini
Mwaka 1996 vyuo vitatu vilivyokuwepo viliunganisha kuwa chuo kikuu cha kitaifa cha kilutheri. Azimio hili lilifuata sheria ya Tanzania na. 10 ya 1995 iliyoruhusu taasisi zisizo za kiserikali.

neg:
Chuo Kikuu cha Benin (Nigeria)
Tarehe 1 Aprili 1975, katika Chuo Kikuu,kufuatilia pendekezo la Jimbo la Serikali, kilichukuliwa juu na Serikali na kikawa Chuo Kikuu cha Jimbo. Leo, Chuo Kikuu kimeendelea kukua katika nguvu kwa idadi ya Vitivo, Idara, Mashirika na Kozi.


query: Je,ugonjwa wa ukimwi uligunduliwa lini duniani?

pos:
Maradhi ya zinaa
UKIMWI uligunduliwa kwa mara ya kwanza mwaka 1981 miongoni mwa wanaume waliokuwa wanaingiliana (mashoga) na miongoni mwa watu waliokuwa wanajidunga sindano katika jiji la New York na California. Baadaye maambukizi mengine yaligundulika pia kusini mwa jangwa la Sahara barani Afrika. Kwa haraka UKIMWI ukawa ugonjwa wa mlipuko duniani kote ukiathiri karibia kila nchi. Mpaka mwaka 2002, ilikadiriwa kuwa watu wazima wapato milioni 38.6 na watoto milioni 3.2 duania kote wanaishi na VVU au UKIMWI. Shirika la Afya Ulimwenguni, WHO, limekadiria kuwa kutoka mwaka 1981 mpaka mwisho wa mwaka 2002 watu karibia milioni 20 walikuwa wamekufa kutokana na UKIMWI. Kiasi cha hao milioni 4.5 walikuwa ni watoto wenye umri wa chini ya miaka 15.

neg:
Ukimwi
Ingawa viwango vya uambukizaji wakati wa ngono ya kupitia uke viko chini katika hali ya kawaida, kuna ongezeko kubwa iwapo mmoja wa wapenzi hao ana ugonjwa wa zinaa unaosababisha vidonda vya viungo vya uzazi. Miji ya kikoloni ya miaka ya kwanza ya 1900 ilijulikana kwa maambukizi ya viwango vya juu kutokana na ukahaba na vidonda vya viungo vya uzazi, hivi kwamba, kufikia mwaka 1928, 45% ya wanawake wakazi wa mashariki mwa Kinshasa walidhaniwa kuwa makahaba. Kufikia mwaka 1933, takriban 15% ya wakazi wote wa mji huo walikuwa wameambukizwa aina mojawapo ya kaswende.

neg:
Saratani ya mapafu
Saratani ya mapafu haikujulikana kabla ya matangazo ya uvutaji wa sigara; haikutambulika kama ugonjwa tofauti hadi mwaka wa 1761. Vipengele tofauti vya saratani ya mapafu yameelezwa zaidi mwaka wa 1810. Tyuma ya mapafu ya kuhatarisha yamechangia asilimia 1 pekee kwa saratani yaliyoonekana kwa otopsi mwaka 1878, lakini yalizidi asilimia 10-15 mwanzoni mwa mwaka 1900. Ripoti za uchunguzi katika maandiko ya matibabu yalikuwa 374 pekee duniani mwaka 1912, lakini uchunguzi wa otopsi ulionyesha hali ya saratani ya mapafu yaliongezeka kutoka asilimia 0.3 mwaka 1852 hadi asilimia 5.66 mwaka 1952. Nchini [[Ujerumani]] mwaka 1929, fizishiani Fritz Lickint alitambua uhusiano baina ya uvutaji wa sigara na saratani ya mapafu, iliyoelekeza kwa [[Muungano wa kupinga uvutaji wa sigara nchini Ujerumani|kampeni ya kupinga uvutaji wa sigara]] ulio mkali. [[Uchunguzi ya madaktari wa Uingereza]], uliochapishwa wa 1950, ili kuwa ya kwanza [[epidemiolojia|epidemiolojia]] ili kuwa ushahidi kuu ya kiunganishi baina saratani ya mapafu na uvutaji wa sigara. Kama matokeo, mwaka 1964 [[Mpasuaji Mkuu nchini Marekani]] aliwashauri wavutaji sigara kuwacha kuvuta.

neg:
Ukimwi
Ukosefu wa Kinga Mwilini (UKIMWI) hufasiliwa kwa msingi wa kiwango cha seli za CD4 cha chini ya seli 200 kwa kila µL au kutokea kwa magonjwa maalumu yanayohusiana na maambukizi ya VVU. Bila matibabu maalum, takriban nusu ya watu walioambukizwa VVU hupata UKIMWI katika muda wa miaka 10.Hali zinazotokea mara nyingi zaidi kudhihirisha uwepo wa UKIMWI ni numonia ya numosistisi (40%), kakeksi kwa muundo wa dalili dhoofishi za VVU (20%) na kandidiasi ya umio.Dalili nyingine ni pamoja na maambukizi ya njia ya pumzi.

neg:
Afya na mwonekano wa Michael Jackson
Wakati wa kufanya ziara ya Kiaustralia ya HIStory World Tour, Jackson akamuoa mwuguzi wake wa Bi. Debbie Rowe. Wawili hao walikutana katikati mwa miaka ya 1980, wakati Jackson alivyokuwa anatibiwa ugonjwa wa vitiligo. Ametumia miaka mingi kutibu ugonjwa wake vilevile kutoa misaada ya kihisia na kifikra, na wakajenga uhusiano mkubwa kabla hawajaanzisha mahusiano ya kimapenzi. Wawili hao walitalikiana mnamo mwaka wa 1999 na wakabaki marafi tangu hapo.

neg:
Skizofrenia
Kufikia mwaka wa 2011, skizofrenia huathiri takriban asilimia 0.3 hadi 0.7 ya watu, or 24 million people worldwide,katika wakati fulani wa maisha yao. Wanaume huwa na hali hii mara 1.4 zaidi ya wanawake. Kwa kawaida, skizofrenia hutokea katika wanaume.Miaka ya kilele ya mwanzo wa dalili huwa umri wa miaka 20 na 28 kwa wanaume na 26 na 32 kwa wanawake. Dalili zinazoanza utotoni ni adimu zaidi,sawa na dalili zinazoanza katika umri wa wastani au uzeeni.Licha ya maarifa yaliyopo ya kuonyesha kuwa skizofrenia hutokea kwa viwango sawa ulimwengu, viwango vyake vya uwezekano hutofautiana kote ulimwenguni, baina ya mataifa, na katika kiwango cha eneo maalum. Hali hii husababisha takriban asilimia 1 ya idadi ya miaka ya kuzoea ulemavu kote ulimwenguni (yaani, miaka ambayo mtu ameishi na ulemavu). Kima cha skizofrenia hutofautiana kulingana na jinsi inavyofasiliwa.

neg:
Ukimwi
Kufuatia sifa zake za kutokuwa dalili maalum, hizi mara nyingi haziwezi kutambulika kama dalili za maambukizi ya VVU. Hata visa vinavyotambuliwa na daktari wa familia au katika hospitali mara nyingi hutambulika vibaya kama baadhi ya visababishi vingi vya magonjwa ambukizi yaliyo na dalili zinazoingiliana. Kwa hivyo, inapendekezwa kuchunguza VVU katika watu wanaoonyesha homa isiyoelezeka ambao wanaweza kuwa na vipengele hatari vya kuambukizwa.

neg:
Uswazi
Uswazi ni kati ya nchi duniani zilizoathiriwa zaidi na Ukimwi; umri wa wastani unafikia miaka 32.62 pekee kwa sababu ya vifo vingi (64%) vinavyotokana na ugonjwa huo.

neg:
Maradhi ya zinaa
UKIMWI, Ukosefu wa Kinga Mwilini, ni matokea ya maambukizi ya virusi vya Ukimwi (VVU) - "Human immunodeficiency virus" (HIV). UKIMWI ni ugonjwa wa zinaa hatari na usitibika ambao hushambulia mfumo wa kinga ya mwili na kumwacha mgonjwa akiwa hana hata uwezo wa kujikinga dhidi ya maambukizi madogo. Maambukizi ya VVU haimaanishi kuwa mtu ana UKIMWI. Baadhi ya watu na maambukizi ya VVU na wasionyeshe hali ya kuumwa ile inayotambulika kama UKIMWI kwa miaka kumi au zaidi. Watabibu hutumia neno UKIMWI pale mtu anapokuwa katika hatua za mwisho, zinazotishia uhai za maambukizi ya VVU.

neg:
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba
Haijulikani kwa hakika lini iligunduliwa kwa mara ya kwanza kuwa wanawake wana vipindi vya kutunga mimba na visivyo vya kutunga mimba vinavyoweza kutabirika. Mwaka 388 Agostino wa Hippo aliandika kuhusu kuepuka mara kwa mara tendo la ndoa ili kuzuia mimba akiwalaumu Wamani kwa kutumia njia hiyo ili kubaki bila watoto.

neg:
Maradhi ya zinaa
Magonjwa mengine ya zinaa yanaweza kusambazwa kwa njia nyingine zaidi ya kujamiiana. Magonjwa fulani ya zinaa yanayosababishwa na virusi kama UKIMWI yanaweza kuambukizwa kwa kukutana na damu iliyoathirika. Kwa mfano, magonjwa yanayosababishwa na virusi yanaweza kusafiri miongoni mwa watu wanaochangia sindano zilizo na maambukizi, na mtu anaweza kupata maambukizi kwa kupokea dawa iliyoambukizwa. Baadhi ya magonjwa ya zinaa huambukiza kwa kutoka kwa mama hadi kwa mtoto. Maambukizi yanaweza kutokea kabla ya kuzaliwa, wakati vijidudu vikifanikiwa kupita katika kondo la uzazi ("placenta", ogani katika mji wa mimba wa mwanamke mjamzito ambayo huunganisha mfumo wa damu ya mama na wa mtoto) na kuingia katika mkondo wa damu wa mtoto. Maambukizi pia huweza kutokea wakati wa kujifungua, wakati mtoto anapopita katika njia ya uzazi au baada kujifungua, wakati mtoto anapotumia maziwa yaliambukizwa.

neg:
Kikohozi kikuu
Inakadiriwa kwamba kifaduro huwaathiri watu milioni 16  kote duniani kila mwaka. Idadi kubwa ya visa hutokea katika mataifa yanayostawi na watu wa umri wowote wanaweza kuathiriwa Mwaka wa 2013, ugonjwa huu ulisababisha vifo 61,000 – vilivyoshuka kutoka vifo 138,000 mwaka wa 1990. Karibu 2% ya watoto wanaoambukizwa wakiwa wa chini ya mwaka mmoja hufa. Maelezo ya mizuko ya ugonjwa huu yalitolewa kwa mara ya kwanza katika karne ya 16. Bakteria inayosababisha ugonjwa huu ilitambuliwa mwaka wa 1906. Chanjo yake ilipatikana katika miaka ya 1940.

neg:
Penisilini
Hata hivyo, wengine wengi walitaarifu matokeo bacteriostatic ya Penicillium mapema kuliko Fleming. Matumizi ya mkate uliokuwa na mould bluu (ilikuwa na uwezekano ya kuwa penicillium) kama njia ya kutibu majeraha suppurating alikuwa ilikuwa ya muhimu kwa kuwa dawa za watu katika Ulaya tangu enzi za kati. Kumbukumbu ya kwanza iliyochapishwa inaonekana katika uchapishaji wa Chama cha Royal mwaka wa 1875, na John Tyndall. Ernest Duchesne aliionyesha katika karatasi ya mwaka wa 1897, ambayo ilikataliwa na Institut Pasteur kwa sababu ya ujana wake. Mnamo mwaka wa 2000 mwezi wa machi, madaktari katika hospitali ya San Juan de Dios huko San José,Costa Rica walichapisha miswada ya mwanasayansi huyo wa Costa Rica na daktari Clodomiro (Clorito) Picado Twight (1887-1944). Walitoa taarifa za uchunguzi za Picado kuhusu matendo ya fungi ya genus penicillium kati ya mwaka 1915 na 1927. Picado alitoa taarifa za ugunduzi wake kwa Chuo cha Sayansi cha Paris,lakini hakuipatant,hata kama uchunguzi wake ulianza miaka kabla ya zile za Fleming. Joseph Lister alikuwa anafanya majaribio na penicillum mwaka wa 1871 kwa ajili ya upasuaji wake Aseptic. Alipata ya kwamba ilizimaliza nguvu microbes lakini akapuuza fungi.

neg:
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Kidonge kiliidhinishwa na shirika la FDA mapema katika miaka ya 1960, matumizi yake yalienea kwa kasi katika sehemu ya mwishoni ya muongo huo, na kuanzisha athari kubwa katika jamii. Jarida la Time liliweka picha ya vidonge hivi kwenye ngozi yake katika mwaka wa Aprili 1967. Katika sehemu ya kwanza, ilikuwa inafanya kazi vyema zaidi kuliko njia zilizogeuzwa za zamani, hivyo basi kuwapatia wanawake kidhibiti cha kipekee juu ya uzazi wao. matumizi yake yalikuwa tofauti na ngono, hivyo basi hayakuhitaji maandalizi maalumu wakati wa shughuli ya ngono ambayo yangeingilia uanziaji au hisia, na uchaguzi wa kuchukua kidonge ulikuwa wa mtu binafsi. Vipengele vya mchanganyiko vilisaidia kuongeza pakubwa umaarufu wa Kidonge miaka kadhaa baada ya kuanzishwa kwake.
Claudia Goldin, miongoni mwa wengine, alisema kuwa hii teknolojia mpya ya uzuiaji mimba ilichangia pakubwa katika kutengeneza nafasi ya kisasa ya wanawake katika uchumi, kwa kurefusha umri ambao wanawake waliolewa hivyo basi kuwapatia nafasi ya kujipatia elimu na aina nyingine za mtaji wa binadamu na pia kwa ujumla kuwa na mwelekeo wa kitaaluma. Muda mfupi baada ya kidonge cha kuzuia mimba kuhalalishwa, kulikuwa na ongezeko kubwa katika mahudhurio ya vyuo ya wananwake na idadi ya waliohitimu. Kulingana na mtazamo wa kiuchumi, vidonge vya kuzuia mimba vilipunguza gharama ya kukaa shuleni. Uwezo wa kudhibiti uzazi bila ya kupunguza mahusiano ya kingono uliwaruhusu wanawake kupanga mipango ya muda mrefu kuhusu elimu na kazi yao.

neg:
Mikrobiolojia
Mwaka 1859 Louis Pasteur alionyesha kuwa mchakato wa kuchachusha unasababishwa na ukuaji wa vijiumbe, na kwamba ukuaji huu si wa kizazi cha kujianzia. (Hamira na kuvu, ambazo kwa kawaida zinahusishwa na uchachushaji, si bakteria, ila ukungu.) Pamoja na mwenzake, Robert Koch, Pasteur alikuwa wa kwanza kuitetea nadharia ya kijidudu ya ugonjwa.

neg:
Maradhi ya zinaa
Wakati wowote katika historia, kushamiri na kuongezeka kwa magonjwa ya zinaa huakisi mabadiliko katika sayansi na jamii. Kwa mfano, katika nchi nyingi duniani, kuenea kwa magonjwa ya zinaa kuliongezeka wakati na baada ya vita vikuu vya pili (1939-1945), wakati wanajeshi walipokuwa kwa kipindi kirefu mbali na nyumbani kwao na kujihusisha katika ngono na watu tofauti ambao wengi wao walikuwa wana maambukizo ya zinaa. Wakati antibaotiki - penicillin, ilipopatikana miaka baadaye, nchi hizohizo zilishuhudia upunguaji wa maambukizi.

neg:
Ugonjwa wa uti wa mgongo
Kuna maswala kadhaa hatari yanayosababisha meninjitisi ya kuvu, ikiwa ni pamoja na kutumia kitu kinachozuia mwitikio wa kingamwili (kama vile baada ya kupandikiza kiungo), UKIMWI, na ukosefu wa kinga kufuatia uzee. Hali hii ni nadra katika watu walio na mfumo wa kawaida wa kingamwili lakini imetokea katika uchafuzi wa dawa. Kwa kawaida, mwanzo wa dalili huwa taratibu zaidi, huku zikiambatana na maumivu ya kichwa na homa angalau kwa wiki kadhaa kabla ya utambuzi. Meninjitisi ya kuvu inayotokea mara nyingi zaidi ni meninjitisi ya kiripitokokasi  inayosababishwa "Cryptococcus neoformans". Barani Afrika, meninjitisi ya kiripitokokasi hukadiriwa kuwa kisababishi kikuu cha meninjitisi. and it accounts for 20–25% of AIDS-related deaths in Africa. Vikolezo vingine vya kuvu ni pamoja na "Histoplasma capsulatum", "Coccidioides immitis", "Blastomyces dermatitidis", na"Candida" species.

neg:
Kuvuta moshi wa sigara inayotumiwa na mtu mwingine
Kumbukumbu ya kwanza ya majaribio kusababisha uvimbe katika wanyama kwa njia ya kutia bidhaa za tumbaku ilitokea katika 1911. [165] Mfululizo wa 2004 wa monographs uliyotolewa na Shirika la Kimataifa la Utafiti wa Saratani , sehemu ya Shirika la Afya Duniani ,lilitoa muhtasari wa utafiti kutoka miaka ya 1960 na kuendelea juu ya kazi yakasinojeni ya tumbaku katika maabara ya wanyama mbalimbali. [166]

neg:
Maradhi ya zinaa
Kuingia kwa VVU katika jamii ya binadamu kumepelekea janga la kimataifa la UKIMWI ambalo lilianza katika miaka ya 1980 na kuendelea hadi leo hii.

neg:
Sklerosisi ya kimiotrofia ya pembezoni
Maelezo ya ugonjwa huu yalianza angalau mwaka wa 1824 na Charles Bell. Katika mwaka wa 1869, uhusiano kati ya dalili na matatizo halisi ya kinurolojia ulielezwa kwa mara ya kwanza na Jean-Martin Charcot, alitumia jina sklerosisi ya kimiotrofia ya pembezoni tangu mwaka wa 1874. Ilijulikana vizuri Marekani ilipomuathiri mchezaji maarufu wa besiboli Lou Gehrig, na katika karne ya 20 Stephen Hawking alipopata umaarufu wa ufanisi wa kisayansi.

neg:
Kondomu
Shirika la Human Life International lilifanya utafiti kwa aina mbalimbali za ngono. Kati ya waliotumia vizuri kondomu, mwaka wa kwanza waliambukizwa: 11% za waliofanya ngono ya kawaida, 30% za waliofanya ulawiti. Mwaka wa pili wakafikia 21% na 51%. Mwaka wa tatu wakawa 30% na 66%.

neg:
Ukimwi
Kufanya ngono zembe kumepelekea visa vingi zaidi vya maambukizi ya VVU kote ulimwenguni, huku mwingiliano baina ya watu wa jinsia tofauti ukichangia visa zaidi ya mwingiliano wa mashoga kote ulimwenguni (kwa sababu mashoga ni wachache zaidi). Hata hivyo, mtindo wa usambazaji hutofautiana pakubwa baina ya mataifa mbalimbali.

neg:
Siku ya Ukimwi duniani
Siku hiyo ilichaguliwa rasmi mwaka 1988 wakati wa Mkutano wa Dunia wa Mawaziri wa Afya Kuhusu Mpango wa Kuzuia Ukimwi. Kuanzia hapo siku hiyo imekuwa ikikumbukwa rasmi na serikali, mashirika yasiyo ya kiserikali, na wanaharakati.

neg:
Ukimwi
Matukio ya kwanza yalikuwa katika kikundi kidogo cha waraibu wa dawa za kudungia na wanaume shoga wasiokuwa na visababishi bayana vya udhaifu wa kingamwili na walioonyesha dalili za numonia ya "Pneumocystis carinii", maambukizi nyemelezi yanayotokea kwa nadra na maarufu katika watu wenye kingamwili dhaifu sana.

neg:
Ukoma
Ukoma umeathiri binadamu tangu miaka elfu nyingi zilizopita. Maradhi hayo yamepata jina lake kutoka neno la Kilatini "lepra", maana yake ni mwenye gamba kwenye ngozi. Jina la “maradhi ya Hansen” linatokana na jina la daktari Gerhard Armauer Hansen.
Kutenga wagonjwa katika makambi ya wakoma bado kunatokea. Katika nchi kama India makambi hayo yapata zaidi ya elfu. Pia China
yako yapata mia kadhaa, na Afrika. Hata hivyo, takriban makambi yote yamefungwa. Ukoma umewatambulisha wagonjwa wake kubaguliwa tangu muda wa karibu historia yote uliyo nayo ugonjwa. Ubaguzi huo bado ni kizuio cha fedheha ambacho kinahamasisha wagonjwa kujificha na kukosa matibabu mapema.

neg:
Kiharusi
Mwaka 2010, takriban watu milioni 17 walipata kiharusi na watu milioni 33 walikuwa wamepata kiharusi awali na walikuwa wangali hai. Kati ya 1990 na 2010, idadi ya visa vya kiharusi vilivyotokea kila mwaka vilipungua kwa takriban 10% katika mataifa yaliyostawi na kuongezeka kwa 10% katika mataifa yanayostawi. Mwaka wa 2013, kiharusi kilikuwa cha pili kikuu cha kifo baada ya ugonjwa wa ateri ya moyo, kikisababisha vifo milioni 6.4  (12% ya idadi jumla). Takriban vifo milioni 3.3 vilisababishwa na kiharusi cha iskemia huku vifo milioni 3.2 vikisababishwa na kiharusi cha kuvuja damu. Takriban nusu ya idadi ya watu walio na kiharusi huishi kwa muda wa chini ya nusu mwaka. Kwa kijumla, thuluthi tatu ya visa vya kiharusi vilitokea kwa watu wa umri wa zaidi ya miaka 65.

neg:
Ukimwi
Ugonjwa huu pia unasababisha madhara ya kiuchumi ambayo ni makubwa, hasa kwa nchi maskini.

neg:
Siku ya Ukimwi Duniani
Kufikia 2008, kila mwaka maudhui ya Siku ya Ukimwi Duniani huchaguliwa na kamati ya Kampeni ya Ukimwi duniani baada ya kushauriana na watu, mashirika na mawakala wa serikali wanaohusika katika kuzuia ugonjwa na kutoa matibabu ya VVU / UKIMWI. Kwa kila Siku ya Ukimwi Duniani kuanzia mwaka 2005 kupitia 2010, maudhui itakuwa "Zuia Ukimwi. Timiza Ahadi." Maudhui haya makuu yameundwa ili kuhamasisha viongozi wa kisiasa kuweka ahadi zao ili kufanikisha upatikanaji wa matibabu, huduma na msaada dhidi ya VVU / UKIMWI, kabla ya mwaka 2010.

neg:
Ukimwi
Watu walio na UKIMWI wako katika hatari kuu zaidi ya kupata saratani nyingi zinazosababishwa na virusi, kama vile: Sakoma ya Kaposi, limfoma ya Burkitt, limfoma ya mfumo mkuu wa neva na saratani ya seviksi.Sakoma ya Kaposi ndiyo saratani inayotokea mara nyingi, yaani katika asilimia 10 hadi 20 ya watu wenye VVU.Saratani inayoifuata ni limfoma, ambayo imesababisha vifo vya karibu 16% ya watu wanaoishi na UKIMWI, na ndiyo dalili ya kwanza ya UKIMWI katika asilimia 3 - 4 ya watu.Saratani hizi mbili huhusishwa na virusi vya hepesi ya binadamu aina ya 8.Saratani ya seviksi hutokea mara nyingi zaidi katika watu walio na UKIMWI kwa sababu ya jinsi inavyohusiana na virusi vya papiloma ya binadamu.

neg:
Malaria
Tafiti za kisayansi kuhusu malaria zilipata mafanikio muhimu ya kwanza mwaka 1880, wakati daktari wa jeshi la Ufaransa [[Constantine Alphonse Laveran]] aliyekuwa akifanya kazi katika hospitali ya kijeshi nchini [[Algeria]] alipotambua kwa mara ya kwanza vimelea ndani ya [[chembechembe nyekundu za damu]] ya watu waliokuwa wakiugua malaria. Kwa hiyo, alipendekeza kwamba ugonjwa wa malaria unasababishwa na kiumbe huyo, mara ya kwanza kabisa ambapo kijiumbe mwenye seli moja (Protista) alitambuliwa kusababisha ugonjwa. Kwa sababu hii na vumbuzi nyingine za baadaye , alipokea [[Tuzo ya Nobel ya Tiba]] mwaka 1907. Kimelea cha malaria kiliitwa "Plasmodium" na wanasayansi wa Kiitalia [[Ettore]] [[Marchiafava]] na [[Angelo Celli]]. Mwaka mmoja baadaye, [[Carlos Finlay]], daktari wa [[Kuba]] aliyekuwa akitibu wagonjwa wa [[homa ya manjano]] huko [[Havana,]] alitoa ushahidi madhubuti kuwa mbu walihusika katika kusambaza ugonjwa huo miongoni mwa binadamu. Kazi hii ilifuata mapendekezo ya awali ya [[Yosia C. Nott,]] na [[Patrick Manson]] kuhusu maambukizi ya [[homa ya mitoki.]]

neg:
Ukimwi
Virusi vinavyohusiana kwa karibu na VVU-2 ni VSVU(smm) ambavyo ni virusi vya mangabi mwenye masizi ("Cercocebus atys atys"), tumbili wa kale anayeishi Afrika Magharibi (kutoka kusini mwa Senegali hadi magharibi mwa Côte d'Ivoire). Tumbili wa kisasa kama vile tumbili bundi wana ukinzani wa maambukizi ya VVU-1 kwa sababu ya uunganishaji wa jeni mbili zinazokinzana na virusi.
VVU-2 inadhaniwa kuruka kizuizi cha spishi katika angalau matukio matatu tofauti, hivyo kupelekea vikundi vitatu vya virusi hivi ambavyo ni M, N na O.

neg:
Kondomu
Kondomu ni kifuko kinachotumiwa na wanaume tangu zamani kuzuia mimba na maambukizi ya maradhi ya zinaa kama vile UKIMWI. Siku hizi kuna kondomu ya kike pia.

neg:
Siku ya Ukimwi Duniani
Licha ya kuboresha upatikanaji wa huduma ya matibabu na madawa ya kurefusha maisha katika maeneo mengi ya dunia, UKIMWI ulisababisha vifo vya watu wanaokadiriwa milioni 2 mwaka 2007, na miongoni mwao 270.000 walikuwa watoto.

neg:
Kingamwili
Mnamo karne ya 15 huko Uhindi, Milki ya Osmani na Afrika ya Mashariki, utaratibu wa kuchanja na virusi vya ndui ili kupata kinga dhidi ya ugonjwa huo (kudukiza ngozi na nyenzo za poda zinazotokana na maganda ya ndui) kukawa kawaida. Kuchanja na virusi vya ndui ili kupata kinga dhidi ya ugonjwa huo kuliletwa magharibi mapema karne ya 18 na Maria Wortley Montagu.

neg:
Siku ya Ukimwi Duniani
Bunn alipendekeza tarehe hiyo ili kuhakikisha uangalifu wa vyombo vya habari vya Ulaya, kitu ambacho aliamini kuwa muhimu kwa mafanikio ya Siku ya Ukimwi Duniani. Aliamini hivyo kwa sababu 1988 ulikuwa mwaka wa uchaguzi huko Marekani na vyombo vya habari vingekuwa vimechoka kurekodi habari za uchaguzi na wangekuwa na hamu ya kupata habari mpya. Bunn na Netter waliona kuwa 1 Desemba ilikuwa muda wa kutosha baada ya uchaguzi na mapema kabla ya likizo ya Krismasi na hakukuwa na habari kamilifu siku hiyo kwa hivyo ingekuwa siku barabara kuadhimishia Siku ya Ukimwi Duniani.

neg:
Ukimwi
VVU vinaweza kusambazwa kutoka kwa mama hadi mtoto wakati wa ujauzito, kuzaa au kunyonyesha. Njia hii ni ya tatu kwa umaarufu wa kusambaza VVU kote duniani. Bila matibabu, hatari ya kusambazwa wakati wa au baada ya kuzaliwa ni takriban 20%, na 35% kwa watoto wanaonyonya.Kufikia mwaka wa 2008, usambazaji wima ulichangia takriban 90% ya visa vya VVU katika watoto.

neg:
Ukimwi
UKIMWI ni kifupisho cha "Upungufu wa Kinga Mwilini"

neg:
Ukimwi
Visa vilivyonakiliwa vyema vya VVU katika mwanadamu ni vya mwaka 1959 katika eneo la nchi ya Kongo. Kuna uwezekano kuwa virusi hivyo vilikuwemo huko Marekani mwaka 1966,lakini maambukizi mengi yanayotokea nje ya Kusini kwa Sahara yanaweza kufuatiliwa hadi kwa mtu mmoja aliyeambukizwa na VVU katika nchi ya Haiti na kisha kuyapeleka maambukizi hayo nchini Marekani takriban mwaka 1969. Janga hili kisha lilienea kwa haraka katika vikundi vilivyo katika hatari kubwa ya kuambukizwa (mwanzoni ilikuwa ni wanaume waliofanya ngono na wanaume). Kufikia mwaka 1978, maambukizi ya VVU-1 katika mashoga wenyeji wa New York na San Francisco yalikadiriwa kuwa 5%, kuonyesha kuwa maelfu ya watu nchini Marekani tayari walikuwa wameambukizwa.

neg:
Gideon Byamugisha
Tangazo hili lilipokelewa kwa mshangao kwani katika utamaduni wa kiafrika na zaidi katika utamaduni wa kidini wa Afrika haikuwahi kutokea ya kwamba kiongozi wa kidini anasema waziwazi kuwa ameambukizwa UKIMWI. Kinyume chake mara nyingi wahubiri walitumia mfano wa UKIMWI kuonyesha ya kuwa ni adhabu kutoka Mungu na dalili ya dhambi.

neg:
Orodha ya kimataifa ya magonjwa na matatizo ya afya
Asili ya orodha hii ni kazi ya daktari Mfaransa Jacques Bertillon aliyetoa mpangilio wa sababu za vifo mwaka 1893 ambako aliorodhesha magonjwa yanasoababsha vifo. Mpangilio wa Bertillon ulisambaa katika nchi malimbali. Baada ya miaka kadhaa ilionekana ya kwamba sayansi ya tiba iliendelea tayari ikaona magonjwa mbalimbali kwa namna tofauti kwa sababu maelezo mapya yalipatikana. Kwa hiyo mikutano ya kimataifa ilitiishwa tangu mwaka 1900 kuagalia upya mpangilio huu.

neg:
Ukimwi
Hatari ya kuambukizwa huongezeka katika wingi wa magonjwa ya zinaa na vidonda vya uzazi.Vidonda vya sehemu za uzazi vimekisiwa kuongeza hatari hadi mara tano. Maambukizi mengine ya zinaa, kama vile kisonono, klamidia, trikomoniasi, vaginosi ya kibakteria, huhusishwa na aghalabu ongezeko dogo la hatari ya kuambukizwa.

neg:
Ukimwi
Kipindi cha kwanza kufuatia maambukizi ya VVU huitwa VVU vikali, VVU vya kimsingi au dalili kali za kudhibiti virusi. Watu wengi hupata maradhi ya mfano wa mafua au maambukizi ya mfano wa mononukleosi wiki 2 - 4 baada ya kuambukizwa ilhali wengine hawana dalili zozote kuu.Dalili hutokea katika asilimia 40-90 ya visa vyote na mara nyingi hujumuisha homa, tezi kubwa na chungu za limfu, inflamesheni ya koo, upele, maumivu ya kichwa, na/au vidonda vya kinywa na sehemu za uzazi.Upele huu, unaotokea katika asilimia 20 - 50 ya visa, hutokea katika kiwiliwili, na kwa kawaida huwa wa makiulopapula.

neg:
Siku ya Ukimwi Duniani
Siku ya Ukimwi Duniani ilibuniwa mnamo Agosti 1987 na James W. Bunn na Thomas Netter, maafisa wawili wa habari kwa umma kwa ajili ya Mpango wa Kimataifa juu ya UKIMWI katika Shirika la Afya Duniani mjini Geneva, Uswisi. Bunn na Netter walichukua wazo lao kwa Dokta Jonathan Mann, Mkurugenzi wa Mpango wa Kimataifa juu ya UKIMWI (ambao sasa unajulikana kama UNAIDS). Dr Mann alipenda wazo lao, akaliridhia na kukubaliana na pendekezo kuwa adhimisho la kwanza la Siku ya Ukimwi Duniani iwe tarehe 1 Desemba 1988.

neg:
Ukimwi
Hatari ya kusambazwa kutoka kwa mama hadi mtoto inaweza kupunguzwa hadi 1% kwa kutumia matibabu mwafaka. Matibabu ya kukinga hujumuisha mama kutumia dawa za kudhibiti virusi wakati wa ujauzito na kuzaa, kuchagua kuzaa kwa kupasuliwa, kutonyonyesha na kumpa mtoto dawa za kudhibiti VVU.Hata hivyo, idadi kubwa ya mbinu hizi hazipatikani katika mataifa yanayostawi. Iwapo damu itachafua chakula wakati wa mtoto kutafuna, itaongeza hatari ya kuambukiza.

neg:
Pandemia
Tangu mwaka 1980 pandemia ya UKIMWI imeendelea kuenea kote duniani na kuua takriban watu milioni 37 hadi sasa.

neg:
Ukimwi
Maoni mengine yanadokeza kuwa hatua zisizo salama za uuguzi barani Afrika katika miaka ya baada ya Vita vya pili vya dunia, kama vile kutumia tena na tena sindano zisizosafishwa kuchanja umati, antibayotiki na kampeni dhidi ya malaria ndizo njia za kwanza zilizoruhusu virusi hivyo kujibadilisha vikiwa ndani ya wanadamu kisha kuenea.

neg:
Ukimwi
Ingawa hatari ya kuambukizwa kupitia ngono ya mdomoni iko chini, bado ipo. Hatari ya kila kitendo imekadiriwa kuwa 00.04% kwa ngono pokezi ya mdomoni. kwa kuwa visa vichache vimeripotiwa.

neg:
Malaria
Chanjo ya kwanza ambayo imebuniwa na kufanyiwa majaribio nyanjani, ni SPf66, iliyoandaliwa na [[Manuel Elkin Patarroyo]] mwaka 1987. Inatoa mchanganyiko wa mazindikomwili chanjo kutoka kwa spora (kutumia marudio ya CS) na vimelea vya merozoiti. Katika awamu ya kwanza ya majaribio umadhubuti wa 75% ulipatikana na chanjo ikaonekana kuhimiliwa vizuri na watafitiwa na ilikuwa na uwezo wa kuanzisha kingamwili. Awamu za IIb na III ya majaribio haikuridhisha sana, umadhubuti ulishuka kwa kiwango cha kati ya 38.8% na 60.2%. Jaribio lilifanyika Tanzania mwaka wa 1993 na kuonyesha umadhubuti wa 31% baada ya kufuatilia wahusika kwa mwaka, hata hivyo hivi karibuni (ingawa kuna utata) utafiti uliofanywa nchini Gambia haukuonyesha madhara yoyote. Licha ya muda mrefu na tafiti nyingi zilizofanywa, bado haijulikani jinsi chanjo ya SPf66 hutoa kinga; kwa hivyo inawezekana isiwe ufumbuzi wa tatizo la malaria.

neg:
Ukimwi
Leo wanasayansi wengi wanaamini VVU-1 na VVU-2 vimetokana na jamii ya sokwe huko Afrika Magharibi na ya Kati mwishoni mwa karne ya 19 au mwanzoni mwa karne ya 20, wakati virusi vya SIV kutoka kwa nyani au sokwe vilikwenda kwa binadamu. VVU-1 vinaaminika kutoka kusini mwa Cameroon kupitia kugeuka kwa VSVU(cpz), (virusi vya sokwe vinavyosababisha ukosefu wa kinga mwilini) vinavyoambukiza sokwe wa mwituni (VVU-1 hutokana na mzuko wa magonjwa ya VSVUcpz katika nususpishi ya sokwe iitwayo "Pan troglodytes troglodytes").

neg:
Ukimwi
Ukimwi unasababishwa na VVU. Kama virusi vyote, VVU vinaingia katika mwili kwa kusudi la kuzaa. Virusi haviwezi kuzaa peke yake: vinahitaji seli vinapoweza kuingia ndani yake na kutumia mfumo wa seli kwa kunakili DNA yake.

neg:
Ugonjwa wa Alzheimer
Ugonjwa wa Alzeima (pia hujulikana kama Udhaifu wa Kiakili utokanao na uzee wa aina ya Alzeima, Kusawijika wa Kimsingi wa Kudhoofika wa Kiakili, au Alzeima tu) ni aina ya kawaida sana ya shida ya akili. Huu ugonjwa usiotibika, wa kusawijika na unaoua, ulielezewa kwa mara ya kwanza na mtaalamu wa magonjwa ya kiakili na ya mfumo wa neva Alois Alzheimer katika mwaka wa 1906 na ukapewa jina la mtaalamu huyo. Kwa jumla, huwa unatambuliwa kwa watu walio na zaidi ya umri wa miaka 65, ingawa kuna Alzeima ya nadra inayoanza mapema. Katika mwaka wa 2006, kulikuwa na wagonjwa kote duniani. Alzeima inakadiriwa kuwa itakuwa inaathiri mtu 1 kati ya watu 85 kote duniani kufikia mwaka wa 2050.

neg:
Siku ya Ukimwi Duniani
Maudhui haya si mahususi kwa Siku ya Ukimwi Duniani, lakini hutumika mwaka mzima katika jitihada za WAC kusisitiza ufahamu wa VVU / UKIMWI ndani ya mazingira ya matukio mengine makubwa duniani ikiwemo mkutano wa G8. Kampeni ya UKIMWI duniani pia inafanya kampeni za "ndani ya nchi" duniani kote, kama Student Stop AIDS Campaign, kampeni ya kufamisha watu juu ya uambukizaji na uepukaji, linalolenga vijana kote Uingereza.

neg:
Jongo
Watu wamekuwa wakifahamu kuhusu jongo kutoka enzi za kale. Kihistoria, jongo imejulikana kama “mfalme wa magonjwa na ugonjwa wa wafalme” au “ugonjwa wa matajiri”. Rekodi za kwanza za ugonjwa huu zilitoka nchini Misri katika mwaka wa 2,600 b.c katika maelezo kuhusu ugonjwa wa athritisi ya kidole gumba cha mguu. Tabibu Hippocrates wa nchi ya kale ya Kigiriki, katika mwaka wa 400 b.c alidokeza kuhusu jongo katika uandishi wake wa"maneno mafupi ya busara" na kusema kuwa jongo haikuwaathiri matowashi na wanawake wasiofikia kikomohedhi. Aulus Cornelius Celsus (30 a.d.)alieleza uhusiano wa jongo na pombe, kutokea katika miaka ya baadaye katika wanawake na pia matatizo husishi ya figo

neg:
Penisilini
Changamoto ya kutengeneza dawa hii kwa uwingi ilikuwa ngumu. Mwezi wa 14 Machi,1942,mgonjwa wa kwanza alitibiwa kwa streptococcal septisemia kwa kutumia Penisilini iliyotengenezwa Marekani na Merck & Co. Nusu ya jumla ya usambazaji iliyotengenezwa wakati huo ilitumika kwa mgonjwa huyo mmoja. Kufikia mwezi wa Juni 1942,kulikuwa na Penisilini ya marekani ya kutosha kuweza kupatikana kutibu wagonjwa kumi. Cantaloupe iliyokuwa na mould katika soko la peoria,Illinois mwaka wa 1943 ilipatikana kuwa na hali bora kabisa na ya juu ya Penisilini baada ya kutafutwa kote duniani. Ugunduzi huu wa cantaloupe,na matokeo ya utafiti ya fermentation kwa pombe steep iliyokuwa ya mahindi katika maabara ya utafiti ya Northern Regional,ya Peoria,Illinois,ilikubalisha Marekani kutengeneza milioi 2.3 ya maagizo ya dawa kwa wakati mzuri kwa ajili ya uvamizi wa Normandy wakati wa spring mwaka wa 1944. Uzalishaji kwa ukubwa ulisababishwa kutokana na maendeleo ya deep-tank fermentation ya mhandisi wa kemikali Margaret Hutchinson Rousseau.
G. Raymond Rettew alitoa mchango muhimu katika vita ya Marekani kwa njia zake za kutengenezaa bidhaa ya kibiashara ya penisilini.
Wakati wa Vita vikuu vya pili duniani, Penisilini ilileta tofauti kuu kwa nambari za vifo na kukatwa watu kukatwa na kutolewa viungo vya mwili vilivyosababishwa na vidonda vilivyoambukizwa kati ya wanajeshi,kwa hiyo kusaidia maisha ya watu karibu asilimia 12,]] Penisilini akafanya tofauti kubwa katika idadi ya vifo na amputations unasababishwa na majeraha kuambukizwa kati ya majeshi ya Allied, kuokoa wastani wa 12% -15% ya maisha. Upatikanaji ulikuwa wa kiasi cha chini mno,ijapokuwa,kwa ugumu wa kutengeneza nambari kumbwa za Penisilini na kwa upitishaji wa haraka kwenye figo ya dawa hii,kwa hiyo kuleta upeanaji wa dawa hii mara kwa mara. Penisilini inatolewa mwilini bila kukosa,na karibu asilimia 80 ya dawa ya Penisilini iliyopewa mtu inamalizwa mwilini kwa masaa matatu au manne kutoka wakati wa kuchukuliwa. Kwa kweli, nyakati za mapema za Penisilini,dawa hii ilikuwa kwa upingufu mno na kuwekwa bei ya juu mpaka ikawa kawaida kuokota mkojo ya wagonjwa wanaotibiwa,ili Penisilini iliyokuwa kwa mkojo huo inngetengwa na kutumiwa tena.

neg:
Penisilini
Kwa maendelezi katika karne ya 19 ya mbinu za msingi za uchunguzi wa kisayansi na mazoezi katika sayansi zote za maumbile,habari za anecodal heuristic kuhusu "tiba" kutoka kwa utekelezaji wa ajenti za kawaida dhidi ya uendelezi wa ugonjwa inaweza kuwekwa kwa uchunguzi mkali. Kazi hii,lileta ugunduzi unaofuatana wa jinsi viumbe hai hupata maambukizi,jinsi vinavyokimu maambukizi mara tu ianzapo;na,muhimu zaidi (katika kesi ya Penisilini), ajenti zipi, za kuumbikana za kutengenezwa na binadamu zinavyoweza kufanya,ku athiri maendeleo ya uambukizi huo ndani ya kiumbe hai.

neg:
Siku ya Ukimwi duniani
Kila mwaka siku hiyo hufanyika kwa ujumbe maalumu. Ujumbe wa mwaka 2005 hadi mwaka 2010 ulikuwa, "Zuia Ukimwi: Timiza Ahadi".

neg:
Wamata
WAMATA ni shirika lisilo la kiserikali katika Tanzania ambalo linajihusisha katika masuala yanayokabili watu walio na VVU na wanaoathiriwa na ukimwi katika nchi hiyo. Linaendesha kliniki ya ukimwi ya umri kubwa zaidi kuliko zote katika Tanzania. Jina lake linamaanisha "Walio Katika Mapambano Na AIDS Tanzania." WAMATA ilianzilishwa mwezi wa saba 1989 na kundi dogo la wataalamu wa afya na familia kwa ajili ya kuwasaidia watu waishio na utambuzi wa vvu/ukimwi. Theresa Kaijage aliongoza shirika hilo akiwa mkuu wa kazi ya jamii na tiba ya familia katika Chuo Kikuu cha Afya na Sayansi Shirikishi Muhimbili na pia alikuwa mhadhiri katika Taasisi ya Mafunzo ya Ustawi wa Jamii. Alitafuta fedha na msaada wa wajitoleaji, hatimaye akafanikiwa kupata ofisi ndogo katika Catholic Brothers of Christian Institution. Mahali hapo alianza kutoa ushauri na msaada kwa waathirika wa vvu/ukimwi.

neg:
Salma Kikwete
Mwaka wa 2005, serikali ilianzisha kampeni ya taifa ya upimaji wa hiari wa virusi vya UKIMWI jijini Dar es Salaam. Salma Kikwete na mumwe walikuwa wa kwanza kupimwa nchini humo.

neg:
Mswaki
World Health Organization (kifupi WHO, yaani Shirika la Afya Duniani chini ya Umoja wa Mataifa) ilihamasisha matumizi ya mswaki mwaka 1986.

neg:
Virusi ya Polio
Vilitengwa mara ya kwanza katika mwaka wa 1909 na Karl Landsteiner na Erwin Popper.

neg:
Alexander Fleming
Alexander Fleming (6 Agosti 1881 – 11 Machi 1955) alikuwa daktari kutoka nchi ya Uskoti. Hasa anajulikana kwa kugundua penisilini. Alipewa cheo cha "Sir" mwaka wa 1944. Mwaka wa 1945, pamoja na Ernst Boris Chain na Howard Walter Florey alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

neg:
Ukimwi
Kuhusu ngono zembe baina ya watu wa jinsia tofauti, makadirio ya hatari ya kusambazwa kwa VVU kwa kila kitendo cha ngono yanaonekana kuwa zaidi kwa mara 10 katika mataifa yasiyostawi kuliko mataifa yaliyostawi.Katika mataifa yasiyostawi, hatari ya usambazaji wa mwanamke hadi mwanamume imekadiriwa kuwa 0.38% kwa kila kitendo, huku usambazaji wa mwanamume hadi mwanamke ukiwa 0.30%; makadirio mbadala katika mataifa yaliyostawi ni 0.04% kwa kila kitendo katika usambazaji wa mwanamke hadi mwanamume, na 0.08% kwa kila kitendo katika maambukizi ya mwanamume hadi mwanamke.

neg:
Manukato
Biashara ya viungo iliendelezwa katika Asia ya Kusini na Mashariki ya Kati kwa mwanzoni mwa mwaka wa 2000 KWK na mdalasini na pilipili nyeusi, na katika Asia ya Mashariki na mimea na pilipili. Wamisri walitumia mimea kwa ajili ya kuzuia uvimbe na mahitaji yao ya viungo vya kigeni na mimea ilisababisha kuchochea biashara ya dunia. Neno la neno linatokana na neno la Kifaransa la kale la Kifaransa, ambalo lilikuwa kipande, na lililokuja kutoka kwa vipimo vya Kilatini spec, jina ambalo linamaanisha "kuonekana, aina, aina": aina ina mizizi sawa. Mnamo mwaka wa 1000 KWK, mifumo ya matibabu ya msingi ya mimea inaweza kupatikana nchini China, Korea na India. Matumizi ya awali yalihusishwa na uchawi, dawa, dini, utamaduni, na uhifadhi.

neg:
Ukimwi
Nchini Marekani, visa vingi zaidi vya usambazaji wa kingono vilitokea katika wanaume wanaofanya ngono na wanaume (kwa sababu huko ushoga umeenea zaidi)huku idadi hii ikichangia 64% ya visa vyote vipya.

neg:
Kidonda cha duodenamu
Vidonda vya tumbo hupatikana katika takribani asilimia 4 ya watu. Takribani asilimia 10 ya watu hupata kidonda cha tumbo katika wakati fulani maishani mwao. Vilisababisha vifo 301,000 katika mwaka wa 2013 idadi iliyopungua kutoka kwa vifo 327,000 katika mwaka wa 1990. Maelezo ya kwanza ya kidonda cha peptisi kilichotobokayalikuwa katika mwaka wa 1670 katika Princess Henrietta ya Uingereza. "filori H." iligunduliwa kwanza katika mwaka wa 1981 na Barry Marshall na Robin Warren.

neg:
Ukimwi
Katika miktadha inayohusisha ukahaba kote ulimwenguni, hatari ya maambukizi ya mwanamke hadi mwanamume imekadiriwa kuwa 2.4% kwa kila kitendo, huku maambukizi ya mwanamume kwa mwanamke yakiwa 0.08% kwa kila kitendo.

neg:
Lucy Kibaki
Mwezi Mei 2006, aliumba utata zaidi kwa kusema kwamba vijana nchini Kenya "hawana biashara" kwa kutumia kondomu. Lucy Kibaki aliita wito kwa wanafunzi katika shule siku wa kutunikiwa zawadi wajihini na ngono ili waepuka kuambukizwa na viini vya ukimwi. Yeye ndiye mwenyekiti wa Shirika la Wake arobaini wa Kwanza Afrika wanaopinga Ukimwi.

neg:
Bakteria
Ingawa katika karne ya 19 ilijulikana kwamba bakteria ndizo chanzo cha magonjwa mengi, hakuna matibabu yoyote ya viua-bakteria yaliyopatikana. Katika mwaka wa 1910, Paul Ehrlich alitengeneza kiua vijasumu cha kwanza, kwa kubadilisha rangi ambazo kwa kuchagua zilitia mawaa "Treponema pallidum", spirokaeti ambayo husababisha kaswende katika mchanganyiko wa ambao uliua kisababishi magonjwa. Ehrlich alikuwa ametuzwa Tuzo la Nobel mwaka 1908 kwa kazi yake kuhusu elimu ya kingamaradhi, na alianzisha matumizi ya madoa ili kuchunguza na kubaini bakteria, na kazi yake ilijikita kwenye misingi ya doa la Gram na doa la Ziehl-Neelsen.

neg:
Siku ya Ukimwi Duniani
Tarehe 18 Juni 1986 "AIDS Lifeline" iliheshimiwa kwa ungamo la Rais kwa mipango katika Sekta Binafsi, ilipewa na Rais Ronald Reagan. Bunn kisha aliombwa na Dr Mann, kwa niaba ya serikali ya Marekani, kuchukua miaka miwili idhini-ya-kutokuwepo ili ajiunge na Dr Mann (daktari wa ngozi katika Centers for Disease Control) ili kusaidia katika kubuni Mpango wa Kimataifa juu ya UKIMWI. Bunn alikubali na akawa Afisa wa Habari za Umma wa kwanza wa mpango wa UKIMWI duniani. Pamoja na Netter wali buni, wakaunda, na kutekeleza maadhimisho ya Siku ya Ukimwi Duniani - sasa ni mpango wa ufahamu na kinga kuu zaidi katika historia ya afya ya umma.)

neg:
Ukimwi
Mnamo 1983, vikundi viwili tofauti vya watafiti vilivyoongozwa na Robert Gallo na Luc Montagnier bila kutegemeana vilitangaza kuwa retrovirusi mpya ilikuwa ikiwaambukiza wagonjwa wa UKIMWI, hivyo wakachapisha matokeo yao katika jarida la "Science". Gallo alidai kuwa virusi vilivyokuwa vimetambuliwa kwa mara ya kwanza na kikundi chake kilikuwa sawa katika umbo na virusi vya binadamu vya limfotrophia-T. Kikundi cha Gallo kiliviita virusi hivi HTLV-III.

neg:
Udhibiti wa uzazi
Tofauti na mbinu za kiteknolojia, sayansi inawezesha kuzuia mimba bila madhara kwa mwanamke ikipendekeza mbinu zinazoelekeza kufanya tendo la ndoa wakati asipoweza kupata mimba. Kati ya mbinu hizo, ya kuaminika zaidi ni ile ya kupima ute wa uke iliyogunduliwa na John Billings katika miaka ya 1950 na kuboreshwa pamoja na mke wake Evelyn Billings hadi kifo chao (2007 na 2013).

neg:
Kingamwili
Maelezo ya kwanza ya kiafya ya kinga ambayo yalitokana na kiumbehai maalumu mwenye kusababisha ugonjwa huenda ni "Kitab fi al-jadari wa-al-hasbah (Tasnifu juu ya Ndui na Surua," ilitafsiriwa 1848 ) yaliyoandikwa na daktari wa Kiislamu Al-Razi katika karne ya 9. Katika tasnifu, Al Razi anaeleza wasilisho la kiafya la ndui na surua na anaendelea kuonyesha kwamba ufichuo kwa vikolezo hivi maalum kufikia kinga ya kudumu (ingawa si kutumia muda). Hata hivyo, ni nadharia ya viini-maradhi ya ugonjwa ya Louis Pasteur iliyoiruhusu sayansi mpya ya elimu ya kingamaradhi kueleza jinsi ugonjwa unavyosababishwa na bakteria, na jinsi, kufuatia maambukizo, mwili wa binadamu unapata uwezo wa kupinga maambukizo zaidi.

neg:
Ukimwi
Katika siku za kwanza, kituo hicho hakikuwa na jina rasmi la ugonjwa huu, mara nyingi wakitumia majina ya magonjwa mengine yaliyohusishwa nao, kwa mfano, limfadenopathi, jina ambalo baadaye wavumbuzi wa VVU waliviita virusi hivi. Wavumbuzi pia walitumia “Sakoma ya Kaposi na Maambukizi nyemelezi”, jina lililokuwa la kikosi cha kiutendaji kilichoanzishwa mwaka wa 1981. Wakati mmoja, Kituo cha Kudhibiti na Kuzuia Magonjwa kiliunda msemo "ugonjwa wa 4H", kwani sindromu hii ilionekana kuwaathiri watu wa Haiti, mashoga (homosexuals), wenye hemofilia na watumiaji wa heroini. Katika vyombo vikuu vya habari liliundwa neno "GRID" (lililosimamia "gay-related immune deficiency", yaani "ukosefu wa kinga uliohusishwa na mashoga". Hata hivyo, baada ya kutambua kuwa VVU havikuwaathiri jamii ya mashoga pekee, ilibainika kuwa neno GRID lilikuwa likipotosha, hivyo neno UKIMWI likaanzishwa kwenye mkutano mnamo Julai 1982. Kufikia Septemba 1982, Kituo cha Kudhibiti na Kuzuia Magonjwa kilianza kuuita UKIMWI.

neg:
Siku ya Ukimwi duniani
Toka mwaka 1988 hadi 2004, Siku ya Ukimwi Duniani ilikuwa ikiratibiwa na Shirika la Umoja wa Mataifa la Masuala ya Ukimwi (UNAIDS). Mwaka 2005 UNAIDS ililipa shirika lisilo la kiserikali la Kampeni ya Ukimwi Duniani (the World AIDS Campaign) wajibu wa kuratibu siku hiyo.

neg:
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Kabla ya miaka ya kati ya 1960, Uingereza haikuhitaji dawa kuidhinishwa kabla ya kuanza kuuzwa kwenye soko. Shirika la Upangaji Uzazi la Uingereza (FPA) kupitia kwa kliniki zake lilikuwa kwa wakati huo kituo msingi cha kutoa huduma za upangaji uzazi katika Uingereza na lilitoa dawa za uzuiaji mimba ambazo zilikuwa katika Orodha yake Iliyokubalika ya Dawa za Uzuiaji Mimba (iliyoanzishwa katika mwaka wa 1934). Katika mwaka wa 1957, Searle ilianza kukuza dawa ya "Enavid (Enovid" 10 mg katika Marekani) kwa ajili ya matatizo ya hedhi. Pia katika mwaka wa 1957, shirika la FPA lilianzisha Baraza kwa ajili ya Uchunguzi wa Kudhibiti Uzazi (CIFC) ili kupima na kufuatilia vidonge vya kuzuia mimba. Baraza hili lilianzia kufanya majaribio kwa kutumia wanyama na katika miaka ya 1960 na 1961 lilianza majaribio matatu makubwa ya kikliniki katika Birmingham, Slough, na London.

neg:
Malaria
Juhudi za kukomesha malaria na kutokomeza mbu zimefanikiwa katika baadhi ya maeneo. Kitambo malaria ilikuwa ugonjwa wa kawaida Amerika na Ulaya kusini lakini juhudi za kudhibiti vekta, pamoja na matibabu na ufuatiliaji wa binadamu walioambukizwa, ulikomesha ugonjwa huo katika maeneo hayo. Katika baadhi ya maeneo, kukomesha mitiririsho kwenye maeneo chepechepe ambapo mbu huzaliana na kuimarisha usafi kuliwezesha hali hiyo. Malaria ilitokomezwa kutoka kaskazini mwa Marekani mapema katika karne ya 20 kwa mbinu kama hizo, na matumizi ya kiuadudu cha DDT yaliutokomeza kutoka Kusini kufikia mwaka wa 1951. Katika mwaka wa 2002, kuliripotiwa matukio 1059 ya malaria nchini Amerika, ikiwa ni pamoja na vifo vinane, lakini kati ya hayo yote, matukio matano tu ya ugonjwa huo yaliambukizwa ndani ya Amerika.

neg:
UNAIDS
UNAIDS ni kifupisho cha "United Nations Programme on HIV/AIDS" yaani "Shirika la Umoja wa Mataifa la Kupambana na Ukimwi".

neg:
Charles Nicolle
Charles Jules Henri Nicolle (21 Septemba 1866 – 28 Februari 1936) alikuwa daktari kutoka nchi ya Ufaransa. Hasa alichunguza virusi visababishavyo magonjwa mbalimbali. Alikuwa wa kwanza kueleza jinsi ya kuenea kwa homa ya madoa madoa. Mwaka wa 1928 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

neg:
Siku ya Ukimwi Duniani
Ungano wa mpango wa Umoja wa Mataifa juu ya UKIMWI (UNAIDS) ulianzishwa mwaka 1996, na ukasimamia mipango na uendelezaji wa Siku ya Ukimwi Duniani. Badala ya kuzingatia siku moja, UNAIDS iliumba Kampeni ya Ukimwi Duniani mwaka 1997 kwa lengo la kueneza mawasiliano, kuzuia na kuelimisha mwaka mzima.

neg:
Upinzani wa kimaumbile kwa malaria
Katika mawaka wa 1910 daktari mmoja wa Chicago, James B. Herrick, alichunguza mundu viini katika damu ya mwanafunzi mmoja aliye na ugonjwa wa upungufu wa damu mwilini (anaemia),Walter Clement Noel. katika mwaka wa 1927 Vernon Hahn na Elizabeth Biermann Gillespie alionyesha kuwa kuingiliwa kwa seli za damu nyekundu ilikuwa ni kutokana na kiwango cha chini cha oksijeni. Katika baadhi ya watu binafsi mabadiliko hayo hutokea katika shinikizo la sehemu ya [12] imefikia katika mwili, na hutoa ugonjwa wa upungufu wa damu mwilini- anemia na matatizo mengine, yanayozingatiwa kuwa ni uginjwa wa mundu-kiini. Kwa watu wengine uviringwaji hutokea tu katika sehemu zilizo na presha ya chini sana, hawa huwa ni wabebaji a athari za mundu-kiini.
Awamu ya kisasa ya utafiti kuhusu ugonjwa huu ilianzishwa na mwakemia mashuhuri Linua Pauling mnamo mwaka wa 1949. Pauling alithibitisha kwamba himoglobin(HB)katika ugonjwa wa mundu- kiini haikuwa ya kawaida: inapondolewa oksijeni inabadilika kuwa chembechembe ndefu, nyembamba na yenye umbo ya mzunguko ambazo hupoteza umbo asili ya seli za damu nyekundu kuwa na umbo la mundu. Katika maabara yake uchunguzi wa kielektoforetiki ulionyesha kuwa mundu seli HB (S) kwali si ya kawaida, ikiwa na PH(kiwango cha asidi au alkaline) katika hali ya uhai iliyo ya chini kuliko ile ya watu wazima wa kawaida HB (A). Katika wabebaji wa mundu seli kuna karibu kiasi sawa cha HbA na HbS, huku katika watu waliona na ugonjwa wa mundu seli karibu HB ni ya aina ya S, isipokuwa kiasi kidogo cha HB ya kilenga. uchunguzi huu ulionyesha kuwa wagonjwa wengi wa ugonjwa wa mundu seli wako na jeni yenye asili moja yenye kufasiri HbS, huku wabebeji wa ugonjwa huu huwa ni wa jeni za asili tofauti kwa ugonjwa huu. Watu wanaopokea jeni mundu-seli na mwingine wa mabadiliko ya kijeni ya ugonjwa huu sehemu sawa. kwa mfano wa jeni ya thalasemia, anaweza pia kuwa na aina ya ugonjwa wa mundu-kiini. Pauling pia alianzisha neno "ugonjwa wa molukula", ambayo, pamoja na dawa za molekula", ambalo limetumiwqa sana .
maendeleo mengine muhimu sana yalivumbuliwa na Vernon Ingram katika mwaka wa 1959 kuwa HbS inatofautiana na HBS na amino asidi moja tu inayobadilishwa katika mnyororo wa peptidi nyingi (β6Glu → Val). Baadaye ilitambuliwa kwamba matokeo kutokana na ubadilishaji wa thimine badala ya adenine katika kodoni ya DNA kwa Glu (GAG → GTG). Hii ilikuwa mfano wa kwanza katika aina yoyote ya wanyama ya athari za mabadiliko katika ptotini.

neg:
Limau
Hata hiyo mmea huuulikua hauliwi sana na kilimo cha limao kilianza karne ya kumi na tano huko Genoa. Baada yalifika mpaka mpaka America mwaka 1493 wakati ambapo Cliristopher Columbus alichukua mbegu za limao na kwenda nazo Hispania wakati wa safari zake. Kutoka Hispania malimao yalisambaa sana na yalikuwa yakitumika hasa kwa mapambo na dawa na miaka ya 1700 na 1800, malimao yalikuzwa sana huko Fhorida na Calfonia baada ya malimao kuanza kutumika kupikia na kama viungo vya kuongeza laza. Mnamo 1747 utafiti wa James Lind ulithibitisha kwamba unavitamini C kutoka kwenye limao, yaliweza kuwatibu baharia ugonjwa wa ngozi wa kiseyeye.

neg:
Ugonjwa wa uti wa mgongo
Inaonekana kuwa janga la meninjitisi ni jambo la hivi majuzi kidogo. Mara ya kwanza ya tukio kuu la kuzuka kwa ugonjwa huu ilikuwa mjini [[Geneva]] mnamo mwaka wa 1805.Majanga mengine mengi katika Ulaya na Marekani yalielezwa muda mfupi baadaye, kisha ripoti ya kwanza ya janga hili kutokea mnamo mwaka wa 1840. Majanga ya Afrika yalianza kutokea mara nyingi katika karne ya 20 , yakianza na janga kuu lililotanda nchini[[Nigeria]] na [[Ghana]] mwaka wa 1905–1908.

neg:
Kingamwili
Mwaka wa 1796, Edward Jenner alianzisha utaratibu salama zaidi wa kuchanja na virusi vya ndui ya ng'ombe, virusi visivyo vya kufisha ambavyo vilisababisha kinga kwa ndui. Mafanikio na ridhaa ya jumla ya utaratibu wa Jenner baadaye yalisababisha hali jumla ya chanjo iliyoendelezwa na Pasteur na wengine karibu na mwisho wa karne ya 19. Kinga tulivu ni uhamisho wa kinga tendi, katika hali ya kingamwili za kutungua, kutoka kwa mtu mmoja hadi mwingine. Kinga tulivu inaweza kutokea kwa kawaida, wakati kingamwili za wanawake wajawazito zinapohamishiwa kutoka kwa kijusi kupitia kwa kondo, na pia inaweza kusababishwa kwa kughushi, wakati viwango vya juu vya kingamwili za binadamu au (farasi) maalum kwa ajili ya kisababishi magonjwa au toksini ni vinahamishwa kwa watu wasio na kinga. Kinga tulivu hutumika wakati kuna hatari kubwa ya maambukizi na wakati usiotosha kwa mwili kukuza kinga yake, au kupunguza dalili za magonjwa yanayoendelea au ya kukandamiza kinga. Kitabu cha Mtandaoni cha Mikrobiolojia na Elimu ya kingamaradhi : Shule ya Uuguzi ya USC Kinga tulivu hutoa ulinzi mara moja, lakini mwili haukuzi kumbukumbu, kwa hivyo ya mgonjwa yuko katika hatari ya kuambukizwa na kisababishi magonjwa sawa baadaye.

neg:
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Matumizi ya Kidonge yalikubaliwa Septemba 1999; mwongozo wa uagizaji waKidonge uliopitishwa na serikali unawahitaji watumiaji wa Kidonge kumtembelea daktari baada ya kila miezi mitatu ili wafanyiwe uchunguzi wa nyoga na wapimwa kama wako na magonjwa ya zinaa na saratani ya uterasi. Nchini Marekani na Ulaya, kinyume na Ujapani, watumiaji wa Kidonge wanahitajika kumtembela daktari baada ya kila mwaka au mara mbili kwa mwaka. Hata hivyo, tangu mwaka wa 2007, OBGYN wengi kutoka Ujapani sasa huwahitaji watumiaji wa Kidonge kumtembelea daktari mara moja tu kwa mwaka, huku ziara ya mara tatu kwa mwaka ikipendekezwa kwa wanawake wazee au kwa wale walio katika hatari zaidi ya kupatwa na madhara.

neg:
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba
Mwaka 1905 Theodoor Hendrik van de Velde, mwanajinakolojia wa Uholanzi, alionyesha kuwa wanawake hutoa kijiyai mara moja tu kila mzunguko wa hedhi. Miaka ya 1920 Kyusaku Ogino, mwanajinakolojia wa Ujapani, na Hermann Knaus, kutoka Austria, wakifanya kazi bila ushirikiano waligundua kwamba kijiyai hutokea siku kumi na nne hivi kabla ya kipindi cha hedhi kinachofuata. Ogino alitumia uvumbuzi wake kutengeneza hesabu ya kuwasaidia wanawake wasiopata mimba kwa kufanya tendo la ndoa kwa wakati mwafaka kupata mimba. Mwaka 1930 John Smulders, daktari Mkatoliki kutoka Uholanzi, alitumia uvumbuzi huo kuunda mbinu ya kuepuka mimba. Smulders alichapisha kazi yake chini ya Chama cha Matabibu Wakatoliki wa Uholanzi, na hiyo ilikuwa mbinu sanifu ya kwanza ya kuepuka mimba kwa kuacha kujamiiana kwa kipindi fulani - mbinu ya kalenda.

neg:
Ukimwi
VVU ndivyo kisababishi cha mkusanyiko wa magonjwa yanayojulikana kijumla kama VVU/UKIMWI. VVU ni retrovirusi ambavyo hasa huambukiza vipengele vya mfumo wa kingamwili ya binadamu kama vile seli za CD4T, makrofaji na seli za dendraiti. Virusi hivi huharibu seli za CD4 T moja kwa moja au vinginevyo.

neg:
Homa ya ndengi
Tangu miaka ya 1960, watu wengi wamekuwa wakipata homa ya dengi. Ugonjwa huu umekuwa tatizo la kimataifa tangu Vita vya Pili vya Duniani. Hupatikana sana katika zaidi ya nchi 110. Kila mwaka, takribani watu millioni 50 hadi 100 hupata homa ya dengi.

neg:
Ukimwi
VVU husambaa hasa kupitia njia tatu kuu: ngono (ikiwa ni pamoja na ulawiti na hata ngono ya mdomoni), kuingiliana na viowevu vya mwili vilivyoambukizwa (hasa kuongezewa damu au kudungwa sindano) na kutoka kwa mama hadi mtoto wakati wa ujauzito, kuzaa au kunyonyeshaBaadhi ya viowevu vya mwili, kama vile mate na machozi, havisambazi VVU.

neg:
Pumu
Pumu uligunduliwa kitambo nchini Misri na ulitibiwa kwa kunywa ubani mchanganyiko unaoitwa kyphi. Ulitajwa rasmi kama tatizo la upumuaji na Hippocrates mwaka 450 KK hivi, kutoka kwa neno la Kigriki kumaanisha "kuhema" ikiunda asili ya neno la kisasa. Mnamo 200 KK uliaminika kuhusiana kidogo na hisia.

neg:
Mpasuaji
Upasuaji ulipuuziwa kijumla hadi "Nyakati za dhahabu za Kiislamu" ambapo mpasuaji Al-Zahrawi (936-1013) alistawisha matibabu ya upasuaji. Yeye huchukuliwa kama mpasuaji mkuu zaidi wa kale aliyetoka Ulimwengu wa Kiislamu. Mchango wake mkubwa kwa matibabu ni "Kitab al-Tasrif", kamusi elezo ya matibabu yenye juzuu thelathini.
Yeye alikuwa daktari wa kwanza kuelezea hali ya mimba kutoka chungu cha mtoto, na daktari wa kwanza kutambua asili ya kijenetikia ya "haemophilia".

neg:
Gideon Byamugisha
Mwaka 1995 alifunga ndoa mara ya pili akimwoa Pamela aliyekuwa mjane wakati ule kutokana na UKIMWI akipatikana mwenyewe na viini vya HIV. Wanalea watoto wao kutoka ndoa zote mbili za awali pia wakamzaa mtoto wa pamoja asiye na HIV kutokana na tibu la madawa ya ARV.

neg:
Kinshasa
Kinshasa ina kumbukumbu ya tukio la kwanza la HIV-1, lililogunduliwa mwaka 1959 katika sampuli ya damu iliyohifadhiwa ya mwanadamu (angalia UKIMWI asili).

neg:
Uhuru Park
Mnamo Agosti 1996, kundi la Wakatoliki wakiongozwa na Askofu mkuu Kardinali Maurice Michael Otunga lilichoma rundo la kondomu katika Uhuru Park ili kupinga matumizi ya kifaa hicho kama njia salama ya kujikinga dhidi ya maambukizi ya Ukimwi..

neg:
Kingamwili
Maelezo ya kwanza kuandikwa ya dhana ya kinga yanaweza kuwa yalitolewa na Wathusaidi wa Athene ambao, mwaka wa 430 KK, walieleza kuwa wakati ugonjwa ulipoathiri mji huo "wagonjwa na waliokuwa mahututi walihudumiwa na wale waliokuwa wamepona, kwa sababu walijua uelekeo wa ugonjwa na hawakuwa na hofu. Kwa maana hakuna mtu aliyepata ugonjwa mara ya pili, au si kwa matokeo mbaya." Neno "wenye kingamaradhi", pia hupatikana katika shairi la kishujaa "Pharsalia" lililoandikwa mnamo 60 KK na mshairi Marcus Annaeus Lucanus kuelezea upinzani wa kabila la Afrika Kaskazini kwa sumu ya nyoka.

neg:
Gonjwa
Magonjwa ya kawaida yanayotokea daima lakini katika kiwango duni katika idadi ya watu ni yanasemwa kuwa "endemic." Mfano wa ugonjwa wa endemic ni malaria katika baadhi ya maeneo ya Afrika (kwa mfano, Liberia) ambapo sehemu kubwa ya wakazi wanatarajiwa kupata malaria wakati fulani katika maisha yao. Lingine ni bubonic plaque au "Black Death" iliyopitia Ulaya katika miaka ya 1340, na kuua mamilioni.

neg:
Kingamwili
Kinga tendi inayopatikana kwa kughushi inaweza kusababishwa na chanjo, dutu iliyo na antijeni. Chanjo huchangamsha mwitiko wa msingi dhidi ya antijeni bila kusababisha dalili za ugonjwa huo. Neno kuchanja liliundwa na Edward Jenner na lilitoholewa na Louis Pasteur kwa kazi yake tangulizi katika kuchanja. Mbinu iliyotumiwa na Pasteur ilihusu kutibu vikolezo vya kuambukiza kwa magonjwa hayo na hivyo vilipoteza uwezo wa kusababisha ugonjwa hatari. Pasteur alichukua jina chanjo kama jina tambulishi kwa heshima ya ugunduzi wa Jenner, ambalo kazi ya Pasteur ilitumia kama msingi.
Mwaka wa 1807, Wabavaria walikuwa kundi la kwanza kuwataka makuruta wake wa kijeshi kuchanjwa dhidi ya ndui, kwa sababu kueneza kwa ndui kulihusishwa na mapambano. Baadaye utaratibu wa chanjo uliongezeka kwa sababu ya kuenea kwa vita.

neg:
Ukimwi
UKIMWI umekuwa na madhara makubwa katika jamii, kama ugonjwa wa mwili na kama chanzo cha ubaguzi. Kuna sintofahamu kuhusu UKIMWI kama vile kwamba eti, unaweza kusambazwa kwa kugusana tu bila ngono.

neg:
Maumivu ya kiuno
Maumivu ya kiuno yamewaathiri watu tangu enzi za shaba. Makala ya upasuaji wa kale yanayojulikana kama Mafunjo ya Edwin Smith katika enzi ya 1500 KK yalieleza kuhusu uchunguzi tambuzi na matibabu ya mkazo wa pingili za uti wa mgongo.

neg:
Uvimbe wa fibrosisi
CF hutokea mara nyingi katika watu wa ukoo wa Kaskazini kwa Ulaya na huathiri takriban mtoto mmoja mzawa kati ya kila watoto elfu tatu wazawa. Takriban mtoto mmoja kati ya kila watoto ishirini na watano ni mbebaji. Ugonjwa huu ni nadra zaidi katika Waafrika na watu wa bara Asia. Ugonjwa huu ulibainika mara ya kwanza kama ugonjwa maalum na Dorothy Andersen mwaka wa 1938, huku maelezo yake yakifanana na hali iliyotokea angalau mwaka wa 1595. Jina "uvimbe wa fibrosisi" linatokana na sifa maalum za ugonjwa huu ambapo fibrosisi na uvimbe huundika ndani ya kongosho.

neg:
Yoweri Kaguta Museveni
Kutokana na mafanikio ya mapambano dhidi ya ugonjwa wa Ukimwi na kukubali kwake kufuata sera za Benki ya Dunia na Shirika la Fedha Duniani, Museveni alipata sifa kubwa toka kwa viongozi wa mataifa ya Magharibi. Mwishoni mwa miaka ya 1990, Museveni alikuwa akielezewa kuwa ni mfano bora wa kizazi kipya cha viongozi wa Afrika.

neg:
Kisukari aina ya 2
Kisukari ni mojawapo ya magonjwa yaliyoelezwa mwanzo katika mswada wa [[Misri]] kutoka mwaka [[1500]] hivi [[BK]] uliotaja "kukojoa kwa wingi." Visa vya kwanza kuelezwa yanaaminika kuwa aina ya 1 ya kisukari.Matabibu wa India wa enzi hizo pia walitambua ugonjwa huu na kuuainisha kama "madhumeha" au "mkojo wa asali" wakitambua kuwa mkojo huo ulivutia mchwa. [[Neno]] "diabitisi” (kisukari) au "kupitia katikati" lilitumika kwa mara ya kwanza mwaka [[230]] KK na [[Mgiriki]] [[Appollonius wa Memphis]]. Ugonjwa huu ulikuwa nadra wakati wa [[Ufalme wa Roma]] huku [[Galen]] akidokeza kuwa alitambua visa viwili tu katika [[taaluma]] yake.