query: Mji mkuu wa Mozambiki unaitwaje?

pos:
Msumbiji
Miji mikubwa zaidi ni Maputo (wakazi 1.191.613), Matola (wakazi 543.907) na Beira (wakazi 530.706).

neg:
Mto
Kwa mfano mito ya Ubangi na Kongo inakutana kwenye mji wa Mbandaka. Huko Kongo ni mto mkubwa kushinda Ubangi; hivyo baada ya Mbandaka kuelekea bahari mto unaendelea kuitwa "Kongo".

neg:
Kolombia
Kuna wakazi milioni 41: wengi wako mjini hasa katika mabonde ya Rio Cauca na Rio Magdalena na kwenye mwambao wa bahari ya Karibi.
Mwaka 2014 asilimia 76 za wakazi wote wa nchi walikaa mjini.
Kuna uhamiaji mkubwa kutoka mashambani kuelekea mjini. Mikoa ya mashariki ina zaidi ya nusu ya eneo la taifa lakini asilimia 3 za wakazi pekee.

neg:
Moshi (mji)
Moshi ni makao makuu ya Mkoa wa Kilimanjaro nchini Tanzania.

neg:
Montepuez
Montepuez ni mji mkuu wa Wilaya ya Montepuez nchini Msumbiji. Idadi ya wakazi wake ni takriban 76,004.

neg:
Mbozi
Miji wilayani ni Mlowo penye kiwanda cha kahawa, Vwawa (watu 25,000-30,000) ambako ni makao makuu ya wilaya na Tunduma (watu 22,000) ambayo ni mji wa mpakani na Zambia na kitovu chja biashara. Yote mitatu iko kando la barabara kuu ya TANZAM kutoka Dar es Salaam kupitia Mbeya kwenda Zambia. Reli ya TAZARA inapita vilevile wilayani kuna vituo huko Vwawa na Tunduma.

neg:
Kismayu
Kismayu (pia: Kismayo au (Kisomali: Kismaayo) ni mji katika mkoa wa Jubbada Hoose wa Somalia mwambaoni wa Bahari Hindi. Uko karibu na mdomo wa mto wa Juba. Kismayu ndio mji mkubwa katika eneo la Jubbaland. Mji wenyewe uko 528km kusini magharibi mwa mji mkuu Mogadishu. Katika mwaka wa 2011, Kismayu ilikadiriwa kuwa na wakaazi 183,300.

neg:
Wilaya ya Meluco
Wilaya ya Meluco ni wilaya moja ya Mkoa wa Cabo Delgado, Msumbiji. Idadi ya wakazi wake ni takriban 25,184. Mji wake mkuu ni Meluco.

neg:
M'banza-Kongo
M'banza-Kongo ni mji wa Angola ya Kaskazini mwenye wakazi 25,000 na pia makao makuu ya mkoa wa Zaire ndani ya Angola. Iko karibu na mpaka wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo kwenye 6°16′0″S 14°15′0″E.

neg:
Msumbiji (kisiwa)
Mwaka 1507 Wareno walijenga kituo cha kijeshi. Jengo la kale kisiwani ni kanisa dogo la Nossa Senhora de Baluarte lililojengwa mwaka 1522 BK. Tangu mwaka 1558 hadi 1620 Wareno walijenga boma kubwa la Mtakatifu Sebastiano kwa gharama kubwa. Mawe yote yalichukuliwa kwa meli kutoka Ureno, Goa (Uhindi) na pia pwani la Msumbiji penyewe. Umuhimu wa Msumbiji machoni pa Wareno ulikuwa nafasi ya kituo chenye usalama cha safari nedu kati ya Ureno na Bara Hindi.

neg:
Dodoma (mji)
Ilitangazwa kuwa mji mkuu wa Tanzania mwaka 1973, lakini mnamo tarehe 26 Aprili 2018 katika maadhimisho ya miaka 54 ya muungano wa Tanganyika na Zanzibar, rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania wa awamu ya tano John Magufuli aliupandisha hadhi na kutangaza rasmi kuwa Dodoma ni Jiji. Serikali ya awamu ya tano ilihamia rasmi jijini Dodoma mwaka 2016.

neg:
Mbabane
Mbabane ni mji mkuu wa Uswazi ikiwa na wakazi 70,000 (2003). Ofisi za serikali ziko hapa lakini bunge na jumba la mfalme ziko mjini Lobamba.

neg:
Kwanza (mto)
Mwanzoni inaelekea kaskazini halafu kaskazini-magharibi ikiwa mpaka kati ya mikoa ya Bie na Malange, baadaye kati ya mikoa Cuanza Sul na Malange, halafu kati ya mikoa ya Cuanza Sul na Bengo. Ikielekea magharibi inapita mkoa wa Cuanza Norte hadi kufikia Atlantiki kusini ya Luanda mji mkuu wa Angola.

neg:
Msumbiji
Upande wa mashariki kuna kisiwa cha Madagaska ng'ambo ya mlango bahari wa Msumbiji.

neg:
Somalia
Mji mkuu na mji mkubwa zaidi ni Mogadishu (wakazi 2,120,000).

neg:
Moshi (mji)
Kiutawala mji wa Moshi ni wilaya ya Mkoa wa Kilimanjaro. Ndani yake kuna kata 15 ambazo ni Bondeni, Kaloleni, Karanga, Kiboroloni, Kiusa, Korongoni, Longuo, Majengo, Mawenzi, Mji Mpya, Msaranga, Njoro, Pasua, Rau na Kilimanjaro.

neg:
Moshi William
Ukipita mitaa ya Keko Machungwa jijini Dar es Salaam sehemu alikokuwa anaishi mwanamuziki huyu lazima utasikia moja ya nyimbo zake zikipigwa katika klabu mbalimbali au kwenye majumba ya wenyeji. Pia katika miji mbalimbali ya Afrika Mashariki na kati mwanamuziki huyu alifananishwa sana na mwanamuziki Madilu System wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo kutokana na staili yake ya uimbaji katika Bendi ya Msondo Ngoma na mtoto wake Hassan Moshi William.

neg:
Addis Ababa
Addis Ababa (pia Addis Abeba; kwa Kiamhara አዲስ አበባ, "Ua Jipya"; kwa Kioromo "Finfinne") ni mji mkuu wa Ethiopia na wa Umoja wa Afrika.

neg:
Monako
Kuna mitaa sita mjini au nchini ndiyo Monte Carlo, La Condamine, Fontvieille, Le Larvotto, Les Moneghetti na Monaco-Ville.

neg:
Mocímboa da Praia
Mocímboa da Praia ni mji mkuu wa Wilaya ya Mocímboa da Praia nchini Msumbiji. Idadi ya wakazi wake ni takriban 29,761.

neg:
Boma (Kongo)
Boma ni mji wa Kongo Kati, katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (zamani ilijulikana kama Zaire).

neg:
Mombasa
Baada ya kuundwa kwa serikali ya ugatuzi, Mombasa umekuwa mji mkuu wa kaunti ya Mombasa.

neg:
Maputo
Maputo ni mji mkuu wa Msumbiji. Hadi 1976 ilijulikana kwa jina la Kireno la Lourenço-Marquès. Serikali mpya ya Msumbiji huru chini ya rais Samora Machel iliipa jina jipya la Maputo.

neg:
Wabondei
Vilevile Waseuta hao walisambaa kutoka mji mkuu wa zamani yaani Umba na sehemu za Mbwego, ambako leo huitwa Magila, pia waliishi maeneo ya Mkuzi ambako kulikuwa na fundi maarufu wa kucheza njuga aliyeitwa Saudimwe na mwanae Kidungwe, walisambaa sehemu za Jaila ambako ndio Misozwe leo, Bwembwera na Tongwe. Pia Waseuta hawa walifika sehemu za Amani: hapo kundi hili la Waseuta walibadili jina na kujiita Wabondei yaani “Valley Peoples” (Watu wa mabondeni). Mji wao mkuu kwa sasa ni Muheza.

neg:
Madagaska
Wamerina walikuwa na makao makuu ya utawala wao Antananarivo; baada ya kugawiwa kwa ufalme wao mnamo 1710 kitovu cha malaka kati ya Wamerina ikahamia kwenye mlima wa Ambohimanga lakini tangu kuunganishwa kwa Wamerina mnamo 1794 mji mkuu ukulikuwa tena Atananarivo. Kutoka hapo waliweza kueneza mamlaka yao katika sehemu nyingine za kisiwa hicho.

neg:
Moroko
Mji mkuu ni Rabat wenye wakazi milioni 1.2. Mji mkubwa ni Casablanca (kwa Kiarabu: الدار البيضاء dar al-baiDa = nyumba nyeupe). Miji yote miwili mikubwa ni miji ya bandari.
Miji mitano mikubwa ni kama ifuatavyo (namba za sensa ya mwaka 2004):

neg:
Kinshasa
Zamani pahali pa vijiji vya uvuvi, Kinshasa sasa ni jiji lenye idadi ya wakazi 10,076,099 mwaka 2009. Mji wa Brazzaville (wenye wakazi milioni 1.5 mwaka 2007 pamoja na makazi yake), mji mkuu wa Jamhuri ya Kongo, hupatikana upande wa pili wa mto Kongo. Hivyo mrundiko wa Kinshasa-Brazzaville una wakazi karibu milioni 12.

neg:
Kinshasa
Kinshasa (jina la awali kwa Kifaransa: "Léopoldville," na kwa Kiholanzi: "Leopoldstad") ni mji mkuu na mji mkubwa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, iliyojulikana kama Zaire miaka 1971-1997. Mji uko kwenye Mto Kongo.

neg:
Ambovombe
Ambovombe (au "Ambovombe-Androy") ni mji mkuu wa mkoa wa Androy nchini Madagaska. Idadi ya wakazi wake ni takriban 66,818.

neg:
Zambia
Mji mkuu ni Lusaka (wenye wakazi 1,460,500).

neg:
Cuiabá
Cuiabá ni jina la mji mkuu wa jimbo la Mato Grosso katika Brazil. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 550,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 165 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Muziki wa Angola
Mji mkuu wa Angola ni Luanda ambao una sampuli tofauti tofauti za midundo ikiwemo merengwe, kilapanda na semba, ya mwisho ikiwa mwondoko ambao unashirikisha Roots na Samba ya Brazil zikiwekwa pamoja. Katika pwani ya Luanda pia kuna nji wa Ilha do Cabo, ambao umetawalwa na muziki unaotumia vyombo vya accordion na harmonica. Mwondoko unaitwa rebita.

neg:
TANZAM
Mjini Tunduma Tanzam inavuka mpaka na kuingia Zambia. Sasa ni "Great North Road" ikielekea kwenda Kapiri Mposhi kupitia Nakonde na hapa inapewa namba "T2". Kapiri Mposhi inajiunga na barabara kuu ya Zambia kutoka Lumbumbashi (Kongo) kwenda Lusaka.

neg:
KwaZulu
Mji mkuu ulikuwa mwanzoni Nongoma na tangu 1980 Ulundi.

neg:
Mkoa wa Omaheke
Mkoa wa Omaheke ni moja ya mikoa 13 ya kujitawala ya Namibia lenye wakazi 67,496 kwenye eneo la 84,732 km². Mji mkuu ni Gobabis.

neg:
Toamasina
Toamasina ni mji mkuu wa Atsinanana nchini Madagaska. Idadi ya wakazi wake ni takriban 179,045.

neg:
Brazzaville
Brazzaville ni mji mkuu wa Jamhuri ya Kongo. Ina wakazi 1,115,773 (mwaka 2005). Iko kando la mto Kongo ikitazama mji wa Kinshasa ng'ambo ya mto.

neg:
Mogadishu
Msafiri Mwarabu Ibn Battuta alitembelea Mogadishu mnamo mwaka 1300 akaona matajiri akataja "watu wanene wengi". Mji ulikuwa na vipindi vya kujitegemea na vipindi vya kutawaliwa na nchi za nje katika historia yake. Mnamo mwaka 1500 Wareno walikuwa mabwana wake. Tangu katikati ya karne ya 19 BK Mogadishu ilikuwa chini ya sultani wa Zanzibar.

neg:
Sayyid Majid
Sayyid Majid bin Said (kwa Kiarabu: ماجد بن سعيد البوسعيد; 1834 – 7 Oktoba 1870) alikuwa Sultani wa kwanza wa Zanzibar, akitawala tangu tarehe 19 Oktoba 1856 hadi kifo chake funguvisiwa la Zanzibar pamoja na pwani ya Afrika ya Mashariki kati ya Mogadishu (leo mji mkuu wa Somalia) na Rasi Delgado (leo Kaskazini mwa Msumbiji , karibu na mto Ruvuma).

neg:
Belmopan
Belmopan ni mji mkuu wa Belize. Idadi ya wakazi ni takriban watu 15,000. Jina la mji liliundwa na maneno mawili ya "Belize" (=nchi) na "Mopan" ambayo ni mto wa karibu.

neg:
Majengo (Moshi mjini)
Majengo (Moshi mjini) ni jina la kata ya Wilaya ya Moshi Mijini katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania yenye postikodi namba 25104. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 19,571 waishio humo.

neg:
Kinshasa
Iko kusini mwa mto Kongo, kando ya Brazzaville, mji mkuu wa Jamhuri ya Kongo. Hapa ndipo mahali pekee duniani ambapo miji mikuu imelainika kando ya mto, ikitazamana.

neg:
Wilaya ya Montepuez
Wilaya ya Montepuez ni wilaya moja ya Mkoa wa Cabo Delgado, Msumbiji. Idadi ya wakazi wake ni takriban 149,181. Mji wake mkuu ni Montepuez.

neg:
Banjul
Mwaka 1965 Bathurst ilikuwa mji mkuu wa nchi huru ya Gambia. Mwaka 1973 jina lilibadilishwa kuwa Banjul.
Tarehe 22 Julai 1994 palikuwa na mapinduzi wa kijeshi yaliyoanzisha utawala wa Rais Yahaya Jammeh. Geti la mji "Arch 22" lilijengwa kama kumbukumbu ya mapinduzi haya.

neg:
Ubangi
Mto waelekea kwanza magharibi halafu magharibi-kusini ukipitia mji mkuu Bangui.

neg:
Mogadishu
Mogadishu imeundwa mnamo mwaka 900 BK ikawa mji wa kaskazini kabisa wa utamaduni wa Waswahili kwenye pwani la Afrika ya Mashariki. Ilikuwa sehemu ya biashara ya kimataifa ya Waswahili jinsi inavyonekana kutokana na sarafu za kale za Uchina, Sri Lanka na Vietnam zilizokutwa na wanaarkiolojia katika ardhi yake.

neg:
Mumbai
Mumbai (Kihindi: मुंबई  pia: Bombay) ni mji mkuu wa jimbo la Maharashtra kwenye pwani la magharibi la Uhindi. Mumbai ni mji mkubwa wa India mwenye wakazi milioni 12.

neg:
Msumbiji (kisiwa)
Mwaka 1898 mji mkuu ulihamishwa kwenda Lourenco Marques (leo Maputo). Kisiwa kilianza kurudi nyuma. Katika miaka ya 1960 daraja lilijengwa kati ya kisiwa na bara.

neg:
Balama
Balama ni mji mkuu wa Wilaya ya Balama nchini Msumbiji.

neg:
Bamako
Bamako ni mji mkuu wa Mali pamoja na kuwa mji mkubwa nchini ikiwa na wakazi milioni moja na nusu. Iko mwambaoni wa mto Niger katika kusini ya nchi.

neg:
Manaus
Manaus ni jina la mji mkuu wa jimbo la Amazonas katika Brazil. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2009, mji una wakazi wapatao milioni 1.7 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 92 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Bogota
Bogota au kwa jina kamili Santa Fe de Bogotá ni mji mkuu wa Kolombia pia mji mkubwa wa nchi mwenye wakazi milioni saba takriban.

neg:
Kabinda
Kabinda ni eneo ndogo lenye kilomita za mraba 7,283 na wakazi lakhi 3. Mji mkuu ni mji wa Kabinda na miji ya Belize, Cacongo na Buco Zau. Imepakana na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Jamhuri ya Kongo na Atlantiki.

neg:
Mobutu Sese Seko
Tarehe 16 Mei 1997 wapinzani walitwaa uwanja wa ndege wa Lubumbashi na Mobutu aliyegonjeka alikimbia nchi. Alikufa nje ya nchi, huko Moroko tarehe 7 Septemba 1997. Kabila alikuwa ameshaingia tayari Kinshasa tangu tarehe 20 Mei 1997 na kuchukua utawala.

neg:
Lubumbashi
Élisabethville ulitumikia kama mji mkuu na kitovu cha biashara wa Jimbo la kujitenga la Katanga wakati wa vita vya wenyewe kwa wenyewe vya miaka 1960-1963. Moise Tshombe alitangaza uhuru wa Katanga mnamo Julai 1960. Viongozi wa Kongo walimtia nguvuni akashtakiwa kwa uhaini Aprili 1961, hata hivyo alikubali kufutilia washauri wake wa kigeni na vikosi vya kijeshi kubadilishana na uhuru wake.

neg:
Chuo Kikuu cha Kyambogo
Kampasi ya chuo hiki kikuu iko katika kilima cha Kyambogo , takriban [1] kwa barabara, mashariki mwa eneo la kati la biashara la Kampala, mji mkuu na mji mkubwa zaidi Uganda, pamoja wa Barabara kuu ya Kampala-Jinja Uratibu wa kampasi ya chuo hiki kikuu ni: 00 21 00N, 32 37 48E (Latitude: 0.3500; Longitude: 32,6300).

neg:
Tete (mji)
Tete ni mji mwenye wakazi 104,832 na makao makuu ya Mkoa wa Tete nchini Msumbiji. Iko kando la mto Zambezi takriban 420 km kutoka mdomo wake na mahali pa daraja mojawapo kati ya madaraja matano yanayovuka mto huu.

neg:
Brazzaville
Tangu mwaka 1898 Brazzaville ilikuwa mji mkuu wa Kongo ya Kifaransa ikawa na na wakazi 5,000 mnamo 1900 walioongezeka kuwa lakhi moja mwaka 1950.

neg:
Wilaya ya Mueda
Wilaya ya Mueda ni wilaya moja ya Mkoa wa Cabo Delgado, Msumbiji. Idadi ya wakazi wake ni takriban 98,654. Mji wake mkuu ni Mueda.

neg:
Mauritania
Mji mkuu ni Nouakchott. Mji wa pili na kitovu cha uchumi ni bandari ya Nouadhibou karibu na mpaka wa Sahara Magharibi.

neg:
Mkoa wa Gaza
Gaza au Gazankulu, ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Msumbiji. Mji mkuu wake ni Xai Xai.na miji ya:

neg:
Mji Mpya (Moshi Mjini)
Mji Mpya ni kata ya Moshi Mjini katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania yenye postikodi namba 25111. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,293 walioishi humo.

neg:
Uislamu nchini Mozambique
Uislamu nchini Mozambique ni dini inayokadiriwa kuwa na wafuasi wakifikiao asilimia 17.9 ya wakazi wote wa nchini humo.

neg:
Casablanca
Casablanca (Kihispania "nyumba nyeupe","tamka kasablanka", ar.| "ad-Dār al-Bayḍā’") ni mji mkubwa zaidi nchini Moroko. Ni mji wa bandari uliopo kwenye magharibi ya nchi mwambaoni wa Bahari Atlantiki. Pia ni mju mkubwa kabisa wa nchi za Maghrib na kati ya miji muhimu zaidi kwenye bara la Afrika.

neg:
Moshi (mji)
Kwa mujibu wa sensa ya mwaka 2012, mji huu una wakazi wapatao 184,292 . Kabila linaloongoza kwa idadi ya wakazi wa mji wa Moshi ni Wachagga wakifuatiwa na Wapare na makabila mengine yaliyohamia kutoka sehemu mbalimbali za Tanzania kama Wasambaa, Warangi n.k. Wachagga wanapenda vyakula vinavyopikwa kwa kutumia ndizi kama vile mtori, kitawa, na machalari.

neg:
M'banza-Kongo
Mji uliharibiwa wakati vita ya wenyewe kwa wenyewe mwaka 1665. Wakazi wote walitoka na kuacha maghaofu matupu 1678. Lakini 1709 mfalme Pedro IV of Kongo akarudisha mji mkuu wa milki yake hapo. Umeendelea kukaliwa hadi leo ingawa idadi ya watu ilibadilika mara nyingi.

neg:
Visiwa vya Madeira
Mji mkuu ni Funchal. Madeira ina hali ya jimbo la kujitawala ndani ya Ureno.

neg:
KwaZulu-Natal
KwaZulu-Natal ni moja kati ya majimbo tisa ya Afrika Kusini. Imepakana na Uswazi, Msumbiji, Lesotho, Bahari Hindi na majimbo ya Afrika Kusini ya Mpumalanga, Rasi ya Mashariki na Dola Huru. Jimbo liliundwa 1994 kwa kuunganisha jimbo la Natal na bantustan ya KwaZulu. Mji mkuu ni Pietermaritzburg.

neg:
Boma (Kongo)
Boma ulikuwa mji mkuu wa Kongo ya Kibelgiji hadi mwaka 1926.

neg:
Kwando
Kwa jina la Chobe unaingia katika mto Zambezi kwenye mji wa Kazungula pale ambako nchi nne za Botswana, Namibia, Zambia na Zimbabwe zinakutana.

neg:
Morondava
Morondava ni mji mkuu wa mkoa wa Menabe nchini Madagaska. Idadi ya wakazi wake ni takriban 39,895.

neg:
Lubumbashi
Wakati Laurent-Désiré Kabila aliamua kuteua bunge la mpito, mwaka 1999, uamuzi ulitolewa kufunya Bunge katika Lubumbashi, ili kuimarisha umoja tete wa nchi. Bunge liliwekwa katika jengo la Bunge la Wapinduzi wa Katanga, iliyokuwa na makao makuu yake katika jiji hili pia katika miaka ya 1960. Lubumbashi kwa hiyo ulikuwa mji wa mkuu wa Sheria wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo kuanzia 1999 hadi 2003, wakati taasisi zote kuu za nchi zililetwa jijini Kinshasa.

neg:
Jamhuri ya Kongo
Jamhuri ya Kongo ni nchi ya Afrika ya Kati. Imejulikana pia kama Kongo-Brazzaville (kutokana na mji mkuu) kwa kusudi la kutoichanganywa na nchi jirani ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.

neg:
Manikongo
Mji mkuu wa Manikongo ulikuwa M'banza-Kongo (iliitwa baadaye Sao Salvador kati ya 1570-1975) ambayo leo ni makao makuu ya jimbo la Zaire la Angola.

neg:
Mji mkuu
Kwa nia hiyohiyo Tanzania iliamua kuhamisha mji mkuu kutoka Daressalaam uliyoko pwani la Bahari Hindi kwenda Dodoma iliyoko katikati ya Tanzania. Uhamisho huu umepangwa tangu 1967 na kutangazwa rasmi mwaka 1997 lakini haujatekelezwa bado. Ni ofisi chache za serikali zimehamia hapo. Watanzania wanaochoka na kuchelewe huku waangalie mfano wa Brazil: Katiba ya Brazil ya mwaka 1891 ilishataja mahali pa mji mkuu mpya badala ya Rio de Janeiro lakini mipango haikuanza hadi 1926 halafu ujenzi ulianza 1956!Uturuki iliamua 1923 kuhamisha mji mkuu kutoka Istanbul kwenda Ankara. Istanbul iliwahi kuwa kwa karne nyingi mji wa Masultani tena mji wa kimataifa; mapinduzi ya 1923 yalimaliza utawala wa sultani na kutangaza Uturuki kuwa jamhuri. Pia Istanbul imekuwa kandokando ya eneo la Uturuki baada ya vita kuu ya kwanza kwa sababu sehemu za magharibi zilikuwa zimepotea na kuchukuliwa na Wagiriki na Wabulgaria. Hivyo Ankara iliteuliwa iliyoko katikati ya Uturuki mpya baada ya vita.

neg:
Msumbiji
Msumbiji (kwa Kireno: "Moçambique") ni nchi ya Afrika ya Kusini-Mashariki.

neg:
Somalia ya Kiitalia
1892 Usultani wa Zanzibar alikodi mabandari ya Banadir kati ya Mogadishu hadi Brava kwa Italia. 1905 Italia ilinunua eneo hili kutoka Zanzibar na kulitangaza kuwa koloni na Mogadishu kuwa mji mkuu.

neg:
Vasco da Gama
Mwezi wa Januari walifika Kisiwa cha Msumbiji (kwa Kireno: Ilha de Moçambique) walipokutana mara ya kwanza na Waislamu waliosema lugha ya Kiarabu. Wakaelekea Kenya wakafika kwanza Mombasa wasipopokewa vema wakaendelea hadi Malindi. Huko walijenga uhusiano mwema na sultani wa mji wakaona Wahindi wa kwanza.

neg:
Belize City
Belize City ni mji mkubwa kabisa wa Belize. Zamani ilikuwa pia mji mkuu lakini baada ya kuharibiwa na dhoruba ya tufani mwaka 1961 mji mkuu mpya uliundwa kwa jina la Belmopan.

neg:
Visiwa vya Marshall
Atolli ya Majuro inashika nafasi ya mji mkuu.

neg:
Namibia
Mji mkuu ni Windhoek (wakazi 322.500).

neg:
Jamhuri ya Dominika
Mji mkuu na pia mji mkubwa ni Santo Domingo (yaani Mtakatifu Dominiko). Jina la nchi linatokana na hilo (Jamhuri ya Mt. Dominiko). Jina hilo wakati mwingine linachanganywa na lile la Dominica ambayo ni nchi nyingine iliyoko katika kisiwa cha Karibi chenye jina kama hilo ila lenye maana ya Siku ya Bwana, yaani Jumapili.

neg:
Lusaka
Lusaka ni mji mkuu wa Zambia. Jiji la Lusaka liko Kusini ya Kati ya Zambia, na mahali pake ni 15°25' Kusini, 28°17' Mashariki . Iko futi 4200 (au mita 1400) juu ya UB. Idadi ya wakazi wake imekadiriwa kuwa watu 1,391,000 (mwaka wa 2000).

neg:
Lobamba
Lobamba inaona sherehe kubwa ya kitaifa kila mwaka ni ngoma ya Umhlanga au ngoma ya mafunjo ambako wasichana wanachukua mafunjo na kuzipeleka kwa ikulu ya ntombi (mama wa mfalme). Ni kawaida ya kwamba mfalme anaweza kumteua mke mpya kati ya wasichana hawa wakicheza.

neg:
Wilaya ya Muidumbe
Wilaya ya Muidumbe ni wilaya moja ya Mkoa wa Cabo Delgado, Msumbiji. Idadi ya wakazi wake ni takriban 63,820. Mji wake mkuu ni Muidumbe.

neg:
Malabo
Tangu uhuru wa Guinea ya Ikweta mwaka 1968 Santa Isabel ikawa mji mkuu. Wakati wa udikteta wa rais Francisco Macías Nguema jina lilibadilishwa kuwa Malabo. Idadi ya wakazi ilipungua sana kutokana na utawala wa kidikteta, wengi walikimbia kama wanachi kwa ujumla. Tangu mwisho wa Macias Nguema idadi imeongezeka tena lakini bado dalili ya uharibifu zinaonekana.

neg:
Morogoro (mji)
Morogoro ni mji ujulikanao kwa muziki wa Kitanzania. Kwanza kabisa ilikuwa makao ya bendi maarufu ya Cuban marimba band chini ya mwanzilishi wake Salum Abdallah, mzaliwa wa mji huo. Makao makuu ya bendi hiyo yalikuwa Kichangani, mjini Morogoro. Nyimbo za santuri nyingi za miaka ya 1950 na 1960 zilitungwa mjini humo. Mji huo ulikuwa makao ya bendi nyingine ya Moro jazz. Mwaka 1968, Mbaraka Mwinshehe, mwanamuziki mashuhuri wa Morogoro aliiwakilisha Tanzania kwenye maonyesho ya ulimwengu ya biashara yaliyokuwa mjini Osaka, Japan, na baada ya kurudi kwake alitunga wimbo uliokuwa maarufu nchini wa maonyesho hayo. Mbaraka alifariki kwa ajali ya gari mjini Mombasa, Kenya.

neg:
Nouakchott
Nouakchott (Kiarabu: نواكشوط) ni mji mkuu wa Mauritania. Iko mwambaoni wa Atlantiki katika magharibi ya nchi. Idadi ya wakazi imekadiriwa kupita milioni moja.

neg:
Jiografia ya Tanzania
Mji mkuu wa Tanzania ni jiji la Dodoma.

neg:
Michael Ranneberger
Mnamo Agosti mwaka wa 1994, akawa Naibu Mkuu wa Misheni katika mji mkuu wa Mogadishu. Huduma yake kama Naibu Mkuu wa Misheni katika mji mkuu wa Maputo kuanzia mwaka wa 1986 hadi mwaka wa 1989 ilijumuisha miezi nane kama mjukumu wakati wa vita vya wenyewe kwa wenyewe, wakati mpango wa msaada wa dharura wa Shirika la Maendeleo ya Kimataifa la Marekani,(USAID) nchini Msumbiji ulikuwa mmoja wa mpango kubwa zaidi katika sub-Saharan ya Afrika. Kama ofisa wa dawati nchini Angola kuanzia mwaka wa 1981 hadi1984 alihudumu kama mwanachama wa Katibu Msaidizi wa timu ya Crocker katika mazungumzo ya kuleta uhuru katika nchi ya Namibia na kuondolewa kwa vikosi vya Kuba nchini Angola.

neg:
Entebbe
Entebbe iko 00.04N, 320.280E. Ipo katika wilaya ya Wakiso, kusini magharibi ya Kampala, mji mkubwa na mji mkuu wa Uganda. Entebbe ipo kaskazini mwa fuo za Ziwa Victoria, ziwa lenye ukubwa zaidi Afrika.

neg:
Luanda
Mji ulianzishwa na Wareno mwaka 1575 BK kwa jina la "São Paulo de Luanda". Umekuwa mji mkuu wa Angola tangu mwaka 1627.

neg:
M'banza-Kongo
Ulikua mji mkubwa wakati ya mfalme Afonso I wa Kongo. Taarifa ya kanisa vya miaka ya 1630 yasema kulikuwa na batizo 4,000 hadi 5,000 mjini na katika nchi ya karibu kwa mwaka hivyo wataalamu wamekadria idadi ya wakazi kuwa 100,000.

neg:
M'banza-Kongo
Mji ulikuwepo tayari wakati wa kufika kwa Wareno mnamo mwaka 1498. Ilikuwa mji mkuu wa Manikongo. Hadi leo mti wa Jalankuwo ambako Manikongo aliketi kama Hakimu mkuu umesimama katika eneo la jumba la kifalme la kale. Wakati ule mji uliitwa "Mji wa Kongo" na baadaye "San Salvador wa Kongo" kwa heshima ya Yesu Kristo.

neg:
Angola
Baada ya wafalme kuwa Wakristo Wakatoliki na kujengwa kwa kanisa kuu, jina la "São Salvador do Congo" (kwa Kireno: "Mwokozi Mtakatifu wa Kongo") lilikuwa kawaida kwa mji mkuu wa milki.

neg:
Colombo
Colombo ni mji mkubwa wa Sri Lanka wenye wakazi 647,100 (2001). Ilikuwa mji mkuu wa nchi hii tangu mwaka 1814 mpaka mwaka 1978.

neg:
Botswana
Mji mkuu wa Botswana ni Gaborone.

neg:
Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Mtawala alikuwa na cheo cha Manikongo na ufalme uligawiwa kwa majimbo sita. Baada ya kufika kwa Wareno wafalme na matabaka ya juu walikuwa Wakristo. Ufalme uliporomoka kutokana na vita vilivyosababishwa na biashara ya watumwa na kuingilia kwa wafanyabiashara ya watumwa katika siasa ya ndani. Hata hivyo, nasaba za watawala waliotumia cheo cha "Awenekongo" waliendelea kukaa katika mji mkuu wa kale M'banza-Kongo (iliyobadilishwa jina kuitwa San Salvador) hadi mwaka 1914 ambako Wareno walifuta mabaki ya uhuru na kufanya eneo lililobaki sehemu kamili ya koloni lao la Angola.

neg:
Mogadishu
1892 sultani alikodisha mji kwa Italia iliyoinunua 1905 kutoka kwake ukawa mji mkuu wa koloni ya Somalia ya Kiitalia. Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia mji ulivamiwa na Waingereza mwaka 1941 waliourudisha kwa Itala 1954.

neg:
Ancuabe
Ancuabe ni mji mkuu wa Wilaya ya Ancuabe nchini Msumbiji. Idadi ya wakazi wake ni takriban 12,561.


query: Kuna asilimia ngapi ya Tanzania Breweries katika  East African Breweries?

pos:
East African Breweries
Mwaka wa 2002 East African Breweries Limited (EABL) na SABMiller Plc. walikubaliana kubadilishana hisa zao kwenye kumpuni walizomiliki: Kenya Breweries Limited na Tanzania Breweries Limited. EABL ilipewa 20% ya hisa za Tanzania Breweries. SABMiller Plc. nayo ilipewa 20% ya umiliki kwenye Kenya Breweries. Mnamo mwaka wa 2003, Kenya Breweries ilitumia karibu 6% ya maji ya Nairobi.

pos:
East African Breweries
East African Breweries ni kampuni kubwa ya Afrika Mashariki inayotengeneza pombe ambayo inamiliki 80% ya Kenya Breweries, 98.2% ya Uganda Breweries, 100% ya Central Glass -kampuni yakutengeneza glasi, 100% ya Kenya Maltings na 46% ya United Distillers and Vintners (Kenya) Limited, 100% ya Universal Distilers Uganda, 100% EABL International (inayowajibika kwa mauzo ya nje), 100% ya East African Maltings, 100% EABL Foundation na 20% ya Tanzania Breweries.

pos:
Tusker (pombe)
Mwaka wa 2002 East African Breweries Limited (EABL) na SABMiller plc. zilibadilishana faida ya hisa: Kenya Breweries Limited na Tanzania Breweries Limited. EABL ilipokea asilimia 20% ya mali ya Tanzania Breweries. SABMiller plc. ilipokea asilimia 20% ya mali ya Kenya Breweries. Mwaka wa 2003, Kenya Breweries ilitumia karibu asilimia 6% ya maji ya Nairobi.

pos:
Tusker (pombe)
East African Breweries ni kampuni kubwa ya utengenezaji wa pombe Afrika Mashariki ambayo inamiliki asilimia 80% ya Kenya Breweries, 98.2% ya Uganda Breweries, 100% ya Central Glass - utengenezaji wa glasi, 100% ya Kenya Maltings na 46% ya Umoja Distillers na Vintners (Kenya) Limited, 100% ya Universal Distilers Uganda, 100% EABL International (kuwajibika kwa kusafirisha nje), 100% ya East African Maltings, 100% EABL Foundation na 20% ya Tanzania Breweries.

neg:
Uislamu nchini Tanzania
Idadi ya wafuasi katika Tanzania haijulikani kikamilifu na makadirio yako kati ya theluthi moja na nusu ya Watanzania wote kwa sehemu ya Tanganyika na 97 - 99% ya jumla ya wakazi wa Zanzibar. Takwimu zote zinazohusu dini katika Tanzania zina mashaka.

neg:
Wizara ya Ushirikiano wa Afrika ya Mashariki
Wizara ya Ushirikiano wa Afrika ya Mashariki (Kiingereza: Ministry of East African Cooperation kifupi "(MEAC)") ni wizara ya serikali nchini Tanzania. Ofisi kuu ya wizara hii zipo mjini Dar es Salaam.

neg:
Jumuiya ya Afrika Mashariki
Lugha kubwa zaidi katika Mtangamano ni Kiswahili, ambacho kutoka pwani ya Kenya na Tanzania kimeenea kwa namna moja au nyingine katika nchi zote sita na nje yake pia. Lugha rasmi ni Kiingereza pia. Lugha nyingine muhimu ni kama vile Kirundi na Kinyarwanda, ingawa Kifaransa kimeenea pia.

neg:
Mikoa ya Tanzania
Tangu mwaka 1918/1919 eneo la Tanganyika lilikuwa eneo la kudhaminiwa kwa Uingereza bila maeneo ya Rwanda (Ruanda) na Burundi (Urundi). Tanganyika likigawiwa mwaka 1922 kuwa na mikoa ileile ilhali majina ya Kijerumani yalibadilishwa kuwa majina ya kienyeji kama vile :

neg:
Soko la Hisa la Nairobi
Soko la Hisa la Nairobi ndilo la nne kwa ukubwa Afrika katika mtazamo wa idadi ya hisa zinazouzwa, na la tano katika Thamani ya Hisa zote kama asilimia ya Pato la Taifa. Soko hili hufanya kazi kwa ushirikiano na Soko la Hisa la Uganda na Soko la Hisa la Dar-es-Salaam, pamoja na kusajili hisa mbalimbali katika masoko yote matatu.

neg:
Jumuiya ya Afrika Mashariki
Ziwa Tanganyika mashariki kwa Tanzania ni la pili duniani kwa kina.

neg:
East African Breweries
Mapema ya mwaka wa 2008, maduka ya supamaketi ya Uingereza ya Tesco yalianza kuuza Tusker, ikifuatiwa baadaye na Sainsbury's .

neg:
Soko la Hisa la Uganda
1998 hisa za pekee zilizofanyiwa biashara zilikuwa zile za Benki ya Maendeleo ya Afrika Mashariki (EADB) na hadi sasa kuna makampuni 9 katika Afrika ya MAshariki yaliyoandikishwa sokoni. Siku za biashara ni Jumatatu, Jumanne na Alhamisi.

neg:
Jumuiya ya Afrika Mashariki
Tangu tarehe 20 Februari 2015 rais wa Mtangamano huo alikuwa Jakaya Kikwete, Rais wa Tanzania hadi tarehe 5 Novemba 2015, alipomuachia nafasi John Magufuli, ambaye aliongezewa mwaka mwingine mnamo Machi 2016. Kenya, Tanzania na Uganda zina historia ya ushirikiano tangu mwanzoni mwa karne ya 20, wakati wa ukoloni, ikiwa ni pamoja na Umoja wa Forodha baina ya Kenya na Uganda mwaka 1917, Tanganyika ilijiunga mnamo mwaka 1927, katika Ubalozi wa Afrika Mashariki (1948-1961), 'East African Common Services Organisation' (1961-1967) na Jumuiya ya Afrika Mashariki (1967-1977).

neg:
Magharibi
Magharibi kawaida huwa upande wa kushoto kwenye ramani. Tanzania iko upande mwa magharibi ya Bahari Hindi, Burundi iko upande wa magharibi ya Tanzania, na nchi ya Malawi iko upande mwa magharibi ya Msumbiji.

neg:
Historia ya Afrika
Waingereza nao wakatawala Afrika Mashariki na Kusini, na kuwa sehemu ya Sudan na Somalia, Uganda, Kenya, Tanzania (chini ya jina la Tanganyika), Zanzibar, Nyasaland, Rhodesia, Bechuanaland, Basutoland na Swaziland chini ya utawala wao na baada ya kushinda katika vita huko Afrika ya Kusini walitawala Transvaal, Orange Free State, Cape Colony na Natal, na huko Afrika ya Magharibi walitawala Gambia, Sierra Leone, the Gold Coast na Nigeria.

neg:
Orodha ya Ndege wa Afrika ya Mashariki nr. 1
Kwa makusudi ya orodha hii nchi za Afrika ya Mashariki ni Kenya, Uganda na Tanzania.

neg:
Kipindi cha historia ya Tanzania
Afrika ya Mashariki ya Kijerumani ilianzishwa Tanzania bara mnamo 1885 na Zanzibar ikawa chini ya udhibiti wa Uingereza mnamo 1890.

neg:
Bunge la Tanzania
Tofauti ni kubwa zaidi pale Zanzibar. Kwa mfano Wilaya ya Kaskazini B katika Mkoa wa Unguja Kaskazini ina wakazi 81,675 pekee lakini inachagua wabunge 4 katika majimbo ya Bumbwini, Donge, Kiwengwa na Mahonda.

neg:
Mkoa wa Mbeya
Mkoa wa Mbeya ni kati ya mikoa 31 ya Tanzania wenye Postikodi namba 53000, ukipakana na Zambia na Malawi, halafu na mikoa ya Rukwa, Tabora, Singida na Iringa, mbali na mkoa mpya wa Songwe uliomegwa kutoka ule wa Mbeya upande wa magharibi mwaka 2016.

neg:
Tanzania
Tanganyika iliwahi kuwa sehemu ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani hadi Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia halafu ikawa chini ya Uingereza kama eneo la kudhaminiwa kutokana na azimio la Shirikisho la Mataifa lililoweka Tanganyika katika ngazi "B" ya maeneo ya kudhaminiwa.

neg:
Jumuiya ya Afrika Mashariki
Kwa ujumla, mataifa wanachama kwa kiasi kikubwa wanaona neema ya Shirikisho la Afrika Mashariki, lakini utafiti usio rasmi unaonyesha kwamba Watanzania wengi (asilimia themanini ya wakazi wake) wana mtazamo hasi.

neg:
CfC Stanbic Holdings
Stanbic Holdings lina matawi katika miji yote kuu nchini Kenya. Standard Bank la Afrika Kusini inashika asilimia sitini za hisa.

neg:
Vodacom
Kampuni ya Vodacom lina wateja milioni hamsini na tano (55) na kampuni tanzu ya Afrika Kusini, Tanzania, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Msumbiji na Lesotho.

neg:
Redio
Tanzania ni miongoni mwa nchi za Afrika Mashariki inayokua kwa kasi katika teknolojia ya mawasiliano na uchumi pamoja na Uganda na Kenya. Unapozungumzia teknolojia ya mawasiliano ina upana wake lakini hapa tutaegemea katika redio.

neg:
Njia ya reli
Wakati wa ujenzi wa reli ya TAZARA nchini Tanzania geji ya mita 1.067 ilichaguliwa kwa sababu reli hii inaungana na reli ya Zambia huko New Kapiri Mposhi na reli zote za Kusini mwa Afrika hutumia geji hii. Hivyo ndani ya Tanzania kuna matatizo ya kwamba mabehewa ya TAZARA na Tanzania Railway Corporation hayalingani, yaani hayawezi kuingia kwenye njia za kampuni nyingine. Njia zote mbili za TAZARA na TRC zinakutana Dar es Salaam na pale Kidatu kuna kituuo cha kubadilishana kontena kati ya makampuni mawili.

neg:
Tanzania
Asilimia 70 hivi huishi vijijini.

neg:
Chromi
Madini za chromi huchimbwa hasa Afrika Kusini (50 % ya mahitaji yote ya dunia), halafu Kazakhstan (15,2 %), Uhindi (12,1 %), Zimbabwe (3,7 %) na Ufini (3 %).

neg:
Wilaya za Tanzania 4 MTWARA
Chawi ni jina la kata ya Wilaya ya Mtwara Vijijini katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,644 waishio humo.

neg:
Shirika la Reli Tanzania
Mwaka 2007 shughuli za kuendesha usafiri wa reli ilihamishwa kwa shirika jipya la "Tanzania Railways Limited" (TRL) iliyokuwa mradi wa pamoja wa serikali ya Tanzania na kampuni ya RITES kutoka nchini Uhindi. Tangu mwaka 2011 Jamhuri ya Maungano ya Tanzania imeshika hisa zote (100%) za TRL..

neg:
Usafiri nchini Tanzania
Shirika ya Reli Tanzania imetawala reli ya kati kuanzia Dar es Salaam hadi Kigoma halafu reli ya kaskazini kati ya Tanga na Arusha jumla kilomita 2,721.

neg:
Nchi za Maziwa Makuu
Nchi za Maziwa Makuu ni nchi zinazopakana na maziwa makubwa ya Afrika ya Mashariki ambazo ni Tanzania, Rwanda, Burundi, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Kenya na Uganda.

neg:
Ghana
Ingawa Ghana ni kiambo cha zaidi ya makabila 100 tofauti, haijashuhudia migogoro ya kikabila ambayo imesababisha vita vya wenyewe kwa wenyewe katika nchi nyingi za Kiafrika.
Makabila nchini Ghana ni Akan (ambalo linajumuisha Fante, Akyem, Ashanti, Kwahu, Akuapem, Nzema, Bono, Akwamu, Ahanta na makabila mengine) 49.3%, Mole-Dagbon 15.2%, Ewe 11.7%, Ga-Dangme (likijumuisha Ga, Adangbe, Ada, Krobo na makabila mengine) 7.3%, Guan 4%, Gurma 3.6%, Gurunsi 2.6%, Mande-Busanga 1%, makabila mengine 1.4%, mengine (Wahausa, Zabarema, Wafula) 1.8% (sensa ya 2000).

neg:
Tanzania
Kufikia mwaka 1884, wakati Wajerumani walipoanza harakati za kufanya sehemu hii ya Afrika kuwa koloni lao, kulikuwa na makabila zaidi ya 120 katika eneo la Tanzania bara.

neg:
Biashara ya masafa marefu ya Afrika Mashariki
Biashara hii inasemekana ilianzia karne ya 18 na 19, ikachukua zaidi ya miaka 30-50 hadi ilipokuja kuingiliwa na wakoloni mwishoni kabisa mwa karne ya 19.
Wafanyabiashara wakuu waliohusishwa na biashara hiyo walikuwa Waarabu na Waswahili kutoka Pwani na Wayao kutoka kusini mwa Tanganyika, Wakamba kutoka kusini mwa Kenya na vilevile Wanyamwezi kutoka Tabora. Makabila mengi yalishiriki katika biashara hiyo, lakini vingunge wenyewe ni Wayao, Wakamba na Wanyamwezi.

neg:
Washirika Tanzania Stars
Bendi ya Washirika Tanzania Stars ilianzishwa rasmi Agosti 1989 ikiwa inarithi jina la bendi ya Tanzania Stars ambayo ilikuwa chini ya Vyama vya Msingi vya Ushirika ikiwa inafanya maonyesho yake kwenye Hoteli ya Maggot pale Mtaa wa Samora jijini Dar es Salaam. Bendi hiyo ilibadili jina mara tu ilipoanza kumilikiwa na Muungano wa Vyama vya Ushirika Tanzania (CUT). Tanzania Stars iliyokuwa imeongezewa nguvu kwa kuwachukua wanamuziki kadhaa kutoka Vijana Jazz Band kama Adam Bakari, Eddy Sheggy, ‘Komandoo’ Hamza Kalala na fundi mitambo Salum Pongwe, ilishindwa kuvilipia vyombo vilivyokuwa vimeletwa na Chama cha Muziki wa Dansi Tanzania (Chamudata) na hivyo kuamua kuomba msaada kutoka CUT.

neg:
Usafiri nchini Tanzania
TAZARA au Tanzania-Zambia-Railways ilijengwa na China kuanzia mwaka 1970. Shabaha yake ilikuwa kupatia nchi ya Zambia njia ya reli isiyopita katika Afrika Kusini iliyofuata siasa ya Apartheid au Msumbiji iliyokuwa koloni ya Ureno. Ujenzi uligharamiwa na China na kazi zilitekelezwa na wanfanyakazi Wachina.

neg:
Afrika ya Mashariki
Tanzania, Kenya na Uganda zina ukubwa wa eneo la maili za mraba; Tanzania 360,000 ikifuatiwa na Kenya 224,960 na Uganda 93,980 upande wa mashariki nchi hizi zimepakana na bahari ya Hindi na upande wa kaskazini mashariki zimepakana na Somalia, upande wa kaskazini zimepakana na Ethiopia na Sudan Kusini upande wa magharibi ni Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na jamuhuri ya Rwanda na Burundi, kusini ni Zambia, Malawi na Msumbiji.

neg:
Tanzania
Watu wa Tanzania hawaenei sawasawa. Katika maeneo makavu sana, kwa wastani kuna mtu mmoja tu kwa kilomita ya mraba (1/km²), lakini sehemu zenye rutuba za bara, kuna watu 51 kwa kila kilomita ya mraba. Hatimaye huku Unguja kuna watu 134 kwa kilomita ya mraba na katika Mkoa wa Dar es Salaam ni 3,133 kwa kilomita ya mraba.

neg:
Jimbo la Amhara
CSA ya Ethiopia ya mwaka 2005 inakadiriwa kuwa wakulima katika Waamhara walikuwa na jumla ya ng'ombe 9,694,800 (anayewakilisha 25% ya jumla ya ng'ombe Ethiopia), 6,390,800 kondoo (36,7%), 4,101,770 mbuzi (31,6%), 1,400,030 punda (55,9%), 257,320 farasi (17%), 8900 nyumbu (6%), 14,270 ngamia (3,12%), kuku 8,442,240 wa aina zote (27,3%), na 919,450 nyuki (21,1%).

neg:
Tanzania
Miji mingine ni kama vile Mwanza (706,543), Arusha (416,442), Mbeya (385,279), Morogoro (315,866), Tanga (273,332), Kahama (242,208), Tabora (226,999) na Zanzibar (223,033).

neg:
Tusker (pombe)
Tusker FC ni klabu inayomilikiwa na East African Breweries. Makao yake mjini Nairobi, Kenya. Ni klabu tatu bora zaidi nchini Kenya ikiwa imechukua ubingwa mara nane ya ligi ya michuano ya Kenya na mara tatu kikombe cha Kenya. Pia, imeshinda mara nne katika kombe la klabu la CECAFA Afrika .

neg:
De Beers
De Beer wanamiliki migodi Botswana, Afrika Kusini, Angola, pia walikuwa wakimiliki mgodi wa Mwadui hapa Tanzania kwa sasa wamiliki ni petra wanaosadikiwa kuwa ni kampuni la De Beers.

neg:
Tanganyika (ziwa)
Eneo lote la ziwa limegawiwa baina ya nchi jirani yaani Tanzania, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Burundi na Zambia. Sehemu kubwa iko chini ya Tanzania (46%) na Kongo (40%).

neg:
Wilaya za Tanzania 4
Bandamaji | Bwereu | Chaani Kubwa | Chaani Masingini | Chutama | Fukuchani | Gamba | Kandwi | Kibeni | Kidombo | Kidoti | Kigomani | Kigunda | Kijini | Kikobweni | Kilimani Unguja | Kilindi Unguja | Kinyasini | Kisongoni | Kivunge | Matemwe | Mchenza Shauri | Mkokotoni Unguja | Mkwajuni Unguja | Moga | Mto wa Pwani | Muwange | Nungwi | Pale | Pitanazako | Potoa | Pwani Mchangani | Tazari | Tumbatu Gomani | Tumbatu Jongowe | Uvivini

neg:
Orodha ya makampuni ya Tanzania
Hii ni orodha ya makampuni ya Tanzania.

neg:
East African Breweries
"Tusker" ndio brandi kuu ya East African Breweries na zaidi ya 30% ya soko la Kenya la bia huuza zaidi ya hektolita 700,000 kila mwaka. Tusker pia ndio brandi ya bia kuu katika kundi la makampuni la Diageo . Ina kiwango cha pombe cha 4.2% abv . Brandi hii ilianzwa kuuzwa kwa mara ya kwanza mwaka wa 1923, muda mfupi baada ya mwanzilishi wa Kenya Breweries Ltd, George Hurst, aliuawa na ndovu kwenye ajali ya uwindaji. Ilikuwa mwaka huu ambapo alama ya ndovu, inayotambulisha Tusker Lager, ilikubalika. Kaulimbiu "Bia Yangu, Nchi Yangu", maana yake "My Beer, My Country" katika Kiswahili.

neg:
Mamlaka ya Bandari Tanzania
Mamlaka ya Bandari Tanzania (Kiingereza: Tanzania Ports Authority kifupi "TPA") ni shirika la umma linalofanya kazi zake chini ya Wizara ya Miundombinu na Maendeleo, hiyo ndiyo inajukumu zima la kuongoza na kuendesha " bandari ya bahari na bandari ya maziwa ya nchini Tanzania. Mamlaka haya yapo mjini Dar es Salaam. Ni bandari mwanachama wa Jumuia ya Uongozaji wa Bandari za Kusini na Mashariki mwa Afrika.

neg:
Usafiri nchini Tanzania
TAZARA inakutana na reli za Zambia kuko New Kapiri Mposhi. TAZARA imesaidia mawasiliano katika sehemu za kusini za Tanzania kwenye urefu wa kilomita 969 nchini.

neg:
Mkoa wa Bagamoyo (DOA)
Mkoa wa Bagamoyo ilikuwa mkoa mmojawapo kati ya mikoa 21 ya koloni la Afrika ya Mashariki ya Kijerumani (DOA = Deutsch Ostafrika) lililokuwa mtangulizi wa nchi za Tanzania, Rwanda na Burundi wa leo.

neg:
Saruji ya Bamburi
Saruji ya Bamburi pia ni mojawapo ya makampuni yanayoleta pesa mingi zaidi kutoka nje nchini Kenya, kwa kusafirisha asilimia 28 ya saruji yake nje mwaka 1998. Soko za nje ni kama Reunion, Uganda na Mayotie. Kitambo, walikuwa wakiuzia Mauritius, Sri Lanka, Comoros, Madagascar, Seychelles na Congo.

neg:
Mawese
Umuhimu mpya wa Afrika ya Magharibi kwa ajili ya Ulaya ulikuwa mafuta ya mawese. Hasa viini vilipelekwa Ulaya kwa sababu mawese asilia huharibika haraka. Kabla ya kuwepo kwa viwanda Afrika kwenyewe viini viliweza kusafirishwa mbali bila kuharibu mafuta ndani yake. Mawese ya tunda lenyewe linaharibika kama haitengenezwi kwa kufuata mbinu mbalimbali zinazopatikana kiwandani lakini si rahisi kuzitumia katika uzalishaji wa kienyeji.

neg:
Mikoa ya Tanzania
Wakati wa ukoloni wa Kijerumani eneo la Tanzania Bara (=Tanganyika) lilikuwa pamoja na Rwanda na Burundi kama Afrika ya Mashariki ya Kijerumani. Mwaka 1913 eneo lote liligawiwa kwa mikoa 21 na maeneo matatu ya wawakilishi wakazi. Mikoa 19 ilikuwa chini ya wakuu wa mkoa wa kawaida yaani maafisa waraia Wajerumani (jer. "Bezirksleiter" au "Bezirkamtsmann") waliyemwakilisha gavana na mikoa miwili ilikuwa chini ya mamlaka ya kijeshi yaani afisa wa jeshi la kikoloni la schutztruppe.

neg:
East African Railways and Harbours Corporation
Mwaka 1977 viongozi wa nchi za Afrika ya Mashariki walishindwa kupatana juu ya siasa wakavunja Jumuiya ya Afrika ya Mashariki ya kwanza. Kutokana na hii pia EAR&H ilivunjwa. njia za reloi, mabandari na meli ziligawiwa kwa nchi tatu. Shirika jipya za Kenya Railways Corporation, Tanzania Railways Corporation and Uganda Railways Corporation zilianzishwa.

neg:
East African Breweries
EABL Foundation hujihusisha na miradi maalum katika nyakati za maafa na kutoa misaada ya dharura wakati inahitajika. Hivi karibuni, ilijiusisha katika Save A Life Fund, ambapo ilichangia zaidi ya Shilingi za Kenya milioni 14 (takribani $ 194,000) kwa kuwasaidia waathiriwa wa njaa.

neg:
Vyakula vya Ethiopia
Tej ni mvinyo wa asali, sawa na Mead, ambayo mara nyingi huzolewa(serve) katika bars (hususan, katika "tej bet" ; Ge'ez ጠጅ ቤት "ṭej bet" , "nyumbani tej"). Katikal na araki ni mivinyo ambayo si ya bei ghali lakini zina nguvu.
Tella ni pombe aina ya bia ambayo hutengenezwa na huzolewa katika bars, ambazo pia huitwa "buna bets" (nyumba ya kahawa).
Kahawa (buna) ilianzia Ethiopia, na ni sehemu kuu ya vinywaji vya Ethiopia. Muhimu pia ni sherehe ambayo huandamana kuzolewa kwa kahawa, ambayo wakati mwingine huzolewa kutoka kwa "jebena" (ጀበና), mtungi wa udongo wa kahawa ambamo kahawa kuchemshwa. Katika nyumba nyingi eneo maalum la kahawa limezungukwa na nyasi, na lina samani maalum ya mtengenezaji kahawa. Sherehe iliyokamilika ina raundi tatu ya kahawa na ikiandamwa na uchomaji wa ubani.

neg:
Ziwa Maliwe
Ziwa Maliwe ni kati ya maziwa madogo ya Tanzania.

neg:
Mkoa wa Magharibi (Kenya)
Magharibi Kenya ina viwanda vingi vikubwa, vikiwemo vya sukari (viwanda 4). Kubwa zaidi kati ya hivi ni kile cha Mumias, chenye makao yake mjini Mumias, magharibi mwa Kakamega. Kiwanda hiki ndicho kinachotoa aina ya sukari maarufu zaidi nchini Kenya na ni mfano wa mafanikio ya kiuchumi. Pia katika Magharibi Kenya kuna kiwanda kikubwa zaidi cha karatasi Afrika (Pan Paper Mills kilichoko Webuye) na pamoja na viwanda vya kutengenezea kemikali. Hata hivyo, hali ya maisha kwa ujumla iko chini na huduma za kijamii kama maji ya bomba na umeme hazipatikani kwa wengi wa wakazi wa eneo hili.

neg:
Makaburu
Wako takriban theluthi mbili ya Wazungu wa Afrika Kusini au milioni 1.5. Karibu wote ni Wakristo Waprotestanti hasa wa madhehebu ya Kikalvini.

neg:
East African Breweries
Kampuni hii pia hutengeneza "Uganda Waragi" , kileo kilicho na kiwango cha pombe cha 40% abv na ni miongoni mwa brandi ya waragi na ndicho kinyuaji kilichonereshwa kinachoongoza kule Uganda. Hutengenezwa kutoka kwa mtama,hunereshwa mara tatu. Kinajulikana nchini Uganda kama "The Spirit of Uganda," au kwa kifupi UG. Masoko makuu ni pamoja na nchi nyingine za Afrika kama vile Rwanda, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na Sudan.

neg:
Muziki wa Tanzania
Katika kipindi hiki, muziki uliokuja juu sana ulikuwa "Bongo Flava na muziki wa dansi ambao hasa vijana wapya au wa muda kiasi walirudi kwa kasi katika kipindi hiki. Hapa bendi ambazo zilijaribu katika kipindi cha miaka ya 1990 katikakati na mwishoni zilirudi ama zilivuma kupita kiasi. Bendi kama African Revolution iliyokuwa inatumia jina au mtindo wa Chumvi-Chumvi Tutalamba ilirudi na jina la "Tam-Tam" chini ya uongozi wake Kocha wa Dunia Mwinjuma Muumini. Vilevile T.O.T Plus Band, The African Stars, akina Bob Rudala, Jungle Survivors Band na nyimbo yao ya Maprosoo, Malaika Band, Extra Bongo, Double M Sound ya Mwinjuma Muumin, Mchinga Sound, Diamond Sound, Akudo Impact, Inafrica Band na bendi nyinginezo nyingi zilitingisha katika zama hizi. Chuchu Sound Band ni miongoni mwa bendi zilizotamba sana mwanzoni mwa miaka ya 2000. Waliimba mtindo wa chakacha au mduara kwa lugha maarufu. Bendi hii ilikuwa tishio katika mtindo huo. Bila kuisahau Kilimanjaro Connection Band.

neg:
Muungano wa mabenki ya Equity
Muungano wa mabenki ya Equity ni muungano wa kifedha unaokua kwa kasi katika Afrika Mashariki, ikiwa na mali inayokadiriwa kuwa dola bilioni 1.1 za Marekani,mnama Juni 2009. Benki hii ilipatiwa tanji la "benki bora zaidi katika Afrika"katika hafla ya mwaka wa tuzo la "mabenki bora katika Afrika" mjini Washington, DC, marekani ya kaskasini mwezi Oktoba 2008. benki ya Equity pia ilituzwa kama Kampuni iliyotia fora zaidi katika tuzo la "Best Performing Ai100 company" wakati wa sherehe za "Africa Investor Awards" zilizofanyika katika mji wa soko la hisa la New York mnamo Septemba 2008.

neg:
Jumuiya ya Afrika Mashariki
Tanzania imekuwa na historia ya amani tangu kunyakua uhuru, ikilinganishwa na fujo na vita vya wenyewe kwa wenyewe vilivyoshuhudiwa katika mataifa ya Kenya, Rwanda, Burundi, na Uganda. Wakati huu Afrika Mashariki inajaribu kudumisha utulivu na mafanikio katikati ya migogoro inayoendelea katika nchi ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Pembe ya Afrika na Sudan Kusini.

neg:
Wilaya za Tanzania 4
Bambi | Binguni | Bungi | Charawe | Cheju | Chwaka | Dunga Bweni | Dunga Kiembeni | Ghana | Jendele | Jumbi | Kiboje Mkwajuni | Kiboje Mwembeshauri | Kidimni | Kikungwi | Koani | Machui | Marumbi | Mchangani | Mgeni Haji | Michamvi | Mitakawani | Miwani | Mpapa | Ndijani Mseweni | Ndijani Mwembepunda | Ng'ambwa | Pagali | Pongwe | Tindini | Tunduni | Tunguu | Ubago | Ukongoroni | Umbuji | Unguja Ukuu Kaebona | Unguja Ukuu Kaepwani | Uroa | Uzi | Uzini

neg:
Ephraim Nehemia Madeje
Ephraim Nehemia Madeje ni mbunge wa Tanzania katika jimbo la uchuzi la Dodoma mjini alipochaguliwa 2005 kama mgombea wa CCM kwa asilimia 91 za kura zote.

neg:
Mkoa wa Tanga (DOA)
Mkoa wa Tanga ilikuwa mkoa mmoja kati ya mikoa 21 ya koloni ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani (DOA, Deutsch Ostafrika) iliyokuwa mtangulizi wa nchi za Tanzania, Rwanda na Burundi wa leo.

neg:
JamiiForums
Pamoja na kuwa mtandao wa kijamii maarufu zaidi ukanda wa Afrika Mashariki wenye asili ya Tanzania, JamiiForums inazo kurasa kwenye mitandao ya kijamii kama Facebook ikiwa na wafuatiliaji wengi zaidi Afrika Mashariki takribani 1,100,000 mpaka September 2015 pia Jamiiforums ina kurasa yake katika mtandao wa Twitter na instagram. kurasa yake katika mtandao wa Twitter.

neg:
Benki ya Kenya Commercial Bank
Benki ya KCB ina zaidi ya matawi 150 kote nchini kenya, yanayoifanya iwe benki yenye mtandao mkubwa zaidi katika kanda hiyo. Ndiyo benki inayomiliki mitambo ya ATM yenye rajamu yake mingi zaidi nchini kenya. Tangu mwaka 2004 matawi yote nchini Kenya yamewekwa rajamu upya kama sehemu zoezi kubwa la kuipatia benki hiyo rajamu upya. Benki ya KCB imeshirikiana na Pesa Point ili kuongeza idadi ya vituo vya mitambo ya ATM ambayo wateja wanaweza kujichukulia pesa zao.Benki ya KCB anamiliki klabu cha michezo, ambacho kina timu zinazoshiriki ligi za Kenya za soka, raga, voliboli na mpira wa vikapu. Tazama klabu ya michezo ya benki ya Kenya Commercial Bank. Tangu mwaka 2003 benki ya Kenya Commercial Bank imekuwa ikidhamini Mashindano ya Mbio za Magari - za Mabingwa wa Afrika Mashariki (ambazo zinajumuisha Mashindano ya Mmbio za Magari ya Kobil ya Tanzania, Pearl of Afrika ya Uganda na Safari Rally ya Kenya) na Mabingwa wa Mashindano ya Magari ya Kitaifa ya Kenya ambayo yana jumla ya misururu 8 katika mwaka.

neg:
East African Breweries
Kenya Breweries ilianzishwa mwaka wa 1922 na walowezi wawili, George na Charles Hurst. Kufikia mwaka wa 1990, wengi wa wanahisa walikuwa kwenye kampuni hii walikuwa Wakenya na ilikuwa na mafanikio sana.

neg:
Orodha ya mabenki barani Afrika
Hii ni orodha ya mabenki barani Afrika.Chanzo: http://www.portalino.it/banks/_dz.htmChanzo:Chanzo:

neg:
Afrika ya Mashariki
Wakazi wengi wa Afrika ya Mashariki ni wasemaji wa lugha za Kibantu; sehemu ya kaskazini wasemaji wa lugha za Kihamiti ni wengi (Waoromo, Wasomalia). Katika Ethiopia kuna wasemaji wengi wa lugha za Kisemiti.
Nchi mashuhuri zaidi katika sehemu hii ni Kenya, Uganda, Tanzania, Rwanda na Burundi kwa sababu ya kutumia lugha moja katika mawasiliano baina ya wananchi wa sehemu hii, yaani Kiswahili.

neg:
Tanganyika
Katika Vita vikuu vya pili, wananchi 100,000 hivi waliungana na jeshi la Uingereza wakiwa kati ya Waafrika 375,000. Watanganyika walipiga vita katika vikosi vya King's African Rifles huko Somalia, Uhabeshi, Madagascar na Burma. Pia Tanganyika ilikuwa chanzo kikubwa cha chakula Jambo hilo lilisababisha mfumuko wa bei usio wa kawaida.

neg:
East African Breweries
Tusker FC ni kilabu cha kandanda kinachomilikiwa na East African Breweries. Makao yake ni mjini Nairobi, Kenya. Ndicho kilabu cha tatu chenye mafanikio nchini Kenya kikiwa kimeshinda ligi ya Kenya mara nane na kushinda kikombe cha Kenya Cup mara tatu. Aidha, kimeshinda mara nne kombe la Afrika Mashariki la CECAFA Clubs Cup.

neg:
Shirika la Reli Tanzania
TRC inatumia njia za reli zilzoanzishwa wakati wa ukoloni katika Afrika ya Mashariki ya Kijerumani na kupanuliwa wakati wa utawala wa Kiingereza. Kabla na baada ya uhuru shirika la East African Railways and Harbours Corporation ilitawala reli za Tanzania, Kenya na Uganda. Mwaka 1977 shirika hili lilivunjwa pamoja na Jumuiya ya Afrika Mashariki.

neg:
Kiswahili
Nchini Tanzania kuna Baraza la Kiswahili la Taifa (BAKITA) na Baraza la Kiswahili Zanzibar (BAKIZA) ilhali nchini Kenya kuna Chama cha Kiswahili cha Taifa (CHAKITA). BAKITA na CHAKITA pamoja na wawakilishi kutoka Uganda wanaandaa kuundwa kwa Baraza la Kiswahili la Afrika Mashariki (BAKAMA).

neg:
East African Breweries
Mnamo mwaka wa 1965, "Sheria ya Bunge ya Enguli" iliamuru kwamba kunereka kungehalalishwa tu chini ya leseni, na waneraji wangepaswa kuuzia kampuni iliyoendeshwa na serikali ya Uganda Distilleries Ltd - iliyozalisha bidhaa kwenye chupa na kuuzwa chini ya jina, Uganda Waragi.

neg:
Zablon Amanaka
Baada ya kuzichezea klabu kama vile Kenya Breweries (jina la zamani la Tusker FC) na Kenya Pipeline FC kutoka Nairobi, mwaka wa 2004 aliichezea kwa muda mfupi klabu ya Ligi ya Ushelisheli ya Saint-Michel United. Kutoka Januari mwaka wa 2005 hadi Januari 2006, alicheza katika Ligi Kuu ya Bosnia na Herzegovina katika klabu yenye nguvu ziadi tangu jadi nchini humo, FK Željezničar kutoka mji mkuu wa Sarajevo. Kisha alirejea kucheza katika vilabu vya Ligi ya Kenya vya Thika United na AFC Leopards. Tangu Januari hadi Juni mwaka wa 2007 alikuwa nchini Uhindi katika klabu ya I-League ya East Bengal Club. Kisha, alihamia klabu Ushelisheli ya Anse Reunion FC na tangu Januari mwaka wa 2009 alirudi katika nchi ambayo alizaliwa na sasa anaichezea klabu ya Mahakama.

neg:
Usafiri nchini Tanzania
Kuna hasa barabara ya TANZAM kutoka Zambia kupitia Mbeya inapokutana na barabara kutoka Malawi halafu kupitia Iringa na Morogoro hadi Dar es Salaam. Mkono mmoja wa barabara hii imefikia Songea kutoka Makambako.

neg:
Bamba la Afrika
Bamba la Afrika yenyewe liko katika mwendo wa kupasuliwa kwenye mstari wa ufa la Afrika ya Mashariki kutoka Eritrea kupitia Ethiopia, Kenya, Tanzania, Malawi na mwishowe katika Msumbiji. Sehemu mbili za bamba la Afrika huitwa na wataalamu bamba la Afrika ya Kinubia na la Afrika ya kisomalia.

neg:
Bia
Mwanzoni waafrika wa mashariki hawakuruhusiwa kununua bia katika chupa. Bali kanuni ilibadilishwa baada ya sheria mpya ilipopitishwa mwaka wa 1947. “Kenya Breweries Limited” au “KBL” na “East African Breweries Limited” au “EABL” zilitawala soko la bia kwa muda mrefu kabisa.

neg:
East African Breweries
EABL Foundation ndio kiungo cha Wajibu kwa jamii cha East African Breweries, ilianzishwa mwaka 2005. Husaidia watu nchini Kenya, Uganda na Tanzania kupitia kwa shuguli za miradi tano: maji, elimu na mafunzo, afya, mazingira, na miradi maalum.

neg:
Tusker (pombe)
"Tusker" ndiyo bidhaa kuu ya East African Breweries iliyo na zaidi ya asilimia 30% ya soko Kenya ya bia ikiuzwa zaidi ya hektolita 700.000 kwa mwaka. Tusker ndiyo bia kubwa katika kundi la makampuni Diageo .. Iliuzwa mara ya kwanza katika mwaka wa 1923, muda mfupi baada ya mwanzilishi wa Kenya Breweries Ltd, George Hurst, aliuawa na tembo wakati wa ajali uwindaji . Ilikuwa mwaka huu kwamba alama ya tembo , iliwekwa katika chupa ya pombe ya Tusker Lager. Msemo "bia Yangu, Nchi Yangu", maana yake "My Beer, My Country" katika kimombo.

neg:
Kenya
Nairobi inaendelea kuwa kituo muhimu na cha kimsingi kwa mawasiliano na biashara cha Afrika Mashariki. Kinajivuna kuwa na miundo msingi ya uchukuzi na mawasiliano bora zaidi katika eneo hili, na wafanyi kazi wenye ujuzi. Makampuni mengi ya kigeni hudumisha matawi yao katika eneo hili ama ofisi za kuyawakilisha mjini Nairobi. Mnamo Machi 1996, Marais wa Kenya , Tanzania na Uganda waliifufua Jumuia ya Afrika Mashariki (EAC). Shabaha za EAC ni pamoja na kasawazisha kodi na ada zinazotozwa bidhaa, utembeaji huru wa watu na kuimarisha miundo msingi katika eneo hili. Nchi hizi tatu za Afrika Mashariki zilitia saini mkataba wa Customs Union Agreement mwezi wa Machi 2004.

neg:
Orodha ya Ndege wa Afrika ya Mashariki nr. 7
Kwa makusudi ya orodha hii nchi za Afrika ya Mashariki ni Kenya, Uganda na Tanzania.

neg:
Heineken
Heineken Lager Beer (matamshi ya Kiholanzi: [ɦɛinəkən]) ni bia ya Kiholanzi yenye kilevi cha asilimia 5.

neg:
Njenga Karume
Baadaye aliendesha kampuni ya Nararashi Distributors, ambayo walikuwa na wadhifa wa kusambaza bidhaa za Kenya Breweries Limited (KBL). Baadaye Castle Brewing Kenya Limited, kampuni ndogo(subsidiary) nchini Kenya ambacho kampuni yake kuu ni South African Breweries (SAB) iliundwa, huku Karume akiteuliwa kama mkurugenzi wake. Karume mwenyewe alitaka kusambaza bidhaa za kampuni zote mbili, lakini KBL iliofia ushindani na kuamua kufutilia mbali mkataba wa Karume wa usambazaji ili kudhuru biashara yake. Karume alichukua kesi mahakamani na kusema kuwa kufutilia mbali kwa mkataba wake haukuwa na ushahidi. Mahakama Kuu kwanza iliamuru KBL kumlipa Karume Shilingi za Kenya 231 kwa uharibifu lakini kutokana na rufaa uamuzi ulipinduliwa na Karume aliambiwa kulipa KBL kwa mashtaka. Kutokana na malipo hayo kwa KBL, Karume aliathiriwa na uhaba wa fedha. Aliendelea kusambaza bia ya Castle kwa muda hadi SAB ilipoondoka Kenya, hatimaye kukamilisha biashara yake ya usafiri.

neg:
Bao
Mchezo wa Bao umesambaa sana katika nchi za Afrika Mashariki, hasa Tanzania Bara (Tanganyika), Zanzibar na Kenya. Bao ni mchezo mgumu kuliko michezo yote ya aina ya mankala.

neg:
Tanganyika (ziwa)
Ziwa Tanganyika ni moja ya maziwa makubwa ya Afrika ya Kati likienea mpakani mwa Tanzania, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Burundi na Zambia.

neg:
Orodha ya benki Tanzania
Hii ni orodha ya benki za biashara Tanzania:Orodha ya benki ya sehemu ya Tanzania:

neg:
Bunge la Tanzania
Kuna majimbo 214 Tanzania Bara na majimbo 50 Zanzibar.

neg:
Afrika ya Mashariki
Nchi za Afrika ya Mashariki, hasa Kenya, Uganda na Tanzania ni nchi ambazo ni karibu tangu zamani. Zimeshirikiana historia, zote zimekaliwa hasa na makabila yanayotumia lugha za Kibantu (Kenya na Uganda wana pia idadi muhimu ya wakazi wasiotumia lugha za Wabantu). Katika nchi zote tatu lugha ya Kiswahili imekuwa lugha muhimu ingawa kwa daraja mbalimbali. Wakati wa ukoloni zilitawaliwa na Uingereza iliyoacha taasisi na taratibu mbalimbali zilizosaidia kuanzishwa kwa Jumuiya ya Afrika ya Mashariki wakati wa uhuru.

neg:
Wanyamapori nchini Tanzania
Idadi ya wanyamapori duniani imeshuka kwa asilimia 52 kati ya miaka 1970 na 2014, kulingana na ripoti ya Shirika la Wanyamapori la Dunia.

neg:
Sasini
Chai inapandwa na shirika dogo la Sasini,liitwalo Kipkebe.Kipkebe linaendesha viwanda viwili vya CTC(Kipkebe na Keritor) vyenye vinahudumia mashamba manne yaliyo magharibi wa Kenya.
Vikiwa pamoja,vinaweza kuzalisha zaidi ya kilogramu milioni 8.5 kila mwaka.Chai hii inauzwa na Sasini kwa nchi kama Misri,Uingereza na nchi nyinginezo.

neg:
East African Railways and Harbours Corporation
Tanganyika ilikuwa na mfumo tofauti ya reli iliyoanzishwa wakati wa Afrika ya Mashariki ya Kijerumani kabla ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia. Reli hii iliendelezwa na Waingereza kwa jina la Tanganyika Railways and Port Services.

neg:
Tanzania
Pia kuna asilimia ndogo ya watu wenye asili ya nje ya bara la Afrika, kwa mfano Wahindi, Waarabu, Waindochina, Wafarsi, Wachina na Waingereza. Hii ilisababishwa na karne za mchanganyiko wa mahitaji ya biashara yaliyofanywa na mabara ya Ulaya na Asia hapo Afrika.

neg:
Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Mipaka iliamuliwa katika mapatano na Uingereza, Ubelgiji na Ureno zilizotawala makoloni ya jirani ya Afrika ya Mashariki ya Kiingereza (leo Kenya na Uganda), Kongo ya Kibelgiji (leo Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo), Rhodesia (leo Zambia na Zimbabwe), Nyasaland (leo Malawi) na Msumbiji. Mipaka hii ni pia mipaka ya Tanzania, Rwanda na Burundi hadi leo hii.

neg:
Bunge la Tanzania
Majimbo yanatofautiana kwa kiasi kikubwa katika idadi ya wakazi. Wastani ya Tanzania bara ni mbunge mmoja kwa wakazi 227,461. Kuna majimbo katika mikoa ambako mbunge mmoja anawasilisha watu wengi zaidi kama vile Dar es Salaam (wakazi 546,542/mbunge 1), Mwanza (346,999) na Kagera (309,953). Kinyume chake kuna majimbo mengine ambako mbunge anawasilisha watu wachache kama vile Pwani(wakazi 133.104/mbunge), Katavi (128.513), Njombe (120.795) au Lindi (112.192).

neg:
Serena Hotels
Serena Hotels ni mnyororo wa hoteli inayofanya kazi nchini Afghanistan, Kenya, Msumbiji, Pakistan, Rwanda, Tanzania na Uganda. Ni moja ya makampuni 96 yaliyo chini ya Aga Khan Fund for Economic Development (AKFED), ambayo ni shirika la kutoa faida kwenye Aga Khan Development Network (AKDN). Kibiashara, wao hutumia jina la Tourism Promotion Services (TPS Serena). Kampuni hii imeorodheshwa kwenye Soko la Hisa la Nairobi na ina majumba 19 katika bara la Afrika.

neg:
Tusker (pombe)
Kampuni pia hutengeneza pombe ya uganda inyoitwa "Waragi," Bidhaa iliyo na asilimia 40% ABV ya waragi na kinywaji safi nambari 1 Uganda. Imetengenezwa kutoka mtama, na kusafishwa mara tatu. Inajulikana nchini Uganda kama "Roho wa Uganda," au kifupi UG. Soko kuu ni pamoja na nchi nyingine za Afrika kama vile Rwanda, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na Sudan.

neg:
Bia
Viwanda vya bia vilianza kufanya biashara katika mji wa Dar es Salaam mwaka 1906 wakati wa ukoloni wa Afrika ya Mashariki ya Kijerumani. Bwana Wilhelm Schultz alikuwa mmilikaji wa biashara hii. Biashara hii iliharibiwa na Waingereza katika mwaka 1916, lakini biashara ingine ilianza kuuza bia katika mwaka wa elfu moja mia tisa ishirini na mbili nchini Kenya na Tanzania. Biashara hii mpya iliitwa “Kenya Breweries Limited.”

neg:
Tanzania
Kwenye visiwa vya Zanzibar idadi ya Waislamu huaminiwa kuwa takriban 97%.

neg:
Utamaduni wa Kiafrika
Tofauti hujulikana katika tabia za kula na kunywa barani Afrika. Hivyo, Afrika Kaskazini, pamoja na Mediteranea kutoka Moroko hadi Misri zina tabia tofauti za chakula kuliko Waafrika wa Sahara ambao hula mlo wa kujikimu. Nigeria na sehemu za pwani za Afrika Magharibi hupenda vyakula vya pilipili. Idadi ya Waafrika ambao si Waislamu pia hutumia vileo, ambavyo huenda vyema na vyakula vingi vya Kiafrika. Pombe inayojulikana sana ndani ya Afrika ni mvinyo kutoka Ethiopia inayoitwa "Tej" iliyotengenezwa kwa kutumia asali.

neg:
Titus Naikuni
Sasa yeye ni mjumbe wa bodi za Maersk Kenya Ltd, Access Kenya Ltd, CFC Bank Kenya Limited, makamu Mwenyekiti wa Magadi Soda Company Ltd na mwanachama wa Baraza la Ushauri Unilever Afrika.

neg:
Mchikichi
Lakini imepatikana pia Afrika ya Mashariki: Kenya, Tanzania, Uganda.
Migunda mikubwa ya michikichi iko hasa Malaysia na Indonesia zenye mavuno ya 80% ya mawese duniani.


query: Kitabu cha pili cha agano la kale ni gani?

pos:
Orodha ya vitabu vya Biblia
Mwanzo (Kitabu cha Kwanza cha Musa)
Kutoka (Kitabu cha Pili cha Musa)
Walawi (Kitabu cha Tatu cha Musa)
Hesabu (Kitabu cha Nne cha Musa)
Kumbukumbu la Sheria (Kumbukumbu la Torati; Kitabu cha Tano cha Musa)
Yoshua
Waamuzi
Ruthu (Kitabu cha Ruthi)
Samueli I
Samueli II
Wafalme I
Wafalme II
Mambo ya Nyakati I
Mambo ya Nyakati II
Ezra
Nehemia (Kitabu cha Pili cha Ezra)
Esta

neg:
Vitabu vya Wafalme
Katika vitabu vya historia vya Tanakh (Biblia ya Kiebrania), vinavyopatikana pia katika Agano la Kale (sehemu ya kwanza ya Biblia ya Kikristo), viwili vinafuata kinaganaga habari za wafalme wote wa Israeli waliomfuata mfalme Daudi hadi mwisho wa ufalme wa Yuda.

neg:
Kitabu cha Nahumu
Kitarehe kinashika nafasi kati ya kile cha nabii Mika na kile cha Habakuki.

neg:
Biblia ya Kiebrania
Biblia ya Kiebrania ni namna mojawapo ya kutaja vitabu vitakatifu vya Uyahudi vinavyoitwa na Wayahudi wenyewe "Tanakh". Ndivyo vinavyounda pia sehemu ya kwanza ya Biblia ya Kikristo na kuitwa na Wakristo "Agano la Kale" (vikiwa pamoja na Deuterokanoni au vikiwa peke yake).

neg:
Agano Jipya
Vitabu vyake 27 vinaleta habari zake, za mitume wake na za mwanzo wa Kanisa lake.

neg:
Misale
Baada ya Mtaguso wa pili wa Vatikano, masomo yaliondolewa katika Misale na kurudishwa katika vitabu tofauti vya kutumiwa kwenye mimbari, wakati Misale inatakiwa kutumika kwenye kiti cha padri na altareni.

neg:
Mtaguso wa pili wa Vatikani
HATI ZA MTAGUSO MKUU WA VATIKANO II – tafsiri ya Familia za Maamkio – ed. TEC – Baraza la Maaskofu Tanzania – Ndanda 2001 – ISBN 9976-63-649-0

neg:
Historia ya Wokovu
Kitabu hicho cha mwisho cha Torati kiliandikwa kama miaka 600 baada ya Musa, ingawa kina namna ya hotuba tano alizoweza kuwatolea Waisraeli kabla hajafa. Kinapitia upya matukio ya wokovu ya wakati wa Musa kikifaidika na ujumbe wa manabii, hasa Hosea. Kwa msingi huo, kitabu hiki kinasisitiza sana upendo kwa Mungu, uaminifu kwa agano la mlima Sinai pamoja na tuzo na adhabu zitakazotolewa kufuatana na matendo ya Waisraeli.
Katika maneno yake yote ya kitabu hiki, maarufu ni hasa yale ya 6:4-9 ambayo Mwisraeli yeyote anayakariri kila siku katika sala na kuyashika pengine neno kwa neno.

neg:
Mtume Petro
Kati yake kimoja kimeingia katika Agano Jipya kama Waraka wa pili wa Petro, wakati vingine vyote vilikataliwa na Kanisa, kama vile Injili ya Petro, Matendo ya Petro na Ufunuo wa Petro.

neg:
Kutoka (Biblia)
Kitabu cha Kutoka ni kitabu cha pili katika Tanakh (yaani Biblia ya Kiebrania), na kwa hiyo pia katika Agano la Kale (sehemu ya kwanza ya Biblia ya Kikristo); kitabu cha kwanza ni Mwanzo.

neg:
Historia ya Wokovu
Kwa muda mfupi sana Aleksanda Mkuu wa Makedonia (Ulaya Kusini Mashariki) aliteka Asia (mpaka India) na Misri. Kuanzia hapo utamaduni na lugha ya Kiyunani vikaenea pote, hata kwa Wayahudi wengi, hasa walioishi nje ya nchi yao. Chini ya utawala wa Kiyunani unabii ukaja kwisha (1Mak 9:27): badala yake yalitolewa maandiko ya kiapokaliptiko (hasa kitabu cha Danieli ambacho ni kama Ufunuo wa Agano la Kale), hadithi (Yona, Tobiti, Esta, Yudithi) na vitabu vingine vya hekima (Mhubiri, Yoshua bin Sira, Hekima).

neg:
Historia ya Wokovu
Vitabu vinavyofuata katika Biblia ya Kiebrania (Yoshua, Waamuzi, Samweli na Wafalme) vinataka kuthibitisha kwamba kweli ikawa kama hiki kinavyosema: Waisraeli walipofuata agano (wakati wa Yoshua) waliteka nchi ya ahadi na kuifurahia, lakini walipozidi kuasi (wakati wa Waamuzi, Samweli na Wafalme) walikuja kunyang’anywa nchi ile yote, kwanza sehemu nzuri zaidi (kaskazini), halafu ile hafifu zaidi (kusini). Hapo Waisraeli wote wakajikuta tena utumwani katika nchi ya kigeni kama kabla ya Musa, wakikosa hata sanduku la agano, lililopotea wakati wa maangamizi ya Yerusalemu na hekalu lake, baada ya wao kufikia hatua ya kula watoto wao kutokana na njaa.

neg:
Kumbukumbu la Sheria
Kwa kweli kitabu hiki kinapitia upya matukio ya wokovu ya wakati wa Musa kikifaidika na ujumbe wa manabii, hasa Hosea. Kwa msingi huo, kitabu hiki kinasisitiza sana uaminifu kwa sheria za Agano la Kale na pia tuzo na adhabu zitakazotolewa kufuatana na matendo ya Waisraeli, lakini pia upendo wa Mungu unaodai kurudishiwa.

neg:
Agano Jipya
Agano Jipya ni sehemu ya pili ya Biblia ya Kikristo, ikifuata Agano la Kale: Agano Jipya limefichika katika lile la Kale, na Agano la Kale limedhihirika katika lile Jipya.

neg:
Agano la Kale
Wayahudi wenye lugha ya Kigiriki (waliokaa nje ya Palestina, hasa katika nchi mbalimbali za Dola la Roma na kuzidi idadi ya Wayahudi katika Palestina Israeli yenyewe) walitumia toleo la Kigiriki la Septuaginta. Wakristo wa kwanza walizoea toleo hilo hasa kwa sababu lugha ya mawasiliano kati ya Wakristo ilikuwa Kigiriki kama lugha ya kimataifa. Ndiyo sababu Agano Jipya lote liliandikwa kwa Kigiriki.

neg:
Ufunuo wa Yohane
Kitabu cha Ufunuo ni cha mwisho katika orodha ya vitabu 27 vinavyounda Agano Jipya katika Biblia ya Kikristo.

neg:
Kitabu cha Amosi
Kitabu cha Amosi ni kimojawapo kati ya vitabu vya Tanakh (yaani Biblia ya Kiebrania), na kwa hiyo pia ya Agano la Kale, sehemu ya kwanza ya Biblia ya Kikristo.

neg:
Historia ya Wokovu
Lugha asili ziko tatu, yaani Biblia imeandikwa sehemusehemu kwa Kiyahudi, Kiaramu (ndiyo lugha ya Yesu), na Kiyunani (yaani Kigiriki cha zamani). Ila Agano Jipya lote limeandikwa kwa Kiyunani ambacho zamani za Yesu kilikuwa lugha ya kimataifa. Kutoka lugha hizo wataalamu wanaendelea kutafsiri Biblia katika lugha yoyote ili Neno la Mungu liwaelee watu wote. Kati ya tafsiri zote, mbili za zamani zina sifa za pekee, yaani tafsiri ya LXX (kwa Kigiriki "Septuaginta", yaani sabini: ni Agano Kale kwa lugha ya Kiyunani), na ya Vulgata (Biblia nzima kwa Kilatini).

neg:
Kitabu cha Yuditi
Hadithi hiyo, iliyoandikwa katika karne ya 1 KK inahusu wakati wa mfalme Nebukadreza II, na vita vyake dhidi ya Israeli (karne ya 6 KK).

neg:
Waraka wa Yakobo
Waraka wa Yakobo ni kati ya vitabu 27 vinavyounda Agano Jipya katika Biblia ya Kikristo.

neg:
Waraka wa kwanza kwa Wakorintho
Barua ya kwanza kwa Wakorintho ni kati ya vitabu 27 vya Agano Jipya katika Biblia ya Kikristo

neg:
Kanisa la Biblia Publishers
Kisha Helmut Gräf alianza kutafsiri ufafanuzi wa Agano Jipya katika vitabu 5 vinavyoitwa “Agano Jipya Lasema” No. 1 hadi 5, na baadaye aliongeza vitabu 10 vya “Agano la Kale Lasema” No. 1 hadi 10. Huu ni ufafanuzi wa kwanza wa Kiswahili wa Biblia nzima. Mfululizo una vitabu 15 na ulitolewa tangu mwaka 1986 hadi 1990.

neg:
Agano la Kale
Agano la Kale ni mkusanyo wa vitabu vya sehemu ya kwanza ya Biblia ya Kikristo inayotumiwa na waumini wa Ukristo duniani kote. Pengine mkusanyo huu unagawanywa katika makundi kadiri ya mada au mtindo: sheria, historia, ushairi na unabii, ambayo ni tofauti kiasi na kawaida ya Tanakh ya Uyahudi wa leo.

neg:
Kitabu cha Yobu
Kitabu cha Yobu (kinaitwa pia Ayubu) ni kati ya vitabu vya hekima katika Biblia ya Kiebrania (Tanakh), hivyo pia cha Agano la Kale ya Biblia ya Kikristo.

neg:
Nyaraka (Biblia)
2Pet, ambayo inafikiriwa kuwa ya mwisho kuandikwa, inashuhudia kwamba tayari barua za Paulo zilikuwa zimekusanywa na kuheshimiwa kama Maandiko Matakatifu.

neg:
Vitabu vya Unabii wa Awali
Ni kwamba Waisraeli waligawanya vitabu vyao vya unabii katika sehemu mbili zilizoitwa Vitabu vya Unabii wa Awali (Kitabu cha Yoshua, Waamuzi, Samweli na Vitabu vya Wafalme), na Vitabu vya Unabii wa Baadaye (kitabu cha Isaya, kitabu cha Yeremia, kitabu cha Ezekieli na vitabu 12 vya manabii wadogo).

neg:
Historia ya Kanisa
Kati ya mambo muhimu zaidi yaliyojitokeza wakati wa Mitume ni maandishi mbalimbali ambayo baadhi yake yalianza kukusanywa na katika karne zilizofuata yalikuja kuunda Agano Jipya kama sehemu ya pili ya Biblia.

neg:
Kitabu cha Yeremia
Kwa kawaida Yeremia alitabiri kinyume cha matazamio madanganyifu ya watu, lakini walipokata tamaa akawatuliza na kutabiri heri. Basi, kilele cha mafundisho yake na ya Agano la Kale lote ni kwamba Mungu atafunga na Israeli yote Agano Jipya (31:31-34).

neg:
Kitabu cha Obadia
Kitabu cha Obadia ni kifupi kuliko vyote vya Tanakh (yaani Biblia ya Kiebrania), na vya Agano la Kale katika Biblia ya Kikristo.

neg:
Kitabu cha Nehemia
Kitabu cha Nehemia ni kimoja kati ya vitabu vya Tanakh (yaani Biblia ya Kiebrania) na hivyo pia vya Agano la Kale katika Biblia ya Kikristo.

neg:
Mitazamo ya Agano Jipya juu ya Yesu
Pengine mwandishi yuleyule anatushirikisha mitazamo tofautitofauti katika vitabu vyake, kwa mfano kutokana na maendeleo ya uelewa wake. Hivyo jinsi Yesu Kristo anavyoonekana katika Waraka kwa Waefeso imeendelea kuliko ilivyo katika Waraka wa kwanza kwa Wathesalonike ulioandikwa na Paulo yuleyule zaidi ya miaka 10 kabla yake.

neg:
Kitabu cha Malaki
Kitabu cha Malaki ni cha mwisho kati ya vitabu 12 vya Manabii wadogo ambavyo, pamoja na vingine vingi, vinaunda Tanakh, yaani Biblia ya Kiebrania. Hivyo ni pia sehemu ya Agano la Kale katika Biblia ya Kikristo, na kwa kuwa humo vitabu vya manabii vinapangwa baada ya vitabu vya hekima, kitabu cha Malaki ni cha mwisho kabla ya vitabu vya Agano Jipya.

neg:
Kitabu cha Isaya
Kitabu cha Isaya kinashika nafasi ya kwanza kati ya vitabu vya kinabii vya Tanakh (Biblia ya Kiebrania) na vya Agano la Kale ambayo ndiyo sehemu ya kwanza ya Biblia ya Kikristo.

neg:
Dei Verbum
Baada ya kuona habari za Biblia kwa jumla, sura ya nne inaeleza umuhimu wa Agano la Kale kwa Wakristo pia, kwa kuwa linashikamana na Agano Jipya kama kitabu kimoja ambacho pande zake mbili zinahitajiana.

neg:
Lameki
Lameki ni jina la watu wawili wa Agano la Kale katika Biblia.

neg:
Kitabu cha Ezra
Zaburi, ambazo zilitungwa na kurekebishwa polepole kwa muda unaokaribia miaka elfu, yaani muda ule wote uliotumika kutunga vitabu vingine vyote vya Agano la Kale, ndizo sala za kishairi au nyimbo ambazo katika hali ya sifa, ibada, shukrani na dua zinajumlisha Biblia nzima.

neg:
Mambo ya Nyakati II
Sehemu ya pili kinaitwa Kitabu cha pili cha Mambo ya Nyakati kikianzia na habari za mfalme Solomoni.

neg:
Shirika la Msalaba Mwekundu
Mnamo 12 Agosti 1949, uhariri zaidi ulifanywa kwa Mikataba miwili ya Geneva na kuratibiwa. Mkataba mwingine "kwa Manufaa ya hali ya Wanajeshi wanamaji waliojeruhiwa, kuwa wagonjwa au Waliopata dhoruba Baharini", inayojulikana kwa sasa kama Mkataba wa Pili wa Geneva, uliletwa chini ya mwamvuli wa Mkataba wa Geneva kama mwandamizi wa Mkataba wa Hauge X wa 1907. Mkataba wa 1929 wa Geneva "uliohusiana na Namna ya kuwatunza Wafungwa wa Vita" waweza kuwa Mkataba wa Geneva wa pili kutoka mtizamo wa kihistoria (kwa sababu uliandaliwa Geneva), lakini baada ya 1949 ulipata kuitwa Mkataba wa tatu kwa sababu ulikuja baada ya ule wa Hague. Kama jibu kwa masuala yaliyojiri baada ya Vita vya Pili vya Dunia, Mkataba wa Nne wa Geneva mkataba mpya "kwa Ulinzi wa Raia wakati wa Vita", ulianzishwa. Pia, itifaki za ziada za 8 Juni 1977 zilinuiwa kufanya mikataba kutumika katika migogoro ya ndani kama vile vita vya wenyewe kwa wenyewe. Hii leo, mikataba hiyo minne na itifaki zilizongezwa zina makala zaidi ya 600, upanuzi wa ajabu wakati ikilinganishwa na makala 10 tu katika mkataba wa kwanza wa 1864.

neg:
Nyaraka (Biblia)
Kati ya vitabu 27 vya Agano Jipya, 21 vina mtindo wa barua au nyaraka. Hiyo ni tofauti kabisa na Agano la Kale, ambamo vitabu kadhaa vinazileta, lakini si kitabu kizima hata kimoja.

neg:
Nabii Hagai
Kitabu chake ni kati ya Manabii Wadogo 12 wa Tanakh (yaani Biblia ya Kiebrania), kwa hiyo pia kinapatikana katika Agano la Kale, sehemu ya kwanza ya Biblia ya Kikristo.

neg:
Agano la Kale
Tangu Luther matoleo mengi ya Kiprotestanti huonyesha vitabu vya Agano la Kale kuwa 39. Mara nyingine vitabu 7 vya Deuterokanoni vinaongezwa baada ya Agano la Kale kama sehemu ya pekee vikiitwa "Apokrifa".

neg:
Wamakabayo
Habari zao zinasimuliwa katika kitabu cha kwanza cha Wamakabayo na kitabu cha pili cha Wamakabayo vilivyoandikwa na watu tofauti katika karne II KK na ambavyo vyote viwili ni kati ya vile vya Deuterokanoni vinavyokubaliwa na Wakristo wengi kama sehemu ya Biblia. Ushujaa wao unasifiwa pia na waraka kwa Waebrania kama kielelezo cha imani.

neg:
Injili
Hivyo vinashika nafasi ya kwanza katika orodha ya vitabu vya Agano Jipya kama ifuatavyo: Injili ya Mathayo, Injili ya Marko, Injili ya Luka na Injili ya Yohane.

neg:
Ukristo
Agano Jipya ina nyaraka mbili zilizoandikwa kwa jina lake. Kumbukumbu ya kale inasema alifika mpaka Roma. Hapo aliuawa pamoja na Paulo katika mateso ya kwanza ya Wakristo chini ya serikali.

neg:
Waraka wa pili kwa Wathesaloniki
Waraka wa pili kwa Wathesalonike ni kati ya vitabu 27 vya Agano Jipya katika Biblia ya Kikristo.

neg:
Historia ya teolojia
Maandishi ya Agano Jipya ya Biblia ya Kikristo (karne ya 1) hayaishii katika kusimulia habari za Yesu (6 KK - 30 BK hivi) na mafundisho yake, bali yanaleta tafakuri za dhati juu ya imani hiyo mpya, hasa katika nyaraka za Mtume Paulo (6 - 67 hivi) na vitabu vya Mtume Yohane (10 - 100 hivi).

neg:
Biblia ya Kikristo
Kwa wakati huo Wakristo walikuwa wamezoea tayari toleo la Kigiriki la maandiko matakatifu yaliyotafsiriwa katika karne ya 2 KK ambalo linajulikana kwa jina la Septuaginta na kuwa na vitabu kadhaa visivyokuwa vimetunzwa katika lugha asili ya Kiebrania wala ya Kiaramu, au vilivyoandikwa moja kwa moja katika lugha ya Kigiriki.

neg:
Waraka kwa Wafilipi
Waraka kwa Wafilipi ni kati ya vitabu 27 vya Agano Jipya katika Biblia ya Kikristo.

neg:
Mfalme Hezekia
Habari zake zinapatikana hasa katika Kitabu cha Pili cha Wafalme 18-20, Isaya 36-39 na Kitabu cha Pili cha Mambo ya Nyakati 29-32, mbali ya kitabu cha Methali 25:1.

neg:
Mwanzo (Biblia)
Kitabu cha Mwanzo kina sura hamsini. Katika sura 1 hadi 11, historia ya awali ya binadamu inasimuliwa. Sura 12 hadi 50 inahusu historia ya kale ya Waisraeli. Hasa zinataja hadithi juu ya wazee au mababu wao, kama Abrahamu, Isaka, Yakobo, halafu Yosefu na ndugu zake.

neg:
Historia ya Wokovu
Vitabu vya kwanza vya Biblia (Mwanzo, Kutoka, Mambo ya Walawi, Hesabu na Kumbukumbu la Torati) vinaunda kwa pamoja Torati (kwa Kiyahudi “fundisho”, yaani “sheria”). Mgawanyo wa kawaida wa Kiyahudi wa vitabu vya Biblia katika makundi matatu (Torati, Manabii na Maandishi) unaonyesha jinsi vitabu vitano vya kwanza vinavyotazamwa kuwa kitu kimoja, tena kiini cha Agano la Kale lote. Ajabu la Torati ni jinsi inavyounganisha mambo mbalimbali: ibada kwa Mungu pekee, ahadi zake, matakwa yake, uasi wa binadamu na ukombozi wa Kimungu, wito wa kujali mwanzo wa taifa la Mungu.

neg:
Hesabu (Biblia)
Kitabu cha Hesabu ni kitabu cha nne katika Tanakh (yaani Biblia ya Kiebrania) na vilevile katika Agano la Kale ambalo ni sehemu ya kwanza ya Biblia ya Kikristo.

neg:
Injili ya Luka
Injili ya Luka ni kitabu cha tatu katika orodha ya vitabu vya Agano Jipya katika Biblia ya Kikristo. Huhesabiwa kati ya Injili Ndugu pamoja na Injili ya Mathayo na Injili ya Marko.

neg:
Kitabu cha Zekaria
Kitabu cha Zekaria ni kimojawapo kati ya vitabu 12 vya Manabii wadogo ambavyo, pamoja na vingine vingi, vinaunda Tanakh, yaani Biblia ya Kiebrania. Hivyo ni pia sehemu ya Agano la Kale katika Biblia ya Kikristo.

neg:
Jasoni wa Kurene
Maandishi hayo yaliyopotea yalikuwa katika vitabu vitano lakini yalifupishwa na kurekebishwa na Myahudi mwingine asiyejulikana katika kitabu kilichopo hadi leo maarufu kama Kitabu cha pili cha Wamakabayo, kimojawapo cha vitabu vya Deuterokanoni katika Biblia ya Kikristo ya madhehebu kadhaa. Tazama 2 Mak 2ː24.

neg:
Kitabu cha Yeremia
Kitabu cha Yeremia ni kimojawapo kati ya vitabu vya kinabii vilivyo virefu zaidi katika Tanakh (Biblia ya Kiebrania), na kwa hiyo pia katika Agano la Kale ambalo ni sehemu ya kwanza ya Biblia ya Kikristo.

neg:
Biblia ya Kikristo
Vitabu vya Biblia vinatofautiana kwa kuwa Mungu alijifunua hatua kwa hatua; hivyo vitabu 46 vilivyoandikwa kabla ya Yesu vinaitwa Agano la Kale na 27 vilivyomfuata vinaitwa Agano Jipya. “Kwa kule kusema, Agano jipya, amelifanya lile la kwanza kuwa kuukuu. Lakini kitu kianzacho kuwa kikuukuu na kuchakaa ki karibu na kutoweka” (Eb 8:13). Mungu “ndiye aliyetutosheleza kuwa wahudumu wa agano jipya; si wa andiko, bali wa roho; kwa maana andiko huua, bali roho huhuisha” (2Kor 3:6).

neg:
Kitabu cha Baruku
Kitabu cha Baruku ni kimojawapo kati ya vitabu vya deuterokanoni vya Agano la Kale katika Biblia ya Kikristo.

neg:
Historia ya Wokovu
Kati ya vitabu 27 vya Agano Jipya, 21 vina mtindo wa barua au nyaraka. Hiyo ni tofauti kabisa na Agano la Kale, ambamo vitabu kadhaa vinazileta, lakini si kitabu kizima hata kimoja. Mtume Paulo ndiye aliyetumia zaidi mtindo huo ili afikie na ujumbe na mamlaka yake pale asipoweza kufikia kimwili. Barua 14 zinahusishwa na yeye kwa namna moja au nyingine, wakati nyingine 7 zinahusishwa na Yakobo Mdogo, Mtume Petro, Mtume Yohane na Yuda Tadei. Hii haina maana kwamba ziliandikwa zilivyo na Mitume hao. Kwanza, tokea awali watu waliweza kuandika barua kwa mkono wao, au kwa kumuongoza karani aandike maneno yao wenyewe, au kwa kumpa maelekezo ya jumla kuhusu namna ya kuandika kama si kumuachia aandike anavyoona inafaa. Zaidi ya hayo, wakati wa Mitume ilikuwa kawaida kuandika kwa kutumia jina la marehemu fulani maarufu kama kwa kumwezesha aendelee kutoa ujumbe aliokuwa anautoa maishani. Pengine aliyeandika hivyo alikuwa na uhusiano wa pekee na marehemu huyo kama mwanafunzi au mwandamizi wake.

neg:
Kutoka (Biblia)
Wengine wanakiita "Kitabu cha Pili cha Mose (au Musa)" kwa vile inafikiriwa kuwa ndiye mwandishi wa kitabu hicho. Kwa lugha ya Kiyunani, kinaitwa "ἔξοδος", "Exodos", maana yake “kuondoka kwa watu wengi pamoja”.

neg:
Kitabu cha Sefania
Kitabu cha Sefania ni kimojawapo kati ya vitabu vya Tanakh (yaani Biblia ya Kiebrania), hivyo kinapatikana pia katika Agano la Kale ambalo ni sehemu ya kwanza ya Biblia ya Kikristo.

neg:
Waraka wa kwanza wa Yohane
Waraka wa kwanza wa Yohane ni kati ya vitabu 27 vya Agano Jipya katika Biblia ya Kikristo.

neg:
Sanduku la agano
Kadiri yake lilikuwa na mbao mbili za mawe zilizoandikwa Amri 10 ambazo Musa alipewa na Mungu kama masharti makuu ya Agano kati yake na Israeli.

neg:
Ukoo wa Yesu
Ukoo wa Yesu unapatikana katika vitabu viwili vya Agano Jipya: Injili ya Mathayo ambayo inaorodhesha vizazi kuanzia Abrahamu hadi kwa Yosefu (mume wa Maria), na Injili ya Luka inayorudi nyuma kuanzia Yosefu hadi kwa Adamu, aliyeumbwa na Mungu mwenyewe.

neg:
Kitabu cha Isaya
Ndiyo sababu Mungu aliwatumia nabii mwingine mkubwa: hatujui jina lake, lakini tunamuita Isaya II kwa kuwa alifuata mapokeo ya Isaya na kulingana naye kwa ufasaha wa mashairi aliyoyatumia kutolea ujumbe wake; hivyo maandiko yake yamepangwa katika kitabu cha Isaya (40-55).

neg:
Mambo ya Nyakati
Kama ilivyokuwa kwa vitabu vya Samweli na vitabu vya Wafalme, Mambo ya Nyakati ni vitabu viwili katika Biblia ya Kikristo, lakini katika Biblia ya Kiebrania (Tanakh) ni kitabu kimoja tu.

neg:
Ukristo katika karne za kwanza
Sambamba na hilo lugha ya kimataifa ya Kigiriki ilizidi kutumika badala ya Kiaramu, lugha mama ya Yesu na mitume wake. Ndiyo sababu Agano Jipya limeandikwa lote kwa Kigiriki. Vitabu 27 vinavyoliunda vilianza kulinganishwa na vile vya Agano la Kale kama vitakatifu.

neg:
Koreshi Mkuu
Habari za Koreshi II zinapatikana katika maandishi ya Wagiriki wa Kale, hasa Herodoti, katika maandishi kwenye majengo yaliyoagizwa na Koreshi na wafuasi wake, katika bao za mwandiko wa kikabari kutoka Babeli na katika taarifa za vitabu vya Biblia kama Isaya, Kitabu cha Ezra, Mambo ya Nyakati II na Danieli.

neg:
Vitabu vya Unabii wa Baadaye
Ni kwamba Waisraeli waligawanya vitabu vyao vya unabii katika sehemu mbili zilizoitwa Vitabu vya Unabii wa Awali (Kitabu cha Yoshua, Waamuzi, Samweli na Vitabu vya Wafalme), na Vitabu vya Unabii wa Baadaye (kitabu cha Isaya, kitabu cha Yeremia, kitabu cha Ezekieli na vitabu 12 vya manabii wadogo).

neg:
Biblia ya Kiebrania
Vitabu hivyo, vilivyoandikwa kwa Kiebrania na sehemu ndogo kwa Kiaramu, vinaheshimiwa pia na Wakristo wakiamini ya kwamba ufunuo wa vitabu hivyo ulikuwa hatua ya kwanza iliyokamilishwa baadaye na hatua ya pili au "Agano Jipya" kwa ujio wa Yesu Kristo.

neg:
Kitabu cha Yobu
Inafaa tukisoma kitabu cha Ayubu sawasawa tunavyosoma vitabu vile vya Agano la Kale vyenye lugha ya mjazo wa masimulizi, maagizo ya haki au hotuba zenye wito. Hayo siyo kwa sababu kitabu kina alama za maandiko yenye hekima tulivyokwishaona, bali kwa sababu kiliandikwa kwa mtindo wake. Haya yanaonekana katika kitabu chote, yaani katika masimulizi ya mwanzo wa kitabu, katika mifululizo ya majadiliano na katika mwisho wake wa kuvutia sana.

neg:
Waraka wa kwanza kwa Wathesaloniki
Waraka wa kwanza kwa Wathesalonike ni kitabu cha Agano Jipya katika Biblia ya Kikristo. Ni barua iliyoandikwa na Paulo wa Tarso kwa Wakristo wa mji wa Thesaloniki katika Ugiriki ya Kale.

neg:
Biblia ya Kikristo
Kuna vitabu 27 vya Agano Jipya. Vinne vya kwanza ni Injili nne zinazoleta habari za maisha, matendo na maneno ya Yesu.

neg:
Waraka kwa Waefeso
Barua kwa Waefeso ni kati ya vitabu 27 vya Agano Jipya ambalo pamoja na Agano la Kale linaunda Biblia ya Kikristo.

neg:
Kitabu cha Esta
Kitabu cha Esta (jina lake huandikwa pia "Ester" na "Esther") ni kitabu cha Biblia ya Kiebrania, na hivyo pia cha Agano la Kale, ambalo ni sehemu ya kwanza ya Biblia ya Kikristo. Kiliandikwa kwanza kwa Kiebrania.

neg:
Kaini
Kadiri ya kitabu cha Mwanzo (Biblia) katika Agano la Kale wana wawili wa kwanza wa Adamu na Hawa, majina yao Kaini na Habili, walitunza imani yao kwa Mungu wakamtolea sadaka.

neg:
Dei Verbum
Sura ya pili inafundisha jinsi ufunuo huo, uliokamilika zamani za Yesu, unavyowafikia watu wa leo, yaani kwa njia ya Mapokeo ya Mitume yakiwa na Maandiko Matakatifu ambayo kwa pamoja ni hazina takatifu ya Neno la Mungu, si chemchemi mbili tofauti.

neg:
Nyaraka za Kichungaji
Nyaraka za Kichungaji ni kundi la maandiko ya Agano Jipya katika Biblia ya Kikristo. Jina hilo linajumlisha barua moja kwa Tito na mbili kwa Timotheo, ambao walikuwa washiriki wakuu wa kazi ya Mtume Paulo, wakawa waandamizi wake.

neg:
Waraka wa pili wa Petro
Waraka wa pili wa Petro ni kimojawapo kati ya vitabu 27 vya Agano Jipya katika Biblia ya Kikristo.

neg:
Agano la Kale
Martin Luther alianza kutafsiri Biblia upya kutoka lugha asilia akaona achague vitabu vyake, akinyofoa 7 vya Agano la Kale pamoja na vichache vya Agano Jipya kadiri alivyoviona kuwa na mafundisho sahihi kiimani. Hivyo upande wa Agano la Kale alilingana na Wayahudi na kutofautiana na jinsi ilivyokuwa kawaida katika Kanisa Katoliki ambalo katika Mtaguso wa Trento (karne ya 16) lilithibitisha matumizi ya vitabu 46 katika Agano la Kale.

neg:
Sanduku la agano
Sanduku la Agano (kwa Kiebrania אָרוֹן הַבְּרִית "ʾĀrôn Habbərît", kisasa "Aron Habrit") au Ushuhuda ni sanduku lililozungumziwa katika Kitabu cha Kutoka 25:10-22.

neg:
Hekalu la Yerusalemu
Katika hekalu hilo la pili sehemu ya Patakatifu pa Patakatifu ilikaa bila ya kitu ndani yake, kwa sababu Sanduku la Agano lilipotea tangu kubomolewa kwa hekalu la kwanza.

neg:
Biblia ya Kikristo
Biblia ya Kikristo hugawiwa sehemu mbili ambayo ni Agano la Kale na Agano Jipya. Agano la Kale lina maandiko yaliyoandikwa kabla ya Yesu Kristo na vitabu vya Agano Jipya viliandikwa baada yake.

neg:
Kitabu cha Pili cha Wafalme
Zamani kilikuwa kitabu kimoja na Wafalme I lakini katika tafsiri ya Septuaginta kiligawiwa. Wataalamu huamini hii ilitokana na urefu wa kitabu, si kwa sababu za yaliyomo au mpangilio.

neg:
Orodha ya vitabu vya Biblia
Barua kwa Waroma (Waraka kwa Warumi)
Barua ya Kwanza kwa Wakorintho
Barua ya Pili kwa Wakorintho
Barua kwa Wagalatia
Barua kwa Waefeso
Barua kwa Wafilipi
Barua kwa Wakolosai
Barua ya Kwanza kwa Wathesalonike
Barua ya Pili kwa Wathesalonike
Barua ya Kwanza kwa Timotheo
Barua ya Pili kwa Timotheo
Barua kwa Tito
Barua kwa Filemoni

neg:
Ujio wa pili
Ufafanuzi zaidi ulitolewa na Mtume Paulo (Mdo 10:42; 17:31; Rom 2:5-16;
14:10; 1Kor 4:5; 15:23; 2Kor 5:10; Fil 1:6; 1Tim 6:14; 2 Tim 4:1,8; Tito 2:13; 1Thes 5:2; 2Thes 1:5; 2:1-9) na wengineo katika vitabu vingine vya Agano Jipya (1Pet 4:13; Yak 5:7) na baadaye.

neg:
Kitabu cha Wamakabayo II
Sawa na Kitabu cha Wamakabayo I kinasimulia upiganaji uhuru wa Wayahudi wakiongozwa na familia ya Wamakabayo katika karne ya 2 KK, lakini hakikuandikwa na mtu yuleyule, ingawa jina lake halijulikani.

neg:
Kitabu cha Malaki
Mada kuu ni mbili: makosa ya makuhani na waamini wengine katika ibada, halafu makwazo yanayosababishwa na ndoa za mseto.

neg:
Agano la Kale
Katika mapokeo ya Kikristo kuna orodha tofauti za vitabu vya Agano la Kale. Hasa kuna matoleo yenye vitabu 39 na kuna matoleo yenye vitabu 46.Asili ya mahesabu haya mawili ni hasa desturi tofauti ndani ya Uyahudi wakati wa Yesu na karne mbili za kwanza BK. Kanuni ya Biblia ilikuwa haijafungwa wakati ule. Hivyo palikuwa na mikusanyo tofauti kati ya Wayahudi wenye lugha ya Kiebrania au ya Kiaramu kwa upande mmoja na Wayahudi waliotumia lugha ya Kigiriki kwa upande mwingine.

neg:
Waraka kwa Filemoni
Waraka kwa Filemoni ni barua ambayo Mtume Paulo akiwa kifungoni (labda Efeso mwaka 56 au 57) alimuandikia mfuasi wake Filemoni. Ni kimojawapo kati ya vitabu 27 vinavyounda Agano Jipya katika Biblia ya Kikristo.

neg:
Safina
Kadiri ya kitabu hicho cha Agano la Kale, sura 6-9, Mungu ndiye aliyemuagiza Noah atengeneze chombo hicho.

neg:
Historia ya Wokovu
Ingawa Ezekieli alifanya kazi nzuri, waliokuwa uhamishoni waliendelea kuzoea na kufurahia mazingira mapya yenye ustawi wa kiuchumi wakazidi kupotewa na hamu na tumaini la kurudi Yerusalemu. Ndiyo sababu Mungu aliwatumia nabii mwingine mkubwa: hatujui jina lake, lakini tunamuita Isaya II kwa kuwa alifuata mapokeo ya Isaya na kulingana naye kwa ufasaha wa mashairi aliyoyatumia kutolea ujumbe wake; hivyo maandiko yake yamepangwa katika kitabu cha Isaya (40-55). Sehemu hiyo inaitwa pia kitabu cha faraja ya Israeli kwa sababu ililenga kuwatia moyo Wayahudi wenzake huko Babeli kwamba Mungu atawarudisha kwao akitumia kama chombo chake mfalme Mpagani, kwa kuwa yeye anatawala watu wote pamoja na mioyo yao (Is 40:1-11). Hivyo akawafanya watamani kurudi badala ya kukwama katika kujitafutia maendeleo ya kidunia.

neg:
Kitabu cha Mhubiri
Mhubiri (pia: Koheleti) ni kimojawapo kati ya vitabu vya hekima vilivyomo katika Tanakh (Biblia ya Kiebrania) na hivyo pia katika Agano la Kale la Biblia ya Kikristo. Kwa sababu hiyo kilidhaniwa kimeandikwa na mfalme Solomoni, kielelezo cha hekima katika Biblia.

neg:
Kitabu cha Danieli
Kitabu cha Danieli ni kimojawapo kati ya vitabu vya Tanakh yaani Biblia ya Kiebrania ambamo kimo katika kundi la tatu na la mwisho, Ketuvim). Awali kiliandikwa katika lugha mbili: Kiebrania na Kiaramu.

neg:
Waraka wa kwanza kwa Timotheo
Barua ya kwanza kwa Timotheo ni kimojawapo kati ya vitabu 27 vya Agano Jipya katika Biblia ya Kikristo.

neg:
Vitabu vya Wafalme
Vitabu hivyo viwili vinapitia historia ya Israeli kuanzia mwaka 972 hadi 560 hivi K.K. vikionyesha mwenendo wa kila mfalme upande wa dini, hasa katika kutekeleza maneno ya Kumbukumbu la Torati, ya kwamba Mungu ni mmoja, hivyo hekalu lake liwe moja tu. Kwa kuwa wafalme wote wa kaskazini na karibu wale wote wa kusini walikwenda kinyume, vitabu hivyo vinaanza na ufalme imara na wa fahari ulioweza kumjengea Mungu hekalu la ajabu, kumbe vinaishia na hali mbaya na ya aibu kuliko ilivyokuwa kabla ya Musa, wafalme wakiwa wafungwa Babeli, Waisraeli wote uhamishoni na hekalu lenyewe magofu tu.

neg:
Kitabu cha Zekaria
Sura hizo zina mtindo wa kiapokaliptiko na wataalamu wengi wanasema ni kazi ya nabii mwingine wanayemuita Zekaria wa pili.

neg:
Ukristo
Wakati huohuo vitabu vingi vya Kikristo vilivyotungwa katika nusu ya pili ya karne ya 1 vilizidi kuenea na kukusanywa hadi vikaunda Agano Jipya.

neg:
Biblia ya Kikristo
Pamoja na hayo, vitabu vyote vya Biblia vinahusiana kwa kuwa vinaangaziana na kuunda kitabu kimoja ambacho ni Neno la Mungu yuleyule, ingawa katika hatua tofauti: Agano la Kale ndiyo maandalizi na Agano Jipya ndio utimilifu wake. Yesu alisema, “Msidhani ya kuwa nalikuja kuitangua Torati au Manabii; la, sikuja kutangua, bali kutimiliza” (Math 5:17). Tunahitaji Agano la Kale ili tuelewe vizuri Agano Jipya katika maandalizi yake, na tunahitaji Agano Jipya ili tuelewe Agano la Kale lilivyotimilizwa na Yesu.

neg:
Waamuzi (Biblia)
Kitabu cha Waamuzi ni cha saba katika orodha ya vitabu vya Tanakh (Biblia ya Kiebrania) na vya Agano la Kale katika Biblia ya Kikristo.

neg:
Waraka wa pili kwa Timotheo
Barua ya pili kwa Timotheo ni kimojawapo kati ya vitabu 27 vya Agano Jipya katika Biblia ya Kikristo. Ni moja ya kundi la Nyaraka za Kichungaji.