query: Mahakama ya Kimataifa ya Jinai ya Rwanda ilianzishwa lini?

pos:
Mahakama ya Kimataifa ya Jinai ya Rwanda
Mahakama ya Kimataifa ya Jinai ya Rwanda (ing. International Criminal Tribunal for Rwanda, ICTR), au Tribunal pénal international pour le Rwanda (TPIR) kwa Kifaransa, ni mahakama ya kimataifa yaliyoanzishwa mnamo mwezi Novemba mwaka wa 1994 na Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa ili kuwahukumu watu walisababisha mauaji ya kimbari ya Rwanda na hatia zingine kuu za sheria ya kimataifa nchini Rwanda, au raia wa Kirwanda katika nchi jirani, kati ya tarehe mosi Januari na tarehe Desemba mwaka wa 1994

pos:
Mauaji ya kimbari
[[Mahakama ya Kimataifa ya Jinai ya Rwanda]] (ICTR kwa lugha ya Kiingereza) ni mahakama chini ya mwavuli wa [[Umoja wa Mataifa]] kwa ajili ya kushitaki makosa yaliyotokea nchini [[Rwanda]] wakati wa mauaji ya kimbari yaliyotokea pale katika kipindi cha Aprili 1994, kilichoanza tarehe 6 Aprili. ICTR iliundwa tarehe 8 Novemba 1994 na Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa ili kuhukumu wale watu waliofanya vitendo vya mauaji ya kimbari na ukiukaji mwingine mbaya wa sheria za kimataifa nchini Rwanda, au kwa raia wa Rwanda katika majimbo jirani , kati ya tarehe 1 Januari na tarehe 31 Desemba 1994.

neg:
Mauaji ya kimbari ya Rwanda
Huko nyuma Rais Paul Kagame wa Rwanda alituhumiwa na Jean-Lousi Bruguiere, mmoja wa majaji maarufu wa Ufaransa kuwa alishiriki katika mauaji ya halaiki ya wananchi wa nchi hiyo na vilevile mauaji ya Habiyarimana.

neg:
Eric Wainaina
Wainaina akarudi juu ya ajenda ya muziki ya Kenya baada ya 'Nchi ya Kitu Kidogo' ('Nchi ya rushwa') mwaka 2001, wimbo aliotumia katika kampeni dhidi ya rushwa nchini. Baada ya mafanikio ya 'Nchi ya Kitu Kidogo', Wainaina alipokea tuzo za kimataifa. Transparency International (Kenya) ilimwunga mkono kama msanii ambaye angesaidia kuelimisha watu juu ya wovu wa rushwa, na kumteua balozi. Yeye pia alikuwa Balozi maalumu kwa shirika la MS Kenya, Tume ya Kenya ya Haki za Binadamu na Tume ya Taifa ya Kenya ya Haki za Binadamu kwa ahadi yake ya kupambana na ukiukwaji wa haki kupitia muziki. Wimbo huu dhidi ya rushwa (Nchi ya Kitu Kidogo) ulikuwa haupendwi sana katika sekta zote, kwa sababu serikali ilikataa kuiweka katika redio ya kitaifa, Kenya Broadcasting Corporation. Katika tukio moja kulikuwa na majaribio kadhaa yaliyofanywa kujaribu kumzuia kutumbuiza katika tukio la kitaifa, Kenya Music Festival, kwa kutumia vitisho na jitihada za kuzima vifaa vya muziki.

neg:
Uwanja wa Ndege wa Wilson (Kenya)
Uwanja huu wa ndege awali ulianzishwa mnamo mwaka wa 1933 kama Nairobi Aerodrome, na ulikuwa ukitumika kwa usafirishaji wa angani wa barua na shirika la ndege la Imperial. Uwanja huo mara ukabadilishwa jina kuwa uwanja wa ndege wa Wilson mwaka wa 1962. Uwanja huo umechukua jina la Bibi Florence Kerr Wilson, mmoja wa waanzilishi wa usafiri wa angani nchini Kenya.

neg:
Historia ya Rwanda
Mtoto wake Mwami Kigeri V aliwekwa kwenye kiti chake. Tendo hili lilisababisha ghasia na vurugu nchini kwa sababu Wahutu walidai kuwa na neno katika mabadiliko ya serikali. Mwezi wa Novemba 1959 Mwami Kigeri V. alilazimishwa kuondoka nchini akikimbilia Uganda. Watutsi wenye siasa kali walijaribu kumwua kiongozi wa Mouvement Democratique Republicain (MDR) chama kikubwa cha Wahutu. Wahutu walijibu kwa kuwashambulia na kuua Watutsi. Wabelgiji walitumia wanajeshi wao kupoza hali nchini. Katika uchaguzi wa kwanza wa halmashauri ya tarafa na miji kabla ya uhuru ndicho chama cha Parmehutu kilichopata kura nyingi. Viongozi wa Parmehutu walitangaza serikali mpya mwaka 1961. Uchaguzi wa Bunge ulileta kura ya 77% kwa ajili ya chama cha Parmehutu kilichomchagua kiongozi wake Grégoire Kayibanda kuwa Rais.

neg:
Rwanda
Rwanda ilikuwa ufalme tangu karne ya 16 kwa jina la Rwanda Rugali.

neg:
Shirika za msalaba mwekundu na hilali nyekundu
1863 aliunda Kamati ya Kimataifa ya shirika za kutunza wajeruhi na kufanya mkutano wa kwanza wa kimataifa. Watu binafsi lakini pia wawakilishi wa serikali kadhaa zilihudhuria. Kamati hili limekuwa chanzo cha Kamati ya Kimataifa ya Msalaba Mwekundu ya Geneva ya leo hii.

neg:
Mauaji ya kimbari
Hadi leo mashtaka yote ya kimataifa ya mauaji ya kimbari, hasa ya Mauaji ya kimbari ya Rwanda, na Mauaji ya kimbari ya Srebrenica, yamefanywa kupitia mahakama ya dharura ya kimataifa.

neg:
Kigali
Kigali ilianzishwa wakati wa ukoloni wa Kijerumani mwaka 1907 kama kituo cha mwakilishi wa Afrika ya Masharikiy a Kijerumani Richard Kandt.
Wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia ilivamiwa na Wabelgiji ikawa sehemu ya eneo la kukabidhiwa la Ruanda-Urundi chini ya utawala wa Ubelgiji.

neg:
Charles Njonjo
Njonjo ni mwana wa Yosia Njonjo aliyekuwa mkuu wa kikoloni na kupokea shahada ya sheria kutoka Chuo Kikuu cha Fort Hare katika Afrika ya Kusini. Baada ya uhuru wa Kenya mwaka 1963, Njonjo aliteuliwa Mwanasheria Mkuu. Njonjo aliandikisha Chama cha G.E.M.A, lakini hapo baadaye angekuwa mpinzani wa kikundi mnamo mwaka wa 1976 akawastaki baadhi ya wanachama wake pamoja na Kihika Kimani, Njenga Karume na uhaini - amri mara Rais nchini aligeuka na kutupilia hio kesi. Naye Mwanasheria Mkuu aliushikilia kazi yake hadi mwaka wa 1979. Mwaka huo huo alichaguliwa kuwa Mbunge wa jimbo la Kikuyu na mwaka wa 1980 aliteuliwa kuwa Waziri wa Katiba katika Serikali ya Daniel arap Moi. Mwaka wa 1983 alilazimishwa kujiuzulu, na akaacha maisha ya umma baada ya uchunguzi wa mahakama alihitimiza alikuwa ananyanyasa watu ofisini mwake huku ikiwa na madai kwamba alikuwa anajaribu kuchukua urais kutoka Moi.. Hapo mapema mwaka wa 1980 alikuwa mwenyekiti wa Idara ya Shirika la Afrika Mashariki ya Wanyama.

neg:
Taasisi ya Taaluma za Kiswahili
Ilianzishwa mnamo mwaka 1930 kama Inter-territorial Language (Swahili) committee ya Nchi za Afrika ya Mashariki, baadaye ikaitwa Kamati ya Kiswahili ya Afrika Mashariki. Mnamo mwaka 1964 kamati ilifanywa kuwa Sehemu ya Chuo Kikuu cha Dar es Salaamu. Baadaye ikaitwa Chuo cha Uchunguzi wa Lugha ya Kiswahili. Tangu 1970 kimepewa jina la Taasisi ya Uchunguzi wa Lugha ya Kiswahili. Mwaka 2009, TUKI iliungana na iliyokuwa Idara ya Kiswahili ya Chuo Kikuu cha Dar es Salaam na kuunda Taasisi kubwa zaidi inayoitwa Taasisi ya Taaluma za Kiswahili - TATAKI

neg:
Gari la Nyayo
Mradi huu ulianzishwa mwaka 1986 wakati rais Daniel Arap Moi aliomba Chuo Kikuu cha Nairobi kutengeneza magari.

neg:
Shirika la Msalaba Mwekundu
[[File:Friedensnobelpreis-1963.jpg|thumb|Sherehe ya amani ya Nobel mwaka 1963; Kutoka kushoto kwenda kulia: King Olav ya Norway, ICRC Rais Leopold Boissier, Ligi Mwenyekiti John A. MacAulay. (Picture kutoka: www.redcross.int)]]
Mwaka wa 1952, amri ya pamoja ya 1928 ilihaririwa upya kwa mara ya kwanza. Pia, kipindi cha [[Ukombozi kutoka Ukoloni]] katika miaka ya 1960-1970 kilionyesha ongezeko kubwa katika idadi ya Vyama vya kitaifa vya Msalaba na Hilali Nyekundu. Kufikia mwishoni wa miaka ya sitini, kulikuwapo na Vyama zaidi ya 100 duniani kote. Mnamo 10 Desemba 1963, Shirikisho hili pamoja na ICRC zilipokea Tuzo ya Amani ya Nobel. Mwaka wa 1983, Shirikisho lilibadili jina na kuitwa "Ligi ya Vyama vya Msalaba na Hilali Nyekundu" kuonyesha kuongezeka kwa idadi ya Vyama vya kitaifa chini ya Chama cha Hilali Nyekundu. Miaka mitatu baadaye, kanuni saba za msingi za muungano kama zilivyobuniwa mwaka wa 1965 ziliingizwa kwenye kanuni zake. Jina la Ligi lilibadilishwa tena mwaka wa 1991 na kuwa lake la sasa rasmi la "Shirikisho la Kimataifa la Msalaba Mwekundu na Vyama vya Hilali Nyekundu". Mwaka wa 1997, ICRC na Shirikisho zilitia saini [[Mkataba]]wa [[Seville]] ambao uliaini majukumu ya mashirika haya mawili ndani ya muungano. Mwakani 2004, Shirikisho lilianza Tume yake kubwa zaidi hadi wa leo baada ya ya [[tsunami katika Asia ya Kusini.]] Zaidi ya Vyama 40 vya Kitaifa vimefanya kazi na zaidi na wafanyikazi wa kujitolea 22,000 kuleta misaada kwa waathiriwa wengi walioachwa bila chakula na malazi na kuhatarishwa na magonjwa baada ya mikurupuko.

neg:
Reli ya Uganda
Mipango hii ya kujenga biashara ya kampuni ilikuwa hatarini kutokana na uenezaji wa Ujerumani katika Afrika ya Mashariki. Mwaka 1890 mwakilishi wa kampuni kikoloni ya kijerumani Karl Peters alifaulu kusaini mapatano na Kabaka; wakati uleule Wajerumani walionekana kupanusha eneo la Witu kwenye pwani la Kenya na Somalia. Hapo serikali za nchi zote mbili ziliamua kumaliza mashindano kati ya makampuni haya kwa kuelewana juu ya mipaka ya maeneo katika Afrika kwa mapatano kati ya Uingereza na Ujerumani ya 1890.

neg:
Rwanda
Miji mikubwa zaidi ndiyo: Kigali wakazi 745.261, Butare wakazi 89.800, Gitarama wakazi 87.613, Ruhengeri wakazi 86.685 na Gisenyi wakazi 83.623.(namba za Januari 2005)

neg:
Shirika la Msalaba Mwekundu
Vita vya kwanza vya Dunia vilipozuka, ICRC ilijipata imekabiliwa na changamoto kubwa hivi kwamba ingeweza kufaulu tu kama kwa ushirikiano wa karibu na Vyama vya kitaifa vya Msalaba Mwekundu. Wauguzi wa Msalaba Mwekundu kutoka duniani kote, ikiwemo Marekani na Japan, walikuja kusaidia kutoa huduma za matibabu kwa Jeshi za nchi za Ulaya zilizokuwa zikishiriki katika vita. Mnamo 15 Oktoba 1914, punde tu baada ya kuanza kwa vita, ICRC ilianzisha Uwakala wake wa Kimataifa kwa Wafungwa-wa-Vita (POW), ambao walikuwa 1,200 wengi wao wakiwa wafanyakazi wa kujitolea kabla ya mwisho wa 1914. Mwishoni mwa vita, Uwakala alikuwa umehamisha takriban barua na jumbe milioni 20, vifurushi milioni 1.9, na karibu faranga za Usizi milioni 18 katika michango ya fedha kwa Wafungwa-wa-Vita katikaa nchi zote husika. Aidha, kutokana na hatua za Uwakala huu, takriban wafungwa200,000 walibadilishanwa kati ya pande zilizokuwa zikizozana, kuachiliwa kutoka kifungoni na kurejea nyumbani kwao. Uwakala huo ulikusanya rekodi za Kadi za usajili karibu milioni 7 kati ya 1914 na 1923, kila kadi ikiwakilisha mfungwa binafsi au mtu aliyepotea. Usajili wa Kadi ulipelekea kutambulishwa kwa zaidi ya Wafungwa-wa-Vita milioni 2 na kuwawezesha kuwasiliana na familia zao. Daftari kamili imetolewa kwa mkopo kutoka kwa ICRC katika Makavazi ya Mashirika ya Kimataifa ya Msalaba Mwekundu na Hilali Nyekundu mjini Geneva. Haki ya kupata Daftari hiyo bado inahifadhiwa madhubuti na ICRC.

neg:
Shirika la Msalaba Mwekundu
[[File:Flag of the Red Crescent.svg|left|100px|border]]
Nembo ya Hilali Nyekundu ilitumiwa kwa mara ya kwanza na wafanyikazi wa kujitolea wa ICRC wakati wa vita kati ya [[Urusi]] na [[Uturuki]] (1877-1878). Ishara ilichukuliwa rasmi mwaka wa 1929, na hadi sasa imetambuliwa na nchi 33 za Kiislamu.[[File:Flag of the Red Crystal.svg|left|100px|border]]
Mnamo 8 Desemba 2005, kwa kukabiliana na shinikizo za kumkubalia [[Magen David Adom]] kama mwanachama kamili wa shirika la Msalaba Mwekundu na Hilali Nyekundu, nembo mpya rasmi nembo rasmi ya tatu katika itifaki, ikijulikana kama Bilauri nyekundu) ilichukuliwa baada ya kuhaririwa kwa [[Mikataba ya Geneva]] inayojulikana kama [[Itifaki ya III.]][[File:Red Lion with Sun.svg|left|100px|border]]
[[Chama cha Simba Mwekundu na Jua]] cha Iran kilianzishwa mwaka wa 1922 na kutiwa katika Muungano wa Msalaba Mwekundu na Hilali Nyekundu mnamo 1923. Hata hivyo, baadhi ya ripoti zinasema kwamba ishara hii ililetwa Geneva mwaka wa 1864 kama jawabu kwa Hilali na msalaba zilizotumiwa na Himaya mbili wapinzani wa Iran, ya Ottoman na ya Urusi. Ingawa dai hilo haliambatani na historia ya Hilali Nyekundu, historia hiyo inapendekeza kwamba Simba Mwekundu na Juo, kama Hilali Nyekundu, zawezakuwa ziliundwa wakati wa vita vya 1877-1878 kati ya Urusi na Uturuki.
Mnamo 1980, kwa sababu ya kuhusishwa kwa nembo na Shah [[Jamhuri ya Kiislamu ya Iran]] ilibadilisha Simba Mwekundu na Juo na badala yake kuweka Hilali Nyekundu, sawia na mataifa mengine ya Kiislamu. Ingawa Simba Mwekundu na Jua haitumiki sasa, Iran imehifadhi haki ya kuichukua tena wakati wowote; Mikataba ya Geneva bado inaitambua kama nembo rasmi, na ilithibitishwa na Itifaki III wakati wa kupitisha Bilauri Nyekundu.

neg:
Rwanda
Rwanda pamoja na Burundi zilijiunga na Kenya, Uganda na Tanzania kama wanashirika wa Jumuia ya Afrika Mashariki kwa maendeleo muhimu katika elimu, afya, uchumi na mambo mbalimbali. Mwaka 2017 bunge la Rwanda liliamua kufanya Kiswahili kuwa moja ya lugha rasmi nchini.

neg:
International School of Kenya
Shule hii ilianzishwa kutoka Nairobi International School (NIS) mnamo 1969, lakini matatizo ya kifedha iliilazimu Ubalozi wa Marekani na Ubalozi wa Kanada kuchukua uendeshaji wa shule hii mwaka wa 1976, na kuibadilisha jina kuwa Intrnational School of Kenya. ISK, kama inavyojulikana, imegawanywa katika shule tatu: ya Shule ya Msingi inayofundisha wanafunzi kutoka chekechea hadi darasa la 5, Shule ya Kati inayofundisha darasa 6-8, na Shule ya Upili inayofundisha darasa za 9-12.

neg:
Riali ya Zanzibar
Riali ya Zanzibar ilikuwa fedha halali iliyotolewa na Usultani wa Zanzibar kuanzia mwaka 1882 (1299 AH). Amri ya kuanzisha pesa hii ilitolewa na Sultani Barghash ibn Said ibn Sultan.

neg:
Rwanda
Vita vya Kongo vilivyokuwa na majeshi ya mataifa mbalimbali (Kivu Conflict) vilimalizika mwaka 2012.

neg:
Ghana
Mfumo wa Mahakama: Mfumo wa kisheria unatokana na ule wa Uingereza yaani British common law, sheria za kimila (kitamaduni), na katiba ya mwaka wa 1992. Daraja za mahakama hujumuisha Mahakama Kuu ya Ghana (mahakama ya juu zaidi), Mahakama za Rufaa na Mahakama Kuu za Kisheria. Chini ya mahakama hizi kuna mahakama za kuzunguka, mahakama za hakimu, na mahakama za kitamaduni. Taasisi zingine zisizo chini ya sheria ni pamoja na mahakama za umma. Tangu unyakuzi wa uhuru, mahakama zimekuwa huru kwa kiwango fulani; uhuru huu unaendelea chini ya Jamhuri ya Nne. Mahakama za chini zinadhahirishwa na kupangwa upya chini ya utawala wa Jamhuri ya Nne.

neg:
Mauaji ya kimbari
Mahakama ya Kimataifa ya Jinai ya Yugoslavia ya Zamani yalibainisha katika kesi la "Mwendesha mashitaka dhidi ya Radislav Krstic - Chumba cha Kesi I - uamuzi- IT-98-33 (2001) ICTY8 (2 Agosti 2001)" kwamba mauaji ya kimbari yalikuwa yametendeka. Katika "Mwendesha dhidi ya Radislav Krstic - Chumba cha Rufaa - Uamuzi- IT-98-33 (2004) ICTY 7 (19 Aprili 2004) " aya za 8, 9, 10, na 11 zilifumbua suala la "katika sehemu" na zilipata kuwa "sehemu lazima iwe sehemu muhimu ya kundi.

neg:
Historia ya Rwanda
Historia ya Rwanda inahusu eneo la Afrika Mashariki ambalo wakazi wake leo wanaunda Jamhuri ya Rwanda.

neg:
Historia ya Rwanda
Mwaka 2003 palitokea uchaguzi wa kwanza.

neg:
Kenya
Chini ya uongozi wa Rais Kibaki, aliyechukua hatamu za uongozi tarehe 30 mwezi wa Desemba 2002, serikali ya Kenya ilianzisha mipango mipya na kabambe ya uimarishaji uchumi na imerejelea ushirikiano wake na Benki ya Dunia na IMF. Serikali mpya ya National Rainbow Coalition (NARC) iliidhinisha Sheria dhidi ya Ufisadi na Uhalifu wa Kiuchumi pamoja na Sheria ya Maadili ya Watumishi wa Umma mnamo Mei 2003 iliyolenga kupiga vita ufisadi katika ofisi za umma. Mabadiliko mengine, hasa katika idara ya sheria, kuagiza bidhaa za umma na kadhalika yamepelekea kurejelewa kwa misaada na matumaini ya kuimarisha uchumi. Kufuatia kupitishwa kwa sheria muhimu za kupambana na ufisadi na serikali mpya, wafadhili walirejelea ufadhili mwezi wa Novemba 2003 na IMF ikaidhinisha msaada wa miaka mitatu wa dola milion 250 ili kupunguza umaskini na kuimarisha uchumi. Wafadhili wakatoa dola bilioni 4.2 kama msaada wa miaka minnne. Kurejelewa kwa ufadhili na kujihusizisha upya kwao kumevutia imani ya wawekezaji.

neg:
Gatundu
Mahakama ya Gatundu yapatikana karibu na Hospitali ya Wilaya ya Gatundu. Ilifunguliwa mwaka 2014.

neg:
Paul Kagame
Uhusiano na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo si mzuri, hata baada ya vita kusimamishwa rasmi mwaka 2003; asasi za kutetea haki za binadamu zinadai Rwanda inaendelea kutegemeza makundi ya waasi ili kufaidika na maliasili ya nchi hiyo jirani, ingawa Kagame anakanusha.

neg:
Historia ya Rwanda
Mnamo Oktoba 1990 Watutsi waliokaa Uganda walianzisha chama cha RPF (Rwanda Patriotic Front) wakiwa na wafuasi wahutu wachache wakavamia Rwanda kwa silaha. Kiongozi wao alikuwa Paul Kagame aliyeondoka Rwanda akiwa mtoto wa miaka minne. Alikuwa amejiunga na jeshi la Yoweri Museveni na kupanda ngazi katika jeshi la Uganda hadi kuwa mkuu wa huduma ya usalama ya kijeshi ya Uganda. Walitaka kulazimisha serikali ibadilishe hali ya Watutsi kuwa raia bila haki. Lakini uvamizi huu ulisababisha kuongezeka kwa ukali dhidi ya Watutsi ndani ya Rwanda na siasa kali kwa upande wa viongozi Wahutu. Kikundi cha kihutu cha Interahamwe na kupewa silaha. Maelfu ya Watutsi Warwanda waliuawa.

neg:
Mahakama Kuu ya Kimataifa
Mwaka 2007 watu wafuatao walikuwa majaji wa kudumu wa mahakama kuu ya kimataifa:mahakama

neg:
Raila Odinga
Raila baada ya kumaliza shule nchini Kenya alikwenda kusoma uhandisi katika Chuo cha Ufundi Magdeburg (Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kijerumani) kati ya 1965 hadi 1970. Alipata digrii ya MSc kama mhandisi. Alijiunga na Chuo Kikuu cha Nairobi kama mwalimu hadi 1974 alipokuwa naibu mkurugenzi katika Shirika la Viwango Kenya (Kenya Bureau of Standards).

neg:
Historia ya Rwanda
Mwaka 1973 Generali Habariyama alimpindua rais Kayibanda na kuanzisha serikali ya kijeshi akijaribu kupatanisha vikundi ndani ya taifa. Lakini hata mwaka uliofuata 1974 mauaji ya Watutsi yalitokea tena.

neg:
Huduma ya Ujasusi ya Kitaifa, Kenya
Mwaka 1926, Idara ya Uchunguzi wa Jinai iliundwa na wakoloni na kuwa na tawi lenye jukumu la upelelezi. Kati ya Vita vikuu vya pili vya dunia hadi mwaka 1963, shughuli za SB zilijumuisha upelelezi wa wananchi waliokuwa wakidai uhuru, vuguvugu la vyama vya wafanyakazi na Mau Mau.

neg:
Lubumbashi
Wakati Laurent-Désiré Kabila aliamua kuteua bunge la mpito, mwaka 1999, uamuzi ulitolewa kufunya Bunge katika Lubumbashi, ili kuimarisha umoja tete wa nchi. Bunge liliwekwa katika jengo la Bunge la Wapinduzi wa Katanga, iliyokuwa na makao makuu yake katika jiji hili pia katika miaka ya 1960. Lubumbashi kwa hiyo ulikuwa mji wa mkuu wa Sheria wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo kuanzia 1999 hadi 2003, wakati taasisi zote kuu za nchi zililetwa jijini Kinshasa.

neg:
Historia ya Rwanda
Mwami Mutara Rudahigwa aliyejiita pia Charles alijaribu kuleta upatanishi kati ya vikundi katika nchi. Mwaka 1954 aligawa nchi ya kifalme kati ya Wahutu na Watutsi. Lakini alikuwa na wapinzani Watutsi waliomwua mwaka 1959.

neg:
Riali ya Zanzibar
Mwaka 1908 Usultani (wakati ule ulikuwa tayari nchi lindwa chini ya Uingereza) uliacha riali na kutumia fedha ya rupia sawa na majirani kwenye bara yaani Afrika ya Mashariki ya Kijerumani na Afrika ya Mashariki ya Kiingereza.

neg:
Mwanaidi Sinare Maajar
Mwaka wa 1991, alisaidia kupatikana wakili wa MRN & M na alikuwa mshirika wa kwanza wa madini, maliasili na sheria za kampuni. Pia amefanya kazi kama mtetezi wa mahakama kuu ya Tanzania maalumu kwa madai ya sheria na ushirika wa madini.

neg:
Rwanda
Kwa sasa serikali inazidi kufungia maabadi. Miezi saba ya kwanza ya mwaka 2018, imefungia tayari makanisa 8,000.

neg:
Mauaji ya kimbari
Mnamo tarehe 4 Machi mwaka wa 2009 ICC ilitoa hati ya kukamatwa kwa Omar Al Bashir, Rais wa Sudan kadri Chumba cha utangulizi cha I cha ICC kilipohitimisha kuwa cheo chake kama mkuu wa nchi yake si kinga dhidi ya mashitaka mbele ya ICC. Hati ya kukamatwa ilikuwa kwa sababu ya uhalifu wa kivita na uhalifu dhidi ya ubinadamu. Haikujumuisha uhalifu wa mauaji ya kimbari kwa sababu idadi kubwa ya waliokuwa katika Chumba cha utangulizi cha ICC hawakuona kama waendesha mashitaka walikuwa wametoa ushahidi wa kutosha kulijumuisha kosa hilo.

neg:
Shirika la Msalaba Mwekundu
Misingi ya kisheria ya ICRC kufanaya kazi wakati wa Vita Kuu vya Pili vya Dunia ilikuwa ni Mikataba ya Geneva iliyohaririwa mwaka wa 1929. Shughuli za Kamati zilikuwa sawa na zile za wakati wa Vita Kuu vya kwanza: kuwatembelea na ufuatiliaji wa kambi za Wafungwa-wa-Vita, kuandaa misaada kwa raia, na ubadilishanaji wa habari kuhusu wafungwa na watu waliopotea. Mwishoni mwa vita, wajumbe 179 walipata kuwatembelea Wafugwa wa vita 12,750 kambini katika nchi 41. Uwakala wa Wafungwa-wa-Vita "(Zentralauskunftsstelle für Kriegsgefangene)" ulikuwa na wafanyakazi 3,000, na daftari ya kadi ya kufuatilia wafungwa ikiwa na rekodi milioni 45, na jumbe milioni 120 ziliweza kubadilishanwa kwa Uwakala huo. Mojawapo ya pingamizi kuu ilikuwa kwamba Shirika la Kijerumani la Msalaba Mwekundu, liloendeshwa na Nazi lilikataa kushirikiana na masharti ya Geneva pamoja na ukiukaji hadharani kama vile kufurushwa kwa Wayahudi kutoka Ujerumani na Kambi za mauaji ya halaiki yaliyoendeshwa na serikali ya Ujerumani. Aidha, washiriki wengine wawili katika mgogoro huo, Umoja wa Kisovyeti na Japan, walikuwa si wanachama wa Mikataba ya Geneva ya 1929 na haikuwa lazima kwa wao kufuata sheria za mikataba.

neg:
Mahakama ya Kimataifa ya Jinai ya Rwanda
Mnamo mwaka wa 1995, mahakama hayo yalipata makao mjinui Arusha, Tanzania. Mahakama hayo yana mamlaka ya kisheria ya mauaji ya kimbari na hatia za kivita, ambazo zinafafanuliwa kama ukiukaji wa Ibara ya jumla ya tatu na Itifaki ya II ya Mkataba wa Geneva(unaohusu hatia za kivita zilizofanywa wakati wa migogoro ndfani ya nchi)

neg:
Ripoti za Sheria ya Kenya
Masuala ya Baraza hili hutekelezwa kutoka ofisi ya karani sakafu ya chini katika mahakama ya kibiashara ya Milimani kando ya barabara ya Ngong katika eneo la Upper Hill (Community) katika Nairobi. Sehemu ya kwanza ya ripoti ya sheria ya Kenya ,[1981] KLR, ilitolewa tarehe 11 Januari 2002. Baraza hili limechapisha miaka 11 ya kitabu hiki (1981-1991) na wakati huo huo ripoti walichapisha ripoti ya sheria ya miaka minne (2001-2004).
Mwaka wa 2006, Barazahii ilianza uchapishaji wa taarifa maalumu ya sheria kuelezea masuala maalum katika sheria,kwa kuanzia na ripoti ya sheria ya Mazingira na Sheria Ardhi . Ripoti hizi huashiriwa hivi: KLR (E & L).

neg:
Historia ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Kati ya 27 Oktoba 1971 na 17 Mei 1997, chini ya utawala wa dikteta Mobutu, nchi ilijulikana kwa jina la "Zaire".

neg:
Mauaji ya kimbari ya Rwanda
Kuuawa Habyarimana tarehe 6 Aprili 1994 kulikuwa chanzo muhimu cha mauaji ya kimbari nchini humo. Kuhusiana na kuuawa Habyarimana, Wahutu wenye misimamo ya kufurutu mpaka walihusisha tukio la kutunguliwa ndege yake na wapinzani wa Kitutsi na kulitumia kama kisingizio cha kuanzishia mashambulio na mauaji makubwa na ya kutisha dhidi ya Watutsi, Watwa na Wahutu wenye misimamo ya wastani.

neg:
Vita
Katika karne ya 20 mataifa mengi yalipatana mikataba ya kimataifa juu ya kanuni za vita. Chanzo ilikuwa Mapatano ya Geneva baada ya kuundwa kwa Kamati ya Kimataifa ya Msalaba Mwekundu mwaka 1863.

neg:
Hoteli za Serena
Mapema mwaka wa 2007, Serena ilichukua usimamizi wa mali mbili nchini Rwanda kutoka Southern Sun. Hoteli Hizi zimebadilishwa majina kuwa Hoteli ya Serena ya Kigali na Hoteli ya Serena ya Ziwa Kivu.

neg:
Mahakama ya Kimataifa ya Jinai
Ni tofauti na Mahakama Kuu ya Kimataifa inayoamua ugomvi kati ya nchi kama pande zote zinakubali kupeleka kesi huko.

neg:
Mwanaidi Sinare Maajar
Maajar alikuwa mwanachama mwanzilishi mwaka wa 1990 wa Chama cha Wanasheria wa Wanawake wa Tanzania, shirika lisilo la kiserikali lililoanzishwa kusaidia wanawake na watoto kupata mfumo wa haki na kutetea haki za wanawake, na kuwa mwenyekiti wake tangu mwaka 2001-2003.

neg:
Pasteur Bizimungu
Mnamo Mei 2001, Bizimungu alinazisha Chama cha Marekebisho ya Kidemokrasia (Party for Democratic Renewal) vuguvugu la upinzani lililo julikana pia kama Ubunyanja kwa Kinyarwanda. Muda mfupi baadaye, chama hicho lilipigwa marufuku na serikali kwa madai ya kuwa Chama cha wahutu na chenye maoni kali. Bizimungu alitiwa mbaroni na papo hapo Amnesty International likamtangaza kuwa mfungwa wa dhamiri (prisoner of conscience).
Aprili 2002, Bizimungu alizuliwa nyumbani mwake kwa kuendelea na shughuli za chama hicho na tarehe 19 mwezi huo akshtakiwa na kosa la kuhatarisha taifa. Tarehe 7 Juni 2004 alihukumiwa miaka kumi na mitano kwa kujaibu kuunda kikosi cha wanamgambo, kuchochea fujo na ubadhirifu (embezzlement). Alihukimiwa miako tano korokoroni kwa kila kosa. Mnamo 17 Februari 2006, kesi yake ya rufaa ilitupiwa mbali na Koti la Juu kabisa (Supreme Court) kwa kuwa alihutumiwa kwa makosa tofauti na yale ailkuwa ameshtakiwa hapo mbeleni.

neg:
Mauaji ya kimbari ya Rwanda
Hatua hiyo iliipelekea serikali ya Kigali nayo kuwatuhumu viongozi wa Ufaransa kuwa walishiriki katika mauaji ya kimbari ya mwaka 1994.

neg:
King's African Rifles
Baada ya uhuru vikosi vya KAR katika kila koloni vilikuwa jeshi la nchi huru vikaendelea mwanzoni kwa majina kama Uganda Rifles, Kenya Rifles. Tanganyika Rifles na Malawi Rifles.
Lilianzishwa mnamo 1902 kutoka vikosi vya askari Waafrika kwenye utumishi wa kikoloni katika Afrika ya Mashariki ya Kiingereza (baadaye Kenya), Uganda na Unyasa (leo Malawi). Shabaha ilikuwa kusanifisha mafunzo na kazi ya askari hao na kuweka msingi kwa ushirikiano wao. Vikosi vya KRA vilifanywa na askari Waafrika chini ya amri ya maafisa Wazungu.

neg:
Shirika la Msalaba Mwekundu
Katika kipindi chote cha vita,ICRC ilifuatilia pande tanzu kuona kwamba vilifuata Mkataba wa Geneva wa 1907 na kutuma malalamishi kuhusu ukiukaji kwa nchi husika. Wakati silaha za kemikali zilitumika katika vita hii kwa mara ya kwanza katika historia, ICRC ilipinga vikali dhidi ya aina hii mpya ya mapambano. Hata bila kuwa na mamlaka kutoka Mikataba ya Geneva, ICRC ilijaribu kupunguza mateso ya raia wa kawaida. Katika maeneo ambayo yalikuwa yateuliwa rasmi kama "wilaya zilizomilikiwa",ICRC ingeweza kusaidia raia kwa msingi ya Mkataba wa Hague uitwao "Sheria na Kanuni za Vita vya Ardhi" ya 1907. Mkataba huu ulikuwa pia msingi wa kisheria kwa ICRC kufanya kazi za wafungwa wa vita. Mbali na kazi za Uwakala wa Kimataifa kwa Wafungwa-wa-Vita kama ilivyoelezwa hapo juu, hii ilijumuisha ukaguzi wa kambi za Wafungwa wa Vita. Jumla ya kambi 524 kote Ulaya zilitembelewa na wajumbe 41 kutoka ICRC mpaka mwisho wa vita.

neg:
Mauaji ya kimbari
Kwa sababu kukubalika kwa [[sheria za kimataifa]] ulimwenguni kote, zinazoyafafanua na kuyapinga mauaji ya kimbari kulitimika mnamo mwaka wa 1948, pamoja na kupitishwa kwa "Mkataba wa Kuzuia na Kuadhibu kwa Uhalifu wa Mauaji ya Kimbari" (CPPCG), wale wahalifu ambao walishitakiwa baada ya vita katika mahakama ya kimataifa, kwa ajili ya kushiriki katika mauaji ya kimbari ya Wayahudi walipatikana na hatia ya uhalifu dhidi ya ubinadamu na hatia zingine maalum kama vile mauaji. Hata hivyo mauaji ya kimbari ya Wayahudi yanatambuliwa duniani kote kuwa mauaji ya kimbari, na maneno ambayo yalikuwa yameundwa mwaka wa awali na Raphael Lemkin, yalionekana katika mashitaka ya viongozi 24 wa Kinaksi, shitaka la 3, lilisema kuwa watuhumiwa wote walikuwa "wameua kimakusudi na kwa utaratibu - yaani, uangamizaji wa vikundi vya kirangi na vya kitaifa ... "

neg:
Historia ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Katika miaka 1925 hadi 1946 maeneo ya Rwanda na Burundi yalitawaliwa kama sehemu za Kongo ya Kibelgiji.

neg:
Mkimbizi
Kufuatia Mauaji ya Kimbari ya Rwanda ya mnamo mwaka wa 1994, zaidi ya watu milioni mbili walikimbilia nchi jirani, hususan Zaire. Makambi ya wakimbizi baada ya hapo yalidhibitiwa na serikali ya awali na Wanamigambo wa Kihutu ambao walitumia makambi kama maeneo misingi ya kufanya mashambulizi dhidi ya serikali mpya nchini Rwanda. Hatua chache zilichukuliwa kuitatua shida hiyo na mgogoro haukuisha hadi wakati ambapo waasi walioungwa mkono na Rwanda walipowalazimisha wakimbizi kuvuka mpaka na kurudi Rwanda ndipo Vita vya Kwanza vya Kongo vilipoanza.

neg:
Mauaji ya kimbari
Mnamo mwezi Machi mwaka wa 2005, Baraza la Usalama lilipeleka kirasmi swala la Darfur kwa mwendesha mashitaka wa Mahakama ya Kimataifa ya Jinai, huku likiizingatia ripoti ya Tume lakini bila kuutaja uhalifu wowote maalum. Wanachama wawili wa kudumu wa Baraza la Usalama, [[Umoja wa Marekani]] na [[Jamhuri ya Watu wa Uchina|Uchina]], hawakupiga kura kuhusu azimio la sheria ya kushtaki. Kwa mujibu wa ripoti yake ya nne kwa Baraza la Usalama, Mwendesha mashitaka amepata "uwezekano wa kuweko na misingi ya kuamini kwamba watu waliotambulishwa katika Sheria ya Baraza la Usalama la Umoja wa Kimataifa nambari 1593] wamefanya uhalifu dhidi ya ubinadamu na uhalifu wa kivita," lakini hakupata ushahidi wa kutosha kuwashitaki kwa mauaji ya kimbari.

neg:
Mauaji ya kimbari
Tangu Mkataba wa Kuzuia na Kuadhibu Uhalifu wa Mauaji ya Kimbari (CPPCG kwa Kiingereza) ulipofanywa kuwa sheria mnamo Januari mwaka wa 1951 zipatazo nchi 80 ambazo ni wanachama wa Umoja wa Mataifa zimepitisha sheria ambayo inajumuisha masharti ya CPPCG katika [[sheria]] zao za kimanispaa.

neg:
Rwanda
Kabla ya uhuru vilitokea kwa mara ya kwanza vita vya wenyewe kwa wenyewe kati ya makabila mawili makubwa viliyosababisha kupungua kwa Watutsi kutokana na mauaji na zaidi kwa Watutsi kukimbilia nchi jirani. Mnamo 1990 asilimia ya Watutsi ilikadiriwa kuwa 9 - 10 %.

neg:
Mauaji ya kimbari ya Rwanda
Katika kipindi cha takriban siku 100, kuanzia kuuliwa kwa Habyarimana na Ntaryamira tarehe 6 Aprili hadi katikati mwa mwezi Julai, walau watu 500,000 waliuawa, au karibu asilimia 20% ya idadi ya watu nchini Rwanda wakati huo.

neg:
Intergovernmental Authority on Development
Intergovernmental Authority on Development (IGAD) ni muundo wa kimataifa kwa ajili ya biashara unaonganisha nchi 8 za Afrika: Somalia, Ethiopia, Kenya, Eritrea, uganda, Sudan Kusini, Sudan na Jibuti. Ulianzishwa mwaka 1996.

neg:
Mauaji ya kimbari
Kawaida imekubalika kwamba, angalau tangu [[Vita Vikuu Vya Pili vya Dunia]], mauaji ya kimbari yamekuwa haramu chini ya [[sheria]] ya kimila ya kimataifa kama kinga na vilevile chini ya [[sheria]] ya kawaida ya kimataifa. Kwa ujumla, ni vigumu kuyaanzisha mashtaka dhidi ya matendo ya mauaji ya kimbari, kwa sababu mfululizo wa uwajibikaji lazima ufahamike. Mahakama ya Kimataifa ya Jinai hutumika haswa kwa sababu nchi husika haziwezi kuyashitaki au hazina nia ya kuushitaka uhalifu wenye ukubwa wa kiasi hiki zenyewe.

neg:
Kamati ya Kimataifa ya Msalaba Mwekundu
Kamati ilianzishwa na Henri Dunant kwa jina "Kamati ya Watano" tarehe 9 Februari 1863.

neg:
Kampeni za Kivita katika Afrika ya Mashariki (Vita ya Kwanza ya Dunia)
Kampeni za Afrika ya Mashariki zilikuwa mfululizo wa mapigano ya kivita yaliyotokea Afrika ya Mashariki ya Kijerumani (Tanganyika, Rwanda na Burundi ya leo) na koloni jirani za Msumbiji, Rhodesia ya Kaskazini (Zambia), Afrika ya Mashariki ya Kiingereza (Kenya), Uganda, na Kongo ya Kibelgiji. Kampeni hizi zilianza mwezi wa Agosti 1914 zikaisha rasmi mnamo mwezi wa Novemba katika mwaka wa 1918.

neg:
Inter-territorial Language (Swahili) committee
Baada ya uhuru kamati iliendelea kwa jina la East African Swahili Committee (Kamati ya Kiswahili ya Afrika Mashariki).
Ofisi ya kamati ilikuwepo Dar es Salaam ikahamia Nairobi mwaka 1943 halafu Makerere mwaka 1952 baadaye kwa muda mfupi kwenda Mombasa. Tangu 1963 ofisi ilirudishwa Dar es Salaam na tangu 1964 ikawa chini ya Chuo Kikuu cha Dar es Salaam kwa jina la Chuo cha Uchunguzi wa Lugha ya Kiswahili (Institute of Kiswahili Language Research). Tangu 1970 imekuwa taasisi kamili ya Chuo Kikuu ikijulikana kama Taasisi ya Uchunguzi wa Kiswahili (TUKI) na tangu 2009 kama Taasisi ya Taaluma za Kiswahili (TATAKI).

neg:
Mauaji ya kimbari
Mnamo Aprili mwaka wa 2007, Waamuzi wa ICC walitoa vibali vya kukamatwa kwa ya aliyekuwa Waziri wa Nchi kwa ajili ya Mambo ya Ndani, Ahmad Harun, na kiongozi wa wanamigambo
wa Janjaweed, Ali Kushayb, kwa uhalifu dhidi ya ubinadamu na uhalifu wa kivita.
Mnamo tarehe 14 Julai mwaka 2008, waendesha mashitaka katika [[Mahakama ya Kimataifa ya Jinai]] (ICC), waliyaandikisha mashtaka kumi ya uhalifu wa kivita dhidi ya Rais wa Sudan [[Omar al-Bashir]]: matatu ya makosa ya mauaji ya kimbari, matano ya uhalifu dhidi ya ubinadamu na mawili ya mauaji. Waendesha mashitaka wa ICC wamedai kwamba al-Bashir "aliongoza upangaji na utekelezaji wa mpango wa kuharibu sehemu kuu" ya makundi tatu ya kikabila katika eneo la Darfur kwa sababu ya makabila yao.

neg:
Mauaji ya kimbari ya Rwanda
Ujumbe wa majaji wa Ufaransa Jumamosi waliwasili mjini Kigali kwa lengo la kuchunguza chanzo cha mauaji ya kimbari ya Rwanda na kuanguka kwa ndege iliyokuwa imembeba Juvenail Habyarimana rais wa wakati huo wa Rwanda.

neg:
Mahakama ya Kimataifa ya Jinai
Mahakama haya yaliundwa mnamo tarehe Mosi Julai, mwaka wa 2000 - tarehe ambapo Mkataba wa Roma wa Mahakama ya Kimataifa ya Jinai ulipata nguvu za kisheria.

neg:
Bendera ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Bendera ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo imepatikana tangu Februari 2006 kutokana na katiba mpya ya nchi. Katiba iliazimia kurudi kwa mfano wa bendera iliyowahi kutumiwa kati ya 1963 na 1971 kabla ya nchi haijaitwa "Zaire". Buluu yake imebadilishwa kuwa buluu ya angani sawa na bendera ya uhuru ya mwaka 1960.

neg:
Jeshi la Ulinzi la Wananchi wa Tanzania
Baada ya Mapatano ya Lancaster House ya mwaka 1979 vita ya Rhodesia - Zimbabwe ilikwisha. Sasa ilikuwa serikali ya apartheid ya Afrika Kusini iliyochukua nafasi ya mdhamini wa Renamo. Miaka iliyofuata iliona vita ya wenyewe kwa wenyewe ya Msumbiji kati ya Frelimo iliyosaidiwa na Urusi ikifaulu kutetea miji na Renamo iliyosaidiwa na Afrika Kusini ikifaulu kutawala sehemu kubwa ya mashambani na vijiji vingi. Mwaka 1982 maraisi Machel wa Msumbiji na Nyerere walipatana kutumwa kwa kikosi kidogo cha askari 200 wa JWTZ kwa kazi ya washauri kwenda Msumbiji. Mwaka 1987 Tanzania iliamua tena kutuma askari wengi wa JWTZ hasa kwa kusudi la kutetea Mkoa wa Zambezia dhidi ya Renamo. Waliondoka tena mwaka 1988.

neg:
Inter-territorial Language (Swahili) committee
Iliundwa mwaka 1930 kama kamati yenye shabaha ya kuunda na kuendeleza Kiswahili sanifu katika maeneo ya Afrika ya Mashariki yaliyokuwa chini ya ukoloni wa Uingereza yaani Kenya, Tanganyika, Zanzibar na Uganda. Kati ya maeneo haya Kenya ilikuwa koloni, Uganda na Zanzibar zilikuwa nchi lindwa na Tanganyika ilikuwa eneo la kukabidhiwa chini ya uangalizi wa Shirikisho la Mataifa. Hivyo Waingereza walizoea kuyataja kwa jumla kama "East African dependencies" au "East African territories" yaani maeneo ya Afrika ya Mashariki.

neg:
Benki ya Kenya Commercial Bank
Katika mwezi wa Mei mwaka 2006 KCB ilipanua shughuli zake hadi Kusini mwa Sudan baada ya kupatiwa leseni na Benki ya Kusini mwa Sudan. Mnamo Novemba 2007, tawi la kwanza la KCB Uganda Limited lilifunguliwa Kampala nchini Uganda, baada ya kupewa leseni na benki ya Benki ya Uganda. Mwaka 2008, KCB ilipanua matawi yake hadi Rwanda, ambapo tawi la kwanza lilifunguliwa Kigali, Desemba 2008. Benki ndogo inatarajiwa kufunguliwa Burundi mwaka 2009.

neg:
Rwanda
Tangu ushindi wake wa kijeshi mwaka 1994 RPF ilianzisha serikali ya umoja wa kitaifa.

neg:
Historia ya Rwanda
Ukoloni ulichelewa kufika Rwanda; mwaka 1890 Ujerumani na Uingereza walipatana ya kuwa Rwanda na Burundi ni sehemu ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani. Lakini ilikuwa mwaka 1908 tu ya kwamba Wajerumani walimtuma afisa wa kudumu aliyekaa Rwanda kama mwakilishi wa serikali ya Ujerumani. Mwaka 1916 Ubelgiji na Uingereza walivamia Rwanda katika Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia. Baadaye ikawa chini ya Ubelgiji pamoja na Burundi kama "Rwanda-Urundi" katika hali ya eneo la kudhaminiwa kutokana na azimio la Shirikisho la Mataifa.

neg:
Mahakama ya Kimataifa ya Jinai
Hadi 2011 mahakama imepokea malalamiko kuhusu kesi katika nchi 139; hadi Machi 2011 utafiti rasmi umefungulia kwa kesi 6, zote katika Afrika: Uganda Kaskazini, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Jamhuri ya Afrika ya Kati, Darfur (Sudan), Kenya na Libya. Kesi tatu zilipelekwa na nchi ambazo ni wanachama wa ICC (Uganda, Kongo na Jamhuri ya Afrika ya Kati), mbili na Baraza la Usalama la UM (Darfur na Libya) na moja kufuatana na azimio la mshtaki mkuu wa ICC (Kenya).

neg:
Daraja la Kimataifa la Rusumo
Daraja la Kimataifa la Rusumo ni daraja lililofunguliwa mwaka 2014 unaovuka Mto Kagera na kuunganisha nchi jirani za Rwanda na Tanzania.

neg:
Mauaji ya kimbari
Kufikia wakati wa sasa, ICTR imekamilisha kesi kumi na tisa na kuwahukumu washitakiwa ishirini na watano. Kesi za watu wengine ishirini na watano bado zinaendelea. Kumi na watisa wanasubiri kesi zao kizuizini. Kumi bado hawajakamatwa. Kesi ya kwanza, ya Jean-Paul Akayesu, ilianzishwa mnamo mwaka wa 1997. Jean Kambanda, Waziri Mkuu wa mpito, aliyakubali mashtaka.

neg:
Historia ya Rwanda
Tendo hili lilikuwa mwanzo wa mauaji ambayo hayakuwahi kutokea Afrika. Viongozi wa Interahamwe, wa jeshi la kitaifa na vikundi vikali vya Kihutu walitekeleza mipango ya kukusanya Watutsi kila mahali na kuwaua. Haiwezekani kuwa na idadi kamili lakini makadirio ya chini yanataja Watutsi 750.000 na Wahutu wasio wakali zaidi ya 600000 waliuawa na Interahamwe na wanajeshi wa serikali ya Kihutu. Watu walikimbilia na kutafuta hifadhi makanisani lakini hata huko walichinjwa bila neema. Wahutu waliokataa kushiriki katika mauaji waliuawa pia.

neg:
Shirika la Msalaba Mwekundu
Katika maadhimisho ya miaka mia moja mwaka wa 1963, ICRC, pamoja na Shirikisho la Vyama vya Msalaba Mwekundu, ilipokea Tuzo yake ya tatu ya Amani ya Nobel. Tangu 1993, raia wasio wa Uswizi wameruhusiwa kuwa wajumbe wa Kamati ya ugenini, jambo ambalo hapo awali lilikuwa hifadhi ya raia wa Uswizi. Hakika, tangu wakati huo, mgawo wa wafanyakazi wasio na uraia wa Uswizi umeongezeka kwa karibu asilimia 35.

neg:
Pasteur Bizimungu
Mwaka 1990 alijiunga na Rwandese Patriotic Front (RPF) kikundi cha kitutsi kwa pakubwa, ambapo nduguyake, kanali katika jeshi la Rwanda, aliuawa, pengine kwa agizo la serikali.[3] Wakati huo, RPF ilikuwa imechoshwa na uongozi wake Habyarimana na ilikuwa tu ndio imeanza uvamizi wake nchini Rwanda kutoka Uganda. Bizimungu alihamia uhamishoni Ubelgiji (Belgium), ambako alitumikia RPF kama afisa wa habari (Information Officer). Mwaka 1993, Bizamungu alihusika katia majadiliano ya Arusha Accords, ambayo yalisimamisha miaka tatu ya vita ya wananchi kwa wenyewe (Civil War) nchini Rwanda.

neg:
Arusha (mji)
Kuanzia 1994 mjı huu umekuwa makao makuu ya Mahakama ya Kimataifa ya Jinai ya Rwanda.

neg:
Fatou Bensouda
Mwaka 2000 alihamia Mahakama ya Kimataifa ya Jinai ya Rwanda huko Arusha (Tanzania) kama mwendesha mashitaka. Kazi alifanya kuanzia mwaka 2002 hadi Agosti 2004.

neg:
Joseph Kony
Tarehe 6 Oktoba 2005 Mahaka ya Kimataifa ya Uhalifu (ICC) ilitoa vibali vya kukamtwa kwa wanamugambo watano wa kundi la Lord's Resistance Amy kwa uhalifu dhidi ya haki za binadamu kufuatia kufunguliwa mashitaka. Siku iliyofuata waziri wa ulinzi wa Uganda Amama Mbabazi alidokeza kuwa Joseph Kony, naibu wake Vincent Otti na makamanda wa Raska Lukwiya, Okot Odiambo na Dominic Ongwen walikuwa miongoni mwa wale ambao vibali vyao vya kukamtwa vilitolewa. Kwa mujibu wa msemaji wa jeshi, jeshi la Uganda lilimua Lukwiya tarehe 12 Agosti 2006.

neg:
Sheria
Makosa ya jinai yanatambulika si tu kama makosa dhidi ya waathirika binafsi, lakini jamii pia. Taifa, kawaida likisaidiwa na polisi, huongoza mashitaka, basi hiyo ndiyo sababu mbona katika nchi zenye sheria ya kawaida kesi hutajwa kama ""Watu" dhidi ya..." au ""Jamhuri" (kwa "Rex" au Regina) dhidi ya..." Pia, jopo la waamuzi ambao hutokana na raia wa kawaida hutumika kuamua hatia ya washitakiwa kutokna na pointi zinazoweza kubainika ukweli: jopo la waamuzi haliwezi kubadilisha kanuni za kisheria. Baadhi ya nchi zilizostawi bado hutumia adhabu ya kifo kwa matendo ya jinai lakini adhabu ya kawaida ya uhalifu itakuwa ni kufungwa gereza, faini usimamizi wa taifa (kama vile probesheni), au huduma ya kijamii. Sheria ya kisasa ya jinai imeathiriwa vilivyo na sayansi ya jamii, hasa kuhusu kuhukumu, utafiti wa kisheria, kuunda sheria, na kuwasaidia wahalifu kurekesha mwenedo wao. Katika ngazi ya kimataifa, nchi 108 wanachama wa Mahakama ya Kimataifa ya Jinai, ambayo ilianzishwa kuwahukumu watu kwa hatia dhidi ya ubinadamu.

neg:
Martha Karua
Alifanya kazi katika mahakama kama Hakimu wa Wilaya na alipanda cheo kuwa Hakimu Mkuu wa Mkazi wakati aliondoka mwaka wa 1987. Katika kipindi hicho, alikuwa anasimamia Mahakama ya Sheria ya Makadara kuanzia mwaka wa 1984 hadi 1985 na Mahakama ya Sheria ya Kibera kuanzia mwaka wa 1986 hadi mwaka wa1987 wakati alijiondoa ili kuanza shirikisho lake la kibinafsi. Mnamo mwaka wa 1987 Martha Karua alifomu Martha Karua & Co Advocates ambayo aliliendesha hadi mwaka wa 2002. Wakati alikuwa mazoezini, Karua alionyesha kesi nyingi za pro bono, mashuhuri kati ya kesi hizi ilikuwa kesi ya uhaini ya Koigi Wamwere na wakati alimwakilishwa marehemu Mheshimiwa. Mirugi Kariuki.

neg:
Mkoa wa Kusini (Rwanda)
Mkoa wa Kusini (kwa Kinyarwanda: Intara y'amajyepfo) ni kati ya mikoa mitano ya Rwanda tangu mwaka 2006, ambapo ulianzishwa kwa kuunganisha mikoa ya Butare, Gikongoro na Gitarama. Kwa sasa linaundwa na wilaya 8:

neg:
Mauaji ya kimbari ya Rwanda
Mauaji ya kimbari nchini Rwanda yaliendelea kwa muda wa siku 100 hadi hali ya mambo ilipodhibitiwa na vikosi vya waasi wa wakati huo wa RPF, wapiganaji wake wengi wakiwa ni Watutsi.

neg:
Jeshi la Wanamaji la Kenya
Baada ya REAN kuvunjwa mwaka 1962, Shirika la Reli na Bandari la Afrika ya Mashariki lilichukua mamlaka ya udhibiti wa shughuli za majini katika maeneo yaliyokuwa makoloni ya Afrika Mashariki hadi nchi huru zikaunda nevi zao.

neg:
Mahakama Kuu ya Kimataifa
Mahakama Kuu ya Kimataifa ya Haki (International Court of Justice kifupi ICJ) ni taasisi kuu ya kisheria ya Umoja wa Mataifa (UM). Madaraka yake yamepangwa katika katiba ya UM na makao makuu yapo Den Haag. Iliundwa mwaka 1945 ikachukua nafasi ya mahakama ya kimataifa ya awali iliyofanya kazi chini ya mamlaka ya Shirikisho la Mataifa.

neg:
Mahakama ya Kimataifa ya Jinai ya Rwanda
Kufikia wakati wa sasa, Mahakama hayo yamekamilisha kesi kumi na tisa na kuwahukumu washitakiwa ishirini na watano. Kesi za watu wengine ishirini na watano bado zinaendelea. Kumi na watisa wanasubiri kesi zao kizuizini. Kumi bado hawajakamatwa. Kesi ya kwanza, ya Jean-Paul Akayesu, ilianzishwa mnamo mwaka wa 1997. Jean Kambanda, Waziri Mkuu wa mpito, aliyakubali mashtaka.

neg:
Mauaji ya kimbari ya Rwanda
Mauaji ya Kimbari ya Rwanda yalikuwa mauaji ya halaiki nchini Rwanda mnamo mwaka wa 1994 ambapo Watutsi, Watwa na baadhi ya watu wa kabila la Kihutu waliuliwa na serikali iliyosimamiwa na viongozi wa Kihutu.

neg:
Mahakama ya Kimataifa ya Jinai
Kufikia mwaka wa 2010, nchi 110 ni wanachama wa mahakama hayo, na nchi zingine 38 zimetia sahini lakini hazijapitisha kisheria Mkataba wa Roma. Hata hivyo, mataifa mengi, ikiwemo Uchina, Uhindi, Urusi na Marekani zinazidi kuyakosoa mahakama hayo na hazijajiunga nayo.

neg:
Mauaji ya kimbari
Jarida la Stanton liliwasilishwa katika Idara ya Jimbo, muda mfupi baada ya mauaji ya kimbari ya Rwanda na uchambuzi mwingi umejikita katika sababu iliyoyafanya mauaji hayo ya kimbari kufanyika. Hatua ya kinga alizozipendekeza, kulingana na shabaha ya awali ya watu ambao utafiti huo ulilenga, zilikuwa zile ambazo Marekani ingeweza kutekeleza moja kwa moja au ingeweza, kwa kutumia ushawishi, wake kufanya serikali nyingine kutekeleza.

neg:
Mauaji ya kimbari
Ukosoaji mkuu wa jinsi jumuiya ya kimataifa ilivyokabiliana na Mauaji ya kimbari ya Rwanda ni kuwa ilikuwa tendaji, si makini. Jamii ya kimataifa imeanzisha mfumo kwa ajili ya kuendesha mashtaka dhidi ya wahalifu wa mauaji ya kimbari lakini bado haijaunda nia au mifumo ya kukomesha mauaji ya kimbari wakati yanapotokea. Wakosoaji wanaashiria [[mgogoro wa Darfur]] na kupendekeza kwamba ikiwa yeyote atapatikana na hatia ya mauaji ya kimbari baada ya mgogoro huo iwe kupitia mashtaka mbele ya Mahakama ya Kimataifa ya Jinai au Mahakama ya "kidharura" ya Jinai, hili litauthibitisha mtazamo huu.

neg:
Mauaji ya kimbari
Baada ya nchi chache 20 zilizohitajika kuupitisha Mkataba kutia sahihi, ulifanywa kuwa sheria ya kimataifa mnamo tarehe 12 Januari 1951. Hata hivyo wakati huo, wanachama wawili pekee kati ya wanachama tano wa kudumu wa Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa (UNSC kwa Kiingereza) walikuwa wametia sahini mkataba: Ufaransa na Jamhuri ya Uchina. Hatimaye Umoja wa Kisovyeti ulitia sahini mnamo mwaka wa 1954, Uingereza mnamo mwaka wa 1970, Jamhuri ya Watu wa Uchina mnamo mwaka wa 1983 (Ikiwa imeingia badala ya Jamhuri ya Uchina yenye makao Taiwan katika UNSC mnamo mwaka wa 1971), na Marekani mnamo mwaka wa 1988. Kukawia huku kurefu kuunga mkono Mkataba wa mauaji ya Kimbari na mataifa yenye nguvu duniani kulisababisha Mkataba kutotumika kwa zaidi ya miongo minne. Ni tu katika miaka ya 1990 ndipo sheria ya kimataifa ya uhalifu wa mauaji ya kimbari ilipoanza kutekelezwa.

neg:
Machafuko ya Darfur
Kwa sababu hiyo, rais wa Sudan, Omar al-Bashir amekuwa rais wa kwanza kufunguliwa kesi katika Mahakama ya Kimataifa ya Makosa ya Jinai akiwa madarakani. Mashtaka ni mauaji wa kimbari, makosa ya jinai ya kivita na makosa ya jinai dhidi ya utu.

neg:
Rwanda
Kigali ni mji mkuu wenye kiwanja cha ndege cha kimataifa na mahoteli makubwa.

neg:
Mererani
Eneo ambako tanzanaiti inapatikana line urefu wa kilomita 50 na upana wa kilomita mbili. Tangu kugunduliwa kwa tanzanaiti mnamo mwaka 1967 kampuni ya kiserikali ya Tanzania Gemstone Industries (TGI) ilipewa haki ya pekee ya kuchimba vito Mererani. TGI ilishindwa kuendesha kazi hii; ikaruhusu wachimbaji wadogo kuanzisha migodi pia kwa masharti ya kwamba wangehitaji kuuza vito vyote kwa kampuni. Lakini mapato yalikuwa duni mno, inaaminiwa kuwa sehemu kubwa ya vito haikuonyeshwa na kupelekwa nje ya nchi kwa siri. TGI ikatoka mnamo 1986 wakati serikali iliruhusu makampuni ya kigeni kufanya shughuli nchini. Wachimbaji wadogo wa binafsi waliingia katika sehemu zilizowahi kumilikiwa na TGI.

neg:
Mauaji ya kimbari
Hadi wa leo mashitaka yote ya kimataifa ya mauaji ya kimbari yamefanywa katika mahakama maalum ya kimataifa. Tangu mwaka 2002, Mahakama ya Kimataifa ya Jinai yamepewa uwezo wa kushitaki kwa mujibu wa mamlaka yake ikiwa mahakama ya kitaifa hayana nia au hayawezi kuchunguza au kushitaka wahalifu wa mauaji ya kimbari, hivyo kufanywa kuwa "mahakama ya mwisho," na kuliachia mchi binafsi jukumu la kimsingi la kushtaki kwa mujibu wa mamlaka yake wanaodaiwa kuwa wahalifu. Kutokana na wasiwasi wa Marekani kuihusu ICC, Marekani inaonelea heri kuendelea kutumia mahakama ya kimataifa maalum kwa uchunguzi wa namna hiyo na mashitaka yatakayoibuka.

neg:
Mahakama Kuu ya Kimataifa
Madaraka ya mahakama hii yanahusu madola pekee ambayo ni wanachama wa UM au yale yaliyokubali mapatano juu ya mahakama kuu ya kimataifa. Mahakama inashughulika kesi kama nchi zote husika zimewahi kukubali kesi isikilizwe mbele yake. Tangu kuundwa 1945 hadi mwaka 2003 ilitoa hukumu 76 pamoja na maoni ya kisheria 24.


query: Mji wa Ifakara uko na wakazi wangapi?

pos:
Ifakara
Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 55,956 walioishi humo.

neg:
Igoma
Igoma ni jina la kata ya Manisipaa ya Nyamagana katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 56,596 waishio humo.
Msimbo wa posta ni 33104.

neg:
Jimbo Katoliki la Ifakara
Askofu wake ni Salutaris Melchior Libena.
Eneo ni la kilometa mraba 14,245, ambapo kati ya wakazi 322,779 (2012) Wakatoliki ni 287,000 (88.9%) katika parokia 18.

neg:
Ifucha
Ifucha ni kata ya Manisipaa ya Tabora katika Mkoa wa Tabora, Tanzania yenye postikodi namba 45125 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3,219 waishio humo.

neg:
Izia
Izia ni jina la kata ya Wilaya ya Sumbawanga Mjini katika Mkoa wa Rukwa, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 19,463 waishio humo.

neg:
Kikara (Afrika ya Kati)
Kikara ni lugha nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati inayozungumzwa na Wakara. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kikara imehesabiwa kuwa watu 4800. Haijulikani lugha ya Kikara iko katika familia au kundi gani la lugha kihistoria. Hata hivyo, wataalamu wengine huiweka katika kundi la Kibongo-Bagirmi la lugha za Kinilo-Sahara.

neg:
Kilakala
Kilakala ni jina la kata ya Wilaya ya Morogoro Mjini katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye postikodi namba 67110. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 18,345 waishio humo.

neg:
Isaka (Kahama)
Isaka ni kata ya Wilaya ya Kahama Vijijini katika Mkoa wa Shinyanga, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 21,690 waishio humo.

neg:
Igava
Igava ni jina la kata ya Wilaya ya Mbarali katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 14,292 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 53613.

neg:
Jimbo la Amhara
Taarifa nyingine za kawaida juu ya viashiria vya hali ya maisha kwa Waamhara mwaka 2005 ni pamoja na zifuatazo: 17.5% ya wakazi kuwa mafukara; watu wazima wenye kujua kusoma na kuandika kwa wanaume ni 54% na wanawake 25.1%; na vifo vya watoto wachanga ni 94 kwa watoto 1,000 waliozaliwa hai, ambayo ni kubwa kuliko wastani wa taifa la 77; angalau nusu ya vifo hivi ilitokea katika mwezi wa kwanza wa maisha.

neg:
Isakalilo
Isakalilo ni jina la kata ya Manisipaa ya Iringa, Mkoa wa Iringa, Tanzania yenye Postikodi namba 51116. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,188 waishio humo.

neg:
Ifakara
Tangu tarehe 14 Januari 2012 mji ni makao makuu ya Jimbo Katoliki la Ifakara.

neg:
Sumbawanga (mji)
Sumbawanga ni mji nchini Tanzania ambao ni makao makuu ya Mkoa wa Rukwa. Kulingana na sensa ya mwaka 2002 idadi ya wakazi wake ilihesabiwa kuwa 147,483 .Kabila maarufu mkoani sumbawanga ni wafipa wakitumia lugha ya kifipa.

neg:
Ifumbo
Ifumbo ni jina la kata ya Wilaya ya Chunya katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,541 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 53805.

neg:
Kikara (Papua)
Kikara ni lugha ya Kiaustronesia nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakara. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kikara imehesabiwa kuwa watu 5000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikara iko katika kundi la Kioseaniki.

neg:
Tabaka
Mwaka 2009 ulikuwa na wakazi 34,724.

neg:
Nyakato (Ilemela)
Nyakato ni jina la kata ya Manisipaa ya Ilemela (sehemu ya Jiji la Mwanza)katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania yenye postikodi namba 33201. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 82,348 waishio humo.
Msimbo wa posta ni 33210.

neg:
Wilaya za Tanzania 4 MTWARA
Mkoma II ni jina la kata ya Wilaya ya Newala katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 2,834 waishio humo.

neg:
Ifakara
Ifakara ni mji mkubwa kuliko yote ya wilaya ya Kilombero, wenye makabila makuu mawili maarufu kama Wapogoro na Wandamba, wenye mfanano wa kuelewana katika baadhi ya matamshi ya lugha zao.

neg:
Jimbo Katoliki la Ifakara
Wanahudumiwa na mapadri 62 (42 wanajimbo na 20 watawa (kwa wastani kila mmojawao anahudumia waumini 4.629). Pia kuna mabruda 3 na masista 198.

neg:
Ipagala
Ipagala ni jina la kata ya Dodoma Mjini katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 18146 waishio humo.

neg:
Funchal
Mji una wakazi 45,000; ni zaidi ya lakhi moja pamoja na mitaa ya nje. Funchal ilikua pamoja na utalii wa watu tajiri. Kuna chuo kikuu "Universidade da Madeira".

neg:
Ilongero
Ilongero ni jina la kata ya Wilaya ya Singida Vijijini katika Mkoa wa Singida, Tanzania yenye msimbo wa posta 43205. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,635 waishio humo.

neg:
Ufukoni (Mtwara Mjini)
Ufukoni ni jina la kata ya Manisipaa ya Mtwara Mikindani katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania yenye postikodi namba 63108. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 25,011 waishio humo.

neg:
Kitengela
Wakati wa sensa ya mwaka 2009, mji ulikuwa na wakazi 58,167.

neg:
Ichihara, Chiba
Ichihara (市原市, "Ichihara-shi") ni mji wa Japani katika mkoa wa Chiba. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 280,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 2 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 368.20 km².

neg:
Itaja
Itaja ni jina la kata ya Wilaya ya Singida Vijijini katika Mkoa wa Singida, Tanzania yenye msimbo wa posta 43204. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,116 waishio humo.

neg:
Malenga Makali
Malenga Makali ni jina la kata ya tarafa ya Ismani, Wilaya ya Iringa Vijijini katika Mkoa wa Iringa, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,917 waishio humo.
Vijiji vyake ni kama vileː Usolanga, Iguluba, Makadupa, Mkulula na Nyakavangala.

neg:
Iramba
Wilaya ya Iramba ni wilaya moja ya Mkoa wa Singida. Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 236,282.

neg:
Igarka
Igarka (Kirusi: Игарка) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 4.975. Iko katika mkoa wa Krasnoyarsk Krai.

neg:
Mariakani
Mariakani iko na Halmashauri ya mji na idadi ya watu 67,984, kulingana na sensa ya 1999. Halmashauri ya mji ina kata tano: Kaliangombe, Kawala, Mariakani, Mugumo-wa-Patsa, Tsangatsini. Wote ni iko ndani ya Kaloleni Constituency. Mariakani ya Kati iko katika eneo la Mariakani Kaloleni mgawanyo wa Kilifi.

neg:
Thika
Mwaka 2009 ulikuwa na wakazi 139,853.

neg:
Kikara (Tanzania)
Mwaka 1987 idadi ya wasemaji wa Kikara ilihesabiwa kuwa watu 86,000.

neg:
Mchafukoge
Mchafukoge ni jina la kata ya Wilaya ya Ilala katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzaniayenye postikodi namba 11105. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 7,664 waishio humo.

neg:
Mkoa wa Équateur
Mkoa wa Équateur ("Mkoa wa Ikweta") ni mmoja ya mikoa 26 ya kujitawala ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Idadi ya wakazi wake ni takriban 1,626,606. Mji mkuu ni Mbandaka.

neg:
Vatovavy-Fitovinany
Vatovavy-Fitovinany ni moja ya mikoa 22 ya kujitawala ya Madagaska. Idadi ya wakazi wake ni takriban 1,097,700. Mji mkuu ni Manakara.

neg:
Ahero
Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2009, mji pamoja na eneo lake lote una wakazi wapatao 76,828.

neg:
Salutaris Melchior Libena
Tarehe 14 Januari 2012 aliteuliwa na Papa huyohuyo kuchunga jimbo jipya la Ifakara, ambamo yeye ni mwenyeji, akiwa askofu wa kwanza kutoka kabila la Wandamba.

neg:
Isakamaliwa
Isakamaliwa ni jina la kata ya Wilaya ya Igunga katika Mkoa wa Tabora, Tanzania yenye postikodi namba 45607 .. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,861 waishio humo.

neg:
Inyala
Inyala ni jina la kata ya Wilaya ya Mbeya Vijijini katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,544 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 53221.

neg:
Bukoko
Bukoko ni jina la kata ya Wilaya ya Igunga katika Mkoa wa Tabora, Tanzania yenye postikodi namba 45603 .. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15985 waishio humo.

neg:
Sokon Moja
Sokon Moja (pia: Sokon I) ni kata ya Jiji la Arusha katika Mkoa wa Arusha, Tanzania yenye postikodi namba 23115. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 73,331 walioishi humo.

neg:
Kinakara
Kinakara (au Kinakkara) ni lugha ya Kigunwinyguan nchini Australia inayozungumzwa na Wanakara katika jimbo la Northern Territory. Katika sensa ya mwaka 2006, idadi ya wasemaji wa Kinakara ilihesabiwa kuwa watu hamsini tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinakara kiko katika kundi la Kiburarran pamoja na Kiburarra, Kidjeebbana na Kiguragone.

neg:
Wilaya za Tanzania 4 MTWARA
"Mtwara Mikindani Municipal Council"' 108,299
Chikongola ni jina la kata ya Manisipaa ya Mtwara Mikindani katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 14,787 waishio humo.

neg:
Ifakara
Jina Ifakara lilitokana na neno ufwakara lenye maana amekwishakufa. Neno hilo tena lilitokana na nyoka mkubwa ambaye alikuwa tishio kubwa kwa wakazi wa mji huo: watu mbalimbali waliuawa na mifugo pia kuuawa.

neg:
Kiwalani
Kiwalani ni kata mojawapo kati ya kata zilizopo katika wilaya ya Ilala katika Mkoa wa Dar es Salaam nchini Tanzania yenye postikodi namba 12108 . Iko ndani ya jiji la Dar es Salaam. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka 2012, kitongoji kina idadi ya wakazi wapatao 82,292.

neg:
Kimala (Iringa)
Kimala ni jina la kata ya Wilaya ya Kilolo katika Mkoa wa Iringa, Tanzania yenye Postikodi namba 51314. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,649 waishio humo.

neg:
Nitekela
Nitekela ni jina la kata ya Wilaya ya Mtwara Vijijini katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania yenye postikodi namba 63216. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,664 waishio humo.

neg:
Mbagala Kuu
Mbagala Kuu ni jina la kata ya Wilaya ya Temeke katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 15112. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 69,823 waishio humo.

neg:
Segerea
Segerea ni jina la kata ya Wilaya ya Ilala jijini Dar es Salaam, Tanzania, yenye postikodi namba 12105. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 83,315 waishio humo.

neg:
Fakarava
Fakarava ni kisiwa cha Polinesia ya Kifaransa ndani ya funguvisiwa ya Tuamotu. Kiko upande wa kusini-mashariki wa kisiwa cha Toau. Eneo la kisiwa ni 15 km². Mji mkubwa kabisa kisiwani huitwa Rotoava. Mwaka wa 2012, idadi ya watu kisiwani imehesabiwa kuwa 806. Watu wakaao kisiwani kwa Fakarava huongea Kituamotu na Kitahiti.

neg:
Honiara
Mji huo uko kwenye kisiwa cha Guadalcanal. Una wakazi 84,520 (2017).

neg:
Ifakara
Jitihada nyingi zilifanyika kumuangamiza nyoka huyo na mwishowe walifanikiwa kumuua, ndipo neno ufwakara lilipovuma kwamba amekwishakufa. Wageni wengi kutoka sehemu tofautitofauti walishindwa kutamka vizuri jina hilo na kutamka Ifakara, mpaka leo Ifakara ndilo jina kuu la mji huo ndani ya wilaya ya Kilombero.

neg:
Nyatukala
Nyatukala ni kata ya mji mdogo wa Sengerema kwenye Wilaya ya Sengerema katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania yenye postikodi namba 33302. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 20,166 waishio humo.

neg:
Ibisabageni
Ibisabageni ni kata ya mji wa Sengerema kwenye Wilaya ya Sengerema katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania yenye postikodi namba 33301. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,256 waishio humo.

neg:
Ilagala
Ilagala ni jina la kata ya Wilaya ya Uvinza katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 47,026 waishio humo.

neg:
Mito, Ibaraki
Mito (水戸市) ndiyo mji mkuu katika mkoa wa Ibaraki. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2009, mji una wakazi wapatao 265,000 wanaoishi katika mji huu.

neg:
Fortaleza
Fortaleza ni jina la mji mkuu wa jimbo la Ceará katika Brazil. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2009, mji una wakazi wapatao milioni 3.4 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 21 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mkoa wa Tabora
Kulikuwa na wilaya 6 (idadi ya wakazi kwa mabano): Tabora Mjini (188,808), Nzega (417,097), Igunga (325,547), Uyui (282,272), Urambo (370,796), Sikonge (133,388). Jina la Urambo humkumbuka Mtemi Mirambo aliyekuwa mtawala muhimu wa Wanyamwezi kabla ya kuingia kwa ukoloni.

neg:
Wilaya ya Mkalama
Wakati wa sensa ya mwaka 2012 wilaya hii ilikuwa na wakazi 188.733

neg:
Nakahako
Nakahako ni jina la kata ya Wilaya ya Newala katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,507 waishio humo.

neg:
Biak
Biak ni kisiwa cha Indonesia. Kiko upande wa kaskazini wa Papua. Eneo la kisiwa ni 1904 km². Mji mkubwa kabisa kisiwani huitwa Kota Biak. Mwaka wa 2010 idadi ya watu kisiwani imehesabiwa kuwa 112,873. Watu wakaao kisiwani kwa Biak huongea lugha ya Kibiak.

neg:
Maisaka
Maisaka ni kata ya Babati Mjini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania yenye postikodi namba 27104
. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,831 waishio humo.

neg:
Mto Ifakara
Mto Ifakara ni kati ya mito ya mkoa wa Morogoro (Tanzania Mashariki) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi.

neg:
Bagara
Bagara ni kata ya Babati Mjini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania yenye postikodi namba 27103
. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 28,920 waishio humo.

neg:
Wilaya za Tanzania 4 MTWARA
Mpapura ni jina la kata ya Wilaya ya Mtwara Vijijini katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,933 waishio humo.

neg:
Mbandaka
Idadi ya wakazi ni mnamo 200,000. Mbandaka ni makao makuu ya mkoa wa Équateur.

neg:
Fianarantsoa
Fianarantsoa ni mji mkuu wa Haute Matsiatra nchini Madagaska. Idadi ya wakazi wake ni takriban 167,240.

neg:
Ismaïlia
Ismaïlia () ni mji mkuu wa nchi ya Misri. Una idadi ya watu wapatao 750,000 hii ikijumuisha na maeneo ya jirani. Ipo katika upande wa kiasi cha nusu ukitoka katika bandari ya Said au Port Said kwa upande wa kaskazini na Suez Kwa upande wa Kusini. Mrefeji huu hupanuka unapofikia katika sehemu ya Timsah moja kati ya maziwa yaliyoungana na mfareji wa Suez. Ziwa hili liligunduliwa mwaka 1863 wakati wa ujengwaji wa mfereji wa Suez na Ismail the Magnificent, na pia jina la mtu huyu ndilo jina na eneo mfereji huu ulipo. Makao makuu ya Mamalaka ya mreji wa Suez yapo katika mwisho mwa ziwa Timsah, bado mji huu una majengo kadhaa ya zamani tangu enzi za Waingereza na Wafaransa kuwa na mahitaji katika mfeji huo. Bado baadhi ya majengo ya wakoloni yanaendelea kutumika na wafanyakazi wa mfereji huo hadi sasa.

neg:
Nyakahura
Nyakahura ni jina la kata ya Wilaya ya Biharamulo katika Mkoa wa Kagera, Tanzania yenye postikodi namba 35602 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 26,123 waishio humo.

neg:
Nyantakara
Nyantakara ni jina la kata ya Wilaya ya Biharamulo katika Mkoa wa Kagera, Tanzania yenye postikodi namba 35610 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 16,370 waishio humo.

neg:
Ibadakuli
Ibadakuli ni jina la kata ya Manisipaa ya Shinyanga katika Mkoa wa Shinyanga, Tanzania yenye msimbo wa posta 37113. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,537 waishio humo.

neg:
Dakar
Dakar ni mji mkuu wa Senegal ikiwa na wakazi 2,352,000. Iko kwenye rasi la Verde ambalo ni pembe la magharibi ya Afrika. Bandari yake ina nafasi nzuri kwa biashara na Ulaya na Amerika.

neg:
Babati Mjini
Hadi mwaka 2012 kata za mji wa babati zilikuwa sehemu ya Wilaya ya Babati ya awali; baadaye Babati Mjini na Wilaya ya Babati Vijijini zilitengwa kuwa halmashauri mbili za pekee.
Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, wilaya hii ya Babati mjini ilikuwa na wakazi wapatao 93,108 waishio humo. Kata iliyopo kitovu cha mji huitwa pia "Babati" ikiwa na wakazi 16,718.

neg:
Ibaga
Ibaga ni jina la kata ya Wilaya ya Mkalama katika Mkoa wa Singida, Tanzania yenye msimbo wa posta 43509. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,712 waishio humo.

neg:
Ilunda
Ilunda ni jina la kata ya Wilaya ya Mkalama katika Mkoa wa Singida, Tanzania yenye msimbo wa posta 43506. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 21622 waishio humo.

neg:
Uhamaka
Uhamaka ni jina la kata ya Manisipaa ya Singida katika Mkoa wa Singida, Tanzania yenye msimbo wa posta 43116. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,229 waishio humo.

neg:
Nyakakika
Nyakakika ni jina la kata ya Wilaya ya Karagwe katika Mkoa wa Kagera, Tanzania yenye postikodi namba 35415 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 16,605 waishio humo.

neg:
Abakan
Abakan (Kirusi: Абакан) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 176.212. Iko katika mkoa wa Hakasia.

neg:
Wilaya ya Kilombero
Makao makuu ya wilaya hiyo ni mji wa Ifakara, mji maarufu kwa utafiti wa ugonjwa wa malaria.

neg:
Umaskini
Ufukara uliokithiri, neno ambalo lilivumbuliwa na Michael Lipton, unaashiria hali ya kuhesabiwa kati ya watu maskini zaidi kati ya jamii maskini katika nchi zenye mapato madogo. Lipton alieleza ufukara uliokithiri kama kupokea chini ya asilimia 80 ya kiwango cha chini zaidi cha kalori kinachopaswa kuchukuliwa na mwili na wakati huo huo kutumia zaidi ya asilimia 80 ya mapato kununua chakula. Kwa upande mwingine, ripoti moja ya 2007 iliyotolewa na Taasisi ya Kimataifa ya Uchunguzi kuhusu sera ya Chakula ilifafanua ufukara uliokithiri kama kuishi kwa chini ya senti 54 kwa siku. Shirika lisilo la kiserikali la BRAC limeanzisha mradi unaoitwa “Kuwalenga wanaoishi katika ufukara uliokithiri” unaonuia kutatua ufukara uliokithiri kwa kufanya kazi pamoja na wanawake fukara kwa kiwango binafsi.

neg:
Iparamasa
Iparamasa ni kata ya Wilaya ya Chato katika Mkoa wa Geita, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 30,378 waishio humo. Msimbo wa posta ni 30321.

neg:
Haute Matsiatra
Haute Matsiatra ("Matsiatra Juu") ni moja ya mikoa 22 ya kujitawala ya Madagaska. Idadi ya wakazi wake ni takriban 1,128,900. Mji mkuu ni Fianarantsoa.

neg:
Atsimo-Atsinanana
Atsimo-Atsinanana ni moja ya mikoa 22 ya kujitawala ya Madagaska. Idadi ya wakazi wake ni takriban 621,200. Mji mkuu ni Farafangana.

neg:
Mkoa wa Mwanza
Kabla ya kumegwa na kuzaa mkoa mpya wa Geita, mkoa wa Mwanza ulikuwa na wakazi 2,942,148 (sensa ya mwaka 2002) katika wilaya 8 ukiwa na eneo la 19,592 km.
Wilaya ndizo Ukerewe, Magu, Sengerema, Geita, Misungwi, Kwimba, Nyamaganga na Ilemela. Jiji la Mwanza lina ndani yake wilaya za Nyamagana na Ilemela.
Makabila makubwa ya Mwanza ndio Wasukuma upande wa bara, halafu Wakerewe na Wakara visiwani.

neg:
Mtwapa
Wakati wa sensa ya mwaka 2009 ulikuwa na wakazi 48,625.

neg:
Nigeria
Nigeria hukadiriwa kuwa na wakazi takriban milioni 180. Inasemekana nusu ya wakazi wote wana umri wa chini ya miaka 14. Hata hivyo ni vigumu kupata namba halisi kwa sababu ya umuhimu wake katika siasa.

neg:
Jimbo Kuu la Mbarara
Eneo ni la kilometa mraba 10,980, ambapo kati ya wakazi 2.611.000 (2007) Wakatoliki ni 970,125 (37.2%).

neg:
Ufana
Ufana ni kata ya Wilaya ya Babati Vijijini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania yenye postikodi namba 27209
. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 20,189 waishio humo.

neg:
Ferrara
Ferrara ni mji wa Italia katika mkoa wa Emilia-Romagna. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2009, mji una wakazi wapatao 131,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 9 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Fukui, Fukui
Fukui (福井市) ndiyo mji mkuu katika mkoa wa Fukui. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 267,000 wanaoishi katika mji huu. Iko kaskazini ya Ziwa Biwa.

neg:
Ithaca, New York
Ithaca ni mji wa Marekani katika jimbo la New York. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 30,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 118 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 14.1 km².

neg:
Ichikawa, Chiba
Ichikawa (市川市, "Ichikawa-shi") ni mji wa Japani katika mkoa wa Chiba. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2003, mji una wakazi wapatao 460,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 7 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 57.46 km².

neg:
Ikama
Ikama ni jina la kata ya Wilaya ya Kyela katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,724 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 53716.

neg:
Wilaya ya Thika
Wilaya ilipakana na Nairobi upande wa kaskazini mashariki. Idadi ya wakazi ilikuwa 645.713.

neg:
Fukalo
Fukalo ni kata ya Wilaya ya Kwimba katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 17,534 waishio humo.

neg:
Itasy
Itasy ni moja ya mikoa 22 ya kujitawala ya Madagaska. Idadi ya wakazi wake ni takriban 643,000. Mji mkuu ni Miarinarivo.

neg:
Shabaka
Shabaka ni kata ya Wilaya ya Nyang'hwale katika Mkoa wa Geita, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 14,341 waishio humo.

neg:
Adama
Idadi ya wakazi wake ni takriban 228,623.