query: Je, bahari hindi ina ukubwa kiasi gani?

pos:
Bahari ya Hindi
Kwa hiyo eneo lote la uso wa bahari hii ni kilomita za mraba 70,560,000 km²; kina cha wastani ni mita 3,741 ilhali kina kikubwa kinafikia mita 7,906. Mjao wake ni kilomita za ujazo 264,000,000 km³ inayolingana na asilimia 19.8% ya mjao wa bahari zote duniani.

neg:
Visiwa vya Andaman
Visiwa vya Andaman ni funguvisiwa vya Bahari ya Hindi. Kiutawala, sehemu kubwa iko chini ya Jamhuri ya India na ndogo chini ya Myanmar.

neg:
Dinara
Urefu wake ni mita 1,913 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Unguja
Unguja ni kisiwa kikubwa katika Bahari Hindi karibu na mwambao wa Afrika ya Mashariki karibu na Dar es salaam.

neg:
Bahari Nyeusi
Bahari Nyeusi ni bahari ya pembeni ya Mediteranea inayozungukwa na nchi kavu pande zote iliyoko kati ya Ulaya ya Mashariki na Asia ya Magharibi. Imeunganishwa na Bahari ya Mediteranea kwa njia ya Bahari ya Marmara pamoja na milango ya bahari ya Bosporus na Dardaneli. Ina eneo la takriban 424,000 km² na kina hadi 2,244 m.

neg:
Milima ya Uvidunda
Kilele cha juu kiko mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Devon Island
Kinapatikana katika Bahari ya Aktiki kikiwa na ukubwa wa kilometa mraba 55,247, ila hakina wakazi.

neg:
Bahari ya Hindi
Agalega, Anjouan, Bahrain, Cargados Carajos, Visiwa vya Cocos (Keeling), Diego Garcia, Kilwa Kisiwani, Kirimba (visiwa), Kisiwa cha Mafia, Komori, Kisiwa cha Krismasi, Lamu (kisiwa), Morisi, Madagaska, Mahore, Mahé, Maskarena, Mayotte, Moheli, Msumbiji (kisiwa), Mwali, Ngazija, Pamanzi, Pate, Pemba (kisiwa), Rodrigues (kisiwa), Réunion, Shelisheli, Sokotra, Unguja, Îles Éparses,

neg:
Bahari ya Hindi
Bahari hii ni njia muhimu ya usafiri na usafirishaji kwa meli kati ya Asia na Afrika.

neg:
Porbandar
Tangu karne ya 17 hadi uhuru wa Uhindi mji ulikuwa mji mkuu wa dola la maharaja wa Porbandar aliyetawala eneo la kilomita za mraba 1,663 na watu 100,000 chini ya usimamizi wa Uhindi wa Kiingereza.

neg:
Ganga (mto)
Ganga (Kisanskrit गङ्गा, gaṅga) ni mto mkubwa katika Uhindi wa Kaskazini.
Mto una uefu wa 2,511 km unapita nchi za Uhindi na Bangla Desh (Asien).

neg:
Afghanistan
Afghanistan ni nchi bila pwani kwenye bahari yoyote. Sehemu kubwa ya eneo lake lenye km² 652,090 ni milima. Asilimia 90 za nchi iko mita 600 au zaidi juu ya UB ikiendelea kupanda hadi mita 7,485 kwenye ncha ya mlima Noshak. Safu za milima kubwa ni Hindu Kush na Pamir.

neg:
Dunia
Lakini si tufe kamili. Ina uvimbe kidogo kwenye sehemu ya ikweta; ilhali umbali kati ya ncha mbili ni kilomita 12,713 lakini umbali kati ya sehemu za kinyume kwenye ikweta ni km 12,756, yaani kipenyo hiki kinazidi takriban kilomita 43 kipenyo kati ya ncha na ncha. Tofauti hii inasababishwa na mzunguko wa dunia. Kani nje inasukuma sehemu za ikweta nje zaidi. Kwa hiyo mahali duniani palipo karibu zaidi na anga la nje si Mlima Everest kwenye Himalaya bali mlima Chimborazo nchini Ekuador.
Kwenye uso wake dunia huwa na tofauti kati ya nusutufe zake mbili. Nusu moja ina eneo kubwa la mabara yaani nchi kavu ambayo ni asilimia 47 ya sehemu hii. Kinyume nusutufe nyingine inafunikwa na maji ya bahari na eneo la nchi kavu ni asilimia 11 pekee za maeneo yake.

neg:
Uhindi
Uhindi (pia: India) ni nchi kubwa ya bara la Asia, upande wa kusini, ikienea hasa katika rasi kubwa ya Bahari ya Hindi.

neg:
Atlantiki
Beseni yake ina umbo kama "S". Kina ya wastani ni mita 3,332; kina kikubwa katika mfereji wa Puerto Rico kinafikia mita 8,605. Upana wa bahari ni kati ya km 2,648 kati ya Brazil na Liberia hadi km 4,830 kati ya Marekani na Afrika ya Kaskazini.

neg:
Bahari ya Kaspi
Bahari ya Kaspi (pia Bahari ya Qazwin- Kiajemi دريا خزر ""darya khazar""; Kirusi Каспийское море ""kaspiiskoye more"") ni ziwa kubwa kabisa duniani lenye eno la 371,000 km² na mjao wa 78,200 km³. Liko kati ya Azerbaijan, Urusi, Kazakhstan, Turkmenistan na Uajemi.

neg:
Bara Arabu
Eneo la Bara Arabu kwa jumla ni kilomita mraba 3,191,022, ikiwa Saudia inakalia sehemu nne katika tano ya jumla ya maeneo yake, na sehemu iliyobakia ambayo ni moja katika tano inakaliwa na nchi zilizobakia, zote zikiwepo pembezoni mwa Saudia kwenye bahari ya Ghuba ya Uajemi na bahari ya Waarabu na bahari ya Shamu.

neg:
Mlima Mashindei
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Atlantis, The Palm
Hoteli hii ya nyota sabaina vivutio kama mahali pa kutizama wanyama wa baharini panapoitwa Aquaventure (iliyo na upana wa mita 160,000), ukumbi wa mkutano na nafasi ya rejareja. Hoteli hii pia ina Dolphin Bay (45,000 mita mraba) ambapo wageni wanaweza kuogelea na kucheza na samaki hawa. Palm Jumeirah yenyewe ni sehemu moja kati ya tatu: Palm Jebel Ali na Palm Deira, ambazo bado zinajengwa.
Hoteli hii inajulikana kwa kuhifadhi papa mdogo wa kike kwenye bwawa la maji ya lita milioni 1 , ingawa wanamazingira na shirika la PETA wanaomba papa huyu aachiliwe.

neg:
Bahari ya Kusini
Eneo lote ni kilomita za mraba 20,327,000 za maji. Linazunguka pwani la Antaktika lenye urefu wa kilomita 17,968 km. Kina kikubwa ni mnamo 5,805 mita.

neg:
Uhindi
Kwa eneo ina nafasi ya saba duniani, lakini kwa idadi ya wakazi (1,276,267,000 mwaka 2015) ni nchi ya pili baada ya China. Kati ya nchi za kidemokrasia ndiyo yenye watu wengi zaidi duniani. Tena inakadiriwa kwamba miaka ya hivi karibuni itapiku China.

neg:
Bahari ya Aktiki
Sehemu kubwa ya eneo lake hufunikwa na barafu yenye unene wa mita 3 lakini sehemu hii imeanza kupungua kutokana na kupanda kwa halijoto duniani.

neg:
Jamaika
Kisiwa kina urefu wa km 240 na upana hadi km 85. Eneo lake ni km² 10.991.

neg:
Banks Island
Kinapatikana katika Bahari ya Aktiki kikiwa na ukubwa wa kilometa mraba 70,028, ila wakazi ni 114 tu.

neg:
Pichincha
Urefu wake ni mita 4,776 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Ibindi
Kilele kina urefu wa mita 1,153 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Visiwa vya Karibi
Eneo lote linachukua kilometa mraba 2,754,000, lakini nchi kavu ni km 239,681 tu.

neg:
Daraja la Kisiwa cha Msumbiji
Daraja la Kisiwa cha Msumbiji ni daraja yenye urefu wa kilomita 3.8 linalovuka Bahari ya Hindi nchini Msumbiji. Inaunganisha Kisiwa cha Msumbiji na bara la nchi hiyo.

neg:
Google Earth
Kipengele cha kupima kinaonyesha kwamba urefu wa ikweta ni karibu kilomita 40,030.24, inakosea kwa aslimia -0.112 ikilinganishwa na kipimo halisi cha kilomita 40,075.02 duniani; kwa mduara wa meridian, inaonyesha urefu wa juu wa kilomita 39,963.13, pia inakosea kwa asilimia -0.112 ikilinganishwa na thamani halisi ya kilomita 40,007.86.
Mnamo 16 Desemba 2007, sehemu kubwa ya Antaktika ilirekebishwa kufikia uangavu wa mita 15 kwa kutumia picha kutoka Landsat Image Mosaic ya Australia; (Picha za uangavu wa mita 1 za Antarctica ziliongezwa Juni 2007); hata hivyo, ncha ya barafu ya Arctic, haimo kabisa katika toleo la sasa la Google Earth, kama vile mawimbi ya bahari. Ncha ya kaskazini ya kijiografia hupatikana ikielea juu ya Bahari ya Arctic, mfumo wa kutengeza tofali unatoa vitu vilivyobuniwa /0} karibu na ncha huku tofali zikiwa ndogo zaidi na makosa ya kutokana na kupeleka kwenye mfumo wa juu kulimbikizwa.

neg:
Siwa barafu
Mara nyingi zinaonekana mita 1 hadi 75 juu ya uso wa bahari; uzito hufikia hadi tani 100,000 au 200,000. Siwa barafu kubwa katika Atlantiki ya kaskazini iliyotazamiwa ilikuwa na mita 168 juu ya maji yaani kimo cha nyumba ya ghorofa 55.

neg:
Kifaru
Faru wa Java pia wana pembe moja. Pia ngozi yao ya kijivu ina mikunjo na wana nundu kama faru wa India, na hawana nywele. Urefu wa mwili wake ni mita 3.1 – 3.2, pamoja na kichwa na urefu wa mita 1.5 – 1.7. Faru wakubwa wanaripotiwa kufikia uzito wa kilogramu 900 – 1400 au 1360 – 2000, kwa chanzo tofauti. Pembe za faru dume hufikia mpaka sentimeta 26 huku faru jike huwa na nundu tu, na wakati mwingine hawana kabisa.

neg:
Bara Hindi
Bara Hindi ni eneo kubwa la Asia kusini kwa milima ya Himalaya lenye kilomita za mraba milioni 4.5.

neg:
Sadd
Ukubwa na Sadd unabadilika na kiwango cha maji yanayotoka Ziwa Viktoria. Kwa wastani urefu wake ni 320 km kutoka kaskazini hadi kusini na upana waka kati ya upande wa mashariki hadi magharibi ni 240 km; eneo lake linalofunikwa kwa maji huwa kati ya 20,00 na 130,000 km², kwa wastani juu ya 30,000 km². Miji inayopakana eneo lake ni Bor upande wa kusini, Wau na Bentiu upande wa magharibi na Malakal upande wa kaskazini.

neg:
Bangladesh
Imepakana na Uhindi pande zote barani isipokuwa mpaka mfupi wa km 193 na Myanmar upande wa kusini-mashariki na pwani ya Ghuba ya Bengali.

neg:
Bahari ya Kusini
Katika eneo hili maji ya Bahari ya Atlantiki, Bahari Hindi na Pasifiki hukutana na kuingiliana. Kwa muda mrefu wataalamu wa Shirika la Kimataifa la Hidrografia walihesabu eneo kama vitengo vya kusini vya bahari tatu kubwa lakini katika karne ya 20 wazo la kuitazama kama bahari ya pekee imesambaa na Bahari ya Kusini imerudi kwenye ramani.

neg:
Indi
Indi ni elementi. Namba atomia yake ni 49 kwenye mfumo radidia na uzani atomia ni 114.818. Jina limepatikana kutoka kwa rangi ya indigo au buluu ya Kihindi katika taswirangi yake.

neg:
Madhara ya ongezeko la joto duniani
Kuanzia mwaka wa 1961 hadi mwaka wa 2003, vipimo vya joto vya bahari Duniani kote vimeongezeka kwa kiwango cha 0.10 °C kutoka eneo la juu la bahari hadi urefu wa mita 700 ndani ya bahari. Kuna tofauti kuanzia mwaka mmoja hadi mwingine na hata vipindi virefu zaidi vya wakati, huku joto la Duniani kote la bahari likipanda kati ya mwaka wa 1991 hadi mwaka wa, lakini kupoa kukirekodiwa kati ya mwaka wa 2003 hadi mwaka wa 2007. Kipimo cha joto cha eneo la Bahari ya Antaktiki ya Kusini kilipanda kwa 0.17 °C (0.31 °F) kati ya miaka ya 1950 na 1980, karibu mara mbili zaidi ya Bahari za Dunia kijumla. Ikijumuisha madhara ya mifumo ya kiikolojia (k.m. kwa kuyeyusha barafu ya baharini, kuathiri algae ambayo humea katika sehemu ya chini), kuongezeka kwa joto kunapunguza uwezo wa bahari wa kuchukua ndani CO.

neg:
Ncha ya kaskazini
Nchani bahari ina kina cha mita 4,087 m. Uso wa bahari umefunikwa hapa na ganda la barafu lenya unene wa mita 3-4. Sakafu ya bahari nchani ulifikiwa mara ya kwanza mwaka 2007 na msafara wa kisayansi wa Urusi kwa kutumia nyambizi.
Mazingira ya ncha ni baridi sana. Eneo lake lenyewe hakuna wakazi wa kudumu watu wa karibu ni Waeskimo wa Greenland na wakazi wa Siberia ya kaskazini (Urusi) pamoja na wanasayansi kwenye vituo vya utafiti.

neg:
Pangani (mji)
Mji wa Pangani uliundwa kando la hori ya Bahari Hindi mahali ambako mto Pangani unakwisha. Hori ina upana wa kilomita 5 ikiingia barani kilomita 2.5. Mdomo wa mto Pagani una upana wa mita 300 - 500 kwa kilomita kadhaa ndani ya nchi kavu na hivyo ni bandari salama kwa jahazi ndogo. Mji wa Pangani ulianzishwa upande wa kaskazini wa mdomo huo uko kwenye pwani katikati ya visiwa vya Unguja na Pemba.

neg:
Ghuba ya Hudson
Ghuba ya Hudson (ing.: Hudson Bay, far.: baie d'Hudson, Kiinuktitut: Kangiqsualuk ilua) ni ghuba kubwa ya Bahari Atlantiki (Bahari ya Labrador) ndani ya ardhi ya Kanada mashariki. Eneo lake ni 819,000 km² (ni kubwa kuliko nchi ya Zambia). Ina umbo kama ziwa la ndani ya nchi kavu ikiunganishwa na bahari ya Labrador kwa njia nyembamba ya mlango wa Hudson yenye upana wa kilomita 64. Kuna mlango mdogo wa pili huu ni mlango wa Fury na Hecla.

neg:
Palm Jumeirah
Palm Jumeirah iko na sura ya mti wa mtende. Lina shina, taji lililo na frond16, na mpevu unaozunguka kisiwa ambao huunda kivunjamaji cha kilomita 11. Kisiwa ni kilomita 5 kwa kilometa 5 na jumla yake ni eneo kubwa kuliko nyanja 800 za mpira. Taji limeunganishwa na Bara na daraja la mita 300 na mpevu umeunganishwa na juu ya mitende na kishimo kilicho chini ya bahari Katika miaka michache ijayo, kama awamu za utalii zinapoendelea, Palm Jumeirah inasemwa kuwa moja ya maeneo dunia's Premier Resorts. Kisiwa cha Palm kinajigamba kuwa shangazo ka nane la Dunia. Kisiwa kitaizidisha mara mbili urefu wa pwani ya Dubai.
Kulingana na ujumbe wa vyombo vya habari kutoka kwa wajenzi, kisiwa cha Palm cha Jumeirah kitakuwa na mahoteli ya kujirembesha yenye mandhari, aina tatu za nyumba za kifahari (Signature, Garden Homes na Canal Cove Town Homes), majengo ya ghorofa yaliyo kwenye pwani, fukwe, marinas, mikahawa, mikahawa midogo na aina nyingi za maduka ya rejareja. Mahoteli ya pwani zaidi ya 30 yatafunguliwa mwisho wa 2009 yakiwemo:

neg:
Sakafu ya bahari
Kina cha maji juu ya sakafu ya bahari kinacheza kati ya mita chache hadi takriban kilomita 11 katika mifereji ya bahari. Kwa wastani sakafu iko mita 3,800 chini ya uso wa bahari.

neg:
Nchi kavu
Nchi kavu ya dunia yetu huwa na eneo la milioni 149.4 km² ambayo ni sawa na asilimia 29.3 % za uso wa dunia. Eneo hili ni hasa mabara ya Ulaya na Asia, Amerika ya Kaskazini na Amerika ya Kusini, Afrika, Antaktiki na Australia. Sehemu ndogo zaidi za nchi kavu ndani ya magimba ya maji huitwa kisiwa.

neg:
Bahari kuu
Bahari kuu hushika asilimia 97% ya maji yote duniani. Hadi sasa ni asilimia 5 pekee zilizofanyiwa utafiti kamili. Kiasi cha maji yote kwenye bahari kuu ni takriban kilomita za mjazo bilioni 1.3.

neg:
Milima ya Ukaguru
Kilele cha juu kiko mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Bara la Antaktiki
Eneo lake ni zaidi ya kilomita za mraba milioni 14, hivyo ni bara la tano duniani kwa ukubwa.

neg:
Mkoa wa Dar es Salaam
Ni km² 1,800 pamoja na visiwa vidogo 8 na eneo la bahari kati ya pwani na visiwa hivi. Eneo la nchi kavu pekee ni km² 1,393.

neg:
Bara Hindi
Inaingia ndani ya bahari Hindi kama rasi kubwa sana lenye umbo la pembetatu.

neg:
Tsunami
Tarehe 26 Desemba 2004 lilitokea tetemeko la ardhi chini ya Bahari Hindi karibu na pembe ya kaskazini ya Sumatra kwenye mstari ambako bamba la Uhindi linajisukuma chini ya bamba dogo la Burma. Siku ile km 1,200 za pembizo la bamba la Uhindi zilisogea mbele katika muda wa dakika chache kwa urefu wa takriban mita 15 chini ya bamba la Burma. Bamba la juu lilisukumwa na kupaa juu hadi mita 30. Mshtuko huo ulianzisha wimbi kubwa chini ya bahari lililotoka juu kwa umbo la tsunami iliyoua takriban watu 275,000.

neg:
Kimondo cha Chelyabinsk
Kufuatana na taasisi ya Marekani NASA ukubwa wa gimba ulikuwa kipenyo cha mita 17 na masi yake baina tani 6 hadi 10. Kimondo hiki kilikuwa na mbio wa 54,000 km/h au kilomita 15 kwa sekunde. Imekadiriwa ya kwamba wakati wa kuchoma na kupasuka angani kiliachisha nishati iliyolingana na tani 500,000 za baruti ya TNT au takriban mara 20 - 30 kiasi cha nishati kilichoachishwa wakati wa mlipuko wa bomu la nyuklia wa Hiroshima.

neg:
Bahari ya Shamu
Ghuba yote ina urefu wa takriban 2000 km; upana wake ni kati ya 300 km na 20 km tu kwenye Bab el Mandeb. Eneo lake ni 450,000 km². Vilindi vyake vinaelekea hadi 2500 m chini ya uwiano wa bahari. Vilindi hivi ni sehemu ya Bonde la Ufa. Halijoto ya maji ni kati ya 21-25 °C.

neg:
Dunia
Maeneo ya bahari kuu ya dunia kwa kawaida hugawiwa kwa bahari kubwa 3 za Pasifiki, Atlantiki na Bahari Hindi. Sehemu ya chini baharini iko kwenye Mfereji wa Mariana katika Pasifiki (mita 11,034 chini ya UB). Kwa wastani bahari huwa na kina cha mita 3,800.

neg:
Mahindi
Mahindi yanalimwa duniani kote, na uzito wa mahindi huzalishwa kila mwaka zaidi ya mwaka uliopita. Wakati Marekani ikizalisha karibu nusu ya mahindi yote duniani, ( ~42.5%), nchi nyingine zinazoafanya vizuri ni China, Brazili, Meksiko, Argentina, India an Ufaransa. Uzalishaji wa dunia ni karibu tani milioni 800 mwaka 2007, juu kidogo tu ya mchele ( tani milioni 650) na ngano ( ~tani milioni 600). Mwaka 2007, zaidi ya hekta milioni 150 za mahinid zilipandwa duniani nzima, kwa zaidi ya kg 4970.9 kwa hekta. Mazao yanaweza kuwa zaidi ya hapa kwa baadhi ya maeneo mengine duniani; utabiri wa mwaka 2009 unaonesha Iowa ingezalisha kg 11614 kwa hekta.

neg:
Kanieneo angahewa
Juu ya kila mahali duniani kuna uzito wa nguzo ya hewa yenye urefu wa takriban kilomita 500 hadi mwisho wa angahewa. Uzito huu ni mkubwa kwenye pwani la bahari ambako ganda la hewa juu ya mahali ni nene. Lakini uzito huu na hivyo kanieneo ni mdogo zaidi juu ya milima mirefu ambako umbali hadi mwisho wa angahewa ni mdogo zaidi. Kwa wastani uzito wa nguzo ya hewa juu ya mita ya mraba moja kwenye uwiano wa bahari ni tani 10 lakini kipimo hiki kinaonyesha mabadiliko kutokana na mabadiliko ya kanieneo angahewa mahali hapa.

neg:
Bamba la Uhindi
Tar. 8 Oktoba 2005 mwendo wa bamba la Uhindi chini ya Himalaya ulisababisha tetemeko la ardhi lililoua takriban watu 60,000 na kuharibu nyumba za watu milioni 2.5. Kitovu cha mshtuko kilikuwako karibu na Muzaffarabad katika eneo la Azad Kashmir upande wa Kipakistani ya Kashmir.

neg:
Imbabura
Urefu wake ni mita 4,631 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Bahari ya Karibi
Bahari ya Karibi ina eneo la 2,754,000 km². Inafunika sehemu kubwa ya bamba la Karibi. Kina kikubwa kipo katika mfereji wa Kayman kati ya visiwa vya Kuba na Jamaika mwenye urefu wa 7,686 m chini ya UB.

neg:
Bahari ya Bering
Bahari ya Bering ni bahari ya kando ya Pasifiki iliyopo kusini kwa Urusi na Alaska. Eneo lake ni km² 2.315.000.

neg:
Ghuba ya Bengali
Ghuba ya Bengali ni hori kubwa ya Bahari Hindi kati ya Bara Hindi, Rasi ya Malay na Sri Lanka yenye umbo la pembetatu. Jina la Bengal limetokana na jimbo la Bengali ya Magharibi katika Uhindi na nchi ya Bangladesh. Bahari ya Andamani inahesabiwa wakati mwingine kuwa sehemu ya ghuba ya Bengal lakini mara nyingi hutazamiwa kama gimba la maji la pekee.

neg:
Pasifiki
Pasifiki ina kina cha wastani wa mita 4,028; kina kirefu katika mfereji wa Mariana kinafikia mita 11,034.
Bahari za pembeni ziko hasa upande wa Asia / Australia. Kati ya hizo ni: Bahari ya Celebes, Bahari ya Kusini ya China na Bahari ya Mashariki ya China.

neg:
Bahari ya Hindi
Chini ya Bahari Hindi kuna mabamba ya gandunia mbalimbali yanayopakana hapa:

neg:
Pweza mwigaji
Pweza mwigaji ni wa asili ya Indo-Pasifiki, kuanzia bahari ya Shamu katika nchi za Magharibi mpaka Kaledonia Mpya katika Mashariki, na Thailand na Ufilipino kaskazini hadi mwamba mkubwa wa kizuizi katika Kusini. rekodi nyingi za kumbukumbu ni kutoka Indonesia. hupatikana hasa katika maeneo yenye mchanga au mchangatope katika kina cha chini ya mita 15 (futi 49). anapendelea sakafu ya bahari ya giza yenye tope ili kufanana na rangi yake asili kahawia, rangi ya mchanga.

neg:
Bahari ya Chumvi
Ziwa liko ndani ya bonde la mto Yordani ambalo ni sehemu ya Bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki. Eneo lake ni takriban km² 600.

neg:
Bahari ya Hindi
Bahari za pembeni, ghuba na hori za Bahari Hindi ni pamoja na:

neg:
Madhara ya ongezeko la joto duniani
Kuongezeka kwa asidi baharini ni chanzo cha ukolezi wa kiwango cha CO katika anga, na si matokeo ya moja kwa moja ya ongezeko la joto Duniani. Bahari huchukua ndani kiasi kikubwa cha CO kinachotolewa na viumbe hai, kama gesi mmunyufu au katika mifupa ya wanyama wadogo wa majini ambao huanguka chini na kuwa chokaa au simiti. Bahari kwa sasa huchukua karibu tani moja ya CO kwa kila mtu kila mwaka. Inatabiriwa kuwa bahari imechukuwa ndani karibu nusu ya CO inayozalishwa na shughuli za kibinadamu tangu mwaka wa 1800 (petagramu 118 ± 19 za kaboni tangu mwaka wa 1800 hadi mwaka wa 1994).

neg:
Mahindi
Mbegu za mahindi huwa na sehemu ya nje iliyoungana na gamba la nje la mbegu, kama ilivyo kawaida kwa mimea mingi ya jamii ya nyasi. Muhindi huwa na mbegu nyingi, ambazo huwa hazuungani hata maramoja , na nkila moja ikiwa na ukubwa wa kama njegere hivi, zikiwa zimejipanga kwenye mistari kuzunguka gunzi ambamo zimejishikiza. Gunzi moja huweza kuwa na punje za mahindi takribanui 200 – 400, na huwa na urefu wa sentimita 10 -25. Pia huwa na rangi mbalimbali: nyeusi, kijivu, nyekundu, hudhurungi, nyeupe na njano. Zinaposagwa kuwa unga, unga wa mahindi hupatikana kwa kiasi kikubwa, huku ukiwa na makapi kidogo kuliko ngano. Lakini unga wa mahindi huwa unakosa protini muhimu ya ngano, na hivyo, kufanya uokaji kushindwa kuwa na uwezo mkubwa wa kuumuka na kufanana.

neg:
Mlima Kama
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Kashanda
Kilele kina urefu wa mita 1,530 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Suez
Suez iko takriban kilomita 135 upande wa mashariki ya Kairo kwenye shingo ya nchi ambako umbali na Bahari ya Mediteranea haifikii kilomita 150. Kwa sababu hii Suez ilikuwa mahali palipofaa kwa biashara na masoko ya biashara kati ya Mediteranea na Bahari Hindi. Tangu kubuniwa kwa njia ya bahari kutoka Ulaya kwenda Uhindi kupitia Rasi ya Tumaini Njema (Afrika Kusini) biashara hii ilififia. Hata hivyo Suez iliendelea kuwa bandari ya maana kwa wasafiri Waislamu walioelekea Makka kwa hajj.

neg:
Mkoa wa Pangani
Mkoa ulikuwa na umbo la kanda lililoenea kutoka pwani ya Bahari Hindi kuelekea takriban kilomita 200 upande wa magharibi hadi milima ya Uluguru, wenye upana kati ya kilomita 60 na 80.

neg:
Eneo la Uingereza katika Bahari Hindi
Mauritius inadai eneo lote ni lake, na mwaka 2017 mkutano mkuu wa Umoja wa Mataifa umeikubalia ifungue kesi katika Mahakama Kuu ya Kimataifa.

neg:
Siwa barafu
Siwa barafu kubwa iliyopimwa hadi sasa ilikuwa kipande kikubwa kilichovunjika Antaktika mwaka 2000; urefu wake ulikuwa kilomita 295 na upana kilomita 37. Eneo lake lilikuwa 11,000 km² na masi yake tani bilioni tatu.

neg:
Chappal Waddi
Urefu wake unafikia hadi mita 2,419 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Bahari ya Hindi
Israel na Jordani (kupitia Ghuba ya Akaba na Bahari ya Shamu), Ufalme wa Uarabuni wa Saudia, Yemen, Omani, Falme za Kiarabu, Qatar, Kuwait, Iraq, Iran, Pakistan, India, Bangladesh, Myanmar, Uthai, Malaysia, Indonesia na Timor ya Mashariki.

neg:
Bahari ya Hindi
Wakati wa badiliko la monsuni dhoruba kali zinaweza kutokeas hasa katika Bahari ya Uarabuni na Hori ya Bengali.

neg:
Bahari ya Kara
Bahari ya Kara ni tawi la Bahari ya Aktiki, kaskazini kwa Urusi. Eneo la 893.400 км²

neg:
Bara la Antaktiki
Bara la Antaktiki lina takriban umbo la duara isiyo kamili ikizunguka ncha ya kusini. Pande zote inapakana na bahari: ni mahali ambako maji ya kusini ya Pasifiki, Atlantiki na Bahari Hindi yanakutana. Kwa namna nyingine inawezekana kusema inazungukwa na Bahari ya Kusini.

neg:
Hifadhi ya bahari ya Dar es Salaam
Hifadhi ya bahari ya Dar es Salaam inajumlisha maeneo kadhaa kwenye Bahari Hindi karibu na Dar es Salaam, Tanzania. Kwa jumla kuna visiwa tisa visivyokaliwa na watu pamoja na sehemu za bahari kati ya visiwa hivi. Kuna visiwa vinne upande wa kusini wa Dar es Salaam ambavyo ni Bongoyo, Mbudya, Pangavini na Fungu Yasini, halafu vitano upande wa kusini ambavyo ni (Makatumbe, Finda na Kenda). Hifadhi hii inalinda sehemu za matumbawe, za miti ya mikoko na mimea mingine chini ya uso wa maji.

neg:
Bahari ya Hindi
Indonesia na Timor ya Mashariki ni nchi za visiwani zinazopakana na Bahari Hindi.

neg:
Milima Mandara
Urefu wake unafikia hadi mita 1,494 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Bahari ya Uchina ya Mashariki
Bahari hiyo ni sehemu ya Bahari ya Pasifiki na inachukua eneo la kilomita za mraba zipatazo 1,249,000. Nchini Uchina, bahari hii inaitwa Bahari ya Mashariki.

neg:
Mlango wa Bering
Mlango wa Bering una upana wa takriban kilomita 92 na kina cha mita 30 hadi 50 pekee. Unaunganisha bahari ya Aktiki na Pasifiki.

neg:
Bab el Mandeb
Mlango wa bahari una upana wa 27 km ukiunganisha Bahari ya Shamu na Bahari Arabu kupitia Ghuba ya Aden. Bab el Mandeb iko kati ya njia za bahari duniani zinazotumiwa sana na meli kwa sababu usafiri wote kati ya Ulaya na Asia kwa njia ya Mfereji wa Suez hupita humo.

neg:
Madhara ya ongezeko la joto duniani
Kulingana na ripoti ya Reuters, theluji za Himalaya ambazo ndizo vyanzo vya mito mikubwa zaidi Barani Asia, mito Ganges, Indus, Brahmaputra, Yangtze, Mekong, Salween na Manjano – inaweza kupungua kadiri vipimo vya joto vinavyoongezeka. Takriban watu bilioni 2.4 wanaishi katika bonde la mifereji wa mito ya Himalaya Uhindi, Uchina, Pakistan, Bangladesh, Nepal na Myanmar huenda zikawa na mafuriko yakifuatiwa na ukame katika miongo ijayo. Nchini Uhindi pekee, mto wa Ganges unatoa maji ya kunywa na kilimo kwa zaidi ya watu milioni 500 million. Imekubalika, hata hivyo, kuwa ongezeko la maji kutoka theluji za Himalaya kila msimu ulisababisha ongezeko la uzalishaji wa kilimo katika eneo la Uhindi ya kasakazini katika kipindi chote cha karne ya 20.

neg:
Titicaca (ziwa)
Ni ziwa kubwa la pili katika Amerika Kusini lenye eneo la kilomita za mraba 8,372. Liko kwa kimo cha mita 3,809 juu ya UB. Maji yake ina kina cha 105 m. Hivyo ni ziwa la juu duniani penye usafiri kwa meli ndogo kuna pia manowari ya jeshi la maji.

neg:
Maafa asilia
Tsunami kubwa iliyotazamwa kwa msaada wa vifaa vya kisayansi ni Tsunami wa Krismasi 2004 katika Bahari Hindi iliyoua maelfu ya watu kuanzia Indonesia, Sri Lanka, Thailand na India hadi Somalia na Kenya. Ilisababishwa na tetemeko la ardhi kutokana na mwendo wa mabamba ya gandunia, hapa bamba la Burma chini ya bamba la Uhindi.

neg:
Mlima Dindila
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Ngisi
Ukubwa wa takriban spishi zote ni chini ya sm 60 lakini ngisi mkubwa inaweza kufika m 13 na ngisi dubwana inafika hata m 14. Ngisi dubwana mkubwa kuliko wote waliokamatwa alivuliwa mwaka 2007 karibu na Antakitiki. Uzito wake ulikuwa kg 495 na urefu wake m 10.

neg:
Mirihi
Kipenyo cha Mirihi ni km 6.794 (takriban nusu kipenyo cha dunia); eneo la uso wake ni nusu ya eneo la uso wa dunia; masi yake ni sehemu ya kumi tu ya masi ya dunia.

neg:
Bara Hindi
Kijiografia kuna sehemu tatu:
Kijiolojia Bara Hindi si sehemu ya Asia. Inakaa juu ya Bamba la Uhindi ambalo ni bamba la gandunia lililokuwa kama kisiwa kikubwa ndani ya Bahari Hindi hadi kujisukuma dhidi ya Bamba la Asia takriban miaka milioni 10 iliyopita. Mshtuko wa mgongano huu ulisababisha kukunja kwa ganda la dunia na kutokea kwa nyororo za milima ya Himalaya ambayo inazidi kurefuka kidogokidogo kila mwaka.

neg:
Myanmar
Kuna pwani kwenye Bahari Hindi yenye urefu wa km 2,000.

neg:
Milima ya Kanda
Kilele kina urefu wa mita 1,794 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mhindi (kundinyota)
Epsilon Indi yenye mag 4.69 ni kati ya nyota zilizo karibu sana na Dunia ikiwa na umbali wa miakanuru 11.8.

neg:
Mlima Kirangi
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Bahari ya Shamu
Bahari ya Shamu (Kiingereza "Red Sea", Kiarabu البحر الأحمر "Baḥr al-Aḥmar, al-Baḥru l-’Aḥmar"; Kiebrania ים סוף "Yam Suf"; Kitigrigna ቀይሕ ባሕሪ "QeyH baHri") ni ghuba kubwa ya Bahari ya Hindi. Jina la kihistoria katika lugha ya Kigiriki ilikuwa Bahari ya Eritrea (ερυθρά θάλασσα, "erythrá thálassa").

neg:
Indio, California
Indio ni mji wa Marekani katika jimbo la California. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2006, mji una wakazi wapatao 82,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m -4 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 69.1 km².

neg:
Hori ya Chesapeake
Eneo lake ni 12,000 km² na inapokea maji ya beseni za mito inyoishia humo zenye jumla ya 165,800 km². Kijiolojia hori ni mwendo wa kale wa mto Susquehanna uliochimbwa miaka 15,000 iliyopita wakati wa enzi ya barafu ambako uwiano wa bahari ulikuwa mita 100 chini ya uwiano wa leo. Baada ya kupanda kwa uso wa bahari maji yake yalijaa bonde la mto na kulifanya kuwa hori la Atlantiki.


query: Kitabu cha Fioretti kiliandikwa na nani?

pos:
Fioretti
Fioretti (kwa Kiitalia maana yake ni Maua Madogo, yaani Visimulizi Bora) ni kitabu maarufu kuhusu Fransisko wa Asizi na wenzake kilichotafsiriwa mwishoni mwa karne ya 14 kutoka kile cha Kilatini Actus beati Francisci et sociorum eius, kinachodhaniwa kuwa kiliandikwa na Ugolino Brunforte (1262 hivi – 1348 hivi).

neg:
Laurenti wa Brindisi
Kati ya majukumu mazito ndani ya shirika na ya Kanisa kwa jumla aliendelea kuwa mfuasi mnyenyekevu wa Fransisko wa Asizi, mbali ya kuandika vitabu vingi - vya ufafanuzi wa Biblia, vya maadili, vya hoja za kidini pamoja na hotuba nyingi, kama zile maarufu juu ya Bikira Maria - vilivyomstahilia jina la “Doctor Apostolicus”, yaani "Mwalimu wa Kitume".

neg:
Kipimajoto
Ugunduzi wa kipimajoto umechangiwa na Galileo, ingawa aina ya kipimajoto kilichozibwa hakikuwepo mpaka mwaka 1650. Vipimajoto vya kisasa vinavyotumia spiriti na zebaki viliundwa na mjerumani Gabriel Fahrenheit ambaye pia alipendekeza kipimio cha jotoridi, kilichoitwa kwa jina lake - Fahrenheit, ambapo 32 F ni jotoridi la kuganda kwa maji na 212 F ni jotoridi la kuchemka kwa maji katika mkandamizo wa hewa wa kawaida. Vipimio vingi vilipendekezwa tangu muda wake. Katika kipimio cha centigrade au celsius, kilichobuniwa na mnajimu wa kiswideni Anders Celsius, ndicho kinachotumika sana dunia. Katika kipimio hiki maji huganda katika 0 C na huchemka katika 100 C.

neg:
Fransisko wa Asizi
Katika wasia wake Fransisko akikumbuka hatua hiyo muhimu alisisitiza kuwa ndipo Mungu mwenyewe alipomfunulia afuate mtindo wa Injili takatifu, yaani hasa madondoo yale aliyoyakuta katika kufungua mara tatu kitabu cha Misa kilichokuwa juu ya altare: 1) “Ukitaka kuwa mkamilifu, nenda ukauze…” 2) “Msichukue chochote kwa safari…” 3) “Anayetaka kunifuata, ajikane…” Baada ya kusoma hayo, aliwaambia wenzake ndiyo kanuni na maisha ya wale wote watakaowafuata. Ufukara wa Kifransisko ukifuata madondoo hayo ya Injili ni wa moja kwa moja kwa mtawa binafsi na kwa shirika zima. Kwa kuchagua mtindo huo wa Injili takatifu alitofautiana na watawa wale waliofuata tangu karne nyingi mtindo wa Kanisa la mwanzoni wa kuwa na mali zote shirika. Ndivyo walivyofanya wamonaki ambao hawakuwa na chochote chao binafsi, lakini monasteri zao zilikuwa tajiri, kiasi kwamba wakaanza kushambuliwa kama wanafiki wanaokula jasho la wengine na kukosa ufukara halisi.

neg:
Bernardo wa Clairvaux
Kitabu cha pekee cha mwaka 1145 ambacho kinaitwa “Kuzingatia” alikiandika kwa ajili ya mwanafunzi wake Bernardo Pignatelli ili kumuongoza katika majukumu yake mapya alipochaguliwa kuwa Papa kwa jina la Eugene III. Humo unajitokeza pia mtazamo wa dhati juu ya fumbo la Kanisa ambao kupitia fumbo la Kristo unaishia kuzama katika fumbo la Utatu.

neg:
Yohakimu wa Fiore
Yohakimu wa Fiore, O.Cist., au wa Flora (kwa Kiitalia Gioacchino da Fiore) alikuwa mmonaki wa Italia kusini (Celico, leo mkoani Calabria, 1135 hivi – San Martino di Canale, Calabria, 30 Machi 1202) aliyeanzisha abasia ya San Giovanni in Fiore na shirika lilitokana na lile la Citeaux.

neg:
Beowulf
Beowulf ni tendi mashuhuri ya fasihi ya Kiingereza cha Kale. Kitabu kilichopo hadi sasa kiliandikwa mnamo 975-1025 BK, lakini inawezekana tendi ilitungwa mapema zaidi.

neg:
Wolfgang Amadeus Mozart
Alikuwa akifanya kazi kwenye opera "The Magic Flute" ambayo ni moja kati ya kazi zake kubwa na ni maarufu sana hadi leo hii. Opera hiyo iliandikwa kwa Kijerumani, na si kwa Kiitalia, kama ilivyo kwa opera zake nyingine nyingi. Katika hali nyingine ipo kama Kiingereza hivi pantomime.

neg:
Fransisko wa Asizi
Sala nyingine ya pekee aliitunga si kwa Kilatini, bali kwa lugha yake mwenyewe akiweza hivyo kutokeza kwa urahisi mkubwa zaidi yale aliyokuwanayo moyoni. Ni Utenzi wa Viumbe Vyote, shairi la kwanza la Kiitalia, ambalo alilitunga baada ya usiku wa mateso na majaribu ya kukatisha tamaa mnamo Aprili au Mei 1225, ambapo mwishoni aliahidiwa na Mungu uzima wa milele. Katika furaha isiyoelezeka ya kuwa na hakika hiyo akiwa bado duniani, Fransisko alianza kumsifu Mungu kwa viumbe vyake ambavyo yeye kuliko watakatifu wote alijaliwa kuona vinavyohusiana na Muumba. Tusisahau hali ya afya yake wakati huo, ambapo hakuweza kuona kitu wala kuvumilia mwanga, ila alikumbuka kwa shukrani mazuri yote aliyoyaona hasa katika bonde la Spoleto, ambalo alisema hajaona mahali pazuri zaidi.

neg:
Pinocchio (filamu ya 1940)
Ndani yake anakuja Aurelius Battaglia, William Cottrell, Otto Englander, Erdman Penner, Joseph Sabo, Ted Sears, na Webb Smith kutoka katika kitabu cha Collodi. Matayarisho yake yalisimamiwa na Ben Sharpsteen na Hamilton Luske, na mfululizo wa filamu uliongozwa na Norman Ferguson, T. Hee, Wilfred Jackson, Jack Kinney, na Bill Roberts.

neg:
Kiesperanto
Kiesperanto ni lugha ya kupangwa inayozungumzwa zaidi duniani kati ya lugha hizi. Ilipangwa na Ludwik Lejzer Zamenhof, myahudi aliyetoka mjini Białystok, nchini Urusi (siku hizi ni sehemu ya nchi ya Poland). Alitoa kitabu cha kwanza cha lugha hii mwaka 1887 baada ya kuitengeneza kwa miaka karibu kumi. Nia yake ilikuwa kutengeneza lugha rahisi ili iwe lugha saidizi ya kimataifa, lugha ya pili kwa kila mtu duniani. Waesperanto wengine bado wanataka hiyo, lakini wengine wanapenda kuitumia tu bila nia ya kuieneza duniani kote.

neg:
Mirèio
Mirèio ni kazi ya fasihi ya kishairi iliyoandikwa na Frédéric Mistral miaka ya 1851-1858 na kutolewa 1859. Ni kazi yake ya kwanza tena maarufu kabisa. Dhamira yake ni upendo baina binti mmoja na kijana. Mistral aliiandika kazi hiyo kwa lugha ya Kioksitani akitunga nyimbo kuminambili. Kila wimbo una beti zenye michororo saba, kama katika mashairi ya kimapokeo ya Ufaransa wa Kusini. Shairi la Mirèio limekuwa mfano hodari kwa maisha na utamaduni wa eneo hilo zima.

neg:
Kumbukumbu la Sheria
Kuhusu agano baina ya Mungu na Israeli alama nyingi za namna hiyo zinaonekana katika maandiko ya sheria zilizoandikwa katika vitabu vya Kutoka, Kumbukumbu la Torati na katika kitabu cha Yoshua. Kitabu cha Kumbukumbu la Torati kimeandikwa kwa mtindo ulioelezwa hapo juu.

neg:
Ndugu Wadogo
Vilevile Italia, ndugu waliojikusanya katika makao ya upwekeni kuanzia mwaka 1535 (mkutano mkuu ulipowaruhusu ili kuzuia wengine wengi wasiwakimbilie Wakapuchini), kisha kuongezeka waliwekwa moja kwa moja chini ya Mtumishi mkuu tu (1579), wakapewa katiba maalumu (1595), ruhusa za pekee sana (1596), hatimaye Kiongozi mkuu na mkutano mkuu wa kwao. Hivyo mamlaka ya Mtumishi wa OFM kwao ikawa jina tu. Kati ya hao Wariformati katika kipindi hicho tunawakuta watakatifu mabradha watatu: Benedikto Mwafrika (+1589), mtoto wa watumwa huko Italia, Mnegro wa kwanza kutangazwa mtakatifu, Umile wa Bisignano (+1637), mnyenyekevu ajabu, na Karolo wa Sezze (+1670), aliyeandika vizuri sana kuhusu maisha ya kiroho; halafu mapadri Pasifiko wa San Severino (+1721), aliyezingatia sana maisha ya sala, na Leonardo wa Portomaurizio (+1751), tunda bora la Kirekebisho kilichoanzia mjini Roma karne XVII. Pia walipatikana wenye heri 4.

neg:
Fransisko wa Sales
Miaka baadaye, “Kitabu cha Upendo wa Mungu” kilimpa [[Mkristo]] aliyekomaa Kiroho [[fundisho]] kamili zaidi, kikianzia [[mtazamo]] sahihi kuhusu binadamu: [[akili]] yake, yaani [[roho]] kadiri inavyoweza kufikiri, inaonekana humo kama [[jengo]] zuri kabisa, kama [[hekalu]] lenye ny[[ua]] mbalimbali kandokando ya [[kiini]] ambacho ni “[[kilele]] cha roho yetu” na ambamo akili, kisha kupanda [[ngazi]] zote, “inafumba macho yake” na [[ujuzi]] unakuwa mamoja na [[upendo]].

neg:
Bonaventura wa Bagnoregio
Bila kusema uongo, kitabu alichokiandika (“Legenda Maior”, kilichofupishwa katika “Legenda Minor”) kinaleta baadhi tu ya matendo na mafundisho ya Fransisko yaliyochaguliwa kwa makini ili kumchora kama mfano kamili wa Yesu msulubiwa na kusisitiza mang’amuzi yake bora ya kiroho, lakini kwa kuficha mambo fulanifulani kuhusu kipeo cha udogo.

neg:
Almagesti
Almagesti ni jina la kitabu cha Klaudio Ptolemaio (100 - 170 BK) kinachoshika hitimisho ya elimu ya Wagiriki wa Kale kuhusu astronomia. Kilitungwa kwa Kigiriki na kuhifadhiwa kwa njia ya tafsiri kwa Kiarabu na baadaye kwa Kilatini ikawa msingi wa elimu yote kuhusu nyota kwa miaka 1,500 hadi karne ya 17 na wataalamu wote kati ya Wakristo wa Ulaya na Waislamu wa Mashariki ya Kati walifuata maelezo yake.

neg:
Agostino wa Hippo
Teolojia yake kuhusu Utatu inaendeleza ile ya mapokeo na kuathiri Kanisa lote la Magharibi. Augustino anaweka wazi kuwa Nafsi tatu ni sawa lakini hazichanganyikani; tena anajaribu kuufafanua Utatu kwa kutumia saikolojia (mfano wa kumbukumbu, akili na utashi). Kitabu muhimu zaidi kuhusu Utatu (kwa Kilatini kinaitwa “De Trinitate”) alikiandika miaka 399-420. Kilichukua muda mrefu kwa kuwa alisimamisha uandishi wake miaka minane “kwa sababu ni kigumu mno na nadhani wachache tu wanaweza kukielewa; basi kuna haraka zaidi ya kuwa na vitabu vingine tunavyotumaini vitafaidisha wengi”.

neg:
Ngano za Wenzi Watatu
Kumbe wataalamu wengine leo wanakiona kimeathiriwa na vitabu vya Thoma wa Celano na hata vya Bonaventura wa Bagnoregio juu ya Fransisko, hivyo wanasema kiliandikwa baadaye.

neg:
Fransiska wa Roma
Fransiska alizaliwa katika mji wa Roma, Italia, mwaka 1384. Aliolewa mwaka 1396, akazaa watoto watatu. Aliishi wakati mgumu, hata hivyo aliwapatia maskini mali yake, na akawauguza wagonjwa. Alijulikana sana kwa upole, uvumilivu na kujitoa kwake mhanga kuwasaidia maskini. Mwaka 1425 alianzisha Shirika la Waoblati Wabenedikto, akifuata Kanuni ya Mt. Benedikto. Alikufa mwaka 1440.

neg:
Wolfgang Amadeus Mozart
Baada ya hapo akaenda nchini Italia ambapo alipata kusikia miziki ya watunzi wengine wengi wa Kiitalia. Watunzi hao ni pamoja na Gregorio Allegri ambaye aliandika wimbo "Miserere" ambao uliandikwa kwa ajili ya Papa na kwa kuimbiwa na kwaya nzima ya Basilika la Mt. Petro (Vatikani).

neg:
Fioretti
Kilitumika pia kutunga libretto ya opera ya Olivier Messiaen iliyoitwa "Saint-François d'Assise".

neg:
Antoni Abati
Antoni anafahamika pia kupitia kitabu "Vita Sanctii Pauli primi eremitae" kilichoandikwa na Jeromu mwaka 375 hivi. Humo anasimulia walivyokutana kwenye Tebais Antoni na mzee Paulo wa Tebe, maarufu kama "mkaapweke wa kwanza".

neg:
Historia ya Wokovu
Barua hiyo iliandikwa na Paulo akiwa Efeso. Tofauti na zile kwa Wathesalonike, hii ni kali sana kwa kuwa Paulo aliiandika (mwaka 54 hivi) mara baada ya kusikia kwa mshangao na huzuni kwamba wanafunzi wake wa mkoa wa Galatia wanataka kupotoshwa na Wakristo wengine wanaosisitiza haja ya kushika Torati ili kupata wokovu. Ili kumpinga Paulo na mafundisho yake kuhusu neema, wazushi hao walikanusha pia mamlaka yake kama mtume, eti, hajawahi kumuona Yesu, na anarahisisha masharti ya dini ili ajipatie wafuasi na heshima.

neg:
Ngano za Wenzi Watatu
Ngano za Wenzi Watatu (kwa Kilatini "Legenda trium sociorum") ni kitabu muhimu zaidi kati ya vile visivyo rasmi vilivyoandikwa katika karne XIII kuhusu Fransisko wa Asizi. Kina sura 18.

neg:
Mapinduzi ya Viwandani
Kulikuwa na vitabu walivyovichapisha vilivyoelezea kuhusu teknolojia. Kamusi elezo kama vile "Lexicon Technicum" (1704) ya Harris na "Cyclopaedia" ya Daktari Abraham Rees (1802-1819) zina vitu vingi vya maana. "Cyclopaedia" inayo idadi kubwa ya taarifa kuhusu sayansi na teknolojia ya nusu ya kwanza ya Mapinduzi ya Viwandani, zinazoambatana na picha nzuri za kuchongwa. Vyanzo toka nchi geni kama vile "Descriptions des Arts et Métiers" na "Encyclopédie" ya Diderot zilielezea mbinu za kigeni zikitumia picha kwenye vijisahani vya kuchongwa.

neg:
Bonaventura wa Bagnoregio
Kati yake, maarufu zaidi ni “Itinerarium Mentis in Deum” (yaani “Safari ya Akili kwa Mungu”), kinachoongoza kwa hatua sita kutoka ujuzi wa Mungu unaopatikana kwa kuchunguza ulimwengu na vipawa vya roho yetu hadi shibe ya muungano na Utatu kumpitia Kristo, kama alivyojaliwa Fransisko.

neg:
Yohane Parenti
Yohane Parenti (Carmignano? - 1250) alikuwa mfuasi wa Fransisko wa Asizi ambaye baada yake aliongoza shirika la Ndugu Wadogo (1227-1232).

neg:
Deuterokanoni
Tafsiri ya Kilatini ya Hieronimo kilichoitwa Vulgata ilipata kuwa toleo muhimu katika Kanisa Katoliki. Hieronimo mwenyewe alipotafsiri Biblia upya katika Kilatini alisema vitabu vya Septuaginta kama Hekima, Yoshua bin Sira, Yudith na Tobiti havistahili kuwemo katika Biblia lakini alivitafsiri ndani ya Vulgata kufuatana na maelekezo wa Papa Damaso I aliyemuagiza kazi.

neg:
Autobiography of a Geisha
Masuda aliiandika tawasifu yake kati ya mwaka wa 1956 na 1957. Kutokana na ukosefu wake wa kusoma vitabu, Masuda alikuwa na umahiri kidogo sana wa kifasihi, kwa hivyo aliiandika tawasifu yake kwa lugha ya hiragana, aina ya nukta rahisi zaidi za Kijapani. Wahariri wake walijaribu wawezavyo kuitafsiri tawasifu hiyo na kuipanga bila kupoteza ladha ya uandishi wa asili.

neg:
Fransisko wa Asizi
Tofauti na vijitabu hivyo vyenye sura ya barua ya wazi, kipo kingine cha pekee kilichosababisha wataalamu wabishane sana: ni mawaidha ishirini na manne ambayo ni kama muhtasari wa mafundisho ya Kibiblia ambayo Fransisko aliyasisitiza zaidi. Hatujui nani aliyakusanya wala lini. Si ajabu kwamba sura ya kwanza inahusu ekaristi na kueleza kwa undani imani kutokana na maisha ya sala hasa. Sura nyingine karibu zote zinahusu njia ya ufukara mkuu na unyenyekevu wa moyo. Kuanzia XIII mawaidha yana mtindo wa Heri, yakichimba zile za hotuba ya mlimani], isipokuwa XXVII inamchora mtumishi wa Mungu ambaye maadili yake yamekomaa na kulingana yote, yakishinda vilema.

neg:
Fransisko wa Asizi
Barua kwa Mt. Antoni iliandikwa baada ya kanuni kuthibitishwa, yaani mwaka 1224 au 1225. Hiyo mistari michache yenye sura ya kisheria ilikuwa jibu rasmi kwa ombi la kuruhusiwa awafundishe teolojia Ndugu Wadogo. Labda Antoni mwenyewe aliombwa afanye kazi hiyo akiwa msomi wa kwanza katika shirika. Kwa vyovyote hakupenda kuleta jambo jipya utawani pasipo ruhusa ya mzee wake. Huyo akimjibu aliheshimu elimu yake kwa kumuita “Askofu wangu”, halafu akamkubalia akitambua ni hatua isiyoepukika, lakini akaweka sharti lilelile linalohusu kazi yoyote, yaani kwamba roho ya sala na ibada isizimishwe nayo.

neg:
Vulgata
Lakini makala zilizojulikana hazikuwa za zamani kuliko zile alizozitumia Hieronimo kutengenezea Vulgata; hivyo zilikuwa na makosa mengi ambayo yakaja kurekebishwa hasa katika karne ya 20 kutokana na maendeleo ya utaalamu.

neg:
Historia ya Wokovu
Paulo aliweza kuandika barua hii akiwa kifungoni Roma kati ya miaka 61 na 63 ili isomwe katika makanisa yote ya mkoa wa Asia Ndogo, wenye makao makuu Efeso. Mafundisho yake yanalingana na yale ya barua kwa Wakolosai ila yamechimbwa zaidi, kiasi kwamba barua hii inaonekana kuwa kilele cha teolojia ya Paulo. Pamoja na kuchambua fumbo la wokovu katika Kristo, inachambua hasa fumbo la Kanisa kama mwili wa Kristo ambamo kichwa kinaeneza wokovu ulimwenguni kote. Kwa msingi huo inasisitiza na kudai umoja kamili kati ya waamini (Ef 1:1-2; 1:17-23; 2:11-22; 3:1-21; 4:1-16).

neg:
Sipriani mfiadini
Sipriani (kwa Kilatini Thascius Caecilius Cyprianus) (alifia dini tarehe 14 Septemba 258) alikuwa askofu wa Karthago na mwandishi muhimu kati ya Mababu wa Kanisa, ambaye vitabu vyake vya Kilatini viko hadi leo.

neg:
Historia ya Kanisa
Teolojia yake kuhusu Utatu inaendeleza ile ya mapokeo na kuathiri Kanisa lote la Magharibi. Augustino anaweka wazi kuwa Nafsi tatu ni sawa lakini hazichanganyikani; tena anajaribu kuufafanua Utatu kwa kutumia saikolojia (mfano wa kumbukumbu, akili na utashi). Kitabu muhimu zaidi kuhusu Utatu (kwa Kilatini kinaitwa “De Trinitate”) alikiandika miaka 399-420. Kilichukua muda mrefu kwa kuwa alisimamisha uandishi wake miaka minane “kwa sababu ni kigumu mno na nadhani wachache tu wanaweza kukielewa; basi kuna haraka zaidi ya kuwa na vitabu vingine tunavyotumaini vitafaidisha wengi”.

neg:
Giosue Carducci
Giosuè Carducci (27 Julai 1835 – 16 Februari 1907) alikuwa mwandishi na mshairi kutoka nchi ya Italia. Mwaka wa 1906 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.

neg:
Kitabu cha Mhubiri
Mhubiri (pia: Koheleti) ni kimojawapo kati ya vitabu vya hekima vilivyomo katika Tanakh (Biblia ya Kiebrania) na hivyo pia katika Agano la Kale la Biblia ya Kikristo. Kwa sababu hiyo kilidhaniwa kimeandikwa na mfalme Solomoni, kielelezo cha hekima katika Biblia.

neg:
Didimo Kipofu
Aliandika vitabu vingi: Ufafanuzi wa Zaburi zote, wa Injili ya Mathayo na wa Injili ya Yohane, kitabu "Dhidi ya Waario", na "Juu ya Roho Mtakatifu", ambavyo Jeromu alivitafsiri katika Kilatini. Pia aliandika juu ya Isaya, Hosea, Zekaria, Ayubu na mada nyingine nyingi.

neg:
Paulo wa Tebe
Fuhrmann M., Die Mönchsgechichten des Hieronymus. Formexperimente der erzählenden Literatur, in Christianisme et forms littéraires de l’antiquité tardive en Occident [= Entretiens sur l’antiquité classique, 23], Genève 1977, pp. 41-99.

neg:
Waraka wa kwanza wa Klementi
Sababu ya kuandika waraka ilikuwa fitina ndani ya kanisa la Korintho iliyosababisha kuondolewa kwa viongozi kadhaa madarakani. Klementi alipinga fitina hii akitetea viongozi wa awali. Aliwakumbusha Wakorintho kuhusu barua waliowahi kupokea kutoka kwa Mtume Paulo.

neg:
Mtaguso wa Firenze
Mtaguso ulianza Basel (Uswisi) chini ya Papa Eugenio IV (1431-1447), ukiwa na maaskofu wachache kulingana na mapadri na walei wenye haki ya kupiga kura.

neg:
Fioretti
Kitabu kilimuongoza Roberto Rossellini mwaka 1950 kutoa filamu "Francesco, giullare di Dio" (“Fransisko, Msanii wa Mungu”) akishirikiana na Federico Fellini.

neg:
Odoriko wa Pordenone
Odoriko wa Pordenone, O.F.M. (1286–1331), alikuwa Mfransisko wa Italia aliyetumwa kama mmisionari huko China, akaandika ripoti ya safari yake.

neg:
Filipo Neri
Mpango wa awali ulikuwa tu mikutano ya jioni katika ukumbi ulioitwa kwa Kiitalia Oratorio, yaani chumba cha sala, ili kusali, kuimba, kusoma Biblia, pamoja na maandishi ya maBabu wa Kanisa na habari za wafiadini, halafu kupata fundisho la kidini au kujadiliana juu ya mada ya namna hiyo.

neg:
Fioretti
Ingawa hakizingatiwi sana kama chanzo cha kihistoria, kimekuwa na sifa kuliko vitabu vingine juu ya mtakatifu huyo, kwa uzuri mkubwa upande wa lugha na usanii katika kusimulia. Ni kama manukato yanayotuvutia kwenye roho na utakatifu wa Fransisko, aliyekwishakufa toka siku nyingi, hivi kwamba anakumbukwa kwa mbali lakini kwa namna ya kupendeza zaidi. Miaka iliyopita imechuja ujumbe wake, ambao hivyo unang’aa kwa namna ya pekee katika kitabu hicho kilichosisitiza jinsi Fransisko alivyofanana na Yesu, wazo lililokazwa na Wafransisko wote wa karne XIV.

neg:
Zheng He
Hata hivyo kuna ramani ya dunia ya Mwitalia Fra Mauro ya mwaka 1459 aliyechora meli ya Kichina katika Atlantiki pamoja na maelezo ya kwamba yeye alipata habari kuhusu meli kubwa kutoka mashariki iliyoingia Atlantiki. Maelezo yale hayaeleweki kabisa kwa sababu wakati ule Wareno hawakufika bado kusini ya Afrika wala hawakuingia Bahari Hindi bado na Amerika haikujulikana hivyo Fra Mauro hakuwa na majina kwa yale aliyosikia.

neg:
Filipo Neri
Filipo Neri (Firenze 22 Julai 1515 - Roma 27 Mei 1595), alikuwa padri wa Kanisa Katoliki na mwanzilishi wa shirika la Waoratori.

neg:
Alberto wa Pisa
Baada yake akachaguliwa Aimoni wa Faversham (1240-1244), Mwingereza mwanateolojia aliyekuwa ameongoza upinzani dhidi ya Elia Bombarone.

neg:
Gregori wa Narek
Gregori alifafanua kifumbo "Wimbo Ulio Bora" (mwaka 977, ambapo alipata upadirisho) na kuandika vitabu vingi vya mashairi, sala na hotuba, mbali ya Historia ya msalaba wa Aparan na kitabu kimoja dhidi ya Watondrakiti (Wapauliciani).

neg:
Kitabu cha Esta
Mwandishi wake hajulikani, lakini kufuatana na mapokeo ya Wayahudi, kitabu kiliandikwa takriban mwaka wa 400 KK, muda usio mrefu baada ya matukio kinayoyasimulia. Sababu za mwelekeo huo ni zifuatazo: Sherehe ya Purim ilikuwa husherehekewa kila mwaka wakati wa kuandikwa kwa kitabu, lakini Mfalme Ahasuero hutajwa kama mfalme aliyepita. Ukamilifu wa maelezo kuhusu mila na desturi za dola la Waajemi unadokeza kuwa kitabu kimeandikwa kabla dola hilo halijavamiwa na kuangamizwa na Iskanda Mkuu takriban mwaka wa 330 KK.

neg:
Kumbukumbu la Sheria
Maelezo yaliyomo ni kama marudio ya sheria iliyotolewa katika Mlima Sinai, kwa hiyo kitabu kimeitwa Kumbukumbu la Torati. Jina hilo linatokana na maneno ya Kigiriki 'deuteros' (maana yake 'ya pili'), na 'nomos' (maana yake 'sheria') yaliyounganika na kuwa "Δευτερονόμιον", "Deuteronomion". Ndivyo kilivyoitwa na waliotafsiri Biblia ya Kiebrania mara ya kwanza katika lugha ya Kiyunani, miaka 200 hivi K.K. (tafsiri yao inaitwa Septuaginta).

neg:
Waraka wa kwanza wa Klementi
Wataalamu wengi wengi wanahisi ya kwamba iliandikwa kabla ya mwaka 100 BK kwa hiyo miaka michache baada ya vitabu vya mwisho vya Agano Jipya au hata wakati uleule.

neg:
Bonaventura wa Bagnoregio
Dhidi ya upotoshaji huo, Bonaventura alisoma kwa makini maandishi yote ya abati huyo, na hatimaye akawafafanulia wanashirika wa Paris teolojia ya historia kwa usahihi. Mafundisho yake hayakutimia ila yalikusanywa na wasikilizaji katika kitabu “Hexaëmeron”, yaani ufafanuzi wa uumbaji kwa siku sita ambazo toka zamani zilitazamwa kumaanisha vipindi sita vya historia.

neg:
Fransisko wa Asizi
Hiyo ilikuwa miaka ya mwisho ya uongozi wa ndugu Elia, ambayo ilizidi kuwa na mabishano kati ya Ndugu Wadogo. Hata baada ya kumuondoa madarakani, mabadiliko ya maisha yakaendelea kufanyika na kusababisha maswali juu ya nia halisi ya mwanzilishi. Ndipo (1240-1241) Yohane wa Perugia alipoandika kitabu juu ya asili ya shirika ili kuamsha ule moto uliowaka mwanzoni kati ya wenzi wa Fransisko. Habari zake ni mpya kwa asilimia 60 na kutegemea hasa ushahidi wa mwenye heri Egidi. Kwa kuwa Yohane hakujitaja kitabu hicho kinaitwa “Kitabu Kisicho na Jina cha Perugia”.

neg:
Fibonacci
Fibonacci anakumbukwa hasa kwa jedwali la namba linaloitwa mfululizo wa Fibonacci.

neg:
Luigi Pirandello
Luigi Pirandello (28 Juni 1867 – 10 Desemba 1936) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Italia. Alijihusisha hasa na tamthiliya na nadharia yake. Mwaka wa 1934 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.

neg:
Waraka wa kwanza wa Klementi
Waraka wa kwanza wa Klementi ni andiko lililoandikwa na askofu wa Roma (Italia) Klementi wa Roma mnamo mwaka 96 BK kwa kanisa la Kikristo mjini Korintho (Ugiriki).

neg:
Fransisko wa Asizi
Hata hivyo shirika kwa jumla halikuridhika sana; ndiyo sababu katika miaka 1250-1252 Thoma akaandika kitabu chake cha tatu ambacho kinakusanya miujiza tu ya Fransisko ili kuzidi kumtukuza yeye pamoja na shirika lake.

neg:
Fransisko wa Asizi
Kuhusu uenezi wa shirika nje ya Italia tuna vitabu viwili muhimu kwa kuwa viliandikwa na wahusika, Jordano wa Giano kuhusu Ujerumani, na Thomas wa Eccleston kuhusu Uingereza. Hasa huyo wa pili bila ya kukusudia alionyesha wazi jinsi shirika lilivyozidi kusogea mbali na nia ya Fransisko kadiri mahali palipokuwa mbali na Italia na kadiri miaka ilivyozidi kupita.

neg:
Wolfgang Amadeus Mozart
Baada ya muda fulani watazamaji wengi wa mjini Vienna hawakuwa wakimwunga mkono sana Mozart, hivyo mara nyingi alienda zake mjini Prague mahali ambapo washabiki wengi walikuwa wakimpenda. Opera yake "Ndoa ya Figaro" ilikuwa maarufu sana kule, na mwaka 1787 akatumbuiza kwa mara ya kwanza opera yake "Don Giovanni".

neg:
Fibonacci
Fibonacci (mnamo 1175 - 1250) alikuwa mtaalamu wa hisabati kutoka nchini Italia. Anakumbukwa kama mwanahisabati muhimu zaidi wa Ulaya wakati ya zama za kati.

neg:
Miguel de Cervantes
Tangu mwaka 1584 alianza kuandika lakini mwanzoni bila mafanikio ya kipesa. Alipata kazi kama mkusanyaji kodi lakini alishindwa kuonyesha hesabu safi ya mikusanyo yake akatupwa jela. Hapo alianza kazi ya kuandika riwaya yake ya "El ingenioso Hidalgo Don Quijote de la Mancha" iliyotolewa mwaka 1605 na sehemu ya pili ikafuata mwaka 1615. Kitabu hiki kilipendwa na kutafsiriwa katika lugha mbalimbali za Ulaya.

neg:
Fransisko wa Asizi
Kanuni ndiyo maandishi yaliyojenga zaidi utawa wa Ndugu Wadogo na Kanisa pia. Tunasema ni ya Fransisko ingawa alisaidiwa kuitunga: kwa kiasi fulani ni vilevile kuhusu maandishi yake mengine ya Kilatini na ya Kiitalia. Kati yake tunaanza kuona mawili yanayotusaidia sana kuelewa historia ya shirika iliyofuata. Ya kwanza ni kanuni fupi kwa makao ya upwekeni, ambayo ni muhimu ili kuelewa mwelekeo huo wa Fransisko na wenzake ambao ukawa mwelekeo wa wale wote waliotamani kurudia ufukara na unyofu wa mwanzoni. Ya pili ni barua kwa Mt. Antoni wa Padua, ambayo ni muhimu ili kuelewa msimamo wa mwisho wa Fransisko kuhusu masomo yaliyokuja kushika nafasi kubwa katika shirika na kuchangia tukio la ndugu wengi kuishi mijini katika konventi kubwa (ndiyo asili ya jina “Wakonventuali”).

neg:
Faustina Kowalska
Hafidhi inashirikisha pia hotuba ya Huruma ya Mungu ambayo Yesu Kristo alimletea mhusika wetu mtakatifu pamoja na pendekezo la aina jipya za ibada. Hafidhi ya Faustina Mtakatifu inaelezea upendo wake wa Utatu Mtakatifu, ambao ulimwunganisha na Mungu.
Kutokana na kumbukumbu inaelekea kwamba tendo la kutangaza Huruma ya Mungu limekuwa kiini kikuu cha maisha yake Maria Faustina.
Katika Hafidhi tunapata pia maelezo ya neema za ajabu, baraka ya Mungu lakini pia matatizo na mateso ambayo yeye alilazimika kuyakabili, wajibu wake, maana yake maalumu, ushahidi wa utakatifu wake na thawabu kwa maisha yake mazuri Utaiandaa dunia kwa ajili ya kuja kwangu mara ya mwisho (Hafidhi 429) . Kisha nikasikia maneno, Wewe ni shahidi wa Huruma yangu. Wewe utasimama mbele ya kiti changu cha enzi milele kama ushahidi hai kwa Huruma Yangu (Hafidhi 417) .
Mnamo Machi 1959 kutokana na tafsiri kosefu ya Hafidhi, Ikulu Takatifu ilitoa amri iliyokataza watu wasieneze ibada ya Huruma ya Mungu kwa namna yake Sista Faustina (AAS 6 Machi 1959, u. 271).
Licha ya tukio hilo kutokana na juhudi zake Askofu Karol Wojtyła (baadaye Papa Yohane Paulo II) taratibu ya kumpatia Faustina hali ya mtu mwenye heri ilianza mjini Kraków. Marufuku haijafutwa mpaka mwaka 1978. Toleo la kwanza la kumbukumbu zake za kiroho lilitolewa mnamo 1981.
Kitabu kimekuwa kinatafsiriwa kwa lugha nyingi. Akiongozwa na hafidhi zake Faustina, Papa Yohane Paulo II aliandika Ensiklika yake “Dives in misericordia” (1980) juu ya Mungu “aliye na huruma mno”
Kiini cha maabudu haya ni kujenga ule uaminifu kwa Mungu ambao unatimizwa kwa namna ya kutekeleza dhamira zake zilizoko kwenye amri zake, wajibu wa jukumu yake, ualimu wa Injili na ilhamu za Roho Mtakatifu zinazojulikana. Nguzo ya pili ya Maabudu haya ni mwenendo wa kuwahurumia binadamu kwa njia ya matendo, maneno na sala.

neg:
Ndugu Wadogo
Ingawa kesi za kutangazia watakatifu zinachukua kwa kawaida miaka mingi, baadhi ya ndugu wa kipindi hicho wameshafikia hatua hiyo. Kuna Wafransiskani wanane waliofia dini China (1900): Maaskofu Gregori Grassi, Francesco Fogolla na Antonino Fantosati, halafu mapadri Elia Facchini, Teodoriko Balat, Giuseppe Maria Gambero na Cesidio Giacomantonio, hatimaye bradha Andrea Bauer. Wakapuchini wako watatu: bradha Konrado wa Parzham (+1894), bawabu; halafu mapadri Leopoldo Mandich (+1942) na Pio wa Pietrelcina (+1968), mashujaa wa kitubio. Mkonventuali ni mmoja, Maksimiliani Maria Kolbe (+1941), shahidi wa upendo katika makambi ya maangamizi ya Wanazi. Wenye heri wako 50, wengi wao wakiwa wafiadini.

neg:
Bonaventura wa Bagnoregio
Katika msimamo huo na katika teolojia yake yote aliathiriwa sana na Fransisko aliyechanganyikiwa na Yesu na kuwaka moto kama Serafi, aina bora ya malaika kadiri ya Pseudo-Denis. Katika maandishi ya Msiria huyo wa karne VI Bonaventura alichota hasa wazo la kwamba, katika kumuelekea Mungu, mtu anaweza akafikia hatua ambapo akili haioni tena, ila upendo unakwenda mbele na kupenya fumbo la Mungu. Hilo linalingana kabisa na karama ya Kifransisko inayopita michakato ya akili kwa kumpenda Kristo msulubiwa.

neg:
Wolfgang Amadeus Mozart
Enzi za maisha yake mafupi, aliandika zaidi ya tungo 600 za muziki. Watu wanaamini kwamba huyu ni moja kati ya watunzi bora wa muda wote. Alitunga nyimbo kadhaa zikiwemo opera (muziki wenye hadithi) "Don Giovanni" na "Die Zauberflöte" ("Filimbi ya Ajabu").

neg:
Ndugu Wadogo
Ingawa uenezi wa Uprotestanti ulifunga konventi nyingi, hakuna hata moja iliyoasi jumla. Idadi ya Wafransisko waliouingia ni ndogo kulingana na ile ya walioupinga tangu ulipoanza, kabla wengi hawajatambua hatari. Kardinali wa Brandeburg aliwakataza (1519) wasiendelee kuhubiri dhidi ya Martin Luther, kumbe Mtumishi mkuu alipofika Ujerumani aliagiza maandishi yake yachomwe, wahubiri waandaliwe kumshambulia tena na wanashirika wote wasali na kujiandaa kufia imani (kama walivyofanya walau 500 katika miaka 1520-1620). Walutheri walitokeza chuki yao kwa kueneza kitabu cha dhihaka “Kurani ya Pekupeku”. Baadaye Ndugu Wadogo wakawa kati ya mashirika muhimu zaidi katika kurudisha Ukatoliki kwenye miji na vijiji. Wakapuchini walianza kupambana na Uprotestanti kwa mahubiri na katekesi huko Italia usije ukaipenya, wakawa wa kwanza kujitolea kutumwa na Idara ya Papa kwa Uenezaji wa Imani mara ilipoanzishwa (1622). Chini yake juhudi ziliongezeka na kupangwa vizuri zaidi. Chuo chake mjini Roma kilianzishwa (1627) hasa kwa juhudi na ukarimu wa Kardinali Mkapuchini. Idara ilikuwa ikituma wale wote waliopendekezwa na wakubwa wao wakiwa na sifa upande wa maadili na elimu. Katika karne XVII idadi kubwa ya waliotumwa ni Wakapuchini. Agizo la shirika lilikuwa kuwasiliana na Waprotestanti kwa kufuata mbinu za Fransisko wa Sales (+1622), yaani kwa upole, usikivu na ushuhuda wa maisha safi yenye kujitosa. Pia Wakapuchini walishirikisha waamini katika kazi hiyo ngumu, na kuandika vitabu vya mabishano. Huko Uingereza na Irelandi baada ya kufukuzwa wote, kwa karne tatu Wafransiskani wakaendelea kuingia ili kufanya utume kwa siri kutoka Ulaya Bara walipopokea na kulea miito ya visiwa hivyo.

neg:
Nikola wa Sassoferrato
Nikola Abenante wa Sassoferrato alikuwa mmojawapo kati ya wenzi wa Danieli Fasanella waliofia dini ya Ukristo huko Ceuta (Afrika Kaskazini) tarehe 10 Oktoba 1227. Walikuwa Ndugu Wadogo wamisionari huko Moroko.Wote walikuwa mapadri isipokuwa Donulus.

neg:
Fransisko wa Asizi
Lakini kazi ya kuandika upya maisha rasmi ya Fransisko ilikabidhiwa tena kwa Thoma wa Celano, naye akaimaliza mwaka 1247. Kitabu hicho hakikukusudiwa kushika nafasi ya kile alichotangulia kukiandika, bali kukitimiliza kutokana na ushahidi wa wengi, hasa wenzi watatu, waliotuma kumbukumbu zao na za wenzao wa kwanza pamoja na barua kutoka Greccio (11 Agosti 1246). Kitabu cha pili cha Thoma kilisisitiza utakatifu wa Fransisko kama mkuu kuliko ule wa waanzilishi wengine wote, kwa hiyo ujana wake haukulaumiwa kama mara ya kwanza, Mt. Dominiko anaonyeshwa akimuinamia Fransisko n.k. Vimeongezwa: maneno ya Msulubiwa kwa Fransisko, njozi ya Papa Inosenti III kuhusu kazi yake ya kulitegemeza Kanisa n.k. Fransisko alizidi kulinganishwa na Kristo kama ilivyotarajiwa na wanashirika. Pamoja na hayo kitabu hicho kinatuletea kwa wingi habari za maadili yake, misemo yake na nia zake.

neg:
Yohane wa Fiesole
Yohane wa Fiesole, O.P. au Beato Angelico (yaani, kwa Kiitalia: "Mwenye heri wa Kimalaika"; jina la awali: Guido di Pietro; Vicchio, Firenze, 1395 hivi – Roma, 18 Februari 1455) alikuwa mtawa padri maarufu kama mmojawapo wa wachoraji wa kwanza wa Renaissance nchini Italia. Mtaalamu Giorgio Vasari katika kitabu chake "Maisha ya Wasanii" aliandika kwamba alikuwa na "kipaji adimu na kamili".

neg:
Leo mfiadini
Kifodini cha Berardo wa Carbio na wenzake kilichotokea Moroko mwaka 1219 kilifanya Wafransisko wengi watamani kufuata nyayo zao kwa kuhubiri Injili kwa wasio Wakristo.

neg:
Kanuni ya kitawa
Kati ya kanuni za zamani zilizo maarufu zaidi, ziko zile za Pakomi, Basili Mkuu, Benedikto wa Nursia, Kolumbano na Fransisko wa Asizi.

neg:
Historia ya Wokovu
Zamani Musa alidhaniwa kuwa mwandishi wa vitabu hivyo vyote. Siku hizi wataalamu wamethibitisha kuwa ndiye asili ya kiini cha sheria za Israeli, lakini vitabu hivyo viliandikwa katika kipindi kirefu hadi mwaka 400 hivi K.K. Ndiyo sababu katika sheria za vitabu hivyo yanaonekana mabadiliko mbalimbali yaliyofanyika karne hadi karne, k.mf. kuhusu Pasaka na umoja wa hekalu. Waliohusika na uandishi ni watu wengi wa Israeli Kaskazini na Kusini. Hasa yameainishwa mapokeo manne tofauti: J (yaliyoandikwa katika karne X K.K. kwa kumuita Mungu YHWH), E (ya karne IX K.K. yanayomuita Elohim), D (yanayotawala Kumbukumbu ya Torati: ni ya karne VII K.K.) na P (yaani ya kikuhani kwa kuwa yanajali sana ibada: ni ya karne VI K.K.). Hayo ya mwisho yalitumika kama fremu ya mapokeo hayo yote ili kuunganisha Torati nzima katika karne V K.K. Hivyo Torati inatunza matukio ya msingi na imani ya taifa la Israeli jinsi ilivyozidi kukomaa baada ya Musa.

neg:
Odoriko wa Pordenone
Huko Padua, mnamo Mei 1330 alisimulia safari zake kwa mwandishi Wiliamu wa Solagna. Kitabu cha Kilatini na tafsiri zake mbalimbali vilienea haraka Ulaya. Hadi leo kuna nakala 73 zilizoandikwa kwa mikono.

neg:
Mwanzo (Biblia)
Waliohusika na uandishi ni watu wengi wa Israeli Kaskazini na Kusini. Hasa yameainishwa mapokeo manne tofauti: J (yaliyoandikwa katika karne X K.K. kwa kumuita Mungu YHWH), E (ya karne IX K.K. yanayomuita Elohim), D (yanayotawala Kumbukumbu ya Torati: ni ya karne VII K.K.) na P (yaani ya kikuhani kwa kuwa yanajali sana ibada: ni ya karne VI K.K.). Hayo ya mwisho yalitumika kama fremu ya mapokeo hayo yote ili kuunganisha Torati nzima katika karne V K.K. Hivyo Torati inatunza matukio ya msingi na imani ya taifa la Israeli jinsi ilivyozidi kukomaa baada ya Musa.

neg:
Waraka wa pili wa Petro
Siku hizi wataalamu wanakubaliana kukanusha barua hiyo kuwa imeandikwa kweli na Mtume Petro, wakisema ni kitabu cha mwisho kuandikwa katika Agano Jipya (labda huko Roma mwaka 100 hivi B.K.).

neg:
Ngano za Wenzi Watatu
Kadiri ya mtazamo huo, miaka ishirini baada ya kifo cha Fransisko hamu ya kujua habari zake ilikuwa imeongezeka ndani na nje ya shirika. Ndiyo sababu wakati wa mkutano mkuu wa mwaka 1244 mtumishi mkuu mpya aliagiza ndugu wote walete kwa maandishi kumbukumbu yoyote waliyonayo juu yake. Kutokana na agizo hilo kitabu hicho kilitungwa katika miaka 1241-1247 kikaitwa “Ngano za Wenzi Watatu”. Kinategemea sana kitabu cha Yohane wa Perugia lakini kinatia mkazo zaidi juu ya Fransisko mwenyewe na kuonyesha njia ya kuongoka na kufanana na Kristo ambayo aliifuata na ambayo inawafaa wote.

neg:
Autobiography of a Geisha
Kitabu cha Masuda ‘’Autobiography of a Geisha’’, kwa mshangao, kimedharauliwa katika uchapishaji kuhusu ‘’geisha’’. Katika tawasifu yake ya "Geisha, a Life" (Pia iitwayo "Geisha of Gion"), Mineko Iwasaki anadai kuwa geisha wa kwanza kujitokeza kusimulia historia yake na wasomi wengi huunga madai haya mkono, iingawa kazi ya Masuda ilichapishwa kitambo kabla ya ile ya Iwasaki.

neg:
John Henry Newman
Kama mwandishi wa teolojia na fasihi ya Kiingereza, Newman ni maarufu hasa kwa simulizi la maisha yake "Apologia Pro Vita Sua" (1865–1866), kwa "Grammar of Assent" (1870), kwa shairi "The Dream of Gerontius" (1865), ambalo lilitiwa muziki na Edward Elgar mwaka 1900 kama oratorio.

neg:
Damietta
Wakati mji wa Damietta ulipozungukwa na kukaliwa na Frisia katika vita vya kidini vya mwaka 1219, Francis wa Asisi alifika katika mji huo, na kufanya mazungumzo ya amani na kiongozi wa kiislamu wa eneo hilo. Mwezi Oktoba mwaka 1218. Viongozi mbalimbali walifika katika eneo hilo, ikiwa ni pamoja na wanaharakati wa kiingereza kama vile Ranulf of Chester, Saer of Winchester na William Aubigny Odonel Aubigny, Robert Fitz Walter, John Lacy wa Chester, William Harcourt na Oliver aliyekuwa mtoto wa nje ya ndoa wa King John. Mwaka 1221, wapiganaji hawa wa vita vya kidini walijaribu kuingia katika mjiwa Cairo lakini walishindwa kutoka na kupata upinzani mkali kutoka kwa waislamu.

neg:
Fransisko wa Asizi
Baadaye tena (1328-1343) Hugolino wa Montegiorgio na mwenzake fulani wakatunga “Actus” (= “Matendo” ya Fransisko na wenzake) ambacho kikatafsiriwa kwa Kiitalia mwishoni mwa karne XIV. Tafsiri hiyo, yenye jina la “Fioretti” (= “Maua Madogo”, yaani “Visimulizi Bora”), ikasifiwa sana kwa uzuri wake, ingawa visimulizi vyake si vyote vya kihistoria. Ni kama manukato yanayotuvutia kwenye roho na utakatifu wa Fransisko, aliyekwishakufa toka siku nyingi, hivi kwamba anakumbukwa kwa mbali lakini kwa namna ya kupendeza zaidi. Miaka iliyopita imechuja ujumbe wake, ambao hivyo unang’aa kwa namna ya pekee katika kitabu hicho kilichosisitiza jinsi Fransisko alivyofanana na Yesu, wazo lililokazwa na Wafransisko wote wa karne XIV, hasa na Bartolomayo wa Pisa, mwandishi wa “Conformitates” (= “Uwiano Mwingi”).

neg:
Fur Elise
"Für Elise" (maana yake: "Kwa ajili ya Elise") ni jina la kutaja ala maarufu iliyopigwa katika mtindo "Bagatelle katika A minor". Mtunzi wa kibwagizo hiki ni hayati Ludwig van Beethoven kutoka nchini Ujerumani. Alitunga kibwagizo hiki mnamo mwaka wa 1810. Muziki kwa ajili ya piano pekee. ""Für Elise"" ni moja kati ya vibwagizo vya piano maarufu duniani. Wapiga piano wengi wanataka kujifunza namna ya kupiga kibwagizo hiki.

neg:
Yohakimu wa Fiore
Ni maarufu kwa mafundisho yake ambayo baadaye yalikuja kulaaniwa na Kanisa Katoliki kama ya kizushi.

neg:
Samueli mfiadini
Basi, mwaka 1227, uilofuata ule wa kifo cha mwanzilishi, Fransisko wa Asizi, watawa 6 wa kanda ya Toscana, Agnelus, Samueli mwenyewe, Donulus, Leo, Hugolino na Nikola wa Sassoferrato, walimuomba Elia wa Cortona, mkuu wa shirika, awaruhusu kwenda Moroko kuwahubiria Waislamu.

neg:
Afraate
Afraate (280 hivi – 346; kwa Kiaramu ܐܦܪܗܛ — Ap̄rahaṭ, kwa Kifarsi فرهاد, Aphrahat, Aphrahas, Pharhad; kwa Kigiriki Ἀφραάτης; kwa Kilatini Aphraates) alikuwa mtawa maarufu kwa kuandika mfululizo wa hotuba ishirini na tatu juu ya mafundisho na maisha ya Kikristo kadiri ya mapokeo ya Kisiria, ambayo yalikuwa hayajaathiriwa na utamaduni wa Ugiriki wa kale.

neg:
Filomena wa Roma
Filomena wa Roma (10 Januari 291 - 10 Agosti 304) alikuwa bikira wa ukoo tawala wa Corfu (Ugiriki) ambaye alianza kuheshimika kama mtakatifu mfiadini baada ya masalia kupatikana mnamo Mei 1802 katika Mahandaki ya Priscilla, Roma, Italia. Paliandikwa "Pax Tecum Filumena" (yaani "Amani kwako, Filomena"). Kabla ya hapo hakujulikana, lakini baadaye heshima ya Wakatoliki na Waorthodoksi wengi kwake imestawi sana hadi leo sehemu nyingi za dunia ikisaidiwa na njozi na miujiza iliyotokea kwa kuomba sala zake.

neg:
Kitabu cha Mhubiri
Katika lugha ya Kiebrania jina lake ni קֹהֶלֶת (Qohelet), maana yake "Mhadhiri": ndivyo anavyojiita mwandishi, ambaye hajulikani kwa jina.

neg:
Alberto Mkuu
Akiwa katika konventi ya mji huo, akisoma "Liber Sententiarum" ya Petro Lombardo mwaka 1245, aliagizwa kwenda Paris (Ufaransa) alipojipatia digrii katika kituo kikuu cha huko, maarufu kuliko vyote upande wa teolojia.

neg:
Fransisko wa Fabriano
Maandishi yake ("Chronica Marchiæ et Fabriani", "De veritate et excellentiâ Indulgentiæ S. Mariæ de Portiuncula", "Opusculum de serie et gestis Ministrorum Generalium", "Ars Prædicantium", mbali na "Hotuba" na vitabu vingine) yamepotea karibu yote.

neg:
Filokalia
Filokalia (kwa Kigiriki φιλοκαλία, filokalia, "upendo wa uzuri", kutoka φιλία, philia, "upendo" na κάλλος, "kallos" "uzuri") ni jina la vitabu mbalimbali vya Ukristo vilivyokusanya maandishi bora kuhusu maisha ya kiroho, kwa mfano kile kilichoandaliwa na Basili Mkuu na Gregori wa Nazienzi.

neg:
Flora Nwapa
Flora Nwapa alianza kuandika wakati alipokuwa mwalimu kwenye Queens School Enugu. Mwaka 1966 alitoa riwaya yake ya kwanza "Efuru". Aliwahi kumtumia Chinua Achebe muswada wa kitabu mwaka 1962 akiomba maoni yake. Achebe alijibu kwa barua iliyomtia moyo pamoja na hela ya kutuma muswada kwa kampuni ya uchapishaji Heinemann huko London. Hapo riwaya ya Nwapa ilikuwa kitabu cha kwanza cha mwandishi wa kike kilichotolewa katika mkusanyiko wa « African Writers Series ».

neg:
Mambo ya Nyakati
Mwandishi (labda ni zaidi ya mmoja) hakutaja jina lake, ingawa alitaja majina ya baadhi ya vitabu na maandiko mengine alipopata habari zake (1 Nya 9:1; 27:24; 29:29; 2 Nya 9:29; 16:11; 24:27; 33:19; 35:25), akiandika kwenye karne ya 5 K.K.

neg:
Dante Alighieri
Dante Alighieri (14 Mei/13 Juni 1265 - 13/14 Septemba 1321) alikuwa mshairi bora wa lugha ya Kiitalia, mwenyeji wa mji wa Firenze, Italia.

neg:
Domitian
Alijitahidi kuimarisha pia dini ya Kiroma na wakati wa mwisho wa utawala wake ulikuwa na mateso ya Wayahudi na Wakristo waliokataa kuabudu miungu ya Roma. Vitabu vya Ufunuo wa Yohane pamoja na waraka wa kwanza wa Klementi viliandikwa wakati ule.

neg:
Fransisko wa Asizi
Miaka ishirini baada ya kifo cha Fransisko hamu ya kujua habari zake ilikuwa imeongezeka ndani na nje ya shirika. Ndiyo sababu wakati wa mkutano mkuu wa mwaka 1244 mtumishi mkuu mpya aliagiza ndugu wote walete kwa maandishi kumbukumbu yoyote waliyonayo juu yake. Kutokana na agizo hilo vikapatikana vitabu viwili tulivyonavyo hata leo: cha kwanza kilitungwa katika miaka 1241-1247 kikaitwa “Ngano za Wenzi Watatu”. Kinategemea sana kitabu cha Yohane wa Perugia lakini kinatia mkazo zaidi juu ya Fransisko mwenyewe na kuonyesha njia ya kuongoka na kufanana na Kristo ambayo aliifuata na ambayo inawafaa wote. Cha pili kinaitwa “Mtungo wa Asizi” (1244-1260) kwa kuwa kinakusanya shuhuda za ndugu mbalimbali walioishi naye, pamoja na kuchukua msimamo dhidi ya mabadiliko shirikani.

neg:
Filipo Neri
Mwaka 1564 Wafirenze wenzake waliomuomba ahame kanisa hilo la kwanza ili kusimamia lile jipya la kwao, San Giovanni dei Fiorentini. Kwanza alisita, lakini kwa kibali cha Papa Pius IV alikubali bila kuacha San Girolamo, ambapo mazoezi ya Oratorio yaliendelea.

neg:
Ndugu Wadogo
Kitabu alichokiandika, bila ya kusema uongo, kinasisitiza mang’amuzi yake bora ya kiroho kwa kuficha mambo fulanifulani kuhusu kipeo cha udogo. Kinaleta baadhi tu ya matendo na mafundisho ya Fransisko yaliyochaguliwa kwa makini ili kumchora kama mfano kamili wa Kristo msulubiwa, na hasa kama yule malaika wa mhuri wa sita mwenye alama (madonda matakatifu) ya Mungu aliye hai aliyetabiriwa na Ufu 7:2 kuwa ataleta Injili ya milele, yaani kanuni yake!

neg:
Alfonso Maria wa Liguori
Alfonso alitunga vitabu 111, vikiwemo vile kwa ajili ya umati na vile kwa ajili ya wataalamu wa teolojia (hasa ya maadilidini) na wa utetezi wa imani.

neg:
Roberto Bellarmino
Mwaka 1576 Papa Gregori XIII alimuita Roma afundishe hoja dhidi ya uzushi, kama alivyofanya hadi mwaka 1586, Akiandika vitini ambavyo baadaye vikaunda kitabu “Controversiae” (“Mabishano”), ambacho kilisifiwa mara kwa utajiri, uwazi na msingi wa kihistoria katika kutoa msimamo wa Kikatoliki juu ya Ufunuo, Kanisa, sakramenti na neema. Humo alisisitiza muundo wa Kanisa, kama ilivyohitajiwa na hali tete ya imani wakati huo, asisahau roho yake inayohuisha kwa ndani muundo huo. Pia alikwepa kushambulia Waprotestanti, akikazia kutetea mafundisho ya Kanisa kwa hoja za akili na za mapokeo.


query: Mji mkuu wa Iran ni upi?

pos:
Uajemi
Tehran ni mji mkuu, pia mji mkubwa nchini.

neg:
Changsha
Changsha (kwa Kichina: 长沙) ni mji wa China. Ndio mji mkuu wa jimbo la Hunan.

neg:
Uzoroasta
Zamani dini iliyo ilikuwa kubwa, lakini siku hizi imebaki na wafuasi 127,000 hadi 190,000 tu. Jumuiya ya takriban Wazoroasta 25,000 wanaishi katika nchi ya asili yao Uajemi (Iran), hasa katika mazingira ya Kerman na Yazd, na pia katika miji mikubwa kama Tehran. Jumuiya kubwa nyingine yenye watu 57,264 inapatikana Uhindi wanapojulikana kwa jina la Waparsi ("Parsee"); wametokana na Wazoroasta kutoka Uajemi waliokimbilia Uhindi wakati jumuiya yao ilipoteswa katika nchi ya asili.

neg:
Tirana
Tirana (Kialbania: "Tiranë" au "Tirana") ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Albania. Idadi ya wakazi imekadiriwa kuwa kati ya 350,000 "(kadirio rasmi ya mwaka 2003)" na milioni moja.

neg:
Ibn Battuta
Aliamua kujaribu njia kupita Uturuki kwa sababu alisikia ya kwamba palikuwa na misafara kati ya Waturuki Waseldjuki na Uhindi. Baada ya kuvuka Bahari Nyeusi alifika katika milki ya Kundi la Dhahabu akaendelea katika msafara wa Khan wa nchi. Alipofikia mji mkuu Astrakhan aliombwa na Khan wa Kundi la Dhahabu mwenyewe kumsindikiza mke wake aliyetaka kutembelea ndugu nyumbani kwake Konstantinopoli. Hivyo Ibn Battuta alifika kwa mara ya kwanza katika nchi nje ya zile za Kiislamu.

neg:
Goris
Goris (Kiarmenia: "Գորիս"; mpaka 1924, Geryusy, Geryusi au Gerusi; zamani, Goraik, Gores, Hin Kores, Kores, Korus, Koru, Kuris, Zangizour, Zankazour, na Kyuryus) ni mji uliopo kwenye mkoa wa Syunik huko nchini Armenia. Takriban kilomita 240 kutoka mji mkuu wa nchi Yerevan na km 70 kutoka Syunik Marz katikati mwa Kapan. Mji una wakazi wapatao 21,935 (Sensa ya 2008).

neg:
Mkoa wa Van
Van ni jina la mkoa mjini mashariki mwa nchi ya Uturuki, kati ya Ziwa Van na mpaka wa nchi ya Iran. Mkoa unachukua eneo la kilomita za mraba zipatazo 19,069 na jumla ya wakazi wapatao 1,012,707 .

neg:
Astana
Mji uliitwa kwa jina "Akmola" ukateuliwa mwaka 1997 kuwa mji mkuu badala ya Almaty. Jina jipya la "Astana" lamaanisha "mji mkuu". Uhamisho wa mji mkuu umesababishwa na nia ya kupeleka makao makuu ya serikali katika moyo wa nchi ilhali Almaty iko kando kabisa mpakani wa Kirgizia.

neg:
Israel
Mji mkuu umekuwa Yerusalemu tangu mwaka 1950 lakini nchi nyingi hazikubali kuwa hivyo kwa sababu hali yake kadiri ya Sheria ya kimataifa haieleweki.

neg:
Zain Verjee
Mnamo Julai 2006, aliripoti kutoka kwa DMZ ya Korea na katika mwezi wa Septemba, aliko fanya mahojiano na aliyekuwa rais wa Iran, Mohammed Khatami.

neg:
Al Jazeera
Al Jazeera ina vituo vinne vikuu kote duniani, mjini London, Washington, DC, Kuala Lumpur na Doha. Ina milikiwa na serikali ya Qatar. Hii ni moja kati ya stesheni chache iliyo na ofisi zake mjini Gaza na Harare.

neg:
Mkimbizi
Tangu mwezi Februari mwaka wa 2007, Iran ilikuwa nchi nyumbani kwa wakimbizi 915,000 wa Kiafghani na wakimbizi 54,000 wa Kiiraki. Mnamo mwaka wa 2002, Ubalozi wa Umoja wa Mataifa wa Wakimbizi ulianza mpango wa hiari wa kuwarudisha Waafghanistani nyumbani. Tangu mwishoni mwa Aprili mwaka wa 2007, serikali ya Iran imewarudisha wakimbizi ambao hawajasajiliwa (na wachache waliosajiliwa) waliokuwa wakiishi na kufanya kazi nchini Iran kwa lazima hadi Afghanistan. Kuwarudisha wakimbizi hao nyumbani kwa nguvu, huku wengi wao wakiwa wameishi nchini Iran na Pakistan kwa muda wa karibu miongo mitatu, ni sehemu ya mipango kubwa ya nchi hizi mbili za kuwarudisha wakimbizi wote wa Kiafghanistan makwao. Wataalam wanasema mpango huu utakuwa 'janga' kwa nchi ya Afghanistan. Waafghanistan 362,000 walifukuzwa kutoka nchini humo mnamo mwaka wa 2008 .

neg:
Niamey
Niamey ni mji mkuu wa Niger. Iko mwambaoni wa mto Niger. Ikiwa na wakazi 674,950 (sensa ya 2002) Niamey ni mji mkubwa wa Niger na kitovu cha kiutawala, kiuchumi na kiutamaduni.

neg:
Rabat
Wakati wa uhuru mwaka 1956 Mfalme Mohammed V aliamua Rabat iwe mji mkuu wa kudumu.

neg:
Ardahan
Ardahan (Kirmenia: Արդահան; Kirusi: Ардаган; Kigeorgia: არტაანი) ni mji uliopo mjini kaskizini-mashariki ya nchi ya Uturuki, ambao umepakana na mpaka wa nchi ya Georgia. Huu ni mji mkuu wa Mkoa wa Ardahan.
Ardahan ni mji mkuu mdogo kuliko yote katika Uturuki, hadi kufikia 1993, ulikuwa mji mdogo wa mkoa jirani wa Kars. Tangu kugawiwa kwa kata za mkoa kumekuwa na uwekezaji mwingi na kumekuwa na majengo mengi ya serikali, lakini maisha ya huko na ya kuishi juu ya milima na kuna kuwa na saluji kwa muda wa nusu mwaka lakini bado watu wangaliishi huko. Kuna mahoteli mengi tu, ambayo mara nyingi hutumika kwa madereva wa magari makubwa na wale wsafiri waelekeao Georgia.

neg:
Bara Arabu
Mji mkuu wa Falme za Kiarabu ni Abu Dhabi, na mengine mashuhuri ni Dubai, Sharjah, Ajman, Ras-al-Khayma, Ummul-Quwain na Fujairah.

neg:
Kairo
Jinsi ilivyo kwenye majiji mengi makubwa wenyeji hutofautisha kati ya mji asilia mwenyewe na jiji kubwa kwa jumla. Mji wa Kairo mwenyewe una eneo la 453 km³ tu, uko upande wa mashariki wa mto pamoja na visiwa viwili ndani ya mto; jiji pamoja na vitongoji limepanuka pande zote mbili kuelekea ndani ya jangwa.

neg:
Ayman Mohyeldin
Ayman alizaliwa mjini Cairo, Misri. Babake ana asili ya kutoka Misri na mamake ni wa Palestina. Yeye alikulia nchini Misri na Marekani lakini ameishi sana katika nchi za Kiarabu na amewahi kuishi miaka miwili nchini Iraq (2003-2005) kama mwanahabari wa kigeni alipokuwa akifanya kazi CNN. Hivi sasa, anaishi jijini Gaza na ni mwanahabari mkuu wa Al-Jazeera ya Kiingereza. Ayman hakusomea rasmi masomo ya uandishi habari, bali alisomea Siasa (International Politics) katika chuo kikuu cha American University mjini Washington DC. Alipata shahada yake ya kwanza ya Uhusiano wa Kimataifa kwa lengo la Umoja wa nchi za Ulaya na shahada yake ya pili kuhusu Siasa kwa lengo na azimio la amani na migogoro. Ripoti yake ya utafiti alipokuwa chuo kikuu "The News Media Paradigm in the Wars on Terrorism" ilitambulika na kukubaliwa na International Association of Media Researcher's Conference mjini Barcelona, Hispania (2002)

neg:
Tehran
Tehran ilijulikana mara ya kwanza kama kijiji upende wa kaskazini wa mji wa Ray uliokuwa mji wa biashara kwenye barabara ya hariri na pia mji mkuu wa watawala juu ya sehemu za Uajemi. Baada ya kuharibiwa kwa Ray mwaka 1220 na Wamongolia Teheran ilianza kupanuka. Tangu karne ya 17 mji ulipanushwa na watawala mbalimbali na kuviringishwa na ukuta. Mwaka 1789 mfalme mpya Lotf Ali Khan wa nasaba ya Khajari alihamisha mji mkuu kutoka Shiraz kwenda Teheran iliyokuwa karibu na maeneo ya kabila yake. Mnamo mwaka 1800 mji ulikuwa na wakazi 15,000.

neg:
Sikusare machipuo
Katika kalenda ya Kiajemi (Iran, Afghanistan, Tajikistan) ni sikukuu inayoitwa Noruzi (نوروز "nowruz", pia Nauruzi) na kuwa mwanzo wa mwaka mpya ya Kiajemi.

neg:
Bara Arabu
Ama mji mkuu wa Oman ni Maskat, lakini kuna miji mengine mashuhuri yenye tarehe kubwa kama Salala, Sohari, Nizwa na Rustaq.

neg:
Bara Arabu
Kuna miji mingi katika Bara Arabu, lakini miji mikuu ya madola mbalimbali ya Bara Arabu ni Riyadh, mji mkuu wa Saudia, ijapokuwa kuna miji mashuhuri na mitukufu katika Saudia kama Makka na Madina.

neg:
Ruhollah Khomeini
Mwanzo wa mapinduzi ya Uajemi ulitokea 1978. Jeshi na polisi walivunja maandamano ya wanafunzi mjini Qom waliopinga makala dhidi ya Khomeini katika gazeti ya serikali. Vifo vya wanafunzi 80 vikaanzisha ufuatano wa maandaano mapya kwa sababu katika kawaida ya Shia kuna ibada za kukumbuka marehemu baada ya siku 40. Hivyo mazishi ya watu waliouawa yalifuatwa na maandamano siku 40 baadaye yaliyosambaa kote nchini. Kwenye maandamano haya vifo vipya vikatokea tena vilivyosababisha maandamano mapya yaliyoendelea kukua na kuvuta watu wengi walioonyesha upinzani wao kwa jumla dhidi ya serikali ya Shah. Haya yote yalisaidia kueneza jina la Khomeini kati ya Wajemi.
Katika Oktoba 1978 Khomeini alifukuzwa katika Irak kwa sababu wakati ule Saddam Hussein alitafuta uhusiano mwema na jirani yake Uajemi. Kwa miezi minne Khomeini alipata kimbilio katika Ufaransa alikotembelewa mara kwa mara na wanahabari wa magazeti na TV ya magharibi walioeneza habari zake kote duniani.

neg:
Kaduna
Kutokana na kidini, Kaduna imekuwa mahala pa mvutano wa kidini kati ya Waislamu na Wakristo, hasa juu ya utekelezaji wa sheria katika shari'a katika mji wa Kaduna mwanzo wa mwaka wa 2001. Hasa katika tukio moja Februari mwaka wa 2000 angalau watu 1,000 waliuawa katika zogo fulani. Mji inabakia umetengwa siku hizi, ambapo Waislamu hasa wanaishi katika kaskazini ya mji na Wakristo katika kusini. Tukio jingine lilitokana na makala katika gazeti Lagos ambayo yalitia Waislamu hasira .makala haya yalikuwa juu ya shindano la kutafuta Mrembo wa Dunia lililokuwa wiki hiyo katika mji mkuu wa Abuja, kupendekeza kwamba kama Muhammad andehudhuria shindano hilo angeweza kuoa mmoja wa washindani hao. .

neg:
Fes
Mji ulianzishwa na mfalme Idris I mwaka 789. Tangu 859 Chuo Kikuu cha Al-Qairawin kilianzishwa. Baada ya mwisho wa himaya ya Waarabu katika Hispania Waislamu wengi kutoka kule walihamia Fes.

neg:
Almaty
Almaty (Kikazakhi: Алматы/- Almaty ; hadi 1994 Alma-Ata) ni mji mkubwa wa Kazakhstan na kitovu chake cha uchumi, elimu na utamaduni. Idadi ya wakazi ni milioni 2. Ilikuwa mji mkuu wa nchi hadi 1996 lakini tangu 1997 serikali ilihamia Astana.

neg:
Yuda (ufalme)
Hatimaye, chini ya mfalme Sedekia, mfalme Nebukadneza II wa Babuloni aliangamiza ufalme huo na mji mkuu wake, Yerusalemu, mwaka 587, akihamisha kwa awamu tatu wakazi wake hadi Mesopotamia.

neg:
Uzbekistan
Mji mkuu na pia mji mkubwa ni Tashkent.

neg:
Baghdad
Baghdad (Kar.: بغداد ) ni mji mkuu pia mji mkubwa nchini Iraq. Iko kando la mto Tigris.

neg:
Celio
Celio ni kilima maarufu katikati ya Roma, mji mkuu wa Italia.

neg:
Idhaa ya Kiswahili ya Radio Tehran
Matangazo ya IRIB yanalenga kusambaza habari juu ya Iran na utamaduni wake. Yanalenga kusambaza mitazamo ya Kiislamu na mafundisho ya Ahlul Baiti (as) inayolingana na siasa ya Iran. Matangazo ya IRIB pia yananawabaishia Walimwengu ubeberu wa Marekani na madola ya Kimagharibi dhidi ya mataifa mengine na ukandamizaji wa utawala haramu wa Israel dhidi ya wananchi madhulumu wa Palestina.

neg:
Tehran
Chini ya utawala wa Mohammad Reza Pahlavi katika miaka ya 1960 na 1970 barabara ziliendelea kupanushwa na karahani nyni kujengwa. Mji ukaendelea kukua; mwaka 1966 walikuwepo wakazi milioni 2.7, mwaka 1876 walikuwepo tayari milioni 4.5.

neg:
Pasargadi
Pasargadi (pia: Pasargadae, fa. پاسارگاد "pasargad") ni mahali pa kihistoria katika jimbo la Fars nchini Uajemi (Iran). Hapa ilikuwepo mji mkuu wa Koreshi Mkuu aliyeanza kuijenga mnamno mwaka 546 KK baada ya kuunganisha Umedi na Uajemi.
Wakati ule Koreshi alijiita "Mfalme wa Wamedi na Waajemi" alitaka kuwa na mji mkuu katika kila kati ya sehemu mbili za ufalme wake akitumia Ekbatana kama mji mkuu katika Umedi wakati wa joto na alianzisha Pasargadi kama mji wake katika sehemu ya uajemi kwa ajili ya majira ya baridi.

neg:
Tashkent
Tashkent (Тошкент kwa Kiuzbeki -"Toshkent"-, Ташкент kwa Kirusi; maana yake ni "mji wa mawe") ni mji mkuu wa Uzbekistan. Mwaka 1999 ilikuwa na wakazi 2,142,700.

neg:
Karachi
Baada ya Uhuru wa Pakistan Karachi ilikuwa mji mkuu hadi 1959.

neg:
Ajmān
Ajman (kwa Kiarabu: عجمان, 'Aǧmān) ni emirati mojawapo ya Shirikisho la Falme za Kiarabu kwenye rasi ya Uarabuni, upande wa Ghuba ya Uajemi. Ni pia jina la mji mkuu ambao una 90% ya wakazi wote na emirati.

neg:
Zamalek
Zamalek (Ar. الزمالك "(az-zamalek)" ni mtaa wa Kairo mji mkuu wa Misri. Iko kwenye kisiwa cha jazira kilichopo ndani ya Mto Naili kwenye eneo la Kairo. Kwenye kisiwa hiki zamalek ni sehemu ya kaskazini lakini wakati mwiongine kisiwa chote huitwa pia "Zamalek".

neg:
Manama
Manama imejulikana tangu karne ya 14 ilipotajwa katika maandiko. Ilitawaliwa na Ureno katii ya 1521 hadi 1602, na Uajemi kati ya 1602 hadi 1783. Baadaye imekuwa makao ya familia ya kifalme ya Al-Khalifa inayotawala nchi. Tangu 1971 imekuwa mji mkuu wa Bahrain.

neg:
Baku
Baku (Kiazeri: Bakı) ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Azerbaijan. Iko kando la Bahari Kaspi kwenye rasi ya Apsheron kwa 40°23′N 49°52′E. Rundiko la mji lina wakazi milioni tatu pamoja na wakimbizi wengi kutokana na vita katika Kaukazi.

neg:
Shahnameh
Linatazamwa kuwa shairi la kitaifa la Iran, Afghanistan na Tajikistan. Pia kuhesabiwa kati ya matini muhimu zaidi ya fasihi ya Iran pamoja na nchi jirani kama vile Uturuki, Georgia na Armenia.

neg:
Aventino
Aventino ni kilima maarufu katikati ya Roma, mji mkuu wa Italia.

neg:
Shijiazhuang
Shijiazhuang (kwa Kichina: 石家庄) ni mji wa China. Ndio mji mkuu wa jimbo la Hebei.

neg:
Hamshahri
Hamshahri ni gazeti kuu la kitaifa la Iran katika lugha ya Kiajemi linalochapishwa na Manispaa ya Tehran, na lilianzishwa na Gholamhossein Karbaschi. Hili ndilo gazeti ,la kila siku, la kwanza la Iran linalochapishwa katika rangi zote mbalimbali. Lina kurasa 60 za matangazo na bei yake ni riali 1000 za Iran. Hivi sasa, gazeti hili lina usambazaji wake katika maeneo ya manispaa ya Tehran. Usambazaji wake wa kila ni nakala 400,000 kila siku, huu ni sawa na usambazaji wa magazeti makuu ya Marekani kama "San Francisco Chronicle", "Boston Globe" na "Chicago Tribune". [3]
Toleo la gazeti hili linaweza kupatikana katika tovuti yake ya hamshahrionline.ir

neg:
Mto Mwekundu
Hanoi mji mkuu wa Vietnam iko kando la Mto Mwekundu. Maji yake huwezesha kilimo cha mpunga katika tambarare za Vietnam ya Kaskazini.

neg:
Dublin
Mji wa leo ulianzishwa kama kiji cha wavuvi kwa jina la „Áth Cliath“ na kando lake Wavikingi walijenga kijiji cha jirani cha „Dubh Linn“ ("matope mweusi"). Vijiji vikaungana na kuwa mji tangu 1172 kwa sababu Wanormandi baada ya kuvamia Eire kutoka Uingereza walianzisha makao makuu yao hapa. Katika kipindi hadi karne ya 16 Dublin ilikuwa kitovu cha eneo lililokuwa chini ya wafalme wa Uingereza kisiwani na tangu 1541 mji mkuu wa Ufalme wa Eire uliotawaliwa na mfalme wa Uingereza.

neg:
Kairo
Miji ya pekee muhimu zaidi katika kanda hii niKuna mipango ya kujenga jiji jipya upande wa mashariki ya Kairo litakalokuwa mji mkuu mpya wa Misri.

neg:
Ninawi
Ninawi (kwa Kiakadi: "Ninwe"; kwa Kiashuru: ܢܸܢܘܵܐ; kwa Kiebrania נינוה , "Nīnewē"; kwa Kigiriki Νινευη, "Nineuē"; kwa نينوى, "Naīnuwa") ulikuwa mji mkuu wa Waashuru upande wa mashariki wa mto Tigri.

neg:
Muhammad Ahmad ibn Abd Allah Al-Mahdi
Katika mapigano mablimbali maasar waliweza kushinda hjeshi za Wamisri na kukamata bunduki nyingi pamoja na risasi na dhahabu. Kilele cha jiahdi ilikuwa kutekwa kwa mji mkuu wa Khartum tar. 26 Januari 1885. Gavana Mkuu jenerali Gordon Pasha aliuawa. Al-Mahdi alianzisha mji mkuu mpya Omdurman kando la mto Nile ng'ambo ya Khartum uliokuwa mji mkuu wa Dola la Mahdi.

neg:
Athens
Athens (kwa Kigiriki Αθήνα "Athina") ni mji mkuu wa Ugiriki (Uyunani), mji mkubwa wa nchi hii, na mojawapo kati ya miji mashuhuri ya dunia yenye historia ndefu tangu miaka elfuelfu.

neg:
Uajemi
Mamlaka kuu iko mikononi mwa Kiongozi Mkuu wa Mapinduzi anayesimamia siasa ya nchi kwa jumla; yeye ni amiri jeshi mkuu na msimamizi mkuu wa huduma ya usalama; pia anaratibu siasa ya nje. Anateua wakuu wa jeshi, redio na televisheni, viongozi wa salat wa msikiti mkuu katika kila mji, jaji mkuu na mwendesha mashataka mkuu halafu nusu ya wajumbe wa Halmashauri ya Walinzi wa Katiba wanaokubali au kukataa sharia zote zilizopitishwa bungeni wakiwa na mamlaka kusimamisha wagombea kwa uchaguzi wa kitaifa. Anaweza kumwachisha rais. Kiongozi mkuu huchaguliwa na Mkutano wa Wataalamu wa Uongozi kwa muda wa maisha yake. Ayatollah Khamenei ni Kiongozi Mkuu wa pili tangu mapinduzi ya Kiislamu.

neg:
Khartoum
Wakati wa mtawala wa Misri Ismail Pascha Khartoum ikawa mji mkuu wa Sudan na makao ya gavana mkuu aliyekuwa Mwingerezea Gordon. Dhidi utawala wa Misri na Mwingereza Gordon kama gavana ilitokea ghasia na mapinduziy a Kiislamu. Jeshi la Muhammad Ahmad ibn Abd Allah Al-Mahdi iliteka Khartoum. Mahdi Muhammad hakutaka kukaa kwenye "mji wa makafiri" akajenga mji mpya wa Omdurman "mji wa waumini" ng'ambo ya mto Nile uliokuwa mji mkuu wa dola la mahdi 1885 - 1898.

neg:
Soka kwa ajili ya Urafiki
41. Jamhuri ya Kiislamu ya Iran

neg:
Azadi
Azadi ni uwanja wa soka unaopatikana huko Tehran, mji mkuu wa Iran. Ndio uwanja wa nyumbani wa soka wa timu ya taifa ya Iran.

neg:
Al-Andalus
Kwa muda mrefu Al-Andalus ilikuwa tajiri kwa sababu ya hali ya juu ya kilimo na uchumi. Nguvu nyingine ilikuwa biashara ya dhahabu kutoka Afrika ya Mashariki iliyobebwa na wafanyabiashara Waislamu hadi Hispania na hapa kupelekwa kwenda Ulaya ya Kikristo. Cordoba kama mji mkuu wa makhalifa ilikuwa na wakazi wapatao 500,000 na hiyi mji mkubwa wa Ulaya kushinda Konstantinopoli."An Islamic History of Europe". video documentary, BBC 4, Agosti 2005.

neg:
Omdurman
Mji ulianzishwa na Muhammad Ahmad ibn Abd Allah Al-Mahdi mwaka 1885. Baada ya jeshi lake kuteka Khartoum katika vita dhidi ya Misri na gavana yake Gordon Mahdi Muhammad hakutaka kukaa kwenye "mji wa makafiri" akajenga mji mpya wa Omdurman "mji wa waumini" ng'ambo ya mto Nile uliokuwa mji mkuu wa dola la Mahdi 1885 - 1898. Wakati ule Omdurman ilikuwa tayari na wakazi 150,000.

neg:
El Aaiún
Katika muundo wa utawala wa Moroko El Aaiun ni makao makuu ya wilaya ya Laâyoune-Boujdour-Sakia El Hamra. Machoni pa wafuasi wa Jamhuri ya Sahara ya Kidemokrasia ya Kiarabu mji unstahili kuwa mji mkuu wa nchi hii ikipata uhuru wake.

neg:
Islamabad
Islamabad ni mji mpya. Azimio la kuujenga lilichakuliwa na rais Ayyub Khan mwanzo wa miaka ya 1960 aliyeamua kuhamisha mji mkuu kutoka Karachi kwenda kaskazini. Mji jirani wa Rawalpindi ukawa mji mkuu wa muda hadi kumalizika kwa Islamabad.

neg:
Uajemi
Uhusiano na nchi za magharibi, na hasa Marekani, umekuwa mgumu tangu mapinduzi, hasa baada ya wanafunzi Waajemi kushambulia ubalozi wa Marekani mjini Teheran na kuwateka Wamarekani kama makole. Fatwa ya Ayatollah Khomeini kudai kifo cha mwandishi Salman Rushdie iliongeza sifa za ukali za Uajemi.
Tangu uchaguzi wa Rais Mahmoud Ahmadinejad mwaka 2006 aliyetamka matishio dhidi ya nchi ya Israeli kuna mashaka juu ya mipango ya Uajemi kupanua teknolojia yake ya kinyuklia kwa hofu ya kwamba serikali yake inalenga kujenga bomu ya nyuklia. Mapatano yalichukua miaka hadi kufikiwa mwaka 2015.
Uajemi ni Jamhuri ya Kiislamu inayoongozwa na katiba yenye sehemu za kidemokrasia na sehemu za kidini.

neg:
Jamhuri ya Watu wa China
Mji mkuu ni Beijing lakini Shanghai ndio mji mkubwa zaidi.

neg:
Roma
Roma (pia: Rumi) ndio mji mkuu ("Roma Capitale") wa Jamhuri ya Italia.

neg:
Italia
Makao makuu ni jiji la Roma, lenye umuhimu mkubwa katika historia ya dunia nzima.

neg:
Chuo Kikuu cha Tehran
Chuo Kikuu cha Tehran ni chuo kikuu nchini Uajemi, kilichoanzishwa mnamo mwaka 1934 katika Tehran.

neg:
Tashkent
Tangu 31 Agosti 1991 mji umekuwa mji mkuu wa Uzbekistan huria.

neg:
Sheria
Katika nyakati za sasa, mifumo ya kisheria katika mataifa mengi ya Kiislamu hutegemea sheria za kiraia na sheria ya kawaida na pia sheria na tamaduni za Kiislamu. Katiba za baadhi ya nchi za Kiislamu, kama vile Misri na Afghanistan, zinatambua Uislamu kama sheria ya taifa, hivyo kuyafanya mabunge katika nchi hizo yasiwe na budi kufuata Sharia. Saudia inatambua Korani kama katiba, na inatawaliwa kwa msingi wa sheria ya Kiislamu. Iran pia imeshuhudia kurudi kwa sheria ya Kiislamu katika mfumo wake wa kisheria baada ya mwaka 1979. Katika miongo michache iliyopita, mojawapo ya tofauti kuu ya harakati ya mwamko wa Kiislamu imekuwa wito wa kuirejesha Sharia, wito ambao umeibua kiasi kikubwa cha maandishi na kuathiri siasa duniani.

neg:
Beijing
Beijing "(pia: Peking)" ni mji mkuu wa China. Iko kaskazini-mashariki mwa nchi. Rundiko la jiji lina wakazi wapitao milioni 15.

neg:
Uajemi
Iran ina mchanganyiko wa makabila na dini uliounganishwa na utamaduni na lugha ya Kiajemi, ambayo inatumiwa na wananchi walio wengi na ndiyo lugha rasmi, ikifuatwa na lugha nyingine za jamii ya Kihindi-Kiulaya, lakini pia za jamii nyingine kama Kiazeri (16%) na Kiarabu (2%) (angalia orodha ya lugha za Uajemi).

neg:
Islamabad
Mji ulipangwa shambani kwa kufuata muundo wa miraba. Mpangilio umekuwa na kanda nane kama vile kanda la balozi, la biashara, la elimu (shule na vyuo), la viwanda na kadhalika. Kila kanda limepewa maeneo mapana ya bustani, msikiti na soko.

neg:
Riyad
Riyad (Kar.: الرياض "ar-riyāḍ") ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Ufalme wa Uarabuni wa Saudia.

neg:
Kairo
Kusini mwa Kairo mjini wa leo kuna Kairo ya Kale penye mabaki ya miji iliyotangulia hapa kama vile Babyloni ya Misri (enzi ya Bizanti kabla ya uvamizi wa Waislamu) na Fustat (mji mkuu wa kwanza wa Kiislamu nchini Misri).

neg:
Uhindi
Mji mkuu ni New Delhi, lakini mji mkubwa zaidi ni Mumbai.

neg:
Baha'i
Mwanzilishi wake alikuwa Baha'ullah huko Uajemi, (leo Iran) katika karne ya 19, aliyesisitiza umoja wa kiroho wa binadamu wote.

neg:
Misri
Mji mkuu wa Kairo uko mwanzoni mwa eneo la delta.

neg:
Misri
Watawala wapya hawakutumia Aleksandria kuwa mji mkuu bali walianzisha mji mpya wa Fustat karibu na Babylon ya Misri, pale ambako mto Nile unajigawa na kuanzisha delta yake.

neg:
Trabzon
Trabzon (Kiarmenia: "Τραπεζούντα", "Trapezounta") ni mji uliopo katika eneo la pwani ya Bahari Nyeusi kaskazini-mashariki mwa nchi ya Uturuki. Huu ndiyo mji mkuu wa Mkoa wa Trabzon. Mji wa Trabzon, ni mji wa kihistoria wa Barabara ya Hariri, na kuufanya uwe mji wa kidini, lugha na utamaduni uliodumu kwa makarne na ndiyo njia kuu ya kuelekea nchini Iran kwa upande wa kusini-mashariki, Urusi na Ukaukazi kwa upande wa kaskazini-mashariki mwa nchi. Wafanyabiashara wa Kiveneti na Kiwgenoa hulipa uzuru wa mjini hapa na kuweza kuuza bidhaa zao kama vile hariri, lainin na vivalo.

neg:
Papa
Papa ni pia mkuu wa nchi huru ya Mji wa Vatikano iliyopo ndani ya mji wa Roma (ambao ni mji mkuu wa Italia).

neg:
Astana
Astana (Kikazakhi: Астана, Kiajemi: آستانه) ni mji mkuu wa Kazakhstan. Kuna wakazi 600,000 (mwaka 2004).

neg:
Mji mkuu
Mji mkuu kwa kawaida ni mji wenye makao makuu ya serikali ya nchi fulani. Katika nchi nyingi mji huo ni pia mji mkubwa na muhimu zaidi kushinda miji mingine nchini. Huo ni sehemu yenye maendeleo makubwa sana katika nchi yoyote: ina kila huduma muhimu na miundombinu iliyo bora. Mfano: nchini Tanzania mji mkubwa ni Dar es Salaam, ingawa makao makuu ni Dodoma.

neg:
Ismaïlia
Ismaïlia () ni mji mkuu wa nchi ya Misri. Una idadi ya watu wapatao 750,000 hii ikijumuisha na maeneo ya jirani. Ipo katika upande wa kiasi cha nusu ukitoka katika bandari ya Said au Port Said kwa upande wa kaskazini na Suez Kwa upande wa Kusini. Mrefeji huu hupanuka unapofikia katika sehemu ya Timsah moja kati ya maziwa yaliyoungana na mfareji wa Suez. Ziwa hili liligunduliwa mwaka 1863 wakati wa ujengwaji wa mfereji wa Suez na Ismail the Magnificent, na pia jina la mtu huyu ndilo jina na eneo mfereji huu ulipo. Makao makuu ya Mamalaka ya mreji wa Suez yapo katika mwisho mwa ziwa Timsah, bado mji huu una majengo kadhaa ya zamani tangu enzi za Waingereza na Wafaransa kuwa na mahitaji katika mfeji huo. Bado baadhi ya majengo ya wakoloni yanaendelea kutumika na wafanyakazi wa mfereji huo hadi sasa.

neg:
Shahnameh
Chanzo cha habari ni uumbaji wa dunia halafu yanafuata masimulizi kuhusu jinsi gani mfalme wa Iran wa kwanza aliwafundisha watu wake kutumia moto, upishi, uhunzi, sheria na kuwapa sikukuu.

neg:
Hamshahri
Katika mwaka wa 1997 wa uchaguzi wa rais nchini Iran, gazeti la "Hamshahri", lililoendeshwa wakati huo na Meya wa Tehran,Gholamhossein Karbaschi, lilishitakiwa na wahafidhina kuwa linaunga Khatami. Hii ilionekana kuwa haramu kwa sababu gazeti ambalo linapata ruzuku ya serikali haikukubalishwa kuchukua upande wowote katika uchaguzi. Suala hili ,hatimaye, lilisababisha Karbaschi kupelekwa kortini na kushtakiwa kwa kesi za kufuja mali na akahukumiwa kufungwa jela. Katika muhula wa pili wa Khatami, korti ikahukumu kuwa gazeti hilo linaweza kusambazwa ndani ya Tehran tu.

neg:
Basra
Basra ni mji mkubwa wa tatu wa Irak baada ya Baghdad na Mosul. Wakazi karibu wote ni Waarabu na zaidi ya asilimia 90 Waislamu Washia.

neg:
Meghri
Meghri (Kiarmenia: "Մեղրի"; pia kwa jina la Kirumi Mergi, Megry, Megri, na Mogri) ni mji uliopo mjini kusini mwa nchi ya Armenia, kwenye mkoa wa Syunik karibu kabisa na mpaka wa nchi ya Iran. Uchumi wa mji unategemea sana viwanda vya vyakula, na hasa viwanda vya kuoka mikate. Katika sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2002, idadi ya wakazi wanaoishi mjini hapa ilikadiriwa kufikia kiasi cha 7,900.

neg:
Agarak, Meghri
Agarak (Kiarmenia: "Ագարակ") ni jiji lililoanzishwa mnamo mwaka wa 1949, kwenye mkoa wa Syunik huko nchini Armenia. Upo kwenye ukingo mto Araks katika mpaka wa nchi ya Iran, km 9 kutoka mjini kusini-magharibi mwa mji wa Meghri.

neg:
Dubai (mji)
Dubai (kwa Kiarabu: دبيّ) ni mji mkuu wa ufalme wenye jina hilo katika katika Shirikisho la Falme za Kiarabu kwenye rasi ya Uarabuni.

neg:
Moroko
Mji mkuu ni Rabat wenye wakazi milioni 1.2. Mji mkubwa ni Casablanca (kwa Kiarabu: الدار البيضاء dar al-baiDa = nyumba nyeupe). Miji yote miwili mikubwa ni miji ya bandari.
Miji mitano mikubwa ni kama ifuatavyo (namba za sensa ya mwaka 2004):

neg:
Vietnam
Mji mkuu ni Hanoi lakini mji mkubwa ni Mji wa Ho Chi Minh (zamani: Saigon).

neg:
Al-Qaeda
Ugomvi uliokuwa ukiendelea kati ya makundi mbalimbali, na uasi na kutofuata sheria kufuatia kuondoka kwa Urusi, iliwawezesha Wataliban, waliokuwa wakiongezeka na nidhamu nzuri, kupanua udhibiti wa wilaya zao katika Afghanistan, na walikuja kuanzisha eneo ambalo waliita Emirati ya Kiislamu ya Afghanistan. Katika mwaka wa 1994, waliteka kituo cha mikoa cha Kandahar, na baada ya kutengeneza faida za kieneo haraka, wakachukua mji mkuu Kabul mwezi Septemba 1996.

neg:
Misri
Ni nchi yenye wakazi milioni 90 na mji mkuu Kairo ni kati ya miji mikubwa zaidi duniani.

neg:
Piramidi za Giza
Ziko kando ya bonde la mto Nile, karibu na mji wa Giza takriban kilometa 15 kutoka Kairo, mji mkuu wa Misri.

neg:
Mkoa wa Kairo
Mkoa wa Kairo (Kiarabu: القاهرة) ni mkoa moja Misri. Idadi ya wakazi wake ni takriban 7,786,640 . Mji mkuu ni Kairo.

neg:
Ashgabat
Ashgabat (Kiturkmeni: Aşgabat; Kiajemi: عشق آباد; Kirusi: Ашхабад) ni mji mkuu wa Turkmenistan pia mji mkubwa wa nchi hii mwenye wakazi 695,300 (2001). Jina laandikwa pia Ashghabat, Ashkabat au Ashkhabad kwa mwandiko wa kilatini.

neg:
Hoteli za Serena
Hoteli ya Nyota tano ya Serena katika mji mkuu wa Islamabad nchini Pakistan ilichorwa na mbunifu maarufu kutoka Pakistani, Nayyar Ali Dada na ilifunguliwa mwaka wa 2002. Inashirikisha vyumba 220 pamoja na vyombo vilivyotengenezwa kwa hali ya usanaa, "ballroom"(sehemu rasmi iliyotengwa kwa ajili ya kucheza kwa sababu ya muziki unaovutia) ya watu 200, mikahawa tatu ya kipekee, duka la kununua bidhaa na klabu ya afya lenye sehemu ya kuogelea. Sakafu ya juu ya hoteli hii inasehemu ya karamu na sehemu kubwa la nyasi lenye uwezo wa kushikilia wageni 1000. Pia ni mwanachama wa Hoteli zinazoongoza Duniani.

neg:
Giza (Misri)
Giza (pia: Gizeh, kutoka Kar.: الجيزة "al-gīza") ni mji wa kaskazini ya Misri unaopakana na mji mkuu Kairo. Kuna wakazi 2,443,490 (2005).

neg:
Idhaa ya Kiswahili ya Radio Tehran
Idhaa ya Kiswahili Sauti ya Jamhuri ya Kiislamu ya Iran  ni huduma ya matangazo ya "Islamic Republic of Iran Broadcasting" (IRIB) ambayo ni redio ya kitaifa ya Iran (Uajemi) kwa lugha ya Kiswahili.

neg:
Mwaka kogwa
Wenyeji hupenda kusema sherehe hizi zilianzishwa katika visiwa vya Zanzibar kutokana na mwingiliano wa kitamaduni kati ya wenyeji wa visiwa vya Zanzibar na "Washirazi" waliokuwa watu waliotokea Iran, ambao walihamia, waliishi na kuingiliana na wenyeji wa visiwa hivi. Lakini sherehe ya "Nowruz" au mwaka mpya wa Iran inasheherekewa daima kwenye sikusare machipuo katika mwezi Machi, hivyo ni jina tu linalotumiwa na Waswahili.

neg:
Tarehe
Katika nchi ambako zinatumika kalenda za kitaifa zilizo tofauti na Kalenda ya Gregori ni kawaida kuonyesha kalenda kandoni. Kwa mfano nchini Iran mwaka unaanza kwa tarehe 1 mwezi wa Farwardin ambayo kwa kawaida ni sawa na 21 Aprili. Hivyo tarehe ya Kiirani 23 Farwardin 1396 ni sawa na tarehe 11 Aprili 2017. Ilhali nchini Iran hesabu ya kalenda ya Kiislamu ni muhimu kwa sikukuu za kidini kalenda za huko huonyesha pia tarehe ya tatu yaani 14 Rajabu 1438.