query: Je,Vicensia Alfred Fuko alisomea katika chuo kikuu gani?

pos:
Vicensia Fuko
Vicensia ana shahada ya pili ya sheria katika sheria (LL.M.) ya Mali ya Kimaadili kutoka Chuo Kikuu cha Stockholm na shahada ya kwanza ya sheria (LL.B.) kutoka Chuo Kikuu cha Dar es Salaam.

neg:
Chuo cha Kikristo cha Aleksandria
Chuo cha Kikristo cha Aleksandria (au "Shule ya Elimu ya Kikristo ya Aleksandria") katika karne za kwanza BK kilikuwa kimojawapo kati ya vituo vikuu viwili vya elimu ya Kikristo na kati ya vyuo vya kwanza vilivyofundisha imani ya Kikristo kwa namna ya kitaalamu. Wakati wa Mababu wa Kanisa teolojia na ufafanuzi wa Biblia ya Kikristo vilivyotolewa huko vilitofautiana na Shule ya Antiokia. Majina ya vituo vyote viwili yalitokana na majiji vilipostawi katika Ukristo.

neg:
Fidel Castro
Fidel Castro alisoma sheria kwenye chuo kikuu cha Havana akawa wakili kabla ya kujiunga na siasa ya mapinduzi.

neg:
Fresh Jumbe
Akiwa Tanga sehemu anayoiita nyumbani ni Makorora “Mti Mkavu” karibu kabisa na shule ya msingi Makorora ambayo ndipo alipoanzia elimu yake ya msingi kabla ya kuelekea Bakwata Sekondari kwa ajili ya elimu ya sekondari.

neg:
Chuo Kikuu cha Kyambogo
Chuo hiki Kyambogo kilianzishwa mwaka wa 2001 na "Sheria ya 2001 ya Vyuo Vikuu na Taasisi nyingine za Msingi", kwa kuunganisha Chuo cha Ufundi cha Uganda, Kyambogo, Taasisi ya Elimu ya Mwalimu, Kyambogo, na Taasisi ya Taifa ya Uganda ya Elimu Maalum .

neg:
John Magufuli
Ana Shahada ya Uzamivu ya Kemia (2006 – 2009) kutoka Chuo Kikuu cha Dar es Salaam. Pia miaka 1991 – 1994 alisomea Shahada ya Uzamili (Kemia) katika Chuo Kikuu cha Dar es Salaam, na baadaye Chuo Kikuu cha Salford nchini Uingereza na miaka 1985 – 1988, alisoma Shahada ya Kwanza ya Elimu katika Chuo Kikuu cha Dar es Salaam akichukua masomo ya Kemia na Hisabati. Kabla ya hapo Magufuli alisoma diploma katika Chuo cha Mkwawa akichukua masomo ya Kemia na Hisabati, hiyo ilikuwa miaka 1981 – 1982.

neg:
Euphrase Kezilahabi
1971 alirudi chuoni Dar es Salaam akawa mhadhiri msaidizi wa chuo alipoandika pia tasinifu ya M.A. kuhusu riwaya za Shaaban Robert, tangu 1974 mhadhiri kamili na 1978 mhadhiri mwandamizi. Akaendelea na masomo ya Ph.D. huko Marekani kwenye Chuo Kikuu cha Wisconsin Madison alipotoa tasinifu yake mwaka 1985 kuhusu "African Philosophy and the Problem of Literary Interpretation". Sasa (mwaka 2012) ni profesa wa lugha za Kiafrika kwenye Chuo Kikuu cha Botswana.

neg:
Juja
Miongoni mwa taasisi za mafunzo ambazo zimeupa mji wa Juja umaarufu mkubwa ni chuo kikuu cha Kilimo na Teknolojia cha Jomo Kenyatta, ambacho kinapatikana huko mjini.

neg:
Vicensia Shule
Vicensia Shule (alizaliwa 14 Machi 1978) ni mhadhiri katika kitivo cha Sanaa ya Ubunifu katika chuo kikuu cha Dar es Salaam pia ni mbunifu wa kutumia vitu ambavyo vilishatumika mara ya kwanza, msomi wa ngazi ya juu, mwanaharakati wa haki na jinsia na mwandaaji wa filamu.

neg:
Juan Carlos Tedesco
Umaarufu wake ulimpa cheo cha Mkurugenzi wa IBE jijini Geneva,cheo alichokuwa nacho hadi mwaka wa 1997, na kuwa mkuu wa UNESCO ya Buenos Aires hadi mwaka wa 2004. Tedesco alirudi katika kufunza,akigawanya muda wake ili kufunza katika Universidad de San Andrés na Chuo Kikuu cha kitaifa cha Tres de Febrero,vyote vikiwa nje ya Buenos Aires. Aliteuliwa na Waziri wa Elimu,Daniel Filmus katika Tume ya Kufunza Walimu.Daniel Filmus alimbadilisha Naibu wa Waziri Albert Sileoni na Tedesco hapo mwezi wa Aprili 2006.

neg:
Chuo Kikuu cha Kenyatta
Chuo kikuu kina mbinu mbalimbali za kufunza, kuanzia kusoma kutoka mbali(open learning), kusoma kutumia technolojia, masomo ya likizo, masomo ya muda na ya kila wakati, hili limegeuza taasisi kuwa chuo kikuu cha pili kwa ukubwa nchini Kenya. Mwaka wa 1997 kilikuwa na wanafunzi 8,000,lakini hivi sasa(2009) kina wanafunzi takriban elfu ishirini na wanne.

neg:
Angela Damas
Tokea akiwa shule, Angela amejulikana kama msichana aliyekazania masomo na pia kujihusisha sana katika shughuli za ziada za shuleni mojawapo zikiwa ni debates, na michecho, hususani mchezo wa mpira wa kikapu. Angela aliendelea na masomo yake ya Chuo kikuu katika chuo kikuu cha Dar es salaam, ambapo alihitimu mwaka 2005 akipata shahada ya kwanza ya masomo ya Sayansi ya jamii.

neg:
Mzungu Kichaa
Huko Tanzania amejifunza Kiswahili fasaha na baadaye kujihusisha na masuala ya muziki hasa katika utayarishaji wa muziki wa Bongo Flava katika studio ya Bongo Records. Matokeo ya hivi karibuni katika kujihusisha kwake na muziki huko Afrika ya Mashariki ni albamu yake ya kwanza ya kujitegemea iliyokwenda kwa jina la "Tuko Pamoja".

neg:
Jens Fink-Jensen
Alihitimu masomo yake kwenye shule ya upili kidato cha sita na kupita vizuri katika masomo ya lugha mbali-mbale akiwa katika shule ya bweni ya Herlufsholm kunako mwaka wa Elfu Moja mia Tisa na Sabini na Sita. Baadae alifanya mafunzo ya kijeshi na kuhitimu kwa kutunukiwa cheo cha Kamanda kwenye kikosi kiitwacho Walinzi Hai wa Kifalme (Royal Life Guards). Hatimae kwenye mwaka wa Elfu-moja na Mia Tisa na Dhemaanini na Sita, akajiunga na chuo kitoacho masomo kwenye fani ya ujenzi kilichoko mjini Conpenhagen amboko alitunukiwa shahada ya Mastas katika uchoraji na ujenzi. Katika mwaka wa Elfu moja Mia Tisa na Tisini na Saba, akiwa bado angali kwenye chuo hicho-hicho, aliyaendeleza masomo yake kwa kushiriki kwenye masomo ya ukusanyaji na utoaji wa habari katika misingi inayo husisha matumizu ya mbinu mbali-mbali.

neg:
Nyamko Sabuni
Baada ya kumaliza shule alianza kusoma sheria, nadharia ya uhamiaji na mawasiliano kwenye chuo kikuu.

neg:
Jennifer Kyaka
Jennifer Kyaka alisoma shule ya msingi Kienzya iliyopo Kigoma mjini na baadaye elimu ya sekondari katika shule ya sekondari Minja iliyopo Ugweno, Moshi.

neg:
Fuko (Bathyergidae)
Mafuko hawa ni wanyama wa familia Bathyergidae ambao wanachimba katika ardhi na kushinda takriban maisha yao yote chini ya uso wake. Wanyama wengine waitwao fuko ni wanafamilia wa Chrysochloridae (oda Afrosoricida), Spalacidae (Rodentia), Talpidae (Soricomorpha) na Notoryctidae (Notoryctemorphia). Spishi zote za Bathyergidae zinatokea Afrika kusini kwa Sahara. Hula mizizi, matunguu na viazi. Kwa hivyo wanyama hawa wana meno manne makubwa mbele mdomoni. Huyatumia meno haya pia kwa kuchimba mahandaki yao. Macho na masikio yao ni madogo na mkia vilevile. Wamepoteza nusra uwezo wa kuona, lakini angalau spishi mbili wanaweza kuhisi nuru. Manyoya yao ni kama bahameli na yana rangi ya kahawia au hudhurungi, lakini fuko uchi hana manyoya. Takriban spishi zote huishi peke yao lakini fuko uchi na fuko wa Damaraland ni mamalia wa pekee ambao huishi kwa jamii za aina ya eusocial kama nyuki au mchwa. Jike mmoja na dume mmoja tu huzaa; wanyama wengine wa jamii ni gumba na husaidia kwa kutafuta chakula na kutunza makinda.

neg:
Victoria Kisyombe
Alirejea nchini Tanzania na kupata shahada ya sayansi ya mifugo mwaka 1983.

neg:
Takahiro Mitsuyoshi
ni mwongozaji wa filamu au makala za tv za Kijapani.
Baada ya kufuzu kutoka Chuo Kikuu cha Waseda, akawa mpiga picha na mwongozaji wa vipindi vya Television. Mwaka wa 2007 alihudhuria katika Yaliyomo ya Uumbaji Sayansi, chuo kikuu cha Tokyo kama mwanafunzi na kufanya kazi. Na aliongoza filamu yake ya kwanza inaitwa `Blue Symphony`. Blue Symphony ilitolewa mwaka 2008 Tokyo International Film Festival kama PREMIERE dunia.

neg:
Thabo Mbeki
Thabo alishiriki katika shughuli za chama hiki wakati alipokuwa mwanafunzi. Baada ya kukamatwa kwa Nelson Mandelea na viongozi wengine wa ANC alitoka nchini akapelekwa Uingereza aliposoma elimu ya uchumi kwenye chuo kikuu cha Sussex. Baada ya masomo akajiunga na utumishi wa ANC na tangu 1971 alichaguliwa katika kamati kuu akawa mwakilishi wa ANC katika nchi mbalimbali za Afrika.

neg:
Arsene Wenger
Wenger alitumia kiasi kubwa cha ujana wake kucheza mpira na kupanga mechi katika timu za kijiji, FC Duttlenheim, ambako alipata kuchezea timu ya kwanza akiwa na umri wa 16 na hatimaye kuajiriwa na klabu cha daraja la tatu ya AS Mutzig na meneja wa timu Max Hild, ambaye alikuwa mshauri wake baadaye ,na kumshauri kuhusu usimamizi wa soka baadaye katika utaalamu wake,na ambaye timu yake ilijulikana kucheza soka safi ligi ndogo katika Ufaransa. Wasifu wa Wenger kucheza ilikuwa hadimu. Yeye alicheza kama mlinzi katika vilabu ndogo mbalimbali wakati huo akisoma katika EUROPEEN Institut d'Etudes Commerciales Supérieures de Strasbourg wa Robert Schuman lade University, ambapo yeye kumaliza shahada mwaka 1971.

neg:
Jakaya Kikwete
Kuanzia mwaka 1972 alisoma uchumi katika Chuo Kikuu cha Dar es Salaam akimaliza kwa kupata digrii yake mwaka 1978.

neg:
Chuo Kikuu cha Addis Ababa
Ingawa chuo hiki kina kampasi sita kati ya saba ambazo ziko ndani ya Addis Ababa (ya saba iko katika Debre Zeit, takriban kilomita 45 mbali), inao pia matawi katika miji mingi kote Ethiopia, kudaiwa kuwa "chuo kikuu kubwa katika Afrika. " Serikali huwatuma wanafunzi waliohitimu katika vyuo vikuu hivi baada ya kukamilisha sekondari. Wanafunzi pia huhudhuria vyuo binafsi, kama vile Chuo Kikuu cha Umoja. Mwandishi na mnadharia Richard Cummings aliwahi kuwa mwanachama wa Kitivo cha Sheria.

neg:
Sylvia Bahame
Mwaka 2001 alirudi nchini Tanzania na familia yake ambapo alifanya kazi ya kufundisha katika shule moja hivi ya jijini Dar es Salaam maarufu kama "Dar es Salam Independent" ambapo alikuwa akifundisha darasa la pili na la tatu. Mwaka wa 2002 akajiunga na Chuo Kikuu cha Dar es Salaam ambako alisomea masomo ya sheria. Mpaka anakuwa Mrembo wa Tanzania alikuwa ana mwaka wa pili toka aanze Chuo Kikuu cha Dar es Salaam.

neg:
Maximilien Robespierre
Tayari kusoma na umri wa miaka 8, Maximilien alianza kuhudhuria chuo kikuu (shule ya kati) ya Arras. [10] Mnamo Oktoba 1769, juu ya mapendekezo ya askofu, alipata ushindi katika Chuo Kikuu cha Paris huko Paris, Collège Louis-le-Grand. Robespierre alisoma huko mpaka umri wa miaka 23, akipokea mafunzo yake kama mwanasheria. Baada ya kuhitimu, alipata tuzo maalum ya pesa 600 kwa miaka kumi na miwili ya mafanikio ya kitaaluma na tabia nzuri ya kibinafsi. [13]

neg:
Rudolf Clausius
Baada ya miaka kadhaa alienda Gymnasium Stettin (kwa sasa Szczecin). Alimaliza elimu ya juu katika chuo kikuu cha Berlin (University of Berlin) na kufanikiwa kuchukua masomo ya Hisabati na Fizikia akiwa na wengine kama Gustav Magnus, Peter Gustav Lejeune Dirichlet na Jakob Steiner mnamo mwaka 1844. Pia alisoma historia na Leopold von Ranke.

neg:
Richard wa Chichester
Ujanani alitakiwa kufanya kazi nzito ili kutegemeza familia yake. Baadaye aliweza kwenda masomoni kwenye chuo kikuu cha Oxford, chini ya Edmund Rich na Grosseteste, halafu Paris na Bologna.

neg:
Japhet Ngailonga Hasunga
Japhet Ngailonga Hasunga mapema mwaka 1976 mpaka 1982 ndio mwaka ambao pengine ulitengeneza njia ya kusaka elimu, kwani mwaka huo ndio alipata nafasi ya kusonga mbele kwa kuwa na alama za juu zilizo mpekea kujiunga na Shule ya Sekondari ya Sangu iliyopo Mbozi, Mbeya kwa wakati huo sasa ni Songwe na huo ulikuwa ni mwaka 1982 hadi 1986 alipofanikiwa kupata cheti cha Elimu ya kawaida ya Sekondari (CSEE). Kuanzia mwaka 1987 mpaka 1989 ambapo alijiunga na Shule ya Sekondari ya Mzumbe na kuhitimu elimu ya juu ya Secondari kwa kuzawadiwa cheti cha (ACSEE), kati ya mwaka 1992 mpaka 1995 alijiunga na chuo cha Maendeleo ya manajimenti Mzumbe (IDM) na kupata Stashahada ya Juu ya Uhasibu na Ukaguzi wa Hesabu. Mwaka 1998 alihitimu Shahada ya juu ya Uhasibu na Ukaguzi wa Mahesabu (CPA) kutoka NBAA na kusajiliwa kama Mhasibu kamili Mwaka 2001. Mnamo mwaka 2006 hadi 2007 Hasunga alisoma katika chuo cha Manejimenti cha Maastrichs nchini Uholanzi na kutunukiwa Shahada ya udhamili katika masuala ya Biashara, sera za Uchumi na mikakati. (MBA)

neg:
Rosebud Kurwijila
Rosebud Kurwijila, ni mtanzania na ni mkuu wa idara ya uchumi wa vijijini na kilimo. Rosebud alipata shahada ya kwanza ya kilimo kutoka katika chuo cha kilimo cha Sokoine Sokoine University of Agriculture, kilichopo Tanzania mnamo mwaka 1976, mwaka 1983 alipata shahada ya uzamili ya uchumi wa kilimo kutoka chuo kikuu cha London University of London na pia shahada ya uzamili ya falsafa katika uchumi na maendeleo mwaka 1994 kutoka katika chuo cha East Anglia University of East Anglia (UK) (1994).

neg:
Chuo Kikuu cha Stellenbosch
Asili ya chuo kikuu inaweza kufuatiliwa kutoka kwa Stellenbosch Gymnasium , ambayo ilifunguliwa tarehe 1 Machi 1866, na kuwa Stellenbosch College mnamo 1881 na ambayo kwa sasa iliyo katika Idara ya Sanaa. Mwakani 1887 chuo hiki mara renamed Victoria College ; kilipopata hadhi ya chuo kikuu tarehe 2 Aprili 1918 kilibadilishwa jina tena na kuitwa Stellenbosch University .

neg:
Thomas Aquinas Mtakatifu
Alipofikia umri wa miaka 14 alihamia Napoli, mji mkuu wa Ufalme wa Sicilia, aliposoma katika chuo kikuu maarufu kilichoanzishwa na Kaisari Federiko II. Humo mawazo mbalimbali kama yale ya Aristotle yalifundishwa bila vizuio vilivyokuwepo sehemu nyingine.

neg:
Vladimir Nabokov
Mwaka 1940 wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia familia ilikimbia wakafaulu kupata nafasi kwenye meli kwenda Marekani iliyoondoka Ufaransa wakati jeshi la Ujerumani limeshaanza kuvamia nchi. Vladimir alipata kazi kama bingwa wa vipepeo kwenye American Museum of Natural History mjini New York kwa muda kidogo lakini aliendelea kuwa mwalimu wa fasihi kwenye vyuo mbalimbali na tangu 1948 profesa wa fasihi kwenye chuo kikuu cha Cornell. Tangu 1945 alikuwa raia wa Marekani.

neg:
Franz Kafka
Baada ya kumaliza shule ya sekondari mwaka 1901 aliitikia mapenzi ya babaye akasoma sheria kwenye chuo kikuu cha Praha kati ya 1901-1906 akimaliza kwa digrii ya PhD. Alipata kazi katika kampuni ya bima ya wafanyakazi.

neg:
Jennifer Garner
Msimamo wa Garner kiukuaji ni pamoja na kwenda kanisani kila Jumapili, hapaki majipambo ya usoni wala vibikini, na kusubiri hadi angalau alivyofikisha miaka 16 aruhusiwe masikio yake kutobolewa, ambapo, baadaye alileta mzaha kidogo, kaifanya famili yake "kuwa mbali kidogo na Uamish." Ameanza kuchukua masomo ya ballet akiwa na umri wa miaka mitatu hadi kipindi chake chote cha ujana, lakini hajajibidisha yeye mwenyewe ili kufikia kiwango cha ballerina wa kisasa. Garner alisoma katika shule ya George Washington High School ya mjini Charleston, West Virginia. Mnamo mwaka wa 1990, alijiunga na Chuo Kikuu cha Denison kilichopo mjini Ohio, ambapo alijikita zaidi katika masuala ya uigizaji na kufanya kazi kadha wa kadha kuhusiana na masuala ya utayarishaji na tamthilia. Baada ya kuhitimu chuoni Denison, ambapo alijiunga na umoja wa kina dada wa Pi Beta Phi, kunako mwaka wa 1994.

neg:
Ndugu Wadogo
Fransisko hakuwa msomi, tena alihisi uchu wa elimu unavyoweza kuzuia udogo na usawa wa wafuasi wake. Lakini, akitambua njia hiyo haiepukiki, alielekeza namna ya kuifuata bila ya kudhurika. Kwake Antoni wa Padua ndiye kielelezo, kwa jinsi alivyokuwa tayari kuweka pembeni usomi. Ndiyo sababu alimruhusu kuwafundisha ndugu teolojia huko Bologna mradi isizimishwe roho ya sala na ibada. Mwaka 1231 shirika lilikuwa na nyumba za masomo hata Paris na Oxford karibu na vyuo vikuu ili kuwaandaa walimu ambao wafundishe katika konventi muhimu zaidi za kila kanda. Ndipo walipojipatia sifa ya elimu na nafasi mpya za utume, ingawa Egidi na wengineo walizidi kulaumu Paris kwamba imeharibu shirika. Tangu karne XIV katika konventi karibu zote kulikuwa na vipindi vya lazima kwa wasio mabradha. Pia yalianzishwa masomo kwa waliotarajia kupata daraja takatifu. Mitindo ya kufundisha ilikuwa sawa na ile ya mashirika mengine na ya vyuo vikuu: vipindi asubuhi na jioni, mijadala, mahubiri ya walimu na ya wanafunzi vilevile.

neg:
Akwilina Akwilini
Akwilina alizaliwa tarehe 1 Aprili, 1996, katika Kijiji cha Marangu Kitowo, Kata ya Olele, wilayani Rombo, Kilimanjaro. Alipata elimu yake ya msingi katika Shule Kitongoria na kuhitimu 2009. Halafu baadaye sekondari alisomea mkoani Iringa na kuhitimu 2014. Baadaye, alichaguliwa kujiunga na masomo ya kidato cha tano na sita katika Shule ya Sekondari Embauwai, iliyoko Ngorongoro, Arusha. Kutokana na afya yake kumletea shida akiwa mkoani Arusha, ililazimika kuhama mkoa na kwenda kumalizia elimu ya sekondari kidato cha tano na sita tena mkoani Iringa na kumaliza mwaka 2016. Kuanzia Oktoba 2017, alianza masomo yake katika chuo kikuu cha usafirishaji (NIT) hadi umauti unamfika 16 Februaria, 2018. Hapo NIT alikuwa anachukua shahada ya kwanza ugavi na ununuzi.
Siku ya Ijumaa mnamo tarehe 16 Februari, 2018 ni siku ambayo CHADEMA na kikosi chake walikuwa wanafanya maandamano ya amani ya kushinikiza kupewa fomu za viapo. Wakati wa maandamano haya, inasemekana polisi walitokea kwa mbele na kutoa onyo za mdomo na kuwataka waandamanaji kusitisha maandamano ambayo hayajapewa kibali. Onyo hizo ziliambatana na maneno makali yaliyokuwa yakisemwa iwapo waposimama hatua kali zitachukuliwa dhidi ya waandamanaji.
Punde si punde, makabiliano kati ya jeshi la polisi na wafuasi wa chama cha Chadema, yakaanza na kwa maelezo ya jeshi la polisi wanasema walipiga risasi juu ili kutawanyisha waandamanaji na kwa bahati mbaya sana risasi imerudi chini na kumpiga upande wa kushoto Bi. Akwilina Akwilini. Mwanafunzi huyo wa chuo cha usafirishaji Tanzania NIT ambaye baada ya tukio jina lake na picha vilisambazwa katika mitando ya kijamii alipigwa risasi akiwa ndani ya basi au maarufu kama daladala jijini Dar es salaam siku ya Ijumaa majira ya jioni, ikiwa siku moja kabla ya uchaguzi mdogo wa eneo ubunge la kinondoni kufanyika.

neg:
Fatima Massaquoi
Hapo Fatima aliamua kuhamia Marekani aliposoma Lane College, Fisk University na Chuo Kikuu cha Boston. Alisoma elimu ya jamii na kupata digrii ya bachelor na digrii mbili za uzamili. Alishiriki pia katika kutunga kamusi ya Kivai, lugha mama yake.

neg:
Kwame Nkrumah
Chuo kikampa nafasi ya mhadhiri msaidizi kwa masomo ya falsafa akaendelea kusoma teolojia akachukua BA mwaka 1942. Alisoma pia Chuo Kikuu cha Pennsylvania alipomaliza digrii za master katika falsafa na ualimu.. Wakati huohuo alishirikiana na mwanaisimu William Everett Welmers kutunga kitabu cha sarufi ya Fante iliyokuwa lugha yake ya kwanza.

neg:
David Mathayo David
Kashfa ya vyeti bandia
Dr Mathayo ni mmoja wa wabunge vijana waliochaguliwa na Raisi Kikwete kuwakilisha ngwe yake ya "Nguvu mpya" kama naibu waziri. Katika awamu hii Kikwete alionekana amechagua vijana wenye vipaji na elimu. Vyeti vya Mathayo's zimeleta kizaazaa tangu alipochaguliwa kwenye uwaziri mwaka 2005. Matayo alihitimu chuo kikuu cha Kilimo (SUA) mwaka 1997 kama daktari wa mifugo. Baada ya hapo alitoka nje ya nchi kwenda kutafuta ajira Botswana ambako aliajiriwa na serikali ya Botswana kama mwalimu kweny chuo cha kilimo huko Serowe. Mathayo anadai kwa mwaka huo huo alianza digrii ya MSc 1998-2001, halafu PgDip (2000-2001), na PhD (2001-2003). Watu wengi wanaomfahamu ikiwa ni pamoja na waalimu wake wa SUA wanashangaa Mathayo aliwezaje kusomea vyeti vyote hivyo kwa muda wa miaka mitano huku akifanya kazi kama mtumishi wa serikali Botswana? Pia kashfa kwamba alikuwa akipokea mishahara miwili ya uwaziri na utumishi wa serikali ya Botswana haijajibiwa hadi leo.

neg:
Tulia Ackson
Miaka 1998-2003 alisoma sheria kwenye chuo kikuu cha Dar es Salaam akaendelea kusoma kwa shahada ya uzamivu huko Cape Town, Afrika Kusini miaka 2005-2007.

neg:
Salome Joseph Mbatia
Aliendelea na masomo ya sekondari katika shule ya St. Joseph mnamo mwaka 1967 hadi 1970 na baadaye kidato cha tano na sita katika shule ya Wasichana ya mjini Korogwe (Tanga) mwaka 1971 hadi 1972. Alisomea shahada yake ya kwanza katika Chuo Kikuu cha Dar es Salaam kuanzia mwaka 1973 hadi 1976.

neg:
Orodha ya Vyuo Vikuu vya Afrika Kusini
Hii ni orodha ya vyuo vikuu katika nchi ya Afrika Kusini. Mnamo mwaka wa 2004 nchi ya Afrika Kusini ilianza kurekebisha mfumo wake wa elimu yake ya juu. Ilianza kuunganisha na kushirikisha vyuo vikuu vidogo na kuunda taasisi kubwa, hii ikiwa ni pamoja kuzipa na kuziainisha taasisi zote za elimu ya juu kama “vyuo vikuu” (hapo awali palikuwa na aina tofauti za taasisi za elimu ya juu). Vyuo vikuu na taasisi zilizofunza ufundi na ambazo zimeshirikishwa na vyuo vingine na hivyo hazipo tena zimeorodheshwa mwisho mwa makala haya.
Kuna idadi kubwa ya taasisi nyngine Afrika Kusini- zikiwa za humo inchini na zingine za kigeni; baadhi hutoa mafunzo ya mbali yaani wanafunzi kusoma na kufanya mitihani wakiwa nje ya chuo ilhali baadhi hutoa stashahada ambazo hazijasajiliwa.
Kwa taasisi za masoma baada ya shule za upili tazama taasisi za Afrika Kusini.

neg:
Chuo Kikuu cha Teofilo Kisanji
Chuo kikuu kilitanguliwa na Motheco kilichowahi kufundisha wachungaji pekee tangu 1969.

neg:
Fungo
Fungo, fungo wa Afrika, ngawa au paka-zabadi wa Afrika ("Civettictis civetta") ni mnyama mbua na spishi pekee ya jenasi yake. Pia ni mwanafamilia mkubwa kabisa wa Viverridae. Binturongi ni mfupi lakini mzito kuliko fungo. Spishi hii inatokea mahali pengi pa Afrika kusini kwa Sahara. Hukiakia usiku hasa na kulala mchana katika uoto mzito. Usiku huonekana katika maeneo mbalimbali kutoka msitu mzito hadi mbuga.

neg:
Titus Naikuni
Titus Naikuni ni Mkurugenzi na Naibu Mkuu wa Kundi la Kenya Airways.. Tito ana shahada ya Sayansi na Digirii ya hueshima katika Mechanical Engineering kutoka Chuo Kikuu cha Nairobi.Yeye pia ni mhitimu wa Shule ya Biashara ya Harvard katika programu ya Usimamizi wa Mpango wa Maendeleo (PMD71) na alipatiwa Shahada ya Daktari katika Uhandisi na Sayansi na Chuo Kikuu cha Kilimo na Teknolojia cha Jomo Kenyatta tuzo ya kutambua mchango wake kwa maendeleo. Yeye alijiunga Magadi Soda Company mwaka 1979 kama mhandisi wa kujifunza na kupanda hadi nafasi ya Mkurugenzi Mkuu wa kampuni mwaka 1995 na Mkurugenzi Mkuu wa Magadi Railway Company (kiungo cha Magadi Soda Company) mwaka 1996.

neg:
Frannie Léautier
Alijiunga na chuo kikuu cha Dar es Salaam na kuhitimu mwaka 1984 akisomea shahada ya uhandisi wa ujenzi. Aliendelea na masomo katika chuo cha Massachusetts Institute of Technology (MIT), ambapo alisoma shahada yake ya pili ya sayansi ya usafiRishaji mnamo mwaka 1987 na kuhitimu mwaka 1990.

neg:
Jennifer Mgendi
Alianza elimu yake ya msingi katika shule ya msingi Mgulani,baada hapo aliendelea na masomo ya sekondari katika shule ya wasichana ya Kisutu.Pia amepata elimu yake ya juu katika chuo cha ualimu cha Korogwe na chuo kikuu cha Dar es salaam
(UDSM).

neg:
Fausta Shakwe Mosha
Alizaliwa Mkoa wa Tanga, Akakulia Moshi huku akipata Elimu yake ya msingi Mkoa Tanga katika shule inayo itwa Tanga International school ambapo hapo baadae alihamia katika shule iitwayo Azimio Primary school kati ya mwaka 1982 mpaka mwaka 1988. Baada ha hapo kati ya mwaka 1989 hadi mwaka 1995 Alijiunga na shule za KIlakala na Loleza hadi apo alipo hitimu elimu yake ya Sekondari .
Alifanikiwa kupata shahada yake ya Udaktari wa dawa yaani doctor of mrdicine (MD) katika chuo kikuu cha Afya cha Muhimbili She obtained her MD from Muhimbili Na alipada Shahada ya uzamivu mwaka 2014 kutoka katika chuo kikuu cha Catholic University of Leuven, Ubeligiji.

neg:
Victor Hipolito Martínez
Martínez alizaliwa na kulelewa jijini Córdoba ,Argentina. Alijiunga na Chuo Kikuu cha Cordoba na akafuzu na digrii katika somo la sheria katika mwaka wa 1948.Ilpofika mwaka wa 1955,alihusika katika mkutano wa Chuo Kikuu cha Southern Methodist kuhusu sera ya kawi ya fossili. Alianza kufundisha sheria ya ardhi katika mwaka wa 1956 na kupata tuzo ya "juris doctor" katika mwaka wa 1957. Alikuwa mhusika sana katika muungano wa Radical Civic Union (UCR),Martineza aliingia siasa na kuteuliwa kuingia Seneti ya Majimbo katika mwaka wa 1962. Alichaguliwa kama Meya wa Cordoba hasa katika mwaka wa 1963 na akabaki katika cheo hicho hadi mapinduzi ya serikali yalipofanyika na kumtoa Rais Arturo Illia(mwenzake katika UCR) katika mwaka wa 1966.

neg:
Henry Rono
Rono alizaliwa katika sehemu ya Milima ya Nandi nchini Kenya na kabila yake ni Kinandi. Alianza mbio akiwa angali katika shule ya msingi. Kuanzia mwaka wa 1977 alihudhuria Chuo Kikuu cha Washington State, pamoja mkimbiaji mwenzake Samson Kimobwa, ambaye alivunja rekodi ya dunia ya mita 10,000 mwaka wa 1977. Mkufunzi wake katika chuo kikuu alikuwa John Chaplin. Wakimbiaji zaidi kutoka nchi ya Kenya baadaye walijiandikisha katika chuo kikuu cha Washington State, pamoja na Bernard Lagat, Mike Kosgei, na Patrick Muturi. Akiwa angali bado katika chuo kikuu cha Washington State, Rono akawa mtu wa tatu tu katika historia (baada ya Gerry Lindgren na Steve Prefontaine) kushinda mchuano wa Cross Country wa wanaume wa NCAA mara tatu, katika miaka ya 1976, 1977, na 1979. Muda wake wa ushindi ulikuwa 28:07 mwaka wa 1976 na muda wake umebakia wa kasi zaidi katika mita 10,000 ya cross-country katika historia ya NCAA (ingawa mwaka wa 2008 Galen Rupp alikimbia kwa muda wa 27:41 katika mkutano wa mkoa wa NCAA katika kozi ambayo ilisemekana kuwa mita 80 fupi kuliko mpimo wa kawaida ). Pia alikuwa bingwa mtetezi wa steeplechase ya NCAA miaka ya 1978 na 1979 na bingwa wa mchuano wa ndani (yaani indoor kwa lugha ya kimombo) wa NCAA katika mita 3000 mnamo mwaka wa 1977.

neg:
Vicensia Fuko
Mwaka wa 2017 alichaguliwa kuwa mshirika wa Mandela Washington kuwekwa Chuo Kikuu cha Delaware huko Newark. Baada ya kumaliza mafunzo katika Chuo Kikuu cha Delaware, Vicensia alikuwa na mipango ya kuendelea kusimamia maabara na ushirika na miradi ya ushirikiano wa kimkakati ili kukuza uhuru wa kujieleza, upatikanaji wa habari, na uhuru wa vyombo vya habari nchini Tanzania.

neg:
Rwekaza Mukandala
Alipata elimu yake ya msingi katika shule ya msingi Bukoba, na elimu ya sekondari katika shule za Tabora na Musoma. Baadae alijiunga na chuo cha Dar es Salaam (1973 - 1976), ambapo alipata Shahada ya Sanaa (Hons.) juu ya Uhusiano wa Kimataifa na Utawala. Mwaka 1977 alitunukiwa shahada ya uzamili ya Utawala wa maendeleo katika Chuo Kikuu cha Dar es Salaam.

neg:
Wilfred Moriasi Ombui
Alisoma katika Shule ya Msingi ya ELCK Kenyoro kabla ya kujiunga na Shule ya Upili ya Kisii.

neg:
Geline Alfred Fuko
Geline Alfred Fuko (amezaliwa tar. ) ni mwanamke Mtanzania ambaye ni mtafiti wa katiba na haki za binadamu. Ndiye mtu wa kwanza kutengeneza kanzidata ya katiba ya nchi ambayo inawafikia Watanzania kiurahisi.

neg:
Ingeborg Schwenzer
Mwaka 1987, andiko la Schwenzer lenye kichwa "Vom Status zur Realbeziehung – Familienrecht im Wandel" (From status to actual relation – family law in the flux) lilikubaliwa na Chuo Kikuu cha Freiburg na kutunukiwa "venia legend" kwenye sheria za masuala binafsi, sheria za biashara, sheria za kimataifa na sheria za ulinganifu. Baadaye alikuwa profesa mbadala wa kwenye sheria za masuala binafsi, sheria za biashara, sheria za kimataifa, sheria za ulinganifu na sheria za kazi katika Chuo Kikuu cha Konstanz. Baadaye aliombwa na Chuo Kikuu cha Köln kuwa profesa wa sheria za masula binafsi na hapohapo akaombwa na Chuo Kikuu cha Mainz kuwa profesa wa sheria za masuala binafsi, sheria za kimataifa na sheria za ulinganifu. Alikubaliana na maombi ya Chuo Kikuu cha Mainz na kuteuliwa kuwa profesa mwezi Desemba 1987.

neg:
Wangari Maathai
Maathai alihudhuria shule ya msingi ya Ihithe, halafu shule ya upili ya Loreto Convent, Limuru. Baada ya kuhitimu sekondari, alienda ng’ambo kusoma bayologia nchini Ujerumani na Marekani. Mwaka wa 1967, alipata shahada ya kwanza ya bayologia kutoka Chuo Kikuu cha Benedictine, Marekani. Aliendelea na masomo yake katika Chuo Kikuu cha Pittsburg ambako alipata shahada ya pili. Halafu alirudi Nairobi na kupata shahada ya udaktari kutoka Chuo Kikuu cha Nairobi katika somo la udaktari wa wanyama. Kuanzia mwaka wa 1977, Maathai alikuwa profesa msaidizi wa anatomia ya wanyama huko Nairobi akiwa mwanamke wa kwanza kupata uprofesa katika chuo kikuu cha Nairobi.
Baadhi ya tuzo zake ni Tuzo ya Mwanamke ya Dunia (1983), Tuzo ya Goldman kwa Mazingira (1991), "Elder of the Burning spear" (2003) kutoka serikali ya Kenya, Tuzo ya Nobel ya Amani (2004), na "Legion D’Honneur" (2006) kutoka serikali ya Ufaransa.

neg:
Fuko (mnyama)
Mafuko ni wanyama ambao wanachimba katika ardhi na kushinda takriban maisha yao yote chini ya uso wake. Wanyama hawa wamo katika oda na familia mbalimbali. Spishi za Afrika zimo katika oda za Afrosoricida (familia Chrysochloridae) na Rodentia (familia Bathyergidae na Spalacidae). Oda Soricomorpha ina spishi katika Afrika, lakini hizi ni wanafamilia wa Soricidae (virukanjia). Mafuko wa Soricomorpha ni wanafamilia wa Talpidae, familia isiyokuwapo katika Afrika, lakini wanyama hawa wanatokea Asia, Amerika na Ulaya. Kuna spishi mbili huko Australia ambazo ni mamalia wanaobeba watoto wao wachanga ndani ya pochi (Notoryctidae). Mafuko wa Notoryctidae, Chrysochloridae na Talpidae hula nyungunyungu na wadudu, lakini wale wa Bathyergidae na Spalacidae hula mizizi, matunguu na viazi.

neg:
Barack Obama
Obama alifuzu mwanzo kutoka katika chuo kikuu cha Columbia University, kisha akafuzu katika masomo ya sheria kutoka katika kitivo cha masomo ya sheria kwenye chuo kikuu cha Harvard, ambako alikuwa rais wa jarida la "Harvard Law Review".

neg:
Robert James Waller
Waller alipokea shahada yake ya kwanza kutoka katika chuo kikuu cha Noth Lowa kilichofahamika kama University of Northern Iowa, kwa wakati huo kilikua kikifahamika kama (Lowa state Teachers College) . Baadae, alipata stashahada ya udaktari katika biashara kutoka shule ya biashara ya Kelley School of Business iliyopo katika chuo kikuu cha Indiana University Bloomington, hii ikiwa ni mnamo mwaka 1968
Katika miaka iliyofuatia alirejea UNI na kuanza kazi ya kufundisha katika shule za uongozi na uchumi na mwaka 1977 aliweza kutunukiwa rasmi nishani ya Uprofesa. Na baadae aliweza kuwa mshauri wa wanafunzi katika katika College of Business hii ikiwa ni mwaka 1980, na aliweza kustaafu kazi hiyo mwka 1986.
Vitabu vyake kadhaa vimeweza kuchapishwa katika magazeti ya "New York Times", ikiwa ni pamoja na kile cha "The Bridges of Madison County" mwaka 1992, ambacho kiliongoza kwa mauzo kwa mwaka 1993. Kitabu cha The Bridges of Modison Country na kingine kilichotoka mwaka 1995, kilichofahamika kwa jina la "Puerto Vallarta Squeese" viliweza kutengenezea na kuigizwa katika filamu. Kwa sasa Waller anakaa Texas

neg:
Daniel Filmus
Filmus alikuwa mkuu wa Facultad Latinoamericana de Ciencias Sociales (FLASCO) na akawa msomi katika uwanja wa elimu huku akiandika vitabu kadhaa. Yeye aliingia sekta ya huduma za umma kama naibu waziri wa elimu wa waziri Carlos Grosso (yeye alikuwa alishiriki katika "ununuzi wa escuela", ambapo kipande cha ardhi cha shule kiliuzwa ili kuunda duka kubwa) na katika miaka ya 1990 alikuwa msaidizi wa Susana Decibe. Katika mwaka wa 2000, alikuwa waziri wa elimu katika jiji la Buenos Aires akiwa chini ya Anibal Ibarra, aliyemtaka Daniel kuwa naibu wake alipokuwa akigombea kiti cha rais katika uchaguzi wa 2003. Hata hivyo,kabla ya uchaguzi uliofanyika, Rais Kirchner alimwuliza Filmus kuwa Waziri wa Elimu. Yeye pia ni Profesa wa Elimu ya Jamii katika Chuo kikuu cha Buenos Aires.Filmus aligombea kiti cha meya wa Buenos Aires katika mwaka wa 2007, na akachukua nafsi ya pili baada ya kuhesabiwa kwa kura mnamo 24 Juni 2007 akishindwa na Mauricio Macri.

neg:
Ingeborg Schwenzer
Kuanzia mwaka 1975 hadi 1976, Schwenzer alisoma katika Chuo Kikuu cha Carifornia, Berkeley na kutunukiwa shahada ya uzamili katika sheria yenye heshima.

neg:
Anna Tibaijuka
Baada ya huduma kwenye Jeshi la Kujenga Taifa akajiunga na Chuo Kikuu cha Dar es Salaam, Kitivo cha Kilimo, Morogoro 1972 - 1975 hadi digrii ya kwanza. Akaajiriwa kama Mhadhiri Mzaidizi kwenye Idara ya Uchumi. Mwaka huohuo akafunga ndoa na Wilson Kamuhabwa Tibaijuka, aliyekuwa kwa wakati huo afisa katika ubalozi wa Tanzania nchini Uswidi. Alizaa naye watoto wanne, Muganyizi (1976), Kemilembe (1979), Kagemulo (1986) na Kankiza (1991). Wakati wa kukaa Uswidi alisoma hadi digrii ya pili kwenye Chuo Kikuu cha Kilimo, Uppsala.

neg:
Wilfred B. Akasi
Mwaka 2012 Wilfred alimaliza kidato cha Sita na kufaulu kwa daraja la kwanza hivyo alichaguliwa kujiunga na chuo cha Mipango ya Maendeleo vijijini akichukuwa Shahada ha Maendeleo ya Mipango ya Fedha na Uwekezaji( (Bachelor Degree in Development Finance and Investment Planning).

neg:
Leah Mwendamseka
Alisoma elimu yake ya sekondari katika shule ya Arage kuanzia kidato cha kwanza mpaka kidato cha pili, na kuhamishiwa katika shule ya Wanging’ombe Mkoani Iringa. Alimaliza masomo yake ya kidato cha tano na sita katika shule ya Perfect vision.

neg:
Nagib Mahfuz
Baada ya kumaliza shule ya sekondari Mahfouz alisoma falsafa kwenye chuo kikuu cha Kairo alipomaliza kwa cheti ya BA mwaka 1934. Alianza tasnifa ya MA lakini aliiacha baada ya mwaka mmoja akaamua kufuata uandishi kama wito wake.

neg:
Chuo Kikuu cha Columbia
Chuo Kikuu Cha Columbia ni chuo chenye masomo ya shahada katika mji wa New York. Kilibuniwa mwaka 1754 na Kanisa la Uingereza kikiitwa King's College (Chuo Cha Mfalme), baada ya kupata idhini ya kutoa mafunzo kutoka kwake mfalme George II wa Uingereza.
Miongoni mwa waliofuzu kutoka katika chuo hiki ni rais wa Marekani, Barack Obama, rais wa Estonia Toomas Hendrik Ilves, na wasanii waimbaji Alicia Keys na Lauryn Hill.

neg:
Renato Kizito Sesana
Mwaka 1975, Sesana alisoma Kiingereza katika Marekani, akiishi katika Parokia ya Msalaba Mtakatifu mjini Los Angeles, California. Alirudi Italia mwaka uliofuata, na mwaka wa 1977 alipata shahada ya udaktari katika sayansi ya siasa kutoka Chuo Kikuu cha Padua, Italia. Suala lake lilikuwa juu Wafrika Wamerika walio katika Kanisa la Katoliki.

neg:
Shibasaburo Kitasato
Alisoma kuhusu dawa katika chuo kikuu cha Tokyo na kumaliza mwaka 1883 baada ya kufanya kazi katika ofisi ya afya ya umma.

neg:
Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca
Chuo Kikuu cha Celso Suckow da Fonseca (Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca, Cefet-RJ) ni chuo kikuu nchini Brazil, kilichoanzishwa mnamo mwaka 1917 katika Rio de Janeiro, Brazil.

neg:
Khalila Mbowe
Alisoma "Saint Mary’s Secondary School", Dar es Salaam kwa elimu ya kidato cha tano na sita. Anashikilia Diploma ya juu ya Habari za mawasiliano, alipata katika chuo kikuu cha Taylor, Singapore, mwaka 2010. Mwanzoni alijihusisha Chuo kikuu cha watu, anashikiliaUtawala wa Utawala wa Biashara (BBA) digiri.

neg:
Chuo Kikuu cha Kenyatta
Chansela wa sasa ni Dr Harris Mule na Makamu wa Chansela ni Prof Olive Mugenda, ambaye ni Makamu wa kwanza wa kike wa chuo kikuu cha umma nchini Kenya.Chini ya Makamu wa Chansela, kuna manaibu Makamu wa Chansela watatu na Wasajili watatu.Tarehe ishirini na tisa mwezi wa Machi mwaka wa 2009, sehemu ya wanafunzi wa Chuo Kikuu cha Kenyatta waligoma huku wakiiba mali na kuchoma majengo katika tawi kuu na tawi ndogo la [Ruiru]. Wanafunzi walikuwa wakiandamana kupinga kufukuzwa kwa viongozi wao na Makamu wa Chansela, Profesa Olive Mugenda.Miongoni mwa masuala mengine ilikuwa kuanzishwa kwa sare za shule, na kutolewa kwa huduma ya uchukuzi ya wanafunzi wakaazi tawi la Ruiru. Majengo yaliyochomwa ni pamoja na malazi ya Nyayo , maabara ya tarakilishi,afisi za viongozi wa wanafunzi na jumba la Harambee. Polisi wa kupambana na ghasia waliotumwa na Olive Mugenda walishutumiwa kuwa walitumia nguvu ya kupindukia ambao ulisababisha vifo vya wanafunzi wawili na majeraha makubwa kwa wanafunzi kumi na wawili. Pia kulikuwa na madai ya ubakaji ya wanafunzi wa kike na polisi hasa katika jumba la malazi la Ngong. Chuo Kikuu kilifungwa kwa muda usiojulikana baada ya ghasia hizo.

neg:
Tom Mboya
Mboya alisomea katika shule mbalimbali za Kikatoliki. Mnamo Mwaka 1942, alijiunga na Shule ya Sekondari ya St Mary's School Yala iliyo katika jimbo la Nyanza. Mwaka wa 1946, alikwenda Holy Ghost College ambayo kwa sasa inaitwa Mang'u High School, ambapo alifanya vizuri hadi akafaulu kufanya mtihani wa Cambridge School Certificate . Mwaka wa 1948, alijiunga na  Royal Sanitary Institute's Medical Training School for Sanitary Inspectors mjini Nairobi, baadaye alifuzu kama mkaguzi wa usafi mnamo mwaka wa 1950. Mwaka wa1955, Mboya alipokea udhamini wakimasomo kutoka Britain's Trades Union Congress kuhudhuria Ruskin College, Oxford, ambapo alisomea usimamizi wa viwanda.Alihitimu mwaka wa 1956. Aliporudi Kenya alijiunga na siasa wakati serikali ya Uingereza ilikuwa ikipata udhibiti wa  Kenya Land Freedom Army  iliyojulikana kama Mau Mau.

neg:
Dk. Omar Ali Juma
Pia alisoma Chuo Kikuu cha Edimburgh ambapo napo alimaliza masomo yake mwaka 1977, akapata nafasi tena ya kwenda kusoma Chuo Kikuu cha Florida, Marekani na alimaliza mwaka 1980.

neg:
Fabrice Kwizera
Fabrice alianza masomo yake katika shule ya msingi ya Cibitoke, na kuendela na masomo ya sekondari huko Municipal Lycee of Cibitoke na baadae kupata uhamisho katika shule moja jijini Bujumbura iitwayo Lake Tanganyika Lycee. Alivyomaliza kidato cha mwisho ndipo alianza shuli za kucheza filamu alipo kutana na mutayarishaji Ivan Goldschmidt kutoka inchini Ubelgiji.

neg:
Zakaria Madole
Alisoma Shule ya Msingi na kumaliza mwaka 1999 katika Kijiji cha Mahoma Makulu na baada ya kumaliza masomo yake ya msingi alijiunga na Sekondari ya D.C.T (Dieces of Central Tanganyika) iliyoko Mvumi katika Wilaya ya Chamwino zamani ikiwa katika Wilaya ya Dodoma Vijijini, pia baada ya hapo alijiunga na Sekondari ya City High School iliyoko mjini Dodoma kwa masomo ya kidato cha Sita.

neg:
Ingeborg Schwenzer
Mwaka 1989, Schwenzer alipewa cheo cha uprofesa kwenye kiti cha sheria za masuala binafsi katika chuo Kikuu cha Basel. Baadaye alipewa nafasi na Chuo Kikuu cha Kiev kuwa profesa wa sheria za masuala binafsi za Ujerumani na Jumuiya ya Ulaya na pia aliombwa Chuo Kikuu cha Humboidt,Berlin (1995) kuwa profesa wa sheria za masuala binafsi. Maombi yote aliyakataa. Kwa mwaka 2107, alistaafu kutoka chuo kikuu cha Basel.

neg:
Hawa Abdulrahman Ghasia
Mwaka wa 2003 alipata shahada ya pili katika somo la Maendeleo ya Vijijini kutoka Chuo Kikuu cha Sokoine.

neg:
Erwin Schrödinger
Mwaka 1898 alihudhuria Akademisches Gymnasium. Kati ya 1906 na 1910 Schrödinge alisoma jijini Vienna chini ya wakufunzi Franz Serafin Exner (1849-1926) na Friedrich Hasenöhrl (1874-1915). Pia aliendesha kazi ya majaribio na KWF Kohlrausch. Mwaka 1911, Schrödinger akawa msaidizi Exner. Katika umri mchanga alishawishika kidhana kwa dhati sana na Schopenhauer Kama matokeo ya kusoma vitabu vya Schopenhauer's, akawa na uchu maishani mwake katika Michezo nadharia, falsafa mtazamo, na mashariki ya dini, hasa Vedanta.

neg:
Jua Cali
Alikuwa mwanafunzi katika shule ya msingi ya Ainsworth darasa la 1 hadi la 6 shule ya vijana ya Shepherds,
Buruburu darasa la 6 hadi la 8; shule ya upili ya Jamuhuri na kisha Taasisi ya mafunzo ya viwandani ya Kenya Christian ###K#C#I#T#I Eastleigh## alikotunukiwa shahada ya ##diploma## ya teknologia ya mazulio# Katika hiyo taasisi, alishiriki katika mchezo wa ##mpira wa vikapu##, akiwa na matumaini ya kujiunga na timu ya kitaifa ya mpira wa vikapu ya ##Kenya### Hakuwahi kuweza kujiunga na hiyo timu, akisingizia urefu# Alianza mambo ya muziki kwa kujiunga na bendi ya ‘Sita Futi’ akiwa kama mwimbaji# Sita Futi ilisambaratika tu mara ilipoanzishwa, wengi wakizielekeza talanta zao za muziki kwingineko# Calif Records ilianza wakati Jua Cali na rafikiye wa utotoni ##Clemo## walipoungana na kubuni alama ya kipekee ya kurekodi , huku ikitia fora na kujulikana katika nyanja zote za muziki wa ##Afrika Mashariki### Wasanii wa Calif Records walikuwa mstari wa mbele katika orodha ya muziki na usanii# Calif Records pia ilibuni mtindo wa muziki wa ##Genge### Jua Cali humtaja kakake Chris na mamaye mzazi kama watu waliomtia moyo maishani#

neg:
Max Weber
Alisoma sheria, uchumi, falsafa na historia kwenye vyuo vikuu vya Heidelberg, Berlin na Göttingen.

neg:
Chuo Kikuu cha Kilimo na Teknolojia cha Jomo Kenyatta
Chuo Kikuu cha Kilimo na Teknolojia cha Jomo Kenyatta (Jomo Kenyatta University of Agriculture and Technology - JKUAT) ni chuo kikuu cha umma kilicho karibu na jiji la Nairobi, Kenya. Chuo hiki kinapatikana mjini Juja, kilometa 36 Kaskazini Mashariki mwa Nairobi, katika barabara kuu ya Nairobi-Thika. Chuo hiki hutoa kozi katika Uhandisi, Sayansi, pamoja na Sanaa ya Uchoraji(Architecture) na Ujenzi (Construction). Chuo hiki kina nia imara ya utafiti katika maeneo ya teknolojia na uhandisi.

neg:
Zamaradi Mketema
Alijiunga na masomo ya Elimu ya Juu katika Chuo Kikuu cha Mt. Augustino tawi la Mwanza. Akiwa chuoni aliweza kushiriki mashindano ya kumtafuta Miss Mwanza mwaka 2007 na kuweza kushika nafasi ya Kwanza .

neg:
2Face Idibia
Idibia ametoka eneo la kiserikali la Okpokwu na kabila la IDOMA katika sehemu ya kusini jimbo la Benue, katika Nigeria ya kati. Yeye alihudhuria shule ya upili ya Mount Saint Gabriel katika Makurdi, jibo la Benue. Alisoma kwa ufupi katika Taasisi ya Usimamizi & Technology, IMT, Enugu, moja ya taasisi kubwa ya elimu ambapo alifanya kozi ya Diploma ya Taifa katika usimamizi wa biashara. Hata hivyo, hakumaliza lakini aliimarisha ujuzi wake katika muziki kwani alicheza katika maonyesho na sherehe zilizoandaliwa na IMT na baadhi ya shule nyingine kama Chuo Kikuu cha Enugu cha Sayansi na Teknolojia ,Enugu (ESUT) na Chuo Kikuu cha Nigeria Kampasi ya Enugu (UNEC) .

neg:
Chuo Kikuu cha Cape Town
Kampasi kuu, inayojulikana kama Upper Campus, iko katika Rhodes Estate kwenye mteremko wa Devil's Peak. Kampasi hii ina, katika eneo lililopakiwa kiasi, na vitivo vya Sayansi, Uhandisi, Biashara, na Masomo ya Kibinadamu (isipokuwa idara za sanaa), vilevile Smuts Hall na makazi ya Fuller Hall. Upper Campus imejengwa kuzunguka Jameson Hall, eneo la mahafali na sherehe nyingine, vilevile mitihani mingi. Majengo ya awali na mpangilio wa Upper Campus uliundwa na JM Solomon na kujengwa kati ya 1928 na 1930. Tangu wakati huo, majengo mengi yameongezwa jinsi chuo kimezidi kukua. Upper Campus pia ni nyumbani kwa maktaba kuu iitwayo Chancelor Oppenheimer Library ambayo ina makala mengi ya Chuo Kikuu, kusanyiko la kama milioni 1.3.
Pamoja na Upper Campus, lakini kutengwa na nyanja za michezo na baraste ya M3, ni kiampasi za Middle na Lower. Kampasi hizi, ambazo zimeenea katika eneo la Rondebosch, Rosebank na Mowbray, zina Kitivo cha Sheria, Chuo cha Afrika Kusini cha Muziki, makazi mengi ya wanafunzi, Ofisi nyingi za usimamizi wa chuo, na vifaa mbalimbali vya michezo. Nyasi bandia ya hali ya juu katika uwanja wa soka imepitishwa na FIFA kutumiwa kwa mafunzo kwa timu za Kombe la Dunia. Kampasi za Upper, Middle na Lower pamoja mara nyingi hujulikana kama "kampasi kuu" au "Rondebosch campus".
Kitivo cha Sayansi ya Afya kiko katika kampasi ya Shule ya Udaktari karibu na Hospitali ya Groote Schuur katika Observatory. Idara za Sanaa bora na Kuigiza ziko kwenye kampasi ya Hiddingh katikati mwa Cape Town. Jengo la kwanza la Chuo hiki, sasa linalojulikana kama "Egyptian Building" , katika kampasi ya Hiddingh, lilijengwa katika mtindo wa Ufufuo wa Misri. Kampasi nyingine iliyojengwa kwa mtindo huu ilikuwa Medical College of Virginia katika Richmond, Virginia, Marekani. UCT Graduate School of Business iko katika kampasi ya Breakwater katika Victoria & Alfred Waterfront.

neg:
Yemi Osinbajo
Yemi Osinbajo alisoma ngazi ya msingi kwake Lagos na 1969–1975 alikuwa kwenye shule ya sekondari ya Igbobi College Yaba, Lagos, Nigeria. 1975–1978 alianza masomo ya sheria kwenye Chuo Kikuu cha Lagos hadi kufikia digrii ya kwanza. Halafu akashiriki katika utumishi wa vijana kwa umma (kama JKT ya Tanzania) kulingana na sheria ya Nigeria alipokuwa mshauri wa kisheria katika mkoa wa Bondel. Kutoka hapo aliendelea kusoma Uingereza kwenye London School of Economics alipopata digrii ya pili ya sheria mwaka 1981.

neg:
Asha-Rose Mtengeti Migiro
Kabla ya kujiunga na siasa alifundisha kwenye Chuo Kikuu cha Dar es Salaam. Alisoma digrii za bachelor na master hukohuko Dar es Salaam. Mwaka 1992 akaongeza udaktari wa sheria kwenye Chuo kikuu cha Konstanz (Ujerumani). Akarudi Tanzania alipoanza kufundisha. Akawa mwanachama wa CCM.

neg:
Chuo Kikuu cha Kyambogo
Taasisi ya Elimu ya Walimu, Kyambogo ilianza kama shule ya Serikali ya ualimu ya mwaka wa 1948 katika Nyakasura, Wilaya ya Kabarole. Mwaka wa 1954, ilihamishiwakatika Mlima Kyambogo kama Chuo cha Walimu cha Kitaifa na baadaye kuwa Taasisi ya Elimu ya Walimu, Kyambogo baada ya kuamuriwa na Bunge mwaka wa 1989.

neg:
Nelson Mandela
Tangu [[1939]] alianza masomo kwa shahada ya kwanza kwenye [[Chuo Kikuu cha Fort Hare]], chuo kwa ajili ya wanafunzi [[Waafrika]] katika jimbo la [[Rasi Mashariki]]. Masomo yake yalikuwa Kiingereza, [[anthropolojia]], siasa na [[sheria]]. Wakati ule alitaka kuendelea kuwa mfasiri au [[afisa]] katika Idara ya Shughuli za Wazalendo (kitengo cha serikali ya Kizungu kwa maeneo ya Waafrika katika Afrika Kusini).
Pamoja na kupenda michezo Mandela alijifunza [[dansi]] ya Kizungu , alishiriki tamthiliya kuhusu about [[Abraham Lincoln]], akatoa darasa la [[Biblia]] katika kanisa.

neg:
Christina Shusho
Amesoma Shule ya Msingi na Sekondari hukohuko.

neg:
John Njue
Baada ya kumaliza shule mwaka 1966 aliendelea kusoma theolojia na kumaliza kwenye Chuo Kikuu cha Urbaniana mjini Roma kwa MA ya falsafa.

neg:
Nana Akufo-Addo
Baada ya kusoma shule ya msingi Accra alikwenda kwa masomo ya O- na A-level huko Lancing College, Sussex, Uingereza. Alianza masomo ya Falsafa, Siasa na Uchumi kwenye Chuo Kikuu cha Oxford bila kumaliza.

neg:
George Cleopa Mapunjo
Mwaka 2012 alijiunga kusomea shahada yake ya pili, shahada ya Uzamili wa fasihi ya Kiswahili (M.A. Kiswahili) na kumaliza mwaka 2014 Chuo Kikuu Huria cha Tanzania.
Aliona hakutosheka na elimu, mwaka 2015 alijiunga kuendelea na masomo ya Uzamivu (PhD katika fasihi ya Kiswahili,anayoendelea mpaka sasa.

neg:
Bukoli
Bukoli sekondari ilianza rasmi mwaka 1993 kama shule ya wazazi, baadae ilichukuliwa na serikali. Toka ilipochukuliwa na serikali wanafunzi wakaanza kwenda form five katika shule mbalimbali, hii ni kutokana na serikali kuleta waalimu waliodhamilia kufundisha kwa nguvu na kujitoa kwa moyo wote, mnamo mwaka 2002 Msela Mbumbuli ndiye alikuwa mwanafunzi wa kwanza kupata division one point 17. Mwaka uliofuata 2003 Lesa Simoni pamoja na mhamiaji (mwaka wa form 4) Maziku Faustine ndio waliopata division one za 12 kwa Maziku Faustine, na 17 kwa Lesa Simon. Pia kiranja mkuu Mussa Kasanga, Tumaini Shibitali na wengine wawili walichaguliwa kuendelea na masomo ya kidato cha tano. Mwaka 2005 kulikuwa na division one watatu. Joseph Fred alipata division 1 ya point 10; Abdallah Mwita division 1 ya point 14, na Bahati Albert division one ya point 15 ambazo mpaka leo hakuna mwaka uliovunja record hiyo. Hii ni changamoto kwa vijana wanaosoma shule ya Bukoli secondary kuongeza bidii ili kufanya vizuri zaidi. kwani waliofaulu kwenda kidato cha tano na sita wote walifika vyuo vikuu.

neg:
Chuo Kikuu cha Kyambogo
Chuo Kikuu cha Kyambogo ni chuo kikuu cha umma nchini Uganda. Kilianzishwa mwaka wa 2001 kama chuo kikuu cha tatu cha umma nchini Uganda.

neg:
Mange Kimambi
Mange Kimambi alipata elimu ya msingi katika Shule ya msingi Arusha baadaye alichaguliwa kujiunga na shule ya Sekondari Arusha lakini alipelekwa na baba yake kusoma elimu yake ya Sekondari katika jiji la Harare nchini Zimbabwe. Baada ya kuhitimu elimu ya sekondari Mange Kimambi alipata nafasi ya kwenda nchini Marekani kwa ajili ya masomo ya juu, lakini wakati akiwa masomoni alipata ujauzito na kujifungua mtoto wa kike aitwaye "Bhoke". Baadaye aliamua kurejea nchini Tanzania ili kujipanga tena kwa ajili ya kuendelea na shule. Dada huyu alifanikiwa kujiunga na Chuo Kikuu Cha Dar es Salaa (UDSM) mnamo mwaka 2004 ambapo alisoma na kutunukiwa degree ya "Business Administration". Baada ya kupata degree alienda katika falme za kiarabu nchini Dubai ambapo alisomana kupata Maters(MBA).

neg:
Edgar Ngelela
Huku akiwa anatuma maombi katika vyuo mbalimbali hatimaye alipata nafasi katika chuo cha sanaa Bagamoyo nchini Tanzania ambapo alikuwa akichukua stashahada ya sanaa kwa muda wa miaka mitatu, na baada ya kuhitimu masomo yake ya sanaa chuoni hapo alijiunga na chuo kikuu cha Dar Es Salaam. Chuo Kikuu cha Dar es Salaam ambapo alikuwa akichukua shahada ya Sanaa ya Maonesho na Sanaa ya Ufundi (Bachelor of Arts in Fine and Performing Arts) ambapo mwaka 2008, alitunukiwa shahada yake ya kwanza katika masula ya sanaa za maonesho na sanaa za ufundi.

neg:
Sigmund Freud
Familia ilihamia baadaye mjini Vienna alipomaliza shule na kusoma tiba kwenye chuo kikuu na mwaka 1881 alipata digrii ya daktari wa tiba.

neg:
Sven Constantin Voelpel
Voelpel alianza kazi yake ya kitaaluma kama Post-Graduate katika chuo kikuu cha Harvard University mwaka wa 2002 nchini Amerika na akaendelea na utafiti wake katika chuo kikuu cha Oxford University mwaka wa 2008.Mnamo mwaka wa 2003-2004 alikuwa Profesa mshirika katika Chuo kikuu cha University of Groningen na katika chuo kikuu cha Norwegian School of Economics. Mwaka wa 2004 alihamia chuo kikuu cha Jacobs University Bremen ambapo aliteuliwa kama Profesa wa Usimamizi wa Biashara.

neg:
Catherine Ruge
Alisoma Shule ya Sekondari Msalato mkoani Dodoma kuanzia mwaka 2001 hadi 2003. Baadaye alisoma Jangwani kuanzia Juni 2001 hadi Mei 2003 na kuhitimu elimu ya juu ya sekondari. Alijiunga na Chuo Kikuu cha Dar es Salaam (UDSM) mwaka 2004 hadi 2007 akisomea Shahada ya Biashara na Uhasibu. Mwaka 2011 – 2015 alisoma Shahada ya Uzamili katika Usimamizi wa Biashara katika chuo cha ESAMI (Eastern and Southern Africa Management Institute). Kwa sasa anachukua masomo ya udaktari (PHD) Chuo Kikuu cha Dar es Salaam kwenye masuala ya jinsia katika fani ya uhasibu.

neg:
Rose Funja
Rose Funja aliwahi kuwa mhadhiri katika chuo kikuu cha Bagamoyo na alikuwa mwenyekiti wa Buni divaz .

neg:
Orodha ya vyuo vikuu Ghana
Kuna Vyuo vikuu vya umma saba katika nchi ya Ghana lakini pia kuna taasisi zingine zinazotoa shahada ya kwanza na stashahada.
Taasisi ya Kitaifa ya Filamu na Televisheni, AccraVyuo Vishirikishi vya Chuo Kikuu cha Sayansi na Teknolojia cha Kwame Nkrumah Vyuo Vishirikishi vya Chuo kikuu cha Cape CoastTaasisi ya Teknolojia na Sayansi ya Karunya: Taasisi Zilizoshirikishwa kutoka India Wengine


query: Ferdinand Magellan alikuwa mtu wa kwanza kufanya nini?

pos:
Wingu Kubwa la Magellan
Ilhali inaonekana vema kwenye anga ya nusutufe ya kusini kwa macho matupu mataifa na makabila mengi yana majina kwa ajili ya mawingu ya Magellan.
Jina la kimataifa linatokana na nahodha na mpelelezi Mreno Ferdinand Magellan aliyekuwa mtu wa kwanza aliyeleta habari zake Ulaya.

neg:
Tetekuwanga
Tetekuwanga ilitambuliwa kwa mara ya kwanza na mwanasayansi Mwislamu wa Kiajemi Muhammad ibn Zakariya ar-Razi (865-925), anayejulikana katika nchi za magharibi kama "Rhazes", ambaye aliitofautisha bayana na ndui na surua.Baadaye Giovanni Filippo (1510-1580) wa Palermo alitoa maelezo ya kina zaidi.

neg:
Darubini
Mfano wake ulichukuliwa na kuboreshwa na mwanaastronomia Mwitalia Galileo Galilei aliyeanza kuitumia mwaka 1610 kwa kuangalia nyota. Aligundua mara moja miezi ya sayari Mshtarii.

neg:
Orodha ya mapapa
Inawezekana kuwa Hermannus Contractus alikuwa mwanahistoria wa kwanza kuorodhesha Mapapa bila ya pengo. Orodha yake ilikwenda hadi mwaka wa 1049 ikimtaja Papa Leo IX kama Papa wa 154. Kulingana na hesabu hiyo, Papa wa sasa, Fransisko ni papa wa 268.

neg:
Rafadha
Mwaka 1827 Mwaustria Josef Ressel alifaulu mara ya kwanza kutengeneza rafadha ya kusogeza meli. Wengine waliendeleza mtambo wake na kuanzia katikati ya karne ya 19 rafadha ilionekana kama teknolojia ya juu kwa meli zilizokuwa na injini ya mvuke.

neg:
Historia ya teolojia
Falsafa ilijaribu mapema kukabili suala la Mungu na miungu. Kati ya waliofanya kwanza kazi hiyo kuna Hesiodo (maandishi ya mwaka 700 KK hivi), Sokrate (470 KK hivi - 399 KK), Plato (maandishi ya mwaka 360 KK) na Aristotle (maandishi ya mwaka 330 KK)

neg:
Mlima Magellan
Mlima Magellan ni mlima wa New Zealand wenye kimo cha mita 3,049 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Ferdinand Magellan
Kupitia visiwa vya Kabo Verde alielekea Brazil akafika tar. 6 Desemba 1519. Tar 13 Desemba alipumzika katika hori aliyoita kwa heshima ya Mtakatifu Januari na jina limekaa leo hii panaitwa "Rio de Janeiro". Walipokelewa vizuri na Maindio wenyeji walioamini ni miungu kwa sababu walileta mvua baada ya ukame.

neg:
Aleksander Mashuhuri
Filippo II alibadilisha hali ya Masedonia kwa kuimarisha jeshi lake hasa kuanzisha mbinu mpya za kupanga wanajeshi katika vikosi vya phalanx vyenye mikuku mirefu sana na kuunda vikosi vya askari farasi wazito wailokingwa kwa nguo za chuma kifuani na kofia kinga. Kwa kutumia jeshi hili alishinda madola mengine ya Ugiriki na majirani upande wa kaskazini na kuupatia ufalme wake kipaumbele katika Ugiriki. Baada ya kuunganisha Ugiriki chini ya uongozi wake kwa upanga alilenga kushinda pia mioyo yao kwa kuanza vita dhidi ya Milki ya Uajemi iliyowahi kupigana vita na Wagiriki mara kadhaa. Alianza kutuma sehemu ya jeshi kwenda Asia Ndogo iliyokuwa wakati ule sehemu ya Milki ya Uajemi.

neg:
Ferdinand Magellan
Magellan alikadiria ya kwamba wangehitaji bado mwezi mmoja hadi visiwa vya India. Hali halisi ilichukua miezi 3 na siku 20 bila kukuta nchi kavu. Chakula hakikutosha watu wakaanza kupika ngozi na supu ya unga wa ubao. Aliyefaulu kukamata panya kwenye tumbo la jahazi alibahatika sana kuonja nyama. Mabaharia 19 angalau walikufa katika kipindi hiki.

neg:
Historia ya Intaneti
Ingawa vifaa msingi na miongozo vinavyofanya uwezekanaji wa intanet vimekuwepo kwa karibu miongo miwili, mtandao huo haukupata kuona nyuso za umma mpaka mwongo wa 1990. Tarehe 6 Agosti 1991, CERN, shirika ya Ulaya ya utafiti wa chembe, ulieleza umma kuhusu mradi mpya wa matandao wa dunia nzima. Mtandao ulizuliwa na mwanasayansi waKiingereza Tim Berners-Lee mwaka wa 1989. Kivinjari cha mtandao kilichokuwa cha kwanza na chenye umaarufu sana kilikuwa ViolaWWW, iliyofuata mtindo wa HyperCard na kujengwa kwa kutumia mfumo wa X Window. Hatimaye ilichujwa na umaarufu wa tovuti ya Mosaic. Mwaka wa 1993, Kikao kikuu cha zana za kompyuta zenye nguvu katika Chuo Kikuu cha Illinois ilitoa aina ya kwanza 1.0 ya Mosaic, na mwisho wa mwaka wa 1994 hamu ya umma iliongezeka Intanet ambayo hapo awali ilikua ya taaluma na ufundi. Kufikia mwaka 1996 matumizi ya neno "Intaneti" yalikuwa kawaida, na kwa hiyo, hata matumizi yake kama kisawe cha mtandao wa ulimwengu mzima.

neg:
Matengenezo ya Kiprotestanti
Martin Luther alikuwa mtu wa kwanza kutafsiri Biblia kwa Kijerumani. Aliweza hata kuchapisha baadhi ya nakala, kwa sababu miaka ya nyuma Johannes Gutenberg alikuwa amebuni uchapishaji. Hivyo alitoa idadi ndogo ya nakala (imekisiwa kuwa 50-100) kwa kiasi kidogo kabisa.

neg:
Volkswagen
Kampuni ya Volkswagen ni pia mwenye makampuni ya Audi, Bentley, Bugatti, Lamborghini, Seat, Škoda na Scania. Ni kampuni kubwa ya kutengeneza magari katika Ulaya na ya tatu duniani. Imetangaza ya kwamba inalenga kuwa kampuni kubwa ya kutengeneza magari duniani kabisa.
Chanzo cha kampuni ilikuwa mnamo mwaka 1937. Wakati ule dikteta wa Ujerumani Adolf Hitler alitaka motokaa yenye bei nafuu kwa wananchi wa kawaida na "Volkswagen" ina maana ya "gari la wananchi" iliyoweza kubeba familia ya watu 4 na kutembea kwa mkasi wa 100 km/h. Muhandis Ferdinand Porsche aliombwa kutunga gari lenye bei ndogo lililoweza kupatikana kwa watu wengi wenye mishahara midogo. Kutokana na umbo lake limejulikana kwa jina la "Käfer" (ing. "beetle" yaani mdudu mwenye umbo la kangambili). Kiwanda kipya kilianzishwa mashambani karibu la boma la kale lililoitwa "Wolfsburg" likawa chanzo cha mji wa baadaye. Kiwanda kilikamilishwa mwaka 1939 miezi michache kabla ya mwazo wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Kutokana na vita magari yaliyokusudiwa hayakujengwa badala yake modeli zilibadilishwa kwa matumizi ya kijeshi. Baada ya kushindwa kwa Ujerumani Wolfsburh ilikuwa chini ya utawala wa Kiingereza kwa miaka 4 na Waingereza walisita kwa muda kama wangeendeleza kiwanda au kuiuza. Lakini waliona modeli ya Volkswagen iliyoanza kutolewa sasa kwa idadi ndogo haikufaa waliwachia Wajerumani. Lakini katika miaka iliyofuata tangu Ujerumani ya Magharibi ilirudishwa hali ya kujitawala gari lilelile likawa ishara ya kurudishwa kwa nguvu ya kiuchumi. Mwaka 1955 tayari milioni 1 ya motokaa zenye umbo la dudu zilitembea barabarani. Mafanikio ya kampuni yaliendelea kwa kutoa modeli mpya na kubwa zaidi. Mnamo 1965 VW ilinunua kiwanda cha NSU - Audi na kampuni hii ilibuni aina za modeli kama Golf na Passat zilizouzwa baadaye tangu 1974 kama kizazi kipya cha VW baada ya mauzo ya VW-beetle kupungua. Model ya zamani iliendelea kutengenezwa katika viwanda huko Meksiko na Brazil.

neg:
Karatasi
Watu wa kwanza kutengeneza karatasi walikuwa Wachina.

neg:
Mfereji wa Suez
Meli ya kwanza ilipita mfereji mpya tar. 17 Februari 1867. Mtungaji muziki Giuseppe Verdi aliandika opera yake Aida hasa kwa nafasi hii.

neg:
Simfoni
Kwa kawaida kuna sehemu tatu au nne zinazotofautishwa kwa kasi na tabia ya muziki, kwa mfano haraka-polepole-haraka au kinyume chake polepole-haraka-polepole. Watungaji muziki kama Joseph Haydn (simfonia 104), Wolfgang Amadeus Mozart (simfonia zaidi ya 50) na Ludwig van Beethoven (simfonia 9) waliboresha na kukamilisha muziki dhati ya simfonia. Beethoven alikuwa mtungaji wa kwanza aliyeingiza pia sauti za kibinadamu katika simfonia yake ya 9.

neg:
Vasco da Gama
Alikuwa Mzungu wa kwanza aliyefika Uhindi kwa kuzunguka Rasi ya Tumaini Jema kusini mwa Afrika.

neg:
Rasi Hoorn
Kabla ya kujengwa kwa Mfereji wa Panama njia ya rasi Hoorn ilikuwa njia muhimu kwa meli kati ya bahari mbili. Mizigo mingi iliyoelekea Kalifornia, Chile au Peru ilipita huko au kwenye mlangobahari ya Magellan uliopo takriban kilomita 120 upande wa kaskazini.

neg:
Ukristo barani Afrika
Mwana wa Mwene Kapararidze kwa jina Miguel (Mikaeli) alichukua digrii ya Daktari wa Teolojia kule India mwaka 1670. Baadaye alihudumia kanisa la Mt. Barbara huko Goa na kufundisha kama Profesa wa seminari. Ndiye mtaalamu wa kwanza wa kisasa kutoka Zimbabwe.

neg:
Antoni wa Padua
Akipokea ombi lao, Papa Gregori IX (1227-1241) alitoa tamko rasmi la kwanza juu ya kanuni (1230), akitumia mamlaka yake ya Kipapa na hasa ujuzi wake wa nia ya Fransisko (akiwa ndiye aliyemsaidia kutunga kanuni alipokuwa bado kardinali, jina lake Ugolino).

neg:
Dimitri Mendeleyev
Mendeleev alikuwa mtu wa kwanza wa kupanga elementi za kikemia katika jedwali la elementi. Baada ya kumaliza jedwali aliweza kutabiri kuwepo kwa elementi tatu zilizokuja kugunduliwa baadaye.

neg:
Wingu Kubwa la Magellan
Amerigo Vespucci aliyetembelea pwani za Amerika mnamo mwaka 1500 alitaja sehemu mbili angavu alizotazama kwenye anga ya kusini na inaaminiwa ya kwamba alitaja hapa mawingu ya Magellan.

neg:
Nicolaus Copernicus
Copernicus hakuwa mtu wa kwanza aliyewaza ya kwamba Dunia inazunguka Jua: miaka 2000 kabla yake wanafalsafa kadhaa wa Ugiriki waliwahi kufundisha hivyo. Lakini tangu maandiko ya Ptolemaio wataalamu wa nyota pamoja na walimu wa dini za Ukristo na Uislamu walikubaliana kwamba Dunia ni kitovu cha Dunia na Jua pamoja na sayari zote zinaizunguka. Kitabu cha Copernicus kilikuwa cha kwanza kilichoondoa Dunia katika kitovu cha Dunia na kwa ujumla alipingwa na wataalamu wengi.

neg:
Tofaa
Mwanzo wa kuchipua kwa jenasi ya Malus ni huko Uturuki Mashariki. Mtufaa pengine ndio ukawa mti wa kwanza kuanza kulimwa na binadamu, na matunda yake yamekuwa yakiboreshwa kwa uchaguzi maalumu kwa miaka maelfu. Mfalme, "Alexander the Great", huonwa ndiye mgunduzi wa miti mifupi ya tufaa huko Asia Ndogo mnamo 300 KK, ambayo baadae ilipelekwa Macedonia. Tufaa za kipupwe, ambazo huchumwa mwishoni mwa msimu wa kuchipua na kuhifadhiwa katika baridi kali, kimekuwa chakula mihimu kwa Asia na Ulaya kwa miaka mingi , hali kadhalika na kwa Marekani na hata huko Argentina. tufaa zilipelekwa Amerika ya kaskazini na wakoloni miaka ya 1600, na mti wa tufaa wa kwanaza huko Amerika ya Akskazini wasemekana kuwa huko Boston, mwaka 1625.mwaka 1900, miradi ya kilimo cha umwagiliaji ilianza kuruhusu kilimo cha matunda kilichogharimu mabilioni, huku tufaa zikiwa ndiyo spishi zinazoongoza.

neg:
Wolfgang Amadeus Mozart
Katika tungo hizo, hakuna mtu yeyote aliyeruhusiwa kuona kilichoandikwa kwenye muziki huo, hivyo hakukuwa na mtu mwingine aliyeweza kuziimba katika kwaya. Cha kushangaza Mozart alizisikia mara moja tu na kukaa chini na kuzichezea kwa kutumia kumbukumbu yake tu!

neg:
Ferdinand Magellan
Wakaendelea hadi visiwa vya Ufilipino walipofika 16 Machi. Wakati ule Magellan alikuwa bado na mabaharia 150. Waliweza kuwasiliana na wenyeji kwa sababu mfasiri Enrique Melaka alielewa lugha. Yeye alikuwa mmoja wa wafasiri 4 kutoka Afrika na Asia kundini na yeye alikuwa mweyeji wa visiwa vile. Aliwahi kusafiri Ulaya pamoja na Magellan alipofika hapa kama nahodha Mreno mara ya kwanza. Sasa Enrique alikuwa mtu wa kwanza katika historia aliyekamilisha safari ya kuzunguka dunia. Alikuwa ameondoka kuelekea magharibi na sasa alirudi kutoka upanda wa mashariki.

neg:
Mizari
Lakini kwa darubini Mizar yenyewe ilitambuliwa kuwa nyota pacha. Galileo Galilei aliweza kuona sehemu zake mbili alipokuwa mtu wa kwanza wa kutazama nyota kwa darubini. Sehemu hizi mbili zinaitwa Mizari A na Mizari B.

neg:
Eratosthenes
Kwa ramani yake alibuni utaratibu wa longitudo na latitudo ingawa ulikuwa tofauti na ule wa sasa.
Wazo la kuwa dunia ina umbo la tufe lilijulikana kabla ya Eratosthenes. Yeye anajulikana kama mtu wa kwanza aliyeweza kukadiria mzingo wake kwa njia ya upimaji.

neg:
Roentgeni
Roentgeni ilitambuliwa mara ya kwanza na wanasayansi wa taasisi ya utafiti wa kinyuklia huko Darmstadt. Walifaulu kuitengeneza katika chombo cha nyuklia mara sita pia watafiti Wajapan walifaulu mara chache. Jina limekubaliwa kimataifa kuwa "Roentgeni" kwa heshima ya Konrad Röntgen.

neg:
Zohali
Tabia ya pekee ya Zohali ni bangili zake. Mtu wa kwanza wa kuziona alikuwa Galileo Galilei alipotazama sayari hii kwa darubini yake. Lakini Galileo alishindwa kutambua alichoona kutokana na kasoro za darubini yake. Aliandika wakati ule ya kwamba Zohali ilikuwa na "masikio". Mwaka 1655 Mholanzi Christiaan Huygens aliweza kutumia darubini kubwa zaidi akatambua "masikio" ya Galilei kuwa bangili inayozunguka sayari.

neg:
Uainishaji wa kisayansi
Tangu muda mrefu watu walitambua ya kwamba wanyama au mimea mbalimbali wanafanana kati yao kwa namna moja au nyingine. Wataalamu walijaribu kupanga aina hizo kwa vikundi vyenye tabia za pamoja. Carolus Linnaeus alianza kuzipanga kwa muundo ulioeleweka kulingana na tabia za maumbile yao.

neg:
Helen Keller
Alivyofikisha umri wa miaka kumi na tisa, Helen alielekea katika chuo kimoja kiitwacho "Radcliffe" cha mjini Massachusetts. Na akahitimu masomo yake katika Radcliffe kunako mwaka wa 1904. Alikuwa mtu wa kwanza katika watu vipofu na viziwi kupata digrii moja ya sanii.

neg:
Mbegha
Mbegha aliamua kuondoka katika ukoo uliomkataa akawa mwindaji aliyeishi msituni. Alikuwa stadi sana kwa sababu alikuwa kati ya watu wa kwanza waliotumia mbwa wa kuwinda akampenda hasa mbwa wake Chamfumu. Alipata umaarufu kwa sababu alifaulu kupunguza nguruwe mwitu waliokuwa tishio kubwa kwa wakulima na mazao kwa hiyo walimheshimu na kumpenda. Vijana walikuja kukaa naye akawafundisha mbinu za uwindaji.

neg:
Wingu Kubwa la Magellan
Wingu Kubwa inatembea kwenye anga la nje kwa kasi ya kilomita 378 katika kila sekunde, pamoja na Wingu Dogo lenye kasi ya 302 km/sec. Hapa wataalamu hawana uhakika kama mawingu yote mawili ni sehemu ya mfumo wa Njia Nyeupe zikishikwa na graviti yake na kuizunguka, au kama ni galaksi geni zinazopita tu karibu na Njia Nyeupe.

neg:
Astronomia
Katika karne ya 17 darubini za kwanza zilibuniwa Ulaya. Hivyo utazamaji wa nyota uliboreshwa na magimba ya angani mengi yalianza kuonekana. Galileo Galilei aliweza kuona miezi ya Mshtarii mwaka 1609 iliyokuwa haijajulikana hadi siku ile.

neg:
Wenzo
Mtaalamu wa Ugiriki ya Kale Archimedes alikuwa mtu wa kwanza wa kuelewa na kutamka kanuni ya nguvu ya wenzo: "Uzani mbili sawa zikiwa na umbali sawa na nukta fungwa ziko katika hali ya msawazo, na uzani mbili sawa zisizo na umbali sawa hunama upande wa uzani ulio mbali zaidi".

neg:
Upepo jua
Kuna majaribio ya kutumia nguvu ya upepo wa jua pamoja na shinikizo la nuru kwa kusukuma vyombo vya anga kwa kutumia tanga za jua. Kinadharia uwezekano ulitabiriwa tangu muda mrefu. Mjerumani Johannes Kepler, aliyekuwa kati ya wataalamu wa kwanza kutumia hadubini kwa kutazama nyota, alitambua tayari ya kwamba mikia ya nyotamkia huelekea mbali na Jua akahisi kuwepo kwa nguvu kutoka Jua inayosababisha hii. Akamwandikia Galileo Galilei mnamo mwaka 1610 "Tengeneza safina au tanga zinazolingana na upepo wa angani na siku mmoja shujaa atashindana pia na ombwe hii"

neg:
Ada Lovelace
Anajulikana sana kwa kazi yake juu ya kompyuta iliyopendekezwa na mashine ya mitambo ya Charles Babbage. Alikuwa wa kwanza kutambua kuwa mashine hiyo ina maombi zaidi ya hesabu safi, na kuchapisha algorithm ya kwanza inayotakiwa kufanywa na mashine hiyo. Matokeo yake, wakati mwingine huonekana kama wa kwanza kutambua uwezo kamili wa "mashine ya kompyuta" na programu ya kwanza ya kompyuta.

neg:
Pilau
Inaaminika kwamba maandalizi sahihi ya kumbukumbu ya pilaf uliandikwa chini katika karne ya kumi na mwanachuoni Abu Ali Ibn Sina (Avicenna), ambaye katika vitabu vyake vya matibabu ya sayansi aliandika katika sehemu maalum nzima jinsi ya kuandaa milo mbalimbali, pamoja na aina kadhaa pilaf, na kuelezea faida na hasara ya viungo vyote vilivyotumika kwa maandalizi hayo. Aidha, baadhi ya Tajiks wanamfikiria Ibn Sina kuwa "baba" wa pilaf ya kisasa.

neg:
Michael Faraday
Ingawa Faraday hakuwa na elimu kubwa sana ya darasani na hakuwa vizuri sana katika somo la Hisabati, alikuwa ni mmoja kati ya wanasayansi maarufu sana katika Historia. Sehemu kubwa ya elimu yake Faraday alipata kwa kujisomea na kujifundisha mwenyewe. Anahesabiwa kuwa ni mwanasayansi muhimu zaidi aliyeendeleza kemia na fizikia kwa kufanya majaribio makubwa ya Kisayansi katika karne ya kumi na tisa. .

neg:
Mnyanya
Nyanya zilikuwa hazizalishwi huko Uingereza mpaka 1590, kulingana na Smith. Miongoni kati ya wakulima wa mwanzo alikuwa ni John Geral, daktari-Kinyozi. Kitotou Geralds’s Iteneal’, kilichochapishwa mapema 1597, kilizua mjadala wa kwanza kuhusu nyanya huko uingereza. Gereld alijua kuwa nyanya zinaliwa huko Hispania na Italia. Lakini aliamini majani yake yana sumu na tunda lake (nyanya) ni salama. Na hadi kufikia miaka ya 1200, watu wengi walikuwa tayari wanakula sana nyanya.

neg:
Wolfgang Amadeus Mozart
Wolfgang alijifunza kupiga kinanda akiwa na umri wa miaka mitatu, na baada ya muda mfupi akajifunza pia kupiga zeze na organo vilevile.

neg:
Ferdinand Magellan
Tar. 6 Septemba 1522 Victoria iliingia katika bandari ya Sanlucar nchini Hispania. Watu 18 pekee kati ya 256 walioondoka pamoja walikuwa wakikamilisha safari ya kwanza ya kuzunguka dunia baada ya miaka 2, miezi 11 na wiki 2.

neg:
Ferdinand Magellan
Mfalme kijana Carlos I wa Hispania aliyechaguliwa 1519 kuwa Kaisari Karolo V wa Dola Takatifu la Roma alimpokea Magellan akapatana naye kumpa jahazi 5. Agizo lake lilikuwa kukuta njia ya mpito upande wa magharibi kufika kwenye visiwa vya viungo vya India.

neg:
Eleveta
Siku hizi eleveta huendeshwa kwa msaada wa injini ya umeme unaovuta kamba au kuendesha pampu ya jeki. Katika historia kuna mifano ya eleveta zilizoendeshwa kwa nguvu ya kibinadamu au kinyama. Mfano wa kwanza unaojulikana ni eleveta iliyotengenezwa na mtaalamu wa Ugiriki wa Kale o reported Archimedes (mnamo 287 KK – 212 KK) mjini Sirakusa.

neg:
Saa ya mkononi
Saa za mkono zilianza kuvaliwa na wanaume wanajeshi mwisho mwa karne ya 19 kwa ajili ya kupanga vyema vita. Kampuni ya Garstin ya London ilipata hati miliki ya "Watch Wristlet" mwaka 1893, lakini walikuwa wakitengeneza saa miundo kama hiyo tangu miaka ya 1880. Maofisa wa Jeshi la Uingereza walianza kutumia saa za mkonononi wakati wa kampeni ya kijeshi ya kikoloni katika miaka ya 1880, kama vile wakati wa Vita ya Anglo-Burma ya 1885. Wakati wa Vita ya kwanza ya Makaburu, umuhimu wa kuratibu harakati za vikosi na kusawazisha mashambulizi dhidi ya Makaburu ulikuwa muhimu sana, na matumizi ya saa za mkono ulianza kuenea miongoni mwa maofisa wa kijeshi. Kampuni ya Mappin & Webb ilianza uzalishaji wa saa za wanajesho wakati huko Sudan mnamo mwaka 1898 na kuongeza kasi ya uzalishaji wakati wa Vita ya Pili ya Makaburu miaka michache baadaye. Katika bara la Ulaya kampuni ya Girard-Perregaux na kampuni nyingine za Uswisi zilianza kutengeneza saa za mkono za maofisa wa jeshi la Ujerumani mwaka 1880.

neg:
Nehemia
Baada ya kukiri makosa yao, watu walitoa ahadi ya agano kuwa waaminifu kwa Mungu. Walithibitisha ahadi yao kwa kiapo kilichoandikwa na kutiliwa sahihi na viongozi wao kwa niaba yao (38). Nehemia alikuwa wa kwanza wa kutia sahihi (10:1), akifuatwa na makuhani (2-8), Walawi (9-13) na viongozi wa kiraia (14-27). Watu wote waliapishwa juu ya maandiko ya agano hilo kuwa waaminifu kwa sheria ya Mungu (28-29).

neg:
Ferdinand Magellan
Wakati ule Wareno walifaulu tayari kufika Uhindi kwa kuzunguka bara la Afrika na kuelekea mashariki. Mkataba wa Tordesillas yaliwapa haki ya pekee ya kutumia njia hiyo. Hispania ilijaribu kufika Uhindi kwa njia ya magharibi. Kolumbus aliwahi kufika Amerika alichoita "India" lakini hadi 1520 ilionekana tayari ya kwamba Uhindi iliyotafutwa kwa utajiri wake ilikuwa tofauti na nchi na visiwa vilivyopelelezwa na Kolumbus. Bahari kuwbwa iligunduliwa ng'ambo ya Amerika ya Kati ikaaminiwa ya kwamba Uhindi yenyewe ulikuwa nyuma ya bahari ile ya magharibi.

neg:
Kampuni ya Kifalme ya Kiingereza kwa Afrika ya Mashariki
Kiongozi wa kwanza alikuwa William Mackinnon aliyetafuta usaidizi wa serikali yake kufanikisha mipango yake. Mackinnon aliwahi kujenga biashara kubwa kote kwenye Bahari Hindi akaelewana vema na Sultani Bargash wa Zanzibar aliyeongea naye juu ya kumkodishia maeneo ya Sultani Afrika bara hadi Kongo. Mackinnon aliamini ya kwamba biashara ya Afrika bara ilikuwa na nafasi kubwa.

neg:
Martin Luther
Tatizo lilijiweka wazi Luther alipokutana na vyeti vya rehema kwa mara ya kwanza. Papa Julius II na Askofu mmoja Mjerumani walipatana kuendesha kampeni ya kuuza vyeti hivyo. Papa alihitaji hela kwa ajili ya ujenzi wa kanisa jipya la Mt. Petro kule Roma, ambalo mpaka leo ni kubwa kuliko yote duniani. Askofu alihitaji hela kulipia madeni yaliyobaki kutokana na kuwahonga waliomchagua kuwa askofu. Basi, walipatana kumuita mhubiri kwa jina Tetzel aendeshe kampeni ya kuuza vyeti vya rehema wakigawana mapato.

neg:
Historia ya Ghana
Kwame Nkrumah, Waziri Mkuu wa kwanza na baadaye Rais wa nchi ya sasa ya Ghana, hakuwa tu kiongozi wa Kiafrika wa kupigana dhidi ya ukoloni ila alikuwa pia mtu aliyekuwa na ndoto ya muungano wa Afrika ambayo haingejipata katika ukoloni mamboleo. Alikuwa kiongozi wa serikali ya kwanza Afrika kukuza Muungano wa Waafrika (Pan-Africanism), wazo ambalo alilipata wakati wa masomo yake katika Chuo Kikuu Cha Lincoln lililoko Pennsylvania (Marekani), wakati ambapo Marcus Garvey alikuwa anapata umaarufu kwa harakati zake za “Back to Africa Movement." Aliunganisha ndoto za Macus Garvey na zile za mwanachuo mashuhuri Mmarekani Mweusi W.E.B. Du Bois ili kuandaa Ghana kisasa.

neg:
Joseph Haydn
Iligunduliwa kwamba wakati wa kumzika mara ya kwanza gavana wa gereza la Vienna, Johann Peter, pamoja na katibu wa zamani wa nyumba ya Esterhazy, Rosenbaum waliwahonga maafisa wa manispaa ya Vienna ili wafungue kaburi kwa siri siku nane baada ya mazishi na kumpatia kichwa. Maana hawa watu wawili walikuwa wafuasi wa imani kuwa umbo la fuvu linaonyesha tabia za mtu, hivi walikusanya mafuvu wakataka kuwa na fuvu la huyu mtu mashuhuri pia.

neg:
Kundinyota
Baada ya uenezaji wa mataifa ya Ulaya funiani kupitia wapelelezi kama Kristoforo Kolumbus, Vasco da Gama, Ferdinand Magellan na Pieter Dirkszoon Keyser wanaastronomia wa Ulaya walipokea taarifa na ramani za nyota za nusutufe ya kusini ya dunia na kuongeza kundinyota kwa ajili ya nyota ambazo hazikujulikana kwao bado. Hapo alikuwa hasa Mholanzi Petrus Plancius aliyetangaza kundinyota mpya 12 kwenye globu ya nyota yake.

neg:
Ferdinand Magellan
Waliondoka Ufilipino wakaendelea kupitia Borneo na visiwa vya Indonesia ya leo. Hapa waliweza kunuua walichotafuta yaani pilipili na viungo vya chakula vya India. Katika sehemu hizi wenyeji walijua tayari watu wa Ulaya kwa sababu Wareno waliwahi kufika mara kadhaa.

neg:
Wolfgang Amadeus Mozart
Watu wengi walimsikia kijana huyu mashuhuri na kuandika habari zake na ndiyo maana hadi leo hii tunajua mengi yaliyotokea. Pia inajulikana kwamba alikuwa anaweza kukumbuka noti za muziki aliotunga akizichungulia mara moja tu.

neg:
Madonda matakatifu
Wa kwanza kujulikana ni shemasi Fransisko wa Asizi. Padri wa kwanza ni Pio wa Pietrelcina.

neg:
Fransisko wa Fabriano
Alikuwa wa kwanza kuipatia konventi ya shirika lake maktaba kubwa.

neg:
Wolfgang Amadeus Mozart
Muziki wa Mozart, kama ule wa Haydn, ni muziki mashuhuri sana unaojulikana kama Staili ya klasiki. Wakati huo alipoanza kutunga, kipindi cha muziki wa Baroque kilikuwa kinaelekea ukingoni. Ladha za muziki zilianza kupatikana katika muziki. Mozart alikuwa mtunzi wa kwanza kutunga muziki wa kutumia piano, kifaa pekee kilichokuwa kinakuja kuwa maarufu.

neg:
Karl Friedrich Benz
Mwaka 1864 alichukua digri ya uhandisi, mw. 1871 alianzisha kampuni yake ya kwanza. Hapo alitengeneza injini ya petroli ya mapigo mawili mwaka 1878/79 aliyoendeleza kuwa injini ya mapigo manne. Benz hakuwa mhandisi wa kwanza kutengeneza injini za aina hii, Mjerumani mwenzake Nikolaus Agosti Otto aliwahi kuchukua hataza ya injini ya mapigo manne mwa. 1876. Injini za aina hii zilifanya kazi viwandani vikiendesha mashine mbalimbali.

neg:
Biolojia
Etholojia huchunguza tabia ya wanyama (hasa ile ya wanyama wa kijamii kama vile mamalia wa hali ya juu na kanidi), na wakati mwingine inazingatiwa kama tawi la zoolojia. Wana etholojia wamejishughulisha na mageuko ya tabia na ufahamu wa tabia katika misingi ya nadharia ya uteuzi asilia. Kwa maana nyingine, mwana etholojia wa kwanza wa kisasa alikuwa Charles Darwin, ambaye kitabu chake, "Kudhihirisha Hisia za Mtu na Wanyama," kiliwavutiwa wana etholoja wengi waliofuata.

neg:
Lenzi
Galileo Galilei kwa kawaida anaaminika kuwa alitumia lenzi ili kutengeneza darubini ya kwanza. Hata hivyo, yeye tu alibadilisha na kuboresha muonekano kama aliyojifunza kutoka kwa wataalamu wa Uholanzi kama vile Hans Lippershey. Huenda alikuwa ndiye wa kwanza kutumia teknolojia ili kufanya uchunguzi sahihi wa nyota.

neg:
Ukristo barani Afrika
Mjerumani kwa jina Gutenberg alitengeneza mashine ya kwanza ya kupiga chapa vitabu. Hivyo vitabu vilianza kupatikana kwa urahisi. Habari zikazunguka haraka kati ya nchi na nchi, hali isiyojulikana karne nyingi tangu anguko la Dola la Roma.

neg:
Hadubini
Uwezo wa lenzi ya kukuza kitu kinachotazamiwa kwake ulijulikana tangu kale. Tangu mwaka 1280 BK hivi mafundi nchini Italia walianza kutengeneza miwani ya kwanza. Ufundi wa lenzi na miwani ulienea polepole katika nchi mbalimbali za Ulaya hadi kupata lenzi bora zaidi. Mnamo mwaka 1600 mafundi nchini Uholanzi walifaulu kuunganisha lenzi mbili katika bomba na hivyo kuunda hadubini na darubini za kwanza; ugunduzi huu ulitumiwa maka michache baadaye na Galileo Galilei aliyefahamisha vifaa hizi kwa jumuiya ya wataalamu. Mwitalia Francesco Stelluti alichora mnamo 1630 mwili na miguu ya nyuki alizotazama katika hadubini yake; mnamo mwaka 1675 Mholanzi Antoni van Leeuwenhoek aliboresha lenzi zaidi akawa mtu wa kwanza aliyeona na kutoa wasifu wa bakteria na protozoa ndani ya tone la maji akitumia kifaa chenye lenzi 1 tu..

neg:
Wingu Kubwa la Magellan
Masi ya Wingu Kubwa ya Magellan ni takriban sehemu ya kumi ya Njia Nyeupe (galaksi yetu). Kipenyo chake ni takriban miaka ya nuru 14,000 (Njia Nyeupe ni zaidi ya 100,000). Umbo lake halifuati muundo maalumu sana kama galaksi nyingi. Kuna mkusanyiko wa nyota na mata nyingi katika kitovu chake na pia mkono mmoja tu mwenye umbo la parafujo . Umbo lake ni dalili ya kwamba athari ya graviti ya Njia Nyeupe na Wingu Ndogo kwa pamoja zilivurugisha mfumo wa awali wa Wingu Kubwa ambao labda ilikuwa la parafujo.

neg:
Utamaduni
Mnamo mwaka 1860, Adolf Bastian (1826-1905) alipigania "umoja wa binadamu kisaikolojia". Alipendekeza kwamba, mlinganisho wa kisayansi wa jamii zote za binadamu udhihirishe mionoulimwengu tofauti inayojumuisha elementi sawa za kimsingi. Kulingana na Bastian, jamii zote za binadamu zina "mawazo sawa ya kimsingi" "(Elementargedanken)"; tamaduni sawa au tofauti za "mawazo ya jadi" "(Volkergedanken)", haya ni mabadiliko ya kienyeji yanayofanyiwa mawazo ya kimsingi. Ufafanuzi huu umechangia pakubwa kuelewa utamaduni siku hizi. Franz Boaz (1858-1942) alipata mafunzo katika utamaduni huu na ndiye aliyeyapeleka mawazo haya Marekani alipohamia kutoka Ujerumani.

neg:
Wolfgang Amadeus Mozart
Wakati huohuo aliokuwa akifanya kazi hii akaombwa na mtu mmoja atunge kwa siri requiem (maombi kwa ajili ya marehemu). Pia akaombwa atunge opera ya Kiitalia "La Clemenza di Tito". Hii iliimbwa mjini Prague wakati wa Septemba mwaka 1791. Mwishoni kabisa mwa mwezi huo "The Magic Flute" ilianza kupigwa kwa mara ya kwanza. Baada ya hapo Mozart akawa anashughulikia vilivyo "Requiem".

neg:
Joseph Haydn
Tangu 1781 Haydn na Mozart walikuwa marafiki. Mozart aliyekuwa kijana wake aliwahi kupenda muziki ya Haydn tangu miaka kadhaa. Hao watungaji wawili walipenda kupiga fidla pamoja na kushauriana juu ya kazi yao.

neg:
Ukristo barani Afrika
Mwanafunzi wake mashuhuri alikuwa Origene, ambaye baadaye akapewa uongozi wa chuo hicho. Alifanya kazi hiyo kwa muda wa miaka 25. Origene alikuwa mtaalamu wa pekee: ndiye wa kwanza kutumia njia ya kisayansi katika kuchunguza fasiri za Biblia. Pamoja na makarani wake akaandika maneno yote ya Kiebrania ya Biblia pamoja na fasiri zake katika nguzo sita kwenye ngozi kubwa. Njia hiyo ilisaidia kuona mara moja makosa au udhaifu katika fasiri hizo. Aliwafundisha vijana wengi kutumia akili yao katika kutafakari imani kwani akili ni kipawa cha Mungu.

neg:
Halogeni
Chlorine ilitengwa kwa mara ya kwanza na Scheele mnamo mwaka 1774, lakini asili yake kama elementi ilianzishwa na Davy. Hatimaye mnamo mwaka 1810 alikuwa ni Davy ambaye aliipa jina lake la chlorine (hii ilitoholewa kutoka neno la kigiriki lililomaanisha "kijani kilichofifia"). Kabla ya kupewa jina hili, chlorine ilikuwa inafahamika kama asidi ya oxymuriatic. Mojawapo ya sababu kuhusu jina hili ilikuwa, mpaka majaribio ya Davy yalipokubalika, wanakemia wengi waliamini gasi hii kuwa ni kampaundi ya oksijeni na elementi nyingine.

neg:
Roald Amundsen
Kabla ya hayo alikuwa mtu wa kwanza aliyefaulu kuvuka mpito wa kaskazini-magharibi kati ya Atlantiki na Pasifiki katika miaka 1903 - 1906.

neg:
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Mapema mwaka wa 1951, mtaalamu wa fesiolojia Gregory Pincus,ambaye alikuwa kiongozi katika utafiti homoni na mwanzilishi wa shirika la Worcester Foundation for Experimental Biology (WFEB) katika Shrewsbury, Massachusetts, alikutana kwa mara ya kwanza na mwanzilishi wa Marekani wa kikundi cha kudhibiti uzazi Margaret Sanger katika hafla ya chakula cha jioni katika Manhattan iliyokuwa imeandaliwa na Ibrahim Stone , mkurugenzi wa matibabu mkurugenzi na makamu wa mwenyekiti wa Planned Parenthood (PPFA), ambaye alimsaidia Pincus kupata ruzuku ndogo kutoka PPFA kuanza utafiti wa dawa za upangaji uzazi za homoni. Utafiti ulianza tarehe 25 Aprili 1951 na uzazi physiologist Min Chueh Chang kurudia na kupanua 1937 majaribio ya Makepeace "al et sungura." Ambayo ilionyesha sindano progesterone hayataota wa ovulation katika. Katika Oktoba 1951, M-ngu Searle & Company walilikataa ombi la Pincus la kufadhili utafiti homoni uzazi wa mpango wake, lakini akae naye kama mshauri na kuendelea kutoa misombo ya kemikali na kutathmini.

neg:
Ferdinand Magellan
Kwa msaada wa Enrique Magellan alikutana na mfalme wa kisiwa cha Limasawa aliyeitwa Raja Kolambu. Aliwasindikiza Wahispania kwenda kisiwa cha Cebu walipokaa kwa mfalme Raja Humabon. Huyu mfalme pamoja na sehemu ya raia zake walikubali kubatizwa na kuwa Wakristo.

neg:
Sensa
Katika Zama, Wakalifate walianza kufanya sensa za mara kwa mara punde tu baada ya kutengezwa, kwa kuanza na ile iliyoamrishwa na Rashidun wa pili, Khalifa, Umar. Sensa maarufu zaidi katika nyakati kongwe Ulaya ni Kitabu cha Domesday, zilizofanyika 1086 na William wa kwanza wa Uingereza ili aweze kodi vizuri nchi aliyokuwa ameshinda. Mwaka 1183, sensa ilichukuliwa ya Ufalme wa Yerusalemu, kujua idadi ya watu na kiasi cha fedha ambazo zingeweza kupatikana kupinga uvamizi wa Saladin, sultan wa Misri na Syria.

neg:
Penisilini
Hata hivyo, wengine wengi walitaarifu matokeo bacteriostatic ya Penicillium mapema kuliko Fleming. Matumizi ya mkate uliokuwa na mould bluu (ilikuwa na uwezekano ya kuwa penicillium) kama njia ya kutibu majeraha suppurating alikuwa ilikuwa ya muhimu kwa kuwa dawa za watu katika Ulaya tangu enzi za kati. Kumbukumbu ya kwanza iliyochapishwa inaonekana katika uchapishaji wa Chama cha Royal mwaka wa 1875, na John Tyndall. Ernest Duchesne aliionyesha katika karatasi ya mwaka wa 1897, ambayo ilikataliwa na Institut Pasteur kwa sababu ya ujana wake. Mnamo mwaka wa 2000 mwezi wa machi, madaktari katika hospitali ya San Juan de Dios huko San José,Costa Rica walichapisha miswada ya mwanasayansi huyo wa Costa Rica na daktari Clodomiro (Clorito) Picado Twight (1887-1944). Walitoa taarifa za uchunguzi za Picado kuhusu matendo ya fungi ya genus penicillium kati ya mwaka 1915 na 1927. Picado alitoa taarifa za ugunduzi wake kwa Chuo cha Sayansi cha Paris,lakini hakuipatant,hata kama uchunguzi wake ulianza miaka kabla ya zile za Fleming. Joseph Lister alikuwa anafanya majaribio na penicillum mwaka wa 1871 kwa ajili ya upasuaji wake Aseptic. Alipata ya kwamba ilizimaliza nguvu microbes lakini akapuuza fungi.

neg:
Malaria
Chanjo ya kwanza ambayo imebuniwa na kufanyiwa majaribio nyanjani, ni SPf66, iliyoandaliwa na [[Manuel Elkin Patarroyo]] mwaka 1987. Inatoa mchanganyiko wa mazindikomwili chanjo kutoka kwa spora (kutumia marudio ya CS) na vimelea vya merozoiti. Katika awamu ya kwanza ya majaribio umadhubuti wa 75% ulipatikana na chanjo ikaonekana kuhimiliwa vizuri na watafitiwa na ilikuwa na uwezo wa kuanzisha kingamwili. Awamu za IIb na III ya majaribio haikuridhisha sana, umadhubuti ulishuka kwa kiwango cha kati ya 38.8% na 60.2%. Jaribio lilifanyika Tanzania mwaka wa 1993 na kuonyesha umadhubuti wa 31% baada ya kufuatilia wahusika kwa mwaka, hata hivyo hivi karibuni (ingawa kuna utata) utafiti uliofanywa nchini Gambia haukuonyesha madhara yoyote. Licha ya muda mrefu na tafiti nyingi zilizofanywa, bado haijulikani jinsi chanjo ya SPf66 hutoa kinga; kwa hivyo inawezekana isiwe ufumbuzi wa tatizo la malaria.

neg:
Erasto B. Mpemba
Mpemba hakuwa mtu wa kwanza wa kugundua athari hii, lakini alikuwa mtu aliyefaulu kuitambulisha mara ya kwanza katika jamii ya wanasayansi. Anastahili sifa kwa ujasiri wake wa kutetea hoja yake mbele ya walimu na wanafunzi waliomcheka. Vilevile utambuzi wake uliweza kuzaa matunda baada ya kukutana na mwanasayansi Dr Osborne aliyekuwa tayari kusikia hoja ya ajabu na baadaye kumpa sifa mwanafunzi badala ya kutangaza athari kama kazi yake mwenyewe tu.

neg:
Shirikisho la Mataifa
Wazo la kuwa na shirikisho la mataifa lilitolewa mara ya kwanza na mwanafalsafa Mjerumani Immanuel Kant mnamo mwaka 1795. Wazo la Kant lilirudiwa na wanafalsafa mbalimbali. Wakati wa vita kuu ya kwanza rais wa Marekani Woodrow Wilson alipendekeza hatua za kuanzisha shirikisho hili kwa kusudi la kuzuia vita za wakati ujao baada ya mwisho wa vita ile.

neg:
Church Missionary Society (CMS)
Mmoja kati ya wamisionari kutoka Ethiopia Mjerumani Dr. Ludwig Krapf aliamua kuwalenga Wagalla kutoka pwani la Afrika ya Mashariki. 1844 alifika Zanziibar akajipatia kibali cha Sultani Sayyid Said cha kuanzisha kituo cha misioni huko Mombasa. 1844 Krapf alifika Mombasa akianza mara moja kujifunza Kiswahili pamoja na lugha ya Mijikenda walio wazalendo wa eneo hili. Hapa Mombasa mke na mtoto waliugua Malaria wakafa. Krapf akahamia ndani ya bara akaanzisha kituo cha Rabai Mpya. 1846 misionari mwingine Johannes Rebmann alikuja na kufanya kazi pamoja naye. Hapa Rabai Mpya Krapf alitunga kamusi na sarufi ya Kiswahili ya kwanza. Krapf hakufaulu kuwafikia Wagalla wala kuwabatiza watu wengi tena lakini aliweka msingi muhimu kwa maendeleo ya kanisa la kikristo pia kwa jamii yote ya Afrika ya Mashariki kwa kazi yake ya kilugha.
Kwa ujumla CMS ilianzisha kanisa la kikristo mahali pengi duniani. Katika Afrika ya Magharibi iliwahi kuwabariki Waafrika kuwa mapadre na 1864 huko Nigeria Samuel Ajayi Crowther alibarikiwa kuwa askofu wa kwanza Mwafrika katika Kanisa Anglikana pia katika makanisa ya kiprotestant yote.
Taarifa juu ya wamisionari wa kwanza wa CMS

neg:
Historia ya Kanisa
Mjerumani kwa jina Gutenberg alitengeneza mashine ya kwanza ya kupiga chapa vitabu. Hivyo vitabu vilianza kupatikana kwa urahisi. Habari zikazunguka haraka kati ya nchi na nchi, hali isiyojulikana karne nyingi tangu anguko la Dola la Roma.

neg:
Gottfried Leibniz
Gottfried Wilhelm Leibniz (pia Leibnitz au von Leibniz; 1 Julai 1646 - 14 Novemba 1716) alikuwa mwanasayansi na mwanafalsafa Mjerumani aliyeandika hasa kwa Kilatini na Kifaransa. Aliandika vitabu na insha nyingi kuhusu mada za siasa, sheria, historia, isimu na mengineyo. Anasemekana alikuwa mtu wa mwisho aliyeweza kushika ujuzi wote wa ustaarabu wake.

neg:
Petrus Plancius
Tangu mwaka 1589 alianza kuchora ramani za nyota ambako aliingiza mara ya kwanza kundinyota nyingi za nusutufe ya kusini zilizoanza kujulikana Ulaya baada ya mabaharia wa Ulaya kuzunguka dunia yote. Hapo alichora mara ya kwanza Salibu, Pembetatu ya Kusini na Mawingu ya Magellan.

neg:
Historia ya Ufaransa
Katika vita hivyo [[afisa]] [[kijana]], kwa jina [[Napoleon Bonaparte]], alipanda vyeo haraka hadi kuingia katika siasa; mwaka [[1799]] alichukua mamlaka yote kwa kutumia cheo cha "[[konsuli]] wa kwanza" na tangu [[1804]] alijiita "[[Kaisari]] wa Wafaransa".

neg:
Marco Polo
Marco Polo (15 Septemba 1254 – 8 Januari 1324) alikuwa mpelelezi na mfanyabiashara wa Kiitalia. Ndiye wa kwanza kufanya upelelezi katika nchi zilizokingama na bara la Asia na “Mashariki ya Mbali” na wa kwanza kufanya upelelezi duniani kwa jumla.

neg:
Elgon (mlima)
Mnamo mwaka wa 1896, C.W. Hobley alikuwa Mzungu wa kwanza kuzunguka mlima huu. Kmunke na Stigler ndio wa kwanza kupanda hadi juu ya vilele vya Wagagai na Koitobos katika mwaka wa 1911 na kurekodiwa. F. Jackson, E. Gedge, na J. Martin ndio wa kwanza kupanda hadi juu ya kilele cha Sudek katika mwaka wa 1890 na kurekodiwa. Kilele kikuu ni rahisi kupanda na hakihitaji vifaa vyovyote vya kupanda milima.

neg:
Uainishaji wa kisayansi
Katika mabano lipo jina la mtaalamu aliyeeleza spishi hii mara ya kwanza kwa namna ya kisayansi pamoja na mwaka alipoandika. Katika mfano wa paka ni Carolus Linnaeus anayefupishwa mara nyingi kama "L.". Aliandika kitabu chake mwaka 1728.

neg:
Wolfgang Amadeus Mozart
Katika safari zake akapata kukutana na mtunzi mwenzi Joseph Haydn na hao watu wawili wakawa marafiki wakubwa; mara nyingi walipiga pamoja kwenye string quartet. Siku moja Haydn aliyasema haya kwa Leopold Mozart: "Mbele ya Mungu na nikiwa msemakweli ni kwamba mtoto wako ni mtunzi mkubwa anayejulikana nami kibinafsi au kijina. Ana ladha, na cha zaidi ni kwamba, mtu mwenye uelewa mkubwa katika utunzi."

neg:
Renaissance
Wakati huo wa Renaissance, kuliwa na wasanii wengi sana, wengi wao walikuwa waandishi na wengi wao walikuwa wanafalsafa. Watu walijifunza mabo ya hisabati na sayansi mbalimbali. Mtu aliye mjanja wa kujua vitu vingi huitwa "Mtu wa Renaissance". Leonardo da Vinci, ambaye alikuwa mchoraji, mwasayansi, mwanamuziki na pia mwanafalsafa, huyu ni Mwana Renaissance mashuhuri.

neg:
Ludwig Wittgenstein
Wittgenstein alikuwa mtoto wa wazazi Wajerumani wenye asili ya Kiyahudi waliobatizwa kuwa Waprotestant wakahamia Austria ambako baba aliendelea kuwa na viwanda vya chuma na feleji. Wittgenstein aliachana baadaye na urithi wake. Menyewe alisoma uhandisi huko Berlin akawa mhandisi mwaka 1908 akaendelea na masomo huko Manchester (Uingereza) alipojaribu kutengeneza injini kwa eropleni akafaulu kubuni parapela ya ndege. Hapo Manchester alivutwa na maswala ya hisabati na kwa njia hii alijishughulisha na falsafa. Akakutana na mwanafalsafa Bertrand Russel akaanza kujadiliana somo hili naye. Russel aliyekuwa mwanafalsafa mashuhuri wa Uingereza alitambua kipaji chake akawa rafiki yake.

neg:
Biolojia
Mawazo makubwa ya mageuko yalitokana na kazi ya Jean-Baptiste Lamarck. Hata hivyo, ni mwanaviumbe Mwingereza Charles Darwin, akiunganisha mtazamo wa jiografia kama inavyoathiriwa na biolojia wa Humboldt, jiolojia ya kulingana ya Lyell, maandishi ya Thomas Malthus juu ya ukuaji wa idadi ya watu, na utaalamu wake mwenyewe wa kimofolojia, aliyeunda nadharia ya mageuko iliyokuwa na mafanikio zaidi iliyotokana na uteuzi asilia; mawazo sawa na ushahidi yalimfanya Alfred Russel Wallace kufikia uamuzi sawa.

neg:
Biolojia
Dhana kuu ya maandalizi katika biolojia ni kwamba maisha hubadilika na kukua kwa njia ya mageuko, na kwamba viumbe vyote hai vinayojulikana vina asili ya pamoja. Jean-Baptiste de Lamarck aliingiza mageuko kwenye msamiati wa kisayansi mwaka wa 1809, na Charles Darwin akaithibitisha miaka hamsini baadaye kama nadharia yenye uwezo wa kujitegemea kwa kueleza msukumo wake kwa ufasaha: uteuzi asilia. (Alfred Wallace Russel anatambuliwa kama mgunduzi mwenzi wa dhana hii kwa vile alisaidia kufanya utafiti na majaribio na dhana ya mageuko). Mageuko sasa yanatumika kuelezea tofauti kubwa ya uhai unaopatikana duniani.

neg:
Ferdinand Magellan
Jahazi Victoria ilibeba mzigo wa tani 25 za viungo na thamani yake ilitosha kulipia gharama zote za kifedha za msafara huu pamoja na upotevu wa jahazi nyingine.

neg:
Ndugu Wadogo
Mwaka 1241 Wamongolia, baada ya kujitwalia Asia karibu nzima, walivamia Ulaya na kufadhaisha Wakristo wote, kwa sababu hakuna aliyeamini uwezekano wa kuwashinda. Mapapa walijaribu kuwasimamisha kwa kutuma Wafransisko na Wadominiko (wa kwanza ni Yohane wa Pian del Carpine) waombe masharti ya amani. Ujumbe huo uliposhindikana, walianza kupenya kama wamisionari upande wa Ulaya Mashariki, wakasambaa kwa ruhusa ya watu hao wakatili sana katika utawala wao wote. Nikola IV alimtuma (1291) Yohane wa Montecorvino, mwanzilishi wa misheni za China na Askofu wa kwanza wa Beijing, mwenye majimbo sita chini yake katika ufalme mzima (hadi Urusi). Nyumba za kitawa katika eneo hilo lote likafikia kuzidi 50, baadhi zikiwa na ndugu wasiopungua 20. Papa Inosenti VI (1352-1362) aliomba mkutano mkuu wa mwaka 1353 uongeze wamisionari alivyotaka mfalme wa Mongolia, lakini itikio likawa hafifu, kwa kuwa tauni iliyoua wamisionari wengi, iliua pia watawa wengi Ulaya. Hivyo misheni zikaendelea kwa shida tu mpaka ikaja kufa China ilipojikomboa. Pia, Ndugu Wadogo waliongoa Walitwania, taifa la mwisho la Ulaya kuingia Ukristo (karne XIII na XIV).

neg:
Saa (ala)
Dhana ya saa ya mkono ina historia ndefu toka wakati wa uzalishaji wa saa za mwanzo kabisa katika karne ya 16. Malkia Elizabeth I wa Uingereza alipokea saa ya mkono kutoka kwa Robert Dudley mnamo mwaka wa 1571. Mwaka wa 1775 saa ilipatikana yenye uwezo wa kukaza kamani yake kwa nishati ya msuko suko wa mkono mtu akitembea na mpaka wa leo inatumika na watu wengi. Saa ya mkono ya zamani kabisa iliyopo hadi hivi sasa (iliyokuwa ikiitwa saa ya bangili) ilitengenezwa mwaka 1806. Mwanzoni saa za mkono zilikuwa zikivaliwa na wanawake tu, wakati wanaume walikuwa wakitumia saa za mfukoni hadi karne ya 20.
Saa za mkono zilianza kuvaliwa na wanaume wanajeshi mwisho mwa karne ya 19 kwa ajili ya kupanga vyema vita. Kampuni ya Garstin ya London ilipata hati miliki ya "Watch Wristlet" mwaka 1893, lakini walikuwa wakitengeneza saa miundo kama hiyo tangu miaka ya 1880. Maofisa wa Jeshi la Uingereza walianza kutumia saa za mkonononi wakati wa kampeni ya kijeshi ya kikoloni katika miaka ya 1880, kama vile wakati wa Vita ya Anglo-Burma ya 1885. Wakati wa Vita ya kwanza ya Makaburu, umuhimu wa kuratibu harakati za vikosi na kusawazisha mashambulizi dhidi ya Makaburu ulikuwa muhimu sana, na matumizi ya saa za mkono ulianza kuenea miongoni mwa maofisa wa kijeshi. Kampuni ya Mappin & Webb ilianza uzalishaji wa saa za wanajesho wakati huko Sudan mnamo mwaka 1898 na kuongeza kasi ya uzalishaji wakati wa Vita ya Pili ya Makaburu miaka michache baadaye. Katika bara la Ulaya kampuni ya Girard-Perregaux na kampuni nyingine za Uswisi zilianza kutengeneza saa za mkono za maofisa wa jeshi la Ujerumani mwaka 1880.

neg:
Fueli
Kati ya fueli za kwanza za historia ni ubao inayotumiwa kama kuni. Baadaye watu waligundua njia ya kubadilisha kuni kuwa makaa ya ubao inayotunza nishati ndani ya kuni lakini ni nyepesi na kuchukua nafasi ndogo.

neg:
NASA
Mradi wa kwanza wa NASA ulikuwa Mradi wa Mercury uliotakiwa kuonyesha ya kwamba wanaanga wanaweza kukaa angani kwa muda fulani. Alan B. Shepard Jr. alikuwa Mmarekani wa kwanza angani kwa muda wa dakika 15; John Glenn alikuwa Mmarekani wa kwanza wa kuzunguka dunia tarehe 20 Februari 1962 kwa chombo cha angani "Friendship 7".

neg:
Mawingu ya Magellan
Mawingu ya Magellan (ing. "Magellanic Clouds") ni galaksi mbili ndogo zinazoonekana kwa macho matupu kama doa angavu angani kwa watazamaji kwenye nusutufe ya kusini ya Dunia. Hazionekani kwenye nusutufe ya kaskazini.

neg:
Malaria
Tafiti za kisayansi kuhusu malaria zilipata mafanikio muhimu ya kwanza mwaka 1880, wakati daktari wa jeshi la Ufaransa [[Constantine Alphonse Laveran]] aliyekuwa akifanya kazi katika hospitali ya kijeshi nchini [[Algeria]] alipotambua kwa mara ya kwanza vimelea ndani ya [[chembechembe nyekundu za damu]] ya watu waliokuwa wakiugua malaria. Kwa hiyo, alipendekeza kwamba ugonjwa wa malaria unasababishwa na kiumbe huyo, mara ya kwanza kabisa ambapo kijiumbe mwenye seli moja (Protista) alitambuliwa kusababisha ugonjwa. Kwa sababu hii na vumbuzi nyingine za baadaye , alipokea [[Tuzo ya Nobel ya Tiba]] mwaka 1907. Kimelea cha malaria kiliitwa "Plasmodium" na wanasayansi wa Kiitalia [[Ettore]] [[Marchiafava]] na [[Angelo Celli]]. Mwaka mmoja baadaye, [[Carlos Finlay]], daktari wa [[Kuba]] aliyekuwa akitibu wagonjwa wa [[homa ya manjano]] huko [[Havana,]] alitoa ushahidi madhubuti kuwa mbu walihusika katika kusambaza ugonjwa huo miongoni mwa binadamu. Kazi hii ilifuata mapendekezo ya awali ya [[Yosia C. Nott,]] na [[Patrick Manson]] kuhusu maambukizi ya [[homa ya mitoki.]]

neg:
Ukristo barani Afrika
Mtanzania wa kwanza aliyepata cheo cha kimataifa alikuwa Laurean Rugambwa, askofu aliyewekwa wakfu mwaka 1952. Miaka minane baadaye alipewa cheo cha "kardinali": ndiye kardinali Mwafrika wa kwanza. Kardinali ni askofu Mkatoliki anayekabidhiwa usimamizi wa kanisa moja jimboni Roma pamoja na haki ya kumchagua Papa. Halmashauri ya makardinali inakaa na Papa na kumshauri juu ya uongozi wa Kanisa. Papa akifa ndio makardinali tu wanaokutana kumchagua Papa mpya.

neg:
Christiaan Huygens
Alikuwa kati ya watu wa kwanza waliofikiri ya kwamba nuru ina tabia ya wimbi. Kutokana na nadharia yake juu ya tabia za nuru aliweza kuboresha umbo la lenzi. Mwaka 1655 alitengeneza darubini iliyoboreshwa na kuchungulia sayari ya Zohali (Saturnus). Alitambua mwezi wa Titan na mwaka uliofuata aliweza kutangaza ya kwamba bangili za Zohali zinafanywa kwa miamba.
Alibuni pia saa makini kushinda saa nyingine za wakati wake.

neg:
Fahrenheit
Skeli ya fahrenheit ilibuniwa 1724 na mwanafizikia Mjerumani Daniel Gabriel Fahrenheit. Ilikuwa skeli ya kupima halijoto iliyotumiwa sana duniani lakini wakati wa karne ya 20 skeli ya selsiasi ilichukua nafasi yake kwa sababu inalingana na vipimo sanifu vya kimataifa. Leo hii fahrenheit hutumiwa hasa Marekani na nchi chache nyingine kama Belize.

neg:
Nimonia
[[Edwin Klebs]] ndiye aliyekuwa wa kwanza kuchunguza na kuona bakteria kwenye njia za hewa za watu waliofariki kutokana na nimonia katika mwaka wa 1875. Utafiti wa kwanza uliotambua visababishi viwili vikuu vya nimonia ya bakteria"Streptokokasi numoniae" na "Klebsiela numoniae " ulifanywa na [[Carl Friedländer]] na [[Albert Fränkel (1848-1916)|Albert Fränkel]] katika mwaka wa 1882 na 1884 mtawalia. Utafiti wa kwanza wa Friedländer ulitanguliza [[upakaji wa gram|Doa la gram]], uchunguzi wa kimsingi wa maabarani ambao bado unatumiwa kutambua na kuainisha bakteria. Makala ya [[Christian Gram]] yaliyoeleza utaratibu huu katika mwaka wa 1884 yalisaidia kutofautisha hizo bakteria mbili na kudhibitisha kuwa nimonia inaweza kusababishwa na zaidi ya kimelea kimoja.+/` 3