query: Kwa nini binadamu wengine huwa weusi?

pos:
Ngozi
Melanini ni kemikali inayokaa ndani ya epidemisi yenye kazi ya kuzuia au angalau kupunguza athira za mnururisho wa jua. Mnururisho huo unaweza kuwa wa hatari kama jua ni kali na kuchoma seli, hasa kusababisha kansa.

neg:
Dhahabu
Ni kati ya metali za kwanza zilizotumiwa na wanadamu. Sababu yake ni kwamba dhahabu hupatikana kama metali tupu. Atomi zake haziungani na elementi nyingi kuwa molekyuli ya dutu mpya, hivyo dhahabu haiozi kwa kushikwa na kutu. Ni elementi chache zinazoweza kuathiri dhahabu hasa halojeni kadhaa. Rangi yake ni ya kuvutia na tabia yake ya kuchongeka baridi kwa kuponda tu kuwa bati au waya iliwezesha watu mapema sana kuipa maumbo tofauti. Ni metali laini, haifai kwa silaha au vifaa vya kazi lakini ilitumiwa tangu zamani kwa mapambo au kwa vyombo vya thamani katika utumishi wa kidini au wa kifalme.

neg:
Rakuni
Rakuni (kutoka Kiing.: raccoon) ni wanyama wa Amerika wenye kinyago cheusi kwa uso wao.

neg:
Upinzani wa kimaumbile kwa malaria
Matokeo ya mageuzi hutokana na mabadiliko kwa jeni mara kwa mara miongoni mwa watu. Viwango vya mara kwa mara pale ambapo jeni hubadilika, na hali ambayo bado hubaki imara, ilifafanunuliwa kupitia njia ya uchambuzi wa hisabati Ronald Fisher (Nadharia ya jeni na uchaguzi asili) na John Burdon Sanderson Haldane wa na Sewall Wright wa Marekani katika muongo kabla ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Watu wa jeni za aina mbalimbali hutofautiana katika ulinganifu, na uwezekano kwamba jeni zao zitapitishwa kwa kizazi kijacho. Dhana hiyo inajumuisha kuishi kupita umri wa kuzaa na tofauti za uwezo wa kuzaa. Katika baadhi ya hali za maumbile tofaufi za jeni (polimofizimu) ni imara, kwa mfano wakati zigoti iliumbwa kwa sehemu ya kike na kiume inapokuwa na utoshelezaji mkubwa kuliko ile ilioumbwa kwa yai la jinsia moja, huko chini ya hali ya polimofizimu huwa si imara. Watu wenye homozigasi ya kiwango cha himoglobini kisicho cha kawaida (HB) mara nyingi jeni huwa na utoshelezaji kuliko wale wana HB ya kawaida, wakati heterozigoti huwa na utoshelezaji mkubwa kwa sababu ya ukinzano wenye upinzani kwa malaria, hivyo basi hudumisha polimofizimu imara katika maeneo yanayojulikna kama maeneo ya malaria.

neg:
Ghana
Eneo la Gold Coast lilijulikana kwa karne nyingi kama ‘Kaburi la Mtu Mweupe’ kwa sababu wengi kati ya Wazungu walioenda huko kutoka Ulaya walikufa kutokana na malaria na magonjwa mengine ya eneo la hari.

neg:
Mamlaka ya watu weupe
Mamlaka ya watu wepe (kutoka Kiingereza: White supremacy au white supremacism) ni itikadi ambayo imejikita katika imani ya kumwezesha au kumhamasisha mtu mwepe kuwa juu na bora zaidi kwa watu wa rangi nyingine hivyo basi, watu weupe waweze kuwashinda watu ambao sio weupe katika nyanja zote yaani kiuchumi, kisiasa na kijamii. Kwa baadhi ya watalaamu wa Kizungu hili hulichukulia kundi la chuki.

neg:
Michael Jackson
Michael aliandika nyimbo nyingine maarufu ambazo ni 'Bad' na 'Black or White'. Huyu pia huitwa mfalme wa pop duniani.
Maisha binafsi ya Michael Jackson yalikuwa yakifahamika sana. Pia, alishawahi kutiwa shaurini kwa unyanyasaji wa mtoto, lakini hakukutanika na kosa. Alifanya upasuaji maalumu ili abadilishe mwonekano wake. Michael aliyezaliwa kwa maumbile ya Mwamerika mweusi mwishoni alikuwa na ngozi nyeupe usoni na baada ya upasuaji kadhaa pua lake likawa nyembamba si pana tena. Mwenyewe alidai ya kwamba badiliko la rangi lilisababishwa na ugonjwa. Watu waliomtazama hawakupatana kama mabadiliko ya kimaumbile yalikuwa ama tokeo la kuona aibu kuonekana kama Mwafrika au jaribio kuwa na uso linalorahisisha mawasiliano yake na watu wa bara zote.

neg:
Mzungu
Kiasili neno lilijitokeza wakati ambako watu waliweza kuamini ya kwamba kila sehemu ya dunia ilikuwa na rangi yake. Kwa namna hiyo inafanana na maneno katika lugha nyingine kwa mfano "negroe/negre/Neger" katika lugha za Ulaya kwa watu wanaoonekana kama wenye asili ya Kiafrika. Haina dharau ndani yake kama neno la Kiarabu "abdi" linalotaja watu weusi pamoja na watumwa.

neg:
Nywele
Mwanamke mwenye nywele nyekundu, rangi ya basal inaonekana kahawia kwa sababu ya viwango vya juu vya eumelanini ya hudhurungi.
Rangi zote za nywele za asili ni matokeo ya aina mbili za rangi za nywele. Wengi wa rangi hizi ni aina ya melanini, zinazozalishwa ndani ya follicle ya nywele na zimejaa ndani ya granules zilizopatikana kwenye nyuzi. Eumelanini ni rangi nyekundu katika nywele nyekundu na nywele nyeusi, wakati pheomelanini ni kubwa katika nywele nyekundu. Nywele nyekundu ni matokeo ya kuwa na rangi ndogo ya rangi ya nywele. Nywele nyeusi hutokea wakati uzalishaji wa melanini unapungua au kuacha, wakati polio ni nywele (na mara nyingi ngozi ambayo nywele imefungwa), kawaida katika matangazo, ambayo hakuwa na melanini wakati wote wa kwanza, au ilikoma kwa sababu ya asili ya maumbile, kwa ujumla kwa miaka ya kwanza ya maisha.

neg:
Panya (Rattus)
Mfano 1895, chuo kikuu cha Clark, Worcester, Massachusetts (Marekani) kilianzisha kundi kubwa la panya weupe kwa ajili ya kujifunza madhara ya chakula na mapungufu mengine ya mwili. Kwa miaka mingi panya wametumika kama viungo vya tafiti za magonjwa mbalimbali na kuongeza ufahamu wetu kuhusu viasilia, magonjwa na madhara ya madawa, na mada nyingine ambazo zimechangia mambo makubwa ya afya ya mwili wa binadamu. Uchunguzi wa mwaka 2007 umebaini kuwa panya wana uwezo na akili ambapo hapo awali ulionekana upo kwa binadamu pekee na baadhi ya wanyama wa kale babu wa binadamu.

neg:
Chunusi
Watu pia wanaweza kuathiriwa kabla na baada ya kubalehe. Ingawa hali hii haitokei mara nyingi kwa watu wazima ikilinganishwa na vijana, takriban nusu ya watu katika miaka ya ishirini na ya thelathini huendelea kuwa na chunusi. Takriban asilimia 4 huendelea kuwa na matatizo haya katika miaka ya arobaini

neg:
Jitu jekundu
Nyota hizi zina uangavu mkubwa kwa sababu zilipanuka na hivyo kuwa na uso mkubwa wa kung'aa. Si lazima masi yake iwe kubwa sana lakini masi hii ilipanuka kwenye mjao mpana zaidi. Upanuzi unasababisha kupoa kwa jotoridi kwenye uso wa nyota na hapa ni asili ya rangi nyekundu.
Katika maisha ya nyota hali ya jitu jekundu inatokea baada ya kumaliza sehemu kubwa ya hidrojeni kwenye kitovu cha nyota iliyobadilishwa tayari kuwa heli. Hapo kiini cha nyota kinajikaza kiasi na humo kuongeza jotoridi. Hii inasababisha hata hidrojeni ya tabaka za nje za nyota kuingia katika myeyungano nyuklia na hapa nyota inapanuka na kuongeza uangavu.

neg:
Blindness (kitabu)
Huyu ni daktari mwenye utaalamua macho, ni mkarimu ambaye nae anapata maambukizi ya ugonjwa wa upofu mara baada ya kujari kutoa matibabu kwa baadhi ya watu wenye upofu. Yeye pamoja na mkewe wanawekwa katika makambi ya vipofu huku mke wake akiendelea kuficha swala la kuwa yeye ana uwezo wa kuona kwa kuhofia kuwa mtumwa katika kambi ya vipofu. Anachaguliwa kuwa kiongozi katika wodi ya vipofu ambapo anajitahidi kadiri ya uwezo wake kuweka wodi katika hali ya usafi na kuweka sheria za usawa katika wodi lakini kutokana na upole wake anajikuta katika hali ngumu kutokana na wagonjwa wa upofu kuwa wengi na kuanza kuleta fujo katika kambi hiyo Msichana mwenye miwani. (Girl With Dark Glasses) huyu ni msichana ndogo mwenye umri wa kadiri ya miaka kumi na ambaye anafanya biashara ya ngono, huyu anapata ugonjwa wa upofu baada ya kufanya mapenzi na moja ya watu ambao waliathirika na ugonjwa wa upofu na yeye pia kama ilivyo kwa waathirika wengine anapelekwa katika kambi za watu wenye ulemavu. Japo kwa asili huyu msichana mwenye miwani myeusi ni mkali na mtu mwenye roho mbaya, kidogo kidogo anaanza kujifunza kuwa mkarimu na mwenye moyo wa upole na upendo baada ya kumtunza mtoto yatima ambaye aliletwa katika makambi hayo kutokana na kupata upofu. Hadi kufikia mwishoni mwa Riwaya hii, Msichana mwenye miwani myeusi anabadilika na kuwa msichana mwenye heshima na tabia nzuri kiasi cha mke wa daktari kumsifia kuwa yeye ni msichana mwenye tabia nzuri.
Mfalme wa wodi namba tatu.( King of ward 3) huyu ni kiongozi wa wodi namba tatu, ambaye yeye ni mkali na mwenye asira kwani anawatishia wakazi wengine katika wodi hiyo kwa kutumia bunduki, halikadhalika anawanyima chakula kwani anafikia hatua ya kuhitaji vitu vya thamani kutoka kwao ili aweze kuwapa chakula na inapofikia hatua kuwa vitu vya thami vimekwisha anahitaji wanawake kwa ajili ya kutaka kufanya nao mapenzi, lakini baada ya mwanamke kuuwawa na huyu mlinzi mwenye asira, mke wa daktari nae anaamua kumuua huyo mlinzi. Kifo cha huyu kinasababisha kuungua moto kwa kambi hii ya watu wenye upofu na walinzi wote kupotea kusikojulikana Mwanaume mwenye kovu katika jicho. Huyu mwanaume mzee lakini mpole, ambaye tofauti na wenziwe hakupata mshtuko kufuatia kupata ugonjwa wa upofu ulioivamia nchi yao, Mzee huyu anaendelea kuwapa watu wenye upofu katika makambi hayo taarifa zinazoendelea nje ya makambi kupitia katika redio yake. Ni mtu mwenye imani ya dini sana. Na baada ya uginjwa wa upofu kuisha katika nchi yao,Mzee huyu anasema anatumaini kuwa watu watakuwa wamejifunza kuhusu asili ya binadabu kutokana na ugonjwa huo.

neg:
Binadamu
Ingawa binadamu ana undugu mkubwa wa kibiolojia na sokwe na viumbe vingine, ustawi wake hauna mfano, kiasi cha kufanya wengi waamini tofauti iliyopo inadai kuelezwa kwa uwemo wa roho ndani ya mwili wake; roho ambayo dini hizo zinasadiki imetiwa na Mungu moja kwa moja.

neg:
Dioksidi kabonia
Kuongezeka kwa gesi hii hewani kunasababisha kupanda kwa halijoto duniani kunakoonekana kama tatizo kubwa kwa wakati ujao. Muhimu ni tabia ya CO kupitisha nuru inayoonekana kama nuru ya jua lakini kuzuia mnururisho wa infraredi yaani joto. Maana yake nishati ya mwanga unaoonekana inaingia katika angahewa ya dunia lakini joto peke yake halitoki kwa urahisi. Tabia hii ni muhimu kwa uhai duniani kwa sababu kaboni dioksidi hewani inazuia kupoa kwa dunia wakati wa usiku; ila tu kuongezeka kwa gesi kutokana na shughuli za binadamu kunasababisha pia kupanda kwa halijoto duniani na matokeo yake yasiyotakiwa.

neg:
Masi
Masi ni tofauti na uzani lakini katika maisha ya kawaida hatuoni tofauti. Hivyo tunatumia kipimo cha kilogramu pia kwa kutaja uzani wa sukari tunayonunua. Lakini hali halisi uzani wa gimba au masi ileile ni tofauti kutegemeana na graviti mahali ilipo. Kwa mfano mtu akifika juu ya mwezi uzani ni sehemu ya sita ya uzani wake duniani. Kwa hiyo mtu mwenye uzito wa kilogramu 60 duniani atakuwa na kilogramu 10 pekee akipimwa juu ya mwezi. Sababu yake ni ya kwamba graviti ya mwezi ni ndogo kuliko duniani.

neg:
Chembeuzi X
Chembeuzi X (pia: kromosomu X, kwa Kiingereza "X chromosome") ni moja katika jozi la chembeuzi za jinsia za wanyama wengi kujumuisha mamalia, na kwa hivyo binadamu pia, pamoja na chembeuzi Y. Ndizo zinazosababisha mtu kuwa mwanamume au mwanamke, na vilevile wanyama mbalimbali kuwa wa kiume au wa kike.

neg:
Ubuddha
Alishangaa sana alipomwona mtu aliyetembea kwa shida tu na uso ulikuwa na mafinyo. Akamwuliza mtumishi wake, "Kwa nini mtu huyu anatembea kwa shida na uso wake unaonyesha mafinyo?" Mtumishi akamjibu, "Huyu ni mzee. Watu wote watakuwa wazee siku mmoja. Ni hali ya kawaida". Siddharta, asiyewahi kumwona mzee kwa sababu baba yake hakuruhusu wazee katika mazingira ya mtoto wake, akashtuka akauliza: "Je, na mimi nitakuwa mzee na nitaonekana hivyo?". Mtumishi akamjibu, "Ndiyo, na wewe utazeeka kama kila mtu." Wakarudi kwao kimya.

neg:
Waya
Rangi tofautitofauti za waya katika baadhi ya nchi, kwa mfano nchini Marekani, kijani au wazi ni waya (udongo) wa ardhi, nyeupe ni waya wa neutral, na nyeusi, rangi ya bluu, nyekundu, kahawia, njano, na machungwa ni waya wa moto (hai).

neg:
Rangi nyeupe
Ni rangi ya theluji safi, chaki na maziwa, na ni kinyume cha nyeusi.

neg:
Jinsia
Siku hizi watu huongea mara nyingi juu ya usawa wa jinsia mbili. Hakika kuna usawa wa hadhi kati ya mwanamke na mwanamume. Kwa mfano, Biblia inatangaza usawa huo wa binadamu wote tangu sura yake ya kwanza (Mwa 1:26-30). Humo tunajifunza kwamba: wote wameumbwa na Mungu, tena kwa sura na mfano wake, wote wametiwa roho, wote wana akili na utashi, wote wamepata baraka yake ili kuongezeka na wote wamepewa uwezo wa kutawala dunia pamoja na vyote vilivyomo. Hata hivyo, kila mmoja ni sura na mfano wa Mungu kwa namna fulani tu, hivi kwamba mwanamke anafanana zaidi na Mungu katika baadhi ya sifa zake na mwanamume vilevile katika sifa nyingine.

neg:
Rangi nyeupe
Rangi nyeupe ni rangi nyepesi zaidi, kwa sababu inaonyesha kikamilifu na kugawa kila mwangaza wa nuru.

neg:
Tawahudi
Viwango kadhaa vya ushahidi vinaashiria utendakazi mbaya wa sinepsisi kuwa kisababishi cha tawahudi. Baadhi ya mabadiliko nadra katika viinitete vinaweza kusababisha tawahidi kwa kuvuruga baadhi ya njia za sinepsisi, kama vile zinazohusika na unatishaji wa chembechembe. Tafiti za ubadilishaji wa jeni miongoni mwa panya zinaonyesha kwamba dalili za tawahudi zinahusiana kwa karibu na hatua za ukuaji wa baadaye unaotegemea shughuli katika sinepsina kwa mabadiliko yanayotegemea mifanyiko. Teratojeni zote zinazojulikana (dutu zote zinazosababisha ulemavu wa kuzaliwa) zinazohusiana na uwezekano wa tawahudi huonekana kufanya kazi katika wiki ya nane ya kwanza ya kushika mimba, na japo hii hauzuii uwezekano kwamba tawahudi inaweza kuanza au kuathirika baadaye, ni ushahidi tosha kwamba tawahudi hujitokeza mapema sana katika ukuaji. Japo sababu nyingine za kimazingira za kweli zimenakiliwa na hazijawahi kuthibitishwa kwa tafiti za kuaminika, chunguzi za kina zinaendelea. Sababu za kimazingira ambazo zimedaiwa kuchangia au kuzidisha tawahudi, au zinazoweza kuwa muhimu katika tafiti za siku zijazo, ni pamoja na aina fulani ya vyakula , magonjwa ya kuambukiza, metali nzito, viyeyusha, taka ya dizeli, PCB fithaleti, na fenoli zinazotumika katika bidhaa za plastiki, viuadudu, vizima moto vilivyo na bromini , pombe, uvutaji sigara, mihadarati, chanjo, na msongo wa akili kwa mzazi, ingawa hakuna uhusiano uliopatikana, na baadhi kutupiliwa mbali kabisa. Wazazi wanaweza kufahamu kwa mara ya kwanza dalili za tawahudi katika mtoto wao wakati wa chanjo ya kawaida, na hii amechangia kuibuka kwa nadharia kwamba chanjo au kemikali zinazotumika kuzihifadhi husababisha tawahudi, na kupelekea utafiti wa kisayansi ambao tayari umethibitisha kuwa huo si ukweli. Ingawa nadharia hizi zinakosa ushahidi thabiti wa kisayansi na hazina mashiko kisayansi, wasiwasi wa wazazi kuhusu tawahudi imesababisha viwango vya chini vya kuchanjwa kwa watoto na uwezekano wa juu wa kuzuka kwa surua katika baadhi ya maeneo.

neg:
Infraredi
Infraredi (pia: inforedi, miali chini ya upinde) ni aina ya nuru isiyoonekana kwa macho ya kibinadamu lakini kuna wanyama wanaoweza kuiona. Inasikika kama joto. Kifizikia ni aina ya mnururisho wa sumakuumeme (ing. electromagnetic waves) mwenye mawimbi marefu kuliko nuru ambayo inaonekana kwa binadamu na mawimbi ambayo ni mafupi zaidi kuliko mikrowevu.

neg:
Chembeuzi Y
Chembeuzi Y (pia: kromosomu Y, kwa Kiingereza "Y chromosome") ni moja katika jozi la chembeuzi za jinsia za wanyama wengi kujumuisha mamalia, na kwa hivyo binadamu pia, pamoja na chembeuzi X. Ndizo zinazosababisha mtu kuwa mwanamume au mwanamke, na vilevile wanyama mbalimbali kuwa wa kiume au wa kike.

neg:
Damu
Damu ya moluska wengi - ikiwa ni pamoja na sefalopodi na gastropodi - pamoja na baadhi ya wadudu, kama vile kaa aina ya Horseshoe, yenye rangi ya buluu, kwa kuwa ina protini za himosianini zenye ukolezi wa kama gramu 50 kwa lita. Himosianini huwa haina rangi wakati haina oksijeni na ni buluu iliyokoza wakati inapoongezewa oksijeni. Damu inayozunguka ndani ya viumbe hawa, ambao kwa ujumla huishi katika mazingira baridi yenye mivuto ya chini ya oksijeni, huwa ni rangi ya kijivu-nyeupe hadi manjano hafifu, na hugeuka kuwa buluu iliyokoza wakati inapoachwa wazi kwa oksijeni iliyo kwenye hewa, kama ilivyo wakati vinatoka damu. Hii ni kutokana na mabadiliko ya rangi ya himosianini wakati inapoongezewa oksijeni. Himosianini hubeba oksijeni katika giligili iliyo nje ya seli, ambayo ni tofauti na usafirishaji wa oksijeni ndani ya seli kwa mamalia kupitia himolobini katika RBC.

neg:
Melanini
Ukosefu wa melanini husababisha mtu kuwa albino.

neg:
Wajita
Wajita wengi wenye asili ya Banyoro ni warefu sana, ingawa wengine ni weusi siku hizi kutokana na mchanganiko. Wenye asili ya Nubia na hao Banyoro zamani walikuwa kama Waarabu kwa mbali, ambao wengi wasemekana ni hao Warusori.

neg:
Ngozi
Tabia hizo zimesababisha ya kwamba mara nyingi watu katika nchi za jua kali ni "weusi" zaidi, lakini watu kwenye nchi za jua kidogo ni "weupe" zaidi, maana tofauti za rangi ya ngozi zinasababisha faida au hasara za kiafya kulingana na mazingira.

neg:
Musuli
Misuli ya kiunzi na moyo huitwa pia "misuli milia" kutokana na milia inayoonekana usoni mwao. Milia hii inatokana na muundo wa misuli hii inayofanywa na vinyuzi virefu vya rangi mbili vinavyopangwa taratibu katika misuli na kuonyesha milia meupe na mekundu kwa kubadilishana. Vinyuzi vyekundu ni protini za kiaktini na vinyuzi vyeupe ni protini kimiosi.

neg:
Tausi
Dume ana rangi ing’aayo ya majani au buluu na mkia wake ni mrefu mwenye rangi nyingi. Jike ana rangi inayofifia pengine kahawia tu. Jinsia zote zina ushungi. Dume hukoga mkia kwa ubembelezi.

neg:
Ngozi
Kinyume chake wingi wa nuru inaongeza hatari ya kushika kansa ya ngozi. Watu wa Australia waliotoka katika koo za Wazungu wa Ulaya ilhali wanaishi katika nchi ya tropiki yenye jua kali wana kiwango kikubwa cha kansa ya ngozi.

neg:
Zeruzeru
Ualbino huo unaweza kuathiri watu wa kila rangi lakini kwa sababu zisizoeleweka bado unapatikana Afrika Mashariki zaidi kuliko sehemu nyingine za dunia. Kwa mfano, nchini Tanzania kuna albino 1 kwa wakazi 1,400, kumbe wastani wa kimataifa ni 1 kwa 20,000.

neg:
Ubaguzi wa rangi
Ubaguzi wa rangi ni kitendo cha kuthamini au kutenga binadamu kwa misingi ya rangi za ngozi. Ubaguzi wa rangi ulikuwa maarufu sana katika nchi kama Afrika Kusini kwa jina la "apartheid" na Marekani kwa jina la "segregation" ambapo huko Waafrika walikandamizwa kutokana na rangi yao katika kupata huduma mbalimbali za kijamii na kimaendeleo.

neg:
Nuru
Nuru inayoonekana kwetu ni sehemu ya mnururisho wa sumakuumeme. Nuru inayoonekana ni sehemu ndogo tu ya spektra ya sumakuumeme.
Wanyama wanaweza kuona mawimbi marefu zaidi, yaani infraredi, au mafupi zaidi, yaani urujuanimno.

neg:
The Matrix
Na ikapelekea Neo kushindwa kuruka katika jengo hilo, hivyo watu hao waliovaa suti nyeusi wakafanikiwa kumtia nguvuni Neo. Watu hao wakamchukua Neo hadi katika jengo lao, na wakaanza kumwulia maswali kadha wa kadha. Neo yeye alifikiri kuwa wale ni maofisa wa polisi, lakini wao hawakuwa maofisa wa polisi.

neg:
Gautama Buddha
Alishangaa sana alipomwona mtu aliyetembea kwa shida tu na uso ulikuwa na mafinyo tu. Akamwuliza mtumishi wake, "Kwa nini mtu huyu anatembea kwa shida na uso wake unaonyesha mafinyo?" Mtumishi akamjibu, "Huyu ni mzee. Watu wote watakuwa wazee siku mmoja. Ni hali ya kawaida". Siddharta asiyewahi kumwona mzee kwa sababu babake hakuruhusu wazee katika mazingira ya mtoto wake akashtuka akauliza: "Je, na mimi nitakuwa mzee na nitaonekana hivyo?". Mtumishi akamjibu, "Ndiyo, na wewe utazeeka kama kila mtu." Wakarudi kwao kimya.

neg:
Wamarekani weusi
Katika utamaduni wa Marekani kila mtu mwenye babu Mwafrika huhesabiwa kama "mtu mweusi" hata kama urithi wake wa kinasaba ni wa kichotara na sehemu kubwa ni wa Kizungu.

neg:
Shimo jeusi
Shimo jeusi (Kiingereza: "black hole") ni jina kwa eneo kwenye anga ya ulimwengu lenye graviti kubwa kiasi kwamba hata nuru haiwezi kutoka nje yake. Nadharia ya uhusianifu inatabiri ya kwamba gimba lenye masi kubwa iliyokandamizwa katika eneo dogo litasababisha "shimo jeusi". Eneo hili lazungukwa na upeo usioonekana lakini mipaka ya upeo huu ni kama mstari ambao kila kitu kinachoupita hakiwezi kurudi tena kwa sababu kinavutwa mno na graviti ya shimo jeusi. Eneo hili laitwa "jeusi" kwa sababu nuru yote inayofika upeo huu inamezwa kabisa hakuna inayorudishwa tena.

neg:
Urujuanimno
Viwango vikubwa vya mnururisho wa urujuanimno vinaweza kusababisha uharibifu kwa seli za binadamu. Ngozi ya binadamu inajenga rangi ya melanini kama kinga dhidi yake. Anga ya hewa ya dunia inachuja sehemu ya mnururisho huu lakini kwenye maeneo ya ikweta kiwango kinachopita hadi uso wa dunia ni kubwa zaidi.

neg:
Primates
Mwili wa primates wengi umefunikwa kwa nywele zenye rangi baina nyeupe, kijivu, kahawia hadi nyeusi. Makofi kwa kawaida hayana nywele. Spishi kadhaa hazina nywele usoni. Binadmu ni spishi yenye nywele chache.

neg:
Upara
Ingawa si kawaida kama vile upotevu wa nywele kichwani, kemotherapia, kutosawazika kwa homoni, aina za alopeshia, na sababu nyinginezo zinaweza pia kusababisha upotevu wa nywele katika nyusi. Nyusi bandia hupatikana kufidia nyusi zisizokuwepo au kufunika nyusi zenye mianya. Uchoraji mdogo sana wa kuchanja pia huwezekana.

neg:
Mnururisho
Mnururisho (ing. "radiation") ni uenezaji wa nishati kwa njia ya vyembe vidogo sana au kwa njia ya mawimbi. Mnururisho huwa na chanzo, mwelekeo usionyoka na kasi.
Mifano ya mnururisho inayoonekana au kusikika kirahisi ni nuru na joto. Binadamu ana milango ya fahamu kwa ajili mnurirsho huo kama vile macho kwa nuru na neva kenye ngozi kwa joto. Mifano ya mnururisho isiyoonekana ni mnururisho wa sumakuumeme katika redio na TV, eksirei au kinyuklia. Kuna viumbe vyenye milango ya fahamu kwa minururisho mingine, kwa mfano samaki au ndege zinazotambua uga za umeme au sumaku. Nyuki huona infraredi isiyoonekana kwa macho ya kibinadamu.

neg:
Saratani ya mapafu
[[Radoni]] ni [[gesi]] isiyo na rangi na harufu inayotokana na kuharibika kwa mnururisho [[radiumu]], ambayo ni bidhaa zilizooza za [[urani]], zinazopatikana katika [[umbo (jiolojia)|umbo]] la ardhi. Bidhaa za mnururisho zilizooza [[ioni]] vitu vya jenetiki, vikisababisha mabadiliko yanayoleta saratani. Radoni ni kisababishi cha pili cha kawaida cha saratani nchini Marekani baada ya uvutaji wa sigara. Hatari huongezeka asilimia 8–16 kwa kila ongezeko la 100 [[becquerel|Bq]]/[[cubic metre|m³]] katika kuwepo kwa radoni . Viwango vya gesi ya radoni hutofautiana kulingana na maeneo na elementi za mchanga ulio chini na miamba. Kwa mfano, katika maeneo kama [[Cornwall]] nchini Uingereza (iliyo na [[granite]] kama safu ya chini), gesi ya radoni ni tatizo kuu, na majengo yanafaa kuwa na matundu ya kupitishia hewa na fani ili kupunguza kiwango cha gesi ya radoni. [[United States Environmental Protection Agency]] Hukadiria kuwa moja kwa maboma 15 nchini Marekani huwa na viwango vya radoni zaidi ya miongozo iliyopendekezwa ya [[picocurie]] 4 kwa kila lita (pCi/l) (148 Bq/m³).

neg:
Bromi
Katika hali sanifu ni kiowevu yenye rangi nyekundu kahawia. Inamenyuka haraka na elementi nyingine na kwa wanyama pia watu ni sumu.

neg:
Blackheads
Blackheads (kutoka Kiingereza; pia "comedo" kwa lugha hiyo) ni aina ya chunusi ambayo huonekana kwa mtu wakati ngozi yake yapata maaafa na haitibiwi kwa wakati unaofaa. Unapopata jeraha la ngozi, mwili wako hujaribu kila uwezalo ili kutibu jeraha lile. Unaposhindwa kufanya hivi kwa wakati unaofaa, tishu ya ngozi hutengenezwa mahala pale ambayo huwa na ile rangi nyeusi na ndiyo maana mtu huonekana kana kwamba ana ngozi nyeusi.

neg:
Fransisko Solano
Kwa nini wewe uchi, nami nina vazi?

neg:
Salawe
Katika shughuli za kijamii kama vile ndoa mwanaume hutoa mahari kubwa kama vile ng'ombe ishilini hususani mwanamke anapokuwa na rangi nyeupe au mweupe, mara nyingi ndoa nyingi hufanyika kipindi cha kilimo ambapo watu huweza kuwa na chakula cha kutosha kwa ajili ya tukio la harusi. Mahari hutolewa mara nyingi na baba wa mtoto anazeoa hususani mtoto wa kiume. Mara nyingi kinapo tokea kitu katika kata hii kama vile msiba watu wote hujumuika kwa pamoja.

neg:
Zeruzeru
Pengine katika jamii kuna watu wenye maono mabaya dhidi ya wazeruzeru. Kuna pia imani potovu, hasa katika sehemu za Afrika (ambako albino anaonekana sana kuliko sehemu nyingine za dunia ambako watu wengi huwa na ngozi nyeupe kiasi) ya kwamba miili ya albino huwa na nguvu ya uchawi. Imani hiyo ilisababisha mauaji ya maalbino kwa kusudi la kutumia sehemu za miili yao kwa uchawi. Nchini Tanzania katika miaka 2000-2015 walau watu 75 waliuawa hivyo.

neg:
Kupanda kwa halijoto duniani
Kati ya wanasayansi kuna tofauti ya maoni kama sababu za mabadiliko hayo ni shughuli za binadamu tu au kama kuna sababu asilia. Siku hizi wataalamu wengi wanafikiri ya kwamba sababu kuu ni kuchoma kwa makaa na mafuta katika viwanda, magari na vituo vya umeme kunakopuliza hewani gesijoto kama dioksidi kabonia.

neg:
Ngozi
Uwezo wa kutengeneza melanini unarithiwa. Hivyo watu "weusi" huzaliwa na kiwango kikubwa cha melanini ya kudumu kwenye ngozi. Watu "weupe" wana kiwango kidogo.

neg:
Chunusi
Katika mwaka wa 2010, chunusi ilikadiriwa kuathiri watu milioni 650 duniani kote, hivyo kuufanya kuwa ugonjwa wa 8 unaotokea mara nyingi zaidi ulimwenguni.

neg:
Nimonia esinofili
Nimonia esinofili (EP) ni ugonjwa ambapo aina fulani ya seli nyeupe za damu ziitwazo eosinofili hukusanyika kwenye mapafu. Seli hizi husababisha kuvurugika kwa nafasi za kawaida za hewa (alveoli) ambako oksijeni huzinduliwa kutoka kwa anga. Aina mbalimbali za nimonia esinofili huwepo na zinaweza kutokea katika kundi la umri wowote. Dalili zinazojitokeza sana sana ni pamoja na kikohozi, homa, tatizo la kupumua, na kutokwa na jasho usiku. EP hutambuliwa kwa kutumia mchanganyiko wa dalili mbalimbali, matokeo ya ukaguzi wa afya unaofanywa na mtoa huduma za afya, na matokeo ya vipimo vya damu na eksirei. Ubashiri huwa bora wakati sehemu kubwa ya EP imetambuliwa na matibabu kwa kutumia kotikosteroidi yameanzishwa.

neg:
Historia ya Kanisa
Kule Ulaya makabila mengi yaliendelea kupokea Ukristo. Wakati mwingine watu walivutwa na mahubiri kuacha Upagani na kubatizwa. Mara nyingi waliona ya kwamba miungu ya kikabila haina msaada tena katika mazingira iliyobadilika. Waliweza kuvutwa na mfano bora wa wamonaki walioishi kati yao, au kushangazwa na elimu au maendeleo yao. Wakati mwingine wafalme waliamua kuwa Wakristo kwa sababu za kiroho au za kisiasa wakabatizwa pamoja na kabila au taifa zima. Katika mawazo ya Wazungu wa kale dini haikuwa jambo la mtu binafsi bali jambo la kijamii. Wakati mwingine washindi wa vita waliamua kuwabatiza maadui ili kujenga uhusiano wa kiroho nao. Ndiyo sababu ya ubatizo wa mabavu ulioweza kutokea katika nchi kadhaa.
Mfano mmojawapo ni ubatizo wa Wasaksoni, kabila kubwa katika eneo la Ujerumani kaskazini. Baadhi ya mababu wao walivuka bahari na kuteka Uingereza pamoja na Waangli. Wakati ule Wajerumani wengi walikuwa Wakristo lakini Wasaksoni waliendelea kutetea Upagani wao.

neg:
Zeruzeru
Albino huzaliwa na hali ya kukosa uwezo wa kujenga pigmenti ya melanini ambayo ni muhimu kama kinga dhidi ya mnururisho wa jua. Watu wenye ualbino huwa na nywele nyeupe au njano, na ngozi nyeupenyeupe. Macho yao ni buluu au hata pinki.

neg:
Kuvuja damu baada ya kuzaa
Kisababishi kikuu cha hali hii ni mikazo hafifu ya uterasi kufuatia kuzaa. kukosa kutolewa kwa plasenta yote, kuraruka kwa uterasi, au hali duni ya kuganda kwa damu ni hali zingine zinazoweza kuwa visababishi. Hali hii hutokea mara nyingi katika watu ambao: tayari wana kiwango cha chini cha seli nyekundu za damu, ni mtu wa bara Asia, watu walio na watoto wakubwa zaidi au zaidi ya mtoto mmoja, wanene kupindukia au wa umri wa zaidi ya miaka 40. Hali hii pia hutokea mara nyingi baada ya kuzaa kwa njia ya upasuaji, katika wanawake ambao hupewa dawa ili waanze kupata mikazo ya kuzaa, au wanawake walio na episiotomia.

neg:
Anga-nje
Wanasayansi hawaoni ya kwamba nafasi kati ya magimba ya angani ni hali ya ombwe au tupu kabisa lakini kuna kiasi kidogo cha utegili wa hidrojeni pamoja na mnururisho wa sumakuumeme na nyutrino. Katika nadharia ya fizikia kuna pia mata nyeusi na nishati nyeusi ambazo hazikuthibitishwa bado.

neg:
Skizofrenia
"Skizofrenia" ni ugonjwa wa akili unaosababisha fikira na hisia zisizo za kawaida.Watu wengi walio na ugonjwa huu husikia yasiyokuwemo ([kuota njozi]). Watu hawa huwa na woga na makisio yasiyoeleweka (paranoia). Watu hawa pia wanaweza kuamini mambo ya kiajabu na yasiyoeleweka (delusheni). Watu hawa wanaweza kuzungumza na kuwaza bila mantiki. Watu hawa huwa na ugumu wa kuhusiana na watu wengine inavyofaa au kudumisha kazi. Dalili kwa kawaida huanza katika ujana baada ya umri wa miaka 16. Takriban asilimia 0.3 hadi 0.7 ya idadi ya watu duniani watakuwa na hali hii wakati mmoja maishani mwao. Mwenendo unaoonekana na matukio yaliyoripotiwa husaidia kubaini iwapo mtu ana ugonjwa huu.

neg:
Malcolm X
Malcolm X alipigwa risasi mjini New York City baada ya kuhubiri kuhusu haki za rangi nyeusi. Wajumbe watatu wa Taifa la Uislam walihusika katika mauaji yake.

neg:
Kifaru
Faru weupe kwa muonekano ni wa kijivu. Maana ya neno weupe ilikosewa tu kutokana na neno la kiholanzi ‘wijd’ lenye maana ya upana ‘wide’ ambalo lilizoeleka kama ‘white’ ambalo sasa laeleweka hivyo kama mweupe. Aliitwa hivyo kwa maana ya upana, sababu wa mdomo wake mpana wenye umbo la mraba.

neg:
Maambukizi ya mfumo wa viungo vya mkojo
Dalili za mfumo wa viungo vya mkojo zinakosekana mara nyingi katika uzee.Wakati mwingine, dalili pekee ufukunyungu (kutoweza kujizuia kukojoa) mabadiliko katika hali ya kiakili, au uchovu. Dalili ya kwanza katika watu wazee ni sepsisi, ambayo ni maambukizi ya damu Utambuzi unaweza kutatizika kwa sababu watu wengi wazee wana ufukunyungu au wana dimenshia wana (hali lemavu ya kiakili).

neg:
Ngozi
Katika mazingira yenye jua kidogo rangi nyeupe ina faida ya kwamba ngozi inahitaji nuru ya jua kwa kutengeneza vitamini D. Hapo mtu "mweusi" katika mazingira yenye jua kidogo anaweza kupata uhaba wa vitamini hiyo.

neg:
Ulevi
Madaktari wa akili John I. Nurnberger, Jr, na Laura Jean Bierut wanadai kwamba ulevi hauna sababu moja mahususi-ikiwa ni pamoja na maumbile-lakini jeni huwa na jukumu muhimu "kwa kuathiri michakato ya ndani ya mwili na ubongo ambayo huingiliana na na tajriba ya mtu binafsi ya maisha na kusababisha kinga au kuugua ". Pia waliripoti kuwa chini ya dazeni-ya jeni zinazohusishwa na ulevi zimetambuliwa, lakini nyinginezo zaidi zangojea kugunduliwa.

neg:
Maana ya maisha
Wanahisia hutumia mawazo hayo kuendeleza dhana kuwa matukio yote ya kibinadamu yanaweza kuelezwa kwa kutumia lengo letu la kuzaa:
Kwa nini watu wanapinga sana ndoa baina ya watu wa jinsia moja? Kwa sababu watu katika jozi la namna hiyo hawawezi kuzaa
Kwa nini watu hupendana? Kwa sababu upendo husababisha ngono, ambayo huchangia ustawi wa spishi ya binadamu
Kwa nini akina mama hupenda watoto hata kama hawajazaliwa bado? Kwa sababu inachangia kutunza na kuongeza idadi ya binadamu
Kwa nini watu wengi hupinga utoaji mimba? Kwa sababu inazuia uzazi
Kwa nini madaktari wengi sana na matibabu mengi? Ili kutunza idadi ya watu
Kwa nini uuaji ni hatia kubwa sana? Kwa sababu kuua kunapunguza idadi ya watu

neg:
Melanini
Melanini ni jina la pigmenti katika ngozi ya juu zinazofanya ngozi kuwa na rangi asilia fulani. Inapatikana pia katika nywele na sehemu za jicho.

neg:
Shirika la Msalaba Mwekundu
Shirika la Kimataifa la Msalaba Mwekundu pamoja na lile la Hilali Nyekundu ni  mashirika ya kibinadamu yenye wahudumu wa kujitolea takriban milioni 97 duniani kote ambayo yalianzishwa ili kulinda masilahi ya afya ya binadamu, kuhakikisha heshima kwa hulka ya mwanadamu, na kuzuia na kupunguza mateso ya kibinadamu, bila ubaguzi wowote kwa misingi ya utaifa, rangi, jinsia, imani za kidini, daraja la kijamii au maoni ya kisiasa.

neg:
Saratani ya mapafu
[[File:saratani ya mapafu.jpg|kidole cha thumb|Picha ya pafu la binadamu: Eneo nyeupe katika ndewe ya juu ni saratani; Maeneo nyeusi ni kugeuka kwa rangi unaosababishwa na [[Uvutaji wa tumbaku|uvutaji]].
[[Uvutaji wa tumbaku |Uvutaji]], haswa [[sigara]], ni kisababishi kikuu cha saratani ya mapafu. Moshi wa sigara huwa na [[kasinojeni]] zaidi ya 60 inayojulikana, ikijumuisha [[radioisotopu]] kutoka uozaji wa [[radoni]], [[nitrosamine]], na [[benzopyrene]]. Kwa kuongeza, nikotini huonekana kuvunja matokeo ya kinga kwa uvimbe wa saratani kwa tishu zilizowazi. Katika nchi zilizoendelea, asilimia 90 ya vifo vya saratani kwa wananume mwaka wa 2000 zilihusishwa na uvutaji wa sigara (asilimia 70 kwa wanawake). Uvutaji huchangia kwa asilimia 80-90 ya visa vya saratani.

neg:
Zeruzeru
Zeruzeru (kutoka Kizaramo / Kizigua "zeu" nyeupe) au Albino (kutoka Kilatini "albus", yaani "mweupe") ni mtu anayekosa pigmenti ya melanini katika ngozi, nywele na macho au anayo kwa kiwango kidogo sana tu. Uzeruzeru au ualbino hutokea kwa watu na pia kwa wanyama.

neg:
Melanini
Kazi ya melanini inaaminiwa kupunguza athira ya mnururisho wa urujuanimno (ing. "ultraviolet") katika nuru ya jua. Watu wenye melanini nyingi yaani rangi nyeusi-nyeusi huathiriwa mara chache na kansa ya ngozi kuliko watu wenye rangi nyeupe-nyeupe. Hii ni sababu ya kwamba katika mazingira penye nuru kali zaidi (kama karibu na ikweta) mara nyingi watu huwa na melanini nyingi hivyo rangi nyeusi-nyesi kuliko watu katika mazingira penye nuru hafifu zaidi.

neg:
Zeruzeru
Albino huzaliwa na hali ya pekee inayoweza kupunguza uwezo wake wa kuona vizuri lakini hii si lazima. Yuko hatarini ya kuchomwa kwenye ngozi na kupata magonjwa kutokana na athari ya nuru ya jua. Hali yake haiongezeki maishani mwake isipokuwa kama hali yake inasababisha uonjwa kutokea.

neg:
Homa ya ndengi
Mbu anapomuuma mtu, mate yake huingia katika ngozi ya mtu huyu. Virusi hubebwa kwenye mate ya mbu huyu iwapo ana dengi. Kwa hivyo, mbu anapomuuma mtu, virusi huingia kwenye ngozi yake pamoja na mate ya mbu. Virusi hujishikiza na kuingia katika seli nyeupe za damu yake. (Seli nyeupe za damu zinafaa kuukinga mwili kwa kupigana na hatari kama maambukizi.) Seli nyeupe za damu zinapozunguka mwilini, virusi hivi huzaana. Seli nyeupe za damu hujibu kwa kutoa ishara nyingi protini (ziitwazo saitokini), kama vile intalukini, intaferoni na tumonekrosisi. Protini hizi husababisha joto jingi, dalili kama za homa na maumivu makali ambayo ni sifa bainifu ya dengi.

neg:
Mkundu
Mkundu ni sehemu ya mwili wa binadamu ambapo mavi hutoka utumbo.

neg:
NSDAP
Haya yote yaliunganishwa na itikadi ya kimbari iliyofundisha kuwa watu hutofautiana kutokana na "damu" na kila mbari au rangi ya watu ina uwezo na thamani tofauti. Katika itikadi hii watu weupe wenye damu safi ya Kigermanik walikuwa juu kabisa kama watu wa Skandninavia, Wajerumani na sehemu ya Waingereza. Lakini Waslavoni wa Ulaya ya Mashariki walitazamiwa kuwa wa ngazi ya chini; Warusi waliitwa "Untermensch" (mwanadamu duni). Watu wenye rangi kama Waafrika mara nyingi walitazamiwa kuwa duni zaidi.

neg:
Damu
Wanyama wengine wasio na uti wa mgongo hutumia protini za kupumua ili kuongeza uwezo wa kubeba oksijeni. Himoglobini ndiyo protini ya kupumua inayopatkana sana katika mazingira asili. Himosianini (buluu) ina shaba na inapatikana katika krasteshia na moluska. Inadhaniwa kwamba tuniketi (mnyama wa baharini anayetoa maji kupitia tundu mbili anapoguswa) anaweza kutumia vanabini (protini zenye vanadiamu) kwa pigmenti ya kupumua (kijani-ng'avu, buluu, au rangi ya machungwa).

neg:
Bawasiri
Hali nyingine zinazosababisha vidonge vya mkunduni ni pamoja na: kishikizo cha ngozi, kuchunjuka kwa mkundu, prolapsi ya rektamu, polipsi na pupila ya mkundu iliyo kubwa. varisesi ya rektamu ya mkundu kwa sababu ya ongezeko la pota hipatensheni (shinikizo la damu katika mfumo wa pota ya vena) unaweza kujitokeza sawa na hemoroidi lakini ni hali tofauti.

neg:
Damu
Katika desturi za wakazi asili wa Australia, ngeu (hasa nyekundu) na damu, zote zikiwa na kiwango cha juu cha chuma na ambazo zinadhaniwa kuwa Maban (zenye nguvu za uchawi) hupakwa kwenye miili ya wachezaji wakati wa matambiko. Kama Robert Lawlor anavyosema:
Katika tamaduni na sherehe nyingi za Aborijini, ngeu nyekundu hupakwa katika sehemu zote za miili uchi za wachezaji. Katika sherehe za siri na takatifu za kiume, damu iliyoondolewa kutoka kwenye vena za mikono ya mshiriki hubadilishwa na kusuguliwa juu ya miili yao. Ngeu nyekundu pia hutumiwa kwa njia sawa na hii katika sherehe zisizo za siri. Damu pia hutumika kushikilia manyoya ya ndege kwenye miili ya watu. Manyoya ya ndege huwa na protini ambayo ina kiwango cha juu cha hisi ya magnetiki. Lawlor anasema kuwa damu inayotumika kwa njia hii inaaminika na watu hawa kuwa inawaunganisha wachezaji na dunia yenye nguvu isiyoonekana ya wakati wa ndoto. Lawlor maeneo haya yenye nguvu zisizoonekana na maeneo ya sumaku, kwa kuwa chuma ina sumaku.

neg:
Wabilikimo
Makabila ni tofauti kati yake, lakini ni tofauti zaidi sana na binadamu wengine. Vipimo vya DNA vinadokeza kwamba wana asili moja, ya zamani sana (miaka 60,000 hivi iliyopita) kuliko aina nyingine zote za watu isipokuwa Wasani.

neg:
Madhara ya ongezeko la joto duniani
Kiumbe aitwaye "lemuroid possum mweupe", anayepatikana tu katika misitu ya milimani ya eneo la kasakzini la Queensland, ametakjwa kama spishi wa kwanza wa kimamalia kuangamizwa na ongezeko la joto Duniani linalosababishwa na binadamu. Possum mweupe hajaonekana kwa kipindi cha zaidi ya miaka mitatu. Possum hawa hawawezi kuishi katika vipimo vya joto vya zaidi ya 30 °C (86 °F) kwa kipindi kirefu, jambo lililofanyika mnamo mwaka wa 2005. Safari ya mwisho ya kiupelelezi ya kutafuta Possum wowote weupe ambao bado wako hai kilifaa kwanza mwaka wa 2009.

neg:
Ndizi sukari
Ndizi sukari ni tunda lenye rangi ya njano ambalo huliwa na viumbe hai, kwa mfano watu, nyani, tembo na wengine wengi. Tunda hili linapendwa sana kwa sababu lina ladha tamu ya sukari iliyo ya asili na ambayo hujenga miili ya viumbe hai.

neg:
Mbwa-kaya
Kama ilivyo kwa wanyama wengi, mbwa huwa hawaoni rangi zote kama binadamu, na badala yake kwa buluu na nyekundu tu. Uoni wa mbwa umeimarika kutokana na shughuli zake za uwindaji. Hata hivyo mbwa wameonekana mahiri zaidi katika utambuzi wa vitu vilivyo katika mwendo, hasa pale wanapowatambua wamiliki wao, hata wakiwa kilometa moja kutoka kwa mbwa.

neg:
Nzi mweupe
Nzi weupe ni wadudu wadogo. Wapevu wa takriban spishi zote wana urefu wa mm 1-3, lakini spishi chache zinaweza kufika mm 5. Kiwiliwili cha nzi weupe kimerefuka kidogo na kinabeba mabawa manne ya ukubwa sawa ambayo yamepakiwa nta. Nta hii inawapatia rangi ya nyeupe. Vipande vya mdomo vimeungana katika mrija utumikao ili kufyunza utomvu. Hatua zote za nzi weupe (mayai, lava, wapevu) hupatikana kwa upande wa chini wa majani kwa kawaida.

neg:
Fahari ya mtu mweusi
Fahari ya mtu mweusi ni jina la harakati zilizoanzishwa kuzipiku tamaduni na itikadi za Kizungu na kuhamasisha watu weusi kusherehekea au kufurahia tamaduni za mtu mweusi na kushikilia urithi wao wa Kiafrika. Huko nchini Marekani, harakati hizi zilihusishwa moja kwa moja na ubaguzi wa watu weupe. Hasa katika kipindi cha Vuguvugu la haki za kiraia lililotokea nchini Marekani wakati watu weusi wanadai haki zao za kiraia ikiwa ni pamoja na kupiga kura, usawa katika fursa za kazi, sheria za kibaguzi, na mambo mengine mengi ambayo ni haki ya msingi kwa kila raia. Harakati nyengine zinazohusiana ni pamoja na mamlaka ya mtu mweusi, uzalendo wa mtu mweusi, Black Panthers na Uafrocentriki.

neg:
Ubongo
Kwa kweli akzoni huchukua nafasi kubwa katika ubongo. Mara nyingi makundi makubwa hukusanyika pamoja katika kile ni kinachoitwaye "viungo fumwele vya neva." Akzoni nyingi zimefunikwa katika vifuniko vyenye maki nene ya mafuta iitwayo miyelini, ambazo huchangia kuongeza kasi ya msukumo kwa vitendo tarajiwa. Miyelin ni nyeupe, hivyo sehemu za ubongo zilizojazwa kwa fumwele za neva huonekana kama "dutu" "nyeupe," tofauti na "dutu ya kijivu" vinazoonyesha maeneo yaliyo na idadi kubwa ya miili ya chembe za neuroni. Urefu wa jumla wa akzoni iliyo na miyelini katika ubongo wa mwanadamu mzima wastani ni zaidi ya .

neg:
Ufizi wa meno
Ufizi ulio mzima unaonyesha kwa kawaida rangi ya waridi lakini kwa watu wenye ngozi nyeusinyeusi inaweza kuwa pia na kiwango cha melanini.

neg:
Mzungu
Si neno kamili sana kwa sababu watu wanaoitwa Wazungu wanaweza kutokea kila sehemu ya dunia; Wamarekani weupe huitwa Wazungu na pia makaburu kutoka Afrika Kusini, Wakenya weupe na pia Waaustralia. Vilevile mtu kutoka nchi za Ulaya ya Kusini kama Hispania au Ugiriki anaweza kusababisha wasiwasi kama yeye ni Mzungu au Mwarabu kwa sababu wengi wao hufanana na watu wa Afrika ya Kaskazini.

neg:
Punda milia
Iliaminika hapo awali kuwa punda milia walikuwa kwanza na rangi nyeupe ndipo mistari ikatokea, sababu tu wana sehemu nyeupe ya chini ya tumbo. Hata hivyo utafiti katika ukuaji hasa hatua nyakati za kijusi, imeonekana kuwa mnyama huyu ana rangi nyeusi na michirizi myeupe na tumbo nyeupe kuja baadaye kama nyongeza.

neg:
Wamarekani weusi
Wamarekani Weusi ni watu wanaoishi nchini Marekani wakiwa na mababu waliotoka Afrika.

neg:
Damu
Damu ya wanyama wenye uti wa mgongo huwa nyekundu yenye kung'aa wakati ambapo himoglobini yake imewekewa oksijeni. Wanyama wengine, kama vile krusteshia na moluska, hutumia hemosianini kubeba oksijeni, badala ya himoglobini. Wadudu na baadhi ya moluska hutumia ugiligili unaoitwa hemolimfu badala ya damu, tofauti ikiwa kwamba hemolimfu haipatikani katika mfumo wa usambazaji uliofungwa. Katika wadudu wengi, "damu" hii haina molekuli zinazobeba oksijeni kama vile himoglobini kwa sababu miili yao ni midogo na hivyo mfumo wao wa kupumua unatosha kusambaza oksijeni.

neg:
Tawasifu ya Malcolm X
Mazungumzo ya wawili hawa, yalikuwa ya kipekee. Haley kavumilia mengi. Mara nyingi humjia nyakati za jioni akiwa katika mizunguko yake akiwa hoi. Upole na hekima ya Haley, ulifanikisha kitabu kuundwa. Kitabu kinaanzia maisha ya utoto, ukubwa, kujihusisha na uhuni, hasira zake juu ya Wazungu na safari yake ya Makka iliyokuja kubadili maoni yake dhidi ya Wazungu na watu weupe kwa ujumla. Baada ya kwenda Makka alikuta Waarabu wasivyo-waba-guzi na kukutana baadhi ya watu rangi nyengine waliomthamini na kumpa mchango wa kifikra na kiroho kwa kiasi kikubwa. Tangu hapa, alibadili kabisa mawazo yake dhidi ya watu wa weupe na Waafrika wenzie ambao walikuwa Wakristo - hasa wale ambao walikuwa wanajipendekeza kwa Wazungu ili kudhulumu haki ya Waafrika Wamarekani wengine.

neg:
Anga
Kwa lugha nyingine anga ni eneo la angahewa au upeo unaojaa hewa juu ya uso wa ardhi. Sehemu hiyo imejaa molekuli za gesi za angahewa hasa nitrojeni na oksijeni; ni molekuli hizo zinazoakisisha nuru ya jua na kusababisha rangi ya buluu ya anga wakati wa mchana. Bila hewa, anga lingekuwa jeusi muda wote jinsi lilivyo mwezini (linganisha picha).

neg:
Wamarekani weusi
Utafiti kwamba kwa wastani, damu yenye asili ya Afrika imechangia 78.1%, ile ya Ulaya 18.5% na ya Kiindio 3%.

neg:
Wamasai
Ushanga, unaofanywa na wanawake ina historia ndefu kati ya Wamasai, ambao hujitambulisha katika jamii kupitia mapambo ya mwili na uchoraji. Kabla ya kuwasiliana na Wazungu shanga zilikuwa zikitengenezwa kutoka vifaa vya kienyeji. Shanga nyeupe zilitengenezwa kutoka udongo, pembe, au mfupa. Shanga nyeusi na bluu zilitengenezwa kutoka chuma, makaa, mbegu, udongo, au pembe. Shanga nyekundu zilitengenezwa kutoka mbegu, mbao, maburu, mifupa, pembe, shaba, au chuma. Katika karne ya 19, shanga nyingi zenye rangi mbalimbali zilifika Afrika Mashariki kutoka Ulaya, zikabadilishwa na shanga za jadi na kutumiwa kutengeneza mipangilio bora ya rangi. Hivi sasa, shanga za kioo, bila urembesho hupendelewa.

neg:
Mmenyuko wa mzio
Dalili kwa kawaida ni pamoja na uvimbe iliyoinuka kwenye ngozi (ugonjwa wa mabaka), kujikuna, uso au ngozi nyekundu (kuiva), au midomo kuvimba. Wale walio na uvimbe chini ya ngozi (angioedema) wanaweza kuhisi kwamba ngozi zao zinachomeka badala ya kuwasha. Ulimi au koo inaweza kufura katika hadi asilimia 20 ya matukio. Sifa zingine ni pamoja na mafua na uvimbe wa ngozi nyepesi kwenye uso wa jicho na kigubiko (conjunctiva). Ngozi pia huweza kuwa na rangi ya bluu (cyanosis) kutokana na ukosefu wa oksijeni.

neg:
Beyoncé Knowles
Kama moja wa wasanii weusi kutoka Marekani anayeangaziwa sana na vyombo vya habari, Knowles mara nyingi hupata ukosoaji ambao baadhi ya watu huamini kuwa husababishwa na ubaguzi wa rangi na uana. Mmoja wa mashabiki wake anasema, "[Knowles] anajionyesha kama ishara ya ngono kuliko kama msanii." Mwandishi Toure wa jarida la "Rolling Stone" alisema kwamba tangu kutolewa kwa albamu ya "Dangerously in Love," "[Beyoncé] imekuwa ishara ya ngono kama Halle Berry ..." Sura yake katika jarida la "Vanity Fair" pia ilizua maoni tofauti kwamba toni ya ngozi yake ilikuwa imebadilishwa kupitia mitambo ya tarakimu.

neg:
Waarabu
Leo duniani kuna watu wengi sana wanaojinasibisha na Waarabu wakiwa wanaishi Bara Arabu au Mashariki ya Kati au kwengineko ulimwenguni. Watu hawa ambao wanatafautiana baina yao kirangi na kimaumbile na kisura wote wanadai kuwa ni Waarabu au asli zao ni za Kiarabu. Walakini, ni nani hasa hawa Waarabu na nini asli yao?

neg:
Athari ya Doppler
Kwenye nuru athari ya Doppler husababisha mabadiliko ya rangi kuelekea upande wa buluu kwenye spektra (huitwa kisogezo cha buluu). Chanzo cha nuru kikikaribia kisogezo cha buluu huwa kubwa zaidi. Kinyume chake kama chanzo cha nuru kinakuwa mbali tunaona kisogezo chekundu katika spektra yake na kisogezo hiki ni kikubwa kutegemeana na kasi yake.

neg:
Jinsia
Wengine, kwa sababu zisizoelezeka vya kutosha na biolojia wala saikolojia, hawajisikii ipasavyo na jinsia yao (hasa ubaridi wa kijinsia na elekeo la ushoga na usagaji).

neg:
Kiwango-hisi cha gluteni
Magonjwa yenye asili isiyojulikana yanapendekezwa kama upanuzi wa unyeti wa gluteni. Asili ya magonjwa haya huwa hayajulikani. Miaka mia moja iliyopita, kabla ya gluteni kutambuliwa kuwa chanzo cha ugonjwa wa siliaki, ugonjwa wa siliaki kati ya watu wazima uliitwa steatoria ya watu wazima wenye asili isiyojulikana, ugonjwa wa sprue wa hari, na majina mengine mengi. Mjadala kuhusu kategoria hii ndogo unatokana na hali ambapo utambulishaji wa daraja zote za GSE na mzio hazitumii mtazamo mmoja. Matukio zaidi ya awali ya GSE huwa hayatambuliki, hasa kabla ya mwaka wa 2005. Inaonekana kuwa kuna idadi ndogo ya watu wasio na unyeti wa gluten ya GSE wasioonyesha yoyote kati ya mizio ya gluteni lakini wana kiwango cha juu kuwa nyanyuliwa kinza-gliadini IgA au IgG. Dalili za kawaida ni niuropathia za pembeni na ataksia ya ubongo. Ndani ya seti ya GSE, matokeo haya yanaweza kuelezwa kupitia ukalisishaji wa mipito ya ubongo na ukosefu wa vitamini. Ndani ya makundi yaliyobakia ya 'DQ2 na bila DQ8'. Kwa kuwa kundi hili la GS lina asili lisilojulikana, jukumu la mzio, dutu zingine zenye hisi (km aspirini), au vipengele vingine katika IGS pia bado hazijatatuliwa.

neg:
Nyekundu
Nyekundu ni rangi ya jua wakati wa kuzama. Ni pia rangi ya matunda mbalimbali na rangi ya damu. Inatazamiwa kuwa pia rangi ya upendo.

neg:
Nguruwe Mweusi
Nadharia iliyokubalika zaidi ni kwamba nguruwe wa kwanza waliletwa kwenye Peninsula ya Iberia na Wafoinike kutoka pwani ya Mashariki ya Mediterania, ambao waliingia na nguruwe mwitu. Ni mfano wa nadra katika uzalishaji wa nguruwe ulimwenguni. Uzazi wa Iberia kwa sasa ni moja ya mifano michache ya uzazi wa ndani ambao umebadilishwa na mazingira ya wachungaji ambao ni matajiri wa ardhi hasa katika rasilimali za asili.


query: Je,idadi ya watu wa mji wa New Orleans ni ngapi?

pos:
New Orleans
Hadi Julai 2005 ilikuwa na wakazi 454,863 ikaathiriwa vibaya na tufani "Katrina" iliyoharibu sehemu kubwa na idadi ya wakazi imepungua hadi kufikia 223,388 katika mwaka 2007.

neg:
Monroe, Louisiana
Monroe ni mji wa Marekani katika jimbo la Louisiana. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 170,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 22 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
.07%
Linderman anaeleza kwamba, hata kama nusu ya wakazi wa New York City watauawa kwenye mlipuko huo, itawakilisha kiasi cha .07% ya wakazi wa dunia nzima, hasara inayokubalika. Pia, ametoa siri ya kwamba ana uwezo wa kutibu wengine, na hivyo amezoea kuwa mmoja kati ya kundi la mashujaa, lakini anakua akivaa uokozi wa dunia "maisha mamoja kwa wakati mmoja" na badala ya mipango ya kusaidia dunia ijisaidie yenyewe, huku Nathan akiibuka kwa sauti ya pamoja baada ya msiba. Miongoni mwa michoro Linderman anayoonesha kwa Nathan, mmoja ambao anaonekana Nathan amesimama kwenye Ofisi ya Rais Marekani.

neg:
Illinois
Eneo la jimbo ni 140,998 km² likiwa na wakazi 12,831,970 hivyo kuna msongamano wa watu 86.27/km². Idadi kubwa hukaa katika rundiko la jiji la Chicago penye wakazi milioni 9.

neg:
New Orleans
1803 eneo lote la Louisiana pamoja na mji likauzwa na mtawala Mfaransa Napoleon hivyo kuja chini ya utawala wa Marekani. Wakati ule mji ulikuwa na wakazi 10,000. Chini ya utawala wa Marekani ukakua haraka ukawa mji mkubwa katika kusini ya Marekani.

neg:
Oregon
Jimbo lina wakazi wapatao 3,790,060 (2008) wanaokalia katika eneo la kilomita za mraba zipatazo 255,026.

neg:
Auckland
Auckland ni mji mkubwa kabisa katika nchi ya New Zealand. Mji wa Auckland una idadi ya wakazi wapatao milioni 1.4 (makisio). Kwa kipindi kifupi katika historia ya New Zealand, mji wa Auckland ulikuwa mji mkuu kabla hauja amishiwa katika mji mkuu mwingine wa sasa wa Wellington.

neg:
Colts Neck Township, New Jersey
Colts Neck ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 10,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 23 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 83 km².

neg:
Marlboro Township, New Jersey
Marlboro ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 41,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 35 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 79 km².

neg:
Ufaransa
Eneo lake ni km² 674,843; na idadi ya wakazi ni 63,044,000.

neg:
Martinique
Idadi ya wakazi ni 386,486. Takriban 90% ni wa asili ya Afrika au machotara wa aina mbalimbali. Wazee wao waliletwa huko kama watumwa kwa ajili ya kazi katika mashamba ya miwa. Kikundi kikubwa cha pili ni Wazungu (5%). Waliobaki ni Wahindi, Waarabu na Wachina.

neg:
Orlando, Florida
Orlando ni mji wa Marekani katika jimbo la Florida. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao milioni 2 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 34 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Alexandria, Louisiana
Alexandria ni mji wa Marekani katika jimbo la Louisiana. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 145,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 23 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Concord, New Hampshire
Concord ndiyo mji mkuu katika jimbo la New Hampshire. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 41,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 88 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
East Orange, New Jersey
East Orange ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 65,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 50 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
New Orleans
New Orleans ni mahali ambako tamaduni mbalimbali zimekutana na kuchanganyika: Wafaransa, watu wa Karibi, watumwa wenye asili ya Afrika, Wahispania kutoka Meksiko na Waingereza.

neg:
San Andrés, Providencia na Santa Catalina
Wakazi ni 75,167 (mwaka 2013), wengi wao wakitokea Kolombia bara, wakiongea Kihispania na kufuata Ukristo katika Kanisa Katoliki. Kabla ya uhamiaji wao wakazi walikuwa wenye asili ya Afrika zaidi na kuongea Krioli iliyotokana na Kiingereza pamoja na kufuata Uprotestanti.

neg:
Orange, California
Orange ni mji wa Marekani katika jimbo la California. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 142,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 59 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 61 km².

neg:
New Hampshire
Jimbo lina wakazi wapatao 1,315,809 (2008) wanaokalia katika eneo la kilomita za mraba zipatazo 24,217.

neg:
Cote d'Ivoire
Wakazi walikadiriwa kuwa 23,919,000 mwaka 2014. Kabila kubwa ni lile la Waakan (42.1%). Asilimia 20 ni wahamiaji, hasa kutoka nchi jirani (Liberia, Burkina Faso na Guinea). Asilimia 4 wana asili tofauti, hasa Ufaransa, Lebanoni, Vietnam na Hispania.

neg:
Amerika ya Kusini
Kuna makadirio ya kwamba idadi ya wakazi asilia, yaani Waindio, ilikuwa milioni 30 hivi katika Amerika ya Kusini kabla ya kufika kwa Wazungu.

neg:
Australia
Idadi ya wakazi ni 23,648,300 (mwaka 2014).

neg:
Jamaika
Mwaka 2012 Jamaika ilikuwa na wakazi 2,889,187. Nusu yao waliishi mjini. Umri wa wastani ni miaka 23, thuluthi moja ni watoto hadi miaka 14.

neg:
Upper Freehold Township, New Jersey
Upper Freehold Township ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 6,800 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 30 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 122 km².

neg:
Greensboro, North Carolina
Greensboro ni mji wa Marekani katika jimbo la North Carolina. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2009, mji una wakazi wapatao 710,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 266 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Jimbo Kuu la Nairobi
Kuanzishwa kwa jimbo kuu la Nairobi
Eneo la jimbo lina kilometa mraba 3,271, ambapo kati ya wakazi 4,020,100, Wakatoliki ni 1.228.100 (30.5%) katika parokia 90.

neg:
Rasi ya Magharibi
Idadi ya wakazi ilikuwa 4,524,335 mwaka 2004. Zaidi ya nusu ya wakazi hutumia Kiafrikaans kama lugha ya kwanza (55,3%), takriban robo Kixhosa (23,7%) na karibu sehemu ya tano Kiingereza (19,3%). Lugha hizi tatu ni pia lugha rasmi za jimbo.

neg:
New Rochelle, New York
New Rochelle ni mji wa Marekani katika jimbo la New York. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 72,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 26 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Ingolstadt
Ingolstadt (Kijerumani matamshi: [ɪŋɡɔl ˌ ʃtat]; ndani ya nchi [ɪŋl̩ʃtɔ ː d]) ni mji katika jimbo la Free State wa Bavaria, katika Shirikisho la Jamhuri ya Ujerumani. Hiyo iko kando ya benki ya Mto Danube, katika kituo cha Bavaria. Kama katika 31 Machi 2011, Ingolstadt alikuwa na wananchi 125,407. Ni sehemu ya Area Munich Metropolitan, ambayo ina jumla ya wakazi zaidi ya milioni 5.
Illuminati, Bavaria siri jamii, ilianzishwa mwaka Ingolstadt mwishoni mwa karne ya 18.
Ingolstadt ni kuweka katika Frankenstein riwaya na Mary Shelley, ambapo mwanasayansi Victor Frankenstein inajenga monster wake.
Ni tovuti ya makao makuu ya watengenezaji wa Ujerumani magari Audi, ulinzi ndege mtengenezaji Cassidian Air Systems (zamani EADS DS) na maduka ya elektroniki Media Markt na Saturn.
Ingolstadt Stesheni Kuu imekuwa kushikamana na Nuremberg na kiungo high-speed reli tangu Mei 2006. Ingolstadt pia ina pili abiria kituo cha saa Ingolstadt Nord.
Ingolstadt ni watani wa Luftwaffe Ace Josef Priller, na alikuwa kwa muda mrefu wa nyumbani wa sifa mbaya Kiholanzi vita uhalifu, Klaas Carel Faber, ambaye alikuwa kuwajibika kwa mauaji ya zaidi ya 22 wakati wa Vita ya Pili ya Dunia. Kabla ya kifo chake mwaka 2012, [2] alikuwa vita wengi walitaka jinai duniani kote
Kufunika eneo la miji ya 133.35 km2 (51.49 sq mi), Ingolstadt kijiografia Bavaria ya nne kwa ukubwa mji baada ya Munich, Nuremberg na Augsburg. Katika hatua yake ya mji mkubwa ni juu ya 18 km (11 mi) kutoka mashariki na magharibi na kutoka kaskazini na kusini juu ya 15 km (9 mi). mipaka ya mji ina urefu wa kilomita 70 (43 mi).
mipaka ya mji ni karibu kilomita 14 (9 mi) mbali na kituo cha kijiografia wa Bavaria katika Kipfenberg. mji wa zamani ni takriban 374 mita juu ya usawa wa bahari na hatua ya juu, ziko katika wilaya ya Pettenhofen, ni 410.87 km (255.30 mi). kumweka chini ya ushabiki Schutter na Danube ni saa 362 m (1188 ft) juu ya usawa wa bahari. Ingolstadt anatumia za Ulaya ya Kati kama katika Ujerumani; wastani wa muda bakia ni 14 dakika.
mji ni kupanua katika benki ya kaskazini na kusini ya Danube katika bakuli pana gorofa. Bonde Ingolstadt mipaka ya vilima Jura, iko kusini na ni kaskazini ya Donau-Isar-Hügelland. Katika kusini magharibi ni Donaumoos wakati katika mashariki misitu ya tambarare ya Danube kufikia katika maeneo ya mijini. Ni ya pili kwa ukubwa ngumu mafuriko ya Danube. Sandrach, aliyekuwa Southern kuu tawi la Danube, sehemu hutengeneza Kusini mwa mji wa mpakani. Katika kaskazini, Schutter unapita kutoka magharibi kufikia Danube karibu na Altstadt.

neg:
Senegal
Kuna wakazi milioni 13.5 na idadi kubwa ni wa chini ya umri wa miaka 20. Wameongezeka sana, mnamo mwaka 1985 idadi ilikuwa milioni 5 tu.

neg:
Des Moines, Iowa
Leo hii mji wa Des Moines umekuwa mji mkubwa kabisa katika jimbo hili la Iowa likiwa na wakazi takriban 194,163 mnamo mwaka wa 2005.

neg:
Mississippi
Mississippi ni jimbo la kujitawala la Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani. Mji mkuu na mji mukubwa ni Jackson. Idadi ya wakazi wa jimbo lote hufikia watu 2,938,618 (2008) wanaokalia eneo la 125,443 km² ambalo ni hasa milima na jangwa. Imepakana na Tennessee, Alabama, Louisiana na Arkansas. Upande wa kusini imepakana na maji ya Ghuba ya Meksiko, magharibi mwa mto Mississippi.
Tovuti Rasmi ya Jimbo la Alabama

neg:
Augusta, Maine
Augusta ni jina la mji mkuu wa jimho la Maine nchini Marekani. Idadi ya wakazi ya mjini hapa ilikadiriwa hadi kufikia kiasi cha watu 18,560 wanaoishi mjini hapa. Mji uliazishwa mnamo mwaka wa 1754. Mji upo m 20 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
West Orange, New Jersey
West Orange ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 40,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 135 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Oklahoma City, Oklahoma
Oklahoma City ndiyo mji mkuu katika jimbo la Oklahoma. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2006, mji una wakazi wapatao milioni 1.3 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 396 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Tennessee
Tennessee ni jimbo la kujitawala la Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani. Imepakana na Kentucky, Virginia, North Carolina (Carolina Kaskazi), Georgia, Alabama, Mississippi, Arkansas na Missouri. Mipaka asilia ni Mto Mississippi upande wa maghaibi. Mji mkuu ni Nashville na mji mukubwa ni Memphis. Jimbo lina wakazi wapatao 6,214,888 (2008) wanaokalia katika eneo la kilomita za mraba zipatazo 109,247.

neg:
Haikou
Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2006, kuna wakazi wapatao 830,000 wanaoishi katika mji huu.

neg:
Amiens
Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2006, mji una wakazi wapatao 270,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo mita 14-106 juu ya usawa wa bahari.

neg:
East Los Angeles, California
East Los Angeles au East L.A. ni mji wa Marekani katika jimbo la California. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 124,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 61 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 19 km².

neg:
New Milford, New Jersey
New Milford ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 16,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 9 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 6 km².

neg:
Ocean Township, Monmouth County, New Jersey
Ocean ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 28,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 24 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 29 km².

neg:
Joliet, Illinois
Joliet ni mji wa Marekani katika jimbo la Illinois. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2005, mji una wakazi wapatao 145,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 196 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Santa Clara, California
Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka 2005, kuna wakazi wapatao 109,000 wanaoishi katika mji huu.

neg:
Cape Town
Kufuatana na sensa ya mwaka 2011 jiji lote lina wakazi 3,740,026. Tangu sensa ya 2001 idadi hii imekua asilimia 2.6 kila mwaka.

neg:
Carson City, Nevada
Carson City ndiyo mji mkuu katika jimbo la Nevada. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 50,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 1463 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Portsmouth, New Hampshire
Portsmouth ni mji wa Marekani katika jimbo la New Hampshire. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 21,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 6 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 43.5 km².

neg:
Waterloo, Iowa
Waterloo ni mji wa Marekani katika jimbo la Iowa. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 67,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 261 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 160.6 km².

neg:
Wallington, New Jersey
Wallington ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 11,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 6 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 2.7 km².

neg:
Albany, New York
Albany ndiyo mji mkuu katika jimbo la New York. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao milioni 1.1 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 60 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
San Nicolás de los Garza
San Nicolás de los Garza (pia: "San Nicolás") ndiyo mji mkubwa wa tatu jimboni la Nuevo León. Kuna wakazi 476,761 (2005), na pamoja na rundika la mji ni 3,664,331.

neg:
Ohio
Ohio ina eneo la 116,096 km² linalokaliwa na wakazi 11,353,140.

neg:
Kenner, Louisiana
Kenner ni mji wa Marekani katika jimbo la Louisiana. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 70,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 0 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Salt Lake City, Utah
Salt Lake City ndiyo mji mkuu katika jimbo la Utah. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao milioni 1.1 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 1288 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
South Orange, New Jersey
South Orange Village ni mjini mwa Essex County, New Jersey, Marekani. Na kwa mujibu wa sensa ya Mareakani iliyofanywa katika mwaka wa 2000, mji ulikuwa na idadi ya wakazi wapatao 16,964. Chuo Kikuu cha Seton kinapatikana huko mjini South Orange.

neg:
Texas
Kabla ya kufika ya Wahispania maeneo ya Texas yalikaliwa na makabila mbalimbali ya Waindio. Tangu uvamizi wa Mexiko wa Waazteki kulikuwa na misafara kadhaa ya Wahispania kwenye pwani la Texas lakini hawakukaa. Baada ya Ufaransa kuanzisha koloni ya Lousiana katika eneo la New Orleans Hispania iliogopa uenezaji wa Wafaransa wakapeleka mapadre Mexiko waliojenga misioni kadhaa huko na mwaka 1718 mji wa San Antonio ilianzishwa. Lakini idadi ya walowezi Wahispania ilikuwa ndogo kutokana na upinzani mkali wa Waindio wenyeji.

neg:
Las Vegas, Nevada
Las Vegas ni mji wa Marekani katika jimbo la Nevada. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao milioni 1.8 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 610 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Oceanport, New Jersey
Oceanport ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 5,800 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 6 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 10 km².

neg:
Ajax, Ontario
Ajax ni mji wa Kanada katika mkoa ya Ontario. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2006, mji una wakazi wapatao 90,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 90 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 67.09 km².

neg:
Nuevo León
Jimbo lina wakazi wapatao 4,199,292 (2005) wanaokalia katika eneo la kilomita za mraba zipatazo 64,210.

neg:
Réunion
Mwaka 1768 kisiwa kilikuwa na wakazi huru 26,284 (hasa Wafaransa) na watumwa 45,000.

neg:
Interlaken, New Jersey
Interlaken ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 900 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 5 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 1.0 km².

neg:
Trenton, New Jersey
Trenton ndiyo mji mkuu katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 82,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 16 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Kaledonia Mpya
Wakazi ni 268,767 (sensa ya mwaka 2014). Kati yao, 39.1% ni Wakanaki, ambao ni wa jamii ya Wamelanesia na ndio wakazi asili wa visiwa hivyo. Walau 30% ni Wazungu, wengine wana asili ya Polinesia na Asia Kusini Mashariki.

neg:
Minneapolis, Minnesota
Minneapolis ni mji wa Marekani katika jimbo la Minnesota. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2006, mji una wakazi wapatao milioni 3.2 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 264 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Newport, Rhode Island
Newport ni mji wa Marekani katika jimbo la Rhode Island. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 26,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 9 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
New Orleans
Mji ni mahali pa muziki hutazamiwa kama mama wa muziki ya Jazz na pia staili ya "Rhythm and Blues" iliyokuwa msingi wa "Rock ’n’ Roll". Louis Amstrong aliyekuwa mpiga tarumpeta wa Jazz mashuhuri duniani alikuwa mkazi wa mji.

neg:
Houma, Louisiana
Houma ni mji wa Marekani katika jimbo la Louisiana. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 32,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 3 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Bossier City, Louisiana
Bossier City ni mji wa Marekani katika jimbo la Louisiana. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 56,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 53 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Oak Park, Illinois
Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2003, mji una wakazi wapatao 50,824 wanaoishi katika mji huu. Eneo lake ni 12 km².

neg:
Opelousas, Louisiana
Opelousas ni mji wa Marekani katika jimbo la Louisiana. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 23,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 21 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Massachusetts
Massachusetts ni jimbo (commonwealth) la kujitawala la Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani. Mji mkuu na mji mkubwa wa jimbo ni Boston. Kwa miji mingine, angalia orodha ya miji. Idadi ya wakazi wa jimbo lote hufikia watu 6,497,967 (2007) wanaokalia eneo la 27,336 km² ambalo ni hasa milima na jangwa. Imepakana na Vermont, New Hampshire, Rhode Island, Connecticut, na New York. Upande wa mashariki maji ya Atlantiki.

neg:
Old Tappan, New Jersey
Old Tappan ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 6,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 24 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 10.6 km².

neg:
Omaha, Nebraska
Omaha ni mji wa Marekani katika jimbo la Nebraska. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 440,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 332 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Niue
Wakazi ni Wakristo, hasa Wakalvini (67%), halafu Wakatoliki (10%). Pia kuna Wamormoni (10%).

neg:
St. John's, Newfoundland and Labrador
St. John's ni mji mkuu wa mkoa wa Newfoundland na Labrador. Ni pia mji mkubwa wa kwanza katika mkoa huu. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2006, mji una wakazi wapatao milioni 100,646 wanaoishi katika mji huu. Eneo lake ni 172.2 km². Mji ulianzishwa na Wareno mwaka 1583.

neg:
Marseille
Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2013, mji una wakazi wapatao milioni 1.7 wanaoishi katika mji huu.

neg:
Slidell, Louisiana
Slidell ni mji wa Marekani katika jimbo la Louisiana. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 30,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 1 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Saint Helena
Wakazi 4,244 (2008) ni wa asili ya Kiulaya, Kiafrika na Kichina. Wote wana uraia wa Uingereza wakitumia lugha ya Kiingereza.
Kihistoria Saint Helena haikuwahi kuwa na wakazi kabla ya kufika kwa Wareno mwaka 1502 BK: ndio waliojenga nyumba za kwanza bila kuacha wakazi wa kudumu.

neg:
Aurora, Illinois
Aurora ni mji wa Marekani katika jimbo la Illinois. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 170,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 203 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Monrovia
Monrovia ni mji mkuu wa Liberia. Eneo uliko mji huu mwanzoni liliitwa Cape Mesurado na Wareno katika miaka ya 1560. Eneo hili lilianzwa kujenga mji mwaka 1822 na chama cha
American Colonization Society ikiwa ni makazi ya watu waliokombolewa toka utumwani nchini Marekani. Jina Monrovia lilitokana na jina la Rais wa Marekani James Monroe. Kwa mujibu wa sensa ya mwaka 2003, Mji huu una wakazi wapatao 572,000.

neg:
Eugene, Oregon
Eugene ni mji wa Marekani katika jimbo la Oregon. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao milioni 340,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 131 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Newfoundland and Labrador
St. John's ni mji mkuu na mji mkubwa. Kunako mwaka wa 2008, idadi ya wakazi ilikuwa 508,990. Una eneo la 45,212 km².

neg:
Olympia, Washington
Olympia ndiyo mji mkuu katika jimbo la Washington. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 43,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 29 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Monroe Township, Middlesex County, New Jersey
Monroe ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 28,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 20 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 109 km².

neg:
Indiana
Jimbo lina wakazi wapatao 6,376,792 (2008) wanaokalia katika eneo la kilomita za mraba zipatazo 94,321.

neg:
Missouri
Missouri ni jimbo la kujitawala la Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani. Mji mkuu ni Jefferson City na Kansas City ni mji mkubwa. Imepakana na Iowa, Illinois, Kentucky, Tennessee, Arkansas, Oklahoma, Kansas na Nebraska. Jimbo lina wakazi wapatao 5,911,605 (2008) wanaokalia katika eneo la kilomita za mraba zipatazo 180,533.

neg:
New Providence, New Jersey
New Providence ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2006, mji una wakazi wapatao 12,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 66 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 9.5 km².

neg:
Senegal
Miji mikubwa ni Dakar (wakazi 2 476 400), Pikine (wakazi 874 062), Thiès (wakazi 252 320), Saint-Louis (wakazi 176 000), Kaolack (wakazi 172 305), Ziguinchor (wakazi 159,788), Tiebo (wakazi 100 289). Karibu nusu ya watu huishi mijini.

neg:
Umaskini
Maeneo yaliyoathiriwa sana na umaskini mara nyingi huwa na ukatili mwingi. Katika uchunguzi mmoja, asilimia 67 ya watoto kutoka jamii maskini katika maeneo yenye makazi duni walisema ya kuwa walishuhudia mashambulio makali, na asilimia 33 wakaripoti kushuhudia mauaji.[mtajo wa maneno unahitajika] Asilimia 51 ya wanafunzi wa darasa la tano mjini New Orleans (kiwango cha wastani cha mapato kwa kila jamii: Dola 27,133 za Amerika) wameathiriwa wa ukatili, ikilinganishwa na asilimia 32 huko Washington, DC (kiwango cha wastani cha mapato kwa kila jamii: Dola 40,127 za Amerika).

neg:
New Brunswick, New Jersey
New Brunswick ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2006, mji una wakazi wapatao ,00 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 21 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 15 km².

neg:
Kinshasa
Zamani pahali pa vijiji vya uvuvi, Kinshasa sasa ni jiji lenye idadi ya wakazi 10,076,099 mwaka 2009. Mji wa Brazzaville (wenye wakazi milioni 1.5 mwaka 2007 pamoja na makazi yake), mji mkuu wa Jamhuri ya Kongo, hupatikana upande wa pili wa mto Kongo. Hivyo mrundiko wa Kinshasa-Brazzaville una wakazi karibu milioni 12.

neg:
Santa Fe, New Mexico
Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka 2006, mji una wakazi wapatao 180,000 wanaoishi katika mji huu.

neg:
New Orleans
Kila mwaka wakati wa wikendi mbili mwisho wa Aprili na mwanzo wa Mei kuna sherehe ya Jazz. Mwezi wa Agosti kuna sherehe nyingine ya Jazz kwa heshima ya Louis Amstrong. Watu wengi hutembelea New Orleans hasa kwa sherehe ya Mardi Gras ambayo ni aina ya karnivali kabla ya kipindi cha kwaresima.

neg:
Libreville
Libreville ina wakazi 578,000 (2005). Jina la “Libreville” lina maana ya “mji huru” au “mji wa watu huru” kutokana na historia yake.

neg:
Saint Kitts na Nevis
Wakazi ni 54,961: wengi wana asili ya Afrika (75.1%) au ni machotara Wafrika-Wazungu (12.3%).

neg:
Wote
Wakazi wa eneo lake ni 56,419 (sensa ya mwaka 1999).

neg:
Lodi, New Jersey
Lodi ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 24,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 11 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 5.9 km².

neg:
New Orleans
Katika karne iliyofuata ardhi ya New Orleans ilishuka chini polepole hivyo mji uliona mafuriko makubwa kutokana na tufani ya mwaka 2005.


query: Mji mkuu wa Jamhuri ya Kituruki ya Kupro unaitwaje?

pos:
Jamhuri ya Kituruki ya Kupro ya Kaskazini
Jamhuri ya Kituruki ya Kupro ya Kaskazini (Kituruki: "Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti") ni nchi isiyotambuliwa na jumuiya ya kimataifa iliyoko sehemu ya kaskazini ya kisiwa cha Kupro. Eneo lake ni 3,335 km² kuna wakazi lakhi mbili karibu wote ni Waturuki pamoja na Wagiriki 3,000 waliobaki kwenye rasi ya Rizokarpaso. Mji mkuu ni sehemu ya kituruki ya Nikosia.

neg:
Tunceli
Tunceli (Kizazaki na Kikurdi: "Dersim") ni jina la kutaja mji mkuu wa Mkoa wa Tunceli huko nchini Uturuki. Mji wa Tunceli una wakazi takriban 25,041 (sensa ya mwaka 2000) na idadi kubwa ya wakazi wa mjini hapa san-sana ni Wazaza na Wakurdi].

neg:
Kürtün
Kürtün ni mji na wilaya iliopo Mkoani Gümüşhane kwenye kanda ya Bahari Nyeusi huko nchini Uturuki.

neg:
Kupro
Pamoja na hayo, Kupro imefaulu kujiunga na Umoja wa Ulaya tarehe 1 Mei 2004.

neg:
Mtume Barnaba
Baadaye Roho Mtakatifu alidai yeye na Paulo wapelekwe kufanya umisionari sehemu nyingine, wakaondoka pamoja na binamu yake, Yohane Marko, kuelekea kwanza kisiwani Kupro, halafu bara, katika maeneo ya Uturuki Kusini wa leo (Mdo 13:2-14:28).

neg:
Mardin
Mardin (Kisyriaki:ܡܶܪܕܺܝܢ; inamaana ya "maboma") ni mji uliopo mjini kusini-mashariki mwa nchi ya Uturuki. Huu ni mji mkuu wa Jimbo la Mardin, unajulikana sana kwa ujenzi wake wa staili ya Kiarabu, na maeneo yake ya milima ya mawe inayoitazama Syria kwa upande wa kaskazini. Mji wa Mardin una wakazi mchanganyiko, Waturuki, Wasyria, Waarabu na Wakurdi ambao wote wanawakilisha idadi kubwa ya watu. Pia kuna idadi kiasi ya Waarmenia katika mji huu. Takriban watu 705,098 wanaoishi mjini hapa.

neg:
Jamhuri ya Krim
Mji mkuu wake ni Simferopol.

neg:
Türk Telekom Arena
Türk Telekom Arena ni uwanja wa mpira wa miguu kutoka Şişli mwa mji wa Istanbul, Uturuki. Kwakuwa uwanja huo huwa na kawaida ya Uturuki Ligi kuu za mabingwa, ukapelekea kuitwa jina la Aslantepe. Katika uwanja wa Türk Telekom kuna timu mbili za mkoa huwa zinachezea katika uwanja huo. Moja kati ya timu hizo ni Galatasaray na Uturuki tangu msimu wa mwaka 2010/2011 wanachezea katika uwanja wao wa nyumbani. Uwanja una viti vipatavyo 52.652 Wakati Istanbul la mwaka 2011 lililochezewa nchini Uturuki, uwanja wa Allianz pia ulitumiwa. Inasemekana kuwa, uwanja huo uligharimu takriban Euro milioni 160

neg:
Mji mkuu
Kwa nia hiyohiyo Tanzania iliamua kuhamisha mji mkuu kutoka Daressalaam uliyoko pwani la Bahari Hindi kwenda Dodoma iliyoko katikati ya Tanzania. Uhamisho huu umepangwa tangu 1967 na kutangazwa rasmi mwaka 1997 lakini haujatekelezwa bado. Ni ofisi chache za serikali zimehamia hapo. Watanzania wanaochoka na kuchelewe huku waangalie mfano wa Brazil: Katiba ya Brazil ya mwaka 1891 ilishataja mahali pa mji mkuu mpya badala ya Rio de Janeiro lakini mipango haikuanza hadi 1926 halafu ujenzi ulianza 1956!Uturuki iliamua 1923 kuhamisha mji mkuu kutoka Istanbul kwenda Ankara. Istanbul iliwahi kuwa kwa karne nyingi mji wa Masultani tena mji wa kimataifa; mapinduzi ya 1923 yalimaliza utawala wa sultani na kutangaza Uturuki kuwa jamhuri. Pia Istanbul imekuwa kandokando ya eneo la Uturuki baada ya vita kuu ya kwanza kwa sababu sehemu za magharibi zilikuwa zimepotea na kuchukuliwa na Wagiriki na Wabulgaria. Hivyo Ankara iliteuliwa iliyoko katikati ya Uturuki mpya baada ya vita.

neg:
Lubumbashi
Lubumbashi (zamani ulijulikana kwa Kifaransa kama Élisabethville na kwa Kiholanzi kama Elizabethstad) ni mji wa pili kwa ukubwa katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (zamani ilijulikana kama Zaire) ukifuata mji mkuu wa taifa wa Kinshasa na ni kitovu cha biashara cha sehemu ya kusini ya nchi.

neg:
Bukavu
Bukavu (zamani: Costermansville, Costermansstad) ni mji wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo uliopo upande wa kusini magharibi mwa pwani ya Ziwa Kivu na mji mkuu wa mkoa wa Kivu Kusini.

neg:
Conakry
Leo kisiwa cha Tumbo kimeunganishwa na rasi ya Kaloum kwa barabara. Mji umeenea kufunika rasi yote. Kuna beledi tano mjini ambayo ni Kaloum (kitovu cha mji), Dixinn (penye chuo kikuu na balozi nyingi), Ratoma (penye vilabu na mabaa), Matam na Matoto penye uwanja wa ndege wa Gbessia.

neg:
Gümüşhane
Gümüşhane ni jina la kutaja mji mkuu wa Jimbo la Gümüşhane katika maeneo ya Bahari Nyeusi huko nchnii Uturuki. Mji umelaliana na Ziwa Harşit, kwenye mapolomoko yenye takriban futi 5,000 (1,500 m). Takriban maili 40 kutoka kusini-magharibi mwa mji wa Trabzon.

neg:
Kupro
Kisiwa kinazungumziwa na Biblia ya Kikristo, kwa namna ya pekee kuhusiana na umisionari wa Mtume Barnaba na wenzie Mtume Paulo na Marko Mwinjili kisiwani huko.

neg:
Historia ya Kupro
Kuanzia mwaka 649 Kupro ilishambuliwa na pengine kutawaliwa na Waarabu walioua wakazi wengi na kubomoa makanisa na miji mizima.

neg:
Kupro
Watu waliishi kisiwani huko walau kuanzia milenia ya 10 KK.

neg:
Ankara
Baada ya vita ya uhuru wa Uturuki mwaka 1923 nchi ilitangazwa kuwa jamhuri na Ankara mji wake mkuu badala ya Istanbul iliyowahi kuwa mji wa masultani.

neg:
Konstantinopoli
Leo hii mji huo wa Kituruki umevuka Bosporus ukienea hata upande wa Asia.

neg:
Mudurnu
Mudurnu ni mji na wilaya iliopo Mkoani Bolu kwenye kanda ya Bahari Nyeusi huko nchini Uturuki.

neg:
Giresun
Giresun (Kigiriki: Κερασούντα, "Pharnacia", "Choerades") ni jina la mji mkuu wa Mkoa wa Giresun katika kaskazini-mashariki ya Ukanda wa Bahari Nyeusi huko nchini Uturuki. Takriban 175 km kutoka magharibi mwa jiji la Trabzon. Mji una wakazi wapatao 90,000.

neg:
Tekirdağ
Tekirdağ ni mji uliopo Thrace ya Mashariki, katika sehemu ya Kiulaya, Uturuki. Huu ni mji mkuu wa Jimbo la Tekirdağ na unaonekana na wengi kama mji ni mdogo sana, mji mtulivu sana kuliko kituo chake cha kibaishara cha Çorlu, ambapo ndipo kuna makao makuu ya serikali. Idadi ya wakazi kwa mujibu wa sensa ya mwaka wa 2008 ilikuwa 137,962.

neg:
Kupro
Kuanzia mwaka 649 Kupro ilishambuliwa na pengine kutawaliwa na Waarabu walioua wakazi wengi na kubomoa makanisa na miji mizima.

neg:
Devrekani
Devrekani ni mji na wilaya iliopo Mkoani Kastamonu kwenye kanda ya Bahari Nyeusi huko nchini Uturuki.

neg:
Kırıkkale
Kırıkkale ni jina la mji mkuu wa Jimbo la Kırıkkale huko chini Uturuki. Upo kilomita 80 kutoka mashariki mwa mji wa Ankara. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, idadi ya wakazi wanaoishi katika mji huu ilikadiriwa kuwa takriban ni 225,005 ambao wengine 205,078 wanaishi katikati ya mji wa Kırıkkale. Jina la mji huu linamaana ya "ngome iliyovunjikwa". Mji upo mita 713 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mkoa wa İzmir
İzmir ni jina la kutaja moja kati ya Mikoa ya Uturuki uliopo mjini magharibi mwa Anatolia kwenye pwani ya Bahari ya Aegean. Mji mkuu wa mkoani hapa ni Izmir. Mji huu ulianzishwa na Wagiriki Smyrna (Kigiriki: Σμύρνη) kunako karne ya 11 KK. Kwa upande magharibi umezungukwa na Bahari ya Aegean, na imefungamana kabisa na Ghuba ya İzmir. Mkoa umechukua eneo la kilomita za mraba zipatazo 11,973. Takriban watu 3,769,000 wanaishi mjini hapa (makisio ya 2007). Idadi ya wakazi wa hapa ilikuwa 3,370,866 kunako mwaka wa 2000. Mikoa ya jirani na mkoa ni pamoja na Balıkesir katika upande wa kaskazini, Manisa kwa upande wa mashariki, na Aydın kwa upande wa kusini.
Mkoa wa İzmir umeganyika katika wilaya zipatazo 30 (mji mkuu umekoozeshwa):

neg:
Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kijerumani
Mji mkuu ulikuwa Berlin lakini sehemu ya kiutawala iliyokuwa chini ya Urusi pekee.

neg:
Tokat
Tokat ni mji uliopo katika mkoa wa Bahari Nyeusi ya Anatolia huko nchini Uturuki. Huu ni mji mkuu wa Jimbo la Tokat. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji wa Tokat una wakazi takriban 113,100 wanaoishi katika mji huu.

neg:
Nevşehir
Nevşehir (zamani waliuita Muşkara au Nyssa) ni jina la kuita mji mkuu wa Jimbo la Nevşehir huko nchini Uturuki. Mji huu upo katika Mkoa wa Anatolia ya Kati katika Uturuki. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi takriban 105,078 ambao wengine 67,864 wanaishi katikati ya mji wa Nevşehir. Mji unachukua eneo la kilomita za mraba zipatazo 535, na mji umelala m 1224 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Muş
Muş (Kiarmenia: Մուշ, "Muš," "Mush" au "Moush") ni jina la kuita mji mkuu wa Jimbo la Muş huko nchini Uturuki. Idadi ya wakazi kimanispaa ya mjini hapa inataja kuwa ni 64,088 (kwa sensa walioifanya kunako mwaka wa 1997).

neg:
Kupro
Zamani za Kale kisiwa kilikuwa chanzo cha shaba nyingi iliyopatikana katika eneo la Mediteranea ya mashariki. Jina la kikemia la shaba "kupri" linatokana na jina la kisiwa.

neg:
Historia ya Kupro
Tangu vita vya Kupro, 1974 kisiwa kimegawiwa, huku maeneo ya kaskazini yakiwa yanatawaliwa na Jamhuri ya Kituruki ya Cyprus ya Kaskazini isiyotambulika kimataifa.

neg:
İzmir
İzmir, kwa jina la kihistoria Smyrna, ni mji wa tatu kwa ukubwa katika Uturuki, na ndiyo mji wenye bandari kubwa baada ya Istanbul. Upo katika eneo la maji yatokayo Ghuba ya İzmir, katika Bahari ya Aegean.

neg:
Gümüşhacıköy
Gümüşhacıköy ni mji na wilaya iliopo mjini magharibi mwa Mkoa wa Amasya huko nchini Uturuki. Takriban 20 km kutoka kwenye mji wake ulio mkubwa kabisa mjini hapa wa Merzifon. Mji unachukua eneo la 653 km² na jumla la wakazi takriban 29,795 na wengine 14,057 wanaishi mahali pa mjini mwa Gümüşhacıköy.
Akpınar • Alören • Bacakoğlu • Bademli • Balıklı • Beden • Çalköy • Çavuşköy • Çetmi • Çiftçioğlu • Çitli • Derbentobruğu • Doluca • Dumanlı • Eslemez • Güplüce • Güllüce • Güvemözü • İmirler • Kağnıcı • Karaali • Karacaören • Karakaya • Keçiköy • Kılıçaslan • Kırca • Kızık • Kızılca • Kiziroğlu • Koltuk • Konuktepe • Korkut • Köseler • Kutluca • Kuzalan • Ovabaşı • Pusacak • Sallar • Saraycık • Sarayözü • Sekü • Yazıyeri

neg:
Cumayeri
Cumayeri ni mji na wilaya iliopo Mkoani Düzce kwenye kanda ya Bahari Nyeusi huko nchini Uturuki.

neg:
Nikosia
Mji umegawiwa tangu vita ya 1974 kuna sehemu ya kigiriki upande wa kusini yenye wakazi 270,000 na sehemu ya kituruki upande wa kaskazini yenye wakazi 80,000. Mpaka hulindwa na wanajeshi wa UM. Kusini ni mji mkuu wa Jamhuri ya Kupro inayotawaliwa na Wakupro Wagiriki na kutambuliwa kimataifa; upande wa kaskazini ni mji mkuu wa Jamhuri ya Kituruki ya Kupro ya Kaskazini nchi isiyotambuliwa kimataifa.

neg:
Ankara
Ankara ni mji mkubwa wa pili nchini baada ya Istanbul. Kuna wakazi 4,319,167 (2005).

neg:
Keçiborlu
Keçiborlu ni mji na wilaya iliopo katika Mkoa wa Isparta kwenye kanda ya Mediteranea huko nchini Uturuki.

neg:
Kongo (Kinshasa)
Kongo (Kinshasa) ni kifupi cha kutaja nchi ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo yenye mji mkuu wa Kinshasa. Jina limeundwa kwa nia ya kuwa na jina fupi tena la kutofautisha na Kongo nyingine yaani Jamhuri ya Kongo au Kongo (Brazzaville).

neg:
Safranbolu
Safranbolu ni mji na wilaya iliopo Mkoani Karabük kwenye kanda ya Bahari Nyeusi huko nchini Uturuki.

neg:
Nikosia
Nikosia (Kigiriki: Λευκωσία "lefkosia"; Kituruki: Lefkoşa) ni mji mkuu wa Kupro pia mji mkubwa wa nchi.

neg:
Çankırı
Çankırı ni mji mkuu wa Mkoa wa Çankırı, nchini Uturuki. Takriban 140 km (87 mi) kutoka kaskazini-mashariki mwa mji wa Ankara. Mji upo katika maeneo yenye mambonde ya maji, karibuni m. 800 (na ft 2500) kwa mapolomoko.

neg:
Historia ya Kupro
Tarehe 16 Agosti 1960 Kupro ilijipatia uhuru ingawa kulikuwa na utata kati ya kubaki peke yake, kuungana na Ugiriki au kugawiwa kati ya
kaskazini (Waturuki) na kusini (Wagiriki).

neg:
Mkoa wa Rize
Rize ni jina la kutaja mkoa uliopo mjini kaskazini-mashariki mwa nchi ya Uturuki. Upo mashariki mwa pwani ya Bahari Nyeusi kati ya Trabzon na Artvin. Mji mkuu wake ni Rize.

neg:
Praha
Praha (pia: Praga, Prague "(tamka: Prag) -Kicheki: Praha") ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Ucheki mwenye wakazi milioni 1.2. Kutokana na uzuri wa majengo yake za kihistoria imeitwa "mji wa dhahabu" au "mji wa minara 100".

neg:
Taşköprü
Taşköprü ni mji na wilaya iliopo Mkoani Kastamonu kwenye kanda ya Bahari Nyeusi huko nchini Uturuki.

neg:
Kıbrıscık
Kıbrıscık ni mji na wilaya iliopo Mkoani Bolu kwenye kanda ya Bahari Nyeusi huko nchini Uturuki.

neg:
Mkoa wa Karabük
Mji mkuu wake ni Karabük ambao upo kilomita 200 kaskazini mwa mji wa Ankara na takriban kilomita 100 kutoka kusini mwa pwani ya Bahari Nyeusi.
Mkoa wa Karabük katika wilaya 6 (mji mkuu umekoozeshwa):

neg:
Kırklareli
Kırklareli ni mji mkuu wa Jimbo la Kırklareli mjini Thrace ya Mashariki, katika sehemu ya Ulaya huko Uturuki. Mji una wakazi wapatao 66,000, kwa mujibu wa sensa walizofanya mnamo mwaka wa 2000. Mji upo katika kimo cha mita 203O kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Bolu
Bolu (Kigiriki: Βιθύνιον /Vithinion, Kilatini Bithynium au "Claudiopolis") ni mji ulipo nchini Uturuki, na ndiyo mji mkuu wa Mkoa wa Bolu. Idadi ya wakazi wa mji huo wanafikia 84,565 (kwa mujibu wa sensa ya mwaka wa 2000).

neg:
Adana
Adana (Kigiriki Άδανα) ni mji mkubwa katika nchi ya Uturuki. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 1,130,710 waishio huko, na kuufanya kuwa mmoja kati ya miji mitano mikubwa ya Uturuku (baada ya Istanbul, Ankara, İzmir na Bursa). Mwaka wa 2006 mji wa Adana umekadiriwa kufikia iadadi ya wakazi wapatao 1,271,894. Huu ndiyo mji mkuu wa Mkoa wa Adana.

neg:
Mkoa wa Burdur
Burdur ni jina la mkoa uliopo mjini kusini-magharibi ma nchi ya Uturuki. Mikoa inayopakana na mkoa huu ni pamoja na Muğla na Antalya kwa upande wa kusini, Denizli kwa upande wa magharibi, Afyon kwa upande wa kaskazini, na Isparta kwa upande wa mashariki mwa nchi. Mkoa unachukua eneo la kilomita za mraba zipatazo 6,887 na jumala ya wakazi takriban 246,134. Mji mkuu wake ni jiji la Burdur.

neg:
Galatia
Mji mkuu wake ulikuwa Ancyra (leo Ankara, mji mkuu wa Uturuki).

neg:
Kupro
Baada ya Wakristo kujirudishia kisiwa hicho muhimu, Waturuki Waosmani walikiteka mwaka 1570 na kuingiza Uislamu bila kufaulu kufuta dini ya wenyeji.

neg:
Samsun
Samsun ni jina la mji uliopo kaskazini mwa nchi ya Uturuki. Mji upo katika pwani ya Bahari Nyeusi, ukiwa na idadi ya wakazi takriban 725,111 kama jinsi ilivyohesabiwa katika mwaka wa 2007. Huu ni mji mkuu wa Mkoa wa Samsun na ni bandari muhimu kabisa mjini hapa.

neg:
Çatalpınar
Çatalpınar ni mji na wilaya iliopo Mkoani Ordu kwenye kanda ya Bahari Nyeusi huko nchini Uturuki.

neg:
Diyarbakır
Diyarbakır (Kiosmani Kituruki دیاربکر, "Diyâr-ı Bekr"; Kikurdi ئامه‌د, "Amed"; anc. "Amida") ni mji mkubwa sana uliopo kusini-mashariki mwa nchi ya Uturuki. Mji upo katika eneo la ukingo wa Mto Tigris, huu ni mji mkuu wa Mkoa wa Diyarbakır wenye wakazi karibuni milioni 1.5. Wenye lundiko la watu takriban 600,000, huu ni mji wa pili kwa ukubwa katika Uturuki ya Kusini-mashariki mwa mkoa wa Anatolia, baada ya Gaziantep.

neg:
Niğde
Niğde ni jina la kuita mji mkuu wa Jimbo la Niğde huko nchini Uturuki. Kwa mujibu wa sensa iliofanyika mnamo mwaka wa 2005, mji una wakazi takriban 99,308 . Mji upo m 1,300 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Konya
Konya (Kiosmani Kituruki: قونیه; pia Koniah, Konieh, Konia, na Qunia; kihistoria pia unajulikana kama Iconium (Kilatini), Kigiriki: Ἰκόνιον "Ikónion") ni mji uliopo nchini Uturuki. Mji huu upo katikati ya mkoa wa Anatolia. Mji una wakazi wapatao 1,412,343 (kwa hesabu ya mwaka wa 2007). Mji upo mita 1,200 kutoka juu ya usawa wa bahari. Huu ni mji mkuu wa Jimbo la Konya.

neg:
Kinshasa
Lugha rasmi ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, ambao mji mkuu ni Kinshasa, ni Kifaransa. Kinshasa ni mji wa pili kwa idadi ya wanaozungumza Kifaransa katika dunia
Kilingala hutumika sana kuzungumza. Kifaransa ni lugha ya ishara mitaani, mabango, magazeti, nyaraka za serikali, shule; hutumika sanasana katika michezo ya kuigiza, televisheni, na vyombo vya habari, na hutumika katika mahusiano kati ya watu wa kutofautiana cheo; watu wa cheo sawa, hata hivyo, huzungumza katika lugha za Kiafrika (Kikongo, Kilingala, Tshiluba au Kiswahili) miongoni mwao wenyewe. Hivyo, wakati utamaduni umejaa wanaozungumza Kifaransa, kuna mseto wa lugha huko Kinshasa.

neg:
Iğdır
Iğdır (Kiarmenia: Իգդիր) ni jina la mji mkuu wa Jimbo la Iğdır lililopo mjini Mashariki mwa Mkoa wa Anatolia, Uturuki. Mji umepakana na Armenia, Nakhchevan na Iran. Mpaka wa Armenia una sababishwa na Mto Aras. Mlima mrefu wa Uturuki ni Ağrı Dağı, upo ndani ya jimbo la Iğdır, lakini sehemu kubwa ya ardhi ni tupu ambo iko mbali na eneo la mlima. Mji una wakazi wapatao 119,432 na wengine 75,927 wapo mijini. Mji una eneo la kilomita za mraba zipatazo 1,479.

neg:
Mkoa wa Tekirdağ
Mkoa wa Tekirdağ ni jina la mkoa uliopo mjini kaskazini-magharibi mwa nchi ya Uturuki. Mji wake kuu wake ni Tekirdağ.
Mkoa wa Tekirdağ umegawanyika katika wilaya 9 (mji mkuu umukoozeshwa):

neg:
Kupro
Wakazi walio wengi hutumia lugha ya Kigiriki, wengine Kituruki, ambazo zote mbili ni lugha rasmi.

neg:
Historia ya Uturuki
Mji wake mkuu ulikuwa Konstantinopoli (leo: Istanbul) na mtawala wake mkuu alikuwa Sultani wa Waosmani. Imani rasmi ya milki ilikuwa Uislamu hata kama katika maeneo mengi idadi kubwa ya wakazi walikuwa Wakristo.

neg:
Ankara
Ankara ni mji mkuu wa Uturuki. Iko katika kitovu cha Anatolia kwenye kimo cha 938 m juu ya UB. Huu ndiyo mji mkuu wa Mkoa wa Ankara.

neg:
Kilis
Kilis ni mji uliopo kusini-katikati mwa nchi ya Uturuki katika mpaka wa nchi ya Syria. Huu ni mji mkuu wa Jimbo la Kilis. Kwa mujibus wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji ulikadiriwa kuwa na wakazi wapatao 70,000. Mji upo katika kimo cha mita 663 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Istanbul
Wakati wa Waosmani majina mbalimbali yalitumiwa: Konstantinopoli au kwa kifupi "Konstantiniye", halafu tangu karne ya 18 pia "Istanbul". Tangu mwaka 1873 jina rasmi kwa Kituruki limekuwa "Istanbul".

neg:
Mkoa wa Kırşehir
Mkoa wa Kırşehir ni mkoa uliopo katikati mwa nchi ya Uturuki, unaunda kuwa kama moja kati ya sehemu za kanda ya Anatolia ya kati. Upo mita 985 kutoka juu ya usawa wa bahari. Mji mkuu wake ni Kırşehir.

neg:
Ankara
Baada ya kushindwa kwa Uturuki katika Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia nchi washindi hasa Uingereza, Ufaransa, Italia na Ugiriki zilianza kugawa mabaki ya Dola la Uturuki. Kiongozi wa upinzani wa kitaifa wa Kituruki jenerali Kemal Atatürk alichagua Ankara kama makao makuu ya upinzani mwaka 1919.

neg:
Bartın Merkez
Bartın Merkez ni jiji kubwa kuliko yote nchini Bartın, Uturuki. Ni pia jina la Bahari Nyeusi. Mji una wakazi wapatao 121,860 (Kwa hesabu ya sensa ya mwaka wa 2007).

neg:
Kupro
Mwaka 1878 Uingereza ulianza kutawala Kupro bila kuitenga rasmi na Dola la Waosmani hadi mwaka 1914.

neg:
Sinop (Uturuki)
Sinop (Kigiriki: Σινώπη au Sinópe) ni jina la mji uliopo katika pwani ya Bahari Nyeusi huko kaskazini mwa nchi ya Uturuki. Mji una wakazi wapatao 47,000. Mji huu kihistoria unajulikana kama Sinope. Pia, huu ndiyo mji mkuu wa Mkoa wa Sinop.

neg:
Orodha ya miji ya Uturuki
Miji inayofuata katika meza ya orodha hii ni zile sehemu zenye zaidi ya wakazi 7,000 kwa kufuata hesabu ya sensa ya tar. 31 Desemba katika mwaka wa 2007, ikiwa sambamba na matokeo ya hesabu ya sensa ya kuanzia tar. 21 Oktoba 1990 na 22 Oktoba 2000. Idadi ya wakazi imetaja idadi kamili bila kuonyesha viwango vya maeneo ya vitongoji.

neg:
Historia ya Kupro
Historia ya Kupro inahusu eneo ambalo siku hizi linaunda Jamhuri ya Kupro.

neg:
Karabük
Karabük ni mji uliopo katika eneo la Bahari Nyeusi nchini Uturuki. Huu ni mji mkuu wa Jimbo la Karabük. Kwa mujibu sensa ilifanyika mnamo mwaka wa 2000, idadi ya wakazi wanaoishi katika jiji hili ni 116,804 ambao wengine 100,749 wanaishi katikati ya mji huu wa Karabük. Mji unachukua kilomita za mraba zipatazo 760.

neg:
Adapazarı
Adapazarı ni mji uliopo mjini kaskazini-magharibi mwa nchi ya Uturuki na ndiyo mji mkuu wa Jimbo la Sakarya. Jimbo lenyewe kiasili lilijipa jina la Adapazarı vilevile. Hesabu iliofanyika mnamo mwaka wa 2008 ilionyesha idadi ya wakazi wanaoishi hapa kuwa takriban 391,102. Mjini hapa pia kuna kiwanda kikubwa cha magari kinachomilikiwa na Toyota Motor Corporation.

neg:
Historia ya Kupro
Watu waliishi kisiwani huko walau kuanzia milenia ya 10 KK.

neg:
Manisa
Manisa (Kiosmani Kituruki: ماغنيسا "Manisa"; Kigiriki: Μαγνησία, Kilatini: "Magnesia") ni jiji kubwa la Uturuki katika Kanda ya Aegean na ndiyo mji mkuu wa Mkoa wa Manisa. Kihistoria, mji mpi ulikuwa ukiitwa Magnesia, na zaidi uliitwa Magnesia ad Sipylum, kwa kufuatia jina la Mlima Sipylus (Mount Spil) ambao unaangaza juu ya mji. Takriban watu 1,319,920 wanaishi mjini hapa.

neg:
Porto Novo
Porto Novo (Kireno: "Bandari mpya" - inaitwa na wenyeji pia Hogbonou na Adjache) ni mji mkuu rasmi wa Benin. Ni mji wa bandari kwenye kidaka cha Atlantiki.

neg:
Kupro
Dini ina nafasi kubwa katika maisha ya wananchi.

neg:
Burdur
Burdur (zamani ulikuwa ukiitwa Buldur), ni mji ulipo mjini kusini-magharibi mwa nchi ya Uturuki na ndiyo mjii mkuu wa Mkoa wa Burdur katika Uturuki. Mji upo katika pwani ya Ziwa Burdur. Mji unakadiriwa kuwa na wakazi wapatao 67,097 kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2007.

neg:
Mariupol
Kwa ajili ya mji wa muda mrefu ilikuwa sehemu ya kipekee ya Wagiriki makazi, na maendeleo kama kituo kubwa kwa ajili ya biashara na uvuvi. Katika karne ya kumi na tisa mji ukawa kituo cha Mariupol uezd — kitengo cha utawala wa Dola ya Kirusi. Mwishoni mwa karne ya kumi na tisa walikuwa kujengwa bandari (29 Agosti 1889) na reli barabara (1882), ambayo kushikamana Mariupol na mikoa kuu ya nchi, alianza kuendeleza sekta nzito (kupanda bomba «jamii Nikopol-Mariupol» ilijengwa katika 1 Februari 1897, na mtambo wa chuma na chuma «Kirusi Providence» ilijengwa mwaka 1899, sasa hivi viwanda mbili ni sehemu ya Ilyich Iron na Ujenzi Steel). By 1920 mji ulikuwa moja ya vituo vya ukubwa metallurgiska wa nchi. Nguvu Urusi ilianzishwa mwaka 30 Desemba 1917 katika uasi wa kutumia silaha, lakini karibu hakuna majeruhi. Kutoka 7 Machi 1923 na 27 Februari 1932 mji ukawa kituo cha Mariupol Okrug — kitengo cha utawala wa SSR Kiukreni na kutoka 17 Julai 1932 kuwa ni sehemu ya oblast Donetsk (kabla ya vita aliitwa na «Stalino oblast») . Katika kipindi Urusi katika historia ya Mariupol mji imeongezeka kwa kiasi kikubwa, pia wakazi wa jiji hilo imeongezeka zaidi ya mara kumi, alitokea Skyscrapers kwanza, ndani ya mji usafiri (trams na trolleys), mpya ya viwanda, ikiwa ni pamoja na kupanda metallurgiska «Azovstal» (11 Agosti 1933), coke na kemikali kupanda «Markokhim» (27 Septemba 1935) na mashine za ujenzi wa mtambo wa «Azovmash» (28 Aprili 1958). mji ni hasara sana kama matokeo ya Holodomors 1921—1922, 1932—1933, 1946—1947, repressions Stalin ya mwaka 1933 na 1937, mauaji ya kimbari ya watu Kigiriki na NKVD mwaka 1937, na wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia na Nazi uvamizi wa mji 1941—1943. Hata hivyo, watu wa Mariupol haraka zikamrudia kuharibiwa wakati wa vita viwanda na robo ya makazi ya mji. Kutoka 22 Oktoba 1948 na 13 Januari 1989 mji ulikuwa na jina jipya — Zhdanov (kwa heshima ya kiongozi wa Urusi ya kisiasa).

neg:
Historia ya Kupro
Baada ya Wakristo kujirudishia kisiwa hicho muhimu, Waturuki Waosmani walikiteka mwaka 1570 na kuingiza Uislamu bila kufaulu kufuta dini ya wenyeji.

neg:
Historia ya Uturuki
Mwaka 1453 Waosmani walitwaa mji wa Konstantinopoli na kumaliza Milki ya Bizanti wakifanya mji kuwa mji mkuu wao.

neg:
Ünye
Ünye ni mji na wilaya iliopo Mkoani Ordu kwenye kanda ya Bahari Nyeusi huko nchini Uturuki.

neg:
Mlima Olympus (Kupro)
Mlima Olympus (au Kionistra) ni mlima wa nchi ya Kupro.

neg:
İnebolu
İnebolu ni mji na wilaya iliopo Mkoani Kastamonu kwenye kanda ya Bahari Nyeusi huko nchini Uturuki.

neg:
Mkoa wa Konya
Konya ni mkoa uliopo katikati mwa nchi ya Uturuki. Mji mkuu wa mkoa huu ni Konya. Huu ni mkoa mkubwa kabisa katika Uturuki kieneo.

neg:
Kumru, Ordu
Kumru, Ordu ni mji na wilaya iliopo Mkoani Ordu kwenye kanda ya Bahari Nyeusi huko nchini Uturuki.

neg:
Mkoa wa Ankara
Mkoa wa Ankara (Kituruki: Ankara ili) ni mkoa uliopo katikati mwa nchi ya Uturuki, ambao pia ni mji mkuu wa nchi (Ankara).Ankara travel & tourism information

neg:
Skopje
Skopje (Kimasedonia: Скопје; tamka: skopye) ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Jamhuri ya Masedonia. Zaidi ya robo ya wakazi wote wa nchi kukaaa hapa. Skopje ni kitovu cha uchumi, utamaduni na siasa wa nchi. Anwani ya kijiografia ni 42°0′N 21°26′E. Mto Vardar hupita katika mji.

neg:
Kars
Kars (kutoka Kiarmenia: Ղարս ""Ghars"" au Կարս ""Kars"", Kituruki cha Azerbaijani: Qars) ni mji uliopo mjini kaskazini-mashariki ya nchi ya Uturuki. Huu ni mji mkuu wa Jimbo la Kars. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, idadi ya wakazi imefikia kiasi cha 130,361 wanaoishi mjini hapa.

neg:
Kandıra
Kandıra ni mji na wilaya iliopo katika Mkoa wa Kocaeli kwenye kanda ya Marmara huko nchini Uturuki.

neg:
Mkoa wa Trabzon
Trabzon ni jina la mkoa uliopo katika pwani ya Bahari Nyeusi huko nchini Uturuki. Upo kwenye kanda muhimu kabisa, Trabzon ni moja kati ya bandari ya kibiashara ya zamani zamani sana katika miji ya Anatolia. Idadi ya wakazi wa hapa ni 1,061,055 (makadirio ya 2006). Mikoa ya jirani pamoja na Giresun kwa upande wa magharibi, Gümüşhane kwa upande kusini-magharibi, Bayburt kwa upande wa kusini-mashariki na Rize kwa upande mashariki mwa nchi. Mji mkuu wake ni Trabzon. Mkoa huu ndiyo nyumbani kwa jumuiya ndogo ya Wagiriki Wakiislamu wanaongea lugha ya Kipontiki .

neg:
Mariupol
Maisha ya Mariupol kusimamiwa na baraza City — mitaa bunge, ambalo lina manaibu 76. mkuu wa halmashauri ya jiji la Mariupol ni Meya («Mji Mkuu»). Tangu mwaka 1998 Mariupol Meya ni Yuri Khotlubey. kabisa idadi ya manaibu ni kutoka chama cha kisiasa wa Mikoa, pia kuna wanachama wa vyama vya Kikomunisti, Socialist na nyingine ya Ukraine.

neg:
Historia ya Kupro
Mwaka 1878 Uingereza ulianza kutawala Kupro bila kuitenga rasmi na Dola la Waosmani hadi mwaka 1914.

neg:
Kinshasa
Iko kusini mwa mto Kongo, kando ya Brazzaville, mji mkuu wa Jamhuri ya Kongo. Hapa ndipo mahali pekee duniani ambapo miji mikuu imelainika kando ya mto, ikitazamana.

neg:
Mkoa wa Çankırı
Çankırı ni jina la kutaja mkoa uliopo nchini Uturuki, ambao umelalia karibu kabisa na mji mkuu wa nchi, Ankara. Mji mkuu wake ni Çankırı.

neg:
Mersin
Mersin ni jiji kubwa na bandari yenye kazi nyingi ya nchini Uturuki. Jiji lipo katika pwani ya mjini kusini mwa Mediteranea. Huu ni mji mkuu wa Jimbo la Mersin. Takriban watu 2,275,216 wanaishi mjini hapa. Mji upo m 100 kutoka juu ya usawa wa bahari.