query: Tsavo Magharibi iko na ukubwa wa kiasi gani kijiographia?

pos:
Hifadhi ya Taifa ya Tsavo Magharibi
Hifadhi ya Taifa ya Tsavo Magharibi ("Tsavo West National Park") iko katika Mkoa wa Pwani ya Kenya. Mbuga hii ina upana wa eneo a eneo wa kilomita 9,065. Barabara ya A109 barabara ya Nairobi - Mombasa na reli hugawanya mbuga katika sehemu mbili za mashariki na magharibi. Sehemu ya magharibi ni maarufu zaidi kutokana na mandari yake yanayovutia zaidi kama vile Chemichemi ya Mzima, wanyamapori mbalimbali, mfumo mzuri wa barabara, hifadhi ya vifaru, uwezo wa kupanda mwamba na wageni huongozwa wakati wanatembea kando ya mto Tsavo. Mbuga hii inaendeshwa na Shirika la Huduma kwa Wanyama Pori la Kenya(maarufu kama Kenya Wildlife Service).

neg:
Hifadhi ya Taifa ya Tsavo Mashariki
Karne ya kumi na tisa wapelelezi wa Kiingereza na hata wa Kijerumani waliandika kwamba watu ambao sasa tunawaita Orma na Waata wakati wa safari zao kupitia "nyika,", kwa ujumla wao walikuwa wanaonekana kama maadui kutokana na hisia zao. Kuanzia mwisho wa karne ya kumi na tisa / mapema karne ya ishirini, Waingereza walianza juhudi za kuwa wakoloni katika sehemu za ndani za Kenya na wakajenga reli ya Uganda kupitia Tsavo katika mwaka wa 1898. Ujenzi ulikwama kwa muda katika eneo la Tsavo mashariki wakati wa kujenga daraja juu ya mto Tsavo kwa sababu "simba walao wandamu" waliwashambulia wajenzi wa reli na simba hao walijulikana baada kama wala watu wa Tsavo.

neg:
Bahari ya Kusini
Eneo lote ni kilomita za mraba 20,327,000 za maji. Linazunguka pwani la Antaktika lenye urefu wa kilomita 17,968 km. Kina kikubwa ni mnamo 5,805 mita.

neg:
Samoa
Eneo lake ni visiwa tisa (au kumi kama kisiwa kidogo sana kinahesabiwa humo), jumla ni kilomita za mraba 2,934. Visiwa viwili vikubwa vya Upolu (km² 1,118) na Savai'i (km² 1,708) vina asilimia 96 za eneo lote. Kuna bado visiwa viwili vidogo vya Manono na Apolima vyenye wakazi, halafu visiwa vingine visivyokaliwa na watu.

neg:
Afrika
Umbali ni km 7,400 kutoka upande wa magharibi (rasi ya Cape Verde, 17°33'22" W) hadi mashariki (Ras Hafun nchini Somalia, 51°27'52" E).

neg:
Sakar
Urefu wake ni mita 895 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Ziwa Manyara
Ukubwa wake ni km 231. Kina chake hakizidi mita 3.7.

neg:
Jimbo Kuu la Tororo
Eneo ni la kilometa mraba 8,837, ambapo kati ya wakazi 3.928.600 (2014) Wakatoliki ni 816,200 (20.8%).

neg:
Asia
Ziwa kubwa kabisa ulimwenguni, bahari ya Kazwini (Caspian Sea) lenye eneo la kilomita za mraba 394,299 (maili za mraba 152,239) vile vile liko Asia kati ya ya nchi hizi: Azerbaijan, Urusi, Kazakhstan, Turkmenistan, na Uajemi.

neg:
Hifadhi ya Taifa ya Tsavo Mashariki
Hifadhi ya Taifa ya Tsavo Mashariki ni moja ya hifadhi kubwa zaidi na kongwe nchini Kenya iliyo tambaa eneo la kilomita za mraba 11,747. Ilifunguliwa mnamo Aprili 1948, na iko karibu na kijiji cha Voi katika Wilaya ya Taita Mkoa wa pwani. Hifadhi hii imegawanywa katika sehemu za mashariki na magharibi na barabara na reli ya A109. Jina lake ambalo linatokana mto Tsavo, ambao unatiririka kutoka magharibi hadi mashariki kupitia hifadhi hii, iko mpakani mwa mbuga ya kitaifa ya milima ya Chyulu, na hifadhi ya wanyama ya Mkomazi nchini Tanzania.

neg:
Wilaya ya Muleba
Wilaya ina tarafa tano za Muleba, Kimwani, Nshamba, Izigo na Kamachumu. Eneo la wilaya ni kilomita za mraba 3,444 pamoja na 7925 km² za maji ya Ziwa Viktoria zikiwa pamoja na visiwa 20.

neg:
Bahari ya Chumvi
Ziwa liko ndani ya bonde la mto Yordani ambalo ni sehemu ya Bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki. Eneo lake ni takriban km² 600.

neg:
Tarso Taro
Urefu wa volkeno hiyo unafikia hadi mita 3,325 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Rasi ya Magharibi
Rasi Magharibi ni sehemu ya kusini kabisa ya bara la Afrika. Ncha yake ni rasi Agulhas yenye umbali wa 3,800 km na ncha ya kusini. Eneo lake ni 129,370 km² au 10% za Afrika Kusini yote.

neg:
Hifadhi ya Taifa ya Tsavo Mashariki
Sehemu kubwa ya "Tsavo Mashariki" kwa ujumla ni tambarare kavu ambapo mto Galana hutiririka. Baadhi ya vitu vingine muhimu kataka mbuga hii ni Bie ya Yatta na mtiririko wa maji wa Lugards. Baadhi ya wanyamapori katika mbuga hii ya Tsavo Mashariki ni kama vile vifaru weusi na kongoni aina ya hirola.

neg:
Hifadhi ya Taifa ya Tsavo Mashariki
Mbuga ya Kitaifa ya Tsavo Mashariki ni mojawapo wa hifadhi za wanyama kubwa zaidi duniani, kwani hutoa makazi ya jangwani ambayo hayajaendelea kwa idadi kubwa ya wanyama. Orodha pana ya aina za wanyama ambao hupatikana katika Mguga hii ya Tsavo Mashariki inajumuisha fisi mdogo, nyani mashariki, popo, mbogo, komba, pongo, simbamangu, kimburu, duma, ngawa, digidigi, mbwa-mwitu wa Afrika, panya-miti, chesi, nsya, funo, pofu, tembo wa Afrika, mbweha, komba mkubwa, kinokera au swala, kanu madoa-makubwa kusi, kanu madoa-madogo, swala twiga, twiga, sungura wa Afrika, kamendegere, kongoni, hirola, kalunguyeye tumbo-jeupe, fisi madoa, fisi milia, perere kusi, pimbi mkubwa, swala pala, mbweha mweusi, mbweha milia, ngurunguru, tandala mdogo, chui, simba, nguchiro miraba, nguchiro mdogo, karasa, nguchiro-bwawa, nguchiro mkia-mweupe, tumbili, fisi-maji, kakakuona, nyegere, nungu wa Afrika, ndezi, buku, kifaru mweusi, kidiri, suni, gwasi, ndogoro na punda milia.

neg:
Ngazija
Eneo la kisiwa ni 1012.9 km². Umbali wake na pwani la Afrika bara ni kilomita 400 hadi Msumbiji. Kijiolojia ni kisiwa changa kushinda visiwa vingine vya Komori. Mlima mkubwa ni volkeno hai ya mlima Karthala mwenye kina cha 2361 m juu ya UB. Eneo kubwa kwenye kaskazini halifai kwa kilimi kwa sababu ni mawemawe tu bila maji.

neg:
Historia ya Angola
Ufalme huo umejulikana zaidi kihistoria kwa sababu ya mawasiliano yake ya kimataifa. Katika karne ya 15 meli za Wareno zilifika mwambaoni mwake.
Wakati wa kukutana na Wareno Ufalme wa Kongo labda ulikuwa na eneo la km² 300,000 ukaunganisha robo ya magharibi ya Kongo (Kinshasa) pamoja na sehemu za Angola na Kongo (Brazzaville).

neg:
Pangani Magharibi
Pangani Magharibi ni jina la kata ya Wilaya ya Pangani katika Mkoa wa Tanga, Tanzania na sehemu ya mji wa Pangani yenye Postikodi namba 21301. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 4,949 waishio humo.

neg:
Ogaden
Eneo hili lina umbo la pembetatu na jumla ni takriban kilomita za mraba 370,000. Hali ya hewa ni yabisi, kuna sehemu ambazo ni jangwa kabisa, nyinginezo savana yabisi.

neg:
Sahara ya Magharibi
Hapo Moroko ilianza kujenga ukuta na vizuizi jangwani kwa urefu wa km 2,720 vinavyoacha sehemu ndogo ya jangwa mikononi mwa Polisario na sehemu zenye vijiji na miji mikononi mwa Moroko.

neg:
Vietnam
Umbo la nchi ni kama kanda ndefu kando ya mwambao wa Bahari ya Kusini ya China. Umbali kati ya kaskazini na kusini ni km 1,650. Upana wa nchi kati ya mashariki na mipaka ya magharibi hutofautiana: kaskazini ni km 600, lakini kwenye shingo jembamba la Vietnam ya kati ni kilomita 50 tu. Pwani ina urefu wa km 3,000.

neg:
Hao
Hao ni kisiwa cha Polinesia ya Kifaransa ndani ya funguvisiwa ya Tuamotu. Kiko upande wa kusini wa kisiwa cha Amanu. Eneo la kisiwa ni 47 km². Mji mkubwa kabisa kisiwani huitwa Otepa. Mwaka wa 2012, idadi ya watu kisiwani imehesabiwa kuwa 1066. Watu wakaao kisiwani kwa Hao huongea Kituamotu na Kitahiti.

neg:
Samos
Samos ina urefu wa 44 km na upana wa 19 km, eneo lake ni 477 km². Sehemu kubwa ni milima inayofikia kimo cha 1,153 m.

neg:
Chawi
Chawi ni jina la kata ya Wilaya ya Mtwara Vijijini katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania yenye postikodi namba 63210. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,644 waishio humo.

neg:
Sadd
Ukubwa na Sadd unabadilika na kiwango cha maji yanayotoka Ziwa Viktoria. Kwa wastani urefu wake ni 320 km kutoka kaskazini hadi kusini na upana waka kati ya upande wa mashariki hadi magharibi ni 240 km; eneo lake linalofunikwa kwa maji huwa kati ya 20,00 na 130,000 km², kwa wastani juu ya 30,000 km². Miji inayopakana eneo lake ni Bor upande wa kusini, Wau na Bentiu upande wa magharibi na Malakal upande wa kaskazini.

neg:
Dunia
Lakini si tufe kamili. Ina uvimbe kidogo kwenye sehemu ya ikweta; ilhali umbali kati ya ncha mbili ni kilomita 12,713 lakini umbali kati ya sehemu za kinyume kwenye ikweta ni km 12,756, yaani kipenyo hiki kinazidi takriban kilomita 43 kipenyo kati ya ncha na ncha. Tofauti hii inasababishwa na mzunguko wa dunia. Kani nje inasukuma sehemu za ikweta nje zaidi. Kwa hiyo mahali duniani palipo karibu zaidi na anga la nje si Mlima Everest kwenye Himalaya bali mlima Chimborazo nchini Ekuador.
Kwenye uso wake dunia huwa na tofauti kati ya nusutufe zake mbili. Nusu moja ina eneo kubwa la mabara yaani nchi kavu ambayo ni asilimia 47 ya sehemu hii. Kinyume nusutufe nyingine inafunikwa na maji ya bahari na eneo la nchi kavu ni asilimia 11 pekee za maeneo yake.

neg:
Australia
Bara la Australia linakaa juu ya bamba la Australia likiwa na eneo la 7,617,930 km². Umbali kati ya magharibi na mashariki ni km. 4,000, na kati ya kaskazini na kusini umbali ni km. 3,700.

neg:
Funguvisiwa la Franz Josef
Visiwa hivyo 191 vina eneo kwa jumla la kilomita za mraba 16,134 na vinasambaa katika eneo lenye upana wa kilomita 375 kutoka Mashariki kwenda Magharibi na kilomita 234 kwa kutazama kusini - kaskazini.

neg:
Marijampolė
Eneo lake ni 205.07 km². Mji uko pande zote mbili za Mto Šešupė.

neg:
Mkoa wa Tabora
Eneo la mkoa ni km 76,151; mnamo km 34,698 (46%) ni hifadhi ya misitu, km 17,122 (22%) ni hifadhi ya wanyama.

neg:
Västervik
Eneo lake ni 12.87 km². Iko kando ya Bahari ya Baltiki.

neg:
Västerås
Eneo lake ni 51.73 km². Umbali na Jiji la Stockholm ni 100 km.

neg:
Marajó
Eneo lake ni kati ya 40,000 hadi 49,000 km² kutegeana na kiasi cha maji mtoni na kiasi cha mafuriko. Eneo hili ni kubwa kushinda eneo la Rwanda au Burundi.

neg:
Chile
Chile ina urefu wa kilomita 4,200 kufuata pwani ya Pasifiki na milima ya Andes. Umbali huu ni kama kutoka Cape Town kwenda Dar es Salaam. Lakini upana wa wastani wa eneo lake ni kilomita 180 tu: sehemu nyembamba ya nchi ina upana wa kilomita 90, sehemu pana zaidi ina kilomita 240.

neg:
Nevado Sajama
Urefu wake ni mita 6,542 juu ya usawa wa bahari, hivyo unazidi milima yote ya nchi hiyo.

neg:
Mkoa wa Dar es Salaam
Ni km² 1,800 pamoja na visiwa vidogo 8 na eneo la bahari kati ya pwani na visiwa hivi. Eneo la nchi kavu pekee ni km² 1,393.

neg:
Mlima Makungwini Mashariki
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mkoa wa Kivu Kusini
Mkoa wa Kivu ya Kusini ni mmoja kati ya mikoa 26 ya kujitawala ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Uko upande wa Mashariki wa nchi ukipakana na nchi ya Tanzania na Ziwa la Tanganyika. Idadi ya wakazi wake ni takriban 2,837,779.

neg:
Mkoa wa Magharibi (Kenya)
Eneo lake lilikuwa km² 8,285 pekee na wakazi 3,569,400, hivyo ulikuwa na zaidi ya watu 400 kwa kila kilomita ya mraba.

neg:
Bahari ya Uchina ya Mashariki
Bahari hiyo ni sehemu ya Bahari ya Pasifiki na inachukua eneo la kilomita za mraba zipatazo 1,249,000. Nchini Uchina, bahari hii inaitwa Bahari ya Mashariki.

neg:
Hifadhi ya Taifa ya Tsavo Mashariki
Mwamba wa Mudanda ni mwamba wa kilomita 1.6 na hutumika kama vyanzo vya maji vinavyosambaza bwawa wa asili chini. Mwamba huu huwa ni sehemu nzuri ya kuwatazama tembo ambao idadi yao nli takriban mamia kadhaa na wanyama wengine wa pori ambao huja kunywa maji wakati wa kiangazi.

neg:
Ziwa Edward
Ziwa Edward liko katika mwinuko wa mita 920, lina urefu wa km 77 na upana wa km 40, na lina eneo la km² 2,325 (la 15 kwa ukubwa katika bara).

neg:
Kuba
Kisiwa kikuu kina urefu wa kilomita 1,250 na eneo la km² 104,556. Sehemu kubwa ni tambarare isipokuwa milima ya Sierra Maestra katika kusini magharibi inayofikia kimo cha mita 1,974.

neg:
Jiografia ya Urusi
Jiografia ya Urusi inaeleza tabia za nchi ya Urusi inayotanda juu ya maeneo mapana ya Eurasia ya kaskazini na ambayo ni nchi yenye eneo kubwa duniani, ikiwa na kilomita za mraba milioni 17.
Ina asilimia 11 za maeneo yote ya nchi kavu duniani ndani yake ambayo ni sawa na jumla ya maeneo ya Ulaya na Australia.

neg:
Masai Mara
Hifadhi Mbuga ya Wanyamapori ya Kitaifa ya Masai Mara ina upana wa kilomita 1530 kieneo upande wa Kusini Magharibi mwa Kenya. Ndiyo sehemu ya Serengeti iliyo upande wa Kaskazini zaidi yenye upana wa jumla ya kilomita 25,000 kilomita kieneo. Upande wa Kusini imepakana na muga ya wanyama ya Serengeti, na upande wa magharibi na mharara wa Siria na upande wa Kaskazini Mashariki na Magharibi imepakana na maeneo ya ufugaji. Kiwango cha mvua katika mazingira haya huongezeka kuanzia kusini-mashariki-hadi magharibi, japo hubadilika kiwakati kutoka eneo moja hadi lingine na ni ya misimu miwili. Mito ya Sand, Talek na Mara ndiyo mito mikubwa ambayo hutoa maji kwenye hifadhi ya mbuga hii. Vichaka na miti iliyomea kwenye kingo za mito hufunika miteremko na vilele vya milima
Kimsingi mandhari ya hifadhi hii ni nyasi iliyowazi na mito. Eneo la Kusini Magharibi kuna vichka vya aina mbalimbli ya miti ya aina ya mwangate. Upande wa mpaka wa magharibi kuna harara(genge) la Esoit Oloololo la Bonde la Ufa, na wanyamapori wanapatikana eneo hili kwa wingi kwa sababu chemichemi ya maji hupatikana kwa urahisi na hakuna usumbufu wa watalii. Mwisho wa mpaka wa Mashariki ni kilomita 224 kutoka Nairobi, kwa hivyo, ni upande wa mashariki ndio hutembelewa na watalii sana.

neg:
Umoja wa Nchi za Asia ya Kusini-Mashariki
Tangu kwa na nchi wanachama 10 eneo la umoja huu ulikuwa 4,500,000 km na uchumi wake unakua haraka ulifikia pato la trilioni USD $1.4 mnamo mwaka 2008. Jumla ya wakazi ilikuwa watu 575,000,000 ambayo ni sawa na 8% za watu wote duniani.

neg:
Moldova
Eneo lake ni la km 33,843, ingawa Transnistria imejitenga kwa msaada wa Urusi.

neg:
Suluova
Suluova ni mji na wilaya iliopo katika Mkoa wa Amasya huko nchini Uturuki, kwenye Kanda ya Bahari Nyeusi. Mji unachukua eneo la 516 km² na jumla la wakazi takriban 54,123 ambao wengine 42,715 wanaishi mjini mwa Suluova.

neg:
Mkoa wa Kagera
Eneo lake ni km² 28,953 za nchi kavu na km² 11,885 za maji ya ndani, hasa ya Viktoria Nyanza, jumla km² 40,838.

neg:
Mkoa wa Ogooué-Ivindo
Ogooué-Ivindo ni mkoa uliopo zaidi mjini kaskazini-mashariki mwa mikoa tisa ya Gabon. Mji mkuu wa mkoa huu ni Makokou, ambamo ni nyumbani mwa theluthi moja ya idadi ya wakazi wa mkoa huu. Mkoa umejipatia jina lake kutoka kwa mito miwili, Ogooué na Ivindo. Mkoa huu ni mkubwa sana, wakazi wachache, na maendeleo duni katika orodha nzima ya mikoa tisa.Upande kusini mwa mkoa huu umepita katika Ikweta. Urefu wake unaendea kutoka 11 E hadi 14 E na upana ni 0.35 S hadi 1 N.

neg:
Mkoa wa Thanh Hóa
Thanh Hóa ni mkoa wa Vietnam. Mji mkuu ni Thanh Hóa. Eneo lake ni 11,133.4 km². Mwaka 2009 wakazi 3,400,595 walihesabiwa.

neg:
Asia
Asia ni bara kubwa kabisa kuliko mabara yote mengine ya dunia. Bara hili lina eneo la kilomita za mraba 44,579,000 (maili za mraba 17,212,000), ambalo ni sawa na asilimia 30% ya ardhi yote. Wakazi wa bara la Asia ni 3,701,000,000 kwa mujibu wa makisio 2003.

neg:
Wilaya ya Hai
Eneo lake ni kilomita za mraba 1,011. Kiutawala imegawiwa kwa tarafa 3 (Lyamungo, Machame na Masama), kata 14 na vijiji 60. Idadi ya vitongoji ni 248.

neg:
Hifadhi ya Taifa ya Tsavo Mashariki
Wafanyabiashara waswahili walifanya biashara na wenyeji wa Tsavo kwa kuuza na kununua pembe za ndovu, ngozi za wanyamapori na pengine watumwa mnamo miaka 700 Baada ya Kifo cha Kristo (na pengine mapema). Hakuna ushahidi wa moja kwa moja kwamba waswahili walikuwa wakoloni wa Tsavo. Badala yake, biashara iliimarishwa kupitia kupelekwa kwa bidhaa kutoka swahili ya pwani na pia kuondolewa kwa bidha kutoka Swahili ya pwani kupitia kupanuliwa kwa jamii. Biashara ya bidhaa kama vile gamba za kaa na mbanyoa zimekuwa zikipatikana kutoka maeneo ya akiolojia yaliyoanza mapema wakati wa kipindi hicho cha uswahili.

neg:
Mkoa wa Kilwa (DOA)
Mkoa huu ulikuwa na eneo la kilomita za mraba 56,900 pamoja na visiwa vya Mafia, Kilwa Kisiwani na Songo Mnara. Makao makuu (jer. Bezirksamt) yalikuwepo Kilwa Kivinje. Ofisi ndogo za mkoa (jer. Bezirksnebenstelle) zilikuwepo Kibata, Liwale na Chole (Mafia)

neg:
Upanga Magharibi
Upanga Magharibi ni jina la kata ya Wilaya ya Ilala katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 11103. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ya Upanga Magharibi ina wakazi wapatao 9,259 waishio humo.
Kata ya Upanga magharibi, kiutawala, ina mitaa mitatu MTAA WA CHARAMBE ambao ndipo ilipo Hospitali ya Taifa ya Muhimbili, MTAA WA MFAUME ambao ndipo ilipo ofisi ya makao makuu ya SIDO Tanzania na MTAA WA FIRE ambao ndipo kwenye Kituo kikubwa cha Idara ya Zima moto.
UONGOZI
Diwani wa kata ya Upanga Magharibi ni Mheshimiwa Godwin Vincent Mmbaga(CCM)
Wenyeviti wa mitaa ya Upanga Maghraibi ni kama ifuatavyo:
MTAA WA CHARAMBE- Christopher Rugemalila(CCM)
MTAA WA MFAUME - Emanuel Max(CCM)
MTAA WA FIRE - Jokha Lemkhi(CCM)

neg:
Gonave
Kisiwa kina eneo la kilometa mraba 690 na wakazi 87,077.

neg:
Jiografia ya Tanzania
Tanzania ina eneo la takriban km2 947.303.

neg:
Darfur Kaskazini
Darfur Kaskazini (; inayotafsiriwa kuwa: Shamal Darfor) ni mojawapo ya wilayat au majimbo 26 ya Sudan. Ni mojawapo ya majimbo yanayojumuisha kanda ya Darfur . Lina ukubwa wa eneo wa 296,420 km ² na idadu ya wakaazi wake wanakadiriwa kuwa 1,583,000 (2006). Al-Fashir ndio mji mkuu wake. Miji mingine muhimu ni pamoja na miji ya Kutum na Tawila.
Historia ya Darfur Kaskazini ni sawa na ile ya Darfur.

neg:
Kibaha (mji)
Wilaya ya Kibaha Mjini ina eneo la kilomita za mraba lililogawiwa kwa kata 11.
Asili ya wakazi wa Kibaha ni kabila la Wazaramo. Kijiji na baadaye mji ulikua kutokana na mahali pake kwenye barabara kuu kati ya Dar es Salaam na Morogoro ukateuliwa kuwa makao makuu ya mkoa.

neg:
Wagweno
Kuna kisa kimoja cha kale juu ya bwana mkubwa mmoja aliyeitwa Kindobhai wakati anafukuzwa na maadui kunako eneo ambalo kwa sasa kuna hifadhi ya wanyama ya Tsavo karibia na ziwa Jipe. Inasemekana alipiga fimbo yake kwenye maji na yeye, mifugo na wafuasi wake wakavuka salama!

neg:
Tonga
Eneo lote la nchi kavu ya visiwa ni km² 750.

neg:
Mkoa wa Tanga (DOA)
Mkoa huu ulikuwa na eneo la kilomita za mraba 4,600 kwa hiyo ilikuwa kati ya mikoa midogo zaidi ya koloni hii. Makao makuu (jer. Bezirksamt) yalikuwepo Tanga mjini.

neg:
Hifadhi ya Taifa ya Tsavo Magharibi
Tsavo ilibakia ya nchi kwa wafugaji wa Orma na Wamasai na wawindaji na wakusanyaji wa Waata hadi mwaka wa 1948, wakati ilikubaliwa rasmi kama Mbuga ya Kitaifa. Wakati huo, idadi ya wazawa ilihamishwa kwa maeneo ya Mtito Andei na Voi na vilevile maeneo mengine karibu na Vilima vya Taita. Kufuatia uhuru wa Kenya mwaka wa 1963, uwindaji ulipigwa marufuku katika mbuga hii na usimamizi wa Tsavo ulisalimishwa kwa mamlaka ambayo hatimaye ikawa Kenya Wildlife Service. Tsavo sasa huvutia watalii wanaopiga picha kutoka kote duniani wenye riba ya kushauku upana wa jangwani na Mandhari ya ajabu.

neg:
Can Tho
Cần Thơ ni mji wa Vietnam. Eneo lake ni 1,389.60 km². Mwaka 2009 wakazi 1.188.435 walihesabiwa.

neg:
Zlatibor
Urefu wake ni mita 1,496 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Ziwa Onega
Ziwa Onega ina eneo la 9,894 km ², ni kiasi cha 280 km ³ upeo na kina cha 120 m. Ni ziwa kubwa la pili katika Ulaya, na 18 katika ziwa kubwa duniani. Ina visiwa 1,369 na eneo 250 km ² kwa jumla.
Eneo la Vyanzo ambalo ni 51 540 km ² huingia kwenye ziwa kupitia mito 58 , pamoja na Shuya, suna, Vodla, Vytegra, na Andoma. Svir, ambayo ni alama katika mpaka wa kusini wa Karelen, inatoka kusini magharibi mwa pwani ya Ziwa Onega hadi Ziwa Ladoga na inaendelea kama Neva hadi Ghuba ya Finland.
Ziwa hili ni changa katika kijiolojia, liliundwa - kama karibu maziwa yote kaskazini mwa Ulaya - kupitia shughuli za c barafu katika sehemu ya mwisho mwisho kipindi cha barafu. Bonde la Onega liliundwa wakati barafu iliyeyuka miaka 15 000 iliyopita.
Makao makubwa katika Ziwa Onega ni Petrozavodsk, mji mkuu wa Jamhuri ya Kareliailiyo katika pwani ya magharibi. Jamhuri hii inazunguka ziwa hili katika magharibi, kaskazini na mashariki. Katika kusini ziwa ni mpaka wa Leningrad na m Kanda la Vologda .

neg:
Çorum
Çorum ni mji uliopo kaskazini mwa Anatolia ambao ndiyo mji mkuu wa Mkoa wa Çorum katika Uturuki. Mji wa Çorum upo katika ardhi ya kati ya Bahari Nyeusi ya Uturuki, takriban km 244 kutoka mji wa Ankara na 608 kutoka mjini Istanbul. Mji una futi za maporomoko zipatayo 801 kutoka UB, eneo la tambarare ni 12,820 km² (4950 mi²), na kwa sensa ya mwaka wa 2004, idadi ya wakazi imefikia 178,500.

neg:
Simba
Uzito wa simba wakubwa ni kati ya kg 150 – 250 kwa dume na kg 120 – 182 kwa jike. Simba huwa na ukubwa tofauti kulingana na mazingira na eneo, kusababisha tofauti mbalimbali za rekodi za uzito. Kwa mfano, simba wa kusini mwa Afrika wameonekana kuwa wazito mara tano zaidi ya wale wa Afrika Mashariki, kwa ujumla.
Urefu wa kichwa na mwili ni sm 170 – 250 kwa dume na sm 140 – 175 kwa jike; urefu wa bega ni sm 123 kwa dume na sm 107 kwa jike. Urefu wa mkia ni sm 90 – 105 kwa dume na 70 – 100 kwa jike. Nywele ndefu zaidi za simba zilirekodiwa huko Mucsso, kusini mwa Angola, Oktoba 1973; na simba mzito kuliko wote alikuwa ni yule mla watu aliyepigwa risasi huko Transvaal, Afrika Kusini: alikuwa na uzito wa kg 313. Simba wanaohifadhiwa huwa wakubwa zaidi na pengine wazito zaidi kuliko wale wa mwituni.

neg:
Masama Magharibi
Masama Magharibi ni kata ya Wilaya ya Hai katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,851 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 25306.

neg:
Antananarivo
Pia mji huu wajulikana kwa jina la Kifaransa kama Tananarive ama kwa kifupi ni Tana. Antanànarivo iko kati ya kisiwa kulingana na usabaa wa kisiwa, lakini ni maili 90 kutoka pwani ya magharibi. Mji mwenyewe una kituo cha amri, kinachojengwa juu ya milima na mabonde marefu yenye miamba na nyembamba. Hii milima na mabonde imesambaa kusini na kaskazini kama 2-½ maili, ikigawa kaskazini kwa njiapanda, na kukwea mahali juu zaidi pakiwa 690 ft. juu ya viwanja dhihirifu za mchele upande wa magharibi, ambazo zenyewe zimo 4060 ft. juu ya usawa wa bahari. Mji huu ni mji mkubwa nchini Madagaska na ni kituo cha amri ya serikali, mawasiliano, na kituo cha uchumi. Mahali Mji huu uko ni 18°55' Kusini, 47°31' Magharibi (-18.916667, 47.516667) , Maili 135 Magharibi-kusini magharibi ya Tamatave, ni bandari ya kisiwa hiki, ambayo imeungwa kwa reli, na kwa maili 60 kwa pwani kuna jahazi za kusafirisha. Viwanda vyahusu utolezi wa kuunda sigara, na nguo.

neg:
Wilaya ya Masasi Vijijini
Eneo la wilaya ni 4,429 km² linajumlisha asilimia 23 ya eneo lote la Mkoa wa Mtwara.
Kuna majimbo ya uchaguzi wa bunge mawili ambayo ni Lulindi na Masasi.

neg:
Hifadhi ya Taifa ya Tsavo Mashariki
Bwawa la Aruba lilijengwa mwaka wa 1952 katika Mto Voi. Hifadhi ya maji iliyoumbwa na bwawa huvutia wanyama wengi na ndege wengi wa maji.

neg:
Haumea
Masi yake ni takriban theluthi moja ya Pluto. Umbo halifanani na tufe; umbo la Haumea limefananishwa na kiazi au sigara. Vipimo vyake vinakadiriwa kuwa kilomita 2,322 × 1,701 × 1,138.

neg:
Marekani
Eneo la Marekani lina ukubwa wa kilometa mraba 9,826,675 na liko hasa katika bara la Amerika Kaskazini kati ya Kanada upande wa kaskazini na Meksiko upande wa kusini.

neg:
Turkana (ziwa)
Umbo la ziwa ni kama kanda ndefu linaloelea kutoka kaskazini kwenda kusini. Urefu wa ziwa ni kilomita 290, upana wake hadi kilomita 32. Eneo la maji ni km² 6,405. Ndani ya ziwa kuna visiwa vitatu vidogo vinyavoitwa Kisiwa cha kusini, cha kati na cha kaskazini.

neg:
Jiografia ya Kenya
Jiografia ya Kenya inahusu nchi hiyo ya Afrika Mashariki ambayo ni ya 47 kwa ukubwa duniani ikifuata mara Madagaska ikiwa na eneo la kilomita mraba 580,367 (maili mraba 224,081).

neg:
Mkoa wa Kivu Kaskazini
Mkoa wa Kivu ya Kaskazini ni moja ya mikoa 26 ya kujitawala ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Idadi ya wakazi wake ni takriban 3,564,434. Mji mkuu ni Goma.

neg:
Zaire (mkoa)
Zaire ni jina la mkoa wa kaskazini-magharibi nchini Angola mwenye eneo la 40,130 km² na wakazi 600,000.

neg:
Mkoa wa Magharibi (Kenya)
Mkoa wa Magharibi una maumbile mbalimbali ya mazingira, kuanzia vilima vya kaskazini mwa Bungoma hadi eneo tambarare linalopakana na Ziwa Victoria katika Wilaya ya Busia. Eneo la juu zaidi katika Mkoa wa Magharibi ni kilele cha Mlima Elgon, la chini zaidi ni mji wa Busia kwenye maji ya Ziwa Victoria.

neg:
Mkoa wa Bagamoyo (DOA)
Mkoa huo ulikuwa na eneo la kilomita za mraba 14,200, kwa hiyo ilikuwa kati ya mikoa midogo zaidi ya koloni hii. Makao makuu (jer. Bezirksamt) yalikuwepo Bagamoyo mjini.

neg:
Pasochoa
Urefu wake ni mita 4,199 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Kizio astronomia
Urefu wake ni mita 149,597,870,691 au kwa kifupi takriban kilomita milioni 150. Umbali huu ni sawa na wastani wa umbali kutoka kitovu cha Dunia hadi kitovu cha Jua.

neg:
Visiwa vya Mariana ya Kaskazini
Visiwa 16 vyenye eneo la kilometa mraba 463 jumla ni sehemu ya funguvisiwa ya Mariana na vikubwa ni Saipan, Tinian na Rota. Sehemu ya kusini ya funguvisiwa ni Guam ambayo pia ni eneo la ng'ambo la Marekani.

neg:
Hkakabo Razi
Uko Myanmar na ni mrefu kuliko yote ya Asia Kusini-Mashariki.

neg:
Cape Town
Cape Town (yaani "Mji wa rasi", kwa Kiafrikaans: Kaapstad; kwa Kixhosa: iKapa) ni mji mkubwa wa tatu wa Afrika Kusini na mmoja kati ya miji mikuu mitatu ya nchi ikiwa ni makao ya Bunge. Pia ni mji mkuu wa jimbo la Rasi Magharibi (Western Cape / Wes-Kaap). Ni sehemu ya Jiji la Cape Town. Eneo lake ni km² 1,644 lenye wakazi 2,375,910 (mwaka 2005).

neg:
Mkoa wa Rukwa
Kabla ya kumegwa mwaka 2012 eneo la mkoa lilikuwa takriban km² 70,000. Kusini mwa mkoa liko ziwa Rukwa ambalo ni kati ya maziwa makubwa ya Afrika ya Mashariki.

neg:
Mkoa wa Kaskazini (Zambia)
Mkoa wa Kaskazini ("Northern Province") ni moja ya mikoa 9 ya kujitawala ya Zambia lenye wakazi 1,258,696 kwenye eneo la 147,826 km². Mji mkuu ni Kasama.

neg:
Siberia
Siberia (kwa Kirusi: Сиби́рь, "Sibir"; kwa Kitartari: Seber) ni eneo kubwa mashariki mwa Urusi. Ni zaidi ya nusu ya eneo la Urusi wote. Eneo lake lote ni kilomita za mraba milioni 9.6 ambayo ni karibu sawa na Ulaya yote (km² milioni 10.6).

neg:
Lakshadweep
Eneo lote ni la kilometa mraba 32 tu.

neg:
Mkoa wa Trà Vinh
Trà Vinh ni mkoa wa Vietnam. Mji mkuu ni Trà Vinh. Eneo lake ni 2,215.15 km². Mwaka 2009 wakazi 1,003,012 walihesabiwa.


query: Je,mji mkuu wa Japani ni upi?

pos:
Japani
Wajapani wengi hukalia sehemu ndogo ya 10% za nchi. Kuna miji kumi yenye wakazi zaidi ya milioni moja. Miji mikubwa ni Tokyo, Yokohama, Nagoya, Osaka, Kyoto, Kobe, Hiroshima, Fukuoka, Kitakyushu, Sendai na Sapporo.
Usafiri ndani ya Japani ni hasa kwa treni, mabasi na ndege. Treni ya Shinkansen visiwani Honshu na Kyushu ni kati ya treni zenye mkasi mkubwa duniani.

neg:
Japani
Wakazi wa sasa wametokana na mchanganyiko wa makabila asili (kama Waainu) na Wakorea waliovamia visiwa hivyo.

neg:
Funabashi, Chiba
Funabashi (船橋市, "Funabashi-shi") ni mji wa Japani katika mkoa wa Chiba. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2010, mji una wakazi wapatao 600,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 6 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 85.64 km².

neg:
Japani
Japani ni nchi ya visiwa katika Pasifiki, mkabala wa mwambao wa mashariki ya Asia. Wajapani wenyewe hutumia jina la "Nihon" au "Nippon" lenye maana ya "Mwanzo wa jua". Hivyo Japani huitwa pia "Nchi ya Macheo".

neg:
Jamhuri ya Watu wa China
Mji mkuu ni Beijing lakini Shanghai ndio mji mkubwa zaidi.

neg:
Mkoa wa Tochigi
Tochigi (栃木県) ni mkoa wa Japani. Mji mkuu ni Utsonomiya (宇都宮市).

neg:
Vita ya Japani na Urusi ya 1905
Tokeo muhimu ya vita lilikuwa mapinduzi ya Urusi ya 1905 na kupanuka kwa utawala wa Japani katika Korea na China.

neg:
Nagoya
Nagoya (名古屋市, "Nagoya-shi") ndiyo mji mkuu katika mkoa wa Aichi. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2010, mji una wakazi wapatao milioni 2.3 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 9 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 326.45 km².

neg:
Otsu, Shiga
Otsu (大津市) ni mji wa Japani. Mji ndiyo mji mkuu katika Mkoa wa Shiga. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2009, mji una wakazi wapatao 330 000 wanaoishi katika mji huu.

neg:
Sendai, Miyagi
Sendai (仙台市) ni mji mkuu katika mkoa wa Miyagi. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2009, mji una wakazi wapatao milioni 1.

neg:
Mji mkuu
Kuna nchi ambako mji mmoja umeteuliwa kuwa mji mkuu katika katiba au kwa sheria fulani. Kumbe kuna nchi nyingine ambako hakuna sheria yoyote lakini makao makuu yanaeleweka yapo mji fulani.

neg:
Toyama, Toyama
Toyama (富山市) ndiyo mji mkuu katika mkoa wa Toyama. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 420,000 wanaoishi katika mji huu. Iko kaskazini ya Ziwa Biwa.

neg:
Mkoa wa Kyoto
Kyoto (京都府) ni mkoa wa Japani. Mji mkuu ni Kyoto (京都市).

neg:
Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani
Orodha ya Wafalme Wakuu ("Tenno") wa Japani inataja wafalme wanaohesabiwa rasmi. Kwa wafalme 28 wa kwanza hatuna miaka ya uhakika, kwa hiyo hawajaorodheshwa humo.

neg:
Mkoa wa Shizuoka
Shizuoka (静岡県) ni mkoa wa Japani. Mji mkuu ni Shizuoka (静岡市).

neg:
Japani
Kwa sasa manispaa za Japani zinaundwa upya kwa kuunganisha mikoa, miji na baadhi ya vijiji. Mabadiliko haya yatapunguza idadi ya miji nchini Japani.

neg:
Yachiyo, Chiba
Yachiyo (八千代市, "Yachiyo-shi") ni mji wa Japani katika mkoa wa Chiba. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 185,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 24 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 51.27 km².

neg:
Tenno
Historia ya Japani inamkumbuka tenno wa kwanza kabisa aliyekuwa Jimmu mnamo 660 KK. Wataalamu wengine huwa na mashaka lakini wanakubali ya kwamba watawala hawa walikuwepo angalau tangu karne ya 5 BK. Hadi karne ya 19 ikulu yao ilikuwa mjini Kyoto, tangu Meiji iko Tokyo.

neg:
Tokyo
Jiji la Tokyo (東京都) ni mji mkuu wa Japani. Takriban watu milioni 12 huishi katika jiji hilo ambao ni 10% ya Wajapani wote. Rundiko la mji lina wakazi milioni 35 na ni rundiko kubwa duniani.

neg:
Mkoa wa Fukushima
Fukushima (福島県) ni mkoa wa Japani. Mji mkuu ni Fukushima (福島市).

neg:
Matsuo Bashō
Alizaliwa Iga kwenye kisiwa kikuu cha Honshu upande wa magharibi wa Tokyo mnamo 1644 katika familia ya makabaila wadogo wa samurai. Alijifunza mwenyewe kazi ya vita kama samurai akaiacha badaye kuwa mwandishi na mashiri akadumisha maisha yake kama mwalimu. Alizunguka kote nchini Japani. Alijenga nyumba yake mjini Fukagawa kando la mjini wa kifalme wa Edo (leo: eneo la Tokyo) alipopanda mgomba bustani mwake akaipenda na kujiita "Basho" kwa sababu mgom ba kwa Kijapani ni "basho".
Aliaga dunia katika nyumba wa mwanafunzi wake akiwa safarini. Kabla ya kufa alitunga haiko ya mwisho:

neg:
Mkoa wa Saga
Saga (佐賀県) ni mkoa wa Japani. Mji mkuu ni Saga (佐賀市).

neg:
Tokushima, Tokushima
Tokushima (徳島市) ndiyo mji mkuu katika mkoa wa Tokushima. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2009, mji una wakazi wapatao 264 000 wanaoishi katika mji huu.

neg:
Hiroshima
Hiroshima ndio mji mkuu wa Mkoa wa Hiroshima.

neg:
Sakura, Chiba
Sakura (佐倉市, "Sakura-shi") ni mji wa Japani katika mkoa wa Chiba. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 170,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 25 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 103.59 km².

neg:
Inzai, Chiba
Inzai (印西市, "Kashiwa-shi") ni mji wa Japani katika mkoa wa Chiba. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2010, mji una wakazi wapatao 90,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 7 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 123.80 km².

neg:
Dodoma (mji)
Dodoma ni mji mkuu wa Tanzania na pia ni Jiji.

neg:
Matengenezo ya Meiji
Kisiasa serikali kuu ilikuwa mikononi mwa shogun, kabaila mkubwa aliyetawala kwa jina la tenno au kaisari ya Japani. Tangu karne ya 17 cheo cha tenno kilikuwa jina tu, matenno walifungwa ndani ya ikulu yao na maamuzi yote yalichukuliwa na shogun. Cheo hiki kilirithiwa katika nasaba ya Togukawa tangu mwaka 1603.

neg:
Kamogawa, Chiba
Kamogawa (鴨川市, "Kamogawa-shi") ni mji wa Japani katika mkoa wa Chiba. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2006, mji una wakazi wapatao 35,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 1 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 191.30 km².

neg:
Misri
Ni nchi yenye wakazi milioni 90 na mji mkuu Kairo ni kati ya miji mikubwa zaidi duniani.

neg:
Sodegaura, Chiba
Sodegaura (袖ヶ浦市, "Kimitsu-shi") ni mji wa Japani katika mkoa wa Chiba. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2010, mji una wakazi wapatao 60,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 3 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 94.92 km².

neg:
Kaduna
Kaduna ni mji mkuu wa jimbo la Kaduna kaskazini-kati mwa Nigeria. Mji,huu ambao uko kwenye Mto wa Kaduna, ni kiini cha biashara kubwa na usafiri kwa maeneo ya kilimo yaliyo karibu pamoja na reli na makutano za barabara. Idadi ya wakazi wa Kaduna ni1652844. Ishara ya Kaduna ni mamba, aitwaye "Kada" katika lugha ya Kihausa .

neg:
Mkoa wa Kagawa
Kagawa (香川県) ni mkoa wa Japani. Mji mkuu ni Takamatsu (高松市).

neg:
Narita, Chiba
Narita (成田市, "Narita-shi") ni mji wa Japani katika mkoa wa Chiba. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2003, mji una wakazi wapatao 100,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 19 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 131.27 km².

neg:
Kumamoto, Kumamoto
Kumamoto (熊本市) ndiyo mji mkuu katika mkoa wa Kumamoto. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2009, mji una wakazi wapatao 680 000 wanaoishi katika mji huu.

neg:
Mji mkuu
Mji mkuu kwa kawaida ni mji wenye makao makuu ya serikali ya nchi fulani. Katika nchi nyingi mji huo ni pia mji mkubwa na muhimu zaidi kushinda miji mingine nchini. Huo ni sehemu yenye maendeleo makubwa sana katika nchi yoyote: ina kila huduma muhimu na miundombinu iliyo bora. Mfano: nchini Tanzania mji mkubwa ni Dar es Salaam, ingawa makao makuu ni Dodoma.

neg:
Vita Kuu ya Pili ya Dunia
Mwaka 1945 iliona mwisho wa vita. Mataifa mengi yaliyokuwa mbali, kama Argentina, Peru au Mongolia, yalitangaza pia hali ya vita dhidi ya Ujerumani na Japani. Pia nchi zilizowahi kushikamana na Wajerumani waligeukia mataifa ya ushirikiano. Ujerumani yenyewe ilivamiwa kutoka Magharibi na Mashariki. Warusi walifika mji mkuu wa Berlin na Adolf Hitler alijiua tarehe 30 Aprili 1945; wanajeshi wake walitia sahihi mkataba wa kusalimu amri tarehe 8-9 Mei 1945.
Huko Asia Japani iliendelea kupigana na Waamerika walioweza kufikisha ndege zao zilizobeba mabomu hadi Japani yenyewe. Mnamo Agosti 1945 Waamerika walitumia silaha mbili za kinyuklia walizokuwa nazo wakati ule na kuua watu wengi sana huko Hiroshima tarehe 6 Agosti na Nagasaki tarehe 9 Agosti 1945. Siku zilezile Warusi walianza kuwashambulia wanajeshi Wajapani huko Uchina. Haya yote yalisababisha serikali ya Japani kukubali wameshindwa wakatia sahihi mkataba wa kusalimu amri tarehe 2 Septemba 1945.

neg:
Mkoa wa Yamaguchi
Yamaguchi (山口県) ni mkoa wa Japani. Mji mkuu ni Yamaguchi (山口市).

neg:
Mooka, Tochigi
Mooka au Moka (真岡市, "Mooka-shi") ni mji wa Japani katika mkoa wa Tochigi. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2010, mji una wakazi wapatao 82,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 70 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 167.21 km².

neg:
Japani
Japani ni nchi ya tatu duniani kwa ukubwa wa uchumi.

neg:
Tokyo
Tokyo iliharibiwa na moto katika historia yake pia na matetemekjo ya ardhi na mabomu wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Ilijengwa upya na kukua kuwa jiji kubwa duniani.

neg:
Kanazawa, Ishikawa
Kanazawa (金沢市) ndiyo mji mkuu katika mkoa wa Ishikawa. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2009, mji una wakazi wapatao 460,000 wanaoishi katika mji huu.

neg:
Mkoa wa Hiroshima
Hiroshima (広島県) ni mkoa wa Japani. Mji mkuu ni Hiroshima (広島市).

neg:
Kyoto
Kyoto ni kati ya miji ya kale ya Japani. Kuna majengo mengi ya kihistoria kama mahekalu, majumba ya matenno na nyumba za kidesturi. Majengo kadhaa yameigizwa na UNESCO katika orodha ya urithi wa dunia.

neg:
Kyushu
Kyūshū ni kisiwa kikubwa cha tatu nchini Japani na kisiwa cha kusini kati ya visiwa vikubwa vinne vya nchi. Neno "kyushu" lamaanisha "mikoa tisa" iliyohesabiwa zamani kisiwani.

neg:
Mikoa ya Japani
Visiwa vingine vimegawiwa kwa mikoa 43 vingine.

neg:
Nagano, Nagano
Nagano (長野市) ndiyo mji mkuu katika mkoa wa Nagano. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2009, mji una wakazi wapatao 377 000 wanaoishi katika mji huu.

neg:
Japani
Japani ni kati ya nchi za dunia zilizoendelea sana upande wa sayansi, teknolojia na uchumi. Ilikuwa nchi ya kwanza nje ya Ulaya iliyofaulu kujenga jamii ya viwanda.

neg:
Mkoa wa Iwate
Iwate (岩手県) ni mkoa wa Japani. Mji mkuu ni Morioka (盛岡市).

neg:
Kyoto
Mazingira ya Kyoto pana milima mingi. Imepoteza cheo cha mji mkuu wakati Tenno Meiji alipohamisha makao yake kutoka hapa kwenda boma la Edo iliyokuwa Tokya baadaye.

neg:
Sapporo, Hokkaido
Sapporo (札幌市) ndiyo mji mkuu katika mkoa wa Hokkaido. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2009, mji una wakazi wapatao milioni 1.9 wanaoishi katika mji huu.

neg:
Mkoa wa Ishikawa
Ishikawa (石川県) ni mkoa wa Japani. Mji mkuu ni Kanazawa (金沢市).

neg:
Mikoa ya Japani
Mikoa ya Japani ni ngazi ya kiutawala chini ya ngazi ya taifa. Japani imegawiwa katika mikoa 47.

neg:
Mkoa wa Osaka
Osaka (大阪府) ni mkoa wa Japani. Mji mkuu ni Osaka (大阪市).

neg:
Ichihara, Chiba
Ichihara (市原市, "Ichihara-shi") ni mji wa Japani katika mkoa wa Chiba. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 280,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 2 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 368.20 km².

neg:
Japani
Visiwa vilikaliwa na binadamu tangu miaka 30,000 KK.

neg:
Mkoa wa Nagasaki
Nagasaki (長崎県) ni mkoa wa Japani. Mji mkuu ni Nagasaki (長崎市).

neg:
Nara, Nara
Nara (奈良市) ndiyo mji mkuu katika mkoa wa Nara. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2009, mji una wakazi wapatao 366 000 wanaoishi katika mji huu.

neg:
Mobara, Chiba
Mobara (茂原市, "Mobara-shi") ni mji wa Japani katika mkoa wa Chiba. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 93,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 13 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 100.01 km².

neg:
Tateyama, Chiba
Tateyama (館山市, "Tateyama-shi") ni mji wa Japani katika mkoa wa Chiba. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 50,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 17 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 110.21 km².

neg:
Mkoa wa Hyogo
Hyogo (兵庫県) ni mkoa wa Japani. Mji mkuu ni Kobe (神戸市).

neg:
Kyoto
Kyoto ni mji wa Japani uliokuwa mji mkuu wa nchi kati ya 794 na 1868. Ilikuwa makao makuu ya Tenno (Kaisari) wa taifa. Iko takriban kilomita 400 kusini magharibi ya Tokyo kwenye kisiwa cha Honshu.

neg:
Mkoa wa Miyagi
Miyagi (宮城県) ni mkoa wa Japani. Mji mkuu ni Sendai (仙台市).

neg:
Mikoa ya Japani
Mikoa mitatu ni miji ya Tokyo, Osaka na Kyoto.

neg:
Katsuura, Chiba
Katsuura (勝浦市, "Katsuura-shi") ni mji wa Japani katika mkoa wa Chiba. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2010, mji una wakazi wapatao 20,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 30 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 36.4 km².

neg:
Ashikaga, Tochigi
Ashikaga (足利市, "Ashikaga-shi") ni mji wa Japani katika mkoa wa Tochigi. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 160,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 93 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 177.82 km².

neg:
Mkoa wa Toyama
Toyama (富山県) ni mkoa wa Japani. Mji mkuu ni Toyama (富山市).

neg:
Morioka, Iwate
Morioka (盛岡市) ndiyo mji mkuu katika mkoa wa Iwate. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2009, mji una wakazi wapatao 300 000 wanaoishi katika mji huu.

neg:
Katori, Chiba
Katori (香取市, "Katori-shi") ni mji wa Japani katika mkoa wa Chiba. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2010, mji una wakazi wapatao 83,000 wanaoishi katika mji huu. Eneo lake ni 262.31 km².

neg:
Mkoa wa Saitama
Saitama (埼玉県) ni mkoa wa Japani. Mji mkuu ni Saitama (さいたま市).

neg:
Jakarta
Jakarta (zamani iliitwa Batavia) ni mji mkuu wa Indonesia. Iko kwenye kisiwa cha Java, na mahali pake ni 6, 11, Kusini, na 106, 50, Mashariki. Ukubwa wa eneo lake ni 661.52 km². Idadi ya wakazi wake imekadiriwa kuwa 8,792,000 (mwaka wa 2004).

neg:
Rio de Janeiro
Ilikuwa mji mkuu wa nchi hadi tarehe 21 Aprili 1960. Leo ni mji mkuu wa jimbo la shirikisho la Rio de Janeiro. Mwaka 2000 rundiko la jiji lilikuwa na wakazi 5,473,909.
Rio de Janeiro ni jiji la Brazil linalojulikana zaidi kote duniani. Ni kitovu cha utalii na cha utamaduni. Kanivali yake inavuta wageni wengi kila mwaka. Mlima wa Corcovado unabeba "Sanamu ya Mwokozi" ambayo ni sanamu kubwa ya Yesu yenye kimo cha mita 30.

neg:
Japani
Japani ni funguvisiwa lenye visiwa zaidi ya 3.000 mbele ya pwani ya Uchina, Korea na Urusi (Siberia).

neg:
Noda, Chiba
Noda (野田市, "Noda-shi") ni mji wa Japani katika mkoa wa Chiba. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 153,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 17 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 103.54 km².

neg:
Nagasaki
Nagasaki ni mji wa Japani kwenye kisiwa cha Kyushu mwenye wakazi 450,000.

neg:
Futtsu, Chiba
Futtsu (富津市, "Futtsu-shi") ni mji wa Japani katika mkoa wa Chiba. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2010, mji una wakazi wapatao 50,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 6 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 205.35 km².

neg:
Mkoa wa Tokushima
Tokushima (徳島県) ni mkoa wa Japani. Mji mkuu ni Tokushima (徳島市).

neg:
Mkoa wa Okinawa
Okinawa (沖縄県) ni mkoa wa Japani. Mji mkuu ni Naha (那覇市).

neg:
Takamatsu, Kagawa
Takamatsu (高松市) ndiyo mji mkuu katika mkoa wa Kagawa. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2009, mji una wakazi wapatao 420,000 wanaoishi katika mji huu.

neg:
Mkoa wa Nara
Nara (奈良県) ni mkoa wa Japani. Mji mkuu ni Nara (奈良市).

neg:
Nintendo
Ofisi kuu ni Kyoto, Japan. Pia wana ofisi katika mabara mengine.

neg:
Vita ya Japani na Urusi ya 1905
Tangu mwisho wa karne ya 19 Japani ilijaribu kupanusha athira yake katika Asia ya Mashariki. Baada ya vita ya kwanza kati ya Japani na China mwaka 1894 jeshi la Japani liliteka rasi ya Liaodong na bandari ya Port Arthur lakini ililazimishwa kuondoka tena baada ya matishio kutoka mataifa ya Ulaya.

neg:
Antoku wa Japani
Antoku (22 Desemba, 1178 – 25 Aprili, 1185) alikuwa mfalme mkuu wa 81 ("Tenno") wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa "Tokohito", na alikuwa mwana wa Tenno Takakura. Mwaka wa 1180 alimfuata babake. Ingawa mdogo wake, Go-Toba, alitangazwa kumfuata mwaka wa 1183, Antoku akachukuliwa na kukimbia mji mkuu, yaani kulikuwa na wafalme wawili hadi kifo chake Antoku.

neg:
Yozei wa Japani
Yozei (2 Januari, 869 – 23 Oktoba, 949) alikuwa mfalme mkuu wa 57 ("Tenno") wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa "Sadaakira", na alikuwa mwana wa kwanza wa Tenno Seiwa. Mwaka wa 876 alimfuata babake, na kuwa mfalme hadi kutolewa enzini mwaka wa 884, kwa ajili ya kupoteza akili. Aliyemfuata kama Tenno ni mjomba wa babake, Koko.

neg:
Abuja
Abuja ni mji mkuu wa Nigeria. Idadi ya wakazi wake imekadiriwa kuwa watu 178,462 . Mwaka wa 1976, serikali ya Nigeria iliamua kuanzisha mji mkuu mpya badala ya Lagos. Wakachagua katikati ya nchi, na mipango ya ujenzi ikaundwa chini ya makampuni matatu ya Marekani: PRC Corporation; Wallace, McHarg, Roberts na Todd; na Archisystems. Mipango hiyo ikabadilishwa baadaye na Kenzo Tange, msanifu majengo maarufu wa Japani. Abuja ikatangazwa rasmi kuwa mji mkuu wa Nigeria tarehe 12 Desemba 1991. Iko mahali pa 9, 10, Kaskazini na 7, 10, Mashariki.

neg:
Japani
Japani inapatwa kila mwaka na dhoruba kali aina ya taifuni. Hata tsunami (ni neno la Kijapani) ni kawaida. Nchi inajikinga na mitambo mengi ya kutoa taarifa ya tsunami kuanza pia mitambo ya kufunga milango ya mabandari.

neg:
Miyazaki, Miyazaki
Miyazaki (宮崎市) ndiyo mji mkuu katika mkoa wa Miyazaki. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2009, mji una wakazi wapatao 370 000 wanaoishi katika mji huu.

neg:
Akita, Akita
Akita (秋田市) ndiyo mji mkuu katika mkoa wa Akita. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2005, mji una wakazi wapatao 335,000 wanaoishi katika mji huu.

neg:
Kijapani
Kijapani kinafanana kiasi na Kikorea na kwa kawaida nyingi kimepangwa katika jamii ya lugha za Kialtai. Lakini kuna tabia kadhaa katika Japani ya kale zisizolingana na Kialtai, hivyo majadiliano ya kitaalamu yaendelea.

neg:
Yaita, Tochigi
Yaita (矢板市, "Yaita-shi") ni mji wa Japani katika mkoa wa Tochigi. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2010, mji una wakazi wapatao 35,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 190 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 170.66 km².

neg:
Bahari ya Japani
Bahari ya Japani ni kando ya bahari ya magharibi mwa Bahari ya Pasifiki. Imepakana na Japani, Korea Kusini, Korea Kaskazini na Urusi. Bahari hii huko Korea Kaskazini hutajwa kama Bahari ya Mashariki mwa Korea na huko nchini Korea Kusini hutajwa kama Bahari ya Mashariki.

neg:
Toyota, Aichi
Toyota 豊田市|Toyota-shi ni mji ulio eneo la Mikawa katika mkoa wa Aichi, Ujapani, mashariki ya Nagoya.

neg:
Yachimata, Chiba
Yachimata (八街市, "Kashiwa-shi") ni mji wa Japani katika mkoa wa Chiba. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2010, mji una wakazi wapatao 75,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 44 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 74.87 km².

neg:
Yen
Yen ni pesa nchini Japani. Alama yake ya kimataifa ni ¥ lakini Japani penyewe huandikwa 円. Yen imekuwa pesa inayotumiwa sana duniani baada ya dolar na euro.

neg:
Mkoa wa Aichi
Aichi (愛知県) ni mkoa wa Japani. Mji mkuu ni Nagoya (名古屋市).

neg:
Mkoa wa Ehime
Ehime (愛媛県) ni mkoa wa Japani. Mji mkuu ni Matsuyama (松山市).

neg:
Mikoa ya Japani
Kisiwa cha Hokkaida ni mkoa mmoja tu.

neg:
Mkoa wa Okayama
Okayama (岡山県) ni mkoa wa Japani. Mji mkuu ni Okayama (岡山市).

neg:
Yokohama, Kanagawa
Yokohama (横浜市) ndiyo mji mkuu katika mkoa wa Kanagawa. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2009, mji una wakazi wapatao milioni 3.7 wanaoishi katika mji huu.


query: Kuna idadi ngapi ya Wasukuma nchini Tanzania?

pos:
Wasukuma
Wasukuma ni kabila kubwa zaidi nchini Tanzania: linakadiriwa kufikia watu milioni 7, idadi inayowakilisha asilimia 16 ya wakazi wa nchi kwa ujumla.

pos:
Tanzania
Idadi ya watu kwa mujibu wa sensa ya mwaka 2012 ilikuwa 44,928,923 (nchi ya 30 duniani) kutoka 34,443,603 waliohesabiwa katika sensa ya mwaka 2002.

neg:
Wasuba (Kenya)
Idadi ya Wakunta kwa sasa inakadiriwa kuwa 45,000. Watu hawa wamegawanyika katika koo kadhaa. Baadhi ya koo hizo ni: Wakula (Abakula), Wasoklo (Abasoklo), Wakinga (Abakinga), Wakakiimba (Abakakiimba), Waware (Abaware), Wakamasengre (Abakamasengre), Wakaswanga (Abakaswanga), Wanyama (Abanyama) na Wangose (Abangose).

neg:
Tunduma
Upande wa Tanzania Tunduma imekuwa halmashauri yake katika mkoa wa Mbeya, hadi 2012 ilikuwa kata ya Wilaya ya Mbozi. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, mji ulikuwa na wakazi wapatao 97,562 waishio humo.

neg:
Wachagga
Wachagga ni kabila la tatu kwa ukubwa nchini Tanzania. Takwimu za mwaka 2003 zinaonyesha kuwa idadi ya Wachagga ni watu 2,000,000.

neg:
Mbuga za Taifa la Tanzania
Hii ni orodha ya Hifadhi za Taifa, ambazo ni 16:
Tunatakiwa tuuweke ulinzi mbugani kwani kuna majangili wanaoua ovyo wanyama kama vile tembo, kifaru: wanyama hao wanaweza kutusaidia katika kuinua pato la taifa kupitia utalii.

neg:
Marumba
Marumba ni jina la kata ya Wilaya ya Tunduru katika Mkoa wa Ruvuma, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,445 waishio humo.

neg:
Wasukuma
Shughuli kuu za kiuchumi kwa Wasukuma ni kilimo, uvuvi, ufugaji na biashara.

neg:
Musoma (mji)
Musoma ni mji wa Tanzania uliopo kwenye mwambao wa mashariki wa Ziwa Viktoria. Musoma imepata halmashauri na hadhi ya manisipaa. Manispaa hiyo inapakana na Wilaya ya Musoma Vijijini. Ni makao makuu ya Mkoa wa Mara. Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa mji huo ilihesabiwa kuwa 108,242 .
Kabla ya ukoloni eneo la Musoma lilikuwa nchi ya Wakabwe, kundi la Wajaluo waliowahi kuhamia hapa.

neg:
Shaurimoyo (Zanzibar)
Shaurimoyo ni kata ndani ya Jiji la Zanzibar katika Mkoa wa Mjini Magharibi Unguja, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 8,259 waishio humo.

neg:
Wasukuma
Vilevile Wasukuma wamegawanyika katika makundi makuu manne ambayo ni Wasukuma wa Bariadi na Meatu [Wanyantuzu], Wasukuma wa Mwanza na Maswa [Wasumau], Wasukuma wa Tabora [Wadakama] na Wasukuma mchanganyiko kutoka Kahama na Tabora (hawa wakienda Tabora wanaambiwa ni Wasukuma, wakienda sehemu za Ntunzu wanaambiwa ni Wanyamwezi. Wako mchanganyiko na Wasumbwa, Wasukuma halisi na Wanyantuzu.

neg:
Kizaramo
Kizaramo ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wazaramo. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kizaramo imehesabiwa kuwa watu 657,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kizaramo iko katika kundi la G30.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:

neg:
Mkoa wa Simiyu
Kabila kubwa ni lile la Wasukuma.

neg:
Kidodoma
Kidodoma ni jina la kata ya Wilaya ya Tunduru katika Mkoa wa Ruvuma, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,264 waishio humo.

neg:
Ruangwa
Wilaya ya Ruangwa ina jumla ya miradi ya maji 11 katika Vijiji 25 kati ya miradi hiyo 6 inafanya kazi kwa kutoa huduma katika Vijiji 15. Wilaya pia ina Visima vifupi 257. Kati yake 71 vimekauka 79 vinahitaji Pampu mpya na 107 vinatoa huduma. Idadi ya watu wanaopata huduma ya Maji safi na salama ni 50,803 sawa na 40.8% ya wakazi wote. Hali hii inatokana na Ukame uliokithiri hadi kupelekea visima 21 kukauka.

neg:
Mfumo wa Msimbo wa Posta Tanzania
Msimbo wa posta nchini Tanzania huwa na tarakimu tano zilizopangwa kufuatana na ngazi za utawala wa nchi:

neg:
Nyatukala
Nyatukala ni kata ya mji mdogo wa Sengerema kwenye Wilaya ya Sengerema katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania yenye postikodi namba 33302. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 20,166 waishio humo.

neg:
Usafiri nchini Tanzania
Jumla ya njia za reli nchini Tanzania ni kilomita 3,690

neg:
Mkoa wa Ruvuma
Mkoa wa Ruvuma ni kati ya mikoa 31 ya Tanzania.

neg:
Ukristo barani Afrika
Ila Afrika Mashariki historia ya Ukristo si ndefu. Mwaka 1900 katika eneo la Tanzania ya leo Wakristo walikuwa elfu kadhaa tu. Ongezeko lilikuja haraka sana. Leo hii wako zaidi ya milioni 20. Wakati ule kati ya Watanganyika 100, Wakristo walikuwa 2 tu. Leo zaidi ya 50 kati ya Watanzania 100 ni Wakristo.

neg:
Kishambala
Kishambala (au Kisambaa) ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Washambala. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kishambala imehesabiwa kuwa watu 664,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kishambala iko katika kundi la G20.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:

neg:
Kingulu
Kingulu ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wangulu. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kingulu imehesabiwa kuwa watu 132,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kingulu iko katika kundi la G30.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:

neg:
Lumuma
Lumuma ni jina la kata ya Wilaya ya Kilosa katika Mkoa wa Morogoro , Tanzania yenye Postikodi namba 67428. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,221 waishio humo.

neg:
Wameru (Tanzania)
Wanakadiriwa kuwa milioni 2, wengi wao wakifuata dini ya Ukristo. Lugha yao ni Kirwo.

neg:
Kisagara
Kisagala (au "Kisagara") ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wasagala. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kisagara imehesabiwa kuwa watu 79,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kisagara iko katika kundi la G30.

neg:
Muhukuru
Muhukuru ni kata ya Wilaya ya Songea Vijijini katika Mkoa wa Ruvuma, Tanzania yenye postikodi namba 57212 .. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 16,579 waishio humo.

neg:
Kuku Mashuhuri Tanzania
Kuna idadi kubwa ya aina za kuku wanaofugwa duniani, lakini wakazi wa Tanzania wamewagawa kuku katika makundi makuu mawili: kuku ambao wanaaminika kuwepo nchini (Tanzania) kwa muda mrefu na wale ambao wameletwa tangu miaka michache kutoka nchi nyingine hasa za Ulaya na Amerika. Makundi haya hufahamika zaidi kama kuku wa kienyeji na kuku wa kigeni (maarufu pia kama kuku wa kizungu).

neg:
Warungu
Mwaka 1987 idadi ya Warungu nchini Tanzania ilikadiriwa kuwa 34,000. Nchini Zambia, idadi ya Warungu haijakadiriwa peke yao, lakini mwaka 1993 idadi ya Warungu pamoja na Wamambwe ilikadiriwa kuwa 262,800 .

neg:
Bujora
Bujora ni hifadhi ya utamaduni wa kabila la Wasukuma iliyopo katika mkoa wa Mwanza nchini Tanzania.

neg:
Tutuo
Tutuo ni jina la kata ya Wilaya ya Sikonge katika Mkoa wa Tabora, Tanzania yenye postikodi namba 45304 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 14,641 waishio humo.

neg:
Ushetu
Kuna jamii mbili ambazo ni asilimia kubwa ya watu wanaoishi humo: Wanyamwezi na Wasukuma.

neg:
Wasukuma
Pamba ndio zao kuu la kibiashara kwa wasukuma, ambao pia hulima mazao mengine kama mpunga, tumbaku, mahindi, viazi, dengu na matunda (kisiwani Ukerewe)

neg:
Tuwemacho
Tuwemacho ni jina la kata ya Wilaya ya Tunduru katika Mkoa wa Ruvuma, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,841 waishio humo.

neg:
Chuo Kikuu Huria cha Tanzania
Shule hii inafanya shughuli zake kupitia sehemu 25 na vituo 69 vya Masomo.

neg:
Vumilia
Vumilia ni jina la kata ya Wilaya ya Urambo katika Mkoa wa Tabora, Tanzania yenye postikodi namba 45505 .. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,258 waishio humo.

neg:
Tanzania
Kufikia mwaka 1884, wakati Wajerumani walipoanza harakati za kufanya sehemu hii ya Afrika kuwa koloni lao, kulikuwa na makabila zaidi ya 120 katika eneo la Tanzania bara.

neg:
Dumila
Dumila ni jina la kata ya Wilaya ya Kilosa katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67413. Asili ya watu wa mji huu ni Kabila la Wakaguru Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 21,288 waishio humo.

neg:
Tanzania
Nchini Tanzania kuna lugha za kikabila zaidi ya mia moja na ishirini, kwa kuwa kila kabila lina lugha yake.

neg:
Nyakasungwa
Nyakasungwa ni kata ya Wilaya ya Sengerema katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania yenye postikodi namba 33314. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 20,817 waishio humo.
Msimbo wa posta ni 33314.

neg:
Jakika
Jakika ni jina la kata ya Wilaya ya Tunduru katika Mkoa wa Ruvuma, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3,768 waishio humo.

neg:
Jimbo Kuu la Dar-es-Salaam
Jimbo Kuu la Dar-es-Salaam (kwa Kilatini Archidioecesis Daressalaamensis) ni mojawapo kati ya majimbo 34 ya Kanisa Katoliki nchini Tanzania na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.

neg:
Wilaya za Tanzania 4 KIGOMA
Kasulu Town Council 208244
Kasulu Mjini ni jina la kata ya Wilaya ya Kasulu Mjini katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 67704 waishio humo.

neg:
Dutwa
Dutwa ni kata na tarafa Wilaya ya Bariadi katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39117 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,792 waishio humo.eneo hili la tarafa ya dutwa ulikuwa utemi katika tawala za jadi za zamani za jamii ya wasukuma.utemi huu ulianzishwa na ukoo wa WAHUNDA waliotokea sikonge katika mkoa wa Tabora,katika kitongoji cha BUGUNDA,mtemi wa kwanza aliitwa GAMALEKA mpaka sasa jumla ya watemi 27 wameshatawala Dutw mtemi wa mwisho ni JOHN KASILI orodha ya watemi ni kama ifuatavyo,GAMALEKA,SANGULILU,GAMBIMEDA,MABERA,ITOBYA,NYASILU,SAGAYIKA GILYA BALINA LUSHA LISWA GALIDI MUSHUDA,ILEME,BUYUNGE MLOLA KASILI JOHN.

neg:
Kindali
Kindali (au "Chindali") ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wandali. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kindali nchini Tanzania imehesabiwa kuwa watu 150,000. Pia kuna wasemaji 70,000 nchini Malawi (2003). Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kindali iko katika kundi la M20.

neg:
Kabila
Kwa mfano, katika nchi ya Tanzania kuna makabila zaidi ya 120, kama vile kabila la Wachaga, la Waluguru n.k. Nchini Kenya kuna Wakikuyu, Waribe n.k.

neg:
Kisomali
Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kisomali nchini Somalia ilihesabiwa kuwa watu 8,340,000. Pia kuna wasemaji 4,610,000 nchini Ethiopia (2007), 2,386,222 nchini Kenya (2009), na 297,200 nchini Jibuti (2006).

neg:
Mashahidi wa Yehova
Kwa sasa wako milioni 8.3 katika jumuia 119,485 (kadiri ya "Kitabu cha Mwaka 2017 cha Mashahidi wa Yehova"). Ongezeko ni la asilimia 1.8 kwa mwaka.
Kwa sababu hizo katika nchi mbalimbali dini hiyo iliwahi kukatazwa, kama nchini Tanzania wakati wa urais wa Julius Nyerere au bado ni marufuku.
Wengi wamelaumu Mashahidi wa Yehova hasa kutokana na jinsi walivyotafsiri na wanavyofafanua Biblia, mafundisho yao, katazo la utoaji damu, kutokubali matibabu yanayohusisha damu, mara kadhaa za utabiri wao kutotimia hasa kuhusu mambo ya mwisho, pamoja na jinsi waumini wanavyofuatiliwa na kushinikizwa na viongozi wao.

neg:
Tanzania
Watu wa Tanzania hawaenei sawasawa. Katika maeneo makavu sana, kwa wastani kuna mtu mmoja tu kwa kilomita ya mraba (1/km²), lakini sehemu zenye rutuba za bara, kuna watu 51 kwa kila kilomita ya mraba. Hatimaye huku Unguja kuna watu 134 kwa kilomita ya mraba na katika Mkoa wa Dar es Salaam ni 3,133 kwa kilomita ya mraba.

neg:
Kanisa la Kiinjili la Kilutheri Tanzania
KKKT linaongozwa na Mkuu wa kanisa (Askofu Mkuu) na maaskofu ishirini na nne kutoka dayosisi ishirini na nne, wakiwa na wanachama zaidi ya milioni 6,3 wanaolifanya kuwa la pili duniani kati ya makanisa ya Kilutheri (baada ya lile la Uswidi).

neg:
Watumbuka
Mwaka 2001 idadi ya Watumbuka ilikadiriwa kuwa 940,000 katika Malawi na 392,000 nchini Zambia, lakini idadi ya Watumbuka wanaoishi Tanzania haijulikani .

neg:
Wasuba
Mwaka 1987 idadi ya Wasuba wa Tanzania ilikadiriwa kuwa 30,000 . Lakini wengi zaidi huishi nchini Kenya, idadi yao ni 129,000.

neg:
Mkoa wa Mwanza
Kabla ya kumegwa na kuzaa mkoa mpya wa Geita, mkoa wa Mwanza ulikuwa na wakazi 2,942,148 (sensa ya mwaka 2002) katika wilaya 8 ukiwa na eneo la 19,592 km.
Wilaya ndizo Ukerewe, Magu, Sengerema, Geita, Misungwi, Kwimba, Nyamaganga na Ilemela. Jiji la Mwanza lina ndani yake wilaya za Nyamagana na Ilemela.
Makabila makubwa ya Mwanza ndio Wasukuma upande wa bara, halafu Wakerewe na Wakara visiwani.

neg:
Wasukuma
Wasukuma wengi katika karne ya 20 walitumia utamaduni wao zaidi katika kusherehekea matukio ya nyakati mbalimbali, kwa mfano wakati wa mavuno, unyago, ndoa, misiba n.k.

neg:
Kishubi
Kishubi (au "Kisubi") ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Washubi. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kishubi imehesabiwa kuwa watu 153,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kishubi iko katika kundi la D60.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:

neg:
Kingoni
Kingoni ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania na Msumbiji inayozungumzwa na Wangoni. Kimetokana na lugha ya Kizulu Wangoni walipohama Afrika ya Kusini wakati wa Shaka Zulu. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kingoni nchini Tanzania imehesabiwa kuwa watu 170,000. Pia kuna wasemaji 53,000 nchini Msumbiji. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kingoni iko katika kundi la N10.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:

neg:
Kisukuma
Kisukuma ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wasukuma. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kisukuma imehesabiwa kuwa watu 5,430,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kisukuma iko katika kundi la F20. Inafanana na lugha ya Kinyamwezi.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:

neg:
Suma
Suma ni jina la kata ya Wilaya ya Rungwe katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,256 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 53510.

neg:
Mwabuma
Mwabuma ni kata ya Wilaya ya Meatu katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,577 waishio humo. Msimbo wa posta ni 39409.

neg:
Wilaya za Tanzania 4 KIGOMA
Kitagata ni jina la kata ya Wilaya ya Kasulu Vijijini katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 105204 waishio humo.

neg:
Wasumbwa
Wasumbwa ni Kabila la Watu kutoka eneo la wilaya ya Bukombe, Mkoa wa Geita, Kaskazini mwa nchi ya Tanzania.

neg:
Wasukuma
Idadi ya watu inaongezeka kwa kasi na hivyo pia kuongezeka kwa wakulima wa mbogamboga.

neg:
Tanzania
Kuna makabila 125 hivi. Makabila yenye watu zaidi ya milioni moja ni Wasukuma, Wanyamwezi, Wachaga, Waha, Wagogo, Wahaya, Wajaluo na Wamakonde.

neg:
Orodha ya miji ya Tanzania
Hii ni orodha ya miji ya nchi ya Tanzania yenye angalau idadi ya wakazi 40,000 (2007).

neg:
Kuku Mashuhuri Tanzania
Tanzania ina aina nyingi za kuku wa kigeni nao wamegawanyika katika mafungu makubwa matatu.

neg:
Wayao (Tanzania)
Mwaka 2001 idadi ya Wayao ilikadiriwa kuwa 1,942,000, ambao kati yao 1,000,000 wanaishi Malawi, 450,000 ni wakazi wa Msumbiji, na 492,000 wako Tanzania

neg:
Sumbawanga (mji)
Sumbawanga ni mji nchini Tanzania ambao ni makao makuu ya Mkoa wa Rukwa. Kulingana na sensa ya mwaka 2002 idadi ya wakazi wake ilihesabiwa kuwa 147,483 .Kabila maarufu mkoani sumbawanga ni wafipa wakitumia lugha ya kifipa.

neg:
Kinyambo
Kinyambo (au "Orunyambo") ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wanyambo. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kinyambo imehesabiwa kuwa watu 400,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kinyambo iko katika kundi la E20.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:

neg:
Soko la Hisa la Dar-es-Salaam
Soko la Hisa la Dar es Salaam ni liko Dar es Salaam, mji mkubwa zaidi nchini Tanzania. Liliunganishwa mnamo Septemba 1996 na ununzi ulianza Aprili mwaka wa 1998; soko hili ni mwanachama wa Shirika la Masoko ya Hisa ya Afrika. Kwa sasa lina makampuni 11 yaliyoorodheshwa.
Ununuzi hufanyika kwa muda wa chini ya saa moja kwa kila juma[0].

neg:
Kikabwa
Kikabwa ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wakabwa. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kikabwa imehesabiwa kuwa watu 14,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kikabwa iko katika kundi la E40.

neg:
Ufuluma
Ufuluma ni jina la kata ya Wilaya ya Uyui katika Mkoa wa Tabora, Tanzania yenye postikodi namba 45209 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 16,150 waishio humo.

neg:
Fonimu
Wataalamu wanatofautiana juu ya idadi ya fonimu za Kiswahili kama ni kwa jumla 33 au 37. .

neg:
Ruangwa
Ili kutoa huduma ya maji inayokidhi mahitaji ya Jamii, Wilaya inatakiwa kuchimba visima vifupi vyenye pampu 141 ili kuhudumia watu 35,250; Visima virefu vyenye pampu 65 ili kuhudumia watu 16,250; kujenga mitandao mipya 8 ya mabomba (New piped schemes na kukarabati mitandao 6 iliyopo (Existing schemes) ili kuhudumia watu 22,361. Inatarajiwa kuwa jumla ya watu 73,861 sawa na 59% watahudumiwa.

neg:
Jumuiya Ya Wanablogu Tanzania
Jumuiya Ya Wanablogu Tanzania (Jumuwata) ni chama cha wanablogu wa Tanzania. Chama hiki kinaongozwa na Ramadhani Msangi (Mwenyekiti), Simon Kitururu (Katibu) na Da Mija (Mweka Hazina). Nia ya Jumuwata ni kusaidia Watanzania kuweza kufaidika na mabadiliko ya teknolojia kama vile blogu, podikasti, n.k.

neg:
Saba Saba (Tanzania)
Mwaka 1992 Tanzania ilihamia mfumo wa vyama vingi baada ya miaka mingi ya kuwa na chama cha TANU / CCM pekee. Hapo vyama vipya vilipinga sikukuu ya umma iliyoadhimisha kuzaliwa kwa chama kimoja. Hivyo Sikukuu ya Saba Saba ilifutwa mwaka 1993. Badala yake sikukuu mpya ya Nane Nane yaani 8 Agosti ilianzishwa kama "Sikukuu ya Wakulima".

neg:
Bunge la Tanzania
Kuna majimbo 214 Tanzania Bara na majimbo 50 Zanzibar.

neg:
Tanzania
Miji mingine ni kama vile Mwanza (706,543), Arusha (416,442), Mbeya (385,279), Morogoro (315,866), Tanga (273,332), Kahama (242,208), Tabora (226,999) na Zanzibar (223,033).

neg:
Kuku Mashuhuri Tanzania
Kuku Mashuhuri Tanzania ni aina mbalimbali za kuku ambao wanafugwa kwa kiwango kikubwa nchini Tanzania.

neg:
Nyachiluluma
Nyachiluluma ni kata ya Wilaya ya Geita katika Mkoa wa Geita, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 19,898 waishio humo. Msimbo wa posta ni 30116.

neg:
Mfumo wa Msimbo wa Posta Tanzania
Mfumo wa Misimbo ya Posta ya Tanzania (postikodi Tanzania) umeanzishwa tangu mwaka 2012. Msimbo wa posta ni namba iliyochaguliwa kwa kila kata nchini. Kila kata ina msimbo wa tarakimu tano.

neg:
Wasangu (Tanzania)
Wasangu ni kabila kutoka eneo la nyanda za juu kusini-magharibi la nchi ya Tanzania. Mwaka 1987 idadi ya Wasangu ilikadiriwa kuwa 75,000, Lugha yao ni Kisangu.

neg:
Wilaya ya Itilima
Itilima ni wilaya iliyojaa karibia 99% wakiwa Wasukuma waitwao wanyantuzu, kilimo chao kikuu hasa ni mahindi, pamba, n.k.

neg:
Kinyaturu
Kinyaturu ( pia huitwa "Kirimi") ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wanyaturu. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kinyaturu imehesabiwa kuwa watu 595,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kinyaturu iko katika kundi la F30.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:

neg:
Wasukuma
Mwinuko wake unakadiriwa kuwa inchi 20 hadi 40 ya ujazo wa mvua kutoka Novemba hadi Machi.

neg:
Waakie
Waakie (pia Wamosiro, kutokana na jina la ukoo mmojawapo) ni kabila dogo la watu wa Tanzania wanaoishi upande wa magharibi wa Mkoa wa Arusha. Mwaka 2000 walihesabiwa kuwa 5,268 .

neg:
Wamakua
Wamakua (jina lao pia huandikwa "Wamakhuwa") ni kabila kubwa lenye milioni kadhaa za watu wanaoishi hasa nchini Msumbiji upande wa Kaskazini. Nchini Tanzania kuna Wamakua wanaoishi katika Mkoa wa Mtwara, Wilaya ya Masasi na Wilaya ya Nanyumbu.

neg:
Manispaa
Nchini Tanzania manispaa ni mji mwenye wakazi zaidi ya 100,000 hadi 500,000.

neg:
Liuli
Liuli ni jina la kata ya Wilaya ya Nyasa katika Mkoa wa Ruvuma, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,611 waishio humo.

neg:
Lituhi
Lituhi ni jina la kata ya Wilaya ya Nyasa katika Mkoa wa Ruvuma, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,858 waishio humo.

neg:
Kikinga
Kikinga ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wakinga. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kikinga imehesabiwa kuwa watu 140,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kikinga iko katika kundi la G60.

neg:
Kisangu (lugha ya Tanzania)
Pia idadi ya Wasangu wanaozungumza lugha hiyo katika wilaya ya mbarali imekuwa ikipungua kila mwaka kutokana na sababu kuu mbili,kwanza ni udogo wa idadi ya wasangu katika wilaya hiyo ya Mbarali na idadi ya wasangu waliowengi si wapenzi wa kuzungumza lugha hiyo kama ilivyo kwa makabila mengine mfano ya wasukuma,wanyanyusa na wamasai.

neg:
Bugalama
Bugalama ni kata ya Wilaya ya Geita katika Mkoa wa Geita, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 14,213 waishio humo. Msimbo wa posta ni 30130.

neg:
Kimatuumbi
Kimatuumbi ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wamatuumbi. Mwaka wa 1978 idadi ya wasemaji wa Kimatuumbi imehesabiwa kuwa watu 72,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimatuumbi iko katika kundi la P10.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:

neg:
Dutumi
Dutumi ni jina la kata ya Wilaya ya Kibaha Vijijini katika Mkoa wa Pwani, Tanzania yenye postikodi namba 61209 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 1,812 waishio humo.

neg:
Kizigula
Kizigula (pia Kizigua) ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wazigula. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kizigula imehesabiwa kuwa watu 355,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kizigula iko katika kundi la G30.Maneno ya Kizigua na maana zake kwa Kiswahili:
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:

neg:
Tanzania
Ugatuzi, yaani mgawanyo wa kiutawala, unafuata Katiba ya nchi I 2.2. Tanzania imegawiwa kwa mikoa 31. Kila mkoa huwa na wilaya ndani yake. Jumla ya wilaya ni 169, ambazo kati yake 34 ni miji.

neg:
Majengo (Tunduru)
Majengo ni jina la kata ya Wilaya ya Tunduru katika Mkoa wa Ruvuma, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,660 waishio humo.

neg:
Dini nchini Tanzania
Kati ya asilimia 80 na 90 ya idadi ya Waislamu nchini ni Sunni wa madhhab ya Shafi'i. Wasunni wachache wenye asili ya Asia ni Wahanbali, kuna pia wafuasi Maliki na Hanbali ambao wana asili ya Yemen.

neg:
Buruma
Buruma ni kata ya Wilaya ya Butiama katika Mkoa wa Mara, Tanzania yenye postikodi namba 31202. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 16,480 waishio humo.

neg:
Wazaramo
Wazaramo ni kabila la watu kutoka eneo la Dar es Salaam, baina ya Rufiji na Bagamoyo, nchini Tanzania. Mwaka 2000 idadi ya Wazaramo ilikadiriwa kuwa 656,730 . Lugha yao ni Kizaramo. Katika eneo la Rufiji wanajulikana pia kwa jina la Wamyagatwa.

neg:
Watemi
Mwaka 2002 idadi ya Watemi ilikadiriwa kuwa 30,000 .

neg:
Walinzi wa amani wa UM
Mwaka 2014 kulikuwa na walinzi wa amani mahali 16 duniani wakiwa na jumla ya wanajeshi na wafanyakazi 116.517. Nchi zinazotoa wanajeshi ni hasa Pakistan, Uhindi na Bangladesh, kila nchi takriban 8.000. Hadi 31 Machi 2014 jumla ya walinzi 3215 waliuawa, 2320 kati ya hao walikuwa wanajeshi, 232 polisi, 322 wafanyakazi wa UM kutoka nchi husika na 228 wafanyakazi raia wa kimataifa.

neg:
Sululu (Masasi)
Sululu ni jina la kata ya Wilaya ya Masasi Mjini katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,876 waishio humo.


query: Nini maana ya lahaja?

pos:
Lahaja
Lahaja ni vilugha vidogovidogo vya lugha moja ambavyo hubainishwa na jamii au jiografia.

neg:
Dunia Uwanja wa Fujo
Fani za kijadi ndizo zilizosababisha riwaya izalike. "Dunia ni Uwanja wa Fujo” ni mojawapo ya riwaya zilizotokana na fani ya kijadi ambayo ni sira. Sira ni fani ya kijadi ambayo hujumuisha wasifu na tawasifu, yaani habari za maisha ya watu; kwa mfano mwandishi E. Kezilahabi katika riwaya yake hii amejaribu kumuonyesha mhusika Tumaini maisha aliyokuwa akiishi.

neg:
Latitudo
Mahali penye ikweta kamili (kwa mfano Nanyuki katika Kenya) ina latitudo ya "0". Mahali pa mbali ni ncha ya kaskazini au ya kusini zinazotajwa kwa 90°. Pamoja na kipimo cha longitudo inataja mahali kamili duniani.

neg:
Angahewa
Sayari kubwa za nje kama Mshtarii (Jupiter) na Zohari (Saturn) si rahisi vile kuofautisha kati ya sayari yenyewe na angahewa yake. Sayari hizi huitwa pia "jitu za gesi" kwa sababu asilimia kubwa ya sayari yote ni elementi kama hidrojeni na heli ambazo kwetu duniani zinapatikana kama gesi. Kutokana na umbali mkubwa na jua ni baridi zaidi hadi gesi hizi kupitia katika hali mango. Vilevile hidrojeni katika kiini cha Mshtarii inaaminiwa kuwa katika hali metalia kutokana na sinikizo kubwa ya masi yake.
Kuna miezi kadhaa zinazunguka sayari za jua ambako angahewa zimegundliwa, kwa mfano kwa mwezi Titan wa Zoai na miezi ya Europa na Ganymed ya Mshtarii.

neg:
Kitajiki
Kitajiki kinatajwa mara nyingi kama lahaja ya Kiajemi. Wasemaji wa Kitajiki wanaelewana bila matatizo na wasemaji wa Kiajemi nchini Uajemi au wasemaji wa Kidari nchini Afghanistan.

neg:
Jahazi
Jahazi (kutoka neno la Kiarabu) ni chombo ambacho hutumika kusafiri majini na hasa hutumiwa na watu wa hali ya chini.

neg:
Kesha
Kesha au Mkesha (kwa Kiingereza "Vigil", kutoka Kilatini "vigilia", yaani "hali ya kuwa macho") ni kipindi cha kutolala kwa makusudi, hasa kwa lengo la kidini, kama vile kusali kirefu.

neg:
Kijaya
Kijaya ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Chad inayozungumzwa na Wajaya. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kijaya imehesabiwa kuwa watu 2200. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kijaya iko katika kundi la Kibongo-Bagirmi.

neg:
Fuwawe
Maana yake zaha ambayo ni mwamba joto sana katika hali ya kiowevu inarushwa kutoka volkeno kwa shinikizo kubwa inakuwa kama povu kwa sababu shinikizo inapungua haraka sana. Ikipoa haraka umbo hili linaganda kuwa thabiti na kubaki vile.

neg:
Tawahudi
Tawahudi ni maradhi ya ukuaji wa neva yaliyo na ugeugeu mwingi sanaambayo huonekana kwanza wakati wa ukembe au utoto, na kijumla hufuatavyo mkondo fulani bila kupungua. Dalili za kuonekana huanza polepole baada ya umri wa miezi sita, huwa dhahiri katika umri wa miaka miwili au mitatu, na aghalabu huendelea hadi utu uzima, ingawa mara nyingi katika kiwango kilichopungua zaidi. Haitambuliki kwa dalili moja tu, bali kwa sifa bainifu tatu za dalili: udhaifu katika mahusiano ya kijamii; udhaifu katika mawasiliano, hamu finyu ya mambo na tabia ya kujirudiarudia. Vipengele vingine, kama vile ulaji usio wa kawaida, vinatokea pia mara nyingi lakini si muhimu kwa ajili ya uaguzi. Dalili za mtu mwenye tawahudi hutokea katika jamii kijumla na huonekana hajihusishi sana, bila utenganisho wa sifa za kawaida na za kiambukizi.

neg:
Utohozi
Utohozi (kutoka kitenzi "kutohoa") ni kitendo cha lugha fulani kukopa maneno ya lugha nyingine kwa kuyapatia tu matamshi rahisi kwa wenyeji bila ya kuyatafsiri.

neg:
Kiaja
Kiaja ni jina la lugha mbili tofauti, yaani:

neg:
Alhaji
Neno latokea pia katika lugha kadhaa zilizoathiriwa na utamaduni wa Kiislamu kama sehemu ya majina ya watu wasio Waislamu. Kuna Wagiriki na Wabulgaria wengi wenye Χατζής ("Khatzís") kwa Kigiriki na Хаджи ("Khadji") au Хаджия ("Khadjiya" - ya kike) kwa Kibulgaria kama sehemu ya majina ya familia yao. Hii ni dalili ya kwamba babu fulani wa ukoo huu alifanya hija ya kwenda Yerusalemu penye mahali patakatifu pa Ukristo.

neg:
Kichina
Wataalamu huhesabu kundi nne za lahaja ndani ya Kichina kwa jumla pamoja na idadi ya wasemaji:Kichina huandikwa kwa alama zinazomaanisha neno moja si sillabi au herufi tu. Lakini maneno mengi ya Kichina yana silabi moja tu. Kamusi kubwa ya lugha ina alama zaidi ya 40,000- Wachina wasomi wenye elimu nzuri hujua takriban alama 6,000 hadi 7,000. Gazeti la kawaida hutumia alama 3,000. Serikali inasema mtu ajua kuandika na kusoma kama ameshika angalau alama 2,000.

neg:
Mjane
Mjane ni mtu aliyewahi kuwa na mwenzi wa ndoa, halafu akafiwa asioe tena ama asiolewe na mwingine.

neg:
Barabara
Ni ile hadhi ya bararabara iliyoundwa au kutengenezwa kwa teknolojia ya hali ya juu ili barabara iweze kukaa kwa muda mrefu na kwa ubora uleule kama mwanzo,

neg:
Hajj
Haji au Hajj (Ar. حج) ni hija ya Waislamu kwenda Makka penye jengo la Kaaba. Inafanywa wakati wa mwezi Dhul-hijja ambayo ni mwezi wa 12 wa kalenda ya Kiislamu, hasa tarehe 8 - 12 za mwezi. Katika Uislamu hija hii ni wajibu kwa kila Mwislamu mwenye uwezo wa kuifanya angalau mara moja maishani mwake.

neg:
Lahaja za Kiswahili
Wakati wa ukoloni wa Uingereza azimio lilitolewa kutumia Kiswahili cha Unguja kuwa Kiswahili rasmi katika Tanganyika, Kenya na Zanzibar. Waingereza walikitumia pia kama lugha ya polisi na jeshi katika Uganda.
Kati ya lahaja za Kiswahili ni zifuatazo:

neg:
Lahaja
Lahaja za Kiswahili hutofautishwa kulingana na maeneo yake kama Kiunguja (kisiwani Zanzibar) ambacho kimekuwa msingi wa Kiswahili Sanifu, Kimvita (eneo la "Mvita" au Mombasa mjini, Kenya), ambacho zamani kilikuwa lahaja kubwa ya pili pamoja na Kiunguja, Kiamu (kisiwani Lamu, Kenya) na kadhalika. Nyingine ni pamoja na:

neg:
Ujana
Ujana ni kipindi cha maisha kati ya utoto na utu uzima.

neg:
Dibaji
Hasa huandikwa na mtu mwingine, mbali na mwandishi halisi wa kitabu. Huelezea mahusiano na mwingiliano wa kazi zao na mwandishi mkuu au huelezea lilelile linalohusiana na kitabu, kama vile nia na manufaa yake.

neg:
Lahaja
Mfano wa lugha yenye lahaja mbalimbali ni Kiingereza na lahaja zake zinavyozungumzwa tofauti Uingereza, Marekani, Uhindi, Australia na maeneo mengine.

neg:
Kialemani
Kialemani ni lahaja ya lugha ya Kijerumani. Hakuna tahajia inayokubaliwa jinsi gani kuiandika.

neg:
Fahidhi
Fahidhi ilijulikana kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. . Walipokea jina hili kutoka kwa Waarabu waliosema فخذى "fakhidhi" ingawa leo wanatumia zaidi الفخذة "al-fakh-dha" ambayo yote inamaanisha „ paja "

neg:
Daraja
Daraja ni jengo lililoundwa kwa kusudi la kuwa na njia ya kupitia juu ya pengo au kizuizi. Mfano mzuri ni daraja linaloendeleza barabara juu ya mto, bopo au juu ya barabara nyingine.

neg:
Njia ya reli
Geji ni jina la upana kati ya reli mbili (kwa Kiingereza "gauge") ambao unatofautiana kati ya nchi na nchi. Kwa kawaida nchi jirani huwa na geji ya pamoja ili kurahisisha mwendo wa treni na mabehewa.

neg:
Ubalehe
Vichwa ndivyo vinavyoleta [[viini vya urithi]] wa baba. Mikia kazi yake ni kusaidia tu kusukuma mbegu kwa kuogelea ndani ya [[tumbo la uzazi]] mpaka zikutane na [[kijiyai]] cha [[mama]], halafu inapotea ndani ya kijiyai. Mbegu zikiwa tayari zinahifadhiwa kwanza katika [[kifuko cha akiba]], karibu na kibofu, zikisubiri msisimko wa kijinsia ili zitoke kwa njia ya uume na kuanza mashindano ya kutafuta kijiyai, zikisaidiwa na majimaji ambayo yanaitwa [[shahawa]] na kutengenezwa ndani ya kifuko. Shahawa inafuata [[mshipa wa mkojo]] bila ya kuchanganyikana nao.

neg:
Riwaya
Riwaya (kutoka neno la Kiarabu رواية "riwaya" ) ni kazi andishi ya fasihi ambayo kwa kawaida ni ndefu kuliko hadithi fupi. Urefu wa riwaya, maana yake ni kwamba msuko simulizi umejengeka vizuri, kuna wahusika wengi, unaenea muda mrefu, na mada zake ni nzito na pana kiasi.

neg:
Tabianchi
Tabianchi inamaanisha jumla ya halijoto, unyevuanga, kanieneo ya angahewa, upepo, usimbishaji na tabia nyingine zinazoathiri hali ya hewa katika sehemu fulani ya uso wa dunia kwa muda mrefu. Tabianchi ni tofauti na halihewa ikitazama vipindi virefu lakini halihewa inatazama hali ya sasa au katika muda mfupi. Kwa lugha nyingine tunaweza kusema: Tabianchi ni jumla ya halihewa zote zinazoweza kutokea mahali pamoja duniani katika kipindi kisichopungua miaka 30.
Tabianchi inaathiriwa sana na latitudo yaani umbali na ikweta penye mnururisho mwingi wa jua, uso wa nchi, kimo, kuwa karibu au mbali na magimba ya maji na mikondo ya bahari.

neg:
Hija
Desturi ya kuhiji iko katika dini mbalimbali.Kiasili neno "hija" katika Kiswahili lilimaanisha tu safari ya Waislamu kwenda Makka kwa sababu katika utamaduni wa Waswahili hili lilikuwa safari ya kidini pekee yenye jina maalumu.

neg:
Dhana
Dhana (kutoka neno la Kiarabu) ni wazo lisilo bayana wala la hakika lakini mtu au jamii wanaweza kuwa nalo na kulipendekeza kwa wengine ili lizidi kuchunguzwa upande wa falsafa, sayansi n.k. kwa kutumia hoja, vipimo na njia nyingine za kufikia ukweli.

neg:
Zawadi
Zawadi ni kitu anachopewa mtu bila matarajio ya malipo au kurudisha. Kipengee si zawadi, ikiwa bidhaa hiyo, yenyewe, tayari inamilikiwa na yule anayepewa. Zawadi inaweza kutaja kitu chochote kinachofanya mtu mwingine kuwa na furaha au huzuni, hasa kama neema, ikiwa ni pamoja na msamaha na wema.

neg:
Dibaji
Dibaji (kutoka neno la Kiarabu; pia "kilemba") ni kipande cha maandishi (kwa kawaida huwa kifupi) ambacho huwekwa mwanzoni mwa kitabu au kazi nyingine za fasihi.

neg:
Shaha (kete)
Mkwamo yaani hali ambako hakuna aliyeshinda unatokea kama mchezaji hana nafasi ya kutembea bila kuweka shaha kwenye mraba penye tishio ilhali haikutishiwa bado.

neg:
Ujuzi
Kimsingi tunaona tofauti kati ya ujuzi na rai au hoja tupu. Rai na hoja zinakuja pamoja na hisia na maarifa ambayo mara nyingi haikutafakariwa kimakini. Kinyume chake ujuzi ni yale tunayoona kuwa yana kiwango kikubwa cha uhakika baada ya kujadiliwa na watu wengi katika mchakato unaoeleweka. Lakini kila ujuzi una kiwango cha kukosa uhakika kwa sababu uwezekano wa makosa katika kuelewa uhalisia unabaki kila wakati.

neg:
Safari
Safari ("kutoka Kar. سفر safar") ni neno la kutaja mwendo au harakati ya watu kutoka mahali fulani kwenda mahali pa mbali angalau kiasi. Safari inaweza kufanywa ama kwa miguu au kwa chombo cha safari au usafiri fulani. Kama safari inazidi muda wa siku mmoja vituo vya safari yaani mahali ambapo msafiri anakaa au analala hadi kuendelea ni sehemu za safari yake. Kuna safari ndefu na safari fupi. Harakati inayotumia muda mfupi tu kama dakika chache au kwa umbali mdogo huitwi safari isipokuwa kwa lugha ya kutaania.

neg:
Nahau
Nahau ni semi fupifupi ambazo hutumia lugha/maneno ya kawaida lakini maneno hayo hutoa maana tofauti na ile iliyo kwenye maneno ya awali. Japokuwa nahau hutumia maneno ya kawaida lakini kauli yake ina undani kiasi kwamba kwa wageni wasiofahamu lugha hiyo hawawezi kuelewa maana. Baadhi ya nahau ni kamav vile:
Hana mbele wala nyuma

neg:
Ombwe
Ombwe (ing. "vacuum") kwa maana ya sayansi ni hali pasipo na kitu, nafasi pasipo na mata. Neno hutumiwa hasa kwa hali pasipo na gesi au angahewa. Katika lugha nyingi za dunia neno la kilatini "vacuum" hutumiwa.

neg:
Kigeorgia
Nje ya nchi ya Georgia lugha hii au lahaja za karibu zajadiliwa katika nchi jirani za Kaukazi, Urusi, Uturuki na Israeli walipohamia Wayhudi Wageorgia wengi.

neg:
Lugha fasaha
Lugha fasaha (kutoka maneno ya Kiarabu) ni lugha inayozingatia kanuni za matamshi, muundo na mantiki katika lugha hiyo.

neg:
Dhamira
Dhamira (kutoka neno la Kiarabu) katika fasihi ni lengo, nia au kusudio alilolikusudia msanii wa kazi ya fasihi kufikisha kwa hadhira yake. Kwa mfano, msanii anaweza kutunga wimbo ambao ukawa unajadili madhara ya pombe. Hivyo, madhara ya pombe ni dhamira ya msanii huyo. Katika fasihi, dhamira zipo za aina mbili: kuna dhamira kuu na dhamira ndogondogo.

neg:
Baharia
Baharia, pia mwanamaji ni mtu anayefanya kazi kwenye chombo cha usafiri majini, hasa baharini kama vile boti, mashua, jahazi au meli. "Mwanamaji" hutumiwa mara nyingi kwa kutaja mabaharia wa kijeshi.

neg:
Kikurdi
Kikurdi ni kundi la lahaja za Kiajemi zinazotumika na Wakurdi wengi (milioni 20-30 hivi) huko Mashariki ya Kati.

neg:
Bara
Neno "bara" lamaanisha nchi kavu, tofauti na bahari au visiwa vidogo karibu na pwani ya nchi kavu kubwa zaidi. Si lazima kutaja maeneo makubwa tunayomaanisha tukiongea juu ya "mabara saba ya dunia". Neno "kontinenti" latokana na Kilatini "terra continens" yaani "nchi (kavu) mfululizo".

neg:
Volkeno
Volkeno (pia: volkano au volikano) ni mahali ambako zaha inatoka nje ya uso wa ardhi. Mara nyingi - lakini si kila mahali - volkeno imekuwa mlima. Volkeno huwa na kasoko yaani shimo ambako zaha na gesi zinatoka nje.

neg:
Maana ya maisha
Nguzo Tano za Kiislamu ni wajibu wa kila Muislamu; yaani: Shahadah (ungamo la imani); Salah (Maombi); Zakah (ukarimu); Sawm (kufunga wakati wa Ramadhan) na Hajj (Hija kwenda Makka). Zinatokana na maandiko ya Hadith, hasa ya Sahih Al-Bukhari na Sahih Muslim.

neg:
Kijumjum
Kijumjum ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan na Sudan Kusini inayozungumzwa na Wajumjum. Wataalamu wengine huiangalia kuwa lahaja ya Kimabaan. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kijumjum imehesabiwa kuwa watu 25,000, yaani nchini Sudan na Sudan Kusini pamoja. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kijumjum iko katika kundi la Kinilotiki.

neg:
Kiunguja
Kiunguja ("lugha ya Unguja") ni lahaja ya Kiswahili iliyo lugha ya kawaida kwenye kisiwa cha Unguja, Tanzania. Lahaja hii ilitumiwa wakati wa ukoloni na Kamati ya kimaeneo ya lugha ya Kiswahili kama msingi wa kuunda Kiswahili Sanifu katika Afrika ya Mashariki.

neg:
Ugonjwa
Ugonjwa (pia "maradhi") ni hali ya mvurugo katika utendaji wa kawaida wa shughuli za mwili na roho inayoathiri vibaya starehe ya kiumbehai. Hakuna tofauti kamili baina ya ugonjwa na hali ya kujisikia vibaya.

neg:
Uzalendo
Uzalendo (kwa Kiingereza "patriotism") ni hali ya mtu kuipenda, kuithamini na kujitoa kwa ajili ya nchi yake kwa msingi wa kabila, utamaduni, siasa au historia. Inakaribiana sana na utaifa. Uzalendo ukizidi kiasi cha kulitetea taifa huitwa uzalendo kipofu au uzalendo bubu.

neg:
Darubini ya angani
Darubini ya angani (ing. "Space observatory" au "space telescope") ni kifaa hasa darubini kilichorushwa katika anga la nje kwa kusudi la kuangalia na kupima violwa vya mbali kama vile nyota, sayari, galaksi na magimba mengine. Faida yake ni ya kwamba inaweza kuchungulia violwa hivi nje ya angahewa ya Dunia. Angahewa ni kama chujio inayozuia sehemu za spektra ya mawimbi ya sumakuumeme pia huwa na mwendo ndani yake unaoleta machafuko wa namna ya kuona nyota. Kwa hiyo darubini za angani zinaweza kuleta matokeo mazuri zaidi kushinda vifaa kwenye paoneaanga duniani.

neg:
Bufee
Bufee (kutoka neno la Kifaransa "buffet" kupitia Kiingereza) ni sehemu ambayo watu hujipakulia vyakula mbalimbali katika vyombo tofauti vya chakula na hiyo huwepo kwenye harusi, mikutano na kadhalika. Kikawaida unaweza kurudia kuchukua chakula kadiri utakavyo. Siku hizi kumekuwa na utaratibu wa befee katika baadhi ya migahawa kwa malipo ya kiwango cha juu kabisa unaruhusiwa kurudia hata mara 20 ilimradi tu uweze kukimaliza.

neg:
Bara
Kwa lugha ya kawaida “bara” ni eneo mfululizo wa nchi kavu. Kwa maana hii “Tanzania bara” ni eneo lote la Tanzania isipokuwa visiwa ambavyo ni sehemu ya nchi ya Tanzania bila visiwa vya Unguja, Pemba, Mafia na kadhalika.

neg:
Hali ya hewa
Hali ya hewa (pia: halihewa) ni namna ya kutaja yale yanayotokea katika sehemu ya chini ya angahewa juu ya uso wa dunia katika eneo fulani na wakati fulani.

neg:
Ajali
Ajali (kutoka neno la Kiarabu; kwa Kiingereza: "accident" au "uninentional injury") ni tukio maalumu linalotambulika na lisilotarajiwa, geni na lisilotakikana ambalo hutokea katika muda na mahali fulani bila sababu au makusudi dhahiri, lakini husababisha madhara yaliyo wazi, hasa vifo.

neg:
Dunia Uwanja wa Fujo
"Mapenzi na ndoa".
Mwandishi E. Kezilahabi amejadili suala la mapenzi na ndoa katika pande mbili tofauti,
kwanza ameonesha mapenzi ya dhati na mapenzi ya ulaghai lakini pia ameonesha ndoa za dhati na ndoa za ulaghai. tukianza na mapenzi ya dhati, mapenzi ya dhati yanajitokeza kwa:

neg:
Ngonjera
Ngonjera ni aina ya mashairi ya majibizano baina ya pande / watu wawili (2) au zaidi. Aghalabu mazungumzo hayo huwa na mijadala ya malumbano yenye kusudio la kutoa ujumbe maalumu kwa hadhira au jamii husika. Msemaji mmoja huuliza swali katika ubeti mmoja na mwingine hutoa jibu katika ubeti unaofuata na majibizano ya hoja kuendelea hivyo hadi kukamilisha mada ya mjadala husika. Kutokana na sifa hiyo, ndiyo maana kipera cha ngonjera kinapatikana katika utanzu wa ushairi na katika utanzu wa maagizo. Muundo ni sawa kabisa na mashairi.

neg:
Msawazo
Msawazo ni hali ya usawa (ulinganisho, urari) kati ya athira au kani zinazopigana. Kama athira zinasawazika kuna hali ya msawazo.

neg:
Ukame
Ukame (kwa Kiingereza "Drought") ni hali ya hewa ya sehemu au mahali fulani inayofanya pakose maji ya kutosha kwa muda mrefu. Kwa kawaida hii inamaanisha kipindi ambako kuna mvua kidogo, au kupungukiwa kwa usimbishaji mwingine kama theluji.

neg:
Anga
Kwa lugha nyingine anga ni eneo la angahewa au upeo unaojaa hewa juu ya uso wa ardhi. Sehemu hiyo imejaa molekuli za gesi za angahewa hasa nitrojeni na oksijeni; ni molekuli hizo zinazoakisisha nuru ya jua na kusababisha rangi ya buluu ya anga wakati wa mchana. Bila hewa, anga lingekuwa jeusi muda wote jinsi lilivyo mwezini (linganisha picha).

neg:
Alhaji
Alhaji (Ar. الحاجّ; pia: hujaji) au hajja kwa wanawake ni neno la kumtaja Mwislamu aliyetimiza safari ya hajj. Haikubaliki kwa mtu yeyote aliyefika Makka lakini kwa hao pekee waliofanya hija hii wakati wa siku maalumu kwenye mwezi wa Dhul-hijja na kutekeleza ibada zote zinazotakiwa.

neg:
Maana ya maisha
Ujaini unajumuisha kushikilia vikali ahimsa (au "ahinsā"), mbinu ya aina ya Kusitisha Vurugu ambayo huzidi kwa mbali ulaji mboga. Wajaini wanakikataa chakula kilichopatikana kwa ukatili usiohitajika. Wengi wana mazoezi ya maisha sawa na ulaji mboga pekee kutokana na vurugu ya mashamba ya maziwa ya kisasa, na wengine huepukana na mboga za mizizi katika maakuli yao ili kulinda maisha ya mimea ambayo wao hula.

neg:
Ucheshi
Ucheshi  ni aina ya vichekesho ambavyo vinahusisha wahusika wanaotumia au gawiana mazingira mamoja, kama vile nyumbani au mahali pa kazi, hasa ikiwa na majibizano ya kichale. Vipindi kama hivyo vilitokana na mchezo wa redio, lakini leo hii, ucheshi unapatikana sana kwenye televisheni ikiwa kama aina/tanzu/fani ya fasihi simulizi yake kubwa inayotawala.

neg:
Wahuni
Wahuni (kutoka neno la Kiarabu) ni watu wasio na maadili mema. Mfano ni kikundi cha vijana waishio mitaani ambao wengi hawana kazi. Hao huweza kuanzisha fujo kama vile ugomvi, wizi wa mali za watu n.k.

neg:
Lahaja sanifu
Lahaja sanifu (au lugha sanifu) ni lahaja ambayo imeteuliwa kutoka lahaja nyingine kutumika kwa upana zaidi kuliko lahaja za kawaida. Lahaja sanifu hutumika hasa kwa mawasiliano baina ya wasemaji wa lahaja tofauti za lugha moja; tena, hutumika katika shughuli zilizo rasmi. Ili kuwa sanifu, lahaja teule hufanyiwa marekebisho madogomadogo upande wa matamshi, sarufi na semantiki. Marekebisho hayo yanawezekana kutokea bila watu kujua.

neg:
Mshtarii
Uso wa sayari hauonekani kwa sababu angahewa nzito inafunika kila sehemu. Maada ya angahewa ni hasa hidrojeni na heli. Kutokana na uzito wa angahewa shinikizo ndani yake inaongezeka sana katika vilindi vyake na kusababisha gesi za angahewa kuingia katika hali ya giligili (majimaji) inayobadilika kuwa mango (imara) ndani zaidi. Zamani iliaminika ya kwamba sayari yenyewe ni ya gesi iliyoganda lakini siku hizi wataalamu wa astronomia huamini ya kwamba kuna kiini cha mwamba au metali.

neg:
Ulaghai
Ulaghai ni kosa ambalo mtu humjaribu mtu mwingine ili kupata faida isiyofaa au kinyume cha sheria. Ulaghai mara nyingi ni kuhusu fedha na mapenzi.

neg:
Mlango wa bahari
Mlango wa bahari (pia: mlangobahari) ni mahali ambako magimba mawili ya nchi kavu hukaribiana kwa pwani zao na kuacha nafasi kwa ajili ya bahari.

neg:
Rehani
Rehani (toka Kiarabu c رَهْن, rahn) hutumiwa ama na wanunuzi wa mali isiyohamishika ili kupata fedha za kununua mali hiyo; au wamiliki wa mali isiyohamishika ili kuongeza fedha kwa madhumuni yoyote.

neg:
Reli
Reli (kutoka Kiing. "rail / railroad") ni mfumo wa usafiri wa abiria na mizigo kwa treni zinazotembea juu ya vyuma au pau za feleji. Reli ni sehemu muhimu za miundombinu wa nchi. Kwa maana asilia "reli" ni zile "reli za chuma" au reli za garimoshi ambazo kwa kawaida hutumiwa mbili-mbili kijozi kufanya njia ya reli yenyewe.

neg:
Riadha
Riadha ni neno linalojumlisha aina mbalimbali za michezo za hadhara, kama vile kukimbia, kuruka, kurusha kitu na kutembea. Michezo hiyo yote haihitaji vifaa vingi, hivyo ni rahisi kabisa.

neg:
Utandawazi
Utandawazi (kwa Kiingereza "Globalization") ni neno lililoanza kutumika miaka ya 1990, likimaanisha kukifanya kitu kuwa katika kiwango cha kimataifa, na kukihamisha nje ya mipaka na kukifanya kuwa cha wazi na kikafanywa na watu wa aina yote duniani.

neg:
Kipaji
Kipaji ni sehemu ya uwezo wa kufanya jambo fulani kwa ngazi ya juu. Kipaji kinaweza kuwa cha kimwili au cha kiakili.

neg:
Lahaja
Lahaja za lugha moja zinatofautiana katika matamshi, miundo ya sarufi na msamiati.

neg:
Ndege (uanahewa)
Ndege (au eropleni) ni chomboanga kikubwa kinachoweza kuruka kikiwa na watu au bidhaa ndani.

neg:
Lemma
Lemma "(gir. λῆμμα, lemma)", pia kidahizo, ni neno la kutaja umbo la kimsingi la neno. Latumija hasa kwa majina au vichwa vya makala za kamusi ambako maneno hupangwa kufuatana na a-b-c kwa umbo la kimsingi yaani lemma.

neg:
Kingwana
Kingwana ni lahaja ya Kiswahili inayozungumzwa katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, hasa upande wa mashariki.

neg:
Rejista
Rejista (pia rejesta au sajili) ni matumizi ya lugha kulingana na muktadha maalum. Miktadha tofauti husababisha aina mbalimbali za lugha. Baadhi ya vipengele vya miktadha hiyo ni mada, eneo la matumizi ya lugha, mahusiano baina ya wahusika, umri, jinsia, wakati na kadhalika.

neg:
Dunia Uwanja wa Fujo
Nahau: Haya ni mafungu ya maneno yenye maana maalumu ambayo haitokani na maneno ya kawaida yaliyopo kwenye maneno hayo. Nahau za lugha yoyote hutumiwa zaidi na jamii yenye asili ya lugha hiyo. Kwa mfano:
- “Amezunguka mbuyu - amekula rushwa”. (uk. 25)
- “Unamvika kilemba cha ukoko”. (Uk. 71)
Tanakali sauti:
- “Booouuu!”

neg:
Useja
Useja ni hali ya mtu kuishi bila kuwahi kufunga ndoa. Inaweza kutokea kwa sababu mbalimbali, lakini inazingatiwa hasa ile inayotokana na uamuzi kamili wa mhusika asiye na kizuio chochote, hasa kama akichagua kuishi hivyo kwa sababu ya kidini.

neg:
Somo la Uchumi
Ufafanuzi unaojumuisha mengi ya masomo ya kiuchumi ya kisasa ni ule wa Lionel Robbins katika insha yake: “Insha Juu ya Asili na Umuhimu wa Uchumi wa Kisayansi." Uhaba unamaanisha kuwa rasilimali zinazopatikana hazitoshi kutosheleza matamanio na mahitaji yote. Ikiwa hakuna uhaba na kuna matumizi badala ya rasilimali zinazopatikana, basi hakuna shida ya kiuchumi. Hivyo somo lililofafanuliwa linahusu utafiti wa chaguzi kama vile zinavyobadilishwa na vishawishi na rasilimali.

neg:
Ujamaa
Ujamaa ni siasa iliyoanzishwa kwa misingi ya sera za Julius Nyerere za maendeleo ya kijamii na ya kiuchumi katika Tanzania punde tu baada ya Tanganyika kupata uhuru kutoka Uingereza mwaka 1961.

neg:
Wagogo
Kabila la Wagogo lina lahaja ndani yake ambazo hutofautiana kutoka moja hadi nyingine kwa jinsi ambavyo hutamka maneno, yaani huongeza na kupunguza baadhi ya matamshi kwenye neno, na pia katika msamiati. Kwa ujumla kuna lahaja zipatazo 4, ambapo lahaja za Cinyambwa na Cinyaugogo ndizo hujulikana zaidi.

neg:
Pembetatu ya Bermuda
Uharamia, kama inavyofafanuliwa ni kuteka meli au mashua ndogo hadi kwenye maji makuu, ni tendo ambalo linaendelea hadi wa leo. Wakati uharamia wa meli za shehena wizi unatendeka zaidi katika Pasifiki ya magharibi na bahari ya Hindi, walanguzi wa dawa za kulevya huiba boti za radhi kwa kwa ajili ya kufanya magendo, na huenda wanahusika katika kutoweka kwa mabaharia na mashua katika Karibiani. Uharamia kwenye Karibiani ulikuwa jambo la kawaida kutoka 1560 hadi 1760, na maharamia maarufu walikuwa ni pamoja na Edward Teach (Blackbeard) na Jean Lafitte.

neg:
Uhalisia
Uhalisia (kutoka Kiarabu "halisi"; kwa Kiingereza Reality) ni hali iliyopo kweli, tofauti na matarajio au tafsiri za binadamu ambaye mara nyingi anashindwa kuipokea.

neg:
Utandawazi
Utandawazi pia una maana ya jambo linalolenga umiliki wa kifikra na wa kiutamaduni juu ya tamaduni nyingine zilizo dhaifu, kwa ajili ya kusaidiana na kuungana yaani kuwa kitu kimoja, kuondoa mipaka na masafa kati ya nchi na nchi, kukusanyika pamoja na kuleta kitu kinachoitwa "kijiji-ulimwengu"

neg:
Usafiri wa anga-nje
Usafiri wa anga-nje ni kila aina za safari au usafiri inayofikia nje za angahewa ya Dunia kwenye anga-nje. Ilhali hakuna mpaka kamili baina ya angahewa na anga-nje kuna mapatano ya kutazama umbali wa kilomita 100 kama chanzo cha anga-nje
Chombo cha kwanza kilichofikia juu ya km 100 kilikuwa roketi ya Kijerumani aina ya V-2 katika majaribio ya mwaka 1944.

neg:
Uraibu
Uraibu (kutoka neno la Kiarabu; kwa Kiingereza: "addiction") ni hali inayopatikana wakati roho au mwili unataka mno kuwa na hisia fulani kiasi cha kuwa na matatizo kutekeleza shughuli hadi kufikia tena hisia inayolengwa.

neg:
Ubalehe
Ubalehe (pia: Ubaleghe) ni jumla ya mabadiliko ya mwili na ya roho yanayomfanya mtoto kuwa kijana halafu mtu mzima.

neg:
Ghuba ya Uajemi
Ghuba ya Uajemi (Kiajemi: خلیج فارس khalij-e fārs; Kiarabu: الخليج الفارسي al-khalīj al-fārsī; pia: الخليج العربي al-khalīj al-ʿarabī „Ghuba Arabu“) ni ghuba kubwa la Bahari Hindi kati ya Uajemi na rasi ya Uarabuni.

neg:
Kitigrinya
Lahaja za Kitigrinya hutofautiana kimatamshi, kimaana na kimaandishi. Hadi sasa, hakuna lahaja ambayo imeshakubaliwa kuwa ndio maalum kwa watumiaji wa lugha hii. Hata hivyo makala haya hayana lengo la kuonesha kutowiana na lahaja hizo.

neg:
Mawasiliano
Hakuna mgawanyo dhahiri kati ya lugha na lahaja, lakini mwanaisimu Weinreich Max anatambuliwa kwa kusema kuwa "lugha ni lahaja iliyo na jeshi la nchi kavu na la majini". Lugha za kuundwa kama vile Kiesperanto, lugha za tarakilishi, na maumbo mbalimbali ya hisabati haziko chini ya sifa bainifu zinazohusisha lugha za binadamu.

neg:
Talaka
Talaka (kutoka Kiarabu طلاق) ni hatua ya ndoa kuvunjika moja kwa moja kabla ya mume au mke kufa.

neg:
Egida
Egida (Kigiriki: Αιγίδα, "Aigída"; Kigiriki cha Kale: Αιγίς, "Aigís") ni vazi lisilo na mikono la kuvaa mabegani kama juba.

neg:
Wilaya ya Lugari
Wakati wa sherehe hizi mwanamke au kijana ambaye hajatahiri hawaruhusiwi kuandama na msafara huu kwa sababu ni hatia kubwa kulingana na mila na desturi za waluhya. Iwapo yeyote ataghairi na kupatikana, anaitwa mbele ya kikao cha wazee wa jamii wanaweza kumfanyiya chochote ambacho chaweza kumletea madhara makubwa maishani mwake. Kikao cha wazee wa jamii kinaheshimiwa sana katika jamii ya waluhya maana kuna tetesi kwamba chochote wanachosema hutendeka kwa sababu watu huamini kwamba wana nguvu na uwezo wa kimiungu kutoka kwa waanjilisha wa jamii ya waluhya.

neg:
Mapenzi
Maulana Rumi, Hafez na Sa'di ni ikoni/ishara za uchu na mapenzi ambazo huwasilishwa na lugha na utamaduni wa Kiajemi. Neno la Kiajemi linalorejelea mapenzi ni "eshgh," lililotokana na la Kiarabu "Ishq." Katika utamaduni wa Kiajemi, kila kitu kinazungukwa na mapenzi na yote huwa ni kwa ajili ya mapenzi, kuanzia kupenda marafiki na familia, mabibi na mabwana, na hatimaye kufikia upendo wa kimungu ambao ndio Lengo halisi katika maisha. Zaidi ya karne saba ziliyopita, Sa'di aliandika:

neg:
Paja
Paja ni sehemu wa mguu inayounganisha nyonga na goti.

neg:
Ahera
Ahera (pia: Akhera, kutoka neno la Kiarabu; kwa Kiingereza "afterlife", yaani "life after death" au "hereafter") ni neno linalotegemea imani ya kwamba baada ya mtu kufariki dunia anaendelea kuishi kwa namna nyingine, si kwamba anakoma kabisa.

neg:
Libido
Libido (yaani nyege au ashiki) ni uchu au hamu ya kujamiana ambayo hupatikana kwa wanaume na kwa wanawake. Neno hili la Kilatini hutumika hasa mtu alipo na kiwango kidogo cha libido. Hapo ndipo utakaposikia kwamba fulani ana libido kidogo ama mwanamume fulani amekosa nguvu za kiume. Hata hivyo, yafaa ijulikane kwamba kuna tofauti kati ya hamu ya ngono na nguvu za kiume. Mwanamume asiye na nguvu za kiume huenda akawa na kiasi cha libido kinachofaa, lakini hawezi kujamiana na mwenziwe kwa njia inayofaa maana mwili wake hauitikii.

neg:
Meja
Meja (kwa Kiingereza: "Major") ni cheo cha afisa wa jeshi kilicho chini ya Luteni Kanali na juu ya Kapteni au Nahodha katika jeshi la wanamaji.