query: Raila Amolo Odinga alizaliwa mwaka upi?

pos:
Raila Odinga
Raila Amolo Odinga (*7 Januari 1945) ni mwanasiasa wa upinzani nchini Kenya na tangu 13 Aprili 2008 waziri mkuu nchini humo hadi 2013. Aliwahi kuwa mbunge tangu 1992 na waziri katika serikali ya rais Mwai Kibaki kati ya 2001 hadi 2005. Katika uchaguzi wa mwaka 2007 alikuwa mgombea wa urais upande wa Orange Democratic Movement (ODM). Ajulikana kote Kenya kwa jina la la kwanza Raila. Waluo wenzake hupenda kumwita "Agwambo".

pos:
Raila Odinga
Alizaliwa 1945 katika familia ya Waluo akiwa mtoto wa chifu Jaramogi Oginga Odinga aliyekuwa makamu wa rais wa kwanza nchini Kenya. Baba yake alikuwa kiongozi mkuu wa Waluo akatazamiwa baadaye kama mpinzani mkuu wa rais wa kwanza Jomo Kenyatta.
Kaka yake Raila, Oburu Odinga amekuwa mwanasiasa na mbunge vilevile.

neg:
Indira Gandhi
Indira Gandhi (19 Novemba 1917 – 31 Oktoba 1984) alikuwa mwanasiasa wa Uhindi na mwanamke wa kwanza aliyekuwa waziri mkuu wa nchi hiyo.

neg:
Barack Obama
Barack Hussein Obama II (amezaliwa 4 Agosti 1961) alikuwa rais wa 44 wa Marekani. Ni Mwafrika-Mwamerika wa kwanza kushika wadhifa huo, na pia mtu wa kwanza mwenye kuzaliwa Hawaii kuwa rais wa Marekani.

neg:
Raheem Sterling
Raheem Shaquille Sterling (alizaliwa mnamo 8 Desemba 1994) ni mchezaji wa soka wa Uingereza ambaye anachezea timu ya Manchester City na timu ya taifa ya Uingereza.

neg:
Raila Odinga
NARC ikashinda uchaguzi na Kibaki akawa rais mpya. Raila akaingia katika serikali kama waziri wa barabara. Lakini Kibaki hakutimiza MoU. LDP haikupata nusu ya mawaziri. Mkutano wa kusahihisha katiba ulikwamishwa na na mapendekezo ya mkutano wa kutunga katiba mpya katika Bomas of Kenya hayakutekelezwa. Cheo cha waziri mkuu haukuanzishwa.

neg:
Raila Odinga
Sasa Raila pamoja na Uhuru wa KANU waliunda harakati mpya ya ODM (Orange Democratic Movement) kwa kusudi la kugombea uchaguzi wa 2007.

neg:
Christopher Mtikila
Mtikila alizaliwa Iringa, kusini mwa Tanzania, mwaka 1950.
Mwanzoni mwa miaka ya 1990, mchungaji Mtikila alijipatia umaarufu mkubwa katika siasa za Tanzania kutokana na uwezo wake mkubwa wa kuongea, upinzani wake dhidi ya muundo wa muungano kati ya Tanganyika na Zanzibar, madai yake kuhusu hujuma za uchumi zinazofanywa na Wahindi (ambao aliwaita Magabacholi), na kesi mbalimbali za kikatiba alizokuwa akizifungua katika mahakama za Tanzania.

neg:
Raila Odinga
Msingi wa ushirikiano ulikuwa mapatano kati ya pande za NARC yaliyoitwa "Memorandum of Understanding" (MoU). Hapo walipatana ya kuwa:

neg:
Raila Odinga
Katika mafarakano ya FORD aliendelea upande wa babake katika Ford-Kenya. Baada ya kifo cha baba akagombea uongozi wa FORD-Kenya akashindwa na Michael Wamalwa akaondoka na kujiunga na chama kidogo cha National Development Party NDP akifuatwa na wabunge wengi wa chama kutoka eneo la Waluo.

neg:
George Saitoti
Katika Bunge iliyotangazwa na Kibaki 8 Januari 2008, kufuatia utata wa Uchaguzi wa 2007, Saitoti alikuwa Waziri wa Usimamizi wa Majimbo na Usalama wa Ndani katika Ofisi ya Rais. Baada ya ugawaji madaraka kufikiwa kati ya Kibaki na Raila Odinga, wote ambao alidai ushindi katika uchaguzi wa 2007, Saitoti alihifadhi kazi yake katika Bunge ya muungano iliyotajwa tarehe 13 Aprili 2008.

neg:
Mungiki
katika mwaka wa 2007 mungiki ilidaiwa kungawanyika katika makundi mawili. mauaji ya kuajabisha ya viongozi wakuu wa mungiki yalitokea,licha ya ishara za amani kutoka kwa Waziri Mkuu Raila Odinga, huku polisi wakikanusha kuhusika na mauaji hayo. Mwenyekiti na Mweka Hazina wa Kenya National Youth Alliance (Maina Njenga ubinafsi) alipigwa risasi na kuuawa katika sehemu ya Uplands baada ya ukibishanaji wa magari katika njia kuu ya Nairobi - Naivasha. Kenya National Youth Alliance (KNYA) ni mrengo wa kisiasa wa mungiki. Charles Ndung'u Wagacha na Naftali Irungu walisemekana kuwa njiani kuelekea gereza la Naivasha Prison, ambapo kiongozi wa Mungiki Maina Njenga alikuwa akitumikia kifingo cha jela. familia za wanachama hao wa KNYA waliwalaumu maafisaa wa polisi kwa mauaji hayo. Hata hivyo, msemaji wa polisi Eric Kiraithe alikanusha madai hayo. Polisi wanasema kuwa mauaji ya hivi karibuni ya viongozi wa mungiki ni kutokana na vita vya wenyewe kwa wenyewe katika makundi mbalimbali juu ya udhibiti wa fedha na tofauti za kisiasa. Uongozi wa Mungiki, hata hivyo, unakanusha taarifa ya mgawanyiko ndani ya safu zao. Kulingana na familia ya Wagacha na irungu wawili hao walikua wakielekea Naivasha Prison kushauriana na Maina Njenga juu ya uwezekano wa mazungumzo na serikali, yaliopendekezwa na Waziri Mkuu Odinga. Jamaa inasema kwamba vipengele katika serikali ni kutumia polisi kuhakikisha mazungumzo hayafanyiki, hivyo mauaji. Angalau miili ya watuhumiwa 500 wanachama wa Mungiki imegunduliwa tangu katika vichaka nje mwa Nairobi katika kipindi cha mwaka uliopita.

neg:
Roman Reigns
Leati Joseph "Joe" Anoa'i (aliyezaliwa Mei 25, 1985 huko Pensacola, Florida) anajulikana zaidi na jina lake la ulingoni la Roman Reigns ni mwanamieleka wa kitaalamu katika WWE. Yeye ni mwanachama wa familia ya Anoa'i ambayo ni nasaba maarufu ya Samoa na Amerika.

neg:
Japhet Ngailonga Hasunga
Japhet Ngailonga Hasunga (alizaliwa 23 Novemba 1965) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM). Alichaguliwa kuwa mbunge wa Vwawa kwa uchaguzi uliofanyika mwaka 2015 hadi mwaka 2020. Ameoa na ana familia yake na miongoni mwa vitu anavyoviamini tangu utoto wake ni kule kuishi maisha ya kawaida na ndiyo maana anafanikiwa kujua mambo mengi ambayo yanamsaidia katika utenda kazi wake wa kazi za kila siku hasa kwa nafasi yake ya naibu waziri wa Maliasii na utalii kwani hukutana na makundi mengi mbalimbali na ni mongoni mwa watu wanao amini kwamba Asali ni mojawapo rasilimali nzuri ikitumiwa vizuri inaweza kukuza kukuza na kuendeleza utengamano kwa jamii lakini pia kukuza kuinua Uchumi wa nchi.

neg:
Orlando Bloom
Orlando Jonathan Blanchard Bloom (amezaliwa tar. 13 Januari 1977, mjini Canterbury, Uingereza) ni mwigizaji filamu kutoka nchini Uingereza. Anafahamika zaidi kwa kucheza kama Legolas Greenleaf kwenye seti nzima ya filamu ya The Lord of the Rings.

neg:
Bill Clinton
William Jefferson Clinton (alizaliwa tar. 19 Agosti 1946), anafahamika zaidi kama Bill Clinton, alikuwa rais wa 42 wa Marekani. Alianza kutumikia taifa la Marekani kuanzia mwaka wa 1993 hadi 2001. Alipochaguliwa kuwa rais, alikuwa na umri wa mika 46. Mpinzani wake mkubwa alikuwa mzee George H. W. Bush na Bw. Bob Dole.

neg:
Jaramogi Oginga Odinga
Wana wawili wa mzee Odinga wamejihusisha na siasa pia, ni Raila Odinga na kakaye Oburu Odinga.

neg:
Wiper Democratic Movement
Kundi la Raila, ambalo pia lilijumuisha Musalia Mudavadi, William Ruto, Joseph Nyagah na Najib Balala, lilinunua chama cha ODM halisia kutoka kwa Mugambi Imanyara, wakati kundi la Kalonzo, likijumuisha mwenyewe na Julia Ojiambo, lilibakia katika ODM-Kenya.

neg:
National Development Party of Kenya
Awali NDP ilikuwa bila umuhimu lakini mwaka 1994 ilimpokea Raila Odinga aliyeondoka katika chama cha Ford-Kenya baada ya kushindwa kupata uongozi dhidi ya Michael Wamalwa.

neg:
RZA
Robert Fitzgerald Diggs (amezaliwa tar. 5 Julai 1969) ni mshindi wa Tuzo za Grammy, akiwa kama mtayarishaji wa muziki, mtunzi wa vitabu, rapa, mwigizaji, mwongozaji, na mwandishiskrini kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa jina lake kisanii kama RZA. Yeye ni umbo mashuhuri kwenye muziki wa hip hip na pia anaonekana kama ndiyo kiongozi wa kundi zima la muziki wa hip hop la Wu-Tang Clan. Ametayarisha karibuni albamu zote za Wu-Tang Clan vilvile kazi nyingi za ushirikia na kujitegemea za wana-Wu-Tang. Baadaye akaamua kujikita zaidi kwenye suala zima la kutengeneza vibwagizo vya filamu na ugizaji kwa ujumla.

neg:
Paul Ereng
Alizaliwa Kitale(katika Wilaya ya Trans-Nzoia) nchini Kenya, Paul Ereng alisomea Shule ya Upili ya Starehe mjini Nairobi. Yeye alikuwa anaonekana kama alikuwa bora katika mbio ya 400m hadi mwisho wa mwaka wa 1988. Baada ya kujiandikisha katika Chuo Kikuu cha Virginia, Ereng alianza kukimbia mbio ya 800m,hapo mwanzo wa 1988.

neg:
Frida Kahlo
Frieda alizaliwa kama binti wa Mjerumani aliyehamia Mexiko na mama mwenye asili ya Kiindio. Alipokuwa na miaka 18 alipatiwa na ajali nzito kwenye basi akaendelea kuishi kwa maumivu ya kila siku, na hakuweza kuzaa watoto. Aliolewa na mchoraji Diego Rivera, alifanya kazi pamoja naye hata kama huyu hakuwa mwaminifu kwake mara kwa mara.

neg:
Cyril Ramaphosa
Matamela Cyril Ramaphosa (alizaliwa 17 Novemba 1952) ni mwanasiasa kutoka nchini Afrika Kusini aliyeapishwa kama rais wa nchi tarehe 15 Februari 2018.

neg:
Roza Rymbayeva
Roza Rymbayeva alizaliwa mkoani Semipalatinsky mnamo tarehe 28 Oktoba 1957 kwa familia ya wafanyakazi wa reli.

neg:
Jaramogi Oginga Odinga
Alizaliwa Bondo katika jimbo la Nyanza katika familia ya Kiluo. Baada ya kukamilisha elimu ya sekondari kwenye shule ya Alliance High School akaendelea kusoma ualimu Makerere akawa mwalimu tangu 1939, baadaye pia mwalimu mkuu.

neg:
Wiper Democratic Movement
Katika Agosti 2007 chama hicho kilifarakana kati ya wafuasi wa Kalonzo Musyoka aliyeendelea kwa ODM-Kenya na maungano ya viongozi wengi zaidi pamoja na Raila Odinga walioendelea kama Orange Democratic Movement. Sababu ya farakano ilikuwa suala la nani atakuwa mgombea wa urais upande wa ODM.

neg:
Ronda Rousey
Ronda Jean Rousey (matamshi: / raʊzi /; alizaliwa 1 Februari 1987) ni mtaalamu wa mieleka wa Marekani, mwigizaji, mwandishi, mchanganyiko wa mapigano ya kijeshi na judo. Kwa sasa amesajiliwa kwa WWE, akifanya kwenye Raw.

neg:
Kelly Rowland
Kelly Rowland (Jina lake kamili : Kelendria Trene Rowland) ni mwigizaji, mchezaji wa ngoma, mwanamtindo na aliyekuwa mwimbaji wa kikundi cha wanamuziki mashuhuri kiitwacho « Destiny’s Child ». Alikulia na kuzaliwa Marekani, tarehe 11 Februari 1981.

neg:
Wilma Rudolph
Wilma Rudolph (aliyezaliwa Juni 23, 1940) ni mwanariadha wa Marekani. Aliishi Clarksville, Tennessee pamoja na ndugu 11. Alikuwa wa 5. Alipokuwa na umri wa miaka 4, alikuwa na polio. Yeye alinusurika, lakini alipoteza matumizi ya mguu wake wa kushoto. Wazazi wake na ndugu zake walimsaidia kumfanyia massage mguu. Alipokuwa na umri wa 11 alirudi ofisi ya daktari tena na aliweza kutembea.

neg:
Lady Gaga
Stefani Joanne Angelina Germanotta (amezaliwa tar. 28 Machi 1986) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo za pop dansi kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Lady Gaga.

neg:
Tshimanga Assosa
Assossa alizaliwa katika mji wa Kamina uliopo Jimbo la Shaba huko Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo mnamo tarege 4 Aprili, 1949. Alipata elimu ya Sekondari katika Shule iliyojulikana kama Charles Ruangwa hapo Kamina. Assosa alianza kuimba akiwa bado mdogo na kwamba aliyejipeleka mwenyewe katika kwaya ya Kanisa la Mtakatifu Baram huko Kamina ambako Mapadri walimsaidia kumfundisha muziki. Pamoja na juhudi zake hizo, Baba yake mzazi kamwe hakutaka mwanaye ajitumbukize katika muziki na kumtaka afuate masomo yake shuleni.

neg:
Onyi Papa Jey
Uinbaji wake ulipata umaarufu wa kitaaifa alipotoa album yake ya kwanza iliyoitwa "Raila ODM" na haswa wimbo wenyewe, alioutungia na uliohusu Raila Odinga, mgombezi wa urais wa chama cha Orange Democratic Movement kwenye uchaguzi wa mwaka wa 2007 . Onyi Papa Jey amekandarasiwa na kampuni ya SoundAfrica .

neg:
Beata Poźniak
Beata Pozniak (amezaliwa 30 Aprili, 1960 mjini Gdansk, Poland) ni mwigizaji, mtengenezaji wa filamu na mwanaharakati wa haki za binadamu. Alipokuwa mtoto mchanga, Beata alilelewa kule Poland katika enzi za Kikomunisti, kisha akahamia Marekani na akaanza kufanya kazi katika eneo la filamu na televisheni. Alicheza kama Marina Oswald katika filamu ya Oliver Stone iitwayo "JFK". Baada ya hiyo filamu, Beata akaenda kufanya kazi na George Lucas katika filamu iitwayo "Young Indiana Jones Chronicles" na pia alikuwa mwanachama katika vipindi vya televisheni vya Melrose Place, "Mad About You" (pamoja na Helen Hunt) na Babeli 5 akicheza kama rais wa kike wa kwanza wa dunia. Jukumu hili kilimwezesha kusimulia kitabu mashuhuri sana cha "The Winter Palace: A Novel of Catherine the Great" kwa mchapishaji kuu duniani — Random House.
Kupitia sanaa yake yeye huzingatia majukumu ya wanawake katika jamii kwa kuchanganya mila na desturi za michezo ya kuigiza na baadhi ya uelezo kutumia ishara na jinsi ya kubuni yanayo husika na uhakika. Kazi zake Pozniak mara nyingi huibua mahitaji za mwanamke katika dunia ya leo na mandhari ya haki za wanawake, haki ya kijamii na historia ya wanawake. Mwaka 1994 Beata aliongoza kuanzishwa kwa muswada wa kwanza katika historia ya bunge Marekani (HJ Res. 316) kutambua Siku ya Kimataifa ya Wanawake nchini Marekani.
Beata mara nyingi huketi kwa chama cha Academy Television, Primetime Emmy Awards na amekuwa mtangazaji maarufu was IFP (Independent Featured Project West), "Independent Spirit Awards" na Jodie Foster, Brad Pitt, Johnny Depp na Anthony Hopkins. Yeye pia aliwasilisha tuzo kwa Audrey Hepburn baada ya kifo chake, katika Human Rights Film Festival iliyoungwa mkono na Umoja wa Mataifa.
http://www.booksontape.com/narrator/?id=156649

neg:
Raila Odinga
Kabla ya uchaguzi wa 2002 farakano likaonekana. Inawezekana Raila alitegemea kupata nafasi ya kuwa mgombea wa urais wa KANU Mpya baada ya Moi lakini rais alianza kutangaza ya kwamba chaguo lake lilikuwa Uhuru Kenyatta. Kwenye mkutano ulionthebitisha Kenyatta kulingana na mapenzi ya Moi Raila pamoja na sehemu ya viongozi wa KANU waliondoka na kujiunga na upinzani uliowahi kuunga mkono chini ya bendera ya National Alliance of Kenya (NAK).

neg:
George Moseti Anyona
Mnamo mwaka wa 1982 Anyona alijikuta matatani tena, wakati huu akitiwa gerezani tena bila hukumu pamoja na mwendani wake wa muda Jaramogi Oginga Odinga, kwa kujaribu kuunda chama cha kisiasa Kenya African Social Alliance (KASA) kupinga chama tawala cha KANU..

neg:
Charles Njonjo
Mwaka wa 1998 alirudia maisha ya umma, na aliteuliwa mwenyekiti wa Shirika la Wanyama nchini Kenya. Mnamo Oktoba 2006, kulikuwa na taarifa ya kuwa yeye, Njonjo,alikuwa anarudi katika siasa za Kenya, pamoja na kuonyesha msaada wake kwa Raila Odinga.

neg:
Ridhiwani Jakaya Kikwete
Ridhiwani Jakaya Kikwete (amezaliwa 16 Aprili 1979) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM).

neg:
Cleopa David Msuya
Cleopa David Msuya (amezaliwa 4 Novemba 1931) ni mwanasiasa kutoka nchi ya Tanzania.Wilaya ya Mwanga Mkoa wa Kilimanjaro,Tarafa ya Usangi. Alikuwa Waziri Mkuu mara mbili, 7 Novemba 1980 hadi 24 Februari 1983, na tena 7 Desemba 1994 hadi 28 Novemba 1995.
Kwa sasa ameshastaafu siasa ingawa bado anashika nyadhifa mbali mbali serikalini.

neg:
Amos Kimunya
Kimunya alibakia kama waziri wa Fedha katika Baraza la Mawaziri walioteuliwa na Kibaki on 8 Januari 2008, kufuatia utata wa Uchaguzi Mkuu wa 2007 Baada ya ugawaji madaraka kati ya Kibaki na Raila Odinga, wote ambao alidai ushindi katika uchaguzi wa rais, Kimunya alibakia na kazi yake Bunge ilitotajwa tarehe 13 Aprili 2008.

neg:
Wanjiru Kihoro
Wanjiru Kihoro (1953 - 12 Oktoba 2006) alikuwa mwandishi na mwanaharakati wa kike kutoka nchini Kenya. Alikuwa kati ya waanzilishaji wa chama cha Akina Mama wa Afrika (AMwA) na Kamati kwa uhuru wa wafungwa wa kisiasa wa Kenya iliyopinga kufungwa kwa Wakenya wakati wa serikali ya Daniel arap Moi

neg:
Tia Carrere
Tia alizaliwa mjini Honolulu, Hawaii na wazazi wa Filipino, Carrere toka mtoto alikuwa na ndoto za kuwa mwimbaji, japokuwa alinguka katika mzunguko wa mwanzo wakati wa kumtafuta nyota bora wa uimbaji kwa mwaka wa 1985, hapo alikuwa na umri wa miaka 17.

neg:
Aliko Dangote
Aliko Dangote (aliyezaliwa 10 Aprili 1957) ni mfanyabiashara nchini Nigeria. Yeye ni mmiliki wa Dangote Group, ambayo ina shughuli katika Nigeria na nchi nyingine kadhaa za Afrika Magharibi. Msaidizi tajiri wa Rais wa kitambo, Olusegun Obasanjo na chama tawala cha People's Democratic Party (PDP), Dangote huendesha biashara ya bidhaa ya Nigeria kupitia kampuni yake na kujuana na wanasiasa. Akiwa na wastani wa thamani wa karibu dola bilioni 2.5, alihesabiwa na Forbes kama mmoja wa watu wenye asili ya kiafrica tajiri kabisa, nyuma ya Mohammed Al Amoudi (bilioni $ 9,0 ) na Oprah Winfrey (bilioni $ 2,7).

neg:
Michael Wamalwa Kijana
Katika pilikapilika za uchaguzi wa kwanza wa vyama vingi katika Kenya huru wa mwaka wa 1992, Wamalwa alijitambulisha na FORD-Kenya, chama ambacho kilijiondoa kwenye muungano wa upinzani wa FORD. Alichaguliwa kuwa mbunge wa eneo bunge la Saboti na vilevile Makamu Mwenyekiti kwanza wa chama chake. Mnamo Januari 1994, akawa mwenyekiti wa FORD-Kenya kufuatia kifo cha Oginga Odinga. Aligombea uchaguzi wa Kenya wa mwaka wa 1997 kama kiongozi wa upinzani lakini hakufanya vyema na alikuja wa nne katika idadi ya kura za kitaifa.

neg:
Saida Karoli
Saida Karoli (amezaliwa mkoani Kagera tarehe 4 Aprili 1976) ni mwanamuziki wa nyimbo za asili ya Kihaya nchini Tanzania. Saida alipata elimu ya msingi mwisho darasa la tano tu, ambapo ilibidi aache shule kutokana na kukosa msaada kutoka kwa baba yake ambaye hakuwa anaitazama sana elimu ya mtoto wake, hivyo hakuweza kuendelezwa.

neg:
Nelson Mandela
Mandela alizaliwa tarehe 18 Julai 1918 katika familia ya kabila la Waxhosa kwenye kijiji cha Mvezo karibu na Umtata iliyokuwa kwenye Jimbo la Rasi.

neg:
Daniel Arap Moi
Daniel Toroitich arap Moi (amezaliwa 2 Septemba 1924) alikuwa Rais wa Kenya kutoka mwaka 1978 mpaka 2002.

neg:
Orange Democratic Movement
Swali la kumteua mgombea wa urais liligawa ODM-Kenya kwa sababu viongozi mbalimbali walitaka kushika nafasi hii. Hii ilileta farakano kati makundi ya Raila Odinga na ya Kalonzo Musyoka.

neg:
Raila Odinga
Katika uchaguzi wa 1997 alimaliza nafasi ya tatu kaa mgombea wa rais baada ya Moi na Mwai Kibaki. Akaingia katika bunge kati ya vyama vya upinzani lakini akaanza kujenga maelewano na Moi na chama cha KANU. Wapinzani wake Raila walisema ya kwamba shabaha zake za kiuchumi zilikuwa sababu muhimu katika badiliko wakidai ya kwamba biashara za Raila zilisogea mbele wakati ule wa ushirioano na Moi. Watetezi wake walisema ya kwamba aliona upinzani ulikuwa umegawnyika mno akaona njia ya pekee ya kubadilisha hali ya nchi ilikuwa ushirikiano na KANU.

neg:
Raila Odinga
Raila baada ya kumaliza shule nchini Kenya alikwenda kusoma uhandisi katika Chuo cha Ufundi Magdeburg (Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kijerumani) kati ya 1965 hadi 1970. Alipata digrii ya MSc kama mhandisi. Alijiunga na Chuo Kikuu cha Nairobi kama mwalimu hadi 1974 alipokuwa naibu mkurugenzi katika Shirika la Viwango Kenya (Kenya Bureau of Standards).

neg:
Omari Mohamed Kigua
Omari Mohamed Kigua (amezaliwa 25 Juni 1966) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Kilindi kwa miaka 2015 – 2020.

neg:
Daniella Alonso
Daniella Alonso (aliyezaliwa Septemba 22, 1978) ni mwigizaji na mwanamitindo wa Marekani anayejulikana kwa majukumu katika maonesho ya "NBC" kama Nora Clayton na "Friday Night Lights" kama Carlotta Alonso.
Yeye pia anajulikana kwa kuonekana kwake kama Anna Taggaro kwenye mfululizo wa televisheni ya "WB One Tree Hill" na majukumu yake ya kuongoza katika sinema ya "The Hills Have Eyes 2" na Wrong Turn 2: Mwisho Mwisho.

neg:
PLO Lumumba
Patrick Loch Otieno Lumumba (alizaliwa 17 Julai 1962) ni Mkenya aliyekuwa Mkurugenzi wa Tume ya Kupambana na Rushwa ya Kenya kutoka Septemba 2010 hadi Agosti 2011 na sasa ni Mkurugenzi wa Shule ya Sheria ya Kenya tangu mwaka 2014.

neg:
Achieng Oneko
Uchaguzi wa ubunge wa kwanza ulifanyika mnamo siku ya uhuru mwaka wa 1963 na Achieng Oneko alishinda kiti cha eneo bunge la Mji wa Nakuru. Jomo Kenyatta akawa rais wa kwanza wa Jamhuri ya Kenya na kwa haraka akamteuwa Achieng Oneko kama Waziri wa Habari, Utangazaji na Utalii. Hata hivyo, mwaka wa 1966 Oneko alijiondoa serikalini na kujiunga na chama kipya cha Kenya People's Union, chama cha kijamii kilichokuwa kinaongozwa na sahibu wake Oginga Odinga

neg:
Osama bin Laden
Osama bin Mohammed bin Awad bin Laden (kwa Kiarabu: أسامة بن محمد بن عوض بن لادن "ʾusāmah bin muḥammad bin ʿawaḍ bin lādin"); * 10 Machi 1957 – + 2 Mei 2011, alikuwa mwanzilishi na kiongozi wa kundi la kigaidi la Al Qaida.

neg:
Mwele Ntuli Malecela
Mwele Ntuli Malecela (alizaliwa tarehe 26 Machi 1963) alikuwa mkurugenzi wa taasisi ya tafiti za kiafya Tanzania (NIMRI) ) . Aliwania nafasi ya mgombea wa uraisi kupitia Chama Cha Mapinduzi (CCM) katika uchaguzi mkuu wa mwaka 2015.Kuanzia Aprili 2017 Mwele Malecela amekua akifanya kazi na shirika la chakula duniani (WHO) upande wa Africa kama msimamizi wa maswala ya utawala, sera na ushauri wa kidiplomasia.

neg:
Martin Luther King, Jr.
Dr Martin Luther King, Junior (Atlanta, Georgia, 15 Januari 1929 – Memphis, Tennessee, 4 Aprili 1968) alikuwa Mkristo mwenye asili ya Afrika, mchungaji wa Kibaptisti na mwanaharakati mashuhuri kutoka nchi ya Marekani aliyepigania haki za binadamu, hasa Wanegro, wakati nchi hiyo ilipokuwa bado na sheria za ubaguzi wa rangi.

neg:
Lorna Laboso
Ndege hiyo iligonga nyumba katika soko la Kajong'a karibu na Nairagie Enkare, pale Enoosupukia, Wilaya ya Narok, karibu na Narok na Mbuga ya wanyama ya Masai Mara
Ndege iliyokuwa ikiwabeba ilikuwa imeondoka Uwanja wa Ndege wa Wilson mjini Nairobi;
Pia rubani wa ndege hiyo na mlinda Usalama walifariki.
Rais Mwai Kibaki alituma risala za rambirambi na kuamrisha kupeperushwa kwa bendera Nusu Mlingoti.
Waziri Mkuu Raila Odinga ambaye ni Kinara wa ODM alisema pia kuwa ilikuwa hali ya huzuni sana.

neg:
David Mwiraria
David (Daudi) Mwiraria (aliyezaliwa 3 Septemba 1938) alikuwa Waziri wa Mazingira na Maliasili na awali alikuwa Waziri wa Fedha wa Kenya hadi Desemba 2007 wakati Kenya ilifanya Uchaguzi wake Mkuu. Licha ya kugombea tena na tikiti ya Party of National Unity, alishindwa kukihifadhi kiti chake kama Mbunge wa North Imenti na alishindwa na Silas Muriuki, ambaye alikuwa akitumia tikiti ya Mazingira Green Party of Kenya.

neg:
Nelson Mandela
Nelson Rolihlahla Mandela (18 Julai 1918 - 5 Desemba 2013) alikuwa mwanasiasa nchini Afrika Kusini, kiongozi wa mapambano dhidi ya siasa ya ubaguzi wa rangi (Apartheid), mfungwa jela kwa miaka 27 halafu rais wa kwanza aliyechaguliwa kidemokrasia katika nchi yake.

neg:
Afande Sele
Seleman Msindi au Afande Sele (amezaliwa tar. 24 Aprili 1976) ni msanii wa muziki wa hip hop na Bongo Flava kutoka Mkoani Morogoro, Tanzania. Amewahi kushinda tuzo ya (mkali wa ryhmes) mwaka [2003] kutokana na wimbo yake wa "Darubini Kali" aliyomshirikisha Dogo Ditto kwa sasa Lameck Ditto. Ni muasisi wa makundi ya 'Ghetto Boys' na 'Watu Pori', yaliozaliwa na kufia mjini Morogoro kwa kufuatana na alikuwa msanii wa kwanza kuujaza uwanja wa mpira wa miguu wa JAMUHURI mjini morogoro alipozindua albam yake ya kwanza ya 'MKUKI MOYONI'. Aliongoza kampeni ya maleria mwanzoni mwamiaka ya 2005 na 2007. Mwanzoni wa mwezi wa 11 mwaka 2012 alitangaza rasmi kufanya kazi kama kundi jipya la watu pori baada ya kufanya kazi na MC KOBA ambaye ni miongoni mwa waliokuwa wakiunda kundi la watu pori miaka ya nyuma. Afande Sele kwa sasa ana video ya wimbo wake Soma Ule ambayo imeongozwa na mtayarishaji Raph Tz (upcoming video director) aliyepewa heshima na msanii huyo kufanya video hiyo ambayo imekidhi maudhui ya wimbo.

neg:
Neil Armstrong
Alizaliwa katika familia ya wakulima kwenye jimbo la Ohio tarehe 5 Agosti 1930.

neg:
Remmy Ongala
Remmy Ongala (10 Februari 1947 - 12 Desemba 2010) alikuwa mwanamuziki nchini Tanzania mwenye asili ya Zaire. Alizaliwa na jina la kiraia la Ramadhani Mtoro Ongala katika jimbo la Kivu la Kongo ya Kibelgiji. Remmy alifahamika sana kwa uwezo wake wa kutungia nyimbo akiwa jukwaani. Mbali na zile anazotunga akiwa na wenziwe, lakini akiwa katika kumbi huwa anazifanyia manjonjo zaidi ya yale aliyotungia. Alikuwa mbunifu na kipenzi cha watu. Licha ya kuingia katika dini mbalimbali mwisho akaishia kuwa Mlokole hadi kifo chake.

neg:
Orange Democratic Movement
Katika uchaguzi wa rais Raila Odinga alitangazwa kuwa ameshindwa na rais Kibaki kwa kura 230,000. Lakini watazamaji wengi waliona kasoro katika hesabu ya kura na ODM ilidai kuwa Odinga ni mshindi halali. ODM ilifaulu vizuri upande wa viti vya bunge la Kenya. Ilipata karibu nusu ya wabunge wote yaani 99 kati ya 120 ikawa kubwa katika bunge baada ya uchaguzi wa Desemba 2007 na 99 wajumbe wa bunge na akaenda mbele kwa kushinda 3 nje ya tano kwa-uchaguzi mapema mwaka 2008. Hata hivyo inaonekana kwamba hali ya kupoteza Wabunge bado imekabili chama hili ambapo kumekuwana uchaguzi mara mbili katika majimbo ya wabunge ambao ODM wawili waliuawa katika mwanzo wa mwaka zaidi kuliko wabunge wawili walikufa baada ya kuanguka na ndege.

neg:
Catherine Ndereba
Wincatherine Nyambura Ndereba (alizaliwa 21 Julai 1972) ni mwanariadha maarufu ulimwenguni Mkenya . Alishinda Mbio refu za Boston mara nne na medali ya fedha katika Olimpiki ya mwaka 2004 na 2008. Ndereba akaivunja rekodi ya wanawake duniani mwaka 2001, kukimbia 2:18:47 katika mbio za Chicago . Mwaka 2008, Ndereba alielezwa na mtangazaji wa spoti Chicago Tribunekama wanawake wa mbio refu shupavu zaidi wakati wote.

neg:
Raila Odinga
2001 Raila alikuwa watiri wa nishati katika serikai ya Moi akaendelea kuunganisha chama chake cha NDP na KANU akawa katibu mkuu wa chama kipya cha muungano katika mkutano ulioendeshwa dhidi ya sehemu wa viongozi wa zamani za KANU.

neg:
Kangi Alphaxard Lugola
Kangi Alphaxard Lugola (alizaliwa 25 Mei 1963) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Jimbo la Mwibara (Mkoa wa Mara) kwa miaka 2015 – 2020 na waziri wa mambo ya ndani kuanzia 1 Julai 2018.
Kangi alianza masomo ya shule ya msingi katika shule ya msingi ya Nyabitwebili kuanzia mwaka 1974 mpaka 1977 akasoma pale kuanzia darasa la kwanza hadi la nne na kisha akahamia Shule ya Msingi Mugeta ambapo alisoma pale kwa mwaka mmoja (1978), alipofunga Shule kwa mwaka uliofuata aliamua kwenda kumalizi madara ya sita na saba katika shule ya Msingi Kafunjo, huo ulikuwa mwaka 1979 hadi 1980 hapo ndipo alipohitimu Elimu ya Darasa la saba na hivyo kutunukiwa cheti cha Elimu ya Msingi. Mwaka 1981 alijiunga na Shule ya sekondari ya Sengerema (Sengerema Secondary School) hadi mwaka 1984 alipohitimu Elimu ya sekondari na kutunukiwa cheti cha CSEE. Huo ndio ukawa mwanzo wa kusonga mbele kwani mnamo mwaka 1985 alijiunga tena na Shule ya Sekondari ya Wavulana ya Songea (Songea Boys Secondary School) kwa ajili ya elimu ya juu ya Sekondari na hivyo kuhitimu kidato cha sita mwaka 1987 kwa kuzawadiwa cheti cha ACSEE. Matokeo hayo yalimpa nafasi Kangi kusonga mbele kwa ajili ya elimu ya juu ambapo mwaka 1996 hadi 1997 alifanikiwa kupata stashada kutoka Chuo kikuu cha Dar es Salaam. (University of Dar es Salaam) Kati ya mwaka 1988 hadi mwaka 1992 ambapo alihitimu Shahada ya Uchumi. Mwaka 2008 ajiunga na Chuo kikuu cha Leisester nchini uingereza na kufanikiwa kupata Shahada ya udhamili mwaka 2010.

neg:
Lil Wayne
Alizaliwa kama Dwayne Michael Carter, Jr. na kukulia mjini Hollygrove karibu kidogo na mji wa New Orleans, Louisiana. Akiwa na umri wa miaka kumi na moja, akakutana na Bryan Williams, rapa na ndiyo mmiliki wa studio ya Cash Money Records.
Baada ya makutano hayo, Wayne akarekodi rap flani ya michano katika studio hiyo ya Williams kwa kutumia chombo maalum cha kuweza kukujibu wakati unachana. Na kwa bahati nzuri michano hiyo ilimwacha hoi mmiliki huyo wa studio na kuthubutu hata kumwingiza Wayne katika studio yake.
Wayne pia ana mtoto wa kike mmoja aitwaye Reginae Carter, aliyezaa na Bi. Antonia "Toya" Johnson, demu wake wa kitambo toka shule. Wawili hao walikuja kuoana wakati ule wa Siku Kuu ya Wapendanao ya mwaka wa 2004, lakini wawili hao walikuja kutarikiana mnamo mwaka wa 2006.
And

neg:
Shakira
Shakira Isabel Mebarak Ripoll (alizaliwa 2 Februari 1977), au Shakira kulingana na eneo mtaalamu music, dalampenyanyi, mtunzi, mwanamuziki, mtayarishaji wa rekodi, dancer na philanthropist Colombiaidd kuonekana katika nyanja ya muziki nchini Colombia na Amerika ya Kusini katika miaka ya 1900 mapema.

neg:
Jua Cali
Jua Cali alizaliwa Paul Julius Nunda mnamo 12 Septemba 1979 katika eneo la Eastlands Jijini Nairobi. Wazaziwe, Doreen Onditi na Evans Onditi (aliaga dunia) walikuwa waalimu Jua Cali alilelewa katika maadiri kali ya kikatoliki mtaani California Mashariki ya jiji la Nairobi Alianza mtindo wa kufururiza maneno akiwa na umri wa miaka kumi, akitiwa moyo na kakake mkubwa Christopher Sati Alijulikana kama kijana aliye mnyamavu na aliyekuwa na ugumu wa kushirikiana na wenzake

neg:
Marjorie Oludhe Macgoye
Marjorie Oludhe Macgoye (alizaliwa Mwaka wa 1928) ni mwandishi wa riwaya, insha na mashairi.
Marjorie Oludhe Macgoye alizaliwa mwaka wa 1928 kama Marjorie Klein mjini Southampton, Uingereza. Alihamia Kenya mwaka wa 1954 na kuolewa na D.G.W. Oludhe-Macgoye 1960 akaingia katika ukoo wake wa Kijaluo. Mwaka wa 1971, alitoa mkusanyiko wa mashairi "Poems from East Africa" uliokuwa pamoja na "A Freedom Song". Riwaya yake ya mwaka 1986 "Coming to Birth" ilishinda Tuzo la Sinclair (Sinclair Prize). Alitajwa kuwa "mama wa fasihi ya Kenya".

neg:
Orange Democratic Movement
Baada ya farakano kutokea suala la jina likajitokeza. Kundi la Raila likawa kubwa zaidi. Lakini ofisi ya Msajili Mkuu wa Kenya ilidai kuwa haijapokea habari za wenye cheo waliochaguliwa hivyo jina la ODM-Kenya likabaki mkononi wa watu waliokuwa upande wa Musyoka. Hapa kundi la Raila likaanza majadiliano na wakili Imanyara aliyekabidhi jina la "ODM" kwao.. Inasemekana ya kwamba kambi la Odinga lililipa mamilioni kadhaa kwa jina hili..

neg:
Jaramogi Oginga Odinga
1947 akaanzisha kampuni yake ya "Luo Thrift and Trading Corporation". Mwaka uleule akaingia katika siasa akaitwa kuwa mjumbe kwenye baraza la ushauri wa koloni. Akajiunga na chama cha Kenya African Union.

neg:
Masta Killa
Elgin Turner (amezaliwa tar. 8 Agosti 1969) ni msanii wa muziki wa hip hop kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Masta Killa. Huyu ni mmoja kati ya wanaounda kundi zima la muziki wa hip hop la Wu-Tang Clan. Japokuwa yeye ni miongoni mwa wanachama ambao wanajulikana kidogo sana kundini (amepata kushirkishwa kwenye wimbo mmoja tu wa katika albamu yao ya kwanza ya mwaka wa 1993, "Enter the Wu-Tang (36 Chambers)"), kwa kufuatia kuwekwa kando kwenye matayarisha kibao ya albamu, amepata kushiriki kwenye kazi za albamu za kundi na za kujitegemea tangu katikati mwa miaka ya 1990, na kuweza kutoa albamu yake ya kwanza kunako mwaka wa 2004, "No Said Date", na kupata tathmini nzuri na waainishaji wa muziki.

neg:
Indira Gandhi
Indira alizaliwa kama binti wa Jawaharlal Nehru aliyekuwa waziri mkuu wa kwanza wa Uhindi kati ya 1947 hadi 1964. Jina la Gandhi alipokea kwa njia ya ndoa na Firuz Gandhi ambaye hakuwa na uhusiano na Mahatma Gandhi.

neg:
Orange Democratic Movement
Kufuatia kupitishwa kwa sheria ya vyama vya siasa. Chama cha ODM, kilifanya uchaguzi wa ndani yake mwishoni mwa Desemba 2008 pamoja na Waziri Mkuu Raila Odinga anayeibukia kama kiongozi wa chama, na Waziri wa viwanda Henry Kosgey kama mwenyekiti wa chama. Hata hivyo kutokana na fadhaa juu ya kikanda na uwakilishi wa jinsia, baadhi ya vyeo vya chama viliundwa si kuhiyo.

neg:
Raila Odinga
Katika NARC Raila akasimama upande wa mgombea wa urais Mwai Kibaki. Katika kipindi hiki Raila aliendelea kuwa kiongozi wa kitaifa akitanganza "Kibaki tosha" kwa maana ya kwamba aliona Kibaki alifaa kuwa rais mpya na yeye kama Mluo aliunga mkono na mgombea Mkikuyu yaani Kibaki.

neg:
Martha Karua
Karua alibakia Waziri wa Katiba na Sheria katika Inama iliyoteuliwa na Kibaki mnamo 8 Januari 2008, kufuatia utata wa uchaguzi wa Desemba mwaka wa 2007.
Katika mahojiano na BBC "HARDtalk" mnamo Januari 2008, Karua alisema, kuhusu mgogoro na vurugu zilizotokea baada ya matokeo ya uchaguzi, kwamba ingawa serikali ilitarajia kuwa upinzani, Orange Democratic Movement (ODM) cha Raila Odinga kinaweza kuwa "kinapanga mgogoro iwapo itapoteza ", alishangazwa na" ukubwa " wa ghasia na aliuita " utakaso wa kikabila ". Alipoambiwa kufafanua, Karua alisema kwamba alikuwa anasema "kinamna" kwamba ODM ilipanga utakaso huo wa kikabila. Odinga hatimaye aliyaita mashtaka ya Karua "outrageous". Karua aliliongoza timu ya serikali katika mazungumzo na upinzani kuhusu mgogoro wa kisiasa iliyoibuka baada ya uchaguzi. Mgogoro wa kisiasa hatimaye ilisababisha kutiwa saini kwa mkataba wa kugawana madaraka kati ya Kibaki na Odinga. Katika Inama ya muungano unaotawala iliyotangaza mnamo 13 Aprili 2008, Karua alihifadhi nafasi yake kama Waziri wa Haki na Mambo ya Katiba.

neg:
Raila Odinga
Katika kura za maoni tangu Septemba 2007 Raila alionekana mbele akielekea kuwa na nsu ya maoni yote au hata kidogo zaidi wakati rais Kibaki alifikia kiwango cha takriban 40 % pekee.

neg:
Adolf Hitler
Alizaliwa nchini Austria mwaka 1889. Wazazi wake walikuwa mtumishi wa forodha ya Austria Alois Hitler na mama yake Klara aliyekuwa mke wa tatu wa Alois.

neg:
Orange Democratic Movement
ODM ilianzishwa na chama cha Uhuru Kenyatta, KANU na chama cha Raila Odinga, LDP, lakini chama cha KANU kiliweza kujiondoa, na waliobaki waligawanyika katika makundi haya mawili yanayoongozwa na Raila Odinga (ODM; ndio wengi zaidi) na Kalonzo Musyoka (ODM-Kenya). Sababu ya farakano ilikuwa suala la nani atakuwa mgombea wa urais upande wa ODM.

neg:
Maulana Ron Karenga
Maulana Ron Karenga (alizaliwa na jina Ronald McKinley Everett tar. 14 Julai 1941 akijulikana pia kama Ron Everett na Maulana Karenga) ni mwandishi Mmarekani mweusi na mwalimu wa chuo anayejulikana zaidi kama mwanzilishaji wa sherehe ya Kwanzaa tangu mwaka 1966.

neg:
Milton Obote
Apollo Milton Obote (28 Desemba 1925 - 10 Oktoba 2005) alikuwa mwanasiasa wa Uganda aliyepigania uhuru wa nchi yake uliofikiwa mwaka 1962.

neg:
Wiper Democratic Movement
Makundi hayo mawili yalifanya uchaguzi wa kumchagua mgombea wao wa urais siku kadhaa mfululizo katika jumba la michezo la Kasarani mjini Nairobi. Tarehe 31 Agosti 2007, Kalonzo Musyoka alimshinda Julia Ojiambo kwa tiketi ya ODM-Kenya. Tarehe 1 Septemba, Raila Odinga alichaguliwa mgombea urais wa ODM. Raila na Kalonzo walikabiliana na rais Kibaki katika uchaguzi mkuu. Kalonzo aliibuka wa tatu, lakini mnamo Januari 2008, akawa makamu wa rais wa Kenya chini ya Kibaki, ambaye ushindi wake ulikataliwa na Raila Odinga na ODM.

neg:
Kizito Mihigo
Kizito Mihigo (amezaliwa 25 Julai 1981) ni muimbaji raia wa Rwanda, mtunzi na muimbaji wa nyimbo za kanisa, mpiga kinanda na mtangazaji wa televisheni. Muhanga wa mauaji ya halaiki ya Rwanda mwaka 1994, mwanaharakati wa amani na maridhiano, kasomea nchini Ufaransa kwenye shule ya Conservatoire de Paris, mwaka wa 2010 alianzisha taasisi ya "Kizito Mihigo Peace Foundation". Mwaka 2014, baada ya kutunga nyimbo iliyopinga mwelekeo wa serikali ya Rwanda, alitiwa mbaroni akishitakiwa kwa kosa la kutaka kuangusha serikali ya rais Paul Kagame.

neg:
Naomi Osaka
Naomi Osaka (kwa Kijapani: 大坂 なおみ; alizaliwa 16 Oktoba 1997) ni mchezaji wa mpira wa tenisi kutoka Japani na Marekani mwenye asili ya Haiti ambaye hivi sasa ndiye bingwa wa US Open kwa upande wa wanawake.

neg:
Mapinduzi ya kijeshi ya 1982 nchini Kenya
Viongozi wa Waluo walikamatwa pia; Jaramogi Odinga alifungwa katika nyumba yake na kushtakiwa lakini mashatki yaliondolewa baadaye lakini mwanake Raila Odinga alifungwa jela kwa miaka sita hata bila kuhukumiwa.

neg:
Lady Gaga
Gaga alizaliwa mnamo tar. 20 Machi 1986 mjini Yonkers, New York na baba (ambaye kabaila wa mtandao) na mama (ambaye mfanyabiashara mwenzi wa baba), ambao wote ni Waitalia. Akiwa mtoto, alijiunga na Shule ya Kikatoliki ya . Alianza kujifunza piano kwa kusikia tanguu akiwa na umri wa miaka minne, na akaja kuandika noti zake za piano kwa mara ya kwanza akiwa na umiri wa 13 na akaanza kutumbuiza kwenye matamasha madogomadogo akiwa na umri wa miaka 14.

neg:
Historia ya Kenya
Tarehe 17 Aprili 2008, Raila Odinga, kutoka Orange Democratic Movement, mgombea urais katika uchaguzi wa Kenya wa 2007, aliapishwa kama Waziri Mkuu wa Kenya, baada ya miaka zaidi ya arobaini ya kukoma kwa ofisi hiyo.

neg:
Aishwarya Rai
Aishwarya Rai '(jina lake kamili: Aishwarya Rai Bachchan) ni aliyekuwa mwanamtindo, Miss India 1994 na mwigizaji mhindi maarufu wa Bollywood. Amezaliwa tarehe 1 Novemba 1973.
Lastikli halı örtüleri için ve ayrıca su geçirmez lastikli halı örtüsü ve sıvı geçirmez halı örtüsü

neg:
Joatham Mporogoma Mwijage Kamala
Joatham Mporogoma Mwijage Kamala (16 Mei, 1946 - 18 Juni, 1998), alikuwa ni mwanasiasa, kiongozi na mwanachama wa Chama cha Mapinduzi (CCM). Alikua na kipawa asilia cha uongozi na utashi mzuri kiasi cha kumgusa Baba wa Taifa la Tanzania, Marehemu Mwalimu Julius Kambarage Nyerere haswa kwa imani yake kubwa juu ya misingi ya ujamaa. Amewahi kushika nafasi mbalimbali za uongozi nchini.

neg:
Bunge la 10 la Kenya
Bunge la 10 la Jamhuri ya Kenya lilifunguliwa 15 Januari 2008, likiwa na kundi la Orange Democratic Movement likiongozwa na Raila Odinga, likiwa na wajumbe wengi zaidi. Raila alikuwa mgombea urais katika uchaguzi wa 2007, ambao ulisababisha utata wa ushindi kwa Mwai Kibaki wa PNU. Mwanachama wa ODM, Kenneth Marende alichaguliwa kama spika wa bunge la 10, akamshinda mwanachama wa PNU Francis ole Kaparo 105-101 katika raundi ya tatu ya kura.

neg:
Msitu wa Mau
Mnamo 15 Julai 2008, Waziri Mkuu Raila Odinga alitoa amri kwamba uhamisho utekelezwe kabla ya mwezi wa Oktoba 2008, ili kulinda misitu kutokana na uharibifu Amri hii imepingwa na baadhi ya wanasiasa wa eneo la Bonde la Ufa, wakiongozwa na Isaac Ruto. Baadhi ya wanasiasa, wakiongozwa na waziri wa kilimo William Ruto, walipendekeza kwamba iwapo uhamisho utatekelezwa, serikali inapaswa kuwatengea ardhi wanaohamishwa mahali pengine

neg:
National Development Party of Kenya
Tangu 2000 NDP ilianza ushirikiano na serikali. Mwezi wa Juni 2001 ushirikiano huu ulikuwa rasmi na mawaziri watatu wa NDP waliingia katika serikali ya KANU. Raila Odinga akawa waziri wa nishati.

neg:
Nicole Scherzinger
Nicole Prescovia Elikolani Valiente Scherzinger (pia anajulikana kama Nicole Kea) (amezaliwa tar. 29 Juni 1978) ni mwimbaji wa R&B, mtunzi wa nyimbo, mnenguaji, mwanamitindo, na mwigizaji kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa kuwa kama mwimbaji kiongozi wa kundi la muziki la The Pussycat Dolls. Amechekua jina la Scherzinger kwa sababu alilielewa na baba wa kufikia aliyekuwa Mjerumani.

neg:
Jaramogi Oginga Odinga
1966 mkutano wa KANU ukafuta nafasi ya makamu wa mwenyekiti wa chama aliyoshika. Aprili 1966 Odinga akajiuzulu katika serikali akaanzisha chama chake cha Kenya People's Union (KPU). Chama kipya kikateswa na serikali. Mwaka 1969 kulitokea ugomvi huko Kisumu wakati wa ziara ya rais Kenyatta, na Odinga alikamatwa na kutupwa jela kwa miezi 15.

neg:
Maria Ndilla Kangoye
Maria Ndilla Kangoye (amezaliwa tarehe 21 Oktoba 1985) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Viti maalumu kwa miaka 2015 – 2020.

neg:
Lauryn Hill
Lauryn Hill alizaliwa mnamo tar. 25 Mei ya mwaka wa 1975, katika mji wa South Orange, New Jersey. Hill alikuwa mtoto wa pili kuzaliwa na mwalimu wa Kiingereza - Valerie Hill na mwekaji programu za kompyuta Mal Hill. Akiwa mtoto, Hill alikuwa akisiliza rekodi nyingi muziki wa soul uliokuwa unafanywa na wazazi wake na studio za Motown zile za miaka ya 1960.

neg:
Shelly-Ann Fraser
Shelly-Ann Fraser, OD (alizaliwa 27 Desemba 1986) [1] ni mwanariadha wa nchi ya Jamaika ambaye amebobea katika mbio ya 100m. Alizaliwa katika jiji la Kingston, Jamaika, Fraser ndiye bingwa mtetezi wa Olimpiki na Dunia katika mbio ya 100m, akikimbia katika muda wa 10.78s (Olimpiki) na 10.73s(Dunia). Yeye ndiye mwanamke pekee aliyeshikilia mataji ya ubingwa wa Olimpiki na Dunia yote mawili kwa wakati mmoja. Ametoshana na Christine Arron kama mwanamke wa nne wa kasi kabisa katika historia ya mbio ya 100m . Alisoma katika Shule ya Upili ya Wolmer's ya Wasichana na akawakilisha shule yake katika mashindano mengi ya riadha.

neg:
Daniel Arap Moi
Rais Moi, kazuiwa na katiba kwa Uchaguzi wa 2002. Wengi kwa faraja za Moi walisema katiba itekelezwe ili achaguliwe mara ya tatu, lakini Moi mwenyewe kawapinga na Kutawa, na kumchagua Uhuru Kenyatta kama mwenye kiti kwa chama cha KANU, mwana wa Rais wa kwanza. Raila Amollo Odinga kwa bidii, alikampainia Mwai Kibaki,a mbapo alishinda urais kwa muungano wa NARC na Kukiriwa 29 Desemba 2002.

neg:
Diana Ross
Diana Ernestine Earle Ross (amezaliwa tar. 26 Machi 1944) ni mwimbaji na mwigizaji kutoka nchini Marekani. Kwenye miaka ya 1960, ameisaidia kuumbisha midundo ya Motown akiwa kama mwimbaji kiongozi wa The Supremes, kabla hajaondoka kundini kwa ajili ya kufanyakazi za kujitemea hapo 14 Januari 1970. Tangu kuanza kazi zake za kimuiziki akiwa na The Supremes na kama msanii wa kujitegemea, Ross ameuza zaidi ya rekodi milioni 150.

neg:
Simeon Nyachae
Katika uchaguzi wa 2002 Nyachae alikataa kujiunga na muungano wa "National Rainbow Coalition"NARC ambao ulihusisha chama cha LDP kilichoongozwa na Raila Odinga, DP kilichoongozwa na Mwai Kibaki kama vyama vikuu. Katika uchaguzi huo chama cha Ford-People kilishinda viti 14 vingi vikiwa ni vya kutoka sehemu za Kisii. Kando na Ford-P chama kingine kilichokuwa na ushawishi bungeni upande wa upinzani kilikuwa chama cha KANU.

neg:
Ringo Starr
Richard Starkey (alizaliwa 7 Julai 1940), anajulikana sana kwa jina lake la kisanii kama Ringo Starr, ni mwanamuziki wa Kiingereza. Alikuwa sogora na The Beatles.


query: Je,jina la kisayansi ya nanasi ni ipi?

pos:
Mnanasi
Mnanasi ("Ananas comosus") ni mmea katika familia Bromeliaceae ya oda Poales.

neg:
Naas
Naas "(Kieire: Nás na Ríogh)" ni mji wa Eire.

neg:
Dalasini
Dalasini (kwa Kiingereza cinnamon) ni aina ya kiungo chenye harufu nzuri kilichokaushwa kutoka katika gome la ndani la spishi 6 za miti za jenasi "Cinnamomum" katika familia Lauraceae inayoitwa mdalasini. Gome linaweza kukatwa katika vipande, kuviringishwa katika "vijiti" au kusagwa kuwa ungaunga.

neg:
Mmenyuko wa mzio
Neno "aphylaxis" liliunganishwa na Charles Richet mwaka wa 1902 na baadaye kubadilika na kuwa "anaphylaxis" kwa sababu lilionekana kutamkika vyema. Baadaye alitunukiwa Tuzo ya Nobel ya Udaktari na Uchunguzi wa Kimatibabu kwa kazi yake murua kuhusu anaphylaxis mwaka 1913. Hata hivyo mmenyuo wenyewe umekuwa ukiripotiwa tangu jadi. Neno hili limetokana na lugha ya Kigiriki|Maneno ya Kigiriki ἀνά ana, "dhidi", na φύλαξις phylaxis, "kinga".

neg:
Mnanje
Mnanje ni jina la kata ya Wilaya ya Nanyumbu katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania yenye postikodi namba 63614 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,912 waishio humo.

neg:
Najari (kundinyota)
Najari ina nyota 53 zinazoweza kuangaliwa kwa macho matupu lakini hazing’ai sana ni dhaifu. Mahali pa ncha ya kusini ya anga iko ndani ya
Najari lakini tofauti na anga ya kaskazini hakuna nyota inayolingana na mahali pake.

neg:
Wamasai
Maziwa hayo hutumika sanasana kama maziwa lala au maziwa-siagi - maziwa yaliyochanganywa na siagi. Maziwa hutumika sana. Mahitaji ya protini huwa yametoshelezwa kikamilifu. Hata hivyo, ugavi wa chuma, niasini, vitamini C, vitamini A, thiamine na nguvu haviwezi kupatikana kikamilifu kwa kunywa maziwa pekee. Kutokana na kubadilika kwa mazingira, hasa msimu wa ukame wa mara kwa mara, wafugaji wengi, pamoja na Wamasai, hutumia nafaka katika maakuli

neg:
Nairi
Nairi iko umbali wa miaka ya nuru takriban 101 kutoka Jua letu. Ina mwangaza unaoonekana wa mag 1.7 na mwangaza halisi ni -0.72. Spektra yake ni ya aina ya B6 au B7 . "B" inamaanisha ni nyota ya safu kuu inayoyeyunganisha hidrojeni kuwa heliamu; inawezekana imeshafika tayari mwisho wa hatua hii na itahamia karibuni kuyeyunganisha heli kwa elementi nzito zaidi.

neg:
Bata
Jamii ya mabata wazamaji ambao wantokea sehemu zote duniani ina spishi 16 ndani ya jenasi 3. "Marmaronetta" ilikuwa imeainishwa zamani miongoni mwa mabata wachovya lakini inaainishwa hapa sasa.
Jamii ya moa-nalo (jina kwa Kihawaii) ni ya pekee. Mabata hawa walitokea Hawaii lakini wamekwisha sasa. Walikuwa wakubwa sana na domo nene sana na walifanana na mabata bukini ambao hawakuweza kuruka angani. Walikuwa na mnasaba na jenasi "Anas".

neg:
Nairi
Alfa Gruis ni jina la Bayer kwa sababu Alfa ni herufi ya kwanza katika Alfabeti ya Kigiriki na Nairi ni nyota angavu zaidi katika Kuruki - Grus.

neg:
Teknolojia ya nano
Wanasayansi wameanza kuiga muundo huu na tokeo lake ni nyuso za vitu visivyochafuka. Kutokana na maua ya yungiyungi tabia hii inaitwa "tabia ya yungiyungi" "(kwa Kiingereza lotus effect)".

neg:
Farasi (kundinyota)
Jina la Farasi linatokana na Kiarabu الفرس al-fars ambalo ni umbo la jina asilia la Kigiriki Ίππος hippos yaani farasi. Baadaye ilikuwa Πήγασος au Pegasus kwa tahajia ya Kilatini. Wagiriki wa Kale walitumia jina hili kwa kutaja farasi mwenye mabawa katika mitholojia yao.

neg:
Najari (kundinyota)
Najari ( kwa Kilatini na Kiingereza) ni jina la kundinyota kwenye nusutufe ya kusini ya Dunia.

neg:
Nahari (kundinyota)
Hatuna uhakika jinsi gani Wagiriki wa Kale katika mawazo yao kuhusu umbo la Dunia walivyoona Eridanus – Nahari; inaweza kumaanisha "mto" kwa maana ya jumla ya maji yaliyozunguka nchi kavu yote na maji haya waliyaita “Okeanos”, neno ambalo baadaye likawa “” (Bahari kuu) katika lugha za Ulaya. Waandishi wengine wa Ugiriki ya Kale walitaja mto fulani kwa jina “Eridanus”, ama mto Po wa Italia au mto katika kaskazini ya Ulaya ulioishia katika bahari penye kaharabu .

neg:
Nafaka
Nafaka ni mbegu za aina mbalimbali za manyasi. Ni pia jina la aina za manyasi yanayolimwa mashambani ambazo mbegu zake zinatumiwa kama chakula cha binadamu.

neg:
Milima ya Nassa
Milima ya Nassa iko katika Mkoa wa Simiyu nchini Tanzania.

neg:
Magnesi
Magnesi ni elementi na metali ya udongo alikalini yenye namba atomia 12 kwenye mfumo radidia ina uzani atomia 24.3050. Alama yake ni Mg. Jina lahusiana na neno la kigiriki μαγνησιη (magnesia - "sumaku") hata kama Mg haina tabia za kisumaku.

neg:
Nanasi
Nanasi hutumika kuimarisha uwezo wa ubongo kufikiria.

neg:
Kumasi
Katibu Mkuu wa UM Kofi Annan amezaliwa Kumasi.

neg:
Majina ya kisayansi
Utaratibu wa uainishaji wa wanyama na mimea ulioanzishwa na Carl Linnaeus unaendelea kufuatwa hadi leo, hivyo kila mmea au mnyama unapewa jina la kisayansi yenye sehemu mbili: sehemu ya kwanza inataja jenasi na sehemu ya pili spishi. Kwa kawaida linafuatwa na herufi ya kwanza ya jina la mtaalamu aliyewahi kueleza spishi hiyo katika maandiko ya kisayansi.

neg:
Chainizi
Chainizi (yaani "ya China", kutoka Kiingereza "Chinese leaf" au "Chinese cabbage"; jina la kisayansi: "Brassica rapa") ni aina ya mboga ya majani jamii ya kabichi za Ulaya. Kutoka China, ilipoanza kulimwa zamani sana, imeenea duniani kote.

neg:
Mto Nanyasi
Mto Nanyasi ni kati ya mito ya mkoa wa Mtwara (Tanzania Kusini Mashariki) ambayo maji yake yanaishia katika Bahari Hindi.

neg:
Mchaichai
Mchaichai ("Cymbopogon" spp., pia mzumari) ni jina la manyasi katika nusufamilia Andropogoneae.

neg:
Anufu ya Farasi
Anufu ya Farasi inayomaanisha “Pua la Farasi” ilijulikana kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. . Walipokea jina hili kutoka kwa Waarabu wanaosema kwa kawaida الأنف "al-anfu" inayomaanisha "pua"..

neg:
Nash MC
Nash amezaliwa na jina la "Mutalemwa Jason Mushungusi." Jina lina maana ya “mpambanaji”, “mpiganaji”. Alizaliwa mnamo tarehe 1 Januari 1985 katika hospitali ya Hindu Mandal, jijini Dar es Salaam. Wakati huo anazaliwa mama yake na baba yake walikuwa wakiishi katika Mtaa wa Pazi, Temeke Dar es Salaam. Baadaye wakahamia mtaa wa Ruvuma karibu na shule ya Madenge, Temeke Kata 14. Maisha yake yote amekuwa akiishi Temeke, na mara kadhaa alisafiri kwenda kijijini Chigugu Masasi ambapo ni nyumbani kwao kwa asili anapotokea mama yake, Bi. Arafa Nashir Adnan. Nyumba yao ya mtaa wa Ruvuma inatazama na shule. Ambayo baadaye aliandikishwa katika shule hiyo hiyo mnamo mwaka wa 1989—shule ya Kata ya 14 CCM. Mutalemwa akiwa mdogo amekuwa mtu wa misukusuko na utundu kupita kiasi. Katika hangai zake za ukorofi, ikatoka akiwa shuleni amewahi kuvunja mkono mara mbili. Alisoma hadi 1992 mwishoni. Baadaye kwenye 1993 alianza dara la kwanza na kumaliza 1999. Mwaka wa 2000 anjiunga na shule ya Sekondari ya Benjamin Mkapa zamani City High School na kumaliza 2003.

neg:
Walarasi
Neno la "walarasi" linatoka neno la Kiingereza "walrus" litokalo labda maneno ya Kiholanzi "walvis" (nyangumi) na "ros" (farasi) lakini inawezekana zaidi kwamba "walrus" linatoka neno la Kinorwei cha Kale "hrossvalr". Jina la "nguva aktiki" linatoka neno la nguva kwa sababu mara nyingi mnyama huyu amechanganyikwa na nguva halisi. Huitwa "sili-pembe" kwa sababu mnyama huyu ana mnasaba na sili (wako pamoja katika kundi la kitaksonomia la Pinnipedia).

neg:
Tausi (kundinyota)
Tausi ni kati ya kundinyota zilizobuniwa katika enzi ya kisasa. Kama nyota nyingi zinazoonekana kutoka nusutufe ya kusini pekee haikujulikana kwa Wagiriki wa Kale wala kwa Waarabu kwa hiyo wataalamu wa Ulaya hawakuwa na habari nazo. Kundinyota hii ilielezwa mara ya kwanza na mabaharia Waholanzi Pieter Dirkszoon Keyser na Frederick de Houtman katika safari yao ya kuelekea Indonesia ikaonyeshwa mara ya kwanza mwaka 1598 katika globu ya nyota ya Petrus Plancius na kupokelewa katika ramani za Johann Bayer.

neg:
Munyu
Aina hii ya chumvi kisayansi huitwa kloridi ya natiri (sodium chloride) na huwakilishwa na simboli NaCl.

neg:
Asenia
Asenia (pia: arseniki, aseniki; kutoka kigiriki αρσενικόν "arsenikon" iliyotaja kampaundi ya elementi) ni nusumetali au metaloidi yenye namba atomia 33 katika mfumo radidia. Uzani atomia ni 74.9216.
Asenia ina tabia ya alotropia kwa hiyo kuna maumbo na rangi mbalimbali. Kuna hasa maumbo yenye rangi za kijivu, nyeusi, njano na kahawia. Asenia ya kijivu ina fuwele na tabia za kimetali. Asenia nyeusi hupatikana kwa umbo hobela kama kioo.

neg:
Kofi Annan
Alizaliwa huko Kumasi, Ghana. Alipewa jina Kofi kuonyesha kuwa alizaliwa siku ya Ijumaa kuendana na utamaduni wa Ashanti. Jina Annan linamaanisha kuwa alikuwa ni mtoto wa nne kuzaliwa.

neg:
Uranus
Waswahili wa kale hawakujua sayari hii. Uranus ni jina la kimataifa lililoteuliwa katika karne ya 19 baada ya majadiliano marefu kati ya wanaastronomia wa Ulaya. Ni jina la mungu wa Ugiriki ya Kale Urano (Οὐρανός) aliyeaminiwa kuwa mungu wa anga. Lugha nyingi duniani zimepokea jina hili kwa sababu astronomia ya zamani haikujua sayari hii.

neg:
Karanga
Karanga au njugu (kwa Kiingereza: au groundnut) ni mbegu ya mnjugu na moja kati ya mazao muhimu duniani. Jina la Kibiolojia la njugu ni Arachis hypogaea. Vikonyo vya karanga vinaingia katika ardhi na makaka yanaiva hapa chine. Baada ya kukauka makaka haya na matunda ndani yao hufanana na jozi kwa hiyo kuna majina kama "jozi ya ardhini" katika lugha mbalimbali .

neg:
Nahari (kundinyota)
Nyota angavu zaidi ni Alpha Eridani au Achernar ("mwisho wa nahari") Ina mwangaza unaoonekana wa mag 0.45 ikiwa na umbali wa miaka ya nuru 144 na Dunia.

neg:
Nanasi
Nanasi ni aina ya matunda yaliyo na mifano ya miiba pia hutoa maji matamu yanayotumika kutengenezea juisi. Linatokana na mnanasi ("Ananas comosus").

neg:
NSDAP
Chama hiki kinachojulikana pia kama Chama cha Nazi (tamka: natsi) kilianzishwa mjini München (Munich) 1919 kwa jina la "Deutsche Arbeiterpartei" (Chama cha Wafanyakazi Wajerumani) (DAP). Jina likabadilishwa 1920 kuwa NSDAP. Sababu za kuanzishwa kwa chama zilikuwa mipango ya matajiri wenye mwelekeo wa kizalendo waliotaka kujenga harakati dhidi ya vyama vya kijamaa vyenye wafuasi wengi kati ya wafanyakazi. Walitegemea ya kwamba chama kinachoitwa cha wafanyakazi na cha kizalendo kitapunguza athira ya Wajamaa na Wakomunisti kati ya wafanyakazi.

neg:
Msonobari
Msonobari (pia msunobari) ndilo jina la kawaida la miti na vichaka ya familia Pinaceae, lakini majina mengine hutumika pia kwa spishi za jenasi fulani, k.m. msedra ("Cedrus"), mteashuri ("Larix") na msprusi ("Picea"). Miti hii huitwa mikoni pia, pamoja na spishi nyingine za oda Pinales, kwa sababu matunda yake yana umbo la koni. Kwa lugha nyingine huitwa “miti-sindano”, kwa sababu majani ya spishi nyingi yana umbo la sindano.

neg:
Rakisi (kundinyota)
Hercules ilikuwa moja ya kundinyota 48 zilizoorodheshwa na Klaudio Ptolemaio kwa jina la εν γόνασιν en gonasin yaani "mwenye kupiga goti". Ilipokelewa na Umoja wa Kimataifa wa Astronomia katika orodha ya kundinyota 88 za kisasa iliyotolewa mwaka 1930. Kifupi rasmi ni ‘Her’.

neg:
Panya (Rattus)
Jenasi ya "Rattus" ni ya nusufamilia kubwa sana ya Murinae. Kuna jenera kadhaa ambazo pia huonwa kama ni sehemu ya "Rattus": "Lenothrix", "Anonymomys", "Sundamys", "Kadarsanomys", "Diplothrix", "Margaretamys", "Lenomys", "Komodomys", "Palawanomys", "Bunomys", "Nesoromys", "Stenomys", "Taeromys", "Paruromys", "Abditomys", "Tryphomys", "Limnomys", "Tarsomys", "Bullimus", "Apomys", "Millardia", "Srilankamys", "Niviventer", "Maxomys", "Leopoldamys", "Berylmys", "Mastomys", "Myomys", "Praomys", "Hylomyscus", "Heimyscus", "Stochomys", "Dephomys", na "Aethomys".

neg:
Kuruki (kundinyota)
Kuna nyota angavu mbili katika Kuruki na hizi ni Nairi au α Alfa Gruis yenye mwangaza unaoonekana wa mag 1.73 ikiwa na umbali kutoka Dunia wa miaka ya nuru 101. Mabaria waliita Nairi kutokana na jina la Kiarabu Alnair (ar. النّيّر, ""angavu"") ambayo ni jina la kimataifa. Rangi yake ni nyeupe, nafasi yake katika Kuruki ni bawa la kulia.
Nyota angavu ya pili ni β Beta Gruis yenye umbali wa miaka ya nuru 170 na mag 2.0.

neg:
Manikwe
Manikwe wa Naili walijulikana sana kwa Wamisri wa kale. Wamisri walitumia mrusho wao wa umeme wakati wa kutibu maumivu ya yabisi. Waliweza kutumia samaki wadogo tu, kwa sababu samaki wakubwa wanaweza kutoa mrusho wa umeme wa volti 300 hadi 400. Wamisri wameonyesha samaki hawa katika michoro yao ya ukuta na mahali pengine; taswira ya kwanza ya manikwe inayojulikana ni kwenye kipande cha grife cha mtawala wa Misri kabla ya utawala wa kinasaba, aliyeitwa Narmer, mnamo 3100 KK. Waliitwa "samaki wenye hasira" kwa Kimisri.

neg:
Kipanya Mnono
Vipanya wanono ni wanyama wadogo wa jenasi "Steatomys" katika nusufamilia Denromurinae wa familia Nesomyidae ambao wanafanana na vipanya, lakini vipanya wa kweli ni wanafamilia wa Muridae. Spishi zote zinatokea mahali pengi pa Afrika kusini kwa Sahara, katika maneneo ya manyasi hasa. Rangi yao ni kijivu hadi kahawia, lakini tumbo ni jeupe. Vipanya hawa ni wafupi na wanono; mkia una urefu sawa kuliko mwili. Mwili wao una hazina kubwa za mafuta. Kwa hivyo huliwa sana mahali pengi pa Afrika. Kinyume na vipanya-miti vipanya wanono huishi ardhini hasa.

neg:
Wilaya za Tanzania 4 MTWARA
Nanganga ni jina la kata ya Wilaya ya Masasi katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 16,655 waishio humo.

neg:
Nanomita
Neno latokana na lugha ya (Kigiriki: "nanos" (νάνος, "kibete") pamoja na neno "mita" (gir.μέτρον, metrοn, "kizio cha kipimo")

neg:
Rasi ya Sinai
Rasi ya Sinai (kwa Kiarabu: سيناء, sina') ni rasi yenye umbo la pembetatu nchini Misri upande wa kaskazini wa Bahari ya Shamu inayounganisha mabara ya Afrika na Asia. Inahesabiwa kuwa sehemu ya mwisho wa Asia ya Magharibi.

neg:
It Was Written
It Was Written ni jina la albamu ya pili ya rapa wa Kimarekani Nas. Albamu ilitolewa mnamo tar. 2 Julai 1996 kupitia studio ya Columbia Records huko nchini Marekani. Kufuatia uwastani wa mafanikio ya kimauzo katika albamu yake ya kwanza, "Illmatic" (1994), Nas ameamua kujihusisha zaidi katika miondoko ile yenye mwelekeo wa kawaida. Hasa kwa kufanya kazi na Trackmasters, ambapo ni safari yake kutoka katika hali kutojulikana, toni zake akiwa kama msanii wa chini katika albamu yake ya kwanza - na kuja katika hali nyingine kabisa, msikiko wa kawaida kama wasanii wengine wakubwa. Albamu ina ladha ya mtindo wa mafioso na gangsta, jumlisha kuonekana kwake kwenye kundi bab-kubwa lililovuma kwa muda The Firm, ambalo liliunganishwa na marapa kama vile Foxy Brown, AZ, na Cormega.

neg:
Nahari (kundinyota)
Nahari - Eridanus ina umbo jembamba lakini refu sana likianza jirani ya Jabari kwenye nusutufe ya kaskazini hadi karibu na Wingu Dogo la Magellan katika Tukani kwenye nusutufe ya kusini.

neg:
Mnanasi
Huko Hawaii, upungufu wa kiasi kikubwa wa uzalishaji wa mananasi umeripotiwa kutokana na uharibifu au maambukizo ya nematodi. Katika mashamba ya mananasi ya Queensland, huko Australia, "M. javanica" ameripotiwa kuwa spishi aliye na uharibifu zaidi kuliko aina zote za vijidudu vinavyomelea mananasi.

neg:
Namajani
Namajani ni jina la kata ya Wilaya ya Masasi katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,739 waishio humo.

neg:
Parnassus
Parnassus ni mlima wa Balkani (Ulaya), katika nchi ya Ugiriki.

neg:
Ngisi
Ngisi ni wanyama wa bahari wenye minyiri kumi. Minane baina ya hiyo huitwa mikono na miwili mingine ni minyiri kweli. Kwa urefu wote wa chini ya mikono kuna vikombe vya kumung'unyia vilivyo na vikulabu mara nyingi. Minyiri inabeba vikombe kama hivi juu ya bako mwishoni.

neg:
Illmatic
Illmatic ni jina albamu ya kwanza ya rapa wa Kimarekani Nas. Albamu ilitolewa mnamo tar. 19 Aprili 1994, kupitia studio za Columbia Records. Kufuatia kwake kuingia mkataba na Columbia kwa msaada wa MC Serch, kipindi cha kurekodi albamu hii kimechukua nafasi baina ya mwaka wa 1992 hadi 1993 katika studio za Chung King Studios, D&D Recording, Battery Studios, na Unique Recording Studios huko mjini New York City. Utayarishaji wake ulishughulikiwa na Nas, Large Professor, Pete Rock, Q-Tip, L.E.S., na DJ Premier. Staili na albamu ya kigumu ya hip hop, "Illmatic" inakashda za Nas za kuingiza silabi ndani ya vina vinavyoelezea maudhui na hali ya mahali anapotoka huko mjini Queensbridge, New York.

neg:
Nafsi
Nafsi ni neno la mkopo kutoka Kiarabu. Linatumika kusisitiza dhati ya mtu (k.mf. "Mimi nafsi yangu"). Hivyo linatumika kutafsiria neno la Kilatini "persona" (kwa Kiingereza "person") ambalo linamtofautisha binadamu (kama kiumbe wa pekee) na wanyama wote na kumpa haki zake za msingi. Tofauti hiyo ilisisitizwa hasa na dini ya Uyahudi iliyomtambua mtu (mwanamume na mwanamke vilevile) kuwa sura na mfano wa Mungu.

neg:
Nanga
Kiasi jinsi meli zilivyokuwa kubwa nanga ilitakiwa kuwa imara zaidi hivyo nanga za chuma na feleji zimezidi kuwa kawaida. Umbo la nanga limebadilika mara kwa mara pamoja na maarifa na teknolojia. Siku hizi mara nyingi nanga yenye umbo la jembe la kukunjwa hupendelewa.

neg:
Nate Dogg
Nathaniel Dwayne Hale (Clarksdale, 19 Agosti 1969 - Long Beach, 15 Machi 2011) anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Nate Dogg, alikuwa rapa na mwimbaji wa muziki wa hip hop na R&B kutoka nchini Marekani. Alifahamika sana kwa uwanachama wake katika kundi la rap lililokuwa na wasanii watatu la 213 na kazi zake za kujitegemea ambapo amepata kushirikiana na Dr. Dre, Warren G, Tupac na Snoop Dogg katika matoleo kadha wa kadha bab-kubwa ya wasanii hao. Nate Dogg ametoa albamu tatu za kujitegemea, "G-Funk Classics, Vol. 1 & 2" mnamo 1998, "Music and Me" mnamo 2001 na "Nate Dogg" mnamo 2008.

neg:
Nati
Nati (kutoka Kiing. "nut") ni kishikizo ambacho kimetengenezwa kwa kawaida kwa chuma au feleji. Ina uwazi wa duara ndani yake yenye hesi.

neg:
Arinabu (kundinyota)
Arinabu (Lepus, kwa maana ya „sungura“) ilijulikana kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. Walipokea jina hili kutoka kwa Waarabu wanaosema الأرنب "al-arnab" kwa maana ya “sungura” . Waarabu walitafsiri hapa jina la Klaudio Ptolemaio aliyetaja nyota hizi vile kwa jina la Λαγωός "lago-os" katika orodha yake ya Almagesti . Wagiriki walimwona hapa sungura anayekimbia mbele ya mwindaji Jabari ()
Lepus - Arinabu ni kati ya makundinyota 48 yaliyotajwa tayari na Klaudio Ptolemaio katika kitabu cha Almagesti wakati wa karne ya 2 BK. Iko pia katika orodha ya makundinyota 88 ya Umoja wa Kimataifa wa Astronomia kwa jina la Lepus. Kifupi chake rasmi kufuatana na UKIA ni 'Lep'.

neg:
Nasuri
Nasuri (ing. "fistula") kwa maana ya matibabu ni njia ndani ya mwili (zenye umbo kama bomba au mpira mdogo) zisizopatikana kwa kawaida na kuwa njia kati ya sehemu za mwili zisizounganika kwa kawaida. Zinaweza kusababisha maumivu pamoja na kuvuja kwa damu, usaha, mkojo, kinyesi ama ndani ya mwili au kutoka nje.

neg:
Peasi
Peasi au pea (kutoka Kilatini , kwa kupitia Kiing. pear) ni tunda la mpea lenye nyama nyeupe yenye majimaji na ladha inayofanana na ile ya tufaa (kwa Kilatini au "pirus malus", yaani "pea baya"), lakini tamu zaidi.

neg:
Nanomita
Nanomita (ing. nanometer, alama nm) ni kipimo cha SI cha kutaja urefo mdogo wa 10 mita. Kwa lugha nyingine, ni sehemu ya bilioni 1 ya mita 1.

neg:
Majina ya kisayansi
Hadi leo aina za mimea au wanyama zilizoainishwa na Linnaeus zinatajwa kwa herufi "L." baada ya jina la kisayansi. Kwa mfano, mpunga ni mmea wa jenasi inayotajwa kwa jina la kisayansi kama Oryza (L.) na "L." katika mabano inaonyesha kwamba jenasi hii ilielezwa mara ya kwanza na Linnaeus. Jina la kisayansi ya simba ni Panthera leo L. kwa sababu pia mnyama huyu aliwekwa na Linnaeus katika utaratibu wa uainishaji wa kisayansi.

neg:
Najisi
Najisi ni kitu chochote ambacho ni kichafu na hakifai katika mwili wa binadamu.

neg:
Nanyala
Nanyala ni jina la kata ya Wilaya ya Mbozi katika Mkoa wa Songwe, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,914 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 53315.

neg:
Nas
Baadaye albamu kadhaa za Nas zilifuata. Albamu hizo ni pamoja na It Was Written ya 1996, I Am... and Nastradamus ya 1999, na Stillmatic ya 2001. Nas alikuwa mmoja kati ya wanakundi la muziki wa rap na hip hop - The Firm, ambalo limejumuisha wasanii wengine kama vile AZ, Foxy Brown, na Nature. Ingawa kundi halikufanya kazi nyingi lilifanikiwa kutoa albamu moja ya pamoja.

neg:
Patasi (kundinyota)
Patasi (kwa Kilatini na Kiingereza "") ni jina la kundinyota ndogo kwenye nusutufe ya kusini ya dunia yetu. Jina linataja zana ya patasi.

neg:
Kofi Annan
Annan alienda shule ya Mfantsipim katika mji wa Cape Coast, Ghana (1954-1957). Baadaye, alienda Kumasi shule ya sayansi na teknolojia (sasa ni Kwame Nkruma Shule ya sayansi na teknolojia) kwa mwaka mmoja. Msaada kutoka Taasisi ya Ford ulimwezesha kusoma uchumi katika chuo kikuu cha Macalester, Saint Paul, Minnesota. Alipomaliza shahada ya kwanza mwaka 1961, alisoma mahusiano ya kimataifa katika chuo kikuu cha kimataifa masomo katika Geneva, Switzerland (1961-62). Alisoma katika chuo kikuu cha MIT, shule ya Sloan, na alipata shahada ya M.S.

neg:
Anufu ya Farasi
Epsilon Pegasi ni jina la Bayer ; ingawa Epsilon ni herufi ya tano katika Alfabeti ya Kigiriki na Anufu ya Farasi ni nyota angavu zaidi katika Farasi - Pegasus. Bayer alifuata hapa tena utaratibu jinsi gani nyota angavu zinaonekana angani akatangulia kutaja nyota angavu za pembenne ya Farasi.

neg:
Nangara
Nangara ni kata ya Wilaya ya Babati Mjini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania yenye postikodi namba 27102
. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,468 waishio humo.

neg:
Shetri (kundinyota)
Hadi karne 19 kundinyota hii ilitazamiwa kuwa sehemu ya kundinyota kubwa zaidi iliyoitwa Argo Navis, mara nyingi pekee "Navis" (yaani merikebu) iliyokuwa moja ya kundinyota 48 zilizoorodheshwa na Klaudio Ptolemaio. Waarabu waliita Safina au Markab. Lacaille alihesabu ndani yake nyota 180 zilizokuwa nyingi mno kwa kuzitaja kwa majina ya Bayer na hivyo alianza tayari kugawa Argo Navis kwa sehemu tatu za Tanga (Vela), Mkuku (Carina) na Shetri (Puppis). Hii ilithibitishwa na Umoja wa Kimataifa wa Astronomia katika orodha ya kundinyota 88 za kisasa iliyotolewa mwaka 1930. Kifupi rasmi ni 'Pup' .

neg:
Nani
Luís Carlos Almeida da Cunha (anajulikana sana kama Nani; alizaliwa 17 Novemba 1986) ni mwanakandanda winga wa Ureno na anazichezea klabu ya Lazio ya Italia na timu ya taifa ya kandanda ya Ureno.

neg:
Mnyanya
Mnyanya ("Solanum lycopersicum") ni mmea wa familia Solanaceae, ambao daima hutambaa na ambao hukuzwa kwa makusudi ya kutumiwa na watu. Matunda yake yanaitwa nyanya. Kwa aina nyingi sana nyanya huwa na rangi nyekundu pindi inapoiva, nyingine zina rangi ya manjano au machungwa. Mnyanya huwa na urefu wa mita 1-3 na huwa na shina laini ambalo mara nyingi hujibebelesha kwenye mmea mwingine. Majani huwa na urefu wa sentimeta 1-25, na petali 5-9 Majani ya shina la nyanya huwa na vinyweleo. Maua huwa na upana was m 1-2, rangi ya manjano na majani matano na huvunwa kwa mwaka mmoja.

neg:
Kifuu
Kifuu ni umbo la nje la nazi. Pale unaponunua au kutungua nazi huwa na eneo gumu la nje pia, ambalo ndani huwa na nazi yenyewe na maji yake. Pale unapovunja na kukuna ya ndani, kile kinachobakia huitwa kifuu cha nazi ambacho ndio fuvu la nazi.

neg:
Sangari
Sangari ("Digitaria abyssinica") ni spishi ya nyasi katika nusufamilia Panicoideae iliyo na mnasaba na mfonio ("D. Exilis" na "D. Iburua"). Inafanana pia na lugowi ("Cynodon" sp.) lakini masuke yake ni membamba zaidi. Asili ya spishi hii ni Afrika ya Mashariki na ya Kati lakini imewasilishwa katika Afrika ya Kusini, Afrika ya Magharibi na Asia. Nyasi hili ni gugu baya katika mashamba.

neg:
Tetanasi
Tetanasi, iitwayo pia pepopunda, ni maambukizi yaliyo na sifa bainifu ya mvutano wa misuli. Katika aina ya kawaida sana mivutano huanza kwenye taya na kisha kuenea kwenye sehemu nyingine ya mwili. Mivutano hii kwa kawaida hudumu kwa muda wa dakika chache kila wakati na hutokea mara kwa mara kwa wiki tatu hadi nne. Mivutano inaweza kuwa kali sana ambapo kuvunjika kwa mifupa kunaweza kutokea.

neg:
Abunusi
Abunusi ni jina litumikalo kwa ubao mweusi. Abunusi ya kweli ni ubao wa spishi za jenasi "Diospyros", lakini aina nyingine za ubao mweusi huitwa abunusi pia mara nyingi. Jina sahihi la ubao mweusi wa "Dalbergia melanoxylon" ni mpingo.

neg:
Mkuku (kundinyota)
Hadi karne 19 kundinyota hii ilitazamiwa kuwa sehemu ya kundinyota kubwa zaidi iliyoitwa Argo Navis, mara nyingi pekee "Navis" (yaani merikebu) iliyokuwa moja ya kundinyota 48 zilizoorodheshwa na Klaudio Ptolemaio. Waarabu waliita Safina au Markab. Lacaille alihesabu ndani yake nyota 180 zilizokuwa nyingi mno kwa kuzitaja kwa majina ya Bayer na hivyo alianza tayari kugawa Argo Navis kwa sehemu tatu za Tanga (Vela), Shetri (Puppis) na Mkuku (Carina). Hii ilithibitishwa na Umoja wa Kimataifa wa Astronomia katika orodha ya kundinyota 88 za kisasa iliyotolewa mwaka 1930.

neg:
Giulio Natta
Giulio Natta (26 Februari 1903 – 2 Mei 1979) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Italia. Hasa alichunguza ubunifu wa molekuli ndefu ili kuboresha plastiki. Mwaka wa 1963, pamoja na Karl Ziegler alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

neg:
Nairi
Nairi inayomaanisha “ ng'avu” ilijulikana kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. . Walipokea jina hili kutoka kwa Waarabu wanaosema النّيّر "al-nair" wakimaanisha „ ng'avu ". Waarabu walihesabu nyota hii katika kundi la Hutu Junubi.
Kwa matumizi ya kimataifa Umoja wa Kimataifa wa Astronomia ulikubali jina la Kiarabu na kuorodhesha nyota hii kwa jina la "Alnair" .

neg:
Hanithi
Hanithi, hanisi au mkizi ni samaki wa baharini wa jenasi "Elops" katika familia Elopidae. Jina la Kiingereza, “tenpounder”, ni kioja kwa sababu uzito wa kipeo wa samaki hawa ni kg 10.

neg:
Majina ya kisayansi
Chanzo cha majina kisayansi ya kisasa kinapatikana katika Ulaya ya zama za mwamko (ing. "renaissance"). Katika kipindi hiki pamoja na karne zilizofuata misingi ya mfumo wa sayansi ya kisasa ulitokea. Wakati ule lugha ya elimu kote Ulaya ilikuwa Kilatini ambacho ilikuwa lugha ya Roma ya Kale iliyoendelea kutumiwa kama lugha ya dini, sayansi na elimu kwa jumla. Pamoja na Kilatini wataalamu wengi wa Ulaya walijifunza pia Kigiriki cha Kale ambacho ilikuwa lugha siyo tu ya Agano Jipya lakini pia lugha ya vitabu vya kale vilivyosomwa upya ambamo watu walijifunza upya elimu ya zamani iliyosahauliwa kiasi katika karne zilizotangulia.

neg:
Chama cha Nazi
"Nazi" (tamka: "na-tsi") ni kifupi cha Kijerumani kwa neno la "National" (matamshi ya Kijerumani: na-tsi-o-nal) inayomaanisha "kizalendo, kizawa". Jina la kamili ya NSDAP ilikuwa Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei (Chama cha Kizalendo - Kisoshialisti cha Wafanyakazi Wajerumani).

neg:
Bweha (Canis)
Nadharia ya Oken ilikuwa imefufua mwaka 1914 na Edmund Heller ambaye alisadiki dhana jenasi tofauti. Majina ya Heller na designations alizozipatia spishi na nususpishi za bweha yanaendelea kutumika katika uainishaji wa kisasa ijapokuwa jenasi yao imebadilika tena kuwa "Canis".

neg:
Mchikichi
Asili yake Mchikichi ni Afrika ya Magharibi. Mti huu ulipewa jina la kisayansi "Elaeis guenesis" kwa sababu kiasili ilipatikana kwa wingi katika nchi za kanda ya Guinea. Siku hizi inakuzwa zaidi katika Amerika na hasa Asia ya kusini.

neg:
Mtama
Mtama ni kundi la mbegu ndogo aina ya mazao ya nafaka au nafaka, yanayolimwa sana duniani kote kwa ajili ya chakula na lishe. Hazina kundi la kitaxonomia, bali ni kundi la kikazi au kilimo. Mafananisho ya muhimu ni kwamba ni nyasi zenye mbegu ndogo yanayolimwa katika mazingira magumu kama yale yaliyo katika hatari ya ukame. Yamekuwa yakilimwa katika Asia ya Mashariki kwa miaka 10,000.

neg:
Bata-maji
Mabata-maji ni ndege wakubwa wa maji wa jenasi "Cygnus" katika familia ya Anatidae. Wanaainishwa katika nusufamilia Anserinae pamoja na mabata bukini. Mabata-maji ni ndege wakubwa kabisa wa familia yao wenye shingo ndefu na domo pana. Spishi za nusudunia ya kaskazini zina rangi nyeupe tu, lakini spishi za nusudunia ya kusini ni nyeupe na nyeusi. Hula mimea ya maji hasa lakini manyasi mafupi na wadudu pia. Tago lao limejengwa kwa matete na mimea ya maji juu ya nchi kavu lakini karibu sana ya maji.

neg:
Tanga (kundinyota)
Hadi karne 19 kundinyota hii ilitazamiwa kuwa sehemu ya kundinyota kubwa zaidi iliyoitwa Argo Navis, mara nyingi pekee "Navis" (yaani merikebu) iliyokuwa moja ya kundinyota 48 zilizoorodheshwa na Klaudio Ptolemaio. Lacaille alihesabu ndani yake nyota 180 na hivyo alianza tayari kugawa Argo Navis kwa sehemu tatu za Mkuku (Carina), Shetri (Puppis) na Tanga (Vela). Hii ilithibitishwa na Umoja wa Kimataifa wa Astronomia katika orodha ya kundinyota 88 za kisasa iliyotolewa mwaka 1930.

neg:
Nash MC
"Mutalemwa Jason Mushungusi" (anafahamika zaidi kwa jina la kisanii kama Nash MC; amezaliwa 1 Januari 1985) ni msanii wa muziki wa Hip Hop kutoka nchini Tanzania.

neg:
Mnavunavu
Mnavunavu au mzabibu-bata ("Physalis peruviana") ni mmea au kichaka katika familia Solanaceae ambao unapanda mara nyingi juu ya mimea mingine au egemeo lolote. Matunda yake yalikayo huitwa manavunavu. Kaliksi, ambayo imeunda na sepali, izungashia tunda kama kibofu. Kama tunda likiiva, kaliksi inakauka. Tunda bivu lina rangi ya manjano na ladha maalum tamu. Asili ya mnavunavu ni Peru, Kolombia na Ekuador lakini sasa hupandwa Afrika ya Kusini na Mashariki, Australia, Nyuzilandi na visiwa kadhaa vya Pasifiki.

neg:
Mnanasi
Asili yake ni Amerika ya Kusini ingawa kwa sasa unakuzwa sehemu nyingi za dunia.

neg:
Nasai
Nasai ni kata ya Wilaya ya Siha katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania yenye msimbo wa posta 25410. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,320 walioishi humo.

neg:
Nyasi
Aina kadhaa za nyasi hutoa mbegu zinazoliwa na watu kama nafaka; nyasi hizo za nafaka kama vile mahindi, mpunga au ngano ni kati ya vyakula vya msingi vya binadamu duniani kote. Asilimia 70 ya mimea yote inayopandwa ni nyasi.. Aina nyingine za nyasi hutumika pia kama dawa za aina mbalimbali kwa binadamu na viungo vya chakula au vinywaji kama chai.

neg:
Mfenesi
Mfenesi (jina la kisayansi "Artocarpus heterophyllus"; kwa Kiingereza "Jackfruit", "Jack tree" n.k.) ni mti wa familia Moraceae.

neg:
Mana
Wanasayansi wamejaribu kufumbua kitu hicho cha mana. Ufumbuzi mmoja ni kwamba mana ni sandarusi ya mchamwino, mti unaomea sana katika Rasi ya Sinai. Sandarusi hii ni tamu na ikiwa imekauka ina rangi ya hudhurungi.

neg:
Nahari (kundinyota)
Eridanus - Nahari ni kati ya kundinyota 48 zilizotajwa na Klaudio Ptolemaio katika kitabu cha Almagesti wakati wa karne ya 2 BK. Iko pia katika orodha ya kundinyota 88 zinazoorodheshwa na Umoja wa kimataifa wa astronomia kwa jina la Eridanus. Kifupi chake rasmi Ukia ni 'Eri'.

neg:
Neptuni
Lugha nyingi duniani zimetumia jina hilo kwa ajili ya sayari ya nane kutoka jua, kwa sababu katika tamaduni mbalimbali astronomia ya zamani haikujua sayari hiyo iliyojulikana tangu kupatikana kwa darubini tu, hivyo hazikuwa na jina kwa ajili yake. Kwa Kiswahili, sayari hiyo wakati mwingine inaitwa Kausi lakini hapa wikipedia tunatumia jina la kimataifa Neptun.

neg:
Nyasi
Nyasi hutumika pia kwa ujenzi wa nyumba, mara nyingi maeneo ya vijijini, hasa katika nchi zinazoendelea. Nyasi-bahari zinafanana na nyasi za kweli za oda Poales lakini zinaainishwa katika oda Alismatales. Pwani ya Afrika ya Mashariki ina spishi 12 katika jenasi 8.

neg:
Mnavira
Mnavira ni jina la kata ya Wilaya ya Masasi katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,674 waishio humo.

neg:
Nazi (tunda)
Nazi ni tunda la mbegu la mnazi. Ina ganda la nje, ganda ngumu au mfuu wa ndani, nyama ya mbegu na utomvu ndani ya uwazi wa mbegu.

neg:
Homa ya ini
Nash ni kuwa kutambuliwa kama sababu muhimu ya ugonjwa wa ini ya pili kwa hepatitis C katika idadi ya wagonjwa kwenda kwa cirrhosis.

neg:
Panya (Rattus)
Spishi zinazofahamika za panya ni panya mweusi ("Rattus rattus") na panya kahawia ("Rattus norvegicus"). Kundi hili huitwa kama panya wa Dunia ya Kale ama panya wa kweli na limeanzia huko Asia, panya ni wakubwa kuliko panya pori wa Dunia ya Kale, ambao ni ndugu zao na huwa na uzito zaidi ya gramu 500 mwituni.

neg:
Mshale (kundinyota)
Mshale ni tafsiri ya Kausi. Mabaharia Waswahili wamejua nyota hizi kwa muda mrefu kwa jina la Kausi linalotokana na neno la Kiarabu "Kaus" قوس linalomaanisha "upinde", maana hii ni karibu sawa na jina la Kilatini "Sagittarius" (mpiga upinde). Wataalamu wa kale waliona katika nyota zake picha ya mtu anayekalia juu ya farasi akishika pinde na kulenga mshale.

neg:
Panya (Rattus)
Neno “panya" hutumika hata kwa mamalia wadogo ambao si panya wa kweli. Mfano ni panya wa Amerika ya Kusini, spishi kadhaa wanaitwa panya kangaroo, na wengine. Panya kama vile 'Bandicoot rat' ("Bandicota bengalensis") ni wanyama wagugumaji (rodents) wanaohusiana na panya lakini si panya wa kweli. Katika nchi za mashariki watu wengi wanatumia panya kama panya wa kufugwa. Hawa ni wale wa spishi "R. norvegicus", ambao asili yao ni nyika za China na wakasambaa huko Ulaya, mnamo mwa 1775, kwenye Dunia Mpya. Panya wa kahawia mara nyingi hutumika kwa tafiti. Panya wafugwao huwa watiifu na wasikivu kuliko panya wa kale, pia hupata magonjwa mara kwa mara kotokana na kuzaliana na jamii tofauti.