query: Kindi-miamba ana urefu gani?

pos:
Kindi-miamba
Kindi-miamba wanafanana na kindi lakini mkia wao mrefu si mnono kama ule wa kindi. Mwili wao una urefu wa sm 13-18 na mkia ni sm 14 kadiri. Wana miguu mifupi yenye vidole vinne mbele na vitano nyuma. Nyayo zao ni tupu kabisa na zina mafumba. Kichwa chao ni chembamba juu-chini na masikio ni madogo na ya duara. Rangi yao ni kahawia, kijivu au takriban nyeusi ili kuchukuana na rangi ya miamba, lakini pua ni njano na ijitokeza. Hawana malaika. Chuchu zipo mbavuni ili kunyonyesha watoto kutoka upande wakati wamesongamana katika mwanya wa mwamba.

neg:
Jangwa la Namib
Jangwa hili lizunguka eneo ya ukubwa wa takribani kilomita mraba 80,900 (maili mraba 31,200 ). Umbo la Namib ni kanda lenye urefu wa 2000 km na upana wa 100-160 km kuanzia mwambao wa Atlantiki. Jangwa limesababishwa na mkondo wa Benguela unaosukuma maji baridi kutoka Antaktika kuelekea pwani la Afrika. Mkondo huu unazuia mvua kunyesha karibu na mwambao hivyo kuleta hali ya hewa kavu.
Baada ya kustaahimili hali ya ujangwa au nusu jangwa kwa zaidi ya miaka milioni 55, inadhaniwa kuwa jangwa kongwe zaidi duniani. Hali ya ukame ya Namib unasababishwa na hewa kavu ya Hadley Cell, inaposhuka na kupoeshwa na hewa ya baridi ya Benguela kando ya pwani. Ina chini ya milimita 10 (nchi 0.4 ) ya mvua kila mwaka na ardhi yake iko karibu tasa.
Kuna spishi kadhaa zisizo za kawaida za mimea na wanyama zinapatikana tu katika jangwa hili. Moja yazo ni "Welwitschia mirabilis," moja kati ya spishi zisizo za kawaida. "Welwitschia" ni mmea unaofanana magugu, lakini inakua tu na majani mawili marefu tu maisha yake yote. Majani haya yanaweza kuwa mita kadhaa kwa urefu, yaliyokunjika na kupindika kutokana na upepo wa jangwani . Mzizi wa kati wa mmea huu hujiendeleza hadi ukawa kama sinia na umri. "Welwitschia" ni mashuhuri kwa uwezo wake wa kustahimili ukame mkubwa katika jangwa la Namib, wakati mwingine ukitoa unyevu kutoka ukungu wa mwambao.
Namib haina makazi ya watu isipokuwa miji michache pwani. Miji muhimu ni Swakopmund na Walvis Bay penye bandari kuu ya Namibia. Lüderitz ni mji mdogo tu uliokuwa muhimu zaidi zamani za kuchimba almasi karibu na mji huu.

neg:
Mlima Mzinga
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Kanda
Kilele kina urefu wa mita 1,794 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Ndizi
Mmea wake sio mti kamili, huwa na urefu wa mita 6 – 7.6. majani yake hukua kuzunguka mmea na hufukia urefu wa mita 2.7 kwa urefu na sentimita 60 kwa upana. Mgomba ndiyo mmea mkubwa zaidi kuliko mimea mingine ya jamii yake. Majani yake huwa makubwa sana na huchanwa kwa urahisi sana na upepo.

neg:
Msonobari
Koni za kike ni kubwa na zina ubao kwa kawaida, kwa urefu wa sm 2-60, na zina magamba mengi kwa umbo la kujiviringa na mbegu mbili zenye bawa kwa kila gamba. Koni za kiume ni ndogo, kwa urefu wa sm 0.5-6.0, na zinaanguka haraka baada ya uchavushaji. Kueneza kwa chavua ni kwa upepo. Mtawanyiko wa mbegu ni kwa upepo hasa, lakini spishi fulani zina mbegu kubwa zilizo na mabawa yaliyopunguzika na zinaenezwa na ndege. Hitilafu katika ukubwa wa koni katika familia hii inaelekea kutokana na hitilafu ya mifumo ya kueneza mbegu iliyopo katika mazingira yao kwa muda. Misonobari yote yenye mbegu kwa uzito wa chini ya mg 90 inaonekana kutoholewa kwa mtawanyiko kwa upepo. Ile yenye mbegu kubwa zaidi ya mg 100 zinaelekea zaidi kunufaika kutokana na mageuzi ambayo yanasaidia mtawanyiko kwa wanyama, kwa ndege hasa. Misonobari inayoendelea katika maeneo ambapo kindi ni tele haionekani kuwa na mabadiliko kwa ajili ya mtawanyiko kwa ndege.

neg:
Mpunga wa kiasia
Kama chakula cha asili huko Afrika, mpunga husaidia kuinua na kuboresha mlo, kuongeza ulinzi wa chakula, kukuza maendeleo ya eneo husika na kusaidia maendeleo endelevu ya ardhi ya eneo husika.
Mpunga marra zote hukuzwa kama zao la mwaka mmoja, japo mara kdhaa katika maeneo ya tropiki huweza kudumu kwa miaka mingi, hata kwa miaka ishirini. Mpunga hukua kufikia urefu wa mita 1 -1.8 ka kimo, na hutegemea hasa aina ya udongo na rutuba yake. Mmea huwa na majani marefu kufikia hata sentimita 50 – 100 kwa urefu na upana wa sentimita 2 – 2.5. Maua madogo yanayochvushwa kwa upepohuzalishwa, na hujishikiza kwenye fimbo ndefu zenye urefu wa sentimita 30 – 50. Mbegu yenyewe huwa na urefu takribani milimita 5 – 12 na upana milimita 2 -3.

neg:
Mlima Nyakipamba
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Maula
Kilele kina urefu wa mita 1,670 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Rwabigaga
Kilele kina urefu wa mita 1,679 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Spektra
Lakini kuna upeo mkubwa zaidi wa mawimbi ya sumakuumeme nje ya yale tunaotambua kwa macho. Hatuwezi kuyaona lakini tunaweza kuyapima kwa vifaa mbalimbali. Kwa kawaida mawimbi yenye urefu wa karibu hujumlishwa kama vile wimbiredio, mikrowevu, mawimbi ya joto, eksirei au nuru inayoonekana. Haya yote pamoja ni spektra ya mawimbi sumakuumeme. Urefu wa wimbi unaweza kuwa kilomita maelfu upande mmoja hadi kuwa mfupi kama kipenyo cha atomi na chini yake. Katika spektra mawimbi yanapangwa kufuatana na urefu wa wimbi unaolingana na marudio ya wimbi na kiasi cha nishati ya mawimbi.

neg:
Milima ya Nyaburuma
Kilele kina urefu wa mita 1,254 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Jiometri
Maumbo huwa na nyanda (dimensioni) mbili yakiwa bapa, au tatu kama ni gimba. Kwa mfano mraba, pembetatu na duara ni bapa na kuwa na nyanda 2 za upana na urefu. Kumbe tufe (kama mpira) au mchemraba huwa na nyanda 3 za upana, urefu na kimo (urefu kwenda juu).

neg:
Milima ya Kabare
Kilele kina urefu wa mita 1,334 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Swala pala
Swala pala wana urefu wa kati ya sentimita 73 na 92. Wastani wa uzito wa swala pala wa kiume ni takriban kilo 46 hadi 76 huku swala pala wa kike wakiwa na uzito wa takriban kilo 37 hadi 50. Rangi yao kwa kawaida ni nyekundu na kahawia (ndiposa wakapewa jina la Kiafrikana la ""Rooibok"" ), wana ubavu mwepesi na tumbo nyeupe alama "M" katika ngozi zao . Swala pala wa kiume, ambao wana jina sawa kama wa kondoo waume, wana pembe zinazofanana kama aina fulani ya chombo cha muziki kinachojulikana kama 'lyre' kwa lugha ya kimombo, na zinaweza kufikia urefu wa sentimita 90. Swala pala wa kike, ambao wana jina sawa na kondoo wa kike, hawana pembe.

neg:
Mkondo wa Ghuba
Mkondo una upana wa km 80–150 na kina cha m 800–1200. Mwendo wake ni hadi 2 m/s.

neg:
Kipanya-miti
Kama jina lao linaashiria vipanya-miti wanaweza kupanda miti sana na spishi nyingi huishi mitini takriban saa zote, isipokuwa spishi za "Steatomys" (vipanya wanono) ambazo huishi ardhini hasa. Wanyama hawa ni wadogo sana, isipokuwa Kipanya-miti Mkubwa. Rangi yao ni kijivu hadi kahawia na nyeupe chini. Wana mkia mrefu, lakini mkia wa vipanya wanono si sana.

neg:
Twiga
Twiga wana shingo ndefu wanaoitumia kula majani ya miti mirefu kabisa. Twiga wana pingili saba za mifupa ya shingoni, kama wanyama wengine, japo baadhi ya wataalamu wanadai zipo nane zaidi, mifupa hiyo ina maungio.

neg:
Umande jua
Umande jua ni mimea inayodumu kwa miaka nyingi (lakini baadhi ya spishi hudumu kwa kipindi cha mwaka mmoja tu). Ina maua madogomadogo yaliyosimama ambayo ni karibu sentimita 1 (incha 0.4) na mita 1 (futi 10) kwa urefu ikitegemea ni spishi ipi
.Spishi zinazopanda huwa na shina zinazoweza kuwa ndefu sana hata kufikia mita 3. kama vile spishi ya D. erythrogyne.

neg:
Milima ya Tikatupu
Kilele kina urefu wa mita 1,690 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Kiboko (mnyama)
Viboko wana urefu wa mita 3.3 mpaka 5.2, kujumuisha na mkia wenye urefu wa sm 56, inayojumuisha pembe kubwa na nywele upande wa kulia kulingana na jinsia yake, na urefu wa karibia mita 1.5 kwenye mabega yake. Japokuwa ni wanyama wakubwa, viboko wana uwezo wa kukimbia sana kuliko hata binadamu wakiwa nchi kavu. Makadiriio ya mwendokasi wao ni kutoka km 30 mpaka 40 au hata 50 kwa saa. Kiboko anaweza akabakia na mwendo huu kwa umbali wa walau mita mia kadhaa tu.

neg:
Mlima Kirangi
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mgunga
Migunga ni miti ya jenasi "Vachellia" katika familia Fabaceae yenye miiba mirefu kiasi na majani yenye sehemu nyingi. Zamani spishi hizi ziliainishwa katika jenasi "Acacia" lakini wanasayansi wamegawanya jenasi hii kwenye jenasi tano: "Acacia", "Vachellia", "Senegalia", "Acaciella" na "Mariosousa". Spishi za "Vachellia" zina miiba miwili mirefu na nyofu kwenye kila kifundo. Miti hii inatokea maeneo kavu ya Afrika, Amerika, Asia, Australia na Ulaya (imewasilishwa).

neg:
Korongo (Ciconiidae)
Korongo hawa ni ndege wa familia ya Ciconiidae wenye domo refu na nene (korongo wa familia ya Gruidae wana domo fupi na jembamba zaidi). Wanaitwa kongoti pia, hususa korongo mfuko-shingo. Mabawa yao ni marefu sana, yale ya korongo mfuko-shingo yana 3.2 m: marefu kuliko yale ya ndege wote ghairi ya tumbusi wa Andes (Andean condor).

neg:
Nyoka-misitu
Nyoka hawa sio warefu sana, sm 52 kwa kipeo lakini sm 20-35 kwa kawaida. Rangi yao ni kahawia au kijivu na mara nyingi wana mlia au milia myeusi myembamba mgongoni. Tumbo ni kijivu, hudhurungi au maziwa.

neg:
Nyakatu
Nyoka hawa ni wafupi na wembamba, sm 46 kwa kipeo lakini sm 10-30 kwa kawaida. Wana mkia mrefu kiasi. Macho yao yamepunguka mpaka madoa meusi chini ya gamba yanayoweza kulinganua nuru na giza tu. Rangi yao ni nyeusi, kijivu, kahawia au pinki. Rangi hiyo ya mwisho inaonekana wakati ngozi ni kavu.

neg:
Ndizi
Ndizi zipo katika familia ya Musaceae. Hulimwa hasa kwaajili ya matunda yake, na mara kadhaa kwaajili ya uzalishaji wa nyuzi na kama mimea ya mapambo. Sababu tu mimea ya ndizi, migomba, huwa mirefu na migumu kiasi, huonwa kama ni miti ya kweli, wakati ukweli ni kwamba; kutokana na muundo wa sehemu zake za ndani ya shina migomba si miti ya kweli. Mimea mingi ya aina hii, kitaalamu pseudostem, huweza hata kufikia urefu wa mita 2 – 8, na majani yake hata mpaka urefu wa mita 3.5. na ikikomaa, migomba hutoa mikungu ya ndizi zenye rangi ya kijani ambazo zikiiva hubadilika na kuwa na rangi ya manjano au wakati mwingine hata rangi nyekundu. Kisha kutoa matunda, mgomba hufa na nafasi yake huchukuliwa na mgomba mwingine.

neg:
Nyoka-miti Kichwa-kipana
Nyoka hawa ni warefu, hadi m 2.8 lakini m 1-2 kwa kawaida. Rangi yao ni nyeusi, kijivu au kahawia juu na njano au pinki chini.

neg:
Twiga
Twiga ni jenasi ya wanyama ya Afrika katika familia Giraffidae. Spishi hizi ni mamalia wenye kwato shufwa na shingo ndefu kuliko ile ya wanyama wote wa nchi kavu. Mwili wao umepambwa kwa madoa yasiyo na umbo maalumu, yenye rangi ya njano mabaka meusi na kutenganishwa na rangi nyeupe, au rangi ya manjano-kahawia.

neg:
Tandu
Tandu ni aina za arithropodi wembamba na warefu katika ngeli Chilopoda ya nusufaila Myriapoda wenye miguu mingi. Wanafanana kijuujuu na majongoo lakini hawa huenda polepole na hula dutu ya viumbehai, viani na kuvu. Tandu huenda mbio na hula wanyama wengine (invertebrati na vertebrati). Hata kama tandu huitwa centipedes (miguu mia) kwa Kiingereza na majongoo huitwa millipedes (miguu elfu), kwa ukweli wana kwa kadiri nambari sawa ya miguu: tandu wana miguu 16 hadi 300 na majongoo 36 hadi 750.

neg:
Milima ya Nyakagando
Kilele kina urefu wa mita 1,386 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Ukinga (Iringa)
Kilele kina urefu wa mita 1,327 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Nyati-maji wa mwitu
Nyati-maji wa mwitu ana urefu wa mita 2.4–3, urefu wa mkia wa mita 0.6–1, kimo cha mita 1.5–1.9 mabegani, na uzito wa hadi tani 1.2 kwa madume.

neg:
Kindi-jua
Kindi-jua ni wanyama wadogo wa jenasi "Heliosciurus" katika kabila Protoxerini la familia Sciuridae. Mkia yao una miviringo myeusi na kahawia au kijivu. Kama kindi wote spishi hizi hupitisha takriban saa zote mitini na huteremka nadra ardhini. Hupatikana mara nyingi wakipumzika juani, sababu ya jina lao. Wanatokea misitu ya Afrika ya Magharibi, ya Kati na ya Mashariki kutoka Senegali mpaka Eritrea na Zimbabwe. Hula mbegu, makokwa, matunda, matumba, machipukizi, wadudu, mayai na mijusi, ndege na wanyama wadogo.

neg:
Mkunga (samaki)
Mikunga ni samaki waliorefuka wenye urefu wa sm 5 katika Mkunga Taya-moja ("Monognathus ahlstromi") hadi m 4 katika Mkunga-chui Mkubwa Mwembamba. Waliokomaa wana uzito kutoka g 30 hadi zaidi ya kg 25.

neg:
Panya-miti
Panya-miti ni wanyama wadogo wa familia Gliridae. Spishi nyingi hupanda miti na huishi katika matundu ya mti au matago ya ndege. Wanyama hawa wanafanana na kindi wadogo. Urefu wa mwili wao ni kutoka mnamo sm 8 hadi sm 20 na wana mkia wenye urefu karibu na mwili. Rangi yao ni kahawia, kijivu au nyeusi na chini nyeupe kwa kawaida. Spishi nyingine zina mabaka. Hula beri, matunda na makokwa hasa lakini maua, majani, gamba la mti, wadudu na mayai pia. Jike huzaa hadi zaidi ya watoto 10.

neg:
Milima ya Karambi
Kilele kina urefu wa mita 1,477 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Migombe
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mdudu-gamba
Wadudu-gamba ni wadogo. Kwa kawaida kiwiliwili chao kina urefu wa mm 1-5, lakini spishi za familia kadhaa ni kubwa zaidi, hata mpaka mm 35. Majike huchoza kifuniko cha nta ambacho kinaweza kikubwa kuliko mdudu mwenyewe. Kifuniko hiki kinafanana mara nyingi na gamba la samaki au reptilia (asili ya jina lao), lakini nta inaweza kutoka kama nyuzi nyeupe nyembamba, kama kwa Pseudococcidae (vidukari-sufu). Majike hawana mabawa wala miguu lakini madume wana miguu angalau, na pengine mabawa pia, kwa sababu wanaihitaji ili kutafuta majike. Kwa kweli majike huhifadhi umbo wa lava ambayo huitwa neotenia (neoteny). Kama madume wakiwa na mabawa yale ya nyuma yamepungua, mara nyingi mpaka alama tu.

neg:
Nyoka mabaka
Nyoka hawa ni wafupi, hadi sm 37 lakini sm 20-34 kwa kawaida. Rangi ni kijivu au kahawia na wana mabaka meusi mgongoni.

neg:
Milima ya Nyakatuntu
Kilele kina urefu wa mita 1,653 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Guruguru (familia)
Mwongoni mwa mijusi hawa kuna spishi kubwa kabisa za Afrika: hadi sm 75. Lakini nyingi ni sm 30-45. Mkia wa spishi za guruguru-nyoka ("Tetradactylus") ni mrefu sana, zaidi ya mara mbili ya urefu wa mwili. Na miguu yao ni mifupi au haipo.

neg:
Sentimita
Sentimita (pia: sentimeta; kifupi: cm) ni kipimo cha urefu. Ni sawa na sehemu ya mia moja au asilimia moja ya urefu wa mita ambayo ni kipimo cha kimataifa cha SI.

neg:
Matandu
Nyoka hawa ni wafupi na wembamba, sm 55 kwa kipeo lakini chini ya sm 40 kwa kawaida. Rangi yao ni nyeusi, kijivu au kahawia. Wale wenye rangi kahawia wana kichwa cheusi na/au baka jeusi shingoni kwa kawaida.

neg:
Kindi-miamba
Kindi-miamba ni mwana abakiye peke yake wa familia ya spishi nyingi ambayo ilionekana wakati wa Oligocene ya Afrika. Uchunguzi wa morfolojia na filojenetiki unadokeza kwamba ndezi ni jamaa wa karibu kabisa wa kindi-miamba. Familia hizi mbili, pamoja na familia Phiomyidae iliyokwisha sasa, ni mfano wa mtawanyiko mapema wa wagugunaji katika Afrika.

neg:
Nyoka-mbio
Nyoka hawa ni wafupi warefu kiasi, m 1.5 kwa kipeo lakini sm 40-90 kwa kawaida. Rangi yao ni kijivu au kahawia mara nyingi pamoja na vidoa au mabaka meusi.

neg:
Pweza mwigaji
Pweza mwigaji ni pweza mdogo, anayekua kufikia [urefu]] wa karibu sentimita 60 (futi 2), ikiwa ni pamoja na mikono, yenye kipenyo kinachokaribia penseli katika upana. Rangi ya asili ya pweza ni kahawia ang’avu/rangi ya mchanga, lakini kawaida huonekana na rangi liko zaidi ya mistari myeupe na kahawia kuwaogofya mahasimu kwa kuiga spishi zenye sumu na viumbe wa baharini wa matata wenye mipaka kwa maeneo yao. Uwezo wake wa kubadili umbo ndio sababu ya kupewa jina pweza "mwigaji", na ndio ulinzi wake mkuu licha ya kamafleji.

neg:
Neopalpa donaldtrumpi
Mwili wa kipepeo hiki una urefu baina ya milimita 7 na 13. Mabawa yake hufunika upana wa milimita 6 hadi 9.2. Uso wa juu wa mabawa huwa na rangi kahawia pamoja na madoa meupe zaidi. Kichwa kina vigamba vyeupe-njano yaliyosababisha uteuzi wa jina. Pamoja na vigamba vya kichwani tofauti nyingine ya spishi hii na spishi ya "N. neonata" ni udogo wa mboo na pia umbo la sehemu za kike. Zinatofautishwa pia kutokana na DNA.

neg:
Milima ya Mugongo
Kilele kina urefu wa mita 1,325 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mpira wa kikapu
Vikapu viko mwishoni mwa upande mwembamba wa uwanja kwa urefu wa mita 3.05.

neg:
Punda milia
Ni wanyama wenye kuchangamana sana na huonekana mara nyingi kwenye makundi madogo na hata makubwa. Mbali na michirizi yao, punda milia wana nywele shingoni.

neg:
Swila-bahari
Takriban spishi zote zinafika urefu wa m 1.2-1.5, lakini kuna spishi ndefu zaidi. "Hydrophis spiralis" anaweza kuwa m 3. Mwili ni bapa wenye mkia kama kasia. Macho yao ni madogo na matundu ya pua yapo juu kwa sababu lazima waweke pua juu ya maji ili kupumua. Spishi nyingine zina rangi moja, kama kijivu au kahawia, lakini nyingine zina miviringo au mabaka meusi au buluu.

neg:
Mkiwi
Mikiwi ni mimea ya jenasi "Actinidia" katika familia Actinidiaceae. Mimea hii ni vichaka vyenye urefu wa hadi m 6 au mitambazi ya hadi m 30. Inazaa matunda yalikayo ambayo huitwa kiwi. Asili ya mimea hii ni Asia ya Mashariki lakini spishi kadhaa hukuzwa katika nchi nyingine, mkiwi wa kawaida ("Actinidia deliciosa") hasa katika Italia na Nyuzilandi.

neg:
Simba
Dume anafikia urefu wa mwili pamoja na kichwa wa sentimita 170 hadi 250; kimo cha mabegani ni cm 120. Dume mkubwa anaweza kuwa na uzito wa kilogramu 225. Jike ni mdogo wake akiwa na urefu wa 140 hadi 175 cm, kimo cha mabegani cha cm 100 na uzito wa kg 150.

neg:
Kifuko cha nyongo
Kifuko cha nyongo ni kiungo chenye mashimo kinakaa tu chini ya ndewe ya kulia ya ini. Kwa watu wazima, kifuko cha nyongo kinachukua wastani wa sentimita 8 (3.1 inchi) kwa urefu na sentimita 4 (1.6 in) kwa kipenyo wakati wa kusambazwa kikamilifu. Ujazo wa kifuko cha ini kina uwezo wa kutunza mililita 100 (3.5 aunsi ya maji ya umuhimu mkubwa). [4]: 298

neg:
Mkoa wa Lindi
Mwinuko huanza mwambaoni ukipanda hadi mita 500, hakuna milima mirefu.

neg:
Kindi-miraba
Kindi-miraba ni wanyama wadogo wa jenasi "Funisciurus" katika kabila Protoxerini la familia Sciuridae. Kama kindi wote spishi hizi hupitisha muda mitini hasa lakini huteremka ardhini mara kwa mara. Wanatokea misitu ya Afrika ya Kati mpaka Senegali ya Kusi magharibini na mpaka Namibia ya Kaskazi kusini. Hula mbegu, makokwa, matunda, matumba, machipukizi na wadudu.

neg:
Kifimbo (samaki)
Kifimbo wa pwani za Afrika ya Mashariki ni mkubwa kuliko spishi zote nyingine na ana uzito wa kipeo wa kg 10.0 na urefu wa sm 104. Spishi nyingine ni sm 25-50 kwa kipeo. Rangi yao ni ya fedha kwenye mbavu na kijivu hadi kijani-zaituni mgongoni. Kijivu kwenye magamba huunda mistari myanana myembamba mara nyingi ambayo hunyumbuka urefu wa mbavu kutoka kwa matamvua mpaka mkia. Vitako vya mapezi mbavuni pengine ni njano.

neg:
Mahindi
Mbegu za mahindi huwa na sehemu ya nje iliyoungana na gamba la nje la mbegu, kama ilivyo kawaida kwa mimea mingi ya jamii ya nyasi. Muhindi huwa na mbegu nyingi, ambazo huwa hazuungani hata maramoja , na nkila moja ikiwa na ukubwa wa kama njegere hivi, zikiwa zimejipanga kwenye mistari kuzunguka gunzi ambamo zimejishikiza. Gunzi moja huweza kuwa na punje za mahindi takribanui 200 – 400, na huwa na urefu wa sentimita 10 -25. Pia huwa na rangi mbalimbali: nyeusi, kijivu, nyekundu, hudhurungi, nyeupe na njano. Zinaposagwa kuwa unga, unga wa mahindi hupatikana kwa kiasi kikubwa, huku ukiwa na makapi kidogo kuliko ngano. Lakini unga wa mahindi huwa unakosa protini muhimu ya ngano, na hivyo, kufanya uokaji kushindwa kuwa na uwezo mkubwa wa kuumuka na kufanana.

neg:
Nzi mweupe
Nzi weupe ni wadudu wadogo. Wapevu wa takriban spishi zote wana urefu wa mm 1-3, lakini spishi chache zinaweza kufika mm 5. Kiwiliwili cha nzi weupe kimerefuka kidogo na kinabeba mabawa manne ya ukubwa sawa ambayo yamepakiwa nta. Nta hii inawapatia rangi ya nyeupe. Vipande vya mdomo vimeungana katika mrija utumikao ili kufyunza utomvu. Hatua zote za nzi weupe (mayai, lava, wapevu) hupatikana kwa upande wa chini wa majani kwa kawaida.

neg:
Mbuni wa Kawaida
Mbuni wa kawaida wako katika ngeli ndogo ya Palaeognathae pamoja na ndege wengine kama Kiwi na Emu. Ndege hawa wenye shingo na miguu mirefu huweza kukimbia karibu maili 43 kwa saa. Ndege hawa ni wakubwa kuliko aina zote za ndege na hutaga mayai makubwa kuliko ndege wa aina yoyote duniani.

neg:
Twiga
Twiga ni spishi nne katika familia ya Giraffidae pamoja na okapi. Familia hii hapo awali ilikuwa na wanyama wengi kiasi. Twiga huaminika kuwa walitokana na swala aliyekuwa na urefu wa futi 3 tu, mnamo miaka milioni 30–50 iliyopita.

neg:
Nyoka-misitu Njano
Nyoka huyu ni mrefu kiasi, hadi sm 90 lakini sm 40-70 kwa kawaida. Kichwa chake kina umbo wa pea. Rangi yake ni njano, hudhurungi au kahawiakijivu. Magamba ya kichwa yana kingo nyeupe.

neg:
Simba
Simba ni wanyama wenye nguvu ambao mara zote huwinda kwa makundi na kumkazania windo walilochagua. Hata hivyo hawajulikani sana kwa stamina yao, kwa mfano, moyo wa simba jike unajumisha tu asilimia 0.57 ya uzito wa mwili wake (wa dume ni asilimia 0.45 ya uzito wa mwili wake), wakati ule wa fisi ni karibu asilimia moja ya uzito wake. Hivyo basi, japokuwa simba anaweza kufikia mwendokasi wa km 81 kwa saa, wanaweza kufanya hivyo kwa mwendo mfupi tu na inawapasa kuwa karibu na mawindo kabla ya kuanza shambulio. Hutumia mwanya wa kupunguza uoni; kwa kufanya uwindaji sana nyakati za usiku. Humnyatia adui mpaka pale wamekaribia kwa walau mita 30 au pungufu. Kisha kukaribia huchagua mnyama aliye karibu. Shambulio huwa fupi na la nguvu; hujaribu kumkamata kwa kumkurupusha kwa kasi na kisha kumrukia. Mnyama huyo daima huuawa kwa kunyongwa. Mara kadhaa pia huweza kuuawa kwa kuzibwa mdomo na pua zake kwa taya za simba. Wanyama wadogo huuawa tu kwa kupigwa ngwala kwa mguu wa simba.

neg:
Mbwa
Ukubwa wa spishi za mwitu unatofautiana kutoka 24 sm (fenek) mpaka 2 m (mbwa-mwitu wa Ulaya (kadiri ya vipimo kwa mbwa-kaya ni 9.5-250 sm).

neg:
Nilgai
Nilgai wana kimo cha mita 1.1–1.5 mabegani, urefu wa kichwa-mwili wa mita 1.7–2.1, na urefu wa mkia wa sm 45–50. Madume ni wakubwa kuliko majike, wakiwa na uzito wa kilo 109–288, hata hadi kilo 308, kulinganishwa na uzito wa majike wazima wa kilo 100–213.

neg:
Mzinga
Kiasi cha baruti kinatawala umbali unaoweza kufikiwa na risasi zake. Mizinga mikubwa zaidi yenye kipenyo cha kasiba cha 150 mm inafikia lengo lenye umbali hadi kilomita 30.

neg:
Chui milia
Ukubwa wa wanyama hao hutofautiana kutokana na maeneo yao na nususpishi zao. Wale wa Sumatra ni wadogo wakiwa na urefu wa mwili (pamoja na kichwa bila mkia) sentimita 140 pekee na uzito wa 120 kg. Mkubwa ni chui milia wa Siberia mwenye urefu unaopita mita 2 na uzito wa kilogramu 150 (jike) hadi 250 (dume). Aina ya Siberia ni kubwa kushinda simba Mwafrika.
Jike anazaa wadogo 2-3 na kuwatunza kwa miaka 2 - 3. Baadaye wanapaswa kujitafutia eneo lao. Kwa umri wa miaka 3-4 anaweza kuzaa na kufikia umri wa miaka 20 - 25.

neg:
Andes
Andes ni safu ya milima kunjamano na safu ndefu kabisa ya milima duniani. Inaendana na urefu wote wa Amerika Kusini upande wa magharibi wa bara hili, ikiongozana na mstari wa pwani ya Pasifiki kutoka Kolombia katika kaskazini hadi Chile katika kusini. Urefu wa safu yote ni takriban km 7,500. Milima ya juu inafikia kimo cha m 6,962 na wastani wa milima yote uko kwenye m 4000. Upana wa milima hii ni kati ya km 200 na 600.

neg:
Twiga
Twiga hubeba mimba kwa siku 400 mpaka 460 ambapo mara nyingi huzaa ndama mmoja hatimaye japo mapacha hutokea mara kadhaa. Mama hujifungua akiwa amesimama na kende lake hukatika mtoto aangukapo ardhini. Ndama akizaliwa huwa na urefu wa mita 1.8. Baada ya masaa kadhaa, mama huweza kukimbia japo ndani ya wiki mbili za mwanzo ndama hutumia muda mwingi kujilaza chini huku akilindwa na mama yake. Ndama huyo huwa hatamaniwi kuwindwa na simba, chui, fisi au mbwa mwitu. Ni asilimia 25–50 tu ya twiga ndiyo hufikia kuwa wakubwa. Twiga hukadiriwa kuishi miaka 20–25 mwituni na miaka 28 wakifugwa nje ya mbuga.

neg:
Nyoka-miti
Nyoka hawa ni warefu kiasi, m 1.4 kwa kipeo lakini sm 60-90 kwa kawaida. Rangi yao ni kijani au kahawia. Spishi kahawia zina kilingo kama marumaru. Rangi hizi zinaweza kuchukuliwa kama rangi za kamafleji.

neg:
Mamba (mnyama)
Magamba ya mamba yanaaminika kuwa na matundu yenye uwezo wa kuhisi kama ule mstari wa samaki. Matundu hayo huonekana sana kwenye taya zao za juu na chni. Uwezekano mwingine ni kuwa matundu hayo ni ya kutolea taka mwili, kwa sababu hutoa kitu kama mafuta hivi ambacho hutoa/huondosha matope.
Mamba wana kasi sana katika mwendo mfupi, majini na hata nchi kavu. Sababu mamba hula kwa kumkamata adui, hivyo wamekuwa na meno ambayo yamechongoka vizuri, na misuli yenye nguvu inayowezesha taya zake kufung akwa nguvu na kwa muda mrefu. Taya hizi kufunga kwa nguvu kubwa na mpaka sasa ndiyo taya zenye uwezo wa kubana/kung’ata kwa nguvu kuliko mnyama yeyote yule. Kani/mgandamizo wa taya za mamba ni zadi ya 340atm, ukilinganisha na 270atm ya papa na 68atm ya fisi. Hata hivyo taya za midomo ya mamba hufunguliwa kwa seti ya misuli laini na dhaifu. Hivyo basi mamba wanaweza kutumika kwa masomo au safari kwa kufunga tu taya zao kwa hata mipira laini. Mamba pia wana uwezo mdogo wa kugeuza shingo yao upande mpaka upande.

neg:
Sundakuwili
Nyoka hawa ni wafupi. Spishi ndefu kabisa ("E. conicus") inaweza kufika mita moja, lakini spishi fupi hufika sm 40 tu. Kichwa kina umbo wa risasi bila shingo na wenye macho madogo. Mkia ni mfupi, chini ya 10% ya urefu mzima. Kwa kawaida wana mabaka kahawia au meusi juu ya msingi wa rangi nyepesi kama kijivu, njano au machungwa, lakini kuna namna zilizo na rangi moja kama nyekundu, kahawia, hudhurungi au kijivu.

neg:
Nyoka Mchimbaji
Nyoka hawa ni wafupi na wembamba lakini spishi kadhaa zinaweza kuwa nene kiasi. Urefu wao ni sm 30-70 na m moja kwa kipeo. Rangi yao ni nyeusi, kijivu au kahawia. Spishi mbili kutoka Pembe ya Afrika, nyoka mchimbaji wa Ogadeni na nyoka mchimbaji Somali, zina mabaka meupe kichwani au kichwa kizima ni cheupe.

neg:
Milima ya Mwaya
Kilele kina urefu wa mita 1,614 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mnyanya
Mnyanya ("Solanum lycopersicum") ni mmea wa familia Solanaceae, ambao daima hutambaa na ambao hukuzwa kwa makusudi ya kutumiwa na watu. Matunda yake yanaitwa nyanya. Kwa aina nyingi sana nyanya huwa na rangi nyekundu pindi inapoiva, nyingine zina rangi ya manjano au machungwa. Mnyanya huwa na urefu wa mita 1-3 na huwa na shina laini ambalo mara nyingi hujibebelesha kwenye mmea mwingine. Majani huwa na urefu wa sentimeta 1-25, na petali 5-9 Majani ya shina la nyanya huwa na vinyweleo. Maua huwa na upana was m 1-2, rangi ya manjano na majani matano na huvunwa kwa mwaka mmoja.

neg:
Milima ya Chiparua
Kilele kina urefu wa mita 1,633 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Nyanda za juu za Umatumbi
Kilele kina urefu wa mita 442 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Chibendenga
Kilele kina urefu wa mita 393 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Chituntu
Kilele kina urefu wa mita 1,600 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Nge-mjeledi kibete
Nge-mjeledi vibete (kutoka Kiing. microwhip scorpion) ni arithropodi wa oda Palpigradi katika ngeli Arachnida wafananao na nge-mjeledi wadogo kabisa. Kwa kadiri urefu wao ni mm 1-1.5 na mm 3 ni urefu mkubwa kabisa.
Kama arakinida wote wana miguu minane, lakini jozi ya kwanza imekuwa kama maungo ya hisi. Kwa upande mwingine pedipalpi hutumika kwa kutembea, kwa hivyo inaonekana kama wadudu hawa wana miguu kumi. Mjeledi wa jina lao ni aina ya mkia mrefu na mwembamba wenye manyoya; urefu wake uneweza kuwa sawa na urefu wa kiwiliwili. Kama kawaida kiwiliwili kina sehemu mbili: kefalotoraksi (cephalothorax: kichwa na kidari) na fumbatio. Nge-mjeledi vibete hawana macho na kwa kawaida hawana maungo ya kupumua; hupata oksijeni kupitia kutikuli (“ngozi”) yao kwa ajili ya ukubwa wao mdogo sana. Lakini spishi kadhaa zina vifuko fumbationi vinavyofanana na mapafu. Wadudu hawa huishi katikati ya chembe za ardhi ambapo hula vijidudu na viani.

neg:
Mchanga
Kufuatana na mapatano ya kitaalamu mawe huitwa "mchanga" kama punje zake ziko kati ya milimita 0.063 hadi 2.

neg:
Milima ya Lindi
Kilele kina urefu wa mita 1,877 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mtiti
Mititi au vilio ni ndege mbua wa jenasi mbalimbali katika familia Strigidae. Kwa kawaida ndege hawa ni wadogo kuliko bundi (sm 16-30) na wana rangi ya kahawa au kijivu pamoja na madoadoa ambayo yanafanana na gome la mti. Kwa kawaida jike ni mkubwa kuliko dume. Mititi hula wadudu hasa lakini watambaazi, wanyama na ndege wadogo pia na hata nungunungu na amfibia. Huwinda usiku kwa kawaida. Jike huyataga mayai 2-6 katika shimo lililoachwa na ndege au mnyama mwingine, lakini mara nyingi kinda moja tu akua.

neg:
Mende
Miongoni mwa spishi zinazofahamika sana ni mende wa Amerika, ambaye ana urefu wa milimita 30, mende wa Ujerumani mwenye urefu wa milimita 15, na mende wa Asia anayekaribia urefu wa milimita 25. Mende wa kisasa ni wakubwa kidogo kuliko mende wa kale.

neg:
Chui
Chui ni mnyama mwindaji anayewinda kimyakimya sana. Ingawa ni mdogo kuliko wanyama wote wa jenasi ya Panthera, chui bado anaweza kuwinda mnyama mkubwa kwasababu ya fuvu lake kubwa lenye taya zenye nguvu. Ukilinganisha na paka mwili wake ni mrefu zaidi na miguu yake ni mirefu. Urefu wa kichwa na mwili wake ni kati ya sm 125 na 165 na mkia wake unakaribia sm 60 mpaka 110. Urefu wa mabega ni sm 45 mpaka 80. Chui dume ni wakubwa 30% zaidi ukilinganisha na jike, kufikia uzito wa kg 37 mpaka 91 ukilinganisha na jike wenye kg 28 mpaka 60. Chui wenye miili mikubwa hupatikana kwenye maeneo yaliyojitenga na wanyama wengine wala nyama hasa toka kwa wale jamii ya paka wakubwa waliozoeleka kama vile simba na chui wakubwa wenye milia,"tigers".

neg:
Milima ya Mpangla
Kilele kina urefu wa mita 1,734 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Nyoka-miviringo
Nyoka hawa sio warefu sana, sm 80 kwa kipeo. Kichwa ni kifupi na mkia ni mfupi. Wachanga wana miviringo myeupe, kijivu, njano, machungwa au myekundu juu ya rangi msingi ya nyeusi au kahawia. Wakikomaa miviringo inakuwa myeusi zaidi mpaka inapotea kabisa au miviringo myembamba inabaki. Nyoka-miviringo mashariki tu anabakiza miviringo yake.

neg:
Gundi (mnyama)
Gundi (kutoka Kiingereza: gundi) au panya-kichanuo (kutoka Kiingereza: comb rat) ni wagugunaji wadogo wa familia Ctenodactylidae wanaotokea kaskazini kwa Afrika. Huishi katika majangwa yenye miwamba. Mwili wao ni mnono wenye urefu wa sm 17-18 na unafunikwa kwa manyoya laini. Wana miguu mifupi, macho makubwa na mkia mfupi. Miguu yote ina vidole vinne tu na vile vya kati vya miguu ya nyuma vina nywele ngumu zinazofananana na kichanuo (sababu ya jina la panya-kichanuo). Hula kila aina ya mmea ipatikanayo, lakini, kama wanyama wengi wa jangwa, hawakunywi na hupata maji yote wanayoyahitaji kutoka chakula chao. Jike huzaa watoto wawili kila mara baada muda wa mimba wa mieze miwili. Kwa sababu ya uhitaji wa kuhifadhi maji jike hutoa maziwa machache tu na watoto hulikizwa kabisa baada ya wiki nne.

neg:
Mbuni
Miguu ya mbuni, kama ilivyo kwa ndege wengine, haina manyoya isipokuwa magamba. Ndege hawa wawili huwa na vidole vikubwa viwili huku wengi wakiwa na vine, huku kucha moja ikiwa kubwa, ikifanana na kwato. Mbawa hutanuka kwa upana wa mita 2 hivyi, na hutumika sana kwenye tabia za kujamiiana na kujikinga na jua. Wana manyoya 50-60 hivi ya mkiani. Midomo yao huwa mipana na ncha ya duara kidogo. Tofauti na ndege wengine, mbuni hutoa mkoja tofauti na kinyesi, hivyo kuwa na kibofu. Pia tofauti na ndege wengine tena, huwa na ogani ya kutolea manii inayoweza kutoka nje ya mwili kwa urefu wa inchi 8.

neg:
Twiga
Twiga hula majani ya miti, na pia hula nyasi nyingi na matunda. Ulimi wake ni mgumu sababu mlo wa twiga huhusisha miiba pia. Twiga anaweza kula mpaka kilo 29 za majani kwa siku, lakini anaweza hata kustahimili kwa kilo 6.8 tu za nyasi. Twiga hula kidogo sana kwa sababu hupata chakula chenye virutubisho vingi sana na pia mfumo wake wa mmeng’enyo wa chakula ni wa uhakika sana. Twiga pia huweza kukaa kwa vipindi virefu bila kunywa maji. Ulimi wa twiga una urefu wa takribani sentimeta 45.

neg:
Mkunga Mfyonzaji
Waliokomaa hufanana kijuujuu na mikunga kwa kuwa wana mwili mrefu bila magamba na huweza kuwa na urefu wa sm 13-100. Mikunga wafyonzaji waliokomaa wana macho makubwa, tundu moja la pua juu ya kichwa na matundu saba ya matamvua kila upande wa kichwa, lakini wanakosa jozi za mapezi. Koromeo limegawanyika, sehemu ya chini ikiunda neli ya kupumua ambayo imetengewa kinywa kwa vali inayoitwa velo ([[Kiing. [[w:velum|velum]]).

neg:
Milima ya Mabare
Kilele kina urefu wa mita 1,398 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Maharagwe
Maharagwe ya kawaida ni spishi kubwa yenye historia ndefu. Mmea wake huwa na ukubwa wa sentimita 20 – 60. Aina zote hutoa majani ya kijani au zambarau, yaliyogawanyika katika sehemu tatu, kila moja likiwa na urefu wa sentimita 6 – 15 na upana wa sentimita 3 – 11. Hutoa maua meupe, ya pinki au ya hudhurungi yenye urefu wa sentimita 1, ambayo hukuwa na kuwa ganda lenye urefu wa sentimita 8 – 20. Ganda hili huweza kuwa na rangi ya kijani, njano, nyeusi au ya hudhurungi, na kila moja huwa na mbegu 4 – 6. Maharagwe huwa laini, yaliyotuna na umbo la mafigo, yakiwa na urefu mapaka wa sentimita 1.5, huku yakiwa na rangi mbalimbali, na mara nyingi huwa na mchanganyiko wa rangi mbili au zaidi.

neg:
Kindi-miamba
Kindi-miamba ("Petromus typicus") ni mnyama mgugunaji mdogo na spishi pekee ya familia Petromuridae. Kinyume na jina lake mnyama huyu si kindi lakini jamaa ya nungunungu. Spishi hii inatokea Namibia na sehemu za Angola na Afrika Kusini katika maeneo yenye miamba. Jina la “Petromus” linatoka kwa Kilatini petra = mwamba na mus = kipanya.

neg:
Muumakondoo
Nyoka hawa sio warefu sana. Muumakondoo milia wa Kenya anaweza kufika m 1.4 lakini kwa kawaida nyoka hawa ni sm 50-90. Kinyume na nyoka wengine madume ni wakubwa kuliko majike. Wana milia ya rangi nyeusi, kijivu, kahawia na/au njano. Milia myeusi inaweza kuwa mbagombago au kugawanyika katika mistari ya madoa.

neg:
Masafa ya mawimbi
Masafa ya mawimbi hutofautiana sana. Mawimbi marefu yanayoweza kutambuliwa na milango ya fahamu ya binadamu ni sauti ya besi yenye masafa ya mita 21. Sikio letu linatambua mawimbi yenye masafa kati ya milimita 17 hadi mita 21.

neg:
Buku Mkia-mrefu
Mabuku mkia-mrefu ni wanyama wa jenasi "Beamys" katika nusufamilia Cricetomyinae ya familia Nesomyidae ambao wanafanana na panya, lakini panya ni wanafamilia wa Muridae. Urefu wa mwili ni sm 13-19 na mkia una sm 10-16; uzito ni g 55-150. Wana pochi kwa ndani ya mashavu yao ambazo wazitumia kwa kuweka chakula. Rangi yao ni kijivu hadi kahawia juu na nyupe chini. Hula matunda, makokwa, mizizi na wadudu na hupenda machikichi sana.

neg:
Milima ya Siga
Kilele kina urefu wa mita 1,464 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Milungu
Kilele kina urefu wa mita 1,685 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Karani tamba
Karani tamba anafahamika wazi kutokana na mwili wake unaofanana wa tai, na miguu yake inayofanana ya korongo, inayomfanya aonekana mrefu zaidi hata kufikia urefu wa mita 1.3 (futi 4). Ndege huyu mwenye urefu wa sentimita 140 (futi 4.5) ana kichwa kinachofanana cha tai na mdomo uliojipinda kwenda chini, lakini ana mabawa ya mviringo.


query: Je sensa hufanyika kila baada ya miaka ngapi nchini Kenya?

pos:
Sensa
Sensa ni utaratibu wa kupata na kutunza habari kuhusu idadi ya watu fulanifulani. Pia ni utaratibu wa mara kwa mara na hesabu rasmi ya idadi ya watu hao. Msamiati hutumiwa zaidi kuhusiana na idadi ya kitaifa na sensa ya mlango kwa mlango (kuchukuliwa kila miaka 10 kulingana na mapendekezo ya Umoja wa Mataifa), na ile ya kilimo na biashara.

neg:
East African Breweries
"Tusker" ndio brandi kuu ya East African Breweries na zaidi ya 30% ya soko la Kenya la bia huuza zaidi ya hektolita 700,000 kila mwaka. Tusker pia ndio brandi ya bia kuu katika kundi la makampuni la Diageo . Ina kiwango cha pombe cha 4.2% abv . Brandi hii ilianzwa kuuzwa kwa mara ya kwanza mwaka wa 1923, muda mfupi baada ya mwanzilishi wa Kenya Breweries Ltd, George Hurst, aliuawa na ndovu kwenye ajali ya uwindaji. Ilikuwa mwaka huu ambapo alama ya ndovu, inayotambulisha Tusker Lager, ilikubalika. Kaulimbiu "Bia Yangu, Nchi Yangu", maana yake "My Beer, My Country" katika Kiswahili.

neg:
Majeshi ya Ulinzi ya Kenya
Baada ya matayarisho kati ya maafisa wa kijeshi wa Kenya na Somalia mjini Dhobley mwaka 2011, vitengo vya Jeshi la Kenya vilivuka mpaka kuanzisha Operesheni Linda Nchi dhidi ya Al-Shabaab Kusini mwa Somalia. Misheni iliongozwa na majeshi ya Serikali ya Mpito ya Shirikisho ya Somalia. Mwezi Juni 2012, Majeshi ya Kenya yalijumuishwa ndani ya AMISOM.

neg:
KCSE
Kila mwaka, mamia ya maelfu ya wanafunzi hufanya mtihani huu baada ya miaka minne ya kuwa katika shule ya sekondari na kumaliza kosi hii. Pia, huu mtihani ndio huamuwa maisha yajao ya mtu binafsi. Alama nzuri ni ishara ya kuwa mtahiniwa hana budi kupata nafasi nzuri katika chuo kikuu cha umma au binafsi nchini.

neg:
Raila Odinga
Katika miaka iliyofuata farakano ilikua. Mwaka 2005 upande wa rais Kibaki ulijaribu kuanzisha katiba mpya usiokuwa na mabadiliko mengi kuhusu madaraka ya rais. Cheo kipya cha waziri mkuu kikapangwa kuwa na madaraka machache. Vilevile ugatuzi wa madaraka hayakuonekana jinsi ilivyowahi kukubaliwa katika mkutano wa Bomas of Kenya. Katiba hii ilitakiwa kukubaliwa na wananchi wote. Kempeni ya kura hii ikagawa taifa hata mawaziri wa serikali walionekana pande zote mbili. Watetezi wa katiba iliyopendekezwa walitumia ishara ya ndizi na wapinzani walitumia ishara ya chungwa. Raila pamoja na chama cha KANU kilichokuwa chama cha upinzani tangu 2002 wakafaulu kuzuia katiba katika kura ya wananchi wote. Kibaki akajibu kwa kuachisha mawaziri wote pamoja na Raila na kutomwita tena katika serikali mpya.

neg:
Sensa
Nchini India, sensa zilifanyika katika Dola ya Mauryan kama ilivyoelezewa na Chanakya kwenye (c. 350-283 KK) "Arthashastra," ambayo ilishauri ukusanyaji wa takwimu za idadi ya watu kama hatua ya sera ya serikali kwa madhumuni ya ushuru. Ni ina maelezo ya mbinu za kufanya idadi ya watu, sensa ya uchumi na kilimo.

neg:
Jimbo la Uchaguzi la Mugirango Kusini
Jimbo la Uchaguzi la Mugirango Kusini ni mojawapo ya Majimbo 210 ya Uchaguzi nchini Kenya. Jimob hili linapatikana katika Wilaya ya Gucha Mkoani Nyanza nchini Kenya, miongoni mwa majimbo matatu ya uchaguzi katika wilaya hiyo.
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi wa kwanza wa Kenya chini ya Mfumo wa vyama vingi vya Kisiasa mnamo 1992.

neg:
Tusker (pombe)
"Tusker" ndiyo bidhaa kuu ya East African Breweries iliyo na zaidi ya asilimia 30% ya soko Kenya ya bia ikiuzwa zaidi ya hektolita 700.000 kwa mwaka. Tusker ndiyo bia kubwa katika kundi la makampuni Diageo .. Iliuzwa mara ya kwanza katika mwaka wa 1923, muda mfupi baada ya mwanzilishi wa Kenya Breweries Ltd, George Hurst, aliuawa na tembo wakati wa ajali uwindaji . Ilikuwa mwaka huu kwamba alama ya tembo , iliwekwa katika chupa ya pombe ya Tusker Lager. Msemo "bia Yangu, Nchi Yangu", maana yake "My Beer, My Country" katika kimombo.

neg:
Kenya
Wale wanaojiunga na shule ya upili hufanya mtihani wa taifa mwishoni mwa kidato cha nne - Mtihani wa Cheti cha Kuhitimu Masomo ya Shule ya Upili Kenya (KCSE), ambao huamua watakaojiunga na vyuo vikuu, vyuo vya taatuma nyinginezo au kuajiriwa. Baraza Kuu la Usajili (JAB) ndilo lenye jukumu la kuwachagua wanafunzi watakaojiunga na vyuo vikuu vya umma. Mbali na shule za umma, kuna shule nyingi za binafsi nchini, hasa katika sehemu za miji. Vilevile, kuna shule kadhaa za kimataifa zinazofundisha mifumo mbalimbali ya elimu ya ng'ambo.

neg:
Cheti cha Masomo ya Msingi ya Kenya
KCPE ni ufupisho wa Kenya Certificate of Primary Education, tuzo la cheti kwa wanafunzi baada ya kuhitimu kwa kusoma miaka nane katika elimu ya msingi nchini Kenya. Mitihani yake husimamiwa na Kenya National Examination Council (KNEC), kitengo cha serikali cha kusimamia mitihani nchini Kenya, chini ya Wizara ya Elimu. Kitengo hicho pia husimamia na kufanyia mabadabiriko kwa Cheti cha Masomo ya Upili ya Kenya (KCSE), tuzo la cheti kwa wanafunzi baada ya kumaliza elimu ya sekondari. Vyeti vya KCSE na KCPE vilianzishwa nchini Kenya hapo mwaka wa 1985 wakatmfumo wa elimu wa 8.4.4 ulianzishwa. Maki za juu zaidi ni 500 lakini hiyo aghrabu haiwezekani kutokana na usawasaji (kutolewa kwa baadhi za alama katika kila somo).
Mtihani huu hutumiwa kuamua shule ya sekondari ambayo kila mwanafunzi atajiunga nayo.

neg:
Kaunti ya Mandera
Kaunti ya Mandera ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010. Imepakana na Kaunti ya Wajir, na nchi za Somalia na Uhabeshi.

neg:
Mikoa ya Kenya
Katiba ya Kenya ya mwaka 2010 ilifuta ngazi ya mikoa. Tangu mwaka 2013 wilaya za Kenya ni ngazi ya kwanza ya mgawanyo wa kiutawala. Kuna wilaya 47 nchini Kenya ambazo ni maeneo ya kujichagulia bunge na serikali ya kieneo.

neg:
Seneti ya Kenya
Mwaka wa 2013, uchaguzi wa Seneti ulifanyika tarehe 4 Machi 2013. Chini ya katiba mpya, ambayo ilipitishwa wakati wa kura ya maoni ya mwaka 2010, uchaguzi mkuu wa 2013 ndio ulikuwa wa kwanza kujumuisha Maseneta wanaowakilisha kaunti 47. Ulikuwa pia uchaguzi mkuu wa kwanza wa Tume Huru ya Uchaguzi na Mipaka (IEBC).

neg:
Kaunti za Kenya
Utendaji wa kaunti una wajibu wa kutekeleza madaraka ya serikali ya kaunti. Gavana ndiye mtendaji mkuu na husaidiwa na naibu wa gavana. Kila kaunti ina kamati ya utendaji iliyoundwa na:Kazi ya utendaji ni:Kila kaunti ina bunge. Wajumbe huchaguliwa kutoka wadi za kaunti katika uchaguzi mkuu. Pia, kuna wajumbe wa kuteuliwa ambao huwakilisha vikundi vilivyotengwa, vijana na kwa ajili ya kusawazisha uwakilishi wa jinsia. Wajumbe hutumikia kwa muhula wa miaka mitano. Bunge huongozwa na spika ambaye hafai kuwa mjumbe.

neg:
Tetemeko la ardhi la Kagera 2016
Tetemeko la ardhi kwenye Mkoa wa Kagera lilianza kutokea tarehe 10 Septemba mwaka 2016 karibu na mji wa Bukoba nchini Tanzania. Zilizala hii ilipimwa kuwa na nguvu ya 5.9 kwenye skeli ya MMS likatokea takriban kilomita 40 chini ya uso wa ardhi katika mazingira ya kata ya Nsunga karibu na mpaka kati ya Tanzania na Uganda.

neg:
Eneo Bunge la Kasarani
Eneo Bunge la Kasarani ni eneo bunge le uchaguzi nchini Kenya. Ni mojawapo wa maeneo bunge nane katika Mkoa wa Nairobi. Linajumuisha maeneo ya kaskazini na kaskazini mashariki ya Nairobi. Eneo Bunge la Kasarani lina mipaka sawia na Taarafa ya Kasarani. Eneo lote la bunge hili liko katika eneo la Baraza la Mji wa Nairibi. Lina ukubwa wa eneo wa kilomita mraba 86. Lilikuwa linajulikana kama Eneo Bunge la Nairobi Northeast katika uchaguzi wa miaka za 1963 na 1969,na kama Eneo Bunge la Mathare katika uchaguzi wa kuanzia mwaka wa 1974 hadi uchaguzi mdogo wa mwaka wa 1994. Tangu uchaguzi wa 1997,limekuwa likijulikana kama Eneo Bunge la Kasarani.

neg:
Uwanja wa ndege wa Kimataifa wa Jomo Kenyatta
Tarehe 14 Oktoba 2005, Mamlaka ya Viwanja vya Ndege vya Kenya (Kenya Airports Authority) ilitangaza mipango kabambe ya kupanua uwanja huu wa kimataifa wa Jomo Kenyatta . Kamati hii ilitangaza kuwa katika kipindi cha miaka miwili ijayo, viwanja vya ndege vitaweza kuboreshwa kote nchini, hasa mjini Nairobi. Mradi wa upanuzi ulichangiwa na ongezeko la abiria lilipotimu abiria milioni 4 ilhali uwanja huo ulijengewa abiria milioni 2.5.

neg:
Dimenshia
Ulimwenguni, dimenshia huathiri watu milioni 36. Takribani asilimia 10 ya watu hupata ugonjwa huu wakati fulani maishani mwao. Hupatikana sana umri unapoongezeka. Takribani asilimia 3 ya watu wa umri wa kati ya miaka 65–74 wana dimenshia, asilimia 19 kati ya umri wa miaka 75 na 84 na karibu nusu ya walio na umri wa miaka 85. Katika mwaka wa 2013 dimenshia ilisababisha takribani vifo milioni 1.7, juu kutoka milioni 0.8 katika mwaka wa 1990. Watu wengi wanapoishi zaidi, dimenshia inaendelea kupatikana sana kwa watu wote. Kwa watu wa umri mahususi; hata hivyo, huenda ikawa kuwa unapungua, angalau katika nchi zilizostawi, kutokana na kupungua kwa visababishi vya hatari. Ni mojawapo ya visababishi vikuu vya ulemavu miongoni mwa wazee. Inaaminika kusababisha gharama za kiuchumi za dola bilioni 604 kila mwaka. watu walio na dimenshia mara nyingi huwa na vizuizi vya kimwili au kikemikali kwa kiwango kikubwa kupita kiasi, na kuibua masuala ya haki za kibinadamu. Shutuma za kijamii dhidi ya waathiriwa hutokea sana.ref name=BMJ2009/>

neg:
International School of Kenya
International School of Kenya ni shule ya kimataifa inayofunza wanafunzi kuanzia darasa la chekechea hadi darasa la 12. Shule hii iko nje ya jiji la Nairobi, Kenya. Ilianzishwa mwaka wa 1976 iliyojengwa katika uwanja wa hekta 25. Wanafunzi wanaweza kusomea mfumo wa elimu wa diploma ya Amerika ya Kaskazini au diploma ya International Baccalaureate. Shule hii inatambulika na MSA, na ni shule kubwa zaidi ya kimataifa mjini Nairobi. Shule hii pia ni mwanachama wa Chama cha Association of International Schools in Africa (AISA).

neg:
Jimbo la Uchaguzi la Mwingi Kusini
Jimbo la Uchaguzi la Mwingi Kusini ni mojawapo ya majimbo 210 ya uchaguzi nchini Kenya. JImbo hili linapatikana katika Wilaya ya Mwingi, miongoni mwa majimbo mawili ya wilaya hiyo iliyoko Mkoa wa Mashariki wa Kenya.
JImbo hili lilianzishwa wakati wa Uchaguzi Mkuu wa 1997.

neg:
KCSE
Nchini Kenya, mtihani huu ndio kiiingilio katika vyuo vikuu vya umma na vya kibinafsi na alama ya chini sana huwa ni C+(cha chanya). Wanafunzi wapatao alama chini ya C+ hujiunga na taasisi nyingine za msingi kwa mafunzo yasiyo ya digri. Kwa muda uliopita, serikali imechukua hatua kadha wa kadha ili kuhakikisha na kudumisha uaminifu katika ufanyizi wa mtihani wa KCSE. Hata hivyo, kumekuwa na matukio ya ukiukaji wa hatua hizi na visa vya wizi wa mtihani kwa baadhi ya wanafunzi ambao hupita sana kama hawagunduliwa. Visa hivi vinapogunduliwa,wanafunzi hawa huadhibiwa kwa kutupilia mbali matokeo yao ya mitihani na maafisa walioshiriki pia kushtakiwa katika mahakama ya sheria.

neg:
Raila Odinga
Raila alionekana katika siasa mara ya kwanza baada ya jaribio la Mapinduzi ya kijeshi ya 1982 nchini Kenya. Raila asiyewahi kuwa mwanajeshi alishtakiwa kushiriki katika mipango hii akakamatwa akafungwa katika nyumba yake kwa miezi sita na kutupwa jela bila hukumu jumla miaka nane kati ya 1982-1988, 1988-1989 na 1990-1991. Wakati ule alikanusha mashtaki lakini kutokana tawasifu iliyotolewa mwaka 2006 imeonekana ya kwamba alikuwa na habari kuhusu mipango ya mapinduzi.

neg:
Sensa
Sensa hutofautiana na njia ya sampuli ambapo habari zinapatikana kutoka sehemu ndogo tu ya idadi ya watu, wakati mwingine kama Makisio ya Kisensa. Takwimu za sensa kwa kawaida hutumiwa kwa utafiti, biashara ya masoko, na mipango kama njia bora kwa msingi wa utafiti wa sampuli. Katika baadhi ya nchi, takwimu za sensa hutumiwa kwa kugawanya uwakilishi katika bunge la taifa (wakati mwingine kiutata - tazama mfano Utah v. Evans).

neg:
KNEC
Baraza la Mitihani ya Kitaifa ya Kenya, ("Kenya National Examination Council", KNEC) ni baraza la kitaifa ambalo lina wajibu wa kusimamia mitihani ya kitaifa nchini Kenya. Baadhi ya mitihani inayopeana ni:
Huu ni mtihani ambao hufanywa baada ya mwnanafunzi kumaliza masomo yake ya msingi. Huu ni wakati mwanafunzi huyu yumo katika darasa la nane. Baada ya kufanya mtihani huu, yeye anaweza kujiunga na sekondari.
Huu ni mtihani ambao hufanywa baada ya mtu kutimiza miaka minne ya masomo katika shule ya sekondari (uplili). Baada ya kuufanya mtihani huu, mmoja anaweza kwenda chuo kikuu au taasisi za msingi wa juu na hii inategemea alama aliyopata. Mitihani ya mwisho ya politekniki zote za kitaifa.
Somea KCSE na ona vyuo vikuu nchini Kenya.

neg:
Jimbo la Uchaguzi la Imenti ya Kati
Jimbo la Uchaguzi la Imenti ya Kati ni moja kati ya Majimbo 210 ya Uchaguzi nchini Kenya. JImbo hili linapatikana katika Wilaya ya Marsabit mkoani Mashariki miongoni mwa majimbo matatu katika wilaya hiyo. Lina wodi nane, zote zikiwachagua madiwani kwa baraza la utawala wa mitaa la Meru Central County.
Jimbo hili lilibuniwa wakati wa Uchaguzi Mkuu wa 1988.

neg:
Mto Langata Sein
Mto Langata Sein unapatikana katika kaunti ya Narok, magharibi mwa Kenya.

neg:
Ruwaza ya Kenya 2030
Serikali ya Kenya ilitangaza wakati wa 2008 Summer Michezo ya Olimpiki mjini Beijin ina mpango kabambe wa kuwa mwenyeji wa Micheza ya Olimpiki mwaka 2028 kam amojawapo ya mipanngo ya kutimiza ruwaza ya kenya 2030.

neg:
M-pesa
M-pesa ni huduma ya kutuma pesa kwa kutumia simu ya mkononi inayotolewa na kampuni ya mawasiliano ya Safaricom. Kenya ndiyo nchi ya kwanza kuwahi kutumia huduma hii maarufu ambayo ilizinduliwa mwezi Aprili mwaka wa 2008 kwa ushirikiano kati ya Safaricom na Vodafone. Tangu wakati huo, Mpesa imetia fora sana hasa kwa wananchi wa mapato ya chini wasio na akaunti za benki. Kulingana na takwimu rasmi za Safaricom, Mpesa ina wateja zaidi ya milioni Saba na imewezesha wakenya kutuma na kupokea takriban shilingi bilioni 230 kufikia Agosti 2009. Mwaka huu, Safaricom iliboresha huduma hii zaidi hivi kwamba wakenya wanaweza kupokea pesa moja kwa moja kutoka kwa jamaa zao walioko nchini Uingereza.

neg:
Magatuzi ya Kenya
Nchi ya Kenya imegawanywa katika magatuzi arobaini na saba (47), kulingana na katiba mpya. Magatuzi haya yatasimamiwa na gavana atakayechaguliwa pamaoja na naibu wake katika uchaguzi mku utakayoandaliwa kila miaka mitano. Haya magatuzi pia yatatumiwa kuchagua wanawaka, katika bunge ya Kenya.

neg:
Gabon
Yasemekana mambo ya mazingira yalifanya umma wa Gabon kutopanda kwa sensa kati ya miaka 1900 na 1940.

neg:
Wilaya ya Meru Kusini
Wilaya ya Meru Kusini ilikuwa wilaya mojawapo ya Mkoa wa Mashariki wa Jamhuri ya Kenya hadi ilipopitishwa katiba mpya ya nchi (2010).

neg:
Kesha
Mara nyingi kesha linafanyika kabla ya adhimisho maalumu, kama vile sikukuu fulani, lakini kuna waumini, hasa watawa, wanaokesha kila usiku walau kwa muda fulani.

neg:
Eneo Bunge la Ndaragwa
Eneo Bunge la Ndaragwa ni eneo bunge la uchaguzi nchini Kenya. Ni mojawapo wa maeneo bunge katika Wilaya ya Nyandarua. Eneo bunge hili lina wadi nne, zote ambazo huwachagua madiwani katika Baraza la Mji wa Nyandarua. Eneo bunge hili lilianzishwa kwa ajili ya uchaguzi wa 1988.

neg:
Mwaka mpya
Wachina na Wavietnam husheherekea mwaka mpya wakati wa mwezi mwandamo wa pili baada ya solistasi ya Desemba na tarehe hii inatokea kati ya 21 Januari na 21 Februari.

neg:
Lucas Sang
Baada ya ripoti za mwanzo kuwa Sang ameuawa, ilidhihirika baadaye kuwa alivamiwa na kuuawa na genge lililokuwa na mawe katika mji wa Eldoret mnamo Siku ya Mwaka Mpya wa 2008 akiwa njiani kuelekea nyumbani kwake Kisumu wakati wa Ghasia baada ya Uchaguzi wa 2007 wa Kenya kutokana na Utata katika Uchaguzi wa Rais.
Baada ya kugongwa kichwani na mwamba, mwili wa Sang uliteketezwa na genge hilo, ambalo linaaminika kuwa lilimchukulia kuwa wa kabila jingine shindani.

neg:
Wilaya, tarafa na kata za Kenya
[[Picha:Map showing Counties underthe new kenyan constitution..gif|thumb|545x545px|Ramani inayoonyesha Kaunti za Kenya]]
Uzinduzi wa [[katiba mpya ya Kenya ya 2010]] ambayo ilianza kutumika rasmi 2013 ulibatilisha mfumo wa mikoa na wilaya nchini [[Kenya]] na mfumo mpya wa kaunti/kata ukafumbuliwa. Katiba hii ya 2010 imegawa Kenya katika kaunti 47.

neg:
Wasuba (Kenya)
Miaka minne baadaye, serikali ilibuni wilaya katika eneo la Wairienyi na Wakunta na kuiita Suba. Hii pia ilileta pingamizi kali kwa wale ambao waliona kuwa serikali inatumia neno hili Suba kisiasa. Katika sensa ya mwaka 2009, Jumla ya watu 139,000 kotaka makabila ya "Wairienyi" na "Wakunta", pamoja na vikundi vingine vya Wajaluo kama vile "Kasgunga", walihesabiwa kama kabila la Suba.

neg:
Timu ya Taifa ya Kandanda ya Kenya
FIFA iliahirisha Kenya kutoka shughuli zote za soka kwa miezi mitatu mwaka 2004, kutokana na kuingiliwa na serikali katika shughuli za soka. Marufuku mara yaliachwa baada ya nchi kuukubali kuunda sheria mpya.

neg:
Majeshi ya Ulinzi ya Kenya
Kutoka miaka ya 1990, Jeshi la Kenya lilijihusisha na operesheni za ulinzi wa amani za Umoja wa Mataifa. Misheni ya kwanza ya ulinzi amani ya Kenya ilikuwa Namibia na UNTAG mwaka 1989 hadi 2001. Vikosi vya Kenya vilihusika katika misheni za UNTAG, UNOSOM, UNPROFOR, UNCRO (Kroasia), UNTAES, UNOMIL, UNPREDEP katika Jamhuri ya Masedonia(1996-1999), MONUA huko Angola (1997-1999) na UNTAET huko Timor ya Mashariki (1999-2001). Mwaka 2000, wanawake walijumuishwa ndani ya vitengo vya kawaida vya jeshi na Kitengo cha Huduma ya Wanawake kuvunjwa.

neg:
Jimbo la Uchaguzi la Ijara
Jimbo la Uchaguzi la Ijara ni mojawapo ya Majimbo 210 ya uchaguzi nchini Kenya. Jimbo hili linapatikana katika Wilaya ya Ijara mkoani Kaskazini Mashariki, na ndilo jimbo la pekee katika wilaya hiyo. Linashirikisha wodi saba, zote zikiwachagua madiwani kwa baraza la Ijara County.
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa Uchaguzi Mkuu wa 1988.

neg:
Kenya
Mnamo mwaka wa 1993, Serikali ya Kenya ilianzisha mpango mkuu wa kuimarisha uchumi na kuufanya huru. Waziri mpya wa fedha na gavana mpya wa Benki Kuu ya Kenya walianza mikakati iliyofuatana kuimarisha uchumi kwa usaidizi wa Benki ya Dunia na Shirika la Fedha la Kimataifa). Kama sehemu ya mpango huu, serikali iliondoa usimamizi wa bei za bidhaa, leseni za uagizaji na uthibiti wa ubadilishaji fedha, kubinafsisha kampuni nyingi zilizomilikiwa na umma, kupunguza idadi ya wafanyi kazi wa serikali na kuanzisha sera madhubuti za kulinda fedha. Kuanzia mwaka wa 1994 hadi 1996 ukuaji halisi wa uchumi wa Kenya ulikadiriwa juu kidogo ya asilimia 4 kwa mwaka.

neg:
Elimu nchini Kenya
Elimu nchini Kenya imekuwa ikizingatia mfumo wa 8-4-4 tangu mwishoni mwa miaka wa 1980, ikiwa ni miaka minane ya elimu ya msingi, ikifuatiwa na miaka minne ya shule ya upili, kisha miaka minne ya taasisi au chuo kikuu. Mbali na haya, kuna sekta kubwa ya shule za kibinafsi ambazo hushughulikia watu wa viwango vya maisha ya kadri na ya juu, ambao kwa ujumla hufuata mfumo wa elimu ya uingereza wa elimu ya sekondari na msingi.

neg:
Kenya Ports Authority
Katika mwaka wa 1989, serikali ya Kenya ilileta pamoja uendeshaji na udhibiti wa huduma zilizokuwa za feri, ikiwemo pamoja na Likoni Ferry service hapo Likoni, Mombasa, zote zikawa katika hidara moja ya KPA, Kenya Ferry Services. Hidara hiyo ilitunukiwa hadhi ya hali ya shirika la serikali ya Kenya lenye uwezo wa kujitegemea mnamo mwaka wa 1998.

neg:
Uwanja wa Kimataifa wa Michezo wa Moi
Uwanja wa Kimataifa wa Michezo wa Moi ni uwanja wa shughuli mbalimbali ulioko Kasarani, maeneo ya nje ya Nairobi, Kenya. Uwanja huu una kiwango cha kukimu takribani watu 60,000. Uligharamiwa na Serikali ya Uchina mwaka wa 1987 kwa ajili ya All-Africa Game iliyofanyika mjini Nairobi. Unatumika kwa sasa haswa kwa mechi za kandanda, Timu ya Kitaifa ya Kenya huchezea mechi zake nyingi za nyumbani hapa. Kando na uga wa kandanda, kuna pia ukumbi wa kukimu watu 5,000 wa Gymnasium na ukumbi wa kuogelea kama sehemu ya Uwanja wa Kimataifa wa Michezo wa Moi.

neg:
Geji sanifu
Ujenzi ulianza nchini Kenya ambako njia ya SGR kati ya Mombasa na Nairobi inatarajiwa kufunguliwa mwezi Juni 2017. Njia hii inatarajiwa kuendelea hadi Kisumu kupitia Naivasha na hatimaye hadi Malaba kwenye mpaka wa Uganda.

neg:
Isinya
Isinya ni mji wa Kenya katika Mkoa wa Bonde la Ufa.

neg:
Kenya
Mfumo wa kwanza wa elimu nchini Kenya baada ya uhuru uliletwa na wakoloni Waingereza. Baada ya Kenya kupata uhuru tarehe 12 Desemba 1963, Tume ya Ominde iliundwa ili kuleta mabadiliko ya kielimu ambayo yangeakisi matarajio ya taifa huru la Kenya. Tume hii ilimulika maswala ya usawa na umoja, ambayo yalikuwa maswala muhimu wakati huo. Mabadiliko ya kilichofundishwa katika historia na geografia yalifanywa ili kuakisi umoja wa kitaifa. Kati ya 1964 na 1985, mfumo wa 7-4-2-3 ulifuatwa (miaka saba masomo ya msingi, miaka minne sekondari ya daraja la chini, miaka miwili sekondari ya daraja la juu, na miaka mitatu masomo ya chuo kikuu). Shule zote zilifuata mtaala mmoja.

neg:
Cheti cha Masomo ya Msingi ya Kenya
Mtihani huu hufanyika wiki pili ya Novemba na inachukua siku nne tu. Kushahihishwa kwa mitihani inayohusisha kuandika (haya ni ya Insha ya Kiswahili na mtungo wa Kiingereza yaani Composition) hufanyika wakati ya likizo ya Desemba. Matokeo kisha hutangazwa na Waziri wa Elimu ya siku 3 au 4 baada ya siku ya Krismasi.

neg:
Hesabu (Biblia)
Sensa ya kwanza ya mwanzo wa kitabu iliwasaidia watu kuandaa jeshi kwa kuteka nchi ya Kanaani. Ingawa safari ya kwenda Kanaani ingeweza kuchukua majuma machache tu, kwa kweli ilichukua karibu miaka 40. Sababu yake ilikuwa kwamba, watu walimwasi Mungu wakikataa kumtegemea kuwa angewapa ushindi. Matokeo yake, Mungu aliwaacha jangwani mpaka kizazi kile kilipokufa na kizazi kipya kilipokua wawe watu wazima. Sensa ya pili iliandikwa karibu na mwisho wa kitabu, hivyo ilikuwa karibu miaka 40 baada ya ile ya kwanza, na makusudi yake yalikuwa kuwapanga watu wa kizazi kipya ili wateke nchi ya Kanaani.

neg:
Sensa
Sensa kongwe duniani inatoka Uchina wakati wa Utawala wa Han. Kuchukuliwa machweo ya 2 BK, inachukuliwa na wasomi kuwa sahihi kabisa. Wakati huo kulikuwa na watu milioni 59.6 walioishi Han (jimbo) Uchina, idadi kubwa zaidi ya watu duniani. Sensa kongwe ya pili iliyohifadhiwa pia ilitoka Han, kutoka 140 AD, wakati watu kidogo tu zaidi ya milioni 48 walihesabiwa. Uhamiaji kwa wingi kuelekea kusini mwa Uchina kunaaminika kusababisha kushuka sana kwa hesabu hiyo.

neg:
Jiografia ya Kenya
Mvua ya masika hunyesha kuanzia Aprili hadi Juni. Mvua ya vuli nayo hunyesha kuanzia Oktoba hadi Desemba. Wakati mwingine mvua hii huwa nyingi na aghalabu hunyesha wakati wa alasiri na jioni. Majira ya joto jingi ni kuanzia Februari hadi Machi nayo ya baridi ni Julai hadi Agosti.

neg:
Majira ya kuchipua
Majira hayo yanatokea duniani kwa nyakati tofauti kadiri eneo husika lilivyo kaskazini au kusini kwa ikweta. Hata katika nchi ileile, kwa mfano Kenya, majira ni tofauti upande huu na upande huu wa ikweta.

neg:
Sensa
Mojawapo ya sensa za kumbukumbu zlichukuliwa mnamo 500-499 KK na majeshi ya Dola ya Kiajemi kwa ajili ya kutoa ruzuku ya ardhi, na madhumuni ya ushuru.

neg:
KCSE
Mitihani wa KCSE hufanywa chini ya usimamizi wa hali ya juu ili kuepukana na vitendo vya udanganyifu na hudumu kwa muda wa
mwezi mmoja. Kuna adhabu kali kwa visa vya udanganyifu kutoka Baraza la Mitihani ya Kitaifa ya Kenya na matokeo ya wanafunzi wanaoshikwa hutupiliwa mbali. Kwa kawaida, mtihani huanza 22 Oktoba na kumalizika mwishoni mwa Novemba. Kuanzia Desemba, mtihani husahihishwa na matokeo kutolewa 26 Februari mwaka unaofuata. Matokeo ya mitihani hutangaziwa umma na Waziri wa Elimu na wanafunzi na shule mia moja bora hufunuliwa vyombo vya habari siku iyo hiyo ya kutangaza. Upangaji wa shule bora hugawanywa katika shule binafsi, shule za umma na za mikoa. Kila kundi likiwa na shule mia moja bora.

neg:
Eneo Bunge la Marakwet East
Marakwet East ni eneo bunge la uchaguzi nchini Kenya. Ni mojawapo wa maeneo bunge mawili katika Wilaya ya Marakwet. Eneo bunge hili lina wadi kumi na moja, zote ambazo huchagua madiwqani katika Baraza la Mji wa Marakwet. Eneo Bunge hili lilianzishwa kwa ajili ya uchaguzi wa mwaka wa 1992 likijulikana kama eneo bunge la Kerio East , na kubadilishwa hadi muundu wake wa sasa kwenye uchaguzi wa 1997.

neg:
Uchaguzi nchini Kenya
Uchaguzi Mkuu nchini Kenya hufanyika baada ya kila miaka mitano. Katika miaka ya hivi karibuni. Kenya imekuwa ikikumbwa na mizozo wakati wa uchaguzi, kwa mfano shuhudio la uchaguzi wa urais mnamo 2007. Ingawa mfumo wa vyama vingi ulianzishwa nchini mnamo 1992 na licha ya nchi hii kufanya uchaguzi tangu 1962, bado kuna matatizo makubwa ya taasisi za kisiasa ambayo huifanya hali kuwa vigumu kumaliza uchaguzi bila mizozo. .

neg:
Sikusare
Hii inatokea mara mbili kila mwaka, mara ya kwanza mnamo 21 Machi (sikusare machipuo) na 23 Septemba (sikusare otomnia).

neg:
Kaunti za Kenya
Kaunti za Kenya () ni maeneo ya kiutawala ya Kenya tangu kuadhimishwa kwa katiba ya mwaka 2010.

neg:
Barabara ya B8, Kenya
Mnamo 2006, Serikali ya Kenya ilikadiria Shilingi biliono 2) ili kurekebisha sehemu kati ya Mombasa na Malindi ya Kilomita 113 huku mashirika mawili yakipewa kandarasi hiyo..
Mjini Mombasa, barabara hii huungana na mbili zingine, A109 (Kuelekea Nairobi) na A14 (kuelekea mpaka wa Tanzania).
Mjini Garissa, barabara hii inaungana na ya B3 ielekeayo Nairobi na mpaka wa somalia.

neg:
Homa ya Bonde la Ufa
mizuko ya ugonjwa huu imetokea barani Afrika na Arabia pekee. Mizuko kwa kawaida hutokea katika misimu ya mvua nyingi inayosababisha ongezeko la idadi ya mbu. Ugonjwa huu uliripotiwa mara ya kwanza katika mifugo katika Bonde la Ufa la Kenya miaka ya kwanza ya 1900, navyo virusi vyake vilitambuliwa kwa mara ya kwanza mwaka wa 1931.

neg:
Kaunti ya Mombasa
Kaunti ya Mombasa ina . Kwa kuwa iko kando na bahari, kiwango cha unyevuanga huwa juu. Hali ya hewa hutegemea pepo za monsuni. Kaunti hupata misimu miwili ya mvua: Aprili hadi Juni na Oktoba hadi Disemba.

neg:
Uchaguzi wa bunge nchini Kenya, 2007
Uchaguzi wa bunge nchini Kenya ulifanyika kama sehemu ya uchaguzi mkuu wa Kenya mnamo tarehe 27 Desemba 2007; uchaguzi wa rais ulifanyika tarehe hiyo pia.

neg:
Kenya
Mwaka wa 1981, kamati iliyoteuliwa na rais kuratibu namna ya kuanzisha chuo kikuu cha pili nchini Kenya na pia kwa jumla kuubadilisha mfumo wa elimu ilianza kazi yake. Kamati hii ilipendekeza kuwa mfumo ule wa 7-4-2-3 ubadilishwe kuwa mfumo wa 8-4-4 (miaka minane shule ya msingi, miaka minne shule ya upili, miaka minne ya elimu ya chuo kikuu). Jedwali lililo katika Elimu ya Sasa Nchini Kenya linaonyesha muundo wa mfumo wa 8-4-4. Ingawa mfumo wa 7-4-2-3 kinadharia ulifikia kikomo mfumo wa 8-4-4 ulipoanzishwa mwaka wa 1985, kundi la mwisho la mfumo huo wa awali lilihitimu kutoka vyuo vikuu vya Kenya mwaka wa 1992.

neg:
Historia ya Kenya
Baada ya miaka kadhaa Waingereza walinyakua eneo hili rasmi mwaka wa 1806. Hali hii ilitambuliwa na Uholanzi mwaka 1815 kwenye Mkutano wa Vienna. Koloni la Rasi liliendelea chini ya Uingereza hadi mwaka 1910.

neg:
Kenya
Mvua ya masika hunyesha kuanzia Aprili hadi Juni. Mvua ya vuli nayo hunyesha kuanzia Oktoba hadi Desemba. Wakati mwingine mvua hii huwa nyingi na aghalabu hunyesha wakati wa alasiri na jioni. Majira ya joto jingi ni kuanzia Februari hadi Machi nayo ya baridi ni Julai hadi Agosti.

neg:
Kenya
Mwaka wa 1978, Kenyatta alifariki na Daniel Arap Moi akawa rais. Moi alidumisha urais kwa kuchaguliwa bila kupingwa katika chaguzi za mwaka wa 1979, 1983 (uchaguzi wa dharura) na 1988, zote zikiwa zilifanyika chini ya katiba ya chama kimoja. Uchaguzi wa 1983 ulifanyika mwaka mmoja kabla ya wakati kutokana na njama ya kupindua serikali iliyokosa kufaulu tarehe 1 Agosti 1982.

neg:
Wamasai
Kung'oa jino canine mapema utotoni ni zoezi ambalo limetiwa kumbukumbu katika Wamasai wa Kenya na Tanzania. Kuna imani kati ya Wamasai kuwa kuhara, kutapika na magonjwa mengine yanayowaathiri watoto husababishwa na kuvimba kwa mizizi ya meno, ambayo hufikiriwa kuwa na 'minyoo' au 'meno ya karatasi'. Imani na mwenendo huu si wa kipekee kwa Wamasai. Vijijini Kenya katika kundi la watoto 95 wenye umri kati ya miezi sita na miaka miwili waliotahiniwa mwaka 1991/92, 87% walipatikana kuwa wameng'olewa jino moja au zaidi. Katika kundi la watoto wa umri wa miaka 3-7, 72% ya watoto walikuwa hawana meno ya kusiaga.
mchoro

neg:
Kaunti ya Kisumu
Kaunti ya Kisumu ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

neg:
Vifaa vya Deni (Soko la Hisa la Nairobi)
Nchini Kenya, makampuni na serikali ndiyo yanaweza kuomba fedha kupitia vifaa vya deni katika soko la hisa. Katika masoko mengine ya hisa, hospitali, vyuo vikuu, mashule na vyama vinaweza kuomba fedha kupitia njia hii ikiwa wanaaminiwa na umma.
Katika Soko la Hisa la Nairobi bei ya chini zaidi ya kununua kifaa cha deni ni KShs. 100,000. Unaponunua kifaa cha deni cha kampuni fulani, basi wewe huwa umekopesha kampuni hiyo fedha iliyosambamba na bei ya vifaa vya deni ulivyonunua.
Mtu yeyote wa kibinafsi, Kampuni ya Uwekezaji, Kanisa, Shule, Chuo Kikuu, Kampuni ya Bima na idara nyingine nyingi.
Wakati wa mahitaji ya kighafla, mwekezaji anaweza kuuza vifaa vya deni alivyonunua katika soko kwa urahisi kwani faida ya kifaa cha deni huongezeka kila siku hivyo basi huwa na bei mpya kila siku. Hivyo basi, mwekezaji anaweza kuuza vifaa vyake vya deni siku yoyote kabla ya siku yake ya kukomaa bila kutozwa faini yoyote.
Hata hivyo, panapokuwa na wauzaji wengi katika soko, bei ya vifaa vya deni hushuka na kisha kupanda wanapopungua.

neg:
Shirika la Huduma kwa Wanyama Pori ya Kenya
Kenya ina mbuga na hifadhi 35 teule za kitaifa:KWS inaendesha mipango maalum kusaidia viumbe na makazi ya Kenya ambayo yako kwenye hatari hasa. Wana mipango ya uhifadhi wa sehemu za chemchemi na misitu,na miradi maalum ya tembo na kifaru kusaidia kuwaokoa kutoka kwa wawindaji. Hirola, ambayo iko katika hatari ya kupotea, pia inafuatiliwa.

neg:
Tarafa ya Budalangi
Budalangi yajulikana nchini kenya kwa sababu ya mafuriko yanayotokea kila mara mwakani.Licha ya sifa duni nchini,imeendelea kiuchumi,kilimo,kisiasa miongoni mwa maendeleo mengi sana.Kilimo kimenawiri budalangi hasa ukulima wa mpunga unaotegemea maji kutoka kwa mto nzoia.Ukulima huu unaendeshwa na serikali ya kenya kupitia bodi ya unyunyizaji wa mimea.Ukulima unawasaidia wananchi kwa kiwango kiubwa sana kujikimu kwa mahitaji yao ya kila siku.Kuna kilimo cha mimea mingine ikiwemo viazi,mboga,nafaka na kadhalika.

neg:
Seneti ya Kenya
Katiba ya Kenya ya 1963 ilitengeneza Seneti iliyokuwa na maseneta 41 waliochaguliwa kwa muda wa miaka sita, na theluthi moja ya wajumbe wa kustaafu kila baada ya miaka miwili. Timotheo Chokwe alikuwa spika wa kwanza wa Seneti hiyo. Seneti ilifanywa marufuku mwaka wa 1966, wakati wa uanachama wake uliunganishwa pamoja na ule wa Jumba la wawakilishi kuunda Bunge lenye chumba kimoja.

neg:
Tume ya Uchaguzi ya Kenya
Tume ya Uchaguzi ya Kenya sasa inarejerea tume ambayo ilibatiliwa na bunge ya kumi mwaka wa 2008 na ilipokelewa na tume ya 'Interim Independent Electoral Commission of Kenya'. Samuel Kivuitu ambaye alikuwa mwenyekiti wa tume hiyo ilipobatiliwa, alienda kortini Novemba 2008 kupinga uamuzi huo. Walidai kuwa uamuzi huo haukuambatana na katiba kwani tume ilifaa kuwekwa ili kuchunguza makosa waliodaiwa kuyafanya katika uchaguzi mkuu wa 2007. Kesi hiyo itaendelea 3 Februari 2010 katika korti ya katiba.

neg:
Shirika la Msalaba Mwekundu
Kongamano la Kimataifa la Msalaba Mwekundu na Hilali Nyekundu, ambalo hufanyika mara moja kila miaka minne, ndio taasisi ya juu zaidi katika Muungano huu. Huwaleta pamoja wajumbe kutoka Vyama vyote vya kitaifa na vilevile kutoka ICRC, Shirikisho na majimbo wanachama wa Mikataba ya Geneva. Katika kati ya mikutano, Tume Simamizi huwa na jukumu la kusimami utekelezaji wa maazimio ya kongamano hizo. Isitoshe, Tume Simamizi huratibu ushirikiano kati ya ICRC na Shirikisho. Inajumuisha wawakilishi wawili kutoka ICRC (akiwemo rais wake), wawili kutoka Shirikisho (akiwemo rais wake), na watu watano ambao huchaguliwa na Kongamano la Kimataifa. Tume Simamizi hukutana kila miezi sita hivi. Aidha, mkutano wa Baraza la Wajumbe wa Muungano hufanyika kila miaka miwili katika mfululizo wa mikutano ya Kikao Kikuu cha Shirikisho. Baraza la Wajumbe hupanga na kuratibu shughuli za pamoja za Muungano.

neg:
Noah Ngeny
Mnamo 11 Agosti 2000, Ngeny alimaliza wa pili katika mashindano ya Weltklasse Zürich katika mbio za mita 1500 (3:27.21) na kuwa mwanariadha wa Kenya ambaye anashikilia Rekodi za Kenya za Riadha|rekodi ya Kenya na wa tatu wa kasi zaidi katika mbio hizo. Hatimaye rekodi hii ilivunjwa na Benard Lagat (3:26.34) jijini Bruxelles mnamo 2001, 24 Agosti. Lagat aliandikisha rekodi hiyo wakati alipomaliza wa pili nyuma ya Hicham El Guerrouj (3:26.12)

neg:
Kaunti ya Kisii
Kaunti ya Kisii ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.

neg:
Shirika la Riadha la Kenya
Shirika la Riadha la Kenya hufanya kazi kama makumbusho katika Nyumba ya Riadha, Nairobi. Makumbusho hayo yalifunguliwa tarehe 1 Novemba 2006 [0]

neg:
Historia ya Kenya
Kuanzia Oktoba 1952 mpaka Desemba 1959, Kenya ilikuwa katika hali ya hatari kufuatia uasi wa Mau Mau dhidi ya utawala wa Uingereza. Ushiriki wa Afrika katika mchakato wa kisiasa uliendelea kwa kasi katika sehemu ya mwisho ya muda huo kwani Waingereza walitaka kutenga wahalifu na wafuasi wao. Uchaguzi wa kwanza wa moja kwa moja wa Waafrika katika bunge ulifanywa mwaka wa 1957.

neg:
Kinshasa
Chini ya hali ya hewa ya Koppen, Kinshasa ina hali ya hewa ya Tropical Savanna. Huwa na msimu wa mvua ambao huanzia Oktoba kupitia Mei na kiangazi kifupi ambacho huanza Juni hadi Septemba. Kutokana na ukweli kuwa Kinshasa hupatikana kusini mwa ikweta, kiangazi chake huanza katika msimu wake wa "baridi", ambayo ni katika Juni. Hii ni tofauti na miji ya Afrika kaskazini zaidi ambapo hali ya hewa ya kiangazi kawaida huanza mwezi Januari. Msimu wa kiangazi wa Kinshasa una baridi kuliko msimu wake wa mvua, ingawa hali ya joto hubaki sawa mwaka mzima.

neg:
Huduma ya Ujasusi ya Kitaifa, Kenya
Serikali za nyakati za baada ya uhuru zilitumia SB kukandamiza wapinzani. Mwaka 1998, Huduma ya Ujasusi wa Usalama wa Kitaifa (kwa Kiingereza: National Security Intelligence Service, kifupi: NSIS) ilibuniwa na zaidi ya maafisa 170 kupigwa kalamu. Katika mwaka 1999, NSIS na Huduma ya Polisi zilitenganishwa, mamlaka ya NSIS ya kukamata washukiwa kuondolewa, na mahakama kuanzishwa ili isikize malalamiko dhidi ya SB.

neg:
Sensa
Sensa za Misri inasemekana zilichukuliwa wakati wa utawala wa Farao kipindi cha 3340 KK na 3050 KK.

neg:
Kenya
Katika sehemu za mashambani, kama wilayani Kisii, visa vya kuchoma watu wakidaiwa kuwa wachawi vinaongezeka. Waathiriwa hasa ni wanawake wakongwe. Mnamo Mei 2008, watu 11 waliuwa na nyumba 30 kuchomwa.

neg:
Kenya Ports Authority
Kenya Ports Authority "(KPA)" ni shirika la serikali lenye wajibu wa "kudumisha, kutekeleza, kuboresha na kusimamia kufanyika kwa huduma zote kwenye Bahari ya Hindi ukanda wa pwani ya Kenya, ikiwa ni pamoja na Bandari ya Kilindini hususan ya Mombasa. Bandari zengine zinazohudumiwa na KPA ni pamoja na Lamu, Malindi, Kilifi, Mtwapa, Kiunga, Shimoni, Funzi na Vanga. KPA ilianzishwa mwaka wa 1978 kwa kitendo cha Bunge na iko Mombasa.

neg:
M-pesa
Kampuni ya Safaricom, ambayo ilisajiliwa mwaka jana katika Soko la Hisa la Nairobi inaongozwa na Bw.Michael Joseph, Afisa Mkuu Mtendaji ambaye amekuwa katika hatamu za uongozi wa kampuni hii yenye mgawo mkubwa zaidi wa wateja nchini Kenya tangu ilipoanzishwa mwaka wa 2000. Kuimarika kwake kumeifanya kutambulika kama Kampuni inayoheshimika zaidi katika Afrika Mashariki kwa miaka mitatu mfululizo.

neg:
Bandari ya Kilindini
Bandari ya Kilindini ni hori kubwa asili ya maji yenye urefu kwenda chini unaoendelea barani kutoka Mombasa, Kenya. Inatumika kama bandari ya Mombasa, na inayo uendelezaji mikoani hadi Uganda na Sudan. Bandari ya Kilindini ni sehemu kuu ya Bandari ya Mombasa, bandari ya kimataifa ya pekee nchini Kenya. Inasimamiwa na Mamlaka ya Bandari ya Kenya (KPA). Mbali na upakuaji na upakiaji mizigo, bandari ya Mombasa ni hupokea meli za kitalii kwa mara nyingi.

neg:
Historia ya Kenya
Katika ujenzi wa reli, Waingereza walikumbana na upinzani mgumu, hasa kutoka kwa Koitalel Arap Samoei, kiongozi wa Kinandi na mwaguzi aliyetabiri ya kwamba nyoka mweusi atapita katikati ya eneo la Nandi akitema mate ya moto. Nyoka alikuwa anaashiria reli. Kwa miaka kumi Samoei alipigana dhidi ya wajenzi wa reli na gari la moshi. Baadaye, Samoei aliuawa na Waingereza kwani walikuwa na dhamira ya kuendelea na kumaliza reli hii.

neg:
Uwanja wa Ndege wa Wilson (Kenya)
Uwanja huo wa ndege umekuwa ukitumika tangu 1933. Ulikuwa uwanja mkuu wa ndege hadi kufunguliwa kwa Uwanja wa ndege wa Kimataifa wa Jomo Kenyatta. Uwanja huo wa ndege unatumika kwa safari za kimataifa pamoja na za ndani ya nchi. Inatumika zaidi na ndege ndogo. Sekta zinazotumia huduma zake sana ni za utalii, huduma za afya na kilimo. Uwanja huo wa ndege una wastani ya 120,000 ya ndege zinazoshuka na kupaa kwa mwaka. Airkenya na kampuni nyingine ndogo za ndege zinatumia uwanja wa Wilson kwa huduma za abiria za ndani ya nchi, badala ya Uwanja wa Jomo Kenyatta ambao ni uwanja mkuu wa ndege jijini Nairobi. Wamisionari wanaohudumu ndege kama AMREF, MAF na AIM AIR hutumia uwanja wa Wilson kama wigo wao wa Afrika. Uwanja huo wa ndege hutumiwa pia kwa mafunzo ya urubani. "Kenya Airports Authority" (KAA) viwanja vya Ndege ya Kenya ndio imedhibitiwa na mamlaka ya kuendesha uwanja huu wa ndege.

neg:
Seneti ya Kenya
Seneti ni chumba cha juu cha Bunge la Kenya. Seneti ilianzishwa mara ya kwanza katika katiba ya Kenya ya mwaka 1963. Baada ya kupigwa marufuku mwaka 1966, Seneti ilirudishwa katika katiba mpya ya Kenya, mwaka 2010.

neg:
Ripoti za Sheria ya Kenya
Masuala ya Baraza hili hutekelezwa kutoka ofisi ya karani sakafu ya chini katika mahakama ya kibiashara ya Milimani kando ya barabara ya Ngong katika eneo la Upper Hill (Community) katika Nairobi. Sehemu ya kwanza ya ripoti ya sheria ya Kenya ,[1981] KLR, ilitolewa tarehe 11 Januari 2002. Baraza hili limechapisha miaka 11 ya kitabu hiki (1981-1991) na wakati huo huo ripoti walichapisha ripoti ya sheria ya miaka minne (2001-2004).
Mwaka wa 2006, Barazahii ilianza uchapishaji wa taarifa maalumu ya sheria kuelezea masuala maalum katika sheria,kwa kuanzia na ripoti ya sheria ya Mazingira na Sheria Ardhi . Ripoti hizi huashiriwa hivi: KLR (E & L).

neg:
Mto Sese (Siaya)
Mto Sese (Siaya) unapatikana katika kaunti ya Siaya magharibi mwa Kenya (kwenye ziwa Nyanza).

neg:
Kenya
Mwaka wa 2007, serikali ya Kenya ilizindua Ruwaza 2030, ambao ni mpango wa kiuchumi wenye matumaini makuu na ambao ikiwa utatekelezwa kikamilifu , una uwezo wa kuifanya nchi hii kuwa katika kiwango sawa na mataifa yaliyoendelea kiuchumi ya Asia.

neg:
Hospitali ya Taifa ya Kenyatta
Hospitali ya Kitaifa ya Kenyatta iliyoko jijini Nairobi, ni Hospitali kongwe zaidi nchini Kenya. Ilianzishwa mwaka wa 1901 na uwezo wa vitanda takribani 40 kama "Native Civil Hospital," ilibadilishwa jina na kuitwa King George VI mwaka 1952. Wakati huo,masetla walikuwa wakihudumiwa na hospitali ya jamii iliyoko karibu, European Hospital (sasa inaitwa Nairobi Hospital). Ilibadilishwa jina hadi Kenyatta National Hospital - baada ya Jomo Kenyatta - kufuatia uhuru kutoka Uingereza. Kwa sasa ndiyo hospitali kubwa ya rufaa na mafundisho nchini.

neg:
Ruangwa
Pamoja na lengo la kupima viwanja 1,000 kila mwaka, Idara imekuwa haifikii malengo yake kwa sababu haina vifaa vya kisasa vya Upimaji kama vile, “Total Station”. Kifaa hiki huazimwa kutoka Wilaya jirani ya Masasi Mkoani Mtwara. Ufumbuzi ambao inabidi Wilaya iufanye ni kununua chombo hicho kutoka katika Taasisi zinazouza vyombo vya upimaji na Ramani.

neg:
Sasini
Chai inapandwa na shirika dogo la Sasini,liitwalo Kipkebe.Kipkebe linaendesha viwanda viwili vya CTC(Kipkebe na Keritor) vyenye vinahudumia mashamba manne yaliyo magharibi wa Kenya.
Vikiwa pamoja,vinaweza kuzalisha zaidi ya kilogramu milioni 8.5 kila mwaka.Chai hii inauzwa na Sasini kwa nchi kama Misri,Uingereza na nchi nyinginezo.

neg:
Sensa
Sheria muhimu kuhusu gharama ya sensa katika nchi zinazoendelea imekuwa dola 1 kwa mtu. Takwimu za msingi zaidi leo ni karibu dola 3. Makadirio haya sharti yachukuliwe kwa uangalifu sana ikizingatiwa kuwa idadi ya shughuli hutofautiana baina ya mataifa mbalimbali yanayojumuishwa (mfano mwanasensa anaweza kukodishwa ama akawa mfanyakazi wa umma).

neg:
Utalii nchini Kenya
Mbuga ya kimataifa ya Kora iko Mkoani Pwani, Kenya. Mbuga hii ina upana wa eneo a eneo wa kilomita 1787. Mbuga hii imejasisiwa kilomita 125 mashariki mwa Mlima Kenya. Awali mbuga hii ilijaridiwa kama hifadhi ya kiasili mwaka wa 1973. Ilijaridiwa kama mbuga ya kitaifa mwaka wa 1990, kufuatia mauaji ya George Adamson na wawindaji wanyama.

neg:
Ruwaza ya Kenya 2030
Ruwaza ya Kenya 2030 (Kiingereza: "Kenya Vision 2030") ni mpango wa maendeleo ya kiuchumi wa serikali ya Kenya kuendeleza maeneo mbalimbali ya kiuchumi katika maeneo mbalimbali ya nchi. Malengo ya mpango kuzalisha ukuaji wa uchumi wa mwaka wa 10%. Hivi sasa, Kenya ina ukuaji wa Pato la Taifa 4.9% (2007). Maono haya yamefululizwa katika miaka mitano mitano ya mipango, mwanzo wake ukiwa 2008-2012. Mpango wa kwanza unaazimia uwekezaji katika sekta sita muhimu na miradi ishirini kabambe . Sekta zilizolengwa ni pamoja na utalii, kilimo, viwanda, biashara, teknolojia ya habari, na huduma za kifedha.

neg:
Mlima Kenya
Barafuto zinazidi kudidimia kila mwaka. Kila mwaka, theluji inayolimbikika katika majira ya baridi ni kidogo kuliko inayoyeyuka katika majira ya joto. Inabashiriwa kuwa hali ikiendelea hivyo, Mlima Kenya hautakuwa na theluji miaka 30 itakayokuja. Kupungua kwa barafuto kunasababishwa na kuongezeka kwa halijoto au kubadilika kwa tabia ya usimbishaji. Eneo la barafuto lilipimwa rasmi mara ya kwanza mwaka 1980 na kubainika kuwa ni 0.7 km .

neg:
Reli ya Uganda
Reli ya Uganda ni jina kwa reli kati ya Mombasa na Kampala iliyojengwa na Waingereza kuanzia mwaka 1896. Reli hii ilisababisha Uingereza kutafuta utawala juu ya eneo ambako njia ya reli ilipita. Eneo hili lilikuwa baadaye koloni na nchi ya Kenya. Hali halisi njia ya reli hii ilijengwa katika Kenya pekee hadi ziwa Viktoria Nyanza ambako usafiri uliendelea kwa njia ya meli hadi Uganda. Tangu 1931 kulikuwa na nyongeza ya njia ya reli hadi Uganda yenyewe.

neg:
Shirika la Viwango Katika Kenya
Shirika la Viwango Katika Kenya, linalojulikana kwa kawaida kwa Kiingereza kama Kenya Bureau of Standards "(KEBS)" ni shirika la serikali ambalo kudumisha viwango na mazoea ya metrologi nchini Kenya. Lilianzishwa kutokana na Sheria ya Bunge la Kenya, sheria ya viwango sura ya 496 katika sheria za Kenya. Shirika hili lilianza shughuli zake mwezi wa Julai 1974. Lina ofisi kuu mjini Nairobi, na ofisi za mikoa kote nchini Kenya.

neg:
Kenya
Mfumo wa elimu nchini Kenya unajumuisha elimu ya chekechea, ya msingi, ya sekondari na ya vyuo. Elimu ya watoto wadogo aghalabu huchukua miaka mitatu, ya msingi miaka minane, sekondari minne na chuo kikuu miaka minne au sita kwa kutegemea kozi.