query: Je, hospitali kongwe zaidi nchini Kenya ni ipi?

pos:
Hospitali ya Taifa ya Kenyatta
Hospitali ya Kitaifa ya Kenyatta iliyoko jijini Nairobi, ni Hospitali kongwe zaidi nchini Kenya. Ilianzishwa mwaka wa 1901 na uwezo wa vitanda takribani 40 kama "Native Civil Hospital," ilibadilishwa jina na kuitwa King George VI mwaka 1952. Wakati huo,masetla walikuwa wakihudumiwa na hospitali ya jamii iliyoko karibu, European Hospital (sasa inaitwa Nairobi Hospital). Ilibadilishwa jina hadi Kenyatta National Hospital - baada ya Jomo Kenyatta - kufuatia uhuru kutoka Uingereza. Kwa sasa ndiyo hospitali kubwa ya rufaa na mafundisho nchini.

neg:
Utalii nchini Kenya
Kuna hoteli mbalimbali za kufana mno ambazo huwa na hali tofauti katika mazingira na hata kwenye fulusi utakazotumia kugharamia ada yako. Baadhi ya hoteli zenye sifa tele ni Intecontinental, Hilton, Winsor, Safari Park na Norfolk zilizo katika mji wa Nairobi. Hapa maliponi ya kiasi cha juu lakini huduma yao ni ya hali ya juu sana

neg:
Uwanja wa Ndege wa Wilson (Kenya)
Uwanja huo wa ndege umekuwa ukitumika tangu 1933. Ulikuwa uwanja mkuu wa ndege hadi kufunguliwa kwa Uwanja wa ndege wa Kimataifa wa Jomo Kenyatta. Uwanja huo wa ndege unatumika kwa safari za kimataifa pamoja na za ndani ya nchi. Inatumika zaidi na ndege ndogo. Sekta zinazotumia huduma zake sana ni za utalii, huduma za afya na kilimo. Uwanja huo wa ndege una wastani ya 120,000 ya ndege zinazoshuka na kupaa kwa mwaka. Airkenya na kampuni nyingine ndogo za ndege zinatumia uwanja wa Wilson kwa huduma za abiria za ndani ya nchi, badala ya Uwanja wa Jomo Kenyatta ambao ni uwanja mkuu wa ndege jijini Nairobi. Wamisionari wanaohudumu ndege kama AMREF, MAF na AIM AIR hutumia uwanja wa Wilson kama wigo wao wa Afrika. Uwanja huo wa ndege hutumiwa pia kwa mafunzo ya urubani. "Kenya Airports Authority" (KAA) viwanja vya Ndege ya Kenya ndio imedhibitiwa na mamlaka ya kuendesha uwanja huu wa ndege.

neg:
Ruangwa
Sekta hii ya Afya ina mapungufu yafuatayo katika utoaji wa huduma. Katika Hospitali ya Wilaya kuna upungufu wa majengo ambayo ni ;wodi 4 zikiwemo wodi ya uzazi, wodi ya watoto, wodi 2 za upasuaji[ 1 ya wanawake na 1 ya wanaume]. Wodi 1 ya Uzazi inaendelea kujengwa.

neg:
Shirika la Viwango Katika Kenya
Ili kuwa na uhusiano wakaribu na huduma bora kwa viwanda, biashara na katika maeneo mbalimbali ya nchi, KEBS imefungua ofisi katika miji ya Mombasa, Kisumu, Nakuru, Garissa, Nyeri na ina ofisi muhimu za ukaguzi katika vingilio vyote Kenya.

neg:
Nakuru
Nakuru pia ni kituo muhimu ya kielimu. Ni nyumba ya Chuo Kikuu cha Egerton, chuo kikuu kubwa cha umma, na Kabarak University, chuo kikuu cha binafsi zinazohusiana na biashara na maslahi ya kidini ya Rais mstaafu Moi. Taasisi ya TeknolojiaBonde la Ufa pia ina makao hapa, kama vilevile Mafunzo ya Viwanda ya Kenya Institute (KITI). Taasisi ya Kenya Institute of Management (KIM) ina tawi katika Nakuru. Nakuru sasa kituo kikuu cha kielimu na ina vituo kama Taasisi ya Sayansi na Teknolojia ya Kenya Biomedical (KIBSAT) na Nakuru Counseling & Training Institute (NCTI), ambayo ni mradi wa chama cha wataalamu na wakristo wa Nakuru. Inashirikiana na Nakuru Lapset ry (Finland) miongoni mwa wengine.

neg:
Benki Kuu ya Kenya
Benki hii iko katika mji wa Nairobi. Gavana wa sasa wa benki ni Profesa Njuguna Ndungu ambaye alianza kazi 4 Machi 2007. Prof Ndung'u ni Profesa msaidizi wa Uchumi katika Chuo Kikuu cha Nairobi na ana PhD katika uchumi kutoka Chuo Kikuu cha Göteborg, Uswidi, na vyeo vya Masters na bachelor's katika uchumi kutoka Chuo Kikuu cha Nairobi. Jina la benki kwa ufupi ni "CBK".

neg:
Uwanja wa ndege wa Kimataifa wa Jomo Kenyatta
Uwanja wa ndege Kimataifa wa Jomo Kenyatta, uliofahamika kwanza kama uwanja wa ndege wa Embakasi na uwanja wa ndege wa Kimataifa wa Nairobi, ndio uwanja unaopata wasafiri wengi sana katika Afrika ya Mashariki. Huu ni uwanja wa saba ulio na shughuli nyingi zaidi katika Afrika yote. Uwanja huu wa ndege ulipewa jina la Waziri Mkuu na Rais wa kwanza wa Kenya, Jomo Kenyatta.

neg:
Orodha ya hospitali nchini Afrika Kusini
Tsakane

neg:
East African Breweries
Miradi zake zinazoendelea ni pamoja na ujenzi wa kituo cha macho mjini Moshi; msaada kwa Sickle Cell Association of Uganda; na mchango wa Ultra Sound Machine kwa Kirwara Hospital. Mpango huu umetolea zaidi ya shilingi milioni 70 pesa ya Kenya (takriban $ 972,000) kwa misaada kwa wanafunzxi wa vyuo kvkuu.

neg:
Orodha ya hospitali nchini Afrika Kusini
Zingine Nelspruit

neg:
Orodha ya hospitali nchini Afrika Kusini
Knysna

neg:
Kaunti ya Mombasa
Kaunti ya Mombasa imeshika nafasi ya wilaya ya Mombasa baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010. Kaunti hii ni mojawapo ya kaunti mbili ambazo pia ni jiji na ndio kaunti ndogo kabisa kati ya kaunti zote. Makao makuu ya serikali ya kaunti yako katika Jiji la Mombasa. Inapakana na kaunti za Kwale na Kilifi ambazo pamoja na kaunti za Mombasa, Lamu, Tana River na Taita Taveta zilitengeneza Mkoa wa Pwani.

neg:
Orodha ya hospitali nchini Afrika Kusini
Bahari la Elizabeth

neg:
Kaunti ya Mombasa
Uchumi wa Mombasa na nchi ya Kenya kwa jumla hutegemea sana bandari ya Mombasa. Bandari ya Mombasa ndio bandari kubwa zaidi katika ukanda wa Afrika Mashariki. Bidhaa nyingi hupitia hapo kutoka na kuingia ndani ya nchi. Bandari hii pia hutegemewa na nchi ya Uganda, Burundi, Sudani Kusini, Jamuhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na Rwanda kupitisha bidhaa kama vile, mafuta.
Mombasa pia ni kituo kikuu cha utalii kwa sababu ya fuko zake zenye mchanga, Fort Jesus na Mji wa Kale. Baada ya mashambulizi kadhaa ya kigaidi katika miaka ya awali ya mwongo wa 2010 na Al Shabaab na vikundi vingine, utalii ulidorora. Nchi za Marekani, Uingereza, Ufaransa pamoja na nchi zingine za magharibi zilianza kutoa tahadhari za safari. Baada ya Operesheni Linda Nchi, na juhudi za polisi kukumbana na ugaidi, juhudi zinaelekezwa kuimarisha utalii tena. Pia, kuanzishwa kwa huduma ya reli mpya ya SGR kati ya Jiji la Mombasa na Nairobi, kumeongeza idadi ya watalii wa ndani.

neg:
Kaunti ya Kwale
Kaunti ya Kwale ni Kaunti nchini Kenya iliyoko kwenye eneo la Mkoa wa Pwani la awali. Mki mkuu uko Kwale lakini mji wake mkubwa ni Ukunda.

neg:
Konza
Konza ni mji wa Kenya katika Mkoa wa Mashariki.

neg:
Hifadhi ya Taifa ya Nairobi
Hifadhi ya Taifa ya Nairobi ilikuwa mbuga ya kwanza nchini Kenya ilipoanzishwa mwaka wa 1946. Iko takriban kilomita 7 kusini mwa katikati ya Nairobi, mji mkuu wa Kenya, na ni ndogo ikilinganishwa na mbuga nyingine za wanyama barani Afrika. Majumba marefu jijini Nairobi yaweza kuonekana kutoka kwenye mbuga.

neg:
Embakasi (Nairobi)
Embakasi ni mtaa wa Nairobi, mji mkuu wa Kenya. Uko mashariki mwa katikati ya jiji. Ni mtaa wa makazi na wengi wa raia wanaoishi humo ni wa mapato ya daraja la pili la wastani. Uwanja wa Kimataifa wa Jomo Kenyatta, uwanja wa ndege mkuu Nairobi uko Embakasi na ulijulikana kama "Embakasi Airport" wakati ulipofunguliwa mwaka wa 1958.

neg:
Historia ya Kenya
Kwa karne nyingi, upwa wa Kenya umekuwa mwenyeji wa wafanyabiashara na wasafiri. Kati ya miji iliyopo kwenye upwa wa Kenya ni mji wa Malindi. Umebakia kuwa makazi muhimu ya Waswahili tangu karne ya 14 na wakati mmoja ulishindana na Mombasa kwa ukuu pande hizi za Afrika Mashariki. Kwa kawaida, Malindi umekuwa mji na bandari ya kirafiki kwa serikali zingine.

neg:
Mkoa wa Kati (Kenya)
Mkoa wa Kati ni kitovu cha kilimo cha Kenya. Kuna kahawa nyingi pia mazao mengine. Maziwa na bidhaa kutokana na maziwa kama vile jibini hutengenezwa hasa mkoani. Soko zake ni pamoja na mji mkuu wa Nairobi ulio nje ya mkoa mwenyewe lakini imepakana nayo.

neg:
Jumuiya ya Afrika Mashariki
Ziwa Turkana, Kenya, ndiyo ziwa la jangwani kubwa na lenye maji ya chumvi nyingi kuliko yote duniani.

neg:
Kanisa la ELCK Kenyoro
Kanisa la ELCK Kenyoro ni mojawapo kati ya makanisa ya kwanza ya Walutheri nchini Kenya.
Kanisa hili linapatikana katika mtaa wa Kenyoro, kata ya Itibo, divisheni ya Ekerenyo, Wilaya ya Nyamira, Mkoa wa Nyanza nchini Kenya.
Limepakana na Shule ya Upili ya ELCK Kenyoro na Hospitali Ndogo ya Kenyoro.
Makanisa mengine yaliyo karibu ni pamoja na Kanisa la ELCK Nyagokiani, Kanisa la ELCK Erandi, Kanisa la ELCK Ekerubo Gietai, Kanisa la ELCK Getangwa, Matunwa SDA, Kanisa la ELCK Matorora na Kanisa la ELCK Menyenya.
Kanisa hili la Kilutheri lilikuwa la pili kuanzishwa katika Wilaya ya Nyamira na wamisionari wakati wa ukoloni baada ya Matongo.
Ujenzi wake uliisha mnamo 1986.
Kama makao makuu ya ushirika wa Kenyoro, kanisa la Kenyoro ni moja kati ya makanisa manne ya Ushirika huu. Mengine ni:
Idadi ya washirika imezidi kuongezeka tangu kuanzishwa, jambo ambalo lilipelekea kugawanywa kwa kanisa hili kuunda makanisa mengine ambayo yaliunda Wilaya ya Ushirika ya Nyamira Borabu.
Sasa hivi kuna takriban washirika 600.
Kuna jengo kuu la ibada pamoja na jengo jingine dogo linalotumiwa kama makao ya mhubiri.
Jengo la tatu linatumika kama ofisi kuu ya Wilaya ya Ushirika ya Nyamira Borabu.

neg:
Kenya People's Union
Mnamo Machi 1966, mzozo ulitokea katika mkutano wa chama tawala KANU uliyofanya mlengo wa kushoto wa chama ukiacha chama hicho na kuanzisha KPU. KANU ilibadilisha sheria za uchaguzi kulazimisha wabunge waliyejiunga na KPU kutetea viti vyao katika uchaguzi mdogo. KPU iliweza kushinda hasa kwa Waluo Mkoani Nyanza pekee, huku waliyesimama kwingine wakishindwa na wanasiasa kutoka chama cha KANU ambacho wakati huo kilikuwa kikitawalwa na wanasiasa Wakikuyu .
Mwisho wa Chama hiki uliwadia wakati wa Ufunguzi wa Hospitali ya New Nyanza mnamo 25 Oktoba 1969. Wakati huo rais Jomo Kenyatta hakupendezwa na ufunguzi wa hospitali hiyo kwa vile ilijengwa na fedha za Soviet na ilionekana kama mradi wa Odinga. Hata hivyo Kenyatta aliongoza sherehe za ufunguzi wake ili kuimarisha umaarufu wake Mkoani Nyanza. Wajaluo walijulikana kuwa wenye hasira mno kwa kawaida, hasa kwa serikali tangu mauaji ya Tom Mboya miezi michache iliyotangulia, huku vidole vingi vikimwelekea Kenyatta. Maandamano yalianzishwa wakati wa sherehe hizo za ufunguzi wakati wafuazi wa KPU waliushanbulia msafara wa rais. Zaidi ya watu kumi waliuawa wakati walinzi wa Kenyatta walifunguaufyatuaji wa risasi dhidi ya waandamanaji hao. Odinga na maafisa wengine wa chama cha KPU walititiwa nguvuni siku mbili baada ya tukio hilo. KPU kilifutiliwa mbali mnamo 30 Oktoba 1969, huku Kenya ikibakia na Chama Kimoja.

neg:
Orodha ya hospitali nchini Afrika Kusini
Nyingine

neg:
Seneti ya Kenya
Seneti ni chumba cha juu cha Bunge la Kenya. Seneti ilianzishwa mara ya kwanza katika katiba ya Kenya ya mwaka 1963. Baada ya kupigwa marufuku mwaka 1966, Seneti ilirudishwa katika katiba mpya ya Kenya, mwaka 2010.

neg:
Mkoa
Katika Tanzania na Kenya mkoa ni ngazi ya utawala chini ya serikali ya kitaifa hivyo ni kitengo cha ngazi ya kwanza; ndani ya mkoa kuna wilaya kama mgawanyo wa ngazi ya pili yaani ni kitengo chini ya ngazi ya kwanza ya mikoa.

neg:
Ikulu ya Kenya
Kabla ya ujenzi wa Nyumba ya Serikali (kwa Kiingereza: "Government House") jijini Nairobi, makazi ya Gavana wa kwanza yalikuwa katika Nyumba ya Serikali, Mombasa.

neg:
Wamasai
Mwaka 1852 kulikuwa na ripoti ya msongamano wa wapiganaji 800 wa Kimasai kuhamia nchini Kenya. Mwaka 1857, baada ya kufyeka "Nyika ya Wakuafi" kusini mashariki mwa Kenya, washambulizi Wamasai wakatisha Mombasa katika pwani ya Kenya.
Kipindi cha upanuzi ulifuatwa na "Emutai" ya miaka 1883-1902. Kipindi hiki kilikuwa kimeainishwa na uenezi wa magonjwa ya bovin pleuropneumonia, rinderpest na ndui. Kisio la kwanza la mwanajeshi wa Kijerumani kaskazini magharibi mwa Tanganyika ni kwamba asilimia 90 ya ng'ombe na nusu ya wanyama pori walikufa kutokana na ugonjwa wa rinderpest. Madaktari Wajerumani walidai kuwa katika eneo moja "kila sekunde" Afrika kulikuwa na mtoto aliyeugua matokeo ya smallpox. Kipindi hiki kiliambatana na ukame. Mvua ilikosa kunyesha kabisa miaka 1897 na 1898.

neg:
Historia ya Kenya
Kuanzia karne ya 6 au karne ya 9, Kenya ilijihusisha na shughuli za ubaharia kukuza uchumi ikaanza kutengeneza meli za kuabiria kusini hadi miji mingine yenye bandari kama Kilwa na Shanga iliyo katika pwani ya Afrika Mashariki.

neg:
Chuo Kikuu cha Kenyatta
Pia imejenga nyumba ya kuhifadhi maiti pamoja na kuanzisha masomo ya upasuaji na utabibu. Chuo kikuu pia kinajenga maabara zaidi na kufufua miradi ambayo ilimekuwa imesimama kwa miaka, ikiwa ni pamoja na kukamilisha ukumbi wa mafunzo ya sanaa. Juhudi zaidi pia zinawekwa kwa mtiririko wa habari kwa kuwekeza katika mitambo ya mawasiliano na kupata maoni kutoka kwa wanafunzi, hii ni pamoja na redio ya jamii, ambayo inatolewa kupitia kwa tovuti kwa matawi yote ya chuo nchini.

neg:
Eneo Bunge la Othaya
Othaya ndio mji mkuu katika eneo bunge hili. Mwai Kibaki, rais wa sasa wa Kenya,amekuwa mbunge wa Othaya tangu mwaka wa 1974. Kabla ya hapo,alikuwa mbunge wa Eneo Bunge la Doonholm (kwa sasa ni Makadara).

neg:
Utalii nchini Kenya
Matembezi nchini Kenya ni ya kufana kwa na huwavutia watalii chungu nzima kila mwaka. Matembezi hayo yapo katika mji wa Nairobi njia ya Lang’ata karibu na malazi ya wanyama ya Nairobi. Katika matembezi hayo utaweza kujionea mengi kwani kutembea kwingi ni kuona mengi, pia utaweza kuushuhudia utamaduni wa Wakenya ulionata kama gundi na kuyaona mazingira mema yenye kufana.

neg:
AFC Leopards
AFC Leopards SC ina wafuasi wengi tofauti, ambao wanaupinzani mkubwa na vilbu vingine, hasa Gör Mahia.
Inaweza kupingwa kuwa klabu hii ndiyo kubwa zaidi na maarufu nchini Kenya na Afrika ya Mashariki – lina wafuasi waliokadiriwa kuwa milioni 6 nchini Kenya. Mashabiki hawa wanajumuishwa katika matawi ya wafuasi yaliyoenea kote nchini. Hata hivyo, ufuasi na umaarufu wake unapita mipaka ya Kenya hadi wa bara zima sansana Afrika ya Mashariki na Kusini mwa Afrika. Kiakili, klabu maarufu zaidi Kenya na Afrika ya Mashariki kamwe halijwahi kucheza mechi ya ugenini - AFC Leopards SC hupata wafuasi zaidi katika mechi za ugenini kuliko timu za upinzani za nyumbani..Hata kwa sasa bado klabu hii inadumisha wastani wa juu zaidi wa kutazamwa na wafuasi wao kuliko vilabu vingine vyote vya Ligi Kuu ya Kenya.Mechi yao ya kwanza waliporudi katika Ligi Kuu mwaka wa 2009 ilibidi isimamishwe kwa sababu ya uhaba wa usalama ulyosababishwa kwa kuanguka kwa mzunguko kutokana na umati wa wafuasi wake ndani na nje ya uwanja.

neg:
Bandari ya Kilindini
Bandari ya Kilindini ni hori kubwa asili ya maji yenye urefu kwenda chini unaoendelea barani kutoka Mombasa, Kenya. Inatumika kama bandari ya Mombasa, na inayo uendelezaji mikoani hadi Uganda na Sudan. Bandari ya Kilindini ni sehemu kuu ya Bandari ya Mombasa, bandari ya kimataifa ya pekee nchini Kenya. Inasimamiwa na Mamlaka ya Bandari ya Kenya (KPA). Mbali na upakuaji na upakiaji mizigo, bandari ya Mombasa ni hupokea meli za kitalii kwa mara nyingi.

neg:
Hospitali ya Taifa ya Kenyatta
Kenyatta National Hospital ina uwezo wa vitanda 1800 na ina wafanyakazi zaidi ya 6000. Ipo kwenye eneo la hekta 45.7. Shule ya Udakitari ya Chuo Kikuu cha Nairobi, na mashirika kadhaa ya serikali yako hapa.

neg:
Wakisii
Wakisi wanajulikana kama mojawapo ya jamii zinazojishughulisha zaidi kenya, waliobarikiwa na mashamba makubwa ya chai, kahawa na mashamba ya ndizi. Hata hivyo, wilaya ya Kisii ina msongamano mkubwa sana wa watu. Ni moja ya maeneo yaliyo na watu wengi sana nchini Kenya (baada ya miji ya Nairobi na Mombasa), na yenye watu wengi zaidi katika maeneo ya mashambani. Pia ina moja ya idadi kubwa zaidi ya uzalishaji nchini kenya(kama inavyothibitishwa na mfululizo wa demographia na utafiti). Idadi ya uzalizashi katika jamii ya makisii ni mojawapo ya za juu zaidi ulimwenguni, (angalia "Kenya Conundrum: A Regional Analysis of Population Growth and Primary Education (Paperback) by Juha I. Uitto [Mwandishi]). " Mambo haya yamefanya wakisii kuwa miongoni mwa jamii zilizoenea zaidi kijiografia katika Afrika Mashariki. Idadi kubwa ya wakisii pia imeenda ugenini kutafuta masomo ma maisha mazuri zaidi.
Wakisii ni baadhi ya Wakenya wengi zaidi kuwakilishwa katika vyuo vikuu vya kigeni (kawaida India na Marekani).
Majina kama Mogeni, Bogonko, Osebe, Bosire, Moseti, Onkoba, Onchiri, Isaboke, Kiberi, mogaka na wengine ni majina ya familia ya kawaida tu kama Smith na Johnson katika tamaduni za Anglo-Saxon. Majina ya kike kama Moraa, Nyanchama, Nyaboke, Kemunto, Kwamboka, Kerebi na mengine pia ya kawaida yaliyopewa wasichana.

neg:
Kenya
Mwaka wa 1951, Horace Hector Hearne akawa mkuu wa sheria nchini Kenya (alitoka Ceylon alikoshikilia wadhifa huohuo) na alifanya kazi katika Mahakama Kuu mjini Nairobi. Alihudumu katika wadhifa huo hadi mwaka 1954 alipoteuliwa kama Hakimu wa Rufaa katika Mahakama ya Rufaa ya Afrika Magharibi. Usiku wa tarehe 5 Februari 1952, wakati Mfalme George VI alipoaga dunia, Hearne alimsindikiza Malkia Elizabeth II na mumewe Filipo mwanamfalme wa Edinburgh, kwa dhifa ya kitaifa hotelini Treetops, ambayo sasa ni kivutio maarufu cha watalii. Hapa ndipo alipouanzia umalkia. Alirudi Uingereza mara moja akiandamana na Hearne.

neg:
Kinshasa
Kinshasa ni nyumbani kwa taasisi kadhaa za elimu, inayozingatia vitivo tofauti, kutoka uhandisi hadi uuguzi na uandishi. Mji huo pia ni nyumbani kwa vyuo vikuu vikubwa vitatu na sanaa shuleni:Kuna hospitali ishirini Kinshasa, pamoja na vituo mbalimbali vya matibabu na kliniki. Mwaka 1997, Dikembe Mutombo akajenga hospitali yenye vitanda 300 karibu na nyumba yake katika mji wa Kinshasa.

neg:
Barabara
Barabara za pekee kwa matumizi ya usafiri wa haraka wa magari mengi zinajengwa kwa kutumia njia za pekee zinazotengwa kwa kila mwelekeo na bila mikingamano huitwa baraste kuu. Baraste kuu ya kwanza katika Afrika ya Mashariki ilitengenezwa nchini Kenya kati ya Nairobi na Thika.

neg:
Orodha ya hospitali nchini Afrika Kusini
Johannesburg

neg:
Kenya
Mwaka wa 1981, kamati iliyoteuliwa na rais kuratibu namna ya kuanzisha chuo kikuu cha pili nchini Kenya na pia kwa jumla kuubadilisha mfumo wa elimu ilianza kazi yake. Kamati hii ilipendekeza kuwa mfumo ule wa 7-4-2-3 ubadilishwe kuwa mfumo wa 8-4-4 (miaka minane shule ya msingi, miaka minne shule ya upili, miaka minne ya elimu ya chuo kikuu). Jedwali lililo katika Elimu ya Sasa Nchini Kenya linaonyesha muundo wa mfumo wa 8-4-4. Ingawa mfumo wa 7-4-2-3 kinadharia ulifikia kikomo mfumo wa 8-4-4 ulipoanzishwa mwaka wa 1985, kundi la mwisho la mfumo huo wa awali lilihitimu kutoka vyuo vikuu vya Kenya mwaka wa 1992.

neg:
Chuo Kikuu cha Kenyatta
Liko mjini Mombasa katika pwani ya Kenya. Lilianza kazi Mei 2007.

neg:
Shirika la Riadha la Kenya
Wakimbiaji wengi wakenya hujihusisha na mashirika ya kiserikali kama vile Jeshi la Kenya, shirika la magereza Kenya au Polisi wa Kenya, ambayo huwapa riziki pamoja na mazoezi. Aidha, kuna vilabu binafsi kadhaa vya riadha, kama vile Mfae (mjini Nyahururu) na Kiptenden (inayopatikana Kericho).

neg:
Tawa
Pia kuna hospitali moja ya serikali ambayo ina hadhi ya Kituo cha Afya na inaitwa Kituo cha Afya Cha Tawa. Kituo hiki kina hadhi ya Hospitali ya wilaya.

neg:
Ukumbi wa Mikutano wa Kimataifa wa Kenyatta
Uwanja huu wa COMESA ni mkubwa na uko kando na bunge la Kenya. Mwaka 1999, onyesho kubwa zaidi kufanyika nchini Kenya, lililowaleta pamoja waonyeshi wa COMESA kutoka kila nchi, lilifanyika KICC. Miongoni mwa waliohudhuria walikuwa wakuu tisa wa nchi, waliokuja kuhudhuria mkutano wa Wakuu wa Nchi.
Uwanja huu unaweza kutumiwa kuhudumia maonyesho makubwa ama kuegeshea magari hadi 1,000.

neg:
Chuo Kikuu cha Kenyatta
Chuo Kikuu cha Kenyatta (kwa Kiingereza: Kenyatta University), kilichoko katika mji wa Nairobi, Kenya, ndicho chuo kikuu cha umma cha pili kwa ukubwa nchini Kenya (baada ya Chuo Kikuu cha Nairobi). Chuo Kikuu cha Kenyatta kimo katika eneo la Kahawa, umbali wa kilomita 20 (maili 12) kutoka mji wa Nairobi, katika barabara kuu ya kuelekea mji wa Thika.

neg:
Benki ya Kenya Commercial Bank
Benki ya Kenya Commercial Bank (KCB) hutoa huduma za fedha na ina makao yake makuu jijini Nairobi, Kenya. Ni miongoni mwa benki tatu kubwa za kibiashara nchini Kenya na ina rasilimali ya zaidi ya dola za kimarekani bilioni 2. benki zingine mbili za kibiashara kubwa ni benki ya Barclays ya Kenya na benki ya Standard Chartered Bank ya Kenya.

neg:
Shirika la Riadha la Kenya
Shirika la Riadha la Kenya ilipatiwa tuzo mwaka 2006 kwa kuwa Shirikisho bora Kenya mwakani [1]

neg:
Utalii nchini Kenya
Mwaka wa 1995, kulikuwa na vitanda 34,211 vya hoteli na kiwango cha kujaza vitanda hivi kilikuwa asilimia 44. Wageni 1,036,628 waliwasili nchini Kenya mwaka wa 2000 risiti za utalii kwa ujumla zilikuwa dola milioni 257. Mwaka huo, serikali ya Marekani ilikadiria wastani wa gharama ya kuishi mjini Nairobi kuwa dola 202 kwa siku, ikilinganishwa na dola 94 hadi dola 144 kwa siku mjini Mombasa, kutegemea na wakati wa mwaka.

neg:
Chuo Kikuu cha Nairobi
Tarehe 20 Mei 1964, Royal College Nairobi ilibadilishwa jina ikawa University College Nairobi kama chuo kilichokuwa sehemu ya Inter-territorial Federal University of East Africa, na baadaye vizazi ya wanafunzi waliojiunga walikuwa wakihitimu shahada zao kutoka Chuo Kikuu cha Afrika Mashariki badala ya Chuo Kikuu cha London. Mwaka 1970, University College Nairobi kiligeuzwa kikawa chuo kikuu cha Taifa cha kwanza nchini Kenya na kikabadilishwa jina kuwa Chuo Kikuu cha Nairobi.

neg:
Eldoret
Ukiwa na wakazi 289,380 (wakati wa sensa ya mwaka 2009) ni mji wa tano kwa ukubwa Kenya na makao makuu ya kaunti ya Uasin Gishu.

neg:
Uwanja wa Nyayo
Uwanja wa kitaifa wa Nyayo ni uwanja wa azma tofauti tofauti mjini Nairobi, Kenya. Iko karibu na kituo cha mji. Uwanja huu unaweza kushikilia watu elfu thelathini na ulijengwa mwaka wa 1983. Hivi sasa hutumiwa zaidi kwa mechi ya kandanda. Klabu maarufu ya AFC Leopards huchezea mechi zao mengi za kinyumbani huko. Uwanja huu pia hutumika kwa Riadha na sherehe mbalimbali. Vifaa vingine katika uwanja wa nyayo ni pamoja na Gym na mita hamsini ya pahali pa kuogelea.
Kukamilika kwa uwanja wa nyayo ulipatia Kenya nafasi ya kuwekwa katika jamii ya Mataifa yalioalikwa
kushindania kuandaa michezo ya nne ya Pan African games mwaka wa 1987. Kenya ilinyakua nafasi hii na kuipa sifa kimataifa. Hivi uwanja wa kitaifa wa nyayo ulisababisha kujengwa kwa uwanja wa kimataifa wa Moi.
Uwanja wa nyayo ulibadilishwa jina na kuwa uwanja wa kitaifa wa coca cola, baada ya kampuni hii ya kimataifa kushinda haki za kuipa jina mwezi wa februari 2009. Mpango huo alikuwa wa thamani ya dola milioni 1.5,
na kampuni hii ya coca cola ingeweza kuipa jina, na kuirekebisha kwa miaka mitatu. Miezi mitatu tu baadaye, Coca Cola ilijiondoa kutoka kwenye mkataba, kwa sababu serikali ya Kenya ilitaka jina ya uwanja uwe uwanja wa kimataifa wa nyayo coca cola.
Makao makuu ya Shirikisho la Soka Kenya na Athletics Kenya, iko uwanja mkuu wa Nyayo.
Yafuatayo ni orodha kina ya miundombinu katika uwanja;
Miundo mikuu

neg:
Orodha ya hospitali nchini Afrika Kusini
Newcastle

neg:
Hospitali
Baadhi ni za serikali, nyingine ni za binafsi, zikiwemo zile za dini na madhehebu mbalimbali.

neg:
Orodha ya hospitali nchini Afrika Kusini
Springs

neg:
Orodha ya hospitali nchini Afrika Kusini
Welkom

neg:
Mombasa
Mombasa ni kitovu cha utalii wa pwani ya Kenya. Watalii wengi hufika kupitia Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa Moi. Wengine pia husafiri kupitia barabara kutoka Nairobi wakitazama mandhari mbalimbali. Kutoka Nairobi kwenda Mombasa ni takribani kilomita 483.77. Watalii wengi hupenda kuuona mji wa Mombasa kwanza, kisha wanaunganisha ndege hadi Kilimanjaro na sehemu nyingine zilizo na vivutio nchini Tanzania.

neg:
Wasangu (Tanzania)
Kwa sasa hivi Wizara ya Afya inatoa mafunzo ya afya kwa akina mama walio karibu na kituo cha afya cha Rujewa na vijiji vingine. Pia kituo hicho kinatoa dawa za kukinga maradhi ya surua, kifaduro, ndui, polio na kifua kikuu. Tatizo kubwa kwa upande wa utumishi ni kwamba wafanyakazi ni wachache sana.

neg:
Elimu nchini Kenya
Ingawa Kenya ina vyuo vikuu yake, baadhi ya wazazi huchagua kupeleka watoto wao katika nchi mbalimbali za kigeni. Wengi wanaamini kwamba Uingereza ina vyuo vikuu bora, na kwamba itakuwa fursa kubwa kwa watoto wao kuhudhuria chuo kikuu huko. Vyuo vikuu vya Kenya pia ni vigumu zaidi kujiunga navyo kutokana na mahitaji makubwa sana ya elimu ya juu na kuwepo kwa nafasi chache kwa wanafunzi kujiunga navyo.

neg:
Utalii nchini Kenya
Hifadhi ya taifa ya Nairobi ilikuwa mbuga ya kwanza nchini Kenya ilipoanzishwa mwaka wa 1946. Iko takriban kilomita 7 kusini mwa katikati ya Nairobi, mji mkuu wa Kenya, na ni ndogo ikilinganishwa na mbuga nyingine za wanyama barani Afrika. Majumba marefu jijini Nairobi yaweza kuonekana kutoka kwenye mbuga.

neg:
KEMRI
Taasisi ya Utafiti wa Matibabu ya Kenya au 'Kenya Medical Research Institute' (KEMRI) kwa Kiingereza ni shirika la serikali lililoanzishwa na Amri ya marekebisho ya Sayansi na Teknologia ya mwaka 1979, kama shirika la kitaifa la kufanya utafiti wa afya nchini Kenya. KEMRI imekua kutoka kwa mianzo yake nyenyekevu miaka 27 iliyopita hadi ikawa kiongozi wa kufanya utafiti wa afya ya binadamu. Taasisi hii ni mojawapo ya taasisi zinazoongoza katika ubora barani Afrika na dunia nzima. Ofisi za KEMRI ziko Mbagathi Road, Nairobi.

neg:
Milima Aberdare
Aberdares iko katika sehemu ya vyanzo vya maji kwa mabwawa ya Sasumua na Ndakaini, ambazo hutoa zaidi ya maji kwa wakazi wa mji mkuu wa Kenya, Nairobi. Maeneo ya Msitu wa Mlima ni vyanzo vya Mto Tana, mto mkubwa zaidi nchini Kenya, ambayo husambaza maji kwa “Seven Fork hydropower plants” zinaotengeneza zaidi ya asilimia 55 ya jumla ya umeme nchini Kenya.

neg:
Msitu wa Kakamega
Msitu wa Kakamega oko katika Mkoa wa Magharibi, Kenya, kaskazini-magharibi mwa mji mkuu wa Nairobi, na karibu na mpaka na Uganda. Inasemekana kuwa mojawapo wa mabakio ya mwisho ya Kenya ya msitu wa mvua wa kale wa Guineo-Congolian uliozingira wakati mmoja bara la Africa

neg:
Ukumbi wa Mikutano wa Kimataifa wa Kenyatta
Ukumbi wa Mikutano wa Kimataifa wa Kenyatta au Kenyatta International Conference Centre (KICC) ni jengo la ghorofa 30 iliko mjini Nairobi, Kenya.
Iko katikta eneo la kati la biashara la Nairobi. Ni ukumbi kwa mikutano, maonyesho na matukio maalumu ndani ya umbali wa kutembea wa hoteli kadhaa za nyota tano. Imekuwa mwenyeji wa mikutano mingi ya kimataifa na semina.
Kuna vyumba kadhaa vya mikutano vilivyo na vifaa vizuri na kile kikubwa kabisa kiko na uwezo wa zaidi ya wajumbe 4,000. Iko na vifaa vya kutafsiria lugha sambamba ambavyo vina uwezo wa kutafsiria lugha saba, kituo cha biashara cha kisasa, benki, huduma za ziara na kusafiri, kiwanja kikubwa na pahali pa kuegezea magari salama.

neg:
Uchaguzi nchini Kenya
Uchaguzi Mkuu nchini Kenya hufanyika baada ya kila miaka mitano. Katika miaka ya hivi karibuni. Kenya imekuwa ikikumbwa na mizozo wakati wa uchaguzi, kwa mfano shuhudio la uchaguzi wa urais mnamo 2007. Ingawa mfumo wa vyama vingi ulianzishwa nchini mnamo 1992 na licha ya nchi hii kufanya uchaguzi tangu 1962, bado kuna matatizo makubwa ya taasisi za kisiasa ambayo huifanya hali kuwa vigumu kumaliza uchaguzi bila mizozo. .

neg:
Chuo Kikuu cha Nairobi
Chuo Kikuu cha Nairobi (UoN) ni chuo kikuu kikubwa zaidi nchini Kenya. Ingawa historia yake kama taasisi ya elimu ilianza 1956, hakikufanya kuwa chuo kikuu huria mpaka 1970 wakati Chuo Kikuu cha Afrika Mashariki kiligawanywa katika vyuo vikuu huria: Chuo Kikuu cha Makerere nchini Uganda, Chuo Kikuu cha Dar es Salaam nchini Tanzania, na Chuo Kikuu cha Nairobi.

neg:
Mbale, Kenya
Mbale una jumla ya wakaazi 600,000 wa kutoka kabila tofauti tofauti na ni pamoja na Wakikuyu, Wakisii, Wajaluo na makabila mengine ya Waluhya ambayo wakaazi wenyeji wa mji huu,Wamaragoli, ni baadhi yao. Mji wa bale hoteli kuu 5 na baa kuu 4 ambazo huwahudumia watu kutoka maeneo ya Kisumu, Kakamega na mazingira yake..
Mji wa Mbale pia ni makao makuu ya Wilaya ya Vihiga inajivunia kwa kuwa na makao makuu ya kisasa zaidi kwa wafanyikazi wake wa serikali na polisi wa utawala ambayo yaamejengwa kwa muundo wa majumba yakukodisha ya kisasa. Mji wa Mbale una benki 3 kuu na benki ya Mashirika moja, benki ya Barclays , benki ya Equity na benko ya Kenya Commercial Bank(KCB) na benki ya Mashrika ikiwa Kakamega Teachers Sacco Society ambayo bado haijazinduliwa rasmi lakini inafanya kazi kwa sasa. Mji wa Mbale una zaidi ya wafanyi biashara mia moja na aina za biashara kwa mfano, maduka, ushonaji,usambazaji wa mikate, maduka ya shughuli za tovuti, mahoteli n.k.

neg:
Nairobi
Nairobi ni mji mkuu wa jamhuri ya Kenya na vilevile mojawapo ya kaunti za Kenya.

neg:
Orodha ya hospitali nchini Afrika Kusini
Zingine Kimberley

neg:
Nakuru
Nakuru ni mji wa Kenya ambao ni makao makuu ya kaunti ya Nakuru. Ukiwa na wakazi 307,990 (sensa ya 2009) ni mji mkubwa wa nne nchini Kenya baada ya Nairobi, Mombasa na Kisumu.

neg:
Orodha ya hospitali nchini Afrika Kusini
Mthatha Nyingine Bloemfontein

neg:
Hospitali ya Nairobi
Inasifiwa kuwa kati ya hospitali bora za Nairobi na pia nchini Kenya.

neg:
Orodha ya hospitali nchini Kenya
Hii ni orodha ya hospitali nchini Kenya.

neg:
Hospitali ya Bumbuli
Hospitali ya Bumbuli ni moja ya taasisi kubwa sana ya kitabibu inayosimamiwa na Kanisa la Kiinjili la Kilutheri Tanzania, Dayosisi ya kaskazini Mashariki. Ni moja ya hospitali kubwa sana iliyojengwa na Wajerumani katika eneo hilo la Bumbuli ili iwahudumie wakazi wa eneo hilo.

neg:
Mkoa wa Magharibi (Kenya)
Magharibi Kenya ina viwanda vingi vikubwa, vikiwemo vya sukari (viwanda 4). Kubwa zaidi kati ya hivi ni kile cha Mumias, chenye makao yake mjini Mumias, magharibi mwa Kakamega. Kiwanda hiki ndicho kinachotoa aina ya sukari maarufu zaidi nchini Kenya na ni mfano wa mafanikio ya kiuchumi. Pia katika Magharibi Kenya kuna kiwanda kikubwa zaidi cha karatasi Afrika (Pan Paper Mills kilichoko Webuye) na pamoja na viwanda vya kutengenezea kemikali. Hata hivyo, hali ya maisha kwa ujumla iko chini na huduma za kijamii kama maji ya bomba na umeme hazipatikani kwa wengi wa wakazi wa eneo hili.

neg:
Ikulu ya Kenya
Pamoja na Ikulu ya Nairobi, kuna Ikulu nyingine katika majiji ya Mombasa na Nakuru.

neg:
Orodha ya hospitali nchini Tanzania
Hii ni orodha ya hospitali nchini Tanzania (* KKKT=Kanisa la Kiinjili la Kilutheri Tanzania, ** KKT=Kanisa Katoliki Tanzania; *** Kanisa Anglikana; **** Makanisa mengine (M)= Moravian, (B) Baptist).

neg:
Uwanja wa ndege wa Kimataifa wa Jomo Kenyatta
Tarehe 14 Oktoba 2005, Mamlaka ya Viwanja vya Ndege vya Kenya (Kenya Airports Authority) ilitangaza mipango kabambe ya kupanua uwanja huu wa kimataifa wa Jomo Kenyatta . Kamati hii ilitangaza kuwa katika kipindi cha miaka miwili ijayo, viwanja vya ndege vitaweza kuboreshwa kote nchini, hasa mjini Nairobi. Mradi wa upanuzi ulichangiwa na ongezeko la abiria lilipotimu abiria milioni 4 ilhali uwanja huo ulijengewa abiria milioni 2.5.

neg:
Orodha ya hospitali nchini Afrika Kusini
Kroonstad

neg:
Orodha ya hospitali nchini Afrika Kusini
London ya Mashariki

neg:
Meru, Kenya
Meru ni mji wa biashara, kilimo na elimu kaskazini ymw Kenya. Mji huu una mabenki na hoteli, masoko na vituo vya usafirishaji. Kahawa, chai, mbao, ng'ombe, maziwa, maharagwe ya "Kifaransa" na bidhaa nyingine nyingi hutoka katika Kaunti ya Meru. Pia kuna shule za msingi na sekondari, zikiwa pamoja na Shule kuu ya sekondari ya Meru na shule ya wasichana ya kaaga, ambazo ni baadhi ya chuo zinazoongoza katika taasisi za elimu ya sekondari Kenya. Chuo kikuu cha Emory ina ubia na Shule kuu ya sekondari ya Meru katika kusidiana na kompyuta, vitabu, na vifaa vya sayansi katika kumbukumbu ya George Brumley. Pia kuna shule za Ufundi. Taasisi ya ufundi Meru na Chuo cha Teknolojia ya Meru ambazo ndizo kuu. Pia, kuna vyuo vya ualimu na chuo kikuu cha Kenya Methodist University kinachojulikana kama KEMU.

neg:
Benki ya Kenya Commercial Bank
Historia ya benki ya Kenya Commercial Bank (KCB) inaanzia mwaka 1896 wakati benki iliyoitangulia, Benki ya Kitaifa ya India ilipofungua tawi lake katika mji wa Mombasa. Miaka nane baadaye katika mwaka wa 1904, benki kupanuliwa huduma zake hadi katika mji wa Nairobi, mji ambao ulikuwa makao makuu ya reli ilioelekea nchini Uganda.

neg:
Huduma ya Polisi wa Kenya
Kila kaunti inaongozwa na Afisa wa Polisi wa Mkoa (PPO); kila mkoa umegawanywa katika tarafa ikiongozwa na Afisa Kiongozi wa Tarafa ya Polisi (OCPD) ambaye kwa kawaida yuko katika cheo cha Naibu Kamishna wa Polisi (DCP). Tarafa za polisi zimegawanywa katika vituo vya polisi vikiongozwa na Afisa Kiongozi wa Kituo cha Polisi (OCS). Makao Makuu ya Kitaifa ya Polisi wa Kenya yako katika Vigilance House, Harambee Avenue , Nairobi. Mkaguzi mkuu ana wajibu wa kiutawala na wa kushughulikia masuala yoyote yanayogusia wafanyakazi.

neg:
Orodha ya hospitali nchini Afrika Kusini
Upington

neg:
Hospitali ya Nairobi
Wakati wa uhuru kwenye mwaka 1961 ikabadilishwa jina ikawa "The Nairobi Hospital" na kuwahudumia watu wote.

neg:
Ulinzi Stars
Ulinzi Stars ni klabu inayohusishwa na Jeshi la Kenya huku wachezaji wao wengi wakiwa wanajeshi. Wao hushindana katika ngazi ya juu ya ligi, Ligi Kuu ya Kenya. Timu hii imekuwa mabingwa wa Kenya mara tatu; mwaka wa 2003,wa 2004, na wa 2005 . Hii ilifanya kuwa timu ya tatu katika Ligi Kuu ya Kenya kuwa mabingwa kwa miaka mitatu mfululizo, baada ya AFC Leopards na Gör Mahia. Ulinzi Stars hucheza mechi zao katika Uwanja wa Afraha,[Nakuru]. Hapo zamani, makao ya klabu hiyo ilikuwa katika mji wa [Thika], lakini imehamia mji wa [Nakuru] tangu msimu wa 2004/05.Mechi zao zote za nyumbani wamekuwa wakicheza katika Uwanja wa Afraha, [Nakuru].

neg:
Kenya Data Networks
KDN imeeneza mtandao mkubwa zaidi wa fibre optic katika eneo hili. Na zaidi ya kilometa 500 ya kamba ya fibre optic ya Metropolitanmjini Nairobi, 50 katika Kisumu na Mombasa na 20 katika Nakuru, Eldoret na Tika, KDN imeenea katika miji muhimu nchini Kenya. Uti wa mgongo mkuu nchini, kutoka Mombasa (kupitia Voi, Nairobi, Nakuru na Eldoret) mpaka Malaba (mpaka wa Kenya-Uganda) ulimalizwa mwaka wa 2006 na sasa KDN inapanga kutengeneza "redundant links". Hizi zitaunda mchoro wa nambari nane kwenye uti wa mgongo mkuu. Awamu ya kwanza inaunganisha Malaba na Nakuru kwa kupitia Busia, Kisumu, Kisii, Kericho na Njoro. Kisha muunganisho kutoka Nakuru hadi Nairobi inatumia muunganisho iliopitia Nyahururu, Nyeri na Thika ikielekea Nairobi kama akiba. Mtandao kutoka Nairobi hadi Mombasas nayo intumia ile imepiria Thika, Garissa, Garsen na Malindi ikielekea Mombasa kama Akiba.

neg:
Uwanja wa Kimataifa wa Michezo wa Moi
Uwanja wa Kimataifa wa Michezo wa Moi ni uwanja wa shughuli mbalimbali ulioko Kasarani, maeneo ya nje ya Nairobi, Kenya. Uwanja huu una kiwango cha kukimu takribani watu 60,000. Uligharamiwa na Serikali ya Uchina mwaka wa 1987 kwa ajili ya All-Africa Game iliyofanyika mjini Nairobi. Unatumika kwa sasa haswa kwa mechi za kandanda, Timu ya Kitaifa ya Kenya huchezea mechi zake nyingi za nyumbani hapa. Kando na uga wa kandanda, kuna pia ukumbi wa kukimu watu 5,000 wa Gymnasium na ukumbi wa kuogelea kama sehemu ya Uwanja wa Kimataifa wa Michezo wa Moi.

neg:
Kaunti ya Garissa
Kaunti ya Garissa ni makazi ya wakimbizi zaidi ya 260,000. Kambi ya wakimbizi ya Dadaab iliyo katika kaunti hii ndio kubwa zaidi Kenya.

neg:
Orodha ya hospitali nchini Afrika Kusini
Klerksdorp

neg:
Wilaya, tarafa na kata za Kenya
Mkoa wa Mashariki: Imenti North Imenti South Meru Central Tigania Igembe Kitui North Kitui South Yatta Kangundo Kibwezi

neg:
Orodha ya hospitali nchini Afrika Kusini
Vereeniging

neg:
Kamiti
Kamiti ni gereza kubwa lililoko Kenya, njia ya kwenda Kiambu. Hapa wengi waliokataa utawala wa kifua uliokuwa ukiendezwa na Mstaafu rais Moi walifungiwa hapa. Kwa muhtasari tu, Ngugi wa Thiong'o, Koigi wa Wamwere walifungiwa hapa bila ya hatia na kutumikia vifungo hadi walipoachiliwa huru.

neg:
Eldoret
Eldoret ni nyumbani kwa Chuo Kikuu cha Moi na idadi ya wanafunzi 14,855 kama wa 2006. Shule ya pili ya matibabu nchini Kenya, Moi Teaching and Referral Hospital (MTRH), ni pia ziko katika ndani ya mipaka ya mji wa Eldoret Town.

neg:
Kenya Ports Authority
Katika mwaka wa 1989, serikali ya Kenya ilileta pamoja uendeshaji na udhibiti wa huduma zilizokuwa za feri, ikiwemo pamoja na Likoni Ferry service hapo Likoni, Mombasa, zote zikawa katika hidara moja ya KPA, Kenya Ferry Services. Hidara hiyo ilitunukiwa hadhi ya hali ya shirika la serikali ya Kenya lenye uwezo wa kujitegemea mnamo mwaka wa 1998.

neg:
Safaricom
Kwanzia mwezi wa Oktoba mwaka wa 2007, Safaricom inajivunia kuwa na wigo wa wateja takriban milioni 8, ambao wengi wao wako katika miji mikubwa - Nairobi, Mombasa, Kisumu na Nakuru. Makao makuu ya Safaricom iko katika jumba la Safaricom ,barabara kuu ya Waiyaki katika jiji la Westlands, mjini Nairobi. Ina ofisi nyingine katikaki mwa mjini Nairobi katika jengo la I & M, Kenyatta Avenue, mtaa wa Kimathi na kaitka jumba Shankardass ambayo iko karibu na jumba la sinema lijikanavyo kama "Kenya Cinema" mtaani wa "Moi Avenue". mshinani mkuu wa Safaricom ni kampuni ya Kenya ya Zain.

neg:
Sarit Center
Sarit Center ilikuwa jumba kubwa la biashara la kwanza katika Kenya.

neg:
Chuo Kikuu cha Kilimo na Teknolojia cha Jomo Kenyatta
JKUAT ni mwenyeji wa African Institute on Capacity Development (AICAD).
Chuo hiki kinajulikana kuwa chuo kikuu zaidi cha teknolojia nchini Kenya. Wahandisi wanaofuzu kutoka chuoni humo hung'ang'aniwa na waajiri wanaposaka ajira.
Kufikia sasa Chuo hiki kina kampasi nne. Tawi kuu liko Juja. Matawi mengine ni Nairobi Campus, Karen Campus na Taita Taveta Campus.


query: Ni nani mwanamke wa kwanza kufika angani?

pos:
Mwanaanga
Mwanamke wa kwanza angani alikuwa Mrusi Valentina Tereshkova mwaka 1963.

neg:
Sylvia Plath
Sylvia Plath (27 Oktoba 1932 – 11 Februari 1963) alikuwa mshairi wa kike kutoka nchi ya Marekani.

neg:
Susan B.Anthony
Susan B. Anthony alikuwa mwanamke wa kwanza kuwa kwenye sarafu ya Marekani, dola.

neg:
Mae Jemison
Alisoma kemia pamoja na tiba akaendelea hadi shahada ya uzamivu na kuwa tabibu. Mwaka 1987 alijiunga na NASA akateuliwa kushiriki katika safari ya 50 ya mradi wa space shuttle kwenye mwaka 1992 aliposimamia majaribio ya kiganga katika hali pasipo graviti.

neg:
Juliana wa Norwich
Juliana wa Norwich (Norfolk, 8 Novemba 1342 hivi – Norwich, 1416 hivi ) alikuwa Mkristo wa Uingereza aliyeishi kama mkaapweke na kujipatia umaarufu kwa kitabu chake "Revelations of Divine Love" (1395 hivi), cha kwanza kuandikwa na mwanamke kwa Kiingereza kuhusu teolojia.

neg:
Neil Armstrong
Baada ya kuundwa kwa NASA aliingia katika kundi la wanaanga. Safari yake ya kwanza ilikuwa 16 Machi 1966 kama mwanaanga kiongozi wa Gemini 8. Kilele cha safari hii ilikuwa kukutana kwa Gemini 8 na satelaiti nyingine na kuunganisha vyombo vyote viwili kwa muda wa masaa kadhaa.
Baadaye aliteuliwa kuwa makamu wa kikundi cha wanaanga waliokwenda mwezini kwa kutumia chombo kilichoitwa Apollo 11. Ajali ya Apollo 1 iliyosababisha kifo cha mwenzake hapo kabla, ndiyo iliyompelekea kujiunga kwake na kundi la Apollo 11.

neg:
Selma Lagerlof
Selma Lagerlöf (20 Novemba 1858 – 16 Machi 1940) alikuwa mwandishi wa kike kutoka nchi ya Sweden. Aliandika hasa riwaya. Mwaka wa 1909 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi akiwa mwanamke wa kwanza kupokea tuzo hiyo.

neg:
Mwanaanga
Kati ya hawa ni 24 waliofika mbali zaidi kuliko kilomita 2,000 juu ya uso wa dunia hadi njia ya mwezi kwenye anga.

neg:
Doris Lessing
Doris May Lessing (amezaliwa 22 Oktoba 1919) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Uingereza akiwa amezaliwa nchini Uajemi. Aliandika pia chini ya lakabu ya Jane Somers. Mwaka wa 2007 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.
Lessing amezaliwa kwa jina la Doris May Tayler nchini Uajemi tarehe 22 Oktoba, 1919. Wazazi wake walikuwa Alfred Tayler aliyefanya kazi huko Uajemi kwa "Benki ya Ufalme wa Uajemi" ("Imperial Bank of Persia") na Emily Maude Tayler. Mwaka wa 1925, familia walihamia nchi ya Zimbabwe (au Rodesia Kaskazini ilivyoitwa wakati huo). Baada ya kuhitimu shule, Lessing alihamia mji wa Salisbury kufanya kazi kama opereta wa simu. Aliolewa mara ya kwanza na Frank Wisdom na kuzaa watoto wawili. Wakapeana talaka mwaka wa 1943. Ndoa ya pili, Lessing aliifunga na Gottfried Lessing; walikuwa na mtoto mmoja kabla ya kutengana tena mwaka wa 1949. Alikuwa ameanza kuandika, hasa kuhusu mambo ya kisiasa dhidi ya ubaguzi wa rangi. Kwa hiyo alikataliwa kuishi Zimbabwe, akalazimishwa kuhama. Tangu mwaka wa 1949 ameishi mjini London, Uingereza.

neg:
NASA
Mradi wa kwanza wa NASA ulikuwa Mradi wa Mercury uliotakiwa kuonyesha ya kwamba wanaanga wanaweza kukaa angani kwa muda fulani. Alan B. Shepard Jr. alikuwa Mmarekani wa kwanza angani kwa muda wa dakika 15; John Glenn alikuwa Mmarekani wa kwanza wa kuzunguka dunia tarehe 20 Februari 1962 kwa chombo cha angani "Friendship 7".

neg:
Shelly-Ann Fraser
Fraser alifanya mazoezi ya kabla ya Olimpiki pamoja na mwenzake Mjamaika, Asafa Powell. Alikuwa mwanamke wa kwanza wa Jamaika kushinda medali ya dhahabu katika mbio ya Olimpiki ya 100m. Katika mbio ya awamu ya kwanza ya kuhitimu, alikimbia na kuwa wa kwanza kwa muda wa sekunde 11.35 na kufaulu kuingia mbio ya awamu ya pili. Aliboresha muda wake kuwa 11.06s huku akimaliza katika nafasi ya kwanza tena katika awamu ya pili. Alimaliza katika nafasi ya kwanza katika mbio ya nusu fainali, akiwashinda Muna Lee na Lauryn Williams katika muda wa sekunde 11.00 .

neg:
Maria kupalizwa mbinguni
Maria kupalizwa mbinguni ni sherehe ya Kanisa Katoliki inayoadhimishwa kila mwaka tarehe 15 Agosti. Kadiri ya sheria za Kanisa, kimataifa ni sikukuu ya amri, ingawa katika nchi nyingine si hivyo, kutokana na serikali kutokubali tarehe hiyo kama siku ya pumziko.

neg:
Zuhura Yunus
Zuhura Yunus (amezaliwa tar.) ni mtangazaji wa BBC, idhaa ya Kiswahili ambaye amekuwa mwanamke wa kwanza kutangaza kipindi cha Dira ya Dunia.

neg:
Yasinta Marescotti
Yasinta Marescotti, T.O.R. (Vignanello, Dola la Papa, leo Wilaya ya Viterbo, 1585 - Viterbo, 30 Januari 1640), alikuwa mwanamke mmonaki wa Utawa wa Tatu wa Mt. Fransisko maarufu kwa vipaji vyake nchini Italia.

neg:
Usafiri wa anga-nje
Kiumbehai wa kwanza aliyefikishwa hadi anga-nje alikuwa mbwa Laika kwa njia ya satelaiti ya Sputnik 2. Mtu wa kwanza katika anga-nje alikuwa Mrusi Yuri Gagarin aliyezunguka Dunia mara moja tarehe 12 Aprili 1961 kwa Vostok 1.

neg:
Vostok
Mradi wa Vorstok ilikuwa na safari sita za kupeleka wanaanga nje ya angahewa ya Dunia kati ya 1961 na 1963; safari ndefu ilidumu siku tano ambapo Vostok 6 ilimpeleka mwanaanga Valentina Tereshkova aliyekuwa mwanamke wa kwanza katika anga-nje.
Mradi ulitumia roketi za kijeshi zilizobeba chomboanga chenye sehemu mbili

neg:
Robert Baden-Powell
Rally ya kwanza ya skauti ilifanyika kwenye The Crystal Palace mwaka 1909, ambayo ilionekana idadi ya wasichana wamevaa sare ya skauti, ambayo aliiambia Baden-Powell kuwa walikuwa "Wasichana wa skauti", ambapo baada ya mwaka 1910, Baden-Powell na dada yake Agnes Baden-Powell aliunda viongozi wa wasichana. Mwaka wa 1912 alimuoa Olave St Clair Soames. Alitoa mwongozo kwa viongozi wa skauti wa kike hadi kustaafu mwaka wa 1937. Baden-Powell aliishi miaka yake ya mwisho huko Nyeri, Kenya, ambako alikufa na kuzikwa mwaka 1941. Rally ya kwanza ya Scout ilifanyika kwenye The Crystal Palace mwaka 1909, ambayo ilionekana idadi ya wasichana wamevaa sare ya Scout, ambaye aliiambia Baden-Powell kwamba walikuwa "Msichana Scouts", ambapo, mwaka wa 1910, Baden-Powell na dada yake Agnes Baden-Powell waliunda Viongozi wa Vijana kutoka kwa Msichana Movement ilikua. Mwaka wa 1912 alioa Olave St Clair Soames. Alitoa mwongozo kwa Miongozo ya Scouting na Girl mpaka kuondoka mwaka 1937. Baden-Powell aliishi miaka yake ya mwisho huko Nyeri, Kenya, ambako alikufa na kuzikwa mwaka 1941.

neg:
Marie Curie
Maria Curie (jina kamili: Maria Skłodowska-Curie;alizaliwa tar 7 Novemba alikufa tar 1867 – 4 Julai 1934) alikuwa mwanafizikia na mwanakemia Mpoland na Mfaransa aliyepata Tuzo ya Nobel ya Fizikia mwaka 1903 na Tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka 1911.

neg:
Samia Suluhu
Tarehe 5 Novemba 2015 aliapishwa kama makamu wa rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, akiwa mwanamke wa kwanza kufikia cheo hicho.

neg:
Fatimah
Fatimah bint Muhammad (606 Makka - 632 BK au 11 BH Madina) (ajulikana pia kama Fatimah Zahra - فاطمة الزهراء) alikuwa binti wa Mtume Muhammad aliyezaa wajukuu wake wa pekee.

neg:
Neil Armstrong
Neil Armstrong (5 Agosti 1930 — 25 Agosti 2012) alikuwa rubani mwanaanga wa Marekani aliyeshuka mwezini mwaka 1969, wa kwanza kabisa kati ya wanadamu wote.

neg:
Mke wa Kurusi (kundinyota)
Mke wa Kurusi ilijulikana kwa jina hili kwa miaka mingi na mabaharia Waswahili walioitumia kupata njia baharini wakati wa usiku.
Jina la Mke wa Kurusi lina sehemu mbili; “mke” ni kifupi cha mwanamke na “kurusi” linamaanisha “kiti” kutokana na jina la Kiarabu كرسي kursi. Jina lote ni tafsiri ya Kiarabu ذات الكرسي "dhat al-kursi" yani “Bibi wa kiti” ambayo tena ni tafsiri tu ya Kilatini “mulier sedis” yenye maana hiyihiyo. Yote inarejelea mitholojia ya Ugiriki ya Kale iliyoona hapa picha ya malkia maridadi Cassiopeia akikalia kiti chake cha kifalme. Cassiopeia alikuwa mke wa mfalme Kifausi (Cepheus) akajivunia kuwa yeye mwenyewe na binti yake Mara (Andromeda) ni wazuri kushinda mabinti wa Poseidon mungu wa bahari. Hapo Poseidon aliamua kumwadhibu kwa kutuma dubwana Kestusi dhidi yake. Cassiopeia pamoja na mumewe mfalme Kifausi waliamua kumtua binti Mara-(Andromeda) kama sadaka kwa Ketusi kwa kumfunga kwenye ufuko wa bahari ili aliwe na dubwana huyu lakini shujaa Farisi (Perseus) akaingia kati na kumwokoa. Baadaye wote waliinuliwa angani kama nyota kwa hiyo tunaona Mke wa Kurusi (Cassiopeia) jirani na kundinyota za Kifausi na Mara, halafu Ketusi na Farisi aliyekuja kumwokoa Mara katika simulizi ya mitholojia..

neg:
Umwilisho
"Alishuka toka mbinguni kwa ajili yetu sisi wanadamu na kwa ajili ya wokovu wetu, akapata mwili kwa uwezo wa Roho Mtakatifu kwake yeye Bikira Maria akawa mwanadamu".

neg:
Voyager 1
Voyager 1 ni chombo cha angani kilichorushwa mwaka 1977 na shirika la NASA nchini Marekani kwa kusudi la kupeleleza anga katika mfumo wa jua letu hadi anga-nje kati ya nyota. Inaendelea kufanya kazi na kutuma data inayokusanya kwa kutumia vyombo vya upimaji ndani yake.

neg:
Maria Goeppert-Mayer
Maria Goeppert-Mayer (28 Juni 1906 – 20 Februari 1972) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Alizaliwa Ujerumani na kuhamia Marekani mwaka wa 1930 baada ya kuolewa na Mmarekani Joseph Mayer. Hasa alichunguza nadharia ya atomu. Mwaka wa 1963, pamoja na J. Hans D. Jensen na Eugene Wigner alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

neg:
Mae Jemison
Jemison ameshinda tuzo nyingi tangu wakati wake katika anga. Aliitwa kama mmoja wa wanawake 50 walioathiriwa sana na gazeti la Ebony. Yeye ni mojawapo ya watu maarufu kwenye: "National Medical Association Hall of Fame", "Texas Science Hall ya Fame", na "National women hall of fame". Jemison pia amekuwa kwenye mipango michache ya televisheni, ikiwa ni pamoja na mpango wa PBS wa Afrika pia wa Amerika. Pia anasema kwa umma juu ya maisha yake na ushawishi wake. Shule ya Umma ya Mae C. Jemison iliitwa jina lake.

neg:
Janet Bragg
Janet Harmon Waterford Bragg (24 Machi, 1907 - 11 Aprili 1993; Griffin, Georgia) alikuwa rubani anayeruka ndege. Alikuwa pia Mmarekani mweusi wa kike wa kwanza ambaye alikuwa na leseni ya rubani.

neg:
Jeanne d'Arc
Jeanne d'Arc (mnamo 1412 – 30 Mei 1431) alikuwa msichana Mfaransa anayeheshimiwa kama shujaa wa uhuru wa Ufaransa na mtakatifu wa Kanisa Katoliki.

neg:
Alice Walker
Alice Malsenior Walker (amezaliwa 9 Februari 1944) ni mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Aliandika hasa riwaya na mashairi yanayoonyesha hali ya Wamarekani-Waafrika. Anajulikana hasa kwa riwaya yake “Rangi ya Zambarau” (kwa Kiingereza: "The Color Purple") iliyotolewa 1982. Mwaka wa 1983 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa ajili ya riwaya hiyo.

neg:
Rosa wa Viterbo
Rosa wa Viterbo (Viterbo, leo mkoani Lazio, Italia, 1233 hivi – 6 Machi 1251 ) alikuwa msichana maarufu kwa imani yake katika Ukristo aliyejiunga mapema sana na Utawa wa Tatu wa Mt. Fransisko.

neg:
Corazon Aquino
María Corazón Sumulong Cojuangco-Aquino (25 Januari 1933 – 1 Agosti 2009) anafahamika zaidi kwa jina la Cory Aquino, alikuwa Rais wa 11 kwa nchi ya Ufilipino, ambaye alitumikia taifa hilo tangu mwaka wa 1986 hadi 1992. Aquino, ndiyo mwanamke wa kwanza kuwa Rais kwa nchi ya Ufilipino na ni wa kwanza kwa nchi za Asia.

neg:
Anga
Anga halina mwisho. Pale tunapojadili sehemu kubwa iliyoko nje ya angahewa tunaweza kuita anga la nje na hii ni upeo wa mwezi, sayari, jua na nyota. Sayansi ya astronomia inaifanyia utafiti.

neg:
Diana Ross
Mwaka wa 1976, jarida la "Billboard" wamemwita "Mburudishaji wa Kike wa Karne." Mwaka wa 1993, kina "Guinness Book of World Records" wamemtangaza Diana Ross msanii wa kike mwenye mafanikio zaidi katika historia ya muziki akiwa na jumla vibao vikali 18 vikiwa nafasi ya kwanza huko nchini Marekani: 12 akiwa kama mwimbaji mkuu wa The Supremes na sita akiwa kama msanii wa kujitegemea. Ross alikuwa msanii wa kwanza mwanamke kushinda vibao vikali sita vikiwa nafasi ya kwanza. Ushirika huu unamweka nafasi ya tano katika wasanii wa kike wa kujitegemea kuwa na vibao vingi vya nafasi ya kwanza kwenyer Hot 100. Pia ni mmoja kati ya wasanii wachache wa rekodi kuwa na nyota mbili kwenye Hollywood Walk of Fame—moja akiwa kama msanii wa kujitegemea na nyingine akiwa kama mwanachama wa The Supremes. Mwezi wa Desemba 2007, amepokea Tuzo ya Heshima ya John F. Kennedy Center for the Performing Arts .

neg:
Nebula
Zamani hata galaksi ziliweza kuitwa "nebula". Galaksi ya Andromeda iliyokuwa galaksi ya kwanza kutambuliwa angani ilikuwa inaitwa "Andromeda Nebula".

neg:
Zelia Guerin
Zelia Guerin (Saint-Denis-sur-Sarthon, Orne, Ufaransa, 23 Desemba 1831 - Alençon, Orne, Ufaransa, 28 Agosti 1877) alikuwa mwanamke Mkristo wa Utawa wa Tatu wa Mt. Fransisko.

neg:
Mwanaanga
Alifuatwa 5 Mei 1961 na Alan Shepard kutoka Marekani aliyetumia chombo cha angani cha Mercury .

neg:
Martha Logan
Martha Logan ni jina la kumwita muhusika wa kipindi cha televisheni cha Kimarekani maarufu kama "24". Uhusina ulichezwa na Jean Smart. Akiwa kama mwanamke wa kwanza wa Marekani wa mfululizo wa "24", ana uwezo, lakini ni mwanamama asiyetabirika na asiyesawa wa Rais Charles Logan. Uhusika huu wa Martha Logan umevunja rekodi na kuufanya uhusika kupata Tuzo ya Emmy mnamo mwaka wa 2006.

neg:
Mae Jemison
Jemison alizaliwa huko Decatur, Alabama. Alihamia Chicago akiwa na umri wa miaka mitatu. Ndugu na dada yake ni Ada na Charles Jemison. Kuanzia zamani, alikuwa na nia ya sayansi. Wazazi wa Jemison walimsaidia upendo wake kwa sayansi na anga. Alipokuwa mtoto, alitumia muda mwingi katika maktaba. Alisoma vitabu kuhusu anga, na mageuzi.

neg:
Mamie Eisenhower
Mamie Geneva Doud Eisenhower (14 Novemba 1896 - 1 Novemba 1979) alikuwa mke wa Rais-Jenerali wa zamani wa Marekani Bw. Dwight D. Eisenhower. Alianza kuwa Mwanamke wa Kwanza wa Marekani kuanzia mwaka 1953 hadi 1961. Mamie na Eisenhower walioana mnamo mwezi Julai ya mwaka wa 1916.

neg:
Satelaiti
Satelaiti ya kwanza iliyorushwa angani ilikuwa Sputnik 1. Ilitumwa na Umoja wa Kisovyeti tarehe 4 Oktoba 1957.

neg:
Usafiri wa anga-nje
Marekani ilifaulu kupeleka watu wa kwanza hadi uso wa mwezi tarehe 20 Julai 1969: hao walikuwa Neil Armstrong na Buzz Aldrin.

neg:
Maria wa Mt. Yusto
Maria wa Mt. Yusto (jina la awali Anne Moreau, aliyezaliwa tarehe 9 Aprili 1866 huko Rouans, Loire-Inférieure, Ufaransa) alikuwa sista wa shirika la Wafransisko Wamisionari wa Maria aliyefia dini China alipokuwa mmisionari.

neg:
Jackie Joyner-Kersee
Joyner-Kersee alikuwa mwanamke wa kwanza kupiga pointi zaidi ya 7,000 katika tukio la heptathlon (wakati wa Michezo ya Goodwill 1986). Mwaka 1986, alipokea tuzo ya James E. Sullivan kama mwanariadha wa juu wa amateur nchini Marekani.

neg:
Zawadi Madawili
Zawadi Madawili ni afisa mstaafu mwanamke wa Jeshi la Wananchi wa Tanzania.
Madawili alikuwa mwanamke wa kwanza wa Jeshi la Wananchi wa Tanzania kuwa luteni toka mwaka 1975. Aliweza kuwa na cheo cha brigedia mkuu mwaka 2003.

neg:
William Herschel
Mwaka 1780 aliweza kugundua sayari ya Uranus. Hii ilikuwa sayari ya kwanza iliyogunduliwa tangu nyakati za kale na hadi wakati ule haikujulikana. Ugunduzi huu ulimsababisha kupokelewa kwake katika Shirika la Kifalme la Sayansi pamoja na mshahara uliomwezesha kutumia wakati wake kwa sayansi. Katika miaka iliyofuata alichaguliwa kama mwanachama katika shirika mbalimbali za kisayansi za Ujerumani na Marekani. Mnamo 1820 alikuwa mwenyekiti wa kwanza wa Shirika la Kifalme la Astronomia la Uingereza. Alipokufa mwaka 1822 marafiki waliweka kwenze jiwe la kaburi yake maneno ya Kilatini "Caelorum perrupit claustra" (Alivuka mipaka ya anga)

neg:
Endymion
Kuna machafuko juu ya eneo sahihi la Endymion, kama vyanzo vingine vinadhani kwamba mmoja alikuwa, au alikuwa na uhusiano na, mkuu wa Elis, na mwingine alikuwa mchungaji kutoka Caria au, maoni ya baadaye, astronomer Pliny anasema Endymion kama mwanadamu wa kwanza kuchunguza mwendo wa mwezi, ambao (kwa mujibu wa Pliny) unasema upendo wa Endymion. Kwa hiyo, kumekuwa na maeneo mawili ya kuzika kwa Endymion: wananchi wa Heracleia ad Latmo walidai kuwa kaburi la Endymion lilikuwa kwenye Mlima wa Latmus, wakati wa Waislamu walisema kuwa liko huko Olimia.

neg:
Gwendolyn Brooks
Gwendolyn Elizabeth Brooks (7 Juni 1917 – 3 Desemba 2000) alikuwa mshairi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1949, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi kwa mashairi yake. Alikuwa Mwafrika-Mmarekani wa kwanza kupokea tuzo hiyo.

neg:
Jane Addams
Laura Jane Addams (6 Septemba 1860 – 21 Mei 1935) alikuwa mwanasiasa na mwanaharakati wa amani kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1931, pamoja na Nicholas Butler alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani.

neg:
Fransisko wa Asizi
Kuanzia karne XI wanawake wa Ulaya walishika nafasi za maana kuliko kawaida katika jamii na Kanisa, wakijitokeza pia kwa wingi kufuata tapo lolote la kiroho la Kikatoliki au la kizushi. Kumbe Fransisko hakupata mwanamke yeyote wa kumfuata kwa walau miaka sita tangu aongoke, na hata baada ya kumpata Mt. Klara, hakuwapata tena wengi. Sababu ni kwamba hakuwa mchungaji wa roho bali mtu mwenye kutafuta njia yake, wala hakuwa na mpango wa kuanzisha lolote, bali alitaka kushiriki tu hali ya watu wa mwisho. Basi, kwa wanawake nafasi ya mwisho haikuwa tu ile ya wakoma, bali pia ya makahaba na ya wachawi. Hivyo kwao chaguo la nafasi ya mwisho lilikuwa gumu zaidi, si tu upande wa mateso bali pia upande wa dharau, mbali ya kwamba lingesababisha masingizio juu ya uhusiano wao na ndugu wa kiume.

neg:
Madam C.J. Walker
Sarah Breedlove (Desemba 23, 1867 - Mei 25, 1919), anajulikana kama Madam C. J. Walker, alikuwa mjasiriamali wa Marekani na mshauri. Inasemekana kuwa ni mwanamke wa kwanza aliyekuwa milionea kwa nguvu zake mwenyewe nchini Marekani.

neg:
Siti Binti Saad
Hata baada ya kifo chake jina lake bado linatumika sana kama kielelezo cha ushujaa wake, Chama cha waandishi wa habari wanawake Tanzania (TAMWA), kimetumia jina lake kulipa jina gazeti la chama chao "Sauti ya Siti". Hadi leo hii Siti hutumika kama kipimo cha kufundishia uimbaji wa Taarabu. Na anakumbukwa katika historia yake ya kuwa mwanamke wa kwanza Afrika mashariki kurekodi muziki katika santuri.

neg:
Mariana wa Molokai
Mariana wa Molokai au Marianne Cope, jina la awali kwa Kijerumani likiwa Maria Anna Barbara Koob (Heppenheim, Hesse, 23 Januari 1838 - Kalaupapa, Hawaii, leo nchini Marekani, 9 Agosti 1918) alikuwa mtawa wa Utawa wa Tatu wa Mt. Fransisko.

neg:
Shelly-Ann Fraser
Shelly-Ann Fraser, OD (alizaliwa 27 Desemba 1986) [1] ni mwanariadha wa nchi ya Jamaika ambaye amebobea katika mbio ya 100m. Alizaliwa katika jiji la Kingston, Jamaika, Fraser ndiye bingwa mtetezi wa Olimpiki na Dunia katika mbio ya 100m, akikimbia katika muda wa 10.78s (Olimpiki) na 10.73s(Dunia). Yeye ndiye mwanamke pekee aliyeshikilia mataji ya ubingwa wa Olimpiki na Dunia yote mawili kwa wakati mmoja. Ametoshana na Christine Arron kama mwanamke wa nne wa kasi kabisa katika historia ya mbio ya 100m . Alisoma katika Shule ya Upili ya Wolmer's ya Wasichana na akawakilisha shule yake katika mashindano mengi ya riadha.

neg:
Susan Mashibe
Alipomaliza masomo yake alitunukiwa cheti cha "FAA" cha uhandisi na urubani wa ndege. Ndiye mwanamke wa kwanza nchini Tanzania kutambulika na FAA kama mhandisi na rubani wa ndege.

neg:
Usafiri wa anga-nje
Usafiri wa anga-nje ni kila aina za safari au usafiri inayofikia nje za angahewa ya Dunia kwenye anga-nje. Ilhali hakuna mpaka kamili baina ya angahewa na anga-nje kuna mapatano ya kutazama umbali wa kilomita 100 kama chanzo cha anga-nje
Chombo cha kwanza kilichofikia juu ya km 100 kilikuwa roketi ya Kijerumani aina ya V-2 katika majaribio ya mwaka 1944.

neg:
Christiaan Huygens
Alikuwa kati ya watu wa kwanza waliofikiri ya kwamba nuru ina tabia ya wimbi. Kutokana na nadharia yake juu ya tabia za nuru aliweza kuboresha umbo la lenzi. Mwaka 1655 alitengeneza darubini iliyoboreshwa na kuchungulia sayari ya Zohali (Saturnus). Alitambua mwezi wa Titan na mwaka uliofuata aliweza kutangaza ya kwamba bangili za Zohali zinafanywa kwa miamba.
Alibuni pia saa makini kushinda saa nyingine za wakati wake.

neg:
Fly Me to the Moon
Tarehe, 20 Julai 2009 wimbo huu pia uliimbwa na [[Diana Krall]] katika jubilee ya miaka 40ya [[Apollo 11]] katika sherehe zilizofanyika katika makumbusho ya
[[Smithsonian Air and Space Museum]]. Ambapo wanaanga watatu kutoka Apollo 11 mission ndio waliokuwa watazamaji..

neg:
Usafiri wa anga-nje
Usafiri waanga-nje umeendelea kwa kupeleka vyombo vya angani hadi sayari nyingine. Shabaha ya safari hizi ni upelelezi na utafiti wa kisayansi. Voyager 1 ni chombo cha kwanza kilichotoka katika mfumo wa jua letu mnamo mwaka 2012.

neg:
Marashi
Mtengenezaji wa kwanza wa marashi yaaminika alikuwa mwanamke aliyebobea katika somo la Kemia. Kwa jina aliitwa Tapputi. Ametajwa katika maandishi ya kale ya Mesopotamia. Alitengeneza marashi kwa kuchanganya maua yaliyopondwapondwa, mafuta, calamus na manukato mengine. Mchanganyiko huo aliuchunga na kuuweka kwa muda.

neg:
Rosetta (chombo cha angani)
Mwezi wa Agosti 2014 ilifika ikaanza kuzunguka nyotamkia hiyo. Mwezi wa Novemba 2014 ilirusha lander yake Philae ambayo ilishuka kwenye uso wa nyotamkia tarehe 11 Novemba 2014 ikiwa mara ya kwanza ya chombo kilichotengenezwa na binadamu kufikia kwenye nyotamkia yoyote.

neg:
Valentina Tereshkova
Tar. 16 Juni 1963 alirushwa kwa chombo cha angani Vostok 6 akazunguka dunia mara 49 akarudi duniani 19 Juni.

neg:
Maria Amandina wa Moyo Mtakatifu
Maria Amandina wa Moyo Mtakatifu (jina la awali: Paula Jeuris, Schakkebroek, Herk-de-Stad, 28 Desemba 1872 – Taiyuan, 9 Julai 1900) alikuwa sista wa shirika la Wafransisko Wamisionari wa Maria aliyefia dini China alipokuwa mmisionari.

neg:
Alan Shepard
Alan Bartlett Shepard, Jr. (18 Novemba 1923 – 21 Julai 1998) alikuwa mtu wa pili aliyefika kwenye anga-nje akiwa mwanaanga wa kwanza wa Marekani baada ya Mrusi Yuri Gagarin.

neg:
Mayra Rosales
Mayra Lizbeth Rosales (alizaliwa 1980) ni mwanamke wa Meksiko mwenye asili ya Marekani anayejulikana kwa kukaa, sehemu moja, mwanamke mnene zaidi aliye hai duniani . Uzito wake ulizidi kilo 470 (lb 1,036). Alianza kuwa maarufu Machi 2008 wakati dada yake alipopelekwa jela kwa kumuua mpwa wake.

neg:
Maria wa Amani
Maria wa Amani (jina la awali Maria Anna Giuliani, aliyezaliwa L'Aquila, Italia 13 Desemba 1875) alikuwa sista wa shirika la Wafransisko Wamisionari wa Maria aliyefia dini China alipokuwa mmisionari).

neg:
Gabriela Mistral
Gabriela Mistral (6 Aprili 1889 – 10 Januari 1957) alikuwa mwandishi na mshairi wa kike kutoka nchi ya Chile. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Lucila Godoy Alcayaga. Hasa aliuandikia upendo katika mashairi yake. Mwaka wa 1945 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.

neg:
Nicki Minaj
Minaj alikuwa msanii wa mwanamke wa kwanza aliyejumuishwa katika Orodha ya MTV.

neg:
Michelle Obama
Michelle LaVaughn Obama (jina la kuzaliwa ni Michelle LaVaughn Robinson), amezaliwa mnamo tar. 17 Januari 1964) ni Mwanasheria wa Kimarekani na ndiyo mke wa Rais wa Marekani Bw. Barack Obama.
Huyu ndiye Mwafrika-Mwamerika wa kwanza kuwa Mwanamke wa Kwanza wa Marekani.

neg:
Yuri Gagarin
Alimwoa Valentina Goryachova akawa na mabinti wawili ambao ni Galina na Yelena. Akajiunga na Jeshi la Anga ya Urusi mwaka 1955.

neg:
Fly Me to the Moon
Mwaka 2000, [[Utada Hikaru]] alilimba pia wimbo huu wakati akitoa single yake ya [[Wait & See: Risk]].[[Yi So-yeon]], mwanaanga kutoka nchini Korea ya Kusini, alisema kuwa, alipokuwa angani aliimba wimbo huu kwa ajili ya wananga wenzake wakati walipokuwa angani.

neg:
Mara (kundinyota)
Jina la Mara linatokana na kifupi cha Kiarabu المرأة المسلسلة "al-mara al-musalsalah" ambalo linamaanisha "mwanamke aliyefungwa kwa nyororo ". Jina hili lilipokelewa na Waarabu kutoka kwa mitholojia ya Wagiriki wa Kale walioziita nyota hizi Ανδρομέδα ("Andromeda") kufuatana na masimulizi ya binti wa mfalme aliyefungwa kwa nyororo kwenye ufuko wa bahari ili aliwe na dubwana wa baharini lakini aliokolewa na Perseus. Hadithi hii ina mizizi katika mitholojia ya Babeli. .

neg:
Mke wa Kurusi (kundinyota)
Mke wa Kurusi iko karibu kundinyota ya Jabari () kwa upande wa kusini ya ikweta ya anga. Sehemu yake ya mashariki inafika kwenye Njia Nyeupe. Kundinyota jirani zake ni Akarabu "()", Munukero (kundinyota) "()", Shetri "()" na Njiwa (kundinyota) "()".

neg:
Ndege wa Peponi (kundinyota)
Ndege wa Peponi iko jirani na kundinyota Pembetatu ya Kusini (""). Pia ipo karibu na Nyota angavu ya Rijili Kantarusi.
Ndege wa Peponi inapatikana kati ya kundi nyota zilizobuniwa tangu mabaharia Wazungu walipozunguka Dunia yote katika karne ya 16 na kuona mara ya kwanza nyota ya kusini. Kundinyota hii ilielezwa mara ya kwanza na mabaharia Waholanzi Pieter Dirkszoon Keyser na Frederick de Houtman katika safari yao ya kuelekea Indonesia zikaonyeshwa mara ya kwanza mwaka 1598 katika globu ya nyota ya Petrus Plancius.

neg:
Pamela Jelimo
Pamela Jelimo (aliyezaliwa tarehe 5 Desemba 1989) ni mwanamichezo Mkenya anayebobea katika mita 800. Alishinda medali ya dhahabu kwenye Olimpiki ya mwaka wa 2008 mjini Beijing. Yeye ni mwanamke wa kwanza wa Kenya kushinda medali ya dhahabu ya Olimpiki na pia Mkenya wa kwanza kushinda Golden League Jackpot. Anashikilia rekodi ya dunia ya mita 800 ya wakiambiaji wachanga na rekodi ya Afrika ya wakimbiaji wazee wa umbali huo. Jelimo pia ni mmoja wa wanawake wachanga kuishindia Kenya medali ya dhahabu ya Olimpiki.
Alishinda dhahabu hiyo ya mita 800 akiwa na umri wa miaka 18 tu.

neg:
Chombo cha angani
Marekani iliendelea kuandaa safari ya kufika mwezini na kuwafikisha wanaanga Neil Armstrong na Buzz Aldrin mwezini tarehe 20 Julai 1969 kwa kutumia chombo Apollo 11.

neg:
Agata Lin Zhao
Agata Lin Zhao (1817 hivi - Maokou 28 Januari 1858) alikuwa mwanamke mlei katekista wa China aliyefia Ukristo.

neg:
Edmund Hillary
Hillari alikuwa pia mtu wa kwanza aliyevuka bara la Antaktika kwa trekta.

neg:
Kifausi (kundinyota)
Katika mitholojia ya Ugiriki ya Kale alikuwa mfalme wa Ethiopia na mume wa malkia Cassiopeia (Mke wa Kurusi) aliyejivunia kuwa yeye mwenyewe na binti yake Mara "()" ni wazuri kushinda mabinti wa Poseidon mungu wa bahari. Hapo Poseidon aliamua kumwadhibu kwa kutuma dubwana Ketusi dhidi yake. Kifausi pamoja na malkia yake waliamua kumtoa binti Mara (Andromeda) kama sadaka kwa Ketusi kwa kumfunga kwenye ufuko wa bahari ili aliwe na dubwana huyu lakini shujaa Farisi "()" akaingia kati na kumwokoa. Baadaye wote waliinuliwa angani kama nyota kwa hiyo tunaona Kifausi (Cepheus) jirani na kundinyota za Mke wa Kurusi (Cassiopeia) na Mara, halafu Ketusi na Farisi aliyekuja kumwokoa Mara katika simulizi la mitholojia.

neg:
Wingu Kubwa la Magellan
Ilhali inaonekana vema kwenye anga ya nusutufe ya kusini kwa macho matupu mataifa na makabila mengi yana majina kwa ajili ya mawingu ya Magellan.
Jina la kimataifa linatokana na nahodha na mpelelezi Mreno Ferdinand Magellan aliyekuwa mtu wa kwanza aliyeleta habari zake Ulaya.

neg:
Edmund Hillary
Pamoja na sherpa Tenzing Norgay alikuwa mwanadamu wa kwanza wa kufika kwenye kilele cha Mlima Everest tarehe 29 Mei 1953.

neg:
Jackie Joyner-Kersee
Katika michezo ya Olimpiki ya Summer ya 1988 huko Seoul ,Korea, Joyner-Kersee alipata medali za dhahabu katika heptathlon na kuruka kwa muda mrefu. Katika michezo ya 1988 huko Seoul, aliweka rekodi ya dunia ya heptathlon ya pointi 7,291. Waandishi wa fedha na wa shaba walikuwa Sabine John na Anke Vater-Behmer, wote wawili ambao walikuwa wakiwakilisha Ujerumani ya Mashariki. Siku tano baadaye, Joyner-Kersee alishinda medali yake ya pili ya dhahabu, akijitokeza kwenye rekodi ya Olimpiki ya 7.40 m (24 ft 3 1/4 in) katika kuruka kwa muda mrefu. Alikuwa mwanamke wa kwanza wa Marekani kupata medali ya dhahabu kwa kuruka kwa muda mrefu pamoja na mwanamke wa kwanza wa Marekani kupata medali ya dhahabu katika heptathlon.

neg:
Mariah Carey
Mariah Carey (amezaliwa tar. 27 Machi 1970) ni mwanamuziki, mtunzi, mtayarishaji na pia ni mwigizaji wa Kimarekani. Alitengeneza albamu yake iliyofanya vizuri katika masoko mbalimbali na chati mbalimbali mwaka 1990, chini ya studio ya Columbia Records chini ya Tommy Mottola na kuwa mwanamuziki wa kwanza wa kike kufikisha wimbo katika nafasi ya kwanza nchini Marekani. Hii ikiwa ni chati ya Billboard Hot 100. Baada ya kuolewa na Mttola mwaka 1993, mfululizo wa nyimbo bora zilimfanya moja kati ya wanamuzki bora wa Columbia na pia alikuwa anaongoza katika mauzo ya albamu mbalimbali. Kwa mujibu wa gazeti la "Billboard" Carey alikuwa mwanamuzi mwenye mafanikio zaidi katika miaka yab 1990 nchini Marekani

neg:
Nzi (kundinyota)
Nzi ni kati ya kundinyota zilizobuniwa tangu mabaharia Wazungu kuzunguka Dunia yote katika karne ya 16 na kuona mara ya kwanza nyota za kusini. Haikujulikani kwa Wagiriki wa Kale au Waarabu waliojifunza kutoka kwao. Kundinyota hii ilielezwa mara ya kwanza na mabaharia Waholanzi Pieter Dirkszoon Keyser na Frederick de Houtman katika safari yao ya kuelekea Indonesia zikaonyeshwa mara ya kwanza mwaka 1598 katika globu ya nyota ya Petrus Plancius.

neg:
Ellen Johnson-Sirleaf
Johnson amekuwa Rais wa kwanza mwanamke barani Afrika. Hata hivyo yeye sio mwanamke wa kwanza kuongoza nchi barani Afrika. Malikia Zauditu wa Ethiopia aliongoza nchi yake kwa miaka 13 toka mwaka 1917 hadi 1930. Ruth Perry ni mwanamke wa kwanza Afrika kuwa mkuu wa nchi pale alipokuwa mwenyekiti wa urais wa pamoja wa jamhuri ya Liberia toka mwaka 1996 hadi 1997.

neg:
Yuri Gagarin
Yuri Alexeyevich Gagarin (Kirusi "Юрий Алексеевич Гагарин"), alizaliwa tarehe 9 Machi 1934 huko Klushino karibu na Smolensk, Urusi; alifariki tarehe 27 Machi 1968. Alikuwa mwanaanga wa kwanza katika historia yaani mtu wa kwanza aliyefika kwenye [[Anga-nje].

neg:
Maria Kamm
Maria Kamm ni mwanamke mwenye miaka 53. Ni mwanamke wa kwanza kupata shahada nchini Tanzania.

neg:
Wangari Maathai
Maathai alihudhuria shule ya msingi ya Ihithe, halafu shule ya upili ya Loreto Convent, Limuru. Baada ya kuhitimu sekondari, alienda ng’ambo kusoma bayologia nchini Ujerumani na Marekani. Mwaka wa 1967, alipata shahada ya kwanza ya bayologia kutoka Chuo Kikuu cha Benedictine, Marekani. Aliendelea na masomo yake katika Chuo Kikuu cha Pittsburg ambako alipata shahada ya pili. Halafu alirudi Nairobi na kupata shahada ya udaktari kutoka Chuo Kikuu cha Nairobi katika somo la udaktari wa wanyama. Kuanzia mwaka wa 1977, Maathai alikuwa profesa msaidizi wa anatomia ya wanyama huko Nairobi akiwa mwanamke wa kwanza kupata uprofesa katika chuo kikuu cha Nairobi.
Baadhi ya tuzo zake ni Tuzo ya Mwanamke ya Dunia (1983), Tuzo ya Goldman kwa Mazingira (1991), "Elder of the Burning spear" (2003) kutoka serikali ya Kenya, Tuzo ya Nobel ya Amani (2004), na "Legion D’Honneur" (2006) kutoka serikali ya Ufaransa.

neg:
Katharine Hepburn
Kwa ajili ya uhuru wake na utu wa roho, Hepburn alikuwa mwanamke aliyeongoza katika Hollywood kwa zaidi ya miaka 60.

neg:
Vostok
Ilikuwa mradi wa Umoja wa Kisovyeti ulioshindana na mradi wa Mercury wa Marekani. Mwanaanga Yuri Gagarin alikuwa binadamu wa kwanza aliyerushwa juu katika chombo Vostok 1 tarehe 12 Aprili 1961 na kuzunguka dunia mara moja katika anga-nje kwa kimo kati ya kilomita 315 na 169.

neg:
Galileo Galilei
Anakumbukwa kwa sababu aliweka misingi ya mbinu mpya za sayansi zinazoendelea kutumika hadi leo. Akiwa mtaalamu wa kwanza aliyetumia darubini kwa kutazama nyota na sayari na kwa njia hiyo alipanua ujuzi wa binadamu juu ya ulimwengu.

neg:
Bibi Titi Mohammed
Bibi Titi Mohammed (1926 - 5 Novemba 2000) alikuwa mmoja wa wanawake wa kwanza mzalendo kushika nafasi za ubunge na uwaziri nchini Tanzania. Pia alikuwa kati ya wanawake wa kwanza kujiunga na harakati za kugombea uhuru wa Tanganyika.

neg:
Urano
Urano au Uranos (kwa Kigiriki Οὐρανός, ouranos) alikuwa mungu wa mbingu katika dini ya Ugiriki ya Kale. Mama yake alikuwa mungu wa kwanza Gaya ambaye ni ardhi yenyewe.

neg:
Alan Shepard
Alijiunga na wanamaji wa jeshi la Marekani akawa rubani na 1959 aliteuliwa kwa mradi wa kuandaa safari kwenda anga-nje. Wakati ule MArekani ilishindana na Umoja wa Kisovieti katika upelelezi wa anga -nje na Marekani ilitarajia kumpeleka mtu wa kwanza angani. Lakini matatizo ya kifundi yalichelewesha safari na Yuri Gagarin aliwatangulia 12 Aprili 1961.

neg:
Verdiana Masanja
Verdiana Grace Masanja (alizaliwa 12 Oktoba 1954 mjini Bukoba nchini Tanzania), ni mwanahisabati aliyekuwa mwanamke wa kwanza Mtanzania kupata shahada ya uzamivu katika hisabati.

neg:
NASA
Miradi ya NASA ilianzishwa kutokana na Mshtuko wa Sputnik yaani baada ya Warusi kushtusha dunia kwa kupeleka vyombo vya angani vya kwanza katika mradi wao wa Sputnik. Uliofuatiwa na mradi wa "Vostok" ambao tarehe 12 Aprili 1961 ulimfikisha Yuri Gagarin angani akiwa mtu wa kwanza kwenda angani.

neg:
Papa Paulo VI
Paulo VI alikuwa Papa wa kwanza kusafiri kwa ndege akaenda mpaka nchi ya mbali, akiwa wa kwanza kwenda Israeli na kutembelea mabara yote.

neg:
Everest (mlima)
Watu wa kwanza wa kufika kwenye kilele walikuwa Edmund Hillary wa New Zealand na sherpa Tenzing Norgay wa Nepal tarehe 29 Mei 1953.

neg:
Ann Kihengu
Ann Kihengu (alizaliwa 1983) ni mwanamke mjasiriamali aliyepewa tuzo kwa mpango wa maendeleo ya wanawake ya mwaka 2010 (Cartier Women's Initiative Awards) kwa kazi yake ya kupata mbadala wa matumizi ya taa za mafuta ya taa na kuweka taa zinazotumia nishati ya sola na chaja za simu zinazotumia mfumo wa sola nchini Tanzania kupitia mtandao wake wa wajasiriamali wadogowadogo.

neg:
Mwanaanga
Wanaanga wa kwanza waliofika kwenye uso wa mwezi walikuwa Wamarekani Neil Armstrong na Buzz Aldrin tar. 20 Julai 1969.

neg:
Mwanaanga
Mwanaanga wa kwanza katika historia ya binadamu alikuwa Mrusi Yuri Gagarin kutoka Umoja wa Kisovyeti aliyerushwa tarehe 12 Aprili 1961 kwa chombo cha angani Vostok akizunguka dunia lote mara moja katika muda wa dakika 108.

neg:
Neptun
Neptuni haionekani kwa macho matupu. Inawezekana ya kwamba Galileo Galilei, aliyekuwa mtu wa kwanza kutumia darubini kuangalia nyota, aliiona alipotazama anga lakini hakuitambua kama sayari, ila kama nyota mojawapo.
Neptuni ilitambuliwa katika karne ya 19 kutokana na makadirio ya kihisabati wakati wataalamu walitafuta maelezo ya mzingo wa sayari jirani ya Uranus na hapo kuwepo wa sayari ya nyongeza ulitabiriwa. Hivyo ilitazamwa kwenye darubini kwa mara ya kwanza tarehe 23 Septemba 1846 karibu na mahali ilipotabiriwa.