query: Je,ndovu hubeba mimba kwa muda upi?

pos:
Ndovu
Tembo ndiyo mamalia wa nchi kavu wakubwa kuliko wote sasa. Tembo hubeba mimba kwa miezi 22, muda mrefu kuliko wanyama wote wa ardhini. Ndama wa tembo akizaliwa huwa na uzito wa kilogramu 120. Tembo huishi kwa miaka 50-70, lakini tembo aliyevunja rekodi aliishi miaka 82.

neg:
Kuku
Kuku kwa kawaida, hukaa kwenye kiota kwa siku mbili baada ya kuangua mayai yake. Mayai yote ambayo hayakurutubishwa na jogoo, hayataanguliwa. Kuku kisha kusubiri kwa siku kadhaa, hukiacha kiota chake. Kuku huwa mkali sana nyakati hizi, na kuwafunika vifaranga mara nyingi ili kuwapa joto. Huwaongoza kwenye chakula na maji, kuwaita kwenye chakula na mara kadhaa huwalisha moja kwa moja. Hukaa nao kwa wiki kadhaa mpaka wawe wakubwa, na pindi wanapokuwa, hupoteza hamu nao na kuanza kutaga nao.

neg:
Mimba
Mimba ni mtoto wa mamalia ambaye anakua katika tumbo la uzazi la mama yake hadi azaliwe.

neg:
Simba
Jike anaanza kuzaa akifikia umri wa miaka 2-3. Baada ya kuwa mzito kwa miezi 3 1/2 anazaa wadogo 2-3. Wakati mwingine idadi hii inaweza kuwa hadi wadogo 6 lakini wanaozidi 3 kwa kawaida wanakufa mapema.

neg:
Shinikizo la juu la damu
Shinikizo juu la damu hutokea takriban 8-10% za ujauzito. Wanawake karibu wote wenye shinikizo juu la damu wakiwa na mimba walikwishaumwa na shinikizio la damu la kawaida. Hali hiyo ikitokea katika ujaa uzito ni dalili ya kwanza ya kifafa cha mimba kabla hakijashikika kabisa. Maradhi hayo hutokea katika muda wa pili wa ujaa uzito na majuma machache baada ya kujifungua. Uaguzi wa maradhi hayo ni pamoja na shinikizo la damu kuongezeka na dalili za protini ndani ya mkojo. Maradhi hayo hutokea takribin 5% ya ujaa uzito yakisababisha takribin 16% ya vifo vya wenye ujaa uzito. Hatari ya kifo cha mtoto inaongezeka maradufu kutokana na maradhi hayo dunia nzima. Kwa kawaida hakuna dalili maalum za kifafa cha mimba kabla hakijashikika kabisa hugunduliwa na uchujaji wa kawaida. Zinapotokea dalili za maradhi hayo hizo ndizo ni kuumwa kichwani, taabu za kuona vizuri (mwanga wa kumulika ghafla) kutapika, maumivu ya epigastriumu na kuvimba. Kifafaa cha mimba kabla hakijashikika kabisa wakati mwingine inaweza kuletea hali inayotisha maisha inayoitwa kifafa cha mimba. Kifafa cha mimba kinaleta hali ya dharura ya shinikizo la damu inayotatiza sana. Matatizo hayo ni pamoja na upofu, kuvimba kwa ubongo, utendaji wa kiklonasi ulio katika hali ya kukazika au kuvutika na kutia kifafa, kuharibika kwa mafigo, edema ya mapafu, disseminated intravascular coagulation (kutoganda vizuri kwa damu).
Shinikizo juu ya damu ikiathiri uja uzito: Dawa Ukunga na Elimuuzazi:

neg:
Ujauzito
Hali hiyo kwa kawaida inadumu wiki 38 (miezi tisa hivi) ambapo mimba inazidi kukua na kukomaa ndani ya tumbo la uzazi la mama yake hadi wakati wa huyo kujifungua.

neg:
Utoaji mimba
Mbinu nyingine lazima zitumike tu kuavya mimba katika miezi mitatu ya pili ya ujauzito. Uzazi wa kabla ya kipindi kuwadia unaweza kuchochewa kwa kutumia dawa zinazotoa mimba; hii inaweza kuambatanishwa na kudungwa sindano iliyo na mchanganyiko wa toni ya misuli (haipatoni) pamoja na chumvi au urea kwenye majimaji ya amnioni.

neg:
Ukimwi
Dalili za kwanza hufuatwa na awamu fiche (VVU visivyo na dalili au VVU vya muda mrefu).Bila ya matibabu, awamu hii ya pili ya historia asilia ya maambukizi ya VVU inaweza kudumu kutoka miaka 3 hadi zaidi ya miaka 20; (wastani wa miaka 8).Ingawa kwa kawaida mwanzoni kuna dalili chache, au hata zisiwemo, karibu mwishoni mwa awamu hii, watu wengi hupatwa na homa, kukonda, matatizo ya tumbo na utumbo, na maumivu ya misuli. Kati ya asilimia 50 na 70 ya wagonjwa pia hupata limfadenopathia ya mwili wote inayorejea, ambayo hudhihirika kwa uvimbe usio na kisababishi na usio chungu wa zaidi ya kikundi kimoja cha tezi za limfu (ila katika sehemu za uzazi) kwa zaidi ya miezi 3 hadi 6.

neg:
Twiga
Twiga hubeba mimba kwa siku 400 mpaka 460 ambapo mara nyingi huzaa ndama mmoja hatimaye japo mapacha hutokea mara kadhaa. Mama hujifungua akiwa amesimama na kende lake hukatika mtoto aangukapo ardhini. Ndama akizaliwa huwa na urefu wa mita 1.8. Baada ya masaa kadhaa, mama huweza kukimbia japo ndani ya wiki mbili za mwanzo ndama hutumia muda mwingi kujilaza chini huku akilindwa na mama yake. Ndama huyo huwa hatamaniwi kuwindwa na simba, chui, fisi au mbwa mwitu. Ni asilimia 25–50 tu ya twiga ndiyo hufikia kuwa wakubwa. Twiga hukadiriwa kuishi miaka 20–25 mwituni na miaka 28 wakifugwa nje ya mbuga.

neg:
Mimba ya fumbatio
Mimba ya fumbatio ni aina ya mimba ya nje ya mji wa mtoto ambapo mimba inapachikwa ndani ya kifuko cha ngozi ya fumbatio nje ya neri ya falopu au ovari na si katika kano pana shikilizi. Ingawa nadra, mimba za fumbatio huwa na kiwango cha juu zaidi cha vifo kuliko mimba ya nje ya neri ya falopu kijumla,lakini, katika matukio fulani, huweza kuzaliwa watoto hai.

neg:
Uzazi wa mpango kwa njia asilia
Kwa kuzingatia tabia hizo mbili tofauti, maharusi wakitaka mtoto wa kiume wanatakiwa kufanya tendo la ndoa siku ya kwanza baada ya kilele (kujisikia kuteleza) na kuendelea kwa miandamo 6 ya hedhi.
Kama mwanamke hajapata mimba baada ya miandamo 6, waanze kuonana siku ya kilele na siku inayofuata. Kama mwanamke amekosa siku ya kilele, yaani kama utelezi wa ute unaendelea siku inayofuata, waonane tena siku inayofuata.

neg:
Mimba
Ukuaji huo unaendelea moja kwa moja, bila kupitia hatua zilizo wazi, ingawa pengine lugha zinatumia misamiati tofauti kadiri ya siku au wiki zilizopita tangu mimba itungwe.

neg:
Hedhi
Mizunguko mingi ya hedhi huwa na siku kadhaa za mwanzo ambapo mimba haiwezi kupatikana (muda wa kutoshika mimba kabla ya kudondosha kijiyai), halafu siku ambazo mimba inaweza kutungika, na kisha siku kadhaa tu kabla ya hedhi ambazo mimba haiwezi kutungika (muda wa kutoshika mimba baada ya kijiyai kudondoshwa).

neg:
Ndubwi
Kipindi hiki cha utoto kwenye maji kinadumu kati ya wiki tatu hadi miaka miwili kutegemeana na spishi za chura. Mara nyingi ni kama wiki 10 - 15.

neg:
Pomboo
Pomboo hujamiiana kwa vipindi vifupi lakini mara nyingi katika muda mfupi. Hubeba mimba kwa muda wa miezi 11-12 kutokana na spishi husika. Pomboo huanza mapema sana kuwa tayari kujamiiana katika umri mdogo, na umri hasa wa kukomaa kijinsia hutofautiana kutoka spishi moja mpaka nyingine.

neg:
Ujauzito
Pengine mimba si moja bali mbili au zaidi kwa wakati mmoja. Hapo watazaliwa watoto pacha.

neg:
Mpango wa uzazi kwa kutumia kiraka
Dawa ya kuzuia mimba kiraka ya kipimo cha 20 sentimita ² Ortho Evra iko na 750 μg ethini estradio( na estrojini) na 6,000 μg norelgestromin(projestini)
Dawa ya kuzuia mimba kiraka ya kipimo cha 20 sentimita ² Evra iko na ina 600 ethini estradio na 6,000µg nerolgestromin.
Dawa ya kuzuia mimba kiraka ya Ortho Evra na Evra zote zinahitajika kutoka polepole hadi kwenye mfumo wa mzunguko takriban 20 μg siku ya ethini estradio na 150 μg / siku ya norelgestromin.

neg:
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba
Utafiti uliofanywa na Barrett na Marshall umeonyesha kuwa vitendo vya ngono visivyopangwa huwa na uwezekano wa 24% kutungisha mimba katika mzunguko wa hedhi. Utafiti huo pia uligundua kuwa ngono inayolenga wakati maalumu kulingana na ufahamu unaotokana na mbinu ya joto la msingi la mwili pekee huongeza viwango vya mimba hadi 31% -68%.

neg:
Taya (mnyama)
Wakati wa majira ya kuzaa, kutoka Agosti hadi Desemba, dume hupanda majike wote wanaogawana bara lake naye. Kwa kawaida majike mmoja au wawili tu wamo katika kila bara. Baada ya muda wa mimba wa miezi 6–7 mtoto mmoja azaliwa. Pindi ya wiki 8–10 za kwanza jike huficha mwanake katika manyasi mazito ambapo atalala bila kujongea akikaribiwa. Mamake hurudi mara kwa mara kumnyonyesha. Watoto hulikizwa baada ya miezi 4–5. Majike hupevua baada ya miezi 10, madume baada ya miezi 14.

neg:
Nguruwe
Kuzaa huwezekana msimu wote wa mwaka katika ukanda wa tropiki, lakini hasa misimu ya mvua. Nguruwe jike huweza kubeba mimba akiwa na miezi 8 mpaka 18. Kisha ataanza kupata hedhi kwa muda wa siku 21 kama hajashika mimba. Nguruwe dume huweza kushiriki masuala ya uzazi katika umri wa miezi 8 mpaka 10. Kwa uzao mmoja, wanaweza kupatikana watoto 6 mpaka 12, waitwao vibwagala. Kisha kuachishwa kunyonya, familia mbili au tatu zinaweza kuishi pamoja mpaka msimu mwingine wa kujamiiana.

neg:
Kukwama kwa leba
Visababisishi vikuu vya kukwama kwa leba hujumuisha: mtoto mkubwa zaidi au aliyelala kwa namna mbaya tumboni, [[pelvisi]] ndogo, na matatizo katika njia ya uzazi. Hali za kulala tumboni zisizo za kawaida hujumuisha [[distosia ya bega]] ambapo bega la upande wa juu halipitii chini ya [[fupa la uzazi]] kwa urahisi. Vipengele vya hatari vya pelvisi ndogo hujumuisha [[utapiamlo]] na ukosefu wa miale ya jua hivyo kusababisha [[ukosefu wa vitamini D]]. Hali hii hutokea mara nyingi katika [[ubaleghe]] kwa sababu mara nyingi pelvisi huwa haijakamilika kukua. Matatizo kwenye njia ya uzazi hujumuisha uke na msamba mwembamba, hali inayoweza kusababishwa na [[ukekektaji]] au [[tyuma]]. [[Patografu]] mara nyingi hutumika kufuatilia jinsi leba inavyoendelea na kutambua matatizo. Hii, pamoja na uchunguzi wa kimwili unaweza kutambua leba iliyokwama.

neg:
Mimba ya fumbatio
Watoto wa mimba za fumbatio mara nyingi huwa namatatizo ya kuzaliwa kutokana na mbano kufuatia kukosekana kwa kinga ya majimaji ya amnioni. Kiwango cha ulemavu na kuharibika umbo unakadiriwa kuwa 21%; uharibifu wa umbo wa kawaida ni kama vile usona fuvu isiyo umbopacha pamoja ulemavu wa viungo, ulemavu mwingi hulenga miguu na mikono na matatizo ya neva uti wa mgongo.

neg:
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba
Mbinu zinazotegemea kalenda hubainisha uwezekano wa kutopata mimba kabla na baada ya kudondosha kijiyai kulingana na historia ya mzunguko. Zinapotumika vizuri kuzuia mimba, mbinu hizo si madhubuti kama mbinu zinazotegemea dalili, hata hivyo umadhubuti wake unalingana na mbinu zuizi kama vile kiwambo na kizibo cha seviksi.

neg:
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba
Mbinu za ufahamu wa uwezo wa kushika mimba hutegemea uchunguzi wa mabadiliko ya ishara za msingi yanayoashiria uwezekano wa kutunga mimba (kama vile joto la mwili, ute wa uke, na mkao wa seviksi) kwa kufuatilia mzunguko wote wa hedhi na hivyo kubaini wakati ambapo inawezekana kushika mimba.

neg:
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba
Matumizi ya sheria fulani za kalenda katika kutambua urefu wa kipindi cha kutoweza kutunga mimba kabla ya kijiyai kudondoshwa huruhusu siku chache za ngono mwanzoni mwa mzunguko wa hedhi huku kukiwa na kiwango cha chini sana cha uwezekano wa kupata mimba. Kwa kutumia mbinu ya ute pekee, kuna uwezekano wa kukosea kwa kudhani ni hedhi damu inapotoka katikati ya mzunguko wa hedhi au wakati ambapo kijiyai halikudondoshwa. Kuweka chati sahihi ya joto la msingi la mwili huwezesha utambuzi wa hedhi, wakati ambapo sheria za kalenda kuhusu kipindi kabla ya kudondosha kijiyai zinaweza kutumiwa kwa usahihi. Katika mbinu za joto pekee, sheria ya kalenda inaweza kutegemewa pale tu kutambua uwezekano wa kutoshika mimba kabla ya kudondosha kijiyai. Katika mbinu za joto na ishara, sheria ya kalenda huthibitishwa na rekodi za ute: uchunguzi wa ute wa uke unaoashiria uwezo wa kupata mimba unapewa kipaumbele kuliko mbinu yoyote ya kalenda ya kubainisha uwezo wa kushika mimba.

neg:
Mbuni
Mbuni hukomaa na kuwa na uwezo wa kuzaa wakiwa na miaka miwili/minne watoto wa mbuni hukua kwa kiasi ya sm 25 kwa mwezi. Wakiwa na umri wa mwaka mmoja tu, mbuni huwa na uzito wa kg 45. Mbuni jike huweza kuyatambua mayai yake hata kwenye kiota cha jumuiya.

neg:
Athari za muda mrefu za pombe
Nchi mbalimbali hupendekeza kiasi tofauti cha upeo wa kunywewa . Kwa nchi nyingi kiasi cha upeo kwa wanaume ni 210g-140g kwa wiki. Kwa wanawake, kiasi ni 84g-140g kwa wiki. Nchi nyingi hupendekeza kutumiwa kwa pombe kabisa wakati ujauzito ama kunyonyesha.

neg:
Ndovu
Tofauti na mamalia wengine ambao meno ya kitoto huanza na kupisha meno ya ukubwani ya moja kwa moja, tembo huwa na mzunguko wa meno kwa maisha yao yote. Pembe zao hutanguliwa na meno change mawili ambayo huondoka baada ya mwaka mmoja na pembe kuchomoza. Magego hubadilishwa walau mara tano katika maisha ya tembo. Meno hayatoki kutaka kwenye fidhi wima kama kwa binadamu isipokuwa, kutoka kwa ulalo, kama mkanda wa kusukumia mashine. Meno mapya hukua nyuma ya kinywa na kuyasukuma meno ya zamani nje. Tembo wanapozeeka sana, ile seti ya mwisho ya meno huisha na kuwa laini hata kushindwa tena kula na kutafuana na kutegemea tu chakula laini tu. Tembo hao wazee hutumia muda wao wa siku za mwisho kwenye maeneo wazi ambako wanaweza kula nyasi laini. Kwa bahati mbaya, meno yao ya mwisho yanapodondoka, tembo hao hushindwa kula na hufa kwa njaa. Isingekuwa kuisha kwa meno, tembo wangekuwa na uwezo wa kuishi kwa muda mrefu sana. Kwa sababu sasa makazi ya tembo yanazidi kuvamiwa na kuwa madogo mno, tembo wazee hukosa sehemu nzuri za kujipatia nyasi laini na hivyo hufa mapema kwa njaa.

neg:
Tendo la ndoa
Tukiangalia viungo vya uzazi vya kike tunakuta kwenye kilango chake kizinda, yaani nyama nyembamba inayoondolewa na mwanamume wa kwanza anayekiingilia. Ndiyo sababu ni kama mhuri wa ubikira wa mwanamke. Katikati ya kizinda kuna tundu dogo tu kupitishia damu wakati wa hedhi, yaani siku zile ambazo anatokwa damu kupitia uke ulio nafasi ya wazi (kati ya kizinda na tumbo la uzazi) iliyo tayari kupokea uume na mbegu zake.

neg:
Kidukari
Jinsia ya vidukari ni ya kike kwa kawaida. Kwa hivyo mayai ya majike hukua bila kurutubishwa. Vidukari wengi zaidi huzaa lava waliotoka kwa mayai ndani ya ovarioli za mama. Lava wanafanana na mamao isipokuwa ukubwa wake. Kwa kawaida lava huambua mara nne kabla ya kuwa wapevu. Spishi nyingi huzaa madume wakati majira yanakuwa mabaya. Baada ya kupandana majike huyataga mayai ambayo yanapumzika mpaka majira mazuri.

neg:
Ndutu
Ndutu ni eneo zuri la kutembelea hasa kati ya mwezi Desemba na mwanzoni mwa mwezi Aprili ambapo makundi mengi ya wanyama wanaokula nyasi pamoja na pundamilia wanajazana katika eneo hili kwa ajili ya kuzaliana (kuzaa). Maficho ya wanyama hawa katika eneo hili imerekodiwa kuanza Januari hadi katikati ya mwezi Machi ambapo zaidi ya asilimia 80 ya wanyama wanaanza kuzaa wiki chache baadaye.

neg:
Simba
Wengi wa simba jike huanza kuzaa wakiwa na miaka minne. Simba hawajamiani katika kipindi maalumu cha mwaka. Kama ilivyo kwa paka wengine, uume wa simba una kama miiba zilizogeukia nyuma. Wakati wa kuutoa, miiba hiyo hukwangua kuta za uke na kusababisha kuachiwa kwa yai. Akiwa kwenye joto, simba jike huweza kujamiana na zaidi ya dume mmoja, na wakati wa kujaamiana, ambao unaweza kuchukua siku kadhaa, wenza hao hujamiana mara ishirini mpaka arobaini kwa siku na mara nyingi hata huahirisha kula. Simba huzaliana vizuri kwenye hifadhi.

neg:
Ndovu
Meno ya tembo ni tofauti sana na yale ya mamalia wengine. Wakati wa maisha yao yote, huwa na jumla ya meno 28. Haya hujumuisha meno change ba pili (hizi ndizo pembe), meno ya maziwa kabla ya pembe, magego madogo 12:3 kila upande wa taya, magego 12:3 kila upande wa taya.

neg:
Wamatengo
Wanaume wa Kimatengo walioa mke zaidi ya mmoja kwa kuwa wanapenda kuwa na watoto wengi. Katika tamaduni za Wamatengo mama akiwa mjamzito wa miezi mitatu hutengwa na hukaa nyumba ya peke yake hadi atakapojifungua. Walifanya hivyo kama ishara ya kuboresha afya ya mama na mtoto kwa kuwa waliamini kuwa mjamzito akijumuika na watu wengine anaweza kupatwa na magonjwa ambukizi, kuangaliwa vibaya na watu au kumkasirisha mama mjamzito.

neg:
Utoaji mimba
Katika wiki 12 za kwanza, ufyonzaji au kuavya kwa uvutaji ombwe ndiyo mbinu inayotumika sana.

neg:
Kingamwili
Kinga tulivu ya uzazi ni aina ya kinga tulivu ya asili, na inahusu kinga iliyoibuliwa na kingamwili iliyowasilishwa kwa kijusi mamake wakati wa ujauzito. Kingamwili za uzazi (MatAb) huwasilishwa kupitia kwa kondo hadi kwa kijusi kupitia kipokezi cha FcRn kwenye seli za kondo. Hii hutokea katika mwezi wa tatu wa kipindi cha ujauzito. IgG (imunoglobulini) ndio isotaipu pekee ya kingamwili inayoweza kupitia kwa kupitisha kwa kondo. Kinga tulivu pia hutolewa kupitia uhamisho wa kingamwili za IgA (immunoglobulini A) zinazopatikana katika maziwa ya mama zinazohamishwa hadi kwa matumbo ya mtoto, kulinda dhidi ya maambukizi ya bakteria, hadi mtoto atakapoweza kusanisi kingamwili zake mwenyewe.
Kinga tulivu inayopatikana kwa kughushi ni kingamardhi ya muda mfupi inayosababishwa na uhamisho wa kingamwili, ambayo inaweza kutolewa katika aina mbalimbali; kama plazma ya damu ya binadamu au ya mnyama, kama immunoglobulini iliyochangwa kwa matumizi ya ndani ya mshipa (IVIG) au ya ndani ya misuli (IG), na kama kingamwili za monoklonali (MAb). Uhamisho tulivu hutumika kukinga katika kesi za magonjwa ya ukosefu wa kinga mwilini, kama vile haipogamaglobulinemia. Inatumika pia katika matibabu ya aina mbalimbali za maambukizi hatari, na kutibu kuathiriwa na sumu. Kinga inayotokana na kingamaradhi tulivu hudumu kwa muda mfupi tu, na pia kuna uwezukano wa hatari ya athari za wepesi kupita kiasi kuhisi, na ugonjwa unaotokana na mwili kukataa majimaji ya damu kutoka nje, hasa kutoka kwa gama globulini ya asili isiyo ya binadamu.

neg:
Nguruwe-kaya
Kuzaa huwezekana msimu wote wa mwaka katika ukanda wa tropiki, lakini hasa misimu ya mvua. Nguruwe jike huweza kubeba mimba akiwa na miezi 8 mpaka 18. Kisha ataanza kupata hedhi kwa muda wa siku 21 kama hajashika mimba.

neg:
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba
Kwa sababu ya viwango vya juu vya mimba kutoka mapema sana (25% za mimba hupotea katika wiki sita za kwanza tangu hedhi ya mwisho ya mwanamke), mbinu zinazotumika kuchunguza uwepo wa mimba zinaweza kusababisha upendeleo katika viwango vya utungaji mimba. Mbinu tofauti na hizo zinaweza kuonyesha viwango vya chini kwa sababu tu huwa zinakosa kugundua mimba zilizotoka mapema. Utafiti mmoja nchini China kati ya wanaoshiriki ngono bila mpangilio ili kutungisha mimba ulitumia mbinu bora za kugundua mimba, ikapata kiwango cha 40% cha kutungwa mimba kwa kila mzunguko katika kipindi cha utafiti cha miezi 12.

neg:
Koypu
Koypu anafanana na biva mdogo lakini mkia wake si mpana. Urefu wake ni sm 40-60 na mkia wa sm 30-45. Uzito ni kg 5-9. Wana meno ya mbele makubwa yenye rangi ya machungwa. Manyoya yake ni mazito na magumu yenye rangi ya kahawia lakini malaika yake meupe ni laini. Ana doa jeupe puani. Miguu ya nyuma ina ngozi kati ya vidole. Chuchu za jike zipo mbavuni ili kunyonyesha watoto wakati jike yupo majini. Wanyama hawa huishi katika matundu kando ya maji na hula mimea ya maji. Humeza chakula sawa na 25% ya uzito wao lakini hupoteza takriban 90% ya uoto wakila.

neg:
Utoaji mimba
Mimba inaweza ikatolewa kwa hiari kwa njia nyingi. Namna iliyochaguliwa hutegemea hasa umri wa kiinitete au kijusi, ambacho hukua kwa ukubwa kadiri siku zinavyopita.

neg:
Uzazi wa mpango kwa njia asilia
Kama mwanamke hajapata mimba baada ya miezi michache, wafanye tendo la ndoa siku ya kwanza na ya pili ya ute wa uzazi halafu wapumzike mpaka siku ya nne baada ya kilele. Waendelee hivyo kwa miandamo michache.
Kama mwanamke hajapata mimba baada ya miezi michache, wafanye tendo la ndoa pia siku ya tatu ya ute wa uzazi halafu wapumzike mpaka siku ya nne baada ya kilele. Waendelee hivyo kwa miandamo michache.

neg:
Utoaji mimba
Baada ya wiki 16 za ujauzito, uavyaji mimba unaweza kusababishwa kwa utanuaji na uchopoaji kamili, yaani ugandamuaji wa fuvu la kichwa kizazini, ambao huhitaji ugandamuaji wa fuvu la kichwa cha kijusi kabla ya kuchopolewa. Wakati mwingine huitwa "uzazi mdogo wa utoaji mimba", ambao umepigwa marufuku nchini Marekani.

neg:
Simba
Simba huishi kwa wastani wa miaka 10-14 mwituni, huku katika hifadhi huweza hata kufika zaidi ya miaka 20. Mwituni, simba dume ni mara chache kuishi zaidi ya miaka kumi, sababu ya majeraha wanayoyapata kwa kupigana na dume wengine mara kwa mara.  Hupatikana sana katika savanna na nyika, ingawa pia huweza kukaa kwenye misitu na vichaka.

neg:
Uzazi wa mpango kwa njia asilia
Mbali ya huo ujuzi wa jumla, uzazi unaweza kupangwa kwa kutofanya tendo la ndoa siku 13 hivi ambapo katika mzunguko wa hedhi kuna uwezekano wa kupata mimba.

neg:
Maziwa
Maziwa ni kiowevu cheupe kinachotolewa na majike wa mamalia kama lishe kwa ajili ya watoto wao. Wanyama wadogo hulishwa maziwa katika miezi ya kwanza ya maisha yao hadi kuzoea chakula cha kawaida.

neg:
Mimba ya fumbatio
Mara mtoto anapozaliwa udhibiti kondo huanza kutoa usaha au damu. Katika kujifungua kwa kawaida kujikaza kwa uterasi hutoa nguvu maalum inayodhibiti kupoteza damu hata hivyo, katika mimba ya fumbatio kondo iko juu ya tishu ambayo haiwezi kujikaza na jaribio la kuliondoa linaweza kusababisha kutokwa na damu nyingi. Kijumla, isipokuwa kondo inaweza kufungwa au kuondolewa kwa urahisi amefungwa, inaweza kuwa bora kuliacha lilipo kuliko kuliondoa hivyo kuruhusu mageuzi ya kawaida. Hatua hii inaweza kuchukua muda wa miezi minne na inaweza kufuatiliwa kwa kuangalia viwango vyaproteni ya korioni na viwango vya useleleaji. Matumizi ya methotrexate kuongeza kasi ya kumalizika kwa kondo una utata mkubwa kwa kuwa kiwango kikubwa cha kufa kwa tishu kunaweza kuunda sehemu ya kuambukizwa. Mishipa ya kondo pia imezibwana na angiografia na ugandanji damu mishipani.

neg:
Athari za muda mrefu za pombe
Dalili za ulevi wa kijusi au FAS ni tatizo la kudumu kutokana na pungufu za kuzaliwa ambazo hutokea katika kizazi cha wanawake ambao hunywa pombe wakati wa ujauzito. Unywaji pombe kupindukia au wakati wa hatua za awali za ukuaji wa kijusi imehusishwa kikamilifu na FAS, matumizi wastani ya pombe huhusishwa na uharibifu wa kijusi. Pombe huvuka kizuizi cha plasenta na inaweza kudidimiza ukuaji wa kijusi au uzito, kuzua stigmata za pekee usoni , kuharibuneva na miundo ya ubongo, na kusababisha matatizo mengine ya kimwili, kiakili au kitabia. . Kijusi kuonjeshwa pombe ndiyo sababu inayoongoza kwa kusababisha ulemavu wa akili katika nchi za Kimagharibi. Matumizi ya pombe wakati wa ujauzito huhusishwa na insulini ya ubongo na ukinzani wa sababu za ukuaji wa vipengele sawa na insulini.

neg:
Mimba ya fumbatio
Mimba ya fumbatio iliyoendelea inamaanisha hali ambapo mimba hiyo imeendelea zaidi ya wiki 20 za ujauzito. Katika hali hizo, uzazi hai umeripotiwa, hivyo katika taarifa kutoka Nigeria kumekuwa na uzaaji wa watoto wanne hai kati ya mimba 20 za fumbatio 20.i Mara nyingi, hata hivyo, mimba ikiendelea kukua usaidizi kwa kijusi huhatarishwa na kijusi hufa. Mgonjwa anaweza kubeba kijusi kilichokufa lakini hawezi kuhisi uchungu wa kuzaa. Baada ya muda, kijusi hupitia ukalisishaji na kuwa lithopedioni.

neg:
Ugonjwa wa asubuhi
Ugonjwa wa asubuhi haimlindi tu mtoto ambaye angali katika tumbo ya mamake bali pia humlinda pia mama mjamzito. Mfumo wa kujikinga (immune system kwa lugha ya Kiingereza) wa wanawake wajawazito huzuiwa au husimamishwa wakati wa ujauzito, labda kupunguza uwezekano wa kuzikataa tishu za dhuriya zao wenyewe. Kwa sababu hii, bidhaa za wanyama ambazo zina vimelea na bakteria ambazo zina madhara zinaweza kuwa hatari hasa kwa wanawake wajawazito. Kuna ushahidi kuwa ugonjwa wa asubuhi husababishwa mara nyingi na bidhaa za wanyama kama vile nyama na samaki.
Kama ugonjwa wa asubuhi ni mfumo wa ulinzi dhidi ya usindikaji wa sumu tumboni, kupatiana kwa dawa za kupambana na kichefuchefu kwa wanawake wajawazito kunaweza kuwa na athari za kando kama kusababisha kasoro wakati wa kuzaa au kupoteza mimba kwa kuhimiza maamuzi ya chakula yanayodhuru. Kwa upande mwingine, mboga nyingi za kienyeji zimepandwa makusudi kuwa na kiwango kidogo cha toksini kuliko katika kipindi cha kitambo, na hivyo kiwango cha tishio kwa mtoto si cha juu kama ilivyokuwa wakati mfumo wa ulinzi ulivyonaza.

neg:
Udhibiti wa uzazi
Kondomu za wanaume na daframu iliyo na spemisidi huwa na kiwango sawa cha kufeli katika mwaka wa kwanza kwa asilimia 15 na 16 mtawalia. Inapotumiwa ipasavyo huwa bora zaidi ikiwa na kiwango cha kufeli katika mwaka wa kwanza kwa asilimia 2 huku daframu ikiwa na kiwango cha kufeli katika mwaka wa kwanza kwa asilimia 6. Kondomu huwa na faida nyingine ya kusaidia kuzuia kuenea kwa maambukizi mengine ya ngono kama vile VVU/UKIMWI.

neg:
Nyati-maji wa mwitu
Nyati-maji wa mwitu huishi kwa makundi, lakini hawalindi eneo maalumu wao. Nyati hawa waishi kwa makundi imara yakiwa na majike na ndama wao, nao huongozwa na jike mkuu. Madume huondoka makundi hayo walipo na umri wa miaka mitatu, kwa kawaida kuungana na makundi ya madume wengine takribani kumi. Dume mmoja hujamiiana na majike wawili au zaidi, na kupandisha kunaweza kutokea kwa msimu wa mvua tu, au mwaka wote. Kwa kawaida majike watazaa ndama mmoja kila miaka miwili, na Nyati-maji wa mwitu watabeba mimba kwa muda wa siku 300–340, ambao ni kipindi cha mimba kilicho kirefu kuliko nyati wengine wote. Majike wataendelea kunyonyesha ndama wao kwa miezi sita–tisa, na ndama wa kike watakomaa baada ya mwaka moja na nusu, na ndama wa kiume baada ya miaka mitatu. Nyati-maji wa mwitu wanajulikana kuishi mpaka miaka 12 porini.

neg:
Ndovu
Spishi nyingine ya ndovu wa Afrika ni ndovu-misitu ("Loxodonta cyclotis"), ambao ni wadogo na wa mviringo kiasi, pembe zao zikiwa fupi kiasi na zilizonyooka kuliko tembo wa savanna. Tembo wa misituni hufikia mpaka uzito wa kg. 4500 na husikia urefu wa mita 3. Mambo mengi hayafahamiki kuhusu tembo hawa ukivilinganisha na tembo wa savanna, kutokana na mazingira wanamoishi. Mara nyingi huishi katika misitu ya Afrika, ile mizito nay a mvua, ya kati na magharibi mwa Afrika. Japo mara chache husogea mipakanai mwa misitu yao, na kuzaliana na tembo wa savanna.

neg:
Ndovu
Ndovu au tembo ni aina za wanyama wenye umbo kubwa kupita wanyamapori wote. Watoto wake wakizaliwa hufikia kg 100 na ndovu mzima huwa na uzito wa tani 2 hadi 5; kimo ni hadi m 4.

neg:
Kidukari-sufu
Majike wa vidukari-sufu hutaga mayai au huatamia mayai katika ovarioli zao. Kinyume na wadudu-gamba lava wa kila hatua wa vidukari-sufu wana miguu. Kila mara wanapoambua huwa wakubwa zaidi mpaka kuwa wapevu. Wale wa kiume hupitia muda wa pumziko ambapo wanakuza mabawa (kama bundo lakini siyo kweli). Madume hawali na hufa baada ya kukwea majike kadiri ilivyowezekana.

neg:
Ndovu
Ndovu hula manyasi na majani mengi. Kwa chakula hiki ambacho ni kigumu hutegemea meno yao. Meno hayo polepole yanachakaa kutokana na ugumu wa manyasi na baada ya kuharibu meno yote ndovu hufa.

neg:
Kangaruu
Yai la kangaroo jike huwa ndani ya ovari na hushuka mpaka kwenye uterasi tayari kwa ajili ya kurutubishwa.kijusi hukua kwa haraka sana na kutoka nje baada ya siku 33, kwa kawaida huwa anazaliwa mtoto mmoja tu. Mtoto huyo huwa haoni hana nywele na urefu wa sentimeta chache sana miguu yake ya nyuma huwa inakuwa haijakuwa hivyo hutumia tu miguu ya mbele kujisogeza kwenye mfuko wa mama yake, na huchukua dakika tatu mpaka tano. Akifika ndani ya pochi huanza kunyonya. Baada ya siku 150, mtoto anaweza kutokeza nje kwa mara ya kwanza. Baada ya kuchunguila chungulia nje kwa siku kadhaa na kuona kuwa ni salama. Baada ya hapo hutumia muda wake mwingi kuchungulia nje duniani na baada ya siku 235, hutoka nje ya pochi kwa mara ya mwisho.

neg:
Ndovu
Hawa tembo wa Savanna (Elephas maximus sumatramus), wanapatikana tu hasa Sumatra, na ni wadogo kuliko wale wa India. Tembo hawa wana idadi takribani 2100 mpaka 3000. Wana rangi nyepesi ya kijivu kuliko tembo wengine wa Asia, na madoa ya pinki kwenye masikio yao. Tembo wa Sumatra huwa na urefu wa mita 1.7-2.6 mabegani mwao na uzito wao ni takribani kg. 3000

neg:
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
COCP ni njia bora ya kuzuia utungaji mimba kwanzia kidonge cha kwanza kabisa ikiwa itaanza kutumia katika kipindi cha siku tano za kwanza baada ya kuanza kupata hedhi (katika siku tano za siku ya kwanza ya hedhi). Ikiwa zitaanza kumezwa wakati wowote katika hedhi, COCP huwa kizuizi bora cha kutunga mimba tu baada ya kumeza dawa zinazofanya kazi kwa siku 7 mfululizo, hivyo basi ikiwa inatumika kama njia ya ziada ya kupanga uzazi, inafaa kutumiwa hadi vidonge vinavyofanya kazi vitumiwe kwa siku saba mfululizo. Vidonge vya COCP vinafaa kumezwa kwa takribani wakati sawa kila siku.

neg:
Norplant
Madhara ni pamoja na nje ya mahakama kwa kipindi cha takribani miezi mitatu ya kwanza, ikiwa ni pamoja na hedhi zinazodumu kwa muda mrefu kuliko kawaida, kutokwa na damu au madoadoa ya damu kati ya hedhi, kutokwa na damu nyingi, au kutokuwa na hedhi kwa kipindi kilichotajwa.

neg:
Norplant
Norplant huingizwa chini ya ngozi katika sehemu ya juu ya mkono wa mwanamke, kwa kuukata kidogo na kuingiza vidonge hivo vyenye muundo wa feni. Uingizaji wa Norplant kwa kawaida huchukua muda wa dakika 15 na wakati mwingine vidonge hivyo vinaweza kuonekana chini ya ngozi, ingawa kwa kawaida huonekana kama mishipa midogo. Pia vidonge hivi vinaweza kuhisiwa chini ya ngozi. Baada ya kuingizwa, dawa hiyo ya kuzuia mimba hufanya kazi kuanzia masaa 24 na hudumu hadi miaka mitano.

neg:
Dang'a
Dang'a (pia: "kiamo", "tamari") ni maziwa ya kwanza ya binadamu na mnyama baada ya kuzaa. Aina nyingi za wanyama zinazalisha dang'a kabla ya kuzaa.

neg:
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba
Kwa kuzingatia tabia hizo mbili tofauti, maharusi wakitaka mtoto wa kiume wanatakiwa kufanya tendo la ndoa siku ya kwanza baada ya kilele (kujisikia kuteleza) na kuendelea kwa miandamo 6 ya hedhi.
Kama mwanamke hajapata mimba baada ya miandamo 6, waanze kuonana siku ya kilele na siku inayofuata. Kama mwanamke amekosa siku ya kilele, yaani kama utelezi wa ute unaendelea siku inayofuata, waonane tena siku inayofuata.
Kwa njia hiyo mbegu zenye kromosomu Y tu zitafikia kijiyai kilichochopoka, kwa sababu mbegu zenye kromosomu X zinaogelea polepole tu.

neg:
Kondomu
Kondomu ni kifuko kinachotumiwa na wanaume tangu zamani kuzuia mimba na maambukizi ya maradhi ya zinaa kama vile UKIMWI. Siku hizi kuna kondomu ya kike pia.

neg:
Hedhi
Hedhi (kutoka Kiarabu حيض) ni kipindi maalumu katika mzunguko wa mwanamke mwenye umri wa kuzaa. Wakati huo, ambao kwa kawaida unarudi kila baada ya mwezi mmoja hivi, yeye hutokwa na damu kwenye uke.

neg:
Mdudu Mabawa-makubwa
Wadudu mabawa-makubwa ni wadudu wakubwa kiasi hadi wakubwa sana wa oda Megaloptera (megalos = kubwa, ptera = mabawa) ambao wana mabawa makubwa yakilinganishwa na mwili wao. Wanaruka angani vigoigoi. Muda wa maisha ya wadudu wapevu ni mfupi, kwa kawaida siku chache (si zaidi ya wiki moja). Kwa kinyume lava huishi miaka 1-5 majini.

neg:
Mimba kuharibika
Mimba inayotamatika kabla ya wiki ya 37 katika kipindi cha ujauzito husababisha uzaaji wa mtoto hai na hujulikana kama kuzaliwa mapema.

neg:
Kuvu
Ugonjwa mgumu zaidi ni kukua kwa kuvu kwenye ngozi za utumbo. Wakinamama huathiriwa mara nyingi na kuvu ndani ya uke.

neg:
Sungura wa Kizungu
Jike la sungura wa Kizungu huwa hawatoi mayai mpaka baada ya kupandwa. Uterasi yao imegawanyika sehemu mbili hivyo kupandana kunaweza kuhusisha matendo kadhaa ambayo yaweza kusababisha mimba kadhaa kutoka kwa madume tofauti. Dume la sungura huwa hawawezi kutoa shahawa wakati wa joto la kiangazi (majira ya joto).
Sungura jike hubeba mimba kwa siku 30 mpaka 32 na kuzaa watoto 12 – 13. Wakati mwingine huweza kufikisha watoto 18.

neg:
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Ripoti ya kesi ya kwanza kuchapishwa kuhusu donge la damu na mvilio kwenye mishipa ya mapafu katika mwanamke aliyekuwa akitumia "Enavid (Enovid" miligramu 10 katika Marekani) katika kiwango cha miligramu 20 /kila siku haikutokea hadi Novemba 1961, miaka minne baada ya kuidhinishwa kwake, wakati ambapo ilikuwa imetumiwa na wanawake zaidi ya milioni moja. Ingechukua karibu muongo mmoja wa tafiti za epidemiolojia kuonyesha kwa uthabiti hatari iliyoongezeka ya mvilio kwenye mishipa katika watumiaji wavidonge vya upangaji uzazi na ongezeko la hatari ya kiharusi na matatizo ya moyo katika watumiaji wa vidonge vya upangaji uzazi ambao huvuta sigara au wana shinikizo la damu au hatari zingine zinazohusiana na moyo au ubongo. Hatari hizi za vidonge vya kuzuia mimba ziliigizwa katika kitabu cha "The Doctors' Case Against the Pill" kilichoandikwa katika mwaka wa 1969 na mwandishi wa habari mfeministi Barbara Seaman aliyesaidia kupanga kesi za Nelson za mwaka wa 1970 zilizoandaliwa na Seneta Gaylord Nelson. Kesi hizi ziliongozwa na Seneta, wote waliokuwa wanaume na mashahidi katika raundi ya kwanza ya kesi hizi walikuwa wote wanaume, jambo ambalo lilimfanya Alice Wolfson na wanafeministi wengine kupinga kesi hiyo na kuvutia vyombo vya habari. Kazi yao ilisababisha kulazimisha kuwekwa kwa vijikaratasi, kwenye pakiti za idonge hiv vya upangaji uzazi, vilivyokuwa na maelezo kwa watumiaji kuhusu madhara na hatari za kutumia vidonge hivyo ili kusaidia kuwezesha utoaji idhini. Kiwango cha kawaida kinachotumiwa leo cha vidonge vya upangaji uzazi huwa na kiwango estrojeni ambacho ni theluthi moja chini ya kilichokuwa katika kidonge cha kwanza kilichowahi kuuzwa na huwa na vipimo vya chini vya aina za projestini zenye nguvu zaidi katika misombo mbalimbali. Limekuwa jambo rahisi kupata agizo la dawa kutoka kwa daktari, na njia ya kawaida gharama ni $ 15 na $ 50 kwa mwezi.

neg:
Mnyoo
Wagonjwa wanaweza kubakia bila dalili yoyote kwa muda mrefu sana. Na kwa kadri mabuu yanasafiri sehemu mbalimbali za mwili, wanaweza kusababisha uharibifu wa viungo vya ndani, kuvimba tumbo,na kuvimba ini au wengu, kusababisha sumu mwilini, na kichomi. Kuambukizwa na minyoo mingi inaweza kusababisha utapia mlo, na madhara mengine, wakati mwingine ni hatari sana, kwa kuziba utumbo kwa donge la minyoo (huweza kuonekana hasa kwa watoto) na kuziba mrija wa nyongo. Zaidi ya minyoo 796 "yenye uzito" unaokaribia 550 g waligundulika baada ya uchunguzi wa maiti ya mtoto msichana wa umri wa miaka 2 nchini Afrika Kusini. Minyoo ilikuwa imesababisha msokoto na kuoza kwa sehemu ya utumbo mdogo ambayo ilikuja kutafsirwa kama sababu ya kifo.

neg:
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba una kiwango fulani cha sifa bainifu:Kwa kufanya tendo kamili la ndoa siku zile tu ambapo katika mzunguko wa hedhi mimba haiwezi kutungwa, maharusi wanaweza kuzuia mimba isipatikane. Wakati ambapo katika mzunguko wa hedhi mimba inaweza kutungwa, wanaweza wakaacha ngono ili kuwa na hakika ya kutoitunga. Wengine siku hizo wanatumia mbinu mbadala za kuzuia mimba ingawa pengine hazifai kwa sababu mbalimbali.
Kinyume chake maharusi wanaweza kulenga uzazi kwa hakika zaidi wakifanya tendo la ndoa kwa kutumia vizuri siku zinazouwezesha.
Ufanisi wa ufahamu ya uzazi, kama ulivyo kwa mbinu nyingi za uzazi wa mpango, unaweza kutathminiwa kwa njia mbili zifuatazo. Kwa kawaida mfumo wa Pearl Index hutumika kukokotoa viwango vya ufanisi, lakini baadhi ya tafiti hutumia majedwali ya mapunguzo.Kwa kawaida viwango hupimwa katika mwaka wa kwanza wa matumizi.
Viwango vya "matumizi kamili" ni kwa wale tu wanaofuata sheria zote, wakitambua kwa usahihi kipindi ambapo kuna uwezekano wa kutunga mimba, na wanaacha ngono isiyo na kinga siku walizotambua kuna uwezekano wa kuitunga.
Viwango vya "matumizi halisi" au "matumizi ya kawaida" ni kwa wale wote wanaotegemea ufahamu wa uwezo wa kushika mimba ili kuizuia, wakiwa ni pamoja na wasioweza kutimiza vigezo vya "matumizi kamili".

neg:
Ukimwi
Kipindi cha kwanza kufuatia maambukizi ya VVU huitwa VVU vikali, VVU vya kimsingi au dalili kali za kudhibiti virusi. Watu wengi hupata maradhi ya mfano wa mafua au maambukizi ya mfano wa mononukleosi wiki 2 - 4 baada ya kuambukizwa ilhali wengine hawana dalili zozote kuu.Dalili hutokea katika asilimia 40-90 ya visa vyote na mara nyingi hujumuisha homa, tezi kubwa na chungu za limfu, inflamesheni ya koo, upele, maumivu ya kichwa, na/au vidonda vya kinywa na sehemu za uzazi.Upele huu, unaotokea katika asilimia 20 - 50 ya visa, hutokea katika kiwiliwili, na kwa kawaida huwa wa makiulopapula.

neg:
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba
Mbinu zinazotegemea dalili zinafuatilia moja au zaidi kati ya ishara tatu za msingi za kuweza kutunga mimba - joto la msingi la mwili, ute wa uke na mkao wa seviksi.

neg:
Ndovu
Tembo wa Asia duniani, pia hufahamika kama tembo wa India, hukaribia 60,000 walau mara moja ya kumi ya tembo wa Afrika. Kwa ukaribu zaidi inakadiriwa kuwa tembo 38,000 mpaka 53,000 wapo misituni na 14,500-15,300 wanafungwa kwenye makazi ya watu nap engine 1000 hivi wametawanyika kwenye sehemu za kuonyeshea wanyama. Kupungua kwa tembo wa Asia, pengine ni kwa hali ya juu zaidi kuliko kwa tembo wa Afrika kutokana na ujangili na uvamizi wa makazi ya tembo unaofanywa na binadamu.

neg:
Kuku
Katika mazingira asilia kuku huishi miaka 5-11 lakini wale wanaofugwa kwa wingi wanachinjwa baada ya wiki 6-8 kama ni kuku wa nyama na baada ya mwaka mmoja kama ni kuku wa mayai. Kati ya aina zinazofugwa kwa mayai karibu madume wote, yaani nusu ya vifaranga, wanauawa mara moja kwa sababu hawatagi mayai na aina hii haileti nyama ya kutosha.

neg:
Utoaji mimba
Kutoka wiki ya 20 mpaka ya 23 ya umri wa mimba, sindano ya kuzuia moyo wa kichanga inaweza ikatumika kama awamu ya kwanza ya utoaji mimba kwa taratibu za kiupasuaji na kuhakikisha kwamba kijusi si kizaliwa hai.

neg:
Chui
Chui jike mwenye mimba hutafuta pango, uwazi kwenye miamba, mti wenye uwazi mkubwa au kichaka kwaajili ya kuzalia na kuweka makazi ya mwanzo. Watoto hufungua macho yao baada ya siku 10. Manyoya ya watoto huwa marefu na mengi kuliko ya wakubwa. Ndani ya miezi mitatu watoto huanza kuwafuata mama zao nje kuwinda. Wakiwa na umri wa mwaka mmoja chui wana uwezo wa kujilisha wenyewe lakini hubaki na mama zao kwa miezi 18 mpaka 24.

neg:
Nondo (mdudu)
Kama ilivyo kwa vipepeo mzunguko wa maisha wa nondo huwa na sehemu nne: yai, kiwavi (lava), bundo na ndumili (imago). Takriban spishi zote huruka wakati wa usiku lakini nyingine huruka jioni na spishi kadhaa wakati wa mchana. Mabawa yakiwa yamefungwa rangi za nondo ni kahawia na/au kijivu hasa na mara nyingi wana rangi za kamafleji. Lakini wakifungua mabawa yale ya nyuma yana rangi kali mara nyingi au mabaka yanayofanana na macho. Hii inashtua mbuai wao kama ndege na mijusi.

neg:
Chui
Chui dume hufuata jike ambalo linamvutia, ingawa maranyingi kupigania haki za kuzaliana hutokea. Kutegemeana na eneo, chui hujamiiana mwaka mzima (Afrika na Asia) au kwa kipindi maalumu Januari mpaka Februari (Manchuria na Siberia). Chui jike kawaida huwa kwenye kipindi cha joto kwa siku 6 – 7.  Hubeba mimba kwa siku 90 – 105.  Watoto kwa kawaida huzaliwa kwa wingi wa 2 – 4, lakini kiwango cha kufa kwa watoto ni kikubwa kiasi cha kupona mtoto 1 – 2 tu kwa uzao mmoja.

neg:
Kulungu pembe-nne
Msimu wa kupandisha hudumu toka Mai mpaka Julai, na madume na majike kwa kawaida hubaki mbali kwa salio la mwaka. Mwenendo wao wa ubembe ni kuwa dume na jike kupiga magoti na kusukumana huku shingo zao kufungamana, yakifuatwa na dume kutamba. Kipindi cha kubeba mimba ni takribani miezi minane, halafu ndama mmoja au wawili huzaliwa. Wakati wa kuzaliwa, ndama wana urefu wa sm 42–46, na uzito wa kilo 0.74–1.1. Ndama hubaki pamoja na mama wao kwa mwaka moja, na huweza kuzaa wakiwa na umri wa miaka miwili.

neg:
Kaswende
Inaaminiwa kuwa kaswende iliathiri watu milioni 12 mwaka wa 1999, 90% ya maambukizi yakiwa kwa nchi zinazoendelea. Huathiri kati ya mimba 700,000 na milioni 1.6  kwa mwaka, na kusababisha kuharibika kwa mimba bila hiaris, kuzaa mtoto aliyekufa na kuzaliwa na kaswende. Katikasub-Saharan Africa, kaswende huchangia takriban 20% ya vifo vya watoto wakati wa kuzaliwa. Viwango viko juu zaidi vikilinganishwa na wanaojidunga dawa kwa mshipa, walio na maambukizi ya VVU, na wanaume wanaofanya ngono na wanaume wengine. Nchini Marekani viwango vya kaswende mno mwaka wa 2007 vilikuwa mara sita zaidi kwa wanaume kuliko ya Wanawake, hata ingawa viwango hivi vilikuwa karibu sawa mwaka wa 1997. Wafrika Wamarika walichangia kwa takriban nusu ya walioambukizwa mwaka wa 2010.

neg:
Ndovu
Pembe za tembo ni kama meno ya pili ya chonge ya tembo hawa. Pembe hukua mfululizo, na kwa mwaka mmoja, huongezeka kwa sm 18 kwa tembo dume. Pembe hizi hutumika kuchimba kwa ajili ya maji, chumvi, mizizi, kula magome ya miti, na kutaboa miti ya mibuyu kupata majimaji ya ndani. Pia hutumika kusafisha njia kwa kusogeza na kukata miti na matawi ya miti mikubwa. Pia hutumika kuweka alama kwenye miti kuonyesha mipaka ya hiamaya zao na mara kadhaa hutumika kama silaha.

neg:
Tendo la ndoa
Ingawa kila moja ina viini vilevile, polepole seli zinatofautiana ili kufanya kazi maalumu (ubongo, moyo na viungo vingine) na kushirikiana zote vizuri katika umoja wa mwili. Baada ya miezi miwili viungo vyote vimeshatengenezwa, halafu vinazidi kukua na kukamilika hadi mwezi wa tisa ambapo mwishoni mwake mtoto atazaliwa.

neg:
Nguva
Nguva (ing.: Sirenia) ni wanyama wakubwa wanaoishi baharini. Hata hivyo ni mamalia wanaozaa watoto walio hai na kuwalisha kwa maziwa. Nguva huwa na mikono ya mbele na mkia wenye umbo la pembetatu. Wanaishi kwenye pwani za Bahari ya Hindi, Bahari ya Karibi, Afrika ya Magharibi na mto wa Amazonas. Wanaweza kufikia urefu wa mita 2.5 hadi 4 na uzito wa kg 1,500.

neg:
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba
Mbinu za kuepuka mimba zinazotegemea ute wa uke na joto la mwili kubainisha uwezo wa kutunga mimba baada ya kijiyai kudondoshwa, hushindikana mara chache sana zinapotumika vizuri. Hata hivyo, mbinu hizo huwa na upungufu fulani katika kubaini uwezo wa kutotunga mimba kabla ya kudondosha kijiyai. Rekodi ya joto la mwili pekee haitoi mwongozo kuhusu uwezekano wa mimba kutungwa au kutotungwa kabla ya kijiyai kudondoshwa. Kubaini uwezekano wa kutoshika mimba kabla ya tukio hilo kunaweza kufanywa kwa kuchunguza ute wa uke; hata hivyo, njia hii inafanikiwa kwa kiwango cha chini kuliko ule unaoshuhudiwa katika kipindi baada ya kudondosha kijiyai. Kutegemea uchunguzi wa ute pekee pia ina maana kwamba tendo la ndoa haliruhusiwi wakati wa hedhi, kwa sababu ute wowote hautakuwa dhahiri.

neg:
Ndoero
Ndoero ni ndege wa jenasi "Dromas", jenasi pekee ya familia Dromadidae. Spishi hii inafanana na kiluwiluwi mwenye miguu mirefu lakini ina domo refu na nene. Rangi zake ni nyeupe na nyeusi. Hula kaa, kombe na makoa ya bahari. Ndege hawa hupenda kuzaa katika makoloni ya ndege wengi, hadi 1500. Huchimba mashimo ndani ya kando za mchanga. Jike hulitaga yai moja jeupe tu, pengine mayai mawili. Tofauti na viluwiluwi kinda la ndoero hatembei sasa hivi akitoka yai.

neg:
Tetekuwanga
Varisela kwa wanawake wajawazito inaweza kusababisha maambukizi ya virusi kupitia plasenta na maambukizi ya kijusi. Maambukizi yakitokea katika wiki 28 za kwanza za ujauzito, yanaweza kusababisha dalili za varisela ya kijusi (pia hujulikana kama "dalili za varisela ya kuzaliwa)." Athari kwa kijusi zinaweza kuwa mbalimbali, kuanzia usugu wa kutokua kikamilifu kwa vidole miguuni na mikononi hadi kwa uumbikaji mbaya wa tupu ya nyuma na kibofu cha mkojo. Matatizo yanayowezekana ni pamoja na:Maambukizi ya baadaye katika kipindi cha ujajauzito au mara tu baada ya kuzaliwa hujulikana kama "varisela ya utotoni" ". Maambukizi ya wajawazito huhusishwa na utoaji mimba kabla kukomaa. Hatari ya mtoto kukumbwa na ugonjwa kutokana na maambukizi uko juu zaidi katika kipindi cha siku 7 kabla ya kuzaliwa hadi siku 7 baada ya kuzaliwa. Mtoto huweza pia kukumbwa na hatari ya virusi vinavyoambukiza kupitia maingiliano na nduguze ama watu wengine walioambukizwa, lakini hilo halitakiwi kuzua shaka, hasa iwapo mama ana kinga. Watoto wanaozaliwa ambao huonyesha dalili wako katika hatari kubwa ya homa ya mapafu na matatizo mengine changamano ya ugonjwa huo.

neg:
Simba
Huwa na uzito wa kg 1.2-2.1 wakati wa kuzaliwa na huweza kuanza kutambaa baada ya siku moja mpaka mbili na kuweza kutembea nje baada ya majuma matatu. Simba jike huyo huwahamisha watoto wake mara kadhaa kwa mwezi, kwa kuwabeba mmojammoja kwa shingo zao, ili kuzuia harufu kujijenga kwenye malazi yao na hivyo kuvuta wanyama wengine wala nyama ambao pengine wangeweza kuwadhuru watoto.

neg:
Utoaji mimba
Mjadala pia huangazia ikiwa mwanamke mjamzito anapaswa kuwaarifu / au kupata ridhaa ya watu wengine katika uamuzi huo: ikiwa nimtoto aulize wazazi wake; ikiwa ni mke wa mtu amuambie mumewe; au mwanamke mjamzito amuambie aliyempa mimba.

neg:
Fimbi
Jike wa fimbi huyataga mayai 2-6 katika tundu ya mti au mwamba, pengine katika tundu ya kigong'ota au zuwakulu. Dume afunga mwingilio wa tundu kwa matope, mavi na nyama ya matunda. Awaletea jike na makinda chakula.

neg:
Mimba ya fumbatio
Mgonjwa mwenye mimba ya fumbatio anaweza tu kuonyesha dalili za kawaida ya mimba au dalili zisizo maalum kama vile maumivu ya tumbo, kutokwa na damu ukeni, na / au dalili za maumivu ya utumbo. Mara nyingi uaguzi wa mimba ya fumbatio hukosewa. Hata hivyo, ni hali hatari inayoweza kutokwa damu ndani ya mwili na kusababisha dharura ya kimatibabu na kwa mshtuko wa upungufu wa damu na inaweza kuua, sababu nyingine za vifo vya wazazi walio na mimba ya fumbatio ni pamoja na toksemia, anemia, mvilio wa damu mapafuni, tatizo la kuganda damu, na maambukizi.

neg:
Ngogo
Spishi za "Synodontis" hazikutopea na kula vyakula vingi mbalimbali. Wadudu, gegereka, moluska, anelidi, mbegu na miani imepatikana ndani ya tumbo ya spishi mbalimbali za ngogo. Wanajilisha kwa sakafu ya maji na huweza kuwa walatakataka, na spishi kadhaa zinaweza pia kujitohoa kwa kujilisha zikichuja maji. Hii inawawezesha kukabiliana na mabadiliko ya misimu na makazi na kuwapatia uwezo bora wa kuenea katika makazi tofauti. Spishi tofauti za ngogo zina kiwango cha ukuaji tofauti lakini wengi wao ni sawa. Majike ya spishi ni wakubwa kuliko madume kwa kawaida. Dume na jike wote wawili hukua haraka sana mwaka wa kwanza na kisha ukuaji hupungua huku wakizeeka. Umbo na muundo wa samaki hawa ni tofauti sana wakilinganishwa na samaki wengine. Ukubwa na umbo la kinywa ni tofauti kwa sababu kipo chini ya kichwa na kwa kawaida samaki hawa wana umbo la pembetatu au mcheduara wakiangaliwa kutoka upande. Hakuna vitu vingi vinavyojulikana kuhusu uzazi katika samaki hawa. Imegunduliwa kuwa Julai hadi Oktoba ni wakati wanapotaga na kwamba wanaogelea kwa jozi wakati huu. Wameonwa kutaga kwa kipindi cha mafuriko cha majira ya mvua.

neg:
Ulevi
Wanawake hukabiliwa na matatizo ya muda mrefu ya utegemezi pombe kwa haraka zaidi kuliko wanaume. Zaidi ya hayo, wanawake hufa kwa kiwango cha juu zaidi kutokana na ulevi kuliko wanaume. Mifano ya matatizo ya muda mrefu ni pamoja na uharibifu wa ubongo, moyo, na ini na pia ongezeko la hatari ya saratani ya matiti. Zaidi ya hayo, unywaji mzito wa muda mrefu umegunduliwa kuwa na athari hasi katika uwezo wa uzazi kwa wanawake. Hii husababisha mvurugiko wa uzazi kama vile kutozalisha yai, kupunguka kwakiwango cha molekuli ya ovari matatizo, au kukosa utaratibu {2{/2} wa hedhi, na kufunga uzazi mapema. Ketoasidisi za pombe zinaweza kutokea kwa watu ambao hutumia pombe vibaya mara nyingi na walio na historia ya hivi majuzi yaulevi kupindukia.

neg:
Furukombe wa Afrika
Furukombe wa kike hutaga kati ya yai 1 au 3, ambayo ni meupe na yenye madoadoa mekundu. Mayai hulaliwa na furukombe wa kike, lakini ndege wa kiume atayalalia mayai wakati ndege wa kike anapoenda kuwinda. Mayai huchukua muda wa kati ya siku 42 na 45 kuanguliwa. Mayai mara nyingi yataanguliwa siku tofauti, na makinda wa kwanza kawaida atawauwa wowote watakaozaliwa baada ya yeye. Makinda hukomaa baada ya siku 70 hadi 75, na baada ya wiki 8 makinda atakuwa tayari kujuilisha na kawaida huanza kutoka nje yak iota baada wiki 2 baadaye.

neg:
Uzazi wa mpango kwa njia asilia
Ni kwamba jinsia ya mimba inategemea tu kromosomu za mbegu za baba ambazo ni nusunusu: X kwa kuzaa watoto wa kike na Y kwa kuzaa watoto wa kiume. Mbegu zenye kromosomu X ni dhaifu kidogo nazo huogelea polepole, lakini zinaishi muda mrefu. Kumbe zenye kromosomu Y zina nguvu zaidi na kuogelea upesi, lakini hufa upesi.

neg:
Ndovu
Tembo wa Asia ni mdogo kuliko tembo wa Afrika, ana masikio madogo, na kwa kawaida ni tembo dume tu ambao ndio huwa na pembe tu.

neg:
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Vidonge vinavyochanganywa vya upa simulizi za mpango wa uzazi zichukuliwe wakati huo huo kila siku. Ikiwa kidonge kimoja au zaidi kitasahaulika kwa zaidi ya masaa 12, ukingaji wa kutunga m mtu mmoja au vidonge zaidi ni kusahaulika kwa zaidi ya masaa 12 zaidi, kinga ya mimba itakuwa kupunguzwa. Aina nyingi za vidonge vinavyochanganywa hufungwa moja ya pakiti mbili za ukubwa tofauti, zikiwa zimetiwa alama za matumizi ya siku 28. Kwa pakiti ya vidonge vya kutumiwa siku 21, kidonge kimoja kumezwa kila siku kwa wiki tatu, ikifuatiwa na wiki ya kutomeza dawa yoyote. Kwa pakiti vidonge vya siku 28, vidonge 21 humezwa, ikifuatiwa na wiki ya kumeza dawa za kipozauwongo au za sukari. Mwanamke anayetumia atatokwa na damu kidogo wakati wowote katika wiki anayomeza dawa za kipozauongo, na bado atakuwa amelindwa kutokana na kutunga mimba katika wiki hii. Pia kuna aina mbili mpya zaidi za dawa za kupanga uzazi zinazochanganywa (Yaz 28 na Loestrin 24 Fe) ambazo zina kidonge cha homoni kinachofanya kazi kwa siku 24, ikifuatiwa na siku nne za kumeza dawa za kipozauwongo.

neg:
Udhibiti wa uzazi
Kinga mbili ni matumizi ya mbinu zinazozuia maambukizi ya zinaa na mimba. Hii inaweza kuwa kwa kodomu pekee au pamoja na mbinu nyingine ya kudhibiti uzazi au kwa kuepuka ngono ya kuingiliana.
Iwapo mimba ni hoja kuu kutumia njia zote mbili kwa wakati mmoja kunakubalika, na aina zote mbili zimependekezwa kwa wale wanaotumia dawa isiyo na chunusiisotretinoini, kwa sababu ya hatari kuu ya matatizo ya uzazi itumiwapo wakati wa ujauzito.

neg:
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Damu inayotoka wakati mtumiaji amewacha kumeza tembe hizi ilifikiriwa kuwa liwazo, kwani ni uthibitisho wa kutokiwa na mimba. Pakiti ya dawa za kumezwa kwa siku 28 pia huiga mzunguko wa wastani wa hedhi, ingawa matukio ya homoni wakati wa mzunguko wa kumeza kidonge hutofautiana pakubwa na yale ya mzunguko wa kawaida wa utagaji mayai na hedhi. Utokaji wa damu pia unaweza kutabirika; wakati mwanamke anaendelea kwa muda mrefu kumeza dawa zinazofanya kazi pekee, enda muda mrefu kuchukua kutokwa na damu anakuwa zisizotarajiwa breakthrough Adhari zaidi.

neg:
Ndovu
Tembo ni mamalia wakubwa wa jenasi Elephas na ‘Loxodonta’ za familia ya ‘Elephantidae’. Kuna spishi tatu tu za tembo zinazoishi mapaka leo: Ndovu-nyika au tembo wa vichakani wa Afrika (African Bush Elephant), ambao ni mkubwa kuliko wengine; tembo wa misituni wa Afrika (African Forest Elephant) na tembo wa Asia (Asian Elephant). Wanafanana lakini hawazaliani. Ndovu-misitu alitazamwa muda mrefu kama nususpishi ya Ndovu wa Afrika lakini wataalamu wamethibitisha ni spishi tofauti. Hufikia kimo cha mita 2 tu; anaishi hasa katika misitu ya Kongo. Spishi nyingine zote za tembo zimekoma.

neg:
Ugonjwa wa asubuhi
Ugonjwa wa asubuhi , (morning sickness kwa lugha ya Kiingereza) pia hujulikana kama kichefuchefu gravidarum , kichefuchefu , kutapika kwa mimba (emesis gravidarum au NVP) au ugonjwa wa mimba ni hali ambayo huathiri zaidi ya nusu ya wanawake wote wajawazito, na vilevile baadhi ya wanawake ambao hutumia homoni za mpango wa uzazi au tiba ya kurekebisha homoni. Kawaida, humshika mwanamke mjamzito mapema asubuhi na hupungua siku ikiendelea. Kichefuchefu kinaweza kuwa halisi kali au kutapika. Katika kesi zilizokithiri, kutapika kunaweza kuwa kali na ugonjwa huu unaweza kusababisha kupunguka kwa maji mwilini, kupoteza uzito, "alkalosis" na "hypokalemi"a. Hali hii ilyokithiri inajulikana kama "hyperemesis gravidarum" na hutokea katika asilimia 1 ya mimba zote. Kichefuchefu na kutapika zinaweza kuwa moja kati ya ishara za kwanza za mimba na kwa kawaida huanza wiki ya 6 ya mimba (wiki ya 1 kuanzia siku ambayo kipindi cha mwisho kilianza). Inaweza kutokea wakati wowote wa siku, na kwa wanawake wengi huonekana kuisha wiki ya 12 ya mimba.


query: Ghorofa ndefu zaidi ulimwenguni linaitwaje?

pos:
Ghorofa
Majengo ya kawaida huwa sakafu moja au mbili tu. Jengo refu zaidi katika dunia, Burj Khalifa, lina sakafu 163.

neg:
Palm Jumeirah
Palm Jumeirah iko na sura ya mti wa mtende. Lina shina, taji lililo na frond16, na mpevu unaozunguka kisiwa ambao huunda kivunjamaji cha kilomita 11. Kisiwa ni kilomita 5 kwa kilometa 5 na jumla yake ni eneo kubwa kuliko nyanja 800 za mpira. Taji limeunganishwa na Bara na daraja la mita 300 na mpevu umeunganishwa na juu ya mitende na kishimo kilicho chini ya bahari Katika miaka michache ijayo, kama awamu za utalii zinapoendelea, Palm Jumeirah inasemwa kuwa moja ya maeneo dunia's Premier Resorts. Kisiwa cha Palm kinajigamba kuwa shangazo ka nane la Dunia. Kisiwa kitaizidisha mara mbili urefu wa pwani ya Dubai.
Kulingana na ujumbe wa vyombo vya habari kutoka kwa wajenzi, kisiwa cha Palm cha Jumeirah kitakuwa na mahoteli ya kujirembesha yenye mandhari, aina tatu za nyumba za kifahari (Signature, Garden Homes na Canal Cove Town Homes), majengo ya ghorofa yaliyo kwenye pwani, fukwe, marinas, mikahawa, mikahawa midogo na aina nyingi za maduka ya rejareja. Mahoteli ya pwani zaidi ya 30 yatafunguliwa mwisho wa 2009 yakiwemo:

neg:
Hagia Sophia
Ujenzi wa kanisa ulianzishwa mwaka 532 na Kaisari Justiniani I mtawala wa Roma ya Mashariki au Ufalme wa Byzanti. Alitaka kuwa na kanisa kubwa kuliko yote duniani akafaulu kwa sababu Hagia Sofia ilikuwa ukumbi mkubwa duniani hadi mwaka 1520. Jengo lilikamilishwa baada ya miaka mitano na Justiniani alipoingia mara ya kwanza aliita "Suleimani nimekushinda", akimfikiria mfalme Suleimani wa Israeli ya Kale aliyejenga hekalu la Yerusalemu.

neg:
Hifadhi ya Serengeti
Kuna idadi kubwa ya wanyamapori. Serengeti pamoja na Masai Mara inajulikana hasa kwa uhamisho wa kila mwaka wa zaidi ya milioni moja ya nyumbu wanaovuka mto Mara. Ndiyo gura ya wanyama kwenye ardhi iliyo kubwa na ndefu zaidi duniani, ambao huwa tukio la nusu mwaka. Uhamiaji huo ni moja ya maajabu kumi ya asili ya ulimwengu ya kusafiri.

neg:
Ghorofa
Katika Kenya, na maeneo yanayotumia mfumo wa Uropa, lebo ya kitufe cha sakafu ya chini huwa 'G'. Sakafu zinazofuata huhesabu nambari 1 na kuendelea. Sakafu zilizo chini ya ardhi huhesabu kutoka B1 kuendelea unavyoshuka.

neg:
Kaldera
Kaldera mkubwa kabisa duniani yenye ukingo usiovunjika au kukatika ni Ngorongoro (Tanzania) yenye kipenyo wa 27 km.

neg:
Godoro
Magodoro ya zamina kabisa yaliyoko kwa historia yaonekana kuwa na takribani miaka 77,000.

neg:
Delta la Nile
Nile Delta () ni delta la mto Nile lililopo upande wa Kaskazini mwa nchini ya Misri ambapo ndipo mto Nile unapoanza kusambaa na hatimaye kuishia katika Bahari ya Mediteranea. Delta hii ni moja kati ya madelta makubwa zaidi duniani. Limeanzia upande wa Magharibi ilipo Alexandria hadi Port Said kwa upande wa Mashariki. Delta hili linachukua kiasi cha kilometa 240 za ufukwe wa bahari ya Mediterania na pia katika eneo hili hufanyika shughuli mbalimbali za kilimo. Kwa kuanzia upande wa Kaskazini hadi Kusini Delta hili linakadiriwa kuwa na urefu wa kilometa 160.Delta hili linaanzia taratibu chini kuanzia katika mji wa Cairo

neg:
Piramidi za Giza
Piramidi tatu kubwa zinajulikana kufuatana na majina ya Kigiriki ya mafarao au wafalme wa Misri waliozikwa ndani yao: piramidi za Kheops, Khefren na Mykerinos. Piramidi za Kheops na Khefren ziko karibu kimo moja, ile ya Kheops ni kubwa kidogo lakini ile ya Khefren inaonekana kubwa kwa macho kwa sababu imejengwa juu ya ardhi ya juu kiasi kwa hiyo kwa macho ya mtazamaji inafika juu zaidi.

neg:
Rekodi za Dunia za Guinness
Mnamo mwaka wa 1976, jumba la kumbukumbu la Guinness Book of World Records lilifunguliwa katika Empire State Building. Mlenga shabaa Bob Munden kisha akaenda ziara kutangaza Guinness World Records kwa kupiga risasi kutoka kwa bastola aina ya single-action katika muda wa sekunde .01 . Miongoni mwa maonyesho kulikuwepo na sanamu ya mtu mrefu zaidi duniani, Robert Wadlow na mnyo wa ardhini mkubwa duniani , picha ya X-ray ya mmeza upanga ,kofia ya mhasiriwa wa kupigwa na umeme mara kadhaa Roy Sullivan ikiwemo na mashimo na viatu vya golf vilivyo rembeshwa vilivyouzwa kwa $ 6500. Jumba hili lilifungwa.
Katika miaka ya hivi karibuni, kampuni ya Guinness imeruhusu kuweko kwa majumba ya kumbukumbu madogo maonyesho yakiwa kwa misingi ya kitabu hiki, kwa sasa (kama wa 2008) ziko katika miji maarufu kwa watalii: Tokyo, Copenhagen, San Antonio, Niagara Falls, Hollywood na Gatlinburg, Tennessee, pamoja na eneo mpya iliyopangwa kufungua katika Bangalore, India mwezi Februari 2010.
Wakati mmoja, kulikuwa na majumba ya kumbukumbu na maonyesho ya Guinness World Records katika Trocaderomjini London, Surfers Paradise, San Francisco, Orlando, Florida, Atlantic City, New Jersey, Las Vegas, Nevada na San Antonio, Texas lakini maeneo haya yalifungwa. Jumba la kumbukumbu la Orlando , ambalo lililofungwa mwaka 2002, lilibandikwa "The Guinness Records Experience;" majumba ya Hollywood , Niagara Falls, Copenhagen, Gaitlinburg na, Tennessee awali pia yalibandikwa hivyo.
Ingawa baadhiya maonyesho ni ya kusisimua, kama sanamu ya mtu mrefu sana au mfupi sana duniani ,au video za rekodi zikivunjwa,habari nyingi huonyeshwa kwa njia ya maandishi na picha tu.

neg:
Ghuba
Baadhi ya ghuba zinazojulikana ni kama vile Ghuba ya Guinea, Ghuba ya Uajemi, Ghuba ya Mexiko au Bahari ya Shamu.

neg:
Orodha ya milima mirefu duniani
Tofauti inasababishwa na umbo la Dunia ambalo si tufe kamili. Maana kuzunguka kwa Dunia kwenye mhimili wake unasababisha kani kitovu (kwa Kiingereza "centripetal force") inayofanya umbo la Dunia kufanana kidogo na duaradufu. Hivyo umbali kutoka kitovu cha Dunia hadi ikweta ni mkubwa kiasi cha kilometa 43 kuliko umbali baina ya kitovu na ncha za Dunia.

neg:
Maasai Market
Maasai Market liko katika jiji la Nairobi kinyume cha njia ya kuzunguka kubwa zaidi barani Afrika cha 'Globe'. Soko hili hufunguliwa siku maalum za wiki, Jumanne na Jumamosi kuanzia saa kumi na muja asubuhi hadi saa mbili usiku. Pia huwa katika maduka makubwa yaliyo katika mazingira ya Nairobi, Village Market siku ya Ijumaa na Yaya Center siku ya Jumapili. Soko hili huwa na wauzaji wengi sana na kwa hivyo huwa kubwa sana

neg:
Teide
Ina urefu wa mita 3,718, iko ndani ya Hifadhi ya Taifa ya Teide iliyotangazwa na UNESCO kuwa Urithi wa Dunia mwaka 2007. Hii hifadhi ya taifa ni moja ya zile ambazo wengi zaidi wanazitembelea katika dunia, pia ni moja ya Hazina ya 12 ya Hispania.

neg:
Amerika ya Kusini
Andes ni safu ya milima ndefu zaidi duniani, ikiwa na urefu wa kilomita 7,500 kuanzia Venezuela hadi Patagonia (Argentina).

neg:
Hawara
Njia ya kuingia katika piramidi hii leo imefurika na maji yenye kina cha mita sita, hii ni kutokana na maji kutoka katika mfreji wa Bahr el-Yusuf (Joseph's Canal) ambao unatiririka katika njia mbili na kupita katika mita 30 ndani ya piramidi.
Haekalu la kuekea maiti ambalo awali lilikuwa limesimama mkabala na piramidi hili, linaonekana kuwa, ndilo jengo lenye michoro mizuri inayojulikana kama "labyrinth" ilichorwa na Herodotus na pia imetajwa na Strabo na Diodorus Siculus.

neg:
Dunia
Ganda la dunia ni sehemu imara na uhai wote tunaoujua unapatikana juu yake. Katikati hali ya koti na ya kiini ni ya joto kubwa sana na maada yake hupatikana katika hali ya giligili (si imara, kuyeyushwa). Kila ukiingia ndani dunia inazidi kuwa ya moto mpaka ukifika ndani kabisa daraja ya harara hufikia nyuzi 5000-6000 °C.

neg:
Mara (kundinyota)
Upande wa kusini kati ya δ Andromedae na β Andromedae doa jeupe linaonekana ambalo ni galaksi M31 linalojulikana pia kama galaksi ya Andromeda. Hii ni galaksi ya karibu zaidi na Njia Nyeupe na Dunia.

neg:
Mlima
Mlima mrefu unaojulikana kabisa uko nje ya dunia kwenye sayari Mirihi: unaitwa Olympus Mons na kuwa na urefu wa kilomita 27.

neg:
Faka
Faka - Alphecca ni nyotamaradufu yenye mwangaza unaoonekana wa Vmag 2.2. Iko kwa umbali na Dunia wa miakanuru 75. Nyota zake mbili zinazoonekana katika darubini kubwa zinaitwa α CrB A (Faka A) na α CrB B (Faka B), zote mbili ni nyota za safu kuu. Zinazungukana katika muda wa siku 17.36.

neg:
Dubai Marina
Sehemu ya pili ya Dubai Marina ina takriban ghorofa 200 zikiwemo Al Majeera Towers na Al Sahab twin towers. Marina nyingine iliyojengwa duniani ni Marina del Rey mjini California, Marekani.

neg:
Daraja
Daraja refu la pili ni Lake Pontchartrain Causeway linalovuka ziwa Pontchartrain karibu na mji wa New Orleans (Marekani) lenye urefu wa kilomita 38. Madaraja haya yanasimama juu ya nguzo zinazokaa karibu kwa sababu nafasi ya chini si ngumu.

neg:
Yeha
Jengo refu kuliko yote nchni Ethiopia lipo katika eneo la Yeha. Huitwa pia Hekaru Kubwa la Yeha. Hili ni jengo refu lililojengwa katika staili ya Sabean na limejengwa karibu na wakati yalipojengwa baadhi ya majengo yalipo Arabia ya Kusini. Katika kipindi cha miaka ya 700 kabla ya Kristo. Japokuwa kifaa cha kutambua umri wa vitu vya kale kimefanyika katika baadhi ya vitu katika eneo la Yeha, lakini tarehe hii inatolewa na maandishi ya eneo hilo .. David Phillipson anasema kuwa, ujenzi huu wenye uzuri wa kuvutia, umedumu kwa muda wote huo kutokana na utunzaji kutoka kwa wajenzi wake, wanaokadiwa kuanza kujenga katika karne ya sita baada ya Kifo cha Yesu, kwa kutumia kalenda ya kanisa
" Maeneo mengine ya kihistoria katika eneo la Yeha ni pamoja na Grat Beal Gebri, sehemu iliyoharibwa na portico yenye ukubwa a mita 10 kwa upana napia kuna sehemu ya makaburi ya iliyo na mawe mengi na mengi yakiwa yapo chini ya ardhi iliyogundulika mwaka 1960.Moja kati ya ushahidi unaonesha kuwa moja ya mawe yana makaburi ya kifalme, wakti jingine, linaaminika kuwa watu wa kale walikuwa wakiishi kiasi cha kilometa moja kutoka upande wa kusini ili Yeha ya sasa.

neg:
Ghorofa
Kuna maegesho ya magari yaliyo ya ghorofa, hujulikana pia kama gereji la kuegeshea, na hata mashamba ya Mungu ya maghorofa.

neg:
Bukit Pagon
Ndio mrefu kuliko yote ya nchi ya Brunei ambayo iko katika kisiwa cha Borneo.

neg:
Eleveta
Eleveta ndefu duniani ziko ndani ya migodi zinazofikia kimo cha mita maelfu. Eleveta ndefu katika jengo ni ile ndani ya ghorofa la Burj Khalifa la mjini Dubai inayopanda mita 504.

neg:
Khalifa bin Zayed Al Nahyan
Tarehe 4 Januari 2010, jina la Burj Dubai, Jumba refu zaidi duniani lilibadilishwa hadi Burj Khalifa, kwa heshima ya Sheikh

neg:
Piramidi
Piramidi (kut. Kigiriki cha Kale πυραμίδα "piramida") ni kati ya majengo makubwa kujengwa na binadamu tangu zamani. Kimsingi piramidi ni jengo lenye msingi wa mraba na kuta zake nne zina umbo la pembetatu zikikutana juu katikati kwenye kelele.

neg:
Hira
Hira (Kiarabu: حراء "Ḥirāʾ") au Pango la Hira (غار حراء "Ġār Ḥirāʾ") ni pango lililopo karibu na mji wa Makka, kwenye uitwao Jabal an-Nūr kwenye kanda ya Hejaz ya Saudi Arabia ya leo. Pango peke yake lina eneo la 4 m na urefu wa 1.75 m kwa mapana.

neg:
Angkor Wat
Katikati ya kisiwa kuna hekalu kuu lenye minara 5 inayoitwa prasat. Mnara mkubwa una kimo cha mita 65.

neg:
Mirihi
Katika kizio cha kusini ndipo milima mikubwa inayojulikana ulimwenguni hadi leo. Mlima mkubwa kabisa, wenye kimo cha km 26 (zaidi ya mara nne urefu wa Kilimanjaro), ndio Olympus Mons (Mlima wa Olimpiki), volkeno , ambayo ni kubwa kuliko zote za mfumo wa jua. Mazingira yake mengine yenye milima mikubwa huitwa Tharsis kuna pia volkeno.

neg:
Great Barrier Reef
Great Barrier Reef ni jina la kimataifa la safu ndefu ya mwamba wa tumbawe inayokaa baharini mbele ya pwani ya Australia kwa urefu wa kilomita 2,600.

neg:
Annapurna circuit
Kitanda cha Annapurna kinatumia wasafiri katika Himalayas kubwa ya Annapurna, akifikia kilele cha Thorong La Pass (5,416m / 17,769ft). Milima nzuri na mazingira mazuri ni ya kusisimua shauku yako ya ndani ya trekking kwa upeo. Safari hii pia inatupeleka kwenye mto mkubwa zaidi duniani, Kali Gandaki. Mt. Dhaulagiri (8167m) iko upande wa magharibi na Mt. Annapurna 1 (8061) iko upande wa mashariki. Mlima wa Poon hutupa maoni mazuri ya Himalaya kubwa ya Annapurna. Pia tunatembelea Muktinath, Manang na Jomsom mikoa ambayo inasaidia sisi kuanzisha dhamana na utamaduni wa nchi mbalimbali na jiografia tofauti.
Safari hii imekamilika katika siku 21 na inafaa kwa watu wengi wanaojitahidi kuchunguza malisho ya kina ya mlima wa Annapurna. Kwa wale wanaotaka kusafiri safari ya haraka kupitia njia hiyo hiyo, Safari ya Circle ya Annapurna - siku 14 itakuwa nzuri zaidi. Chuo cha Msitu cha Annapurna - siku 11 pia ni chaguo bora kwa wale wanaotaka tu kufikia kambi ya msingi ya Annapurna.

neg:
Milima kunjamano
Milima kunjamano ni umbo la kawaida kati ya milima mirefu duniani. Mifano ni milima ya Atlas katika Afrika ya Kaskazini, Alpi katika Ulaya na Himalaya katika Asia. Kilimanjaro ni mlima mrefu kwa upande wa Afrika lakini si mlima kunjamano kwa sababu ni volkeno ya pekee.

neg:
Morta
Morta (au morita, pia futuri) ni kipimo cha urefu cha takriban cm 18 - 20.

neg:
Piramidi za Giza
Piramidi za Giza ni kati ya majengo yanayojulikana zaidi duniani. Pamoja na mava mengine ni sehemu ya makaburi ya Giza yaliyokuwa mahali pa kuzika wafalme wa Misri na wakubwa wa milki yao kwa muda wa miaka 2500.

neg:
Anamudi
Uko nchini India na ndio mrefu kuliko yote ya rasi ya India.

neg:
Chappal Waddi
Chappal Waddi (au Gangirwal) ni mlima mrefu kuliko yote ya Nigeria (Afrika).

neg:
Mlango wa Korea
Kisiwa cha Tsushima inawagawanya Mlango wa Korea katika kanda ya magharibi na Mlango wa Tsushima. Kanda ya magharibi ina kina kirefu cha (mita 227) na mwembamba sana kuliko Mlango wa Tsushima.

neg:
Emirates Palace
Gharama ya kujenga hoteli hii ilikuwa dola bilioni 3. Emirates Palace ina upana wa 850,000 m². Kuna nafasi ya kuweka magari 2,500. Kuna mabwawa mawili ya kuogelea. Hoteli hii ina marina yake pamoja na kituo cha kushusha helikopta. Kulingana na gazeti la New York Times, Emirates Palace ni hoteli ya ghali zaidi kuwahi kujengwa

neg:
Angkor Wat
Eneo lote la hekalu la Angkor Wat lina urefu wa km 1.5 na upana wa km 1.3. Lote limezungukwa na mfereji wa maji mwenye upana wa mita 190. Kwa hiyo hekalu liko kwenye kisiwa kilichotengenezwa na binadamu. Mawe makubwa ya ujenzi yalisafirishwa kwenye maji kwa njia ya boya.

neg:
Hiroshima
Mji ukajengwa upya baada ya vita kuu ya pili ya dunia. Jengo la "Kuba ya Bomu ya nyuklia" ni ghofu la nyumba linalohifadhiwa kama kumbukumbu ya mlipuko. Imeingizwa katika orodha ya urithi wa dunia.

neg:
Chokaa mawe
Chokaa mawe ni ya kawaida sana katika usanifu, hasa katika Amerika ya Kaskazini na Ulaya. Alama nyengine wengi duniani kote, ikiwa ni pamoja na Piramidi Kuu Complex wake kuhusishwa katika Giza, Misri, ni ya maandishi chokaa mawe. Basi, wengi wa majengo katika Kingston, Ontario, Kanada yalijengwa kutoka humo kwamba ni nicknamed ya 'Chokaa Mawe City'. [7] On katika kisiwa cha Malta, aina ya chokaa mawe huitwa Globigerina chokaa mawe mara kwa muda mrefu kujenga tu nyenzo inapatikana, na bado ni mara nyingi sana kutumika katika aina zote za majengo na vinyago. Chokaa mawe ni urahisi na relativt rahisi kukatwa kwenye vitalu au carving kufafanua zaidi. Pia ni kudumu kwa muda mrefu na anasimama up vizuri mfiduo. Hata hivyo, ni nyenzo nzito sana, na kuifanya vigumu kuwekwa katika vitendo kwa majengo marefu, na relativt ghali kama jengo material.
The Great Pyramid wa Giza. Moja ya Maajabu ya Ancient Dunia, muundo ni alifanya kabisa kutoka chokaa mawe.

neg:
Maajabu ya dunia
Majengo ya orodha ya Antipater hayakudumu hadi leo, isipokuwa Piramidi za Giza. Mengine yaliharibika kutokana na matetemeko ya ardhi au kubomolewa, tena hadi leo hapajulikani mahali pa "Mabustani ya Semiramis". Sanamu na picha za kuchongwa kutoka Kaburi la Mausolo na Hekalu la Artemis zilikusanwa na kuhifadhiwa katika Makumbusho ya Britania mjini London, Uingereza.Kati yake piramidi pekee zimebaki hadi leo.

neg:
Hifadhi ya Mlima Kilimanjaro
Hifadhi ya Mlima Kilimanjaro ni hifadhi ya taifa nchini Tanzania, lakini ni maarufu duniani kutokana na mandhari nzuri ya Mlima Kilimanjaro ambao ni mlima mrefu kuliko yote barani Afrika na unapatikana katika nchi ya Tanzania.

neg:
Ghorofa
Urefu wa kila ghorofa hulingana na urefu wa dari za vyumba pamoja na unene wa sakafu kati ya kila dirisha. Maghorofa ndani ya jengo hayana haja ya kuwa na urefu mmoja.

neg:
Dunia
Lakini si tufe kamili. Ina uvimbe kidogo kwenye sehemu ya ikweta; ilhali umbali kati ya ncha mbili ni kilomita 12,713 lakini umbali kati ya sehemu za kinyume kwenye ikweta ni km 12,756, yaani kipenyo hiki kinazidi takriban kilomita 43 kipenyo kati ya ncha na ncha. Tofauti hii inasababishwa na mzunguko wa dunia. Kani nje inasukuma sehemu za ikweta nje zaidi. Kwa hiyo mahali duniani palipo karibu zaidi na anga la nje si Mlima Everest kwenye Himalaya bali mlima Chimborazo nchini Ekuador.
Kwenye uso wake dunia huwa na tofauti kati ya nusutufe zake mbili. Nusu moja ina eneo kubwa la mabara yaani nchi kavu ambayo ni asilimia 47 ya sehemu hii. Kinyume nusutufe nyingine inafunikwa na maji ya bahari na eneo la nchi kavu ni asilimia 11 pekee za maeneo yake.

neg:
Galaksi ya Andromeda
Umbali wa galaksi ya Andromeda hadi mfumo wa Jua letu ni takriban miaka ya nuru milioni 2.5. Kipenyo chake cha jumla (pamoja na fungunyota za nje) ni takriban miakanuru milioni moja. Masi yake imekadiriwa kuwa mnamo masi za Jua 1.5×10 au mara trilioni 1.5 ya masi ya Jua letu. Hivyo ni kubwa kuliko Njia Nyeupe iliyokadiriwa kuwa na M☉ 8×10.

neg:
Pharos ya Aleksandria
Pharos ya Aleksandria ilikuwa mnara wa taa mjini Aleksandria ya Misri ikahesabiwa kati ya maajabu saba ya dunia. Kimo chake hakikujulikana kikamilifu lakini kilikuwa kati ya mita 110 na 150.

neg:
Njia nyeupe
Galaksi iliyo karibu zaidi angani inaitwa Andromeda ikiwa na umbali wa miaka ya nuru milioni 2.5.

neg:
Jumeirah Lake Towers
Jumeirah Ziwa Towers (Kiarabu:|ابراج بحيرة الجميرا) ni eneo kubwa la maendeleo Dubai, United Arab Emirates ambalo lina majumba 79 yanayojengwa kando maziwa manne ya binadamu (Ziwa Almas Magharibi, Ziwa Almas Mashariki, Ziwa Elucio, na Ziwa Allure) vile vile, kuna jumba la JLT la 8 linalokabili visiwa vya Jumeirah. Maziwa haya (ambazo ni mita 3 kwenda chini) zitakuwa kzimejazwa kabisa mwisho wa 2009. Jumla ya eneo lililofunikwa na maziwa, manjia ya maji na ardhi itakuwa mita miraba 730,000. Majumba yatakuwa na maghorofa mbalimbali, kutoka 35 hadi 45, isipokuwa lile la kati ambali litakuwa na ghorofa 66. Jumba refu kabisa na lile maarufu kabisa katika eneo hili litakuwa Almas Tower ambalo litakuwa katika kisiwa chake pekee kati ya Ziwa Almas Magharibi na Ziwa Almas Mashariki. Majumba yote ya makazi yatakuwa katika makundi ya tatu. Hili litarahisisha usambazaji wa barua.

neg:
Mnara wa taa
Minara ya taa ya kwanza ilikuwa na moto juu yake na nuru ya moto ilionekana mbali. Mnara wa kwanza unaojulikana vizuri kihistoria ulikuwa Pharos ya Aleksandria nchini Misri uliyojengwa mnamo mwaka 282 KK. Ulisimama hadi mwaka 1303 BK ulipobomolewa na tetemeko la ardhi. Umekadiriwa kuwa na urefu wa mita 115 hadi 160. Wagiriki wa Kale waliuhesabu kati ya maajabu saba ya dunia.
Maendeleo ya teknolojia yaliona taa za mafuta kuchukua nafasi ya moto halafu taa za gesi kutumiwa badala ya mafuta. Siku hizi taa zote ni za umeme. Taa hizi zinazunguka ndani ya chumba cha juu cha mnara na lenzi zinaongeza ukali wa mwanga.

neg:
Kujiua
Kufikia mwaka wa 2010, Daraja la Golden Gate limekuwa na zaidi ya visa 1300 vya kujiua kwa kuruka tangu daraja hilo kujengwa mnamo [[1937]]. Maeneo mengi ambapo visa vingi vya kujiua hutokea yana vizuizi vilivyojengwa ili kuzuia visa hivi. Maeneo haya ni pamoja na [[Luminous Veil]] jijini Toronto,na vizuizi katika [[mnara wa Eiffel]] jijini Paris na [[Jengo la Empire State]] jijini New York. Tangu mwaka wa 2001, kizuizi kinaendelea kujengwa katika daraja la Golden Gate
Vizuizi vimeonekana kuwa mwafaka sana.

neg:
Orodha ya milima mirefu duniani
Kati ya milima inayoinuliwa juu ya mazingira ya nchi kavu iko

neg:
Hifadhi ya Serengeti
Eneo hilo pia ni nyumbani kwa eneo lililohifadhiwa la Ngorongoro ambalo lina "Olduvai Gorge", ambapo baadhi ya "hominid fossils" kongwe hupatikana, vilevile pia "Ngorongoro Crater", caldera ya volkeno kubwa zaidi ulimwenguni.

neg:
Mnara wa Eiffel
Kati ya miaka 1889–1930 ilikuwa jengo kubwa la dunia nzima.
Mwaka 1906 mnara uliwezesha mawasiliano ya kwanza kwa simu hewa kati ya Ulaya na Marekani kuvukia Atlantiki kwa sababu ya kimo chake kikubwa. Wanajeshi walikuwa na kituo cha mawasiliano ya simu mnarani.

neg:
Geji
Nchi nyingi hutumia geji sanifu ya milimita 1,435 (au futi 4 na inchi 8 1/2). Nchi nyingine huwa na geji pana zaidi, nyingine tena na geji nyembamba zaidi. Geji nyembamba zinasababisha gharama ndogo kuliko geji pana.

neg:
Louvre
Picha iliyomaarufu kabisa katika jengo la Louvre ni ile ya Mona Lisa iliyochorwa na Leonardo da Vinci, lakini pia kuna michoro ya wasanii wengine kama vile Renoir, Rembrandt, Rubens, na Titian. Piramidi mpya katika uwanja wa jumbaa ilijengwa na I. M. Pei.

neg:
Galaksi ya Andromeda
Galaksi ya Andromeda (ing. Andromeda Galaxy, inajulikana pia kama Messier 31, M31 au NGC 224) ni galaksi kubwa iliyo karibu zaidi na galaksi yetu ya Njia Nyeupe. Umbali wake na Dunia ni takriban miakanuru milioni 2.5. Inaonekana katika eneo la kundinyota la Mara linaloitwa "Andromeda" kwa jina la kimataifa na hii ni chanzo cha jina lake. Ni sehemu ya kundi janibu la galaksi pamoja na Njia Nyeupe, Mawingu ya Magellan na takriban galaksi 40 nyingine.

neg:
Ghuba ya Suez
Mkono nchi wa Suez, unachukua upande wa Kaskazini-Magharibi wa bahari nyekundu au kwa jina la kueleweka Bahari ya Shamu kati ya Bara la Afrika mkwa upande wa magharibi na Mkono nchini wa Sinai. Kwa upande wa Mashariki mwa Misri. Ni mkono wa tatu wa bonde la ufa. Mkono wa pili ni ule wa ghuba ya Aqaba.
Urefu wa ghuba hii kuanzia kuanza kwake katika eneo la Jubal hadi mwisho katika mji wa Suez ni km 195, na kwa upande wa upana huhuwa ni kati ya namba hizi.

neg:
Daraja
Ugumu wa kujenga daraja ni kuwa zaidi kama nafasi ya kuvukia ni mkono wa bahari na maji yana kina kikubwa. Hapo haiwezekani kuwa na nguzo nyingi na hapa aina ya daraja linaloning'inia inatumiwa. Daraja kubwa linaloning'ania duniani ni daraja la Akashi-Kaikyo (Japani) lenye upana wa kilomita 2 kati ya nguzo za katikati.

neg:
Golden Gate Bridge
Golden Gate Bridge ni daraja ambalo limepita juu ya Pwani ya San Francisco. Linatoka San Francisco linakwenda Marin County, katika jimbo la Marekani la California. Lilianza kutumiwa mnamo mwaka wa 1937. Lina urefu wa ft 9,266 (2,824 m). Wakati ujenzi wa daraja ulipokamilika, lilikuwa daraja refu kuliko yote duniani. Kwa sasa kuna madaraja manane ambayo ni marefu. Kwa watu wengi, huamini kwamba bado hili ndilo daraja zuri duniani.

neg:
Phnom Aural
Ndio mrefu kuliko yote ya Kamboja, nchi ya Indochina.

neg:
Bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki
Bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki (Kiing. Great Rift Valley) ni maumbile ya kijiolojia inayoanza katika Mashariki ya Kati na kuendelea hadi Msumbiji. Ni kati ya maajabu makubwa ya dunia hii. Ufa hii imetokea tangu miaka milioni 35 kutokana na mwendo wa mabamba ya gandunia ya Afrika na Uarabuni. Mwendo huu umesababisha pia farakano ndani ya bamba la Afrika na wataalamu huamini kuwa Afrika ya Mashariki iko katika mwendo wa kuachana na Afrika kwa jumla.

neg:
Dubai Fountain
Dubai Fountain ni kivutio kikuu mtaani Burj Downtown Khalifa, iliyo mbele ya Burj Khalifa. Emaar, kampuni iliyosimamia ujenzi wa Burj Khalifa, na Downtown Burj Khalifa ilitangaza mpango wake wa kujenga chemchemi za Dubai mnamo Juni 2008, iliyo na gharama ya dola milioni 800. Chemchemi ya Dubai ni moja ya chemchemi refu zaidi kote duniani. Inashinda chemchemi ya Bellagio mjini Las Vegas kwa urefu.Chemchemi ya Dubai ambayo ni zaidi ya urefu wa viwanja viwili vya mpira. Ni 25% kubwa kuliko chemchemi ya Bellagio mjini Las Vegas. Chemchemi ya Dubai inaweza kuonekana kilomita 200 kutoka angani ikiwa una mwangaza wa moja kwa moja. Chemchemi hii inaweza kurusha maji wa urefu wa mita 150 ambayo ni sawa na ghorofa 50 au yenye kuosha madirisha khumusi ya urefu wa jengo la Burj Khalifa.

neg:
Orodha ya milima mirefu duniani
Kwa kutumia marejeo hayo Mlima Everest una nafasi ya sita tu kati ya milima ya Dunia, ilhali milima kadhaa iliyopo karibu na ikweta inasogea mbele, kama milima katika Andes na mlima Kilimanjaro nchini Tanzania.

neg:
Nguruwe
Nguruwe wa nyumbani hutambulika kwa jina la kisayansi "Sus scrofa". Walianza kufugwa karibu miaka 5,000 mpaka 7,000 iliyopita. Walizaliwa na rangi ya kahawia na kuendelea kuwa wa kijivu. Meno chonge ya juu huwa kama ndovu za kipekee zilizopinda nje na kuelekea juu. Urefu wa nguruwe huweza kufikia milimita 900 – 1800 na uzito wa kg 50 – 350.

neg:
Mona Lisa
Inaaminika kuwa ni mmoja kati ya michoro mashuhuri zaidi duniani kote. Kwa sasa mchoro huu unapatikana katika jumba la maonyesho (makumbusho) la mjini Paris (Ufaransa) maarufu kama Louvre.

neg:
Asia
Bara la Asia lina nchi 44 na visiwa mbali mbali vya madola mbalimbali. Mlima mrefu kabisa ulimwenguni ambao ni mlima wa Everesti wenye urefu wa mita 8,850 (futi 29,035) ulioko Nepal pia uko kwenye bara hili. Kadhalika, nchi zenye wakazi wengi zaidi ulimwenguni China na India pia ziko kwenye bara hili.

neg:
Kuba (jengo)
Kuba zilijulikana tangu zama za kale katika Uhindi na katika mazigira ya Mediteranea. Hekalu ya Pantheon katika Roma ya Kale ilikuwa kuba kubwa duniani kwa miaka mingi. Katika karne ya 6 kanisa kuu la Hagia Sofia lilijengwa mjini Konstantinopoli. Kanisa hili ilikuwa kielelezo cha makanisa mengi yaliyojengwa baadaye. Baada ya kuingia kwa Waturuki katika eneo la Konstantinopoli walitumia kuba lake pia kama mfano kwa ajili ya misikiti mikubwa na hivyo kuba imekuwa sifa ya misikiti mingi.

neg:
Amazonas (mto)
Kuhusu urefu hakuna mapatano bado kama Nile au Amazonas ni mto mrefu duniani. Makadirio hutegemea ni tawimto upi mwenye chanzo cha mbali zaidi unaokubaliwa na wataalamu. 1969 urefu wake ulipimwa kuwa 6.400 km.[1]

neg:
Belukha
Uko Urusi katika Milima ya Altai; ndio mrefu kuliko hiyo yote.

neg:
Kasoko
Kuna aina mbalimbali za kasoko Kasoko kubwa zaidi duniani zilisababishwa na asteroidi zilizogonga Dunia yetu. Kasoko kubwa iliyojulikana hadi 2006 ilikuwa kasoko ya Vredefort nchini (Afrika Kusini) yenye umbo la yai ya urefu wa 320 km na upana wa 180 km.

neg:
Dhiraa
Katika milki ya Misri ya Kale dhiraa iliwahi kusanifishwa mapema. Mafimbo yanayoonyesha alama za dhiraa zilipatikana katika makaburi ya Misri yaliyofungwa mnamo mwaka 1300 KK. Dhiraa hii ilikuwa dhiraa ndefu na mafibo yalionyesha kipimo cha milimita 523.5 hadi 529.2

neg:
Volta (ziwa)
Ziwa Volta ni ziwa kubwa kabisa duniani lililoundwa na watu. Urefu wake ni zaidi ya kilomita 500. Bwawa lapokea maji ya mito miwili Volta Nyeusi na Volta Nyeupe. Hutoka katika lambo kama mto Volta na kuishia katika Atlantiki.

neg:
Ghuba ya Suez
Upande wa kaskazini, mwishoni mwa Bahari ya Shamu kuna mto unaotokea baada ya mkono nchi wa Sinai au Rasi ya Sinai, na kusababisha kutokea kwa ghuba ya Suez au ((; Khalīǧ as-Suwais) kwa upande wa Magharibi, na pia kutokea kwa ghuba ya Aqaba kwa upande wa mashariki. Ghuba ya Suez hutengenezwa na bonde dogo lakini linalokua linajulikana kama Gulf of Suez Rift, linalikadiriwa kuwa kwa kiasi cha miaka milioni ishirini na nane iliyopita.. lianpanuka kwa kiasi cha kaskazini kwa kaskazinimagharibi. Hii husababisha kutenganisha kwa mji wa Suez na ingilio katika mfereji wa Suez. Katika miishio ya mkono nchi huu, ndio kuna mipaka ya bara la Afrika na Asia

neg:
Doi Pha Hom Pok
Ndio mrefu kuliko yote ya Uthai.

neg:
Jamhuri ya Watu wa China
Sehemu za magharibi zina milima mingi ambayo ni kati ya milima mirefu duniani kama Himalaya na Tian Shan.

neg:
Ukuta wa China
Ukuta mkubwa wa China ni kati ya majengo makubwa kabisa yaliyowahi kujengwa duniani. Ni mfululizo wa kuta na ngome unaofuata mpaka kati ya China na mbuga baridi za Asia ya Kaskazini na Asia ya Kati. Ulijengwa kwa shabaha ya kulinda China dhidi ya mashambulio ya makabila ya wahamiaji wa sehemu hizo.

neg:
Kanieneo angahewa
Juu ya kila mahali duniani kuna uzito wa nguzo ya hewa yenye urefu wa takriban kilomita 500 hadi mwisho wa angahewa. Uzito huu ni mkubwa kwenye pwani la bahari ambako ganda la hewa juu ya mahali ni nene. Lakini uzito huu na hivyo kanieneo ni mdogo zaidi juu ya milima mirefu ambako umbali hadi mwisho wa angahewa ni mdogo zaidi. Kwa wastani uzito wa nguzo ya hewa juu ya mita ya mraba moja kwenye uwiano wa bahari ni tani 10 lakini kipimo hiki kinaonyesha mabadiliko kutokana na mabadiliko ya kanieneo angahewa mahali hapa.

neg:
Ndovu
Tembo ni mamalia wakubwa wa jenasi Elephas na ‘Loxodonta’ za familia ya ‘Elephantidae’. Kuna spishi tatu tu za tembo zinazoishi mapaka leo: Ndovu-nyika au tembo wa vichakani wa Afrika (African Bush Elephant), ambao ni mkubwa kuliko wengine; tembo wa misituni wa Afrika (African Forest Elephant) na tembo wa Asia (Asian Elephant). Wanafanana lakini hawazaliani. Ndovu-misitu alitazamwa muda mrefu kama nususpishi ya Ndovu wa Afrika lakini wataalamu wamethibitisha ni spishi tofauti. Hufikia kimo cha mita 2 tu; anaishi hasa katika misitu ya Kongo. Spishi nyingine zote za tembo zimekoma.

neg:
Daraja la Julius Nyerere
Daraja hilo lina urefu wa mita 680, upana wa mita 32 na njia sita za kupitisha magari. Ndilo daraja kubwa katika Afrika ya Mashariki. Lilizinduliwa rasmi tarehe 19 Aprili 2016 na rais John Magufuli na kupewa jina "Daraja la Julius Nyerere" kwa heshima ya rais wa kwanza wa Tanzania Julius Kambarage Nyerere.

neg:
Australia
Great Barrier Reef mbele ya pwani ya mashariki-kaskazini ni vipwa vya matumbawe vikubwa duniani; ina urefu wa kilomita 2,000.

neg:
Hekla
Hekla pamoja na Iceland yote iko mahali ambako mabamba ya gandunia yanakutana, ambao ni bamba la Amerika ya Kaskazini na bamba la Ulaya-Asia na hapo ni sehemu ambako mara kwa mara magma ya ndani ya dunia inatoka nje.

neg:
Ghurabu (kundinyota)
Nyota angavu zaidi ni Jinaha la Ghurabu au γ Corvi yenye mwangaza unaoonekana wa mag 2.6. Iko kwa umbali wa miaka ya nuru 190 kutoka Dunia na rangi yake ni buluu-nyeupe.

neg:
Muundo wa dunia
Koti ni tabaka la mwamba lenye unene wa 2,900 km linalofunika kiini cha dunia. Iko chini ya ganda nyembamba la nje la dunia ikianza takriban 30-40 km chini ya uso wa dunia na kufikia kina cha 2,900 km. Mwamba wa koti ya dunia si imara. Kutokana na joto kubwa miamba ya koti imeyeyuka inakaa katika hali ya rojorojo. Sehemu hii ni joto zaidi kuliko ganda la juu. Katika koti ya juu ina halijoto ya sentigredi mamia kadhaa; karibu na kiini halijoto hufikia 3,200 °C hadi 4,000°C.

neg:
Korongo (Ciconiidae)
Korongo hawa ni ndege wa familia ya Ciconiidae wenye domo refu na nene (korongo wa familia ya Gruidae wana domo fupi na jembamba zaidi). Wanaitwa kongoti pia, hususa korongo mfuko-shingo. Mabawa yao ni marefu sana, yale ya korongo mfuko-shingo yana 3.2 m: marefu kuliko yale ya ndege wote ghairi ya tumbusi wa Andes (Andean condor).

neg:
Chicago
Kwa miaka mingi jengo la Sears Tower lilikuwa nyumba kubwa ya dunia kati ya 1974 hadi 1998 ikiwa na kimo cha mita 442.

neg:
Troposfia
Troposfia ni sehemu ya chini ya anga ya Dunia. Inasheheni asilimia 75 ya wingi wa anga na 99% ya mvuke wake wa maji na erososi. Urefu wake ni karibu kilomita 15. Ni ndefu zaidi katika tropiki (kilomita 20) na fupi kwenye ncha (kilomita 7).

neg:
Ghuba ya Uajemi
Ghuba ya Uajemi (Kiajemi: خلیج فارس khalij-e fārs; Kiarabu: الخليج الفارسي al-khalīj al-fārsī; pia: الخليج العربي al-khalīj al-ʿarabī „Ghuba Arabu“) ni ghuba kubwa la Bahari Hindi kati ya Uajemi na rasi ya Uarabuni.

neg:
Hermoni
Hermoni (kwa Kiarabu: جبل الشيخ, "jabal-ash-Shaikh", yaani "mlima wa shehe"; kwa Kiebrania: הר חרמון, Har Hermon) ni mlima wa Siria na Lebanoni ulio mrefu kuliko yote ya safu ya Lebanoni Ndogo na ya Siria nzima, ukiwa na kimo cha m 2,814 juu ya UB.

neg:
Mito mirefu ya Afrika
Mito mirefu ya Afrika inaonyeshwa katika orodha ifuatayo.
Mara nyingi mto wa Nile unahesabiwa kuwa mtu mrefu kuliko yote ya Afrika pia duniani. Kadirio la urefu wa mto hutegemea jinsi ya kuhesabu tawimito yake. Orodha inayofuata ina tofauti na orodha inayokadiria kwa namna nyingine.

neg:
Guantanamo Bay
Guantanamo Bay au Hori ya Guantanamo (kwa Kihispania Bahía de Guantánamo) ni hori ya Bahari ya Karibi inayoingia kusini mwa kisiwa cha Kuba yenye upana wa km 20 na urefu wa km 8.

neg:
Karpati
Safu hiyo ina umbo la upinde unaoanzia Ucheki (3%) kupita Slovakia (17%), Poland (10%), Hungaria (4%) na Ukraine (11%), hadi Romania (51%).
Milima mirefu zaidi inaitwa Tatra, mpakani kwa Slovakia na Poland, ambapo vilele vinazidi mita 2,600 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mdudu-kijiti
Wadudu hawa ni wembamba na warefu isipokuwa spishi za Phylliidae ambazo ni pana. Spishi kadhaa ni wadudu warefu kabisa katika dunia. Jike la "Phobaeticus chani" ni mrefu kuliko wote wengine na ana urefu wa sm 36 (57 kama miguu ikinyumbulika). Muundo wa mwili ni kamafleji na unafanana na kijiti au jani. Spishi nyingi hazina mabawa au zina mabawa yameyopunguka. Mabawa ya mbele ni membamba na magumu lakini yale ya nyuyma ni mapana yakiwa yamekunjuka.

neg:
Almas Tower
Almas Tower (Kiarabu:برج الماس) "Diamond Tower)" ni jumba refu sana mjini Dubai, United Arab Emirates. Ujenzi wa jengo hili la ofisi ilianza mapema mwaka 2005 na kukamilika mwaka 2009. Jengo hili lilifika urefu wake kamili mwaka 2008, na kuwa jengo ja pili refu zaidi Dubai, baada ya Burj Khalifa. Jumba hili lina ghorofa 74, 70 ambazo ni za kutumika kwa biashara sambamba na ghorofa nne za huduma.
Jumba hili liko kwenye kisiwa bandia chake mwenyewe katikati mwa mfuko wa Jumeirah Lake Towers, jumba hili ndilo refu zaidi katika majumba yote yatakayojengwa katika mfuko huo baada ya ujenzi kukamilika. Ilibuniwa na kampuni ya Atkins Middle East, ambao walibuni asilimia kubwa ya jumba la JLT. Jumba hili linajengwa na Taisei Corporation ya Japan katika ubia na ACC (Arabian Construction Co) ambao walishinda mkataba wa Nakheel tarehe 16 Julai 2005.
Kampuni ya Dubai Multi Commodities Centre (DMCC), wamiliki wa jumba, walikuwa wa kwanza kuhamia. DMCC walihamisha ofisi zao pamoja na Dubai Diamond Exchange kabla jumba hili likamilike tarehe 15 Novemba 2008. Almas Tower sasa ina manyumba ya kutoa huduma za aina nyingi za almasi ya kanda ile, vito vya thamani na viwanda vwa lulu. Pamoja na Dubai Diamond Exchange, hizi ni pamoja na Dubai Diamond Exchange, Dubai Pearl Exchange, Dubai Gems Club, Kimberley Process, ofisi za kupate vyeti na upatikanaji wa huduma bora za usafirishaji kutoka makampuni kama Brinks na Transguard. Kukatwa kwa Almasi na kubadilishana hufanyiwa huko ndani. Kutokana na aina ya mashirikiano yanayofanyika kwenye jumba hili, kuna usalama wa hali ya juu.

neg:
Ghuba ya Hudson
Ghuba ya Hudson (ing.: Hudson Bay, far.: baie d'Hudson, Kiinuktitut: Kangiqsualuk ilua) ni ghuba kubwa ya Bahari Atlantiki (Bahari ya Labrador) ndani ya ardhi ya Kanada mashariki. Eneo lake ni 819,000 km² (ni kubwa kuliko nchi ya Zambia). Ina umbo kama ziwa la ndani ya nchi kavu ikiunganishwa na bahari ya Labrador kwa njia nyembamba ya mlango wa Hudson yenye upana wa kilomita 64. Kuna mlango mdogo wa pili huu ni mlango wa Fury na Hecla.

neg:
Golyam Perelik
Golyam Perelik ni mlima mrefu kuliko milima yote ya Rodopi iliyoko Balkani (Ulaya), kati ya nchi za Ugiriki na hasa Bulgaria.

neg:
Ghorofa
Ghorofa ni jengo la ngazi ambalo linaweza kutumiwa na watu (kwa ajili ya maisha, kazi, ghala, burudani, n.k.).

neg:
Eratosthenes
Nyingine ilikuwa hisabati ya duara ya kawaida. Kwa njia hiyo alikadiria mzingo wa dunia kuwa "stadia" 252,000. Hii ni tokeo nzuri sana. Hakuna uhakika alitumia stadia gani; kama alikadiria stadia ya Kigiriki yenye urefu wa mita 185 ingemaanisha mzingo wa kilomita 46,620 ambayo ni kubwa zaidi kwa asilimia 16. Kama alitumia stadia ya Misri za mita 157.5 ingemaanisha kilomita 39,690 ambayo ni karibu sawa na upimaji wa leo.
Katika hisabati anajulikana jinsi alivyobuni "Kichujio cha Erastosthenes" ambacho ni mbinu wa kugundua namba tasa.

neg:
Utenzi wa Gilgamesh
Gilgamesh anamwuliza kwa nini yeye pamoja na mkewe wana maisha ya milele na hapa Utnapishtim anasimulia hadithi ya gharika kuu. Taarifa hii inafanana na habari za Biblia kuhusu Nuhu na kwa sababu hii Utnapishtim ameitwa pia "Nuhu wa Mesopotamia" na wataalamu wengine wanasema ya kwamba hadithi yake ilikuwa labda mfano kwa kutunga hadithi ya Nuhu.