query: Je,Catherine Ndereba alikuwa mwanariadha wa mbio gani?

pos:
Edith Masai
Edith alishinda medali ya fedha katika mbio ya mita 10000 katika Michezo ya All-Africa mwaka wa 2007. . Muda wake wa dakika 31:31.18 ni rekodi mpya ya Dunia kwa mwanamke aliye na umri zaidi ya miaka 40. Rekodi ya hapo awali ilikuwa inashikiliwa na Nicole Leveque wa Ufaransa, ambaye alikimbia kwa muda wa dakika 32:12.07 katika mji mkuu wa Helsinki mwaka wa 1994. Masai alishiriki katika marathon ya mashindano ya dunia mwaka wa 2008 katika mji mkuu wa Osaka nchini Japani, na kumaliza katika nafasi ya 8 katika mbio ambayo ilishindwa na mkimbiaji mwenzake Catherine Ndereba.

pos:
Catherine Ndereba
Wincatherine Nyambura Ndereba (alizaliwa 21 Julai 1972) ni mwanariadha maarufu ulimwenguni Mkenya . Alishinda Mbio refu za Boston mara nne na medali ya fedha katika Olimpiki ya mwaka 2004 na 2008. Ndereba akaivunja rekodi ya wanawake duniani mwaka 2001, kukimbia 2:18:47 katika mbio za Chicago . Mwaka 2008, Ndereba alielezwa na mtangazaji wa spoti Chicago Tribunekama wanawake wa mbio refu shupavu zaidi wakati wote.

neg:
Dayron Robles
Dayron Robles (alizaliwa 19 Novemba 1986 mjini Guantanamo, Cuba) ni mwanariadha wa kuruka viunzi ambaye anashikilia rekodi ya mbio ya 110m ya kuruka viunzi kwa muda wa sekunde 12.87.Aliweka rekodi hii mnamo 12 Juni 2008 katika mashindano ya Golden Spike Ostrava na yeye ndiye Bingwa wa Olimpiki wa sasa.

neg:
Kerron Stewart
Katika mbio ya 2009 ya IAAF Golden Gala,Stewart alishinda medali ya dhahabu katika mbio ya 100m akimshinda bingwa wa Olimpiki,Shelly-Ann Fraser.Alishinda kwa muda wa 10.75s iliyokuwa sawa na rekodi ya mbio hiyo katika shindano hilo. Huu ndio uliokuwa muda wa kasi kabisa kuhitimiwa na mwanamke katika tukio hilo kwa miaka kumi,muda wa kasi wa tatu wa Kijamaika ikiwa nyuma ya 10.74s ya Merlene Ottey na 10.73 ya Shelly-Ann Fraser. [14]

neg:
Paul Ereng
Katika fainali ya Olimpiki, Ereng alikuwa katika nafasi ya nne ,walipoingia mkondo wa mwisho, lakini alitimua mbio na akawapita wanariadha wote watatu ili kushinda medali ya dhahabu. Baada ya Olimpiki, alirudi nyumbani Kenya na kukaribishwa kama shujaa. Jambo bora zaidi lilikuwa kupokea medali yake(tena) katika mkutano wa jioni wa shule ya Starehe kutoka kwa marehemu Dkt. Geoffrey William Griffin.Katika Mbio ya Ndani ya Ukumbi ya Dunia mjini Budapest,Ereng alikimbia kasi tena katika mkondo wa mwisho na kushinda medali ya dhahabu katika rekodi mpya ya mbio za ndani ya ukumbi katika muda wa 1:44.84.

neg:
Linet Masai
Alishinda mbio za wanawake wachanga katika mashindano ya IAAF World Cross Country ya mwaka wa 2007 iliyofanyika katika mji mkuu wa Mombasa, nchini Kenya. Amaliza katika nafasi ya nne katika majaribio ya Kenya ya mashindano ya Mabingwa wa Dunia ya mwaka wa 2007 katika mbio za mita 5000 na kukosa tiketi ya kushiriki katika mji mkuu wa Osaka. Hata hivyo, alishiriki katika mashindano ya IAAF World Athletics Final mwaka wa 2007, na kumaliza katika nafasi ya nne mara mbili (mbio za mita 3000 na 5000).

neg:
Linet Masai
Mnamo 15 Agosti 2009, Masai alimshinda Meselech Melkamu wa Ethiopia NARROWLY katika fainali za mita 10,000 katika mashindano ya dunia ya IAAF ya mwaka wa 2009 iliyofanyika katika mji mkuu wa Berlin nchini Ujerumani. Bingwa wa wakati huo wa mbio za mita 10000 katika Michezo ya Olimpiki na Mashindano ya Dunia, Tirunesh Dibaba, alikuwa hakuweza kushiriki kutokana na jeraha. Alianza kuifanyia mazoezi mashinano ya Dunia ya Cross Country ya mwaka wa 2010 kwa kufanikiwa kupata ushindi katika mashindano ya Cross Internacional Valle de Llodio na Cross Internacional de Soria, kwa kuwashinda wakimbiaji wenzake kwa umbali mkubwa katika mashindano yote mawili. Masai alishinda tuzo la mwanaspoti wa kike bora wa Kenya wa mwaka wa 2009 [15] Pia alituzwa tuzo la Race Results Weekly la mkimbiaji wa kike wa mwaka, mwaka wa 2009

neg:
Wilma Rudolph
Katika shule ya sekondari, Rudolph akawa mchezaji wa mpira wa kikapu na nyota kwa timu yake. Alifanya pia kufuatilia kwa miaka 4 na kamwe hakupoteza mbio. Alipokuwa na umri wa miaka 16, alijiandikisha kwa Olimpiki za Majira ya joto katika kufuatilia. Alishinda medali ya shaba katika matukio ya kufuatilia. Alikuwa mmoja wa wanawake wa kwanza wa weusi kushinda chochote kikubwa kama hicho. Aliamua kushindana katika michezo ya Olimpiki ya 1964. Alistaafu na akawa mwalimu wa shule na kocha wa michezo. Alikuwa mama wa watoto 4 na akaachana na waume wawili.

neg:
Paul Tergat
Katika mwaka wa 2009, yeye alishinda mbio ya Lake Biwa katika Ujapani, kwa muda wa 2:10:22. Mnamo Oktoba 2009, yeye alikuwa mgeni rasmi katika kuzindua Mbio ya Belgrad ya Kihistoria. Ingawa hakushinda kamwe mbio zozote kaika miaka ya 1990, alikuwa mshindani pekee kukimbia katika mbio zote nne na kumaliza katika nafasi tatu za kwanza kila mara. Alisema nia yake ilkuwa kufunga kazi yake katika mbio hiyo na akasifiwa njia iliyokuza utamaduni wa Serbia.

neg:
Paul Tergat
Tergat alimaliza katika nafasi ya pili katika mbio zake tatu za kwanza: mbio ya London(mwaka wa 2001 na 2002) na mbio ya Chicago(mwaka 2001). Aliendelea kukimbia mbio hizo refu na kuchukua nafasi ya nne mara mbili: mbio ya Chicago (2002) na mbio ya London (2003).

neg:
LaShawn Merritt
Meritt alishinda mbio ya 400m katika Olimpiki ya 2008 mjini Beijing. Mashindano makali kati ya Meritt na Jeremy Wariner yalitarajiwa lakini mbio hiyo ilishindwa na Merritt kwa umbali mrefu sana. Sekunde 0.99 kati ya Merritt na Wariner ilikuwa kubwa kabisa kati ya mshindi na mwanariadha wa nafasi ya pili katika fainali ya Olimpiki katika mbio ya 400m. Muda wake wa 43.75s ulimfanya mwanariadha wa kasi sana wa tano katika historia ya mbio ya 400m.

neg:
Dennis Mitchell
Katika mwaka wa 1989, Mitchell alishinda mbio ya mabingwa ya NCAA ya 200 m. Mwaka wa 1991, mwezi mmoja tu kabla ya Mashindano ya Mabingwa wa Dunia, Mitchell alikimbia rekodi yake ya kwanza ya ulimwengu katika mbio ya 4 x 100 m kwa muda wa 37.67 jijini Zürich. Katika {0}Mashindano ya Mabingwa wa Dunia,{/0}Mitchell alikuwa katika timu ya Marekani ya mbio 4 x 100m iliyoweka rekodi mpya ya dunia katika muda wa 37.50 katika fainali. Licha ya hayo,akashinda pia medali ya shaba katika mbio ya 100m.

neg:
Kipchoge Keino
Alianza kuonyesha ufundi wake wa kukimbia kwenye Mashindano ya Jumuiya ya Madola huko Perth, Australia alipochukua nafasi ya kumi na moja. Kwenye Mashindano ya Olimpiki ya Majira ya Joto mwaka 1964 alimaliza wa tano kwenye mbio za mita 5000.

neg:
Ethiopia
Machi 2006, Waethiopia wawili walitamalaki mbio za masafa marefu, kwa jina wakiwa: Haile Gebreselassie (Bingwa wa Dunia na Olimpiki) aliyevunja rekodi ya kilometa 10 na sasa pia kilomita 20, NusuMarathoni, na rekodi ya kilomita 25, na kijana Kenenisa Bekele (bingwa wa dunia, mbio za majira (bara), na pia bingwa wa olimpiki), anayeshikilia Rekodi za Dunia za mita 5,000 na 10,000.

neg:
Samuel Wanjiru
Katika Mitja Marató de Granollers ya 24, ambayo Wanjiru alishinda, alinukuliwa akisema, "katika muda wa miaka mitano inayokuja najihisi nina uwezo wa kukimbia mbio za marathon kwa muda chini ya masaa 2 ". Mwezi Aprili mwaka wa 2009, Wanjiru alishinda marathon ya London kwa muda wa masaa 2:05:10, rekodi mpya ya kibinafsi na pia rekodi mpya ya kozi. Alifurahishwa sana na fanikio lake na kusema kuwa alitumai kuvunja rekodi ya dunia ya Haile Gebrselassie baadaye. Katika Nusu Marathon ya Rotterdam, Wanjiru alikimbia kwa muda wa saa 1:01:08 mnamo 13 Septemba, mbio ambayo ilishindwa na Sammy Kitwara kwa muda wa dakika 58:58. ] Mnamo Oktoba mwaka wa 2009, Wanjiru alishinda Marathon ya Chicago kwa muda wa saa 2:05:41 na kuweka rekodi mpya ya kozi katika mji huo mkuu na muda wa kasi zaidi katika marathon milele kukimbiwa nchini Marekani. Ushindi wake katika miji mikuu ya London na Chicago yalimsaidia kufikia nafasi ya juu ya orodha kuu ya dunia katika Marathon mwaka wa 2009 na kumtuza jackpot ya dola 500,000 za Marekani.

neg:
Paul Tergat
Yeye aliweka rekodi mpya wa muda wa 2:04:55 tarehe 28 Septemba 2003 katika mbio ya Berlin. Hiyo ni kasi ya kilomita moja kwa dakika 0:02:57 yaani kilomita 20.3 kwa kila saa au maili moja kwa dakika 0:04:46. Katika mbio yake aliyovunja nayo rekodi ya dunia , Tergat aliumiza vibaya mguu wake. Baadaye, alisema kuwa alijisikia kama soli ya kiatu ilitoka alipokuwa akikimbia. Yeye ,pia, alipiga kona vibaya alipokuwa akikaribia mwisho wa mbio. Mwanariadha mwenzake kutoka Kenya,Sammy Korir, karibu amfikie. Korir alichukua nafasi ya pili katika muda wa 2:04:56, iliyokuwa muda wa kasi ya pili katika historia ya mbio ya aina hizo.

neg:
Paul Tergat
Habari kuhusu mbio alizokimbia

neg:
Samia Yusuf Omar
Mwezi wa Aprili mwaka 2008 alishiriki katika Ubingwa wa riadha wa Afrika huko Addis Ababa, Ethiopia alipopata nafasi ya mwisho. Hata hivyo aliteuliwa na Kamati Olimpiki ya Somalia kushiriki katika mashindani ya mbio wa mita 200 kwenye Michezo ya Olimpiki ya 2008 huko Beijing, China. Wakati ule alisema ya kwamba hakutegemea kuteuliwa kwa sababi ya umri wake mdogo na kwa sababu familia yake alitoka katika jamii lisilo la Kisomali.

neg:
Martha Karua
Martha Karua alijiunga na chama cha Kenneth Matiba cha Ford-Asili lakini alipoteza tiketi ya uteuzi kwa tajiri na mshawishi Mkuu wa zamani wa Utumishi wa Umma Geoffrey Kareithi. Kisha alipewa tiketi na aliungwa mkono na wazee wa Democratic Party of Kenya (DP) ambao walitaka kuvunjwa kwa upinzani wa Kareithi - Nahashon Njuno. Karua alishinda uchaguzi mkuu wa mwaka wa 1992 na akawa Mbunge wa Gichugu na mwanamke wa kwanza mwanasheria kuchaguliwa kimaarufu kwa Bunge. Pia aliteuliwa kama katibu wa chama wa masuala ya kisheria kati ya mwaka wa 1992 na 1997.

neg:
Seraphino Antao
Seraphino Antao (amezaliwa 30 Oktoba 1937) ni mwanariadha mstaafu kutoka Kenya. Alishinda katika Mashindano ya Jumuia ya Madola ya mwaka wa 1962, ikimfanya Mkenya wa kwanza kushinda dhahabu katika shindano la kimataifa.. Yeye ni wa asili ya Kiasia (Goan) kutoka jiji la Mombasa na alikuwa mkimbiaji wa mashindano ya masafa mafupi.

neg:
Edith Masai
Masai alizaliwa katika kijiji cha Chepkoya, wilaya ya Mlima Elgon. Alishindana wakati wake wa shule ya sekondari wakati alikuwa katika shule ya upili ya Kibuk. Alihitimlu kutoka skuli hiyo mwaka wa 1988. Alijiunga na Kenya Prisons Service mwaka wa 1990, inayojulikana sana kwa kusajili wanariadha wengi wenye vipaji. Masai hata hivyo, hakupata chochote hadi mwaka wa 1999, wakati akawa bingwa wa mbio za kuvuka nchi au “cross-county” ukipenda,akiwa na umri wa miaka 32. Baada ya ushindi huu, alianza kufanya mazoezi zaidi kwa umakini

neg:
Sally McLellan
Sally alizaliwa mjini Sydney na wakahamia Gold Coast alipokuwa umri wa miaka 8. Ilikuwa pale, wakati yeye bado alikuwa katika shule ya msingi,ndipo kipaji chake cha riadha ikaonekana na Sharon Hannan ,ambaye ni kocha wake hadi sasa. [10] Sally alipata umaarufu katika mwaka wa 2001,akiwa umri wa miaka 14 tu,akashinda mbio ya 100m ya Australia ya walio chini ya umri wa miaka 20. Baada ya shida za kujeruhiwa katika mwaka wa 2002,alikimbia mbio yake ya kimataifa ya kwanza katika Mbio ya Dunia ya Ubingwa ya Vijana,Sherbrooke,Kanada na akashinda mbio ya 100m kuruka viunzi. Mwezi uliofuata,akiwa umri wa miaka 16 ,aliwakilisha Australia katika ngazi ya Mashindano ya Mabingwa ya Dunia ya 2003,Paris,Ufaransa kama mmola wa wanariadha wa timu ya mbio ya 4x100m. Ilipofika mwaka wa 2004,alishinda medali ya shaba katika mbio ya 100m katika Mbio ya Dunia ya Vijana ya Mabingwa, na akakosa tu kwa kidogo sana medali katika mbio ya 100m ya kuruka viunzi.

neg:
Amos Biwott
Alizaliwa katika eneo la Nandi, Kenya. Amos Biwott alikuwa wa kwanza katika orodha refu ya wanariadha wa Kenya waliomfuata na kushiriki katika mbio ya 3000m ya urukaji viunzi. Tangu kushinda mbio hiyo ,kwa njia ya kiajabu, katika michezo ya Olimpiki ya Mexico City, Biwott alifungulia Waafrika wengine njia katika kushinda mbio za masafa marefu.

neg:
Seraphino Antao
Alishiriki katika Mashindano ya Jumuia ya Madola ya 1958 kule Cardiff, Wales lakini hakuwa na mafanikio makubwa. Miaka miwili baadaye alishiriki katika Mashindano ya Olimpiki ya 1960 jijini Rome, Italia ambapo alifika nusu fainali ya shindano la mita 100. na mkondo wa pili katika shindano la mita 200.

neg:
Aleen Bailey
Katika mashindano ya NCAA ya nje ya riadha,Bailey alishinda mbio ya 100m na 200m,akishinda aliyependelewa sana Muna Lee wa LSU. Alikuwa katika timu ya 4 x 100 katika mashindano ya mabingwa ya 2002.

neg:
Joseph Keter
Katika michezo ya Olimpiki ya Atlanta, anayeshikilia rekodi ya dunia katika shindano la mita 3000 kuruka viunzi na maji, Moses Kiptanui alikuwa akipigiwa upato kushinda lakini alipokea upinzani mkali kutoka kwa Keter katika finali.
Wawili hawa walikuwa wamefika kidimbwi cha mwisho wakiwa sako kwa bako lakini Keter akafungua mwanya na kumwacha mwenzake, huku akishinda mbio hizo kwa tofauti ya sekunde 1.11.

neg:
Henry Rono
Ingawa hakutamalaki sana kama alivyotamalaki mwaka wa 1978, Rono aliendelea kukimbia na kushindana katika viwango vya juu kwa miaka minne ijayo, na kukimbia kwa muda wa kasi zaidi (13:19) wa mwaka katika mbio za mita 5,000 na kushinda mchuano wa cross-country wa NCAA mwaka wa 1979; hii ilikuwa mojawapo ya mbio za kasi zaidi katika historia ya mbio za mita 10,000 mwaka huo 1980 (27:31), huku alikuwa amekuwa na mwaka wa nguvu katika mbio ya mita 5000 na alikuwa na rekodi nyingine ya dunia mwaka wa 1981, na kukimbia muda wa kasi zaidi wa tatu katika historia katika mbio ya mita 5,000 (13:08.9) na vilevile mara mbili alimaliza mbio yak echini ya muda wa 27:30 na kukaribia rekodi ya dunia mita 10,000 kwa sekundi chache mwaka wa 1982. Baada ya 1978 mafanikio yake yakawa si ya mara kwa mara, kwani aliathiriwa na matatizo ya kuongeza uzito na kunywa pombe ambayo hakumwezeaha kukimbia kwa kasi. Mwaka wa 1981, alikimbia mbio za hali ya juu katika mita 5,000 na alivunja rekodi yake ya dunia ya mita 5,000 msimu wa majira ya joto ukielekea kuisha kwa muda wa 13:06.20, baada ya kuripotiwa kuwa alitumia sehemu bora ya siku akipumzika ilikupunguza ulevi alikuwa ameupata usiku kabla. Rono hakupata fursa ya kushiriki katika Michezo ya Olimpiki, kwani nchi yake iligoma kushiriki katika Michezo ya Olimpiki ya miaka ya 1976 na 1980 na kufikia mwaka wa 1984 alikuwa ameacha kushiriki.

neg:
Shelly-Ann Fraser
Katika mbio ya fainali, wanariadha wa Jamaika walimaliza katika nafasi tatu za kwanza . Washindi wa nafasi ya pili walichaguliwa kwa kutumia usaidizi wa picha na wakawa Sherone Simpson na Kerron Stewart. (Wanawake hawa wawili walituzwa medali za fedha ; medali ya shaba haikutuzwa yeyote.) Muda wa Fraser ulikuwa muda bora wa kibinafsi wa sekunde 10.78, sekunde 0.20 kasi kuliko Wajamaika wenzake(Simpson na Stewart). Muda wake wa Olimpiki ulikuwa wa pili kwa kasi katika mbio ya 100m uliokimbiwa na mwanamke Mjamaika, ulishindwa na sekunde 0.04 na ule wa rekodi ya Merlene Ottey ya 10.74s.

neg:
Moses Kiptanui
Mwaka mmoja baadaye, yeye alikosa medali ya dhahabu ya Olimpiki tena alipochukua nafasi ya pili katika fainali ya mbio hiyo katika Atlanta. Yeye alishindwa mwenzake,kutoka Kenya, Joseph Keter. Mwaka uliofuata,katika mbio za "1997 World Championship" ya Athens,Ugiriki alishindwa kushinda medali yake ya dhahabu lakini akashinda ya fedha. Wilson Boit Kipketer ndiye alikuwa mshindi , mwanariadha kutoka Kenya.

neg:
Usain Bolt
Usain Bolt St Leo (/ ju ː seɪn /, Born. Agosti 21, 1986, Trelawny, Jamaika) ni mwanariadha alishinda medali tatu za dhahabu katika mashindano ya Olimpiki.
Anashikilia rekodi ya dunia ya sasa katika wote 100 na 200 dash mita na alama ya 9:58 na sekunde 19:19 mtiririko huo. Got alama hizi katika XII ya Mabingwa wa Dunia uliofanyika katika Berlin. Hasa, Bolt imeweza kuvunja rekodi kwa dash mita 100 Agosti 16, 2009 [2] na mita 200 kwa siku nne baadaye, tarehe 20 Agosti 2009. [3]

neg:
Jennifer J. Kayombo
Alianza safari ya harakati akiwa bado yuko shule ya sekondari, kwa kujitolea katika tasisi isiyo ya kiserikali iitwayo Railegh Tanzania na Fema Klabu kama mwenye kiti waklabu hiyo nabadae alikuwa alikuwa mwanachama wa Fema National Youth Advisory Board (YAB). Katika harakati za uelezi wa mambo ya Afya ya uzazi na Haki amekuwa akisaidia katika majukumu ya Fema amesaidia katikakutengeza jarida la Fema la mwaka 2016.

neg:
Dayron Robles
Katika Mashindano ya Mabingwa wa Dunia ya Ndani jijini Moscow,alichukua nafasi ya pili kwa muda bora wa kibnafsi(mbio za ndani) wa 7.46s,muda huu ameuboresha sasa ukawa 7.33s(huu ndio muda wa kasi wa pili duniani katika mbio hii ,akiwa nyuma ya Colin Jackson).

neg:
Pamela Jelimo
Alilikunja jamvi msimu wake wa kutoshindwa kwa kushinda mbio yake (mita 800) katika fainali ya IAAF World Athletics wa mwaka wa 2008. Baada ya tukio hilo alirejea Kenya kwa mara ya kwanza tangu majaribio ya Olimpiki na kukaribishwa na sikukuu nyingi. Tarehe 18 Septemba 2008 katika mji wa Kapsabet, njia - njia ya Pamela Jelimo (Pamela Jelimo Street)- ilitajwa kwa heshima yake.

neg:
Pamela Jelimo
Pamela Jelimo alizaliwa katika kijiji cha Kiptamok, wilayani Nandi , katika mkoa wa Bonde la Ufa. Mamake, Esther Cheptoo Keter, alikuwa mkimbiaji mzuri wa mita 200 na mita 400 lakini desturi za kikabila za Wanandi zilimaanisha kwamba kama binti ambaye ni kitinda mimba asingeweza kuolewa na ilimbidi awahudumie wazazi wake wenye umri wa makamo. Hata hivyo, alipewa ruhusa kuzaa watoto kwa wanaume tofauti, hivyo basi Jelimo alilelewa na mamake katika familia ya kaka watatu na dada wasita. Jelimo alianza kukimbia mwaka wa 2003, akiwa na umri wa miaka 13, akiwa katika shule ya upili ya Koyo, divisheni Kaptumo, karibu na Kapsabet. Alijifahamisha mwenyewe kama mwanamichezo aliyetimia kwa kushinda mashindao ya shule katika mita 100,mita 200 ,mita 400 , mita 800, mita 400 kutumia vikwazo na heptathlon. Mwalimu wake wa michezo wa skuli ya upili, mwalimu Filipo N'Geno, alisema kwamba alikuwa akishindana na wavulana katika masafa mafupi kwani wasichana hawakumpa ushindani aliyohitaji.

neg:
Henry Wanyoike
Kinyume na washindani wengi ambao huboresha ujuzi wao katika shindano moja, Henry ni mmoja wa wale ambao wamejiboresha katika mashindano mengi.
Katika miaka 10 iliyopita, ameshiriki katika mashindano ya Half-Marathon, mbio za barabarani za kilomita 10, mita 5,000 na mita 1,500.
Anashikilia rekodi ya Dunia ya Marathon kwa vipofu ya 2:31:31 aliyoiweka jijini Hamburg mnamo 2005.
half-marathon (1:14:44) - washiriki 2,675

neg:
Cassidy
Albamu ya tatu ya Cassidy , B.A.R.S inayomaanisha hadiyhi ya Barry Adrian Reese , ilitolewa 7 Novemba 2007, na wimbo wake wa kuongoza "My Drink N 'My 2 Step," ambao ulikuwa ukicheza kwa redio na mtandao. Pia aliunda shindano la B.A.R.S Pambano Freestyle tarehe 10 Oktoba 2007 ,lillilokuwa bure katika MTV's . Alishiriki katika msafara wa AND1 mwaka wa 2007. Cassidy alionekana kwenye matamasha kadhaa ya Roots na Dipset. Wimbo wa pili wa kibinafsi utakuwa "Cash Rules" akiwashirikisha Bone Thugs-n-Harmony na Hawa. Cassidy pia kuwa uso mpya wa Loti 29, ambayo ina wasanii wengine kama vile Juelz Santana.

neg:
Lashinda Demus
Akitupilia mbali kumbukumbu za kushindwa hapo awali katika kuhitimu Olimpiki ya 2008 , alishinda Mashindano ya Mabingwa wa Marekani ya 2009 katika mbio ya 400m ya urukaji viunzi.Alishinda na muda wa sekunde 53.78 na kushinda nafasi ya kucheza katika Mashindano ya Mabingwa wa Dunia ya 2009. Aliboresha muda wake katika mbio za mashindano ya Herculis katika mwezi wa Julai ukawa sekunde 52.63. Hii ilikuwa rekodi katika mashindano hayo na muda wa kasi wa nne katika tukio hilo.

neg:
Edith Masai
Edith alimaliza katika nafasi ya 5 katika mbio za mita 10000 katika mashindano ya dunia yaliyofanyika katika mji mkuu wa Helsinki mwaka wa 2005 nchini Finland. Muda wake wa dakika 30:30.26 ulikuwa rekodi mpya ya Kenya Rekodi hiyo ilivunjwa na Linet Masai katika Michezo ya Olimpiki mwaka wa 2008, ambaye alikimbia kwa muda wa dakika 30:26.50

neg:
Jackie Joyner-Kersee
Kuanzia Agosti 2016, Joyner-Kersee ana rekodi ya dunia katika heptathlon pamoja na matokeo sita ya juu wakati wote wakati rekodi yake ya kuruka kwa muda mrefu ya 7.49 m ni ya pili juu ya kuruka muda mrefu orodha yote. Mbali na heptathlon na kuruka kwa muda mrefu, alikuwa mwanariadha wa darasa la dunia katika vikwazo vya meta 100 na mita 200 kuwa mwezi wa Juni 2006 katika 60 juu wakati wote katika matukio hayo.

neg:
Yevgeniya Polyakova
Polyakova aliwakilishwa Urusi katika [[Olimpiki|Olimpiki ya 2008]] iliyokuwa [[Beijing]],[[Uchina]].Alishiriki katika mbio ya 100m. Katika awamu ya kwanza ya mbio za kuhitimu,alichukua nafasi ya kwanza mbele ya [[Jade Bailey]] wa [[Barbados]] na [[Sherone Simpson]] wa [[Jamaika]].Alikimbia mbio hiyo kwa muda wa sekunde 11.24 na kuhitimu kuingia awamu ya pili. Katika mbio hiyo aliboresha muda wake ukawa sekunde 11.13 akimaliza nyuma ya [[Shelly-Ann Fraser]] wa [[Jamaika]] na hivyo basi akahitimu kukimbia katika mbio za nusu fainali. Katika nusu fainali alikimbia kwa muda wa 11.38s,akachukua nafasi ya saba katika mbio hiyo na akashindwa kuhitimu  kuingia mbio za fainali. Pamoja na [[Aleksandra Fedoriva]], [[Yulia Gushchina]] na [[Yuliya Chermoshanskaya]] alishiriki katika mbio ya 4 x 100m. Katika mbio ya kwanza ya kuhitimu,walichukua nafasi ya pili nyuma ya [[Jamaika]] lakini mbele ya [[Ujerumani]] na [[Uchina]]. Muda wao wa sekunde 42.87 pia ulikuwa wa pili kwa kasi kwa jumla katika mataifa 16 yaliyoshiriki katika mbio hiyo. Kutokana na matokeo haya,walihitimu kukimbia katika fainali ambapo walikimbia kwa muda wa 42.31s,wakachukua nafasi ya kwanza na kushinda medali ya [[dhahabu]]. Timu ya Jamaika hawakumaliza kutokana na kosa katika kubadilishana.
[[Jamii:Waliozaliwa 1983]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanariadha wa Urusi]]
[[Jamii:Wanariadha wa Olimpiki ya 2008]]
[[Jamii:Wanaolimpiki wa Urusi]]
[[Jamii:Watu kutoka Moscow]]

neg:
Noah Ngeny
Alirejea nchini Australia mnamo 2001 huku akishinda mashindano ya ‘’Goodwill’’ ya Maili jijini Brisbane lakik=ni ajali ya gari nchini Kenya mwezi wa Novemba ilimpumzisha kutoka riadha kwa msimu huo wote.
Maumivu aliyoyapata yaliidhuru kazi yake tangu hapo. Hakushiriki mashindano mengi kati ya 2003 hadi 2004 lakini aliweka muda bora zaidi wa 3:33:38 lakini akashindwa kufuzu kwa mashindano ya Olimpiki katika timu ya Kenya kwa hivyo hangeweza kulitetea taji lake mjini Athens.
Ngeny hakushiriki katika majaribio ya Kenya ya Mashindano ya Dunia ya 2003 kwa sababu ya Maumivu

neg:
Sheri-Ann Brooks
Brooks aliwakilisha nchi ya Jamaika katika Olimpiki ya 2008 mjini Beijing. Akiwa pamoja na Shelly-Ann Fraser, Aleen Bailey and Veronica Campbell-Brown walishiriki katika mbio za 4 x 100m. Katika mzunguko wa kwanza , Jamaika ilishinda nchi zaUrusi, Ujerumani na Uchina. Muda wa Jamaika wa sekunde 42.24 ulikuwa wa kwanza katika mataifa 16 yaliyoshiriki katika mbio hiyo. Kutokana na matokeo hayo, Jamaika walihitimu kushiriki katika fainali, Brooks na Bailey wakibadilishwa na Sherone Simpson na Kerron Stewart. Jamaika hawakumaliza mbio hiyo kutokana na kosa la kubadilisha nafasi kati ya wanariadha wawili. [10]

neg:
Paul Tergat
Rekodi ya dunia ya Tergat ilivunjwa katika mwaka wa 2007 na Haile Gebrselassie wa Ethiopia. Muda huo ulibaki kuwa rekodi ya Kenya hadi mwaka wa 2009,Duncan Kibet na James Kwambai(aliyechukua nafasi ya pili) walikuwa na muda wa 2:04:27 katika mbio ya Rotterdam.

neg:
Ruth Bosibori
Bosibori alizaliwa katika kijiji cha Bosiango kilicho karibu na Kisii
Alianza kukimbia mwaka 2003 alipokuwa katika chuo cha upili cha Kebirichi. Aliajiriwa na Polisi wa Kenya baada ya kushinda michuano ya mkoa mwaka 2007 Amezoea kukimbia mguu tupu.

neg:
Catherine Ndereba
Ndereba, ambaye pia anajulikana kama 'Catherine Mkuu', sasa anaishi mjini Nairobi, Kenya, na mume wake Anthony Maina na binti Jane. Samuel Ndereba kaka yake na dada Anastasia Ndereba pia ni wakimbiaji.

neg:
Omar Brown
Yeye alikuwa na mafanikio mengi akiwa mwanariadha kijana huku akishinda medali ya fedha na shaba katika mbio za 200m na 100m katika Mashindano ya Mabingwa vijana wa Dunia katika mwaka wa 1999. Mwaka uliofuata alichukua nafasi ya nne katika Mashindano ya Mabingwa Vijana wa Dunia. Aliwakilisha Chuo Kikuu cha Arkansas katika mashindano kati ya vyuo vikuu.

neg:
Shirika la Riadha la Kenya
Mashindano ya Kenya hufanyika katika misimu ya joto, lakini majaribio tofauti hutumika kubaini wanariadha kwa michuano ya kimataifa. Wanariadha mabingwa wa Kenya kwa kawaida huhudhuria matukio hayo, manake wale wanaozikosa huenda kuwa wanakosa michuano mikubwa vilevile. Wanariadha wengi wa Kenya hushindana Ulaya, michuano ya kitaifa na majaribu ni tukio tu ambapo watazamaji wanaweza kuwatazama wakishindana.

neg:
Samia Yusuf Omar
Alishiriki katika viatu na nguo zilizotolewa na timu ya Sudani kwa sababu mwenyewe au kamati ya Somalia walikosa pesa. Alimaliza wa mwisho lakini kwa makofi ya watazamaji wote katika sekunde 32.16. Habari zake akiwa mwanamke wa pekee kutoka Somalia ziliripotiwa na magazeti na vituo vya runinga vingi duniani.

neg:
Samuel Wanjiru
Samuel Kamau Wanjiru (10 Novemba, 1986 mjini Nyahururu - 15 Mei, 2011) alikuwa mwanariadha wa Kenya ambaye mbio zake maalum ni mbio za masafa marefu. Akawa mtaalamu katika umri mdogo na kuvunja rekodi ya dunia ya nusu marathon alipokuwa na umri wa miaka 18. Mwaka 2007, alivunja rekodi ya kukimbia ya barabara ya kilomita 20 na kuboresha rekodi ya nusu marathon kwa zaidi ya sekunde ishirini.

neg:
Anna Ndege
Matokeo yake mazuri kuwahi kuyapata yalikuwa ni kushika nafasi ya kumi na tisa katika mashindano ya mbio fupi za mwaka 2001 (IAAF World Cross Country Championships). Ameiwakilisha Tanzania katika mashindano ya jumuiya ya madola mara mbili akiwa anashiriki mbio fupi za wanawake (IAAF World Cross Country Championships – Women's short race 2001 na 2002). Vile vile alishiriki katika mashindano ya jadi ya mwaka 2002 yaani kwa Kiingereza yanaitwa 2002 Commonwealth Games, Alishiriki kukimbia mbio zote za mita mia nane (800) na mita elfu moja mia tano (1500). Alikuwa mshindi mdogo wa medali hizo zilizoshindaniwa (Africa Military Games).

neg:
Jason Dunford
Dunford alishiriki katika mashindano kadhaa katika mashindano ya ubingwa wa Dunia wa mwaka wa 2007 huko Melbourne, Australia. Tokeo lake bora lilikuwa kufika fainali ya "butterfly" katika mita 100, ambapo alimaliza wa nane. Akielekea fainali, aliweka muda wa sekunde 51.85 rekodi mpya ya Afrika na kumshinda mshindi wa michezo ya Commonwealth, Ryan Pini wa Papua Guinea Mpya ilikupata nafasi ya nane ya kuingia katika fainali. Yeye pia akawa mwogeleaji wa kwanza kutoka Kenya kufuzu kwa Olimpiki. Alifuzu kushiriki katika Olimpiki ya mwaka wa 2008 ambao ulikuwa wakati wa kiangazi huko Beijing, Uchina katika mashindano ya "butterfly" ya mita 100 na vilevile ya "freestyle" ya mita 100 . Katika hafla ya mapema, baadhi ya waogeleji kutoka Kenya wameshiriki katika Olimpiki, lakini tu baada ya kupewa "wildcard" ya IOC ya uogeleaji.Kadi hii inaiwezesha nchi ambayo kaikufuzu kwa njia ya kawaida kushiriki katika olimpiki.

neg:
Margaret Okayo
Margaret Okayo mwanariadha wa mbio za marathon aliye na ufanisi mkuu nchini Kenya.
Ameshinda mataji mengi katika mbio hizo.

neg:
Amos Biwott
Biwott hakuwa amekimbia mbio nyingi za urukaji viunzi kabla ya kushiriki katika michezo ya Olimpiki hiyo, alikuwa amekimbia mbio tatu tu. Hivyo basi, mtindo wake haukuwa bora na wa kawaida hasa katika kuruka viunzi. Alitumia njia ya iliyochekesha sana. Alikuwa mtu wa kwanza kuwa na ujasiri wa kuruka kikwazo chote bila kukikanyaga, mbinu hii ilihitaji kuruka kwa nguvu kwelikweli. Alipotumia mbinu hiyo ya kuruka hivyo, alipunguza muda wa kuruka viunzi (uliokuwa sekunde 1.1) kwa nusu ukawa sekunde 0.55. Yeye ndiye alikuwa mwanariadha pekee kumaliza mbio hiyo na miguu kavu bila maji hata kidogo katika mbio ya uhitimu na hata katika fainali. Alishinda mbio ya fainali akiwa mbele ya mwanariadha mwenzake kutoka Kenya , Benjamin Kogo. Alimshindia muda wa sekunde 0.6.

neg:
Sara Ramadhani
Sara Ramadhani (amezaliwa tarehe 30 Desemba 1987) ni Mtanzania mkimbiaji wa mbio ndefu zijulikanazo kama marathon. Alishiriki shindano la Marathon ya wanawake ya mwaka 2016 ambapo alimaliza umbali wa 121 kwa muda wa 3:00:03

neg:
Zakia Mrisho Mohamed
Zakia aliweza kushiriki mashindano ya kimataifa ya riadha kwa mara ya kwanza mwaka 2003,ambapo alikimbia urefu wa mita 3000 na kufanikiwa kuwa nafasi ya sita. Pia mwaka 2004 katika mashindano yaliyojulikana kama "Cinque Mulini", aliweza kuibuka mshindi wa kwanza na kuwa mwanamke Mtanzania wa kwanza kuwahi kutwaa taji hilo.

neg:
Margaret Okayo
Mnamo 1998 wakati wa Mashindano ya Olimpiki
Okayo alimaliza wa tano katika shindano la mita 10000.
Alimaliza wa 13 katika mashindano ya ya 1999.
Miongoni mwa mashindano yake ya Ufanisi zaidi ni Mashindano ya ya 2003 na Boston Marathon ya 2002.
Katika mashindano yote anashikilia rekodi.
Aliweka Rekodi mpya katika katika masafa ya Marathon mnamo 4 Novemba 2001 katika mji wa New York,
lakini haishikilii sasa hivi.
Mashindano mengine ya Marathon aliyoyashinda ni London Marathon ya 2004,
Milan Marathon ya 2003, San Diego mnamo 2000 na 2001.
Aliiwakilisha nchi yake ya Kenya katika mashindano ya Olimpiki ya 2004- Shindano la wanawake la Marathon.
Yeye hutumia miezi mitatu kila mwaka kujifunza kulu Italia.
Alishinda katika mashindano ya Udine Half Marathon ya mwaka wa 2003
na kumaliza wa tatu katika mashindano ya Rome-Ostia Half Marathon a 2008.

neg:
John Ngugi
Ngugi alijiimarisha mwenyewe kama mkimbiaji wa mburuzo yake aliposhinda mbio ya mita 5000 katika Michuano ya Dunia ya mwaka wa 1987 katika mji mkuu wa Roma. Katika fainali, Ngugi alichukua uongozi alipofikia kilomita ya pili, lakini licha ya mbinu zake za uongozi katika mbio hizo, alipitwa na wanariadha wenzake wakati wa kumaliza, na kumaliza katika nafasi kumi na mbili; nafasi ya kusikitisha. Alishinda mbio za mita 5000 katika Michezo ya All-Africa ya mwaka wa 1987 uliofanyika nchini Kenya.

neg:
Brimin Kipruto
Ilpofika mwaka wa 2004, baada ya kumaliza # 2 katika majaribio ya Olimpiki ya Kenya,Kipruto(aliyekuwa kijana wa umri wa miaka 19 tu) alishinda medali ya fedha katika Mbio ya Olimpiki ya 2004 katika mbio ya 3000m kuruka viunzi. Katika Mbio ya Mabingwa ya Dunia ya 2005 mjini Helsinki alishinda medali ya shaba katika mbio iyo hiyo ya 3000m. Yeye alimaliza katika nafasi ya tatu tena katika Mbio ya Dunia ya IAAF ya 2005. Katika mwaka wa 2006,alimaliza katika nafasi ya 6 katika fainali ya Mbio ya Dunia,huku akirudia nafasi yake ya 2004.

neg:
Anna Ndege
Anna Ndege (alizaliwa Shinyanga tarehe 5 Machi 1982) ni mwanariadha Mtanzania aliyeshiriki mashindano ya mbio za urefu wa kati. Ubora wake wa kukimbia umbali wa mita 1500 kwa muda wa dakika 4:09.71. Vilevile ni miongoni mwa Watanzania wanaoshikilia rekodi ya mashindano ya riadha.

neg:
Sherone Simpson
Katika Olimpiki ya 2008 mjini Beijing alishiriki katika mbio ya 100m. Katika mbio za mchujo,alikuwa wa tatu nyuma Yevgeniya Polyakova na Jade Bailey katika muda wa 11.48s na kuhitimu awamu ya pili. Katika awamu ya pili aliboresha muda wake ukawa 11.02s na kushinda mbele ya Muna Lee na Chandra Sturrup. Katika mbio za nusu fainali alikuwa nambari ya nne na 11.11 s akapata nafsi katika fainali. Katika mbio za ajabu na wenzake wa Jamaika,Shelly-Ann Fraser na Kerron Stewart, walishinda medali huku Fraser akipata ya dhahabu na Stewart & Simpson wakipata ya fedha. Akiwa pamoja na Fraser,Stewart, Sheri-Ann Brooks,Aleen Bailey na Veronica Campbell-Brown alishiriki katika mbio ya 4 x 100. Katika mbio za mchujo(bila Simpson na Stewart) walikuwa wa kwanza mbele ya Urusi,Ujerumani na Uchina. Muda wa sekunde 42.24 ndio uliokuwa bora kabisa kati ya mataifa 16. Kutokana na matokeo haya, walihitimu kushiriki katika mbio ya fainali.Katika fainali waliweka Simpson na Stewart badala ya Bailey na Brooks. Hatimaye,hawakumaliza mbio yao kutokana na makosa katika kubadilishana kijiti cha kumpa mwanariadha mwenzako. [14]

neg:
Aleen Bailey
Bailey alishindana kwa niaba ya nchi yake Jamaica katika Olimpiki ya 2004 alipomaliza katika nafasi ya 5 katika mbio ya 100m na nafasi ya 5 katika mbio ya 200m. Aliungana na bingwa wa mbio ya 200m,Veronica Campbell,Tayna Lawrence na Sherone Simpson na kushinda mbio ya 4 x 100m.

neg:
Asbel Kiprop
Katika Michezo ya Olimpiki ya mwaka wa 2008, Kiprop alishindwa kidogo tu na mwanariadha kutoka Bahraini Rashid Ramzi na kukosa medali ya dhahabu. ] Hata hivyo, Kiprop alipewa medali hiyo ya dhahabu baada ya Ramzi kupimwa na kupatikana kuwa alikuwa ametumia madawa ya kulevya ya aina ya CERA, Dutu lililokuwa limepigwa marufuku ambalo ni toleo mpya la linalojulikana kama EPO. Kiprop amesema kuwa hajafurahishwa na jinsi alibvyoshinda medali hiyo ya dhahabu.

neg:
Catherine Ndereba
Ameshinda Mbio za Filadelfia za Umbali nusu kina mara saba, hivi karibuni mwaka 2009

neg:
Kerron Stewart
Katika Olimpiki hii alishiriki katika mbio ya mita 100. Katika mbio za kuhitimu, alichukua nafasi ya kwanza akiwashinda Ezinne Okparaebo na LaVerne Jones-Ferrette katika muda wa sekunde 11.28 na kuhitimu kushindana katika raundi ya pili. Hapo aliboresha muda wake kuwa 10.98 kushinda mbio hiyo akiwashinda Lauryn Williams na Kim Gevaert. Alishinda nusu fainali kwa muda wa 11.05 na kuhitmu nafasi ya kushindana katika fainali ya mbio hiyo. Katika mbio ya ajabu ambayo Mjamaika mwenzake,Shelly-Ann Fraser,alishinda medali ya dhahabu,Stewart na Sherone Simpson walipata medali ya fedha kila mmoja kwa muda wa 10.98s katika mbio yenye medali zote zilishindwa na Wajamaika. Wakiwa pamoja na Fraser, Simpson, Sheri-Ann Brooks, Aleen Bailey na Veronica Campbell-Brown alishiriki katika mbio ya 4 x 100m. Katika raundi ya kwanza(bila Simpson na Stewart) walichukua nafasi ya kwanza mbele ya Urusi,Ujerumani na Uchina. Muda wa Jamaika ulikuwa sekunde 42.24 na huo ndio uliokuwa muda kasi kabisa kati ya mataifa 16 yaliyoshiriki katika mbio hiyo. Kutokana na matokeo haya wao,walihitimu kushindana katika fainali ambapo wakabadilisha Brooks na Bailey kwa Simpson na Stewart. Hatimaye,hawakumaliza mbio hiyo kutokana na makosa katika kubadilishana kile kijiti kati ya wanariadha. [13]

neg:
Ezekiel Kemboi
Wakati wa Mbio ya Mabingwa wa Dunia ya 2003, Kemboi alikuwa katika shindano kali na aliyekuwa mwenzake Saif Saeeed Shaheen (aliyekuwa Stephen Cherono) aliyewakilisha nchi yake mpya,Qatar.Shaheen alimwacha Kemboi aliyekuwa amechoka na kushinda mbio hiyo kwa muda chini ya sekunde tu.
Kemboi alishinda medali ya dhahabu katika Michezo ya Afrika ya 2003.

neg:
Pamela Jelimo
Pamela Jelimo (aliyezaliwa tarehe 5 Desemba 1989) ni mwanamichezo Mkenya anayebobea katika mita 800. Alishinda medali ya dhahabu kwenye Olimpiki ya mwaka wa 2008 mjini Beijing. Yeye ni mwanamke wa kwanza wa Kenya kushinda medali ya dhahabu ya Olimpiki na pia Mkenya wa kwanza kushinda Golden League Jackpot. Anashikilia rekodi ya dunia ya mita 800 ya wakiambiaji wachanga na rekodi ya Afrika ya wakimbiaji wazee wa umbali huo. Jelimo pia ni mmoja wa wanawake wachanga kuishindia Kenya medali ya dhahabu ya Olimpiki.
Alishinda dhahabu hiyo ya mita 800 akiwa na umri wa miaka 18 tu.

neg:
Paul Tergat
Tergat alimaliza mbio akiwa wa pili baada ya Gebrselassie katika mwaka wa 1997 na 1999 kwa Mbio ya Mabingwa wa Dunia katika 10,000 m, na kumaliza akiwa wa tatu katika toleo la mbio hizo la 1995 nyuma ya Gebrselassie na Khalid Skah wa Morocco.

neg:
Henry Rono
Rono alizaliwa katika sehemu ya Milima ya Nandi nchini Kenya na kabila yake ni Kinandi. Alianza mbio akiwa angali katika shule ya msingi. Kuanzia mwaka wa 1977 alihudhuria Chuo Kikuu cha Washington State, pamoja mkimbiaji mwenzake Samson Kimobwa, ambaye alivunja rekodi ya dunia ya mita 10,000 mwaka wa 1977. Mkufunzi wake katika chuo kikuu alikuwa John Chaplin. Wakimbiaji zaidi kutoka nchi ya Kenya baadaye walijiandikisha katika chuo kikuu cha Washington State, pamoja na Bernard Lagat, Mike Kosgei, na Patrick Muturi. Akiwa angali bado katika chuo kikuu cha Washington State, Rono akawa mtu wa tatu tu katika historia (baada ya Gerry Lindgren na Steve Prefontaine) kushinda mchuano wa Cross Country wa wanaume wa NCAA mara tatu, katika miaka ya 1976, 1977, na 1979. Muda wake wa ushindi ulikuwa 28:07 mwaka wa 1976 na muda wake umebakia wa kasi zaidi katika mita 10,000 ya cross-country katika historia ya NCAA (ingawa mwaka wa 2008 Galen Rupp alikimbia kwa muda wa 27:41 katika mkutano wa mkoa wa NCAA katika kozi ambayo ilisemekana kuwa mita 80 fupi kuliko mpimo wa kawaida ). Pia alikuwa bingwa mtetezi wa steeplechase ya NCAA miaka ya 1978 na 1979 na bingwa wa mchuano wa ndani (yaani indoor kwa lugha ya kimombo) wa NCAA katika mita 3000 mnamo mwaka wa 1977.

neg:
Shirika la Riadha la Kenya
Mashindano mengine yanayoandaliwa na Shirika la Riadha la Kenya ni kama mfululizo wa mbio za nyika na zingine za barabarani. Kenya husimamia matukio ya mbio mara tatu kila mwaka. Mbio za nyika za Nairobi ilianza majuzi, lakini sasa inaongoza katika ushindani na ushiriki. Zingine ni Mbio za nyika za Mombasa na ile ya Ziwa Kuu, inayofanyika mjini Kisumu. Isitoshe, kuna ushindani unaojulikana kama , ambayo inahusisha mashindano mawili sawa na (42 km) na nusu Mbio za nyika, lakini ni mbio ya nyika kwa hivyo haiwezi linganishwa na Mbio za nyika. Hata hivyo, tukio la Mbio za nyika za Lewa limewavutia wakenya wakimbiani wengi wa kimataifa na limeshindwa na Paul Tergat, Catherine Ndereba na Joyce Chepchumba katika miaka iliyopita.

neg:
Abebe Bikila
Medali ya pili ya dhahabu aliipata mwaka 1964 huko Tokyo, Japani. Katika mbio hizi Abebe alivaa viatu. Kilichoshangaza wengi ni kuwa wiki sita kabla ya mashindano hayo, Abebe alikuwa na operesheni ya kuondoa kibole. Operesheni hii ilimzuia kufanya mazoezi ya kujiandaa kwa mbio hizo. Hata hivyo aliweza kushiriki na kushinda. Baada ya kumaliza mbio hizo, Abebe Bikila alishangaza watazamaji kwa kuendelea kukimbia na kufanya mazoezi mengine. Wakimbiaji wengine waliishiwa nguvu kabisa baada ya kumaliza kukimbia na hata kufikia hatua ya kuzimia.

neg:
Paul Tergat
Yeye alishinda Mashindano ya mbio ya Lisbon 2000 kwa kuweka rekodi mpya ya mbio hizo na muda bora ya kibinafsi wa 59.06,zote bado zipo hadi mwaka wa 2010. Yeye alishinda mbio hizo tena mwaka wa 2005. Mafanikio ya Tergat pia ni ushindi mara tano katika Mbio ya Barabara za Saint Silvester, mbio muhimu kabisa katika mbio za barabara za Amerika Kusini. Yeye anashikilia rekodi kwa mbio ya umbali wa kilomita 15, ambayo yeye aliiweka mwaka wa 1995. Umaarufu wake katika mbio ya Saint Silvester umempa sifa sana nchini Brazil.

neg:
Catherine Ndereba
Ndereba ametoka Gatunganga katika Wilaya ya Nyeri, akaenda Shule ya Sekondari Ngorano ambapo yeye zilizofuatwa mbio yake kimuziki. Mwaka 1994, aliajiriwa katika mpango wake wa ukimbiaji na baraza la majela la Kenya Ndereba ilipatiwa mwaka 2004 na 2005 Kenya, tuzo ya mwanamke wa spotibora wa Mwaka Alipatiwa dhahabu ya shujaa na rais Mwai Kibaki mwaka 2005

neg:
Failuna Abdi Matanga
Failuna Abdi Matanga ni mwanariadha wa kimataifa kutoka nchini Tanzania kwenye mbio ndefu. Mnamo Machi 2018 Alipokea hundi ya kiachi cha Sh. milioni 1, kama mshindi wa pili wa mbio za Kilimanjaro Premium Lager Marathon upande wa Kilometa 21. Vile vile ameshiriki mashindano ya dunia kwa upande wa wanawake wanaokimbia mita 10,000 mwaka 2017 huko Marekani.

neg:
Asbel Kiprop
Mwaka wa 2007 ndio uliyokuwa mwaka uliyoanzisha mambo mazuri, kwani alishinda medali ya dhahabu katika mashindano ya dunia ya kuvuka nchi (mbio za vijana) [18] na katika Michezo ya All-Africa (mbio za mita 1500). Alikimbia kwa wakati wake bora kibinafsi kwa kumaliza katika nafasi ya nne katika mbio za mita 1500 katika mashindano ya dunia ya mwaka 2007 katika mji mkuu wa Osaka.

neg:
Zakia Mrisho Mohamed
Alichaguliwa kuiwakilisha Tanzania katika mashindano ya 2005 IAAF World Cross Country Championships na kushika nafasi ya 20 katika mbio ndefu. Lakini alifanikiwa kuwa nafasi ya sita mbio za mita 5000  kwenye 2005 World Championships in Athletics na mwezi mmoja badae akawa wa tatu katika mashindano ya mbio ya "3rd IAAF World Athletics Final|World Athletics Final" (mita 3000).

neg:
Pamela Jelimo
Jelimo aliorodheshwa katika jamii ya wanariadha wanawake bora mwaka huo na IAAF pamoja na Yelena Isinbayeva na Tirunesh Dibaba, lakini Isinbayeva alilishinda tuzo hilo . Hata hivyo, Jelimo alituzwa tuzo la Ufunuo wa mwaka wa IAAF (IAAF Revelation of the year Award) na tuzo la mwanamichezo mwanamke wa mwaka wa Kenya.

neg:
Sherone Simpson
Sherone Simpson (alizaliwa 12 Agosti 1984) ni mwanariadha wa nchi ya Jamaika ambaye huiwakilisha nchi yake katika mashindano ya kimataifa. Alishinda medali ya dhahabu katika mbio ya 4 x 100m katika mashindano ya Olimpiki ya 2004 na medali ya fedha katika Mashindano ya Mabingwa wa Dunia ya 2005.Alishinda medali ya fedha katika mbio ya 100m katika Olimpiki ya 2008 baada ya kukimbia kwa muda mmoja na mwenzake wa Jamaika ,Kerron Stewart. Muda wake wa kibinafsi wa 10.82 s katika mbio ya 100m,Simpson ndiye mwanariadha mwanamke wa nne bora nchini Jamaika.Mbele yake ni Merlene Ottey,Shelly-Ann Fraser na Kerron Stewart. Muda wake bora wa 22.00 s katika mbio ya 200m ndio muda wa nne bora katika orodha ya Jamaika akiwa nyuma ya Merlene Ottey,Grace Jacson,Juliet Cuthbert,Veronica Campbell-Brown na Kerron Stewart. Amekimbia mbio ya 200m na muda huu mara mbili. Kocha wa Simpson ni Stephen Francis mjini Kingston.Jamaika, anaposoma katika Chuo Kikuu cha Teknolojia. Yeye ,pia, alisoma katika shule ya Manchester High.
Simpson alishinda medali ya dhahabu katika mbio ya wanawake ya 200 m katika Michezo ya Jumuia ya Madola ya 2006 , huku akishinda Veronica Campbell.Katika mbio hizo, Jamaika ilishinda medali za dhahabu kwa mbio za 100m na 200m. Jamaika ilishinda ,pia, medali zote za dhahabu katika mbio za kuruka viunzi.

neg:
Jackie Joyner-Kersee
Katika michezo ya Olimpiki ya Summer ya 1988 huko Seoul ,Korea, Joyner-Kersee alipata medali za dhahabu katika heptathlon na kuruka kwa muda mrefu. Katika michezo ya 1988 huko Seoul, aliweka rekodi ya dunia ya heptathlon ya pointi 7,291. Waandishi wa fedha na wa shaba walikuwa Sabine John na Anke Vater-Behmer, wote wawili ambao walikuwa wakiwakilisha Ujerumani ya Mashariki. Siku tano baadaye, Joyner-Kersee alishinda medali yake ya pili ya dhahabu, akijitokeza kwenye rekodi ya Olimpiki ya 7.40 m (24 ft 3 1/4 in) katika kuruka kwa muda mrefu. Alikuwa mwanamke wa kwanza wa Marekani kupata medali ya dhahabu kwa kuruka kwa muda mrefu pamoja na mwanamke wa kwanza wa Marekani kupata medali ya dhahabu katika heptathlon.

neg:
LaShawn Merritt
Merritt alishinda medali ya fedha katika mbio ya 400m katika Mashindano ya Mabingwa wa Dunia ya 2007 mjini Osaka. Alishinda medali yake ya dhahabu ya kwanza katika mashindano makubwa akiwa katika timu ya 4 x 400m katika mbio hizo za Osaka.

neg:
Orange Democratic Movement
ODM ilianzishwa na chama cha Uhuru Kenyatta, KANU na chama cha Raila Odinga, LDP, lakini chama cha KANU kiliweza kujiondoa, na waliobaki waligawanyika katika makundi haya mawili yanayoongozwa na Raila Odinga (ODM; ndio wengi zaidi) na Kalonzo Musyoka (ODM-Kenya). Sababu ya farakano ilikuwa suala la nani atakuwa mgombea wa urais upande wa ODM.

neg:
Samuel Wanjiru
Alihamia hadi marathon kamili na alishinda katika Michezo ya Olimpiki ya Beijing ya mwaka wa 2008 kwa muda ambao ulikuwa rekodi ya Olimpiki wa masaa 2:06:32 na kuwa Mkenya wa kwanza kushinda medali ya dhahabu ya Olimpiki katika marathon. Mwaka uliofuata, alishinda marathon zote mbili za London Marathon na Chicago Marathon, kwa kukimbia marathon ya kasi zaidi milele kurekodiwa katika nchi za Uingereza na Marekani, mtawalia.

neg:
Shirika la Riadha la Kenya
Kenya ni taifa lenye ustadi katika Riadha, lakini talanta hii huishia katika mbio za mbali. Wanariadha maarufu wa Kenya kwa kawaida hutoka wilaya kama Keiyo, Marakwet na Nandi katika magharibi ya Kenya. Karibu wote huwa kabila la Kalenjin.
Mashindano makuu ya kwanza ya kimataifa ambako Kenya ilishiriki ilikuwa michezo ya Ulaya ya 1954, huko Cardiff, lakini Kenya haikushinda medali yoyote.

neg:
Abebe Bikila
Abebe Bikila alishinda medali ya dhahabu katika mashindano ya Olimpiki ya Rome, Italia mwaka 1960. Ushindi huo ulimpa heshima kubwa ya kitaifa. Katika mashindano hayo aliweka rekodi ya dunia ya mbio za marathoni ya masaa 2 na dakika 15 na sekunde 16.2. Abebe alishinda mbio hizo ingawa alikimbia miguu mitupu.

neg:
Lashinda Demus
Yeye alikuwa katika Long Beach Wilson alipokimbia na bado anashikilia rekodi ya mbio ya 300m ya kuruka viunzi. Alikimbia pia mbio ya 4 x 400, 4 x 100 na ,vilevile, mbio fupifupi.

neg:
David Rudisha
Alizaliwa mjini Kilgoris, Wilaya ya Trans Mara nchini Kenya.Rudisha alienda shule ya St Patrick,shule ya upili ya Kimuron huko Iten, Wilaya ya Keiyo, ambayo inajulikana kwa kuwalea wakimbiaji kadhaa ikiwa ni pamoja na Wilson Kipketer aliyekuwa ameshikilia rekodi ya mbio za mita 800m kwa miaka kadhaa kabla ya Rudisha kujiunga na shule hiyo. Mnamo Aprili 2005 Japheth Kimutai alipendekeza Rudisha kwa James Templeton, na Rudisha akajiunga na kundi la wakimbiaji linalosimamiwa na Templeton.

neg:
Henry Wanyoike
Wanyoike ni mmoja wa Wanariadha wa kasi sana duniani.
Alianza kukimbia akiwa mtoto na tayari alikuwa na ndoto ya kujiunga na kundi la Kenya la wanariadha, nchi ambayo inajulikana kwa kuwakuza
Wanariadha wengi wa Massafa marefu wa Kimataifa kuliko nchi nyingine yoyote.

neg:
Paul Tergat
Paul Kibii Tergat (amezaliwa 17 Juni 1969) ni mwanariadha maarufu kutoka nchini Kenya. Yeye alishikilia rekodi ya riadha ya masafa marefu tangu mwaka wa 2003 hadi 2007, akiwa amekimbia kwa muda wa 2:04:55, na anaonekana kama mmoja kati ya wakimbiaji bora wa muda wote.
Katika hali ya kuzingatia mbio ya masafa marefu tu,Tergat ameshinda tuzo nyingi na kuweka rekodi kadhaa za dunia kwenye uwanja,kwenye mbio za nchi kavu na hata kwenye barabara ya lami. Alipewa jina la utani la "Gentleman",Tergat ni mtu wa kufanya bidii katika kazi zake na hujipa motisha sana. Yeye huishi na hufanya mazoezi yake ya mbio Ngong,karibu na jiji la Nairobi.

neg:
Cool Runnings
Ili waweze kushindana katika mashindano ya Olympics, yeye na rafiki yake wa karibu, Sanka Coffie, bingwa wa kukimbiza kigari cha kubeba vingoe, wameenda kumwomba Irv Blitzer, rafiki wa zamani wa baba yake Derice Mzee Ben ambaye awali alijaribu kuwakusanya wakimbia mbio kujiunga na uanzishwaji wa timu ya bobsleji miaka kadhaa iliyopita. Irving ni Mmarekani aliyeshinda Medali ya Dhahabu katika bobsleji mara mbili katika Mashindano ya Olympic ya Majira Baridi 1968 ambaye alimaliza maonesho mawili na tena katika kipindi cha Olympic ya 1972 lakini alitolewa ushindi hapo baadaye hasa kwa kudaiwa amedanganya na kustaafu kwa fedheha huko Jamaica, ambako anaishi maisha ya ovyo kabisa akiwa kama mtu wa kubeti (mkusanya pesa za mashindano na bahati nasibu katika michezo). Ung'ang'anizi wa Derice hatimaye ukamshawishi Irving kuwa kocha wao na kurudia maisha aliyoyaacha nyuma. Hatimaye wakamwingiza Junior na Yul, japokuwa Yul bado yu na hasira dhidi ya kosa la Junior katika Majaribio ya Olympic.

neg:
Nassima Saifi
Alifaulu mwaka 2011 kwenye mashindano ya ubingwa wa dunia ya michezo ya walemavu mjini Christchurch (New Zealand) ambapo alishiriki tena kwa kurusha tufe na kisahani. Hapo alishinda medali ya dhahabu kwa kufikia mita 40.99 kwa kisahani.

neg:
Pamela Jelimo
Manamo juni 2007, alimaliza wa tano katika mbio za mita 400 katika mashindano ya kitaifa ya Kenya kwa muda wa sekunde 55.82. Aliendelea kujiboresha msimu wote. Alishinda medali ya dhahabu ya mita 400 katika mashindano ya Afrika ya wakimbiaji wachanga kwa kumaliza kwa muda wa sekunde 54.93 na kuweka rekodi ya kitaifa ya wakimbiaji wachanga ya Kenya katika mita 200 pamoja kwa sekunde 24.68. Jelimo alifurahishwa na mafanikio yake lakini kocha wake mpya, Zaid Kipkemboi Aziz, alipendekeza abadilishe na aanze kukimbia mita 800, kwa kusema kuwa atafanya bora katika mbio ya masafa marefu. Alianza kuifanyia kazi shurutisho la polisi la Kenya na alikuwa anafanya mazoezi na mwanariadha mkenya mwenzake Janeth Jepkosgei.

neg:
Filbert Bayi
Filbert Bayi (amezaliwa 23 Juni 1953) ni mwanariadha kutoka nchi ya Tanzania aliyehudhuria Michezo ya Olimpiki mwaka wa 1980 kule Urusi upande wa mbio za masafa marefu ya kati na kushinda nishani ya fedha katika mbio ya mita 3000.

neg:
Benjamin Limo
Benjamin Limo hajawahi kushiriki katika Michezo ya Olimpiki, kutokana na kanuni ambayo inaruhusu wanariadha watatu tu kutoka kila taifa kushiriki. Taifa lake la Kenya lenye wingi wa wakimbiaji wema wengi wa umbali wa katikati, ni vigumu mno kwake kuhitimu.

neg:
Abebe Bikila
Abebe Bikila ni mwanariadha wa Ethiopia ambaye aliwahi kupata medali mbili za dhahabu katika za mbio za masafa marefu katika mashindano ya Olimpiki na kuwa Mwafrika wa kwanza kupata medali katika mashindano ya Olimpiki.

neg:
Dayron Robles
Katika Mashindano ya Mabingwa wa Dunia ya 2008 mjini Valencia,hakuhitimu kuingia fainali kwa sababu alisimama alipodhani kuwa mwanariadha mwenzake,Liu Xiang alikuwa ameanza mbele ya wengine. Hii ilikuwa bahati mbaya sana kwa Robles,aliyekuwa amekimbia muda tisa kati za muda 11 kasi kabisa katika msimu huo na alikuwa akionekana ni kama atashinda medali ya dhahabu.

neg:
Kenya
Kwa upande wa mbio za magari, Kenya ndio waandalizi wa mbio za magari maarufu za Safari Rally zinazotambulika kuwa ngumu zaidi ulimwenguni, na ambazo ni sehemu ya Bingwa wa Mbio za Magari kwa miaka mingi hadi kuondolewa kwake baada ya mbio za 2002 kwa sababu ya matatizo ya kifedha. Baadhi ya madereva maarufu wa mbio za magari ulimwenguni walioshiriki na kushinda mbio hizi ni Bjorn Waldegard, Hannu Mokkola, Tommi Makinen, Shekhar Mehta, Carlos Sainz na Colin McRae. Ingawa mbio hizi bado huendelea kila mwaka kama sehemu ya kutafuta Bingwa wa Mbio za Magari Afrika, waandalizi wanatarajia kuruhusiwa kujiunga tena na Ubingwa wa Magari Ulimwenguni katika miaka michache ijayo.

neg:
Samuel Wanjiru
Muda bora wa Wanjiru katika mbio za mita 5,000 ni dakika 13:12.40, muda aliyouweka akiwa na umri wa miaka 17 mnamo Aprili 2004 mjini Hiroshima, Ujapani. Akiwa na umri wa miaka 18 tu, Wanjiru alivunja rekodi ya dunia ya nusu marathon mnamo 11 Septemba 2005 katika Nusu marathon ya Rotterdam kwa muda wa dakika 59:16 na akaivunja rasmi rekodi ya Paul Tergat nusu-marathon ya dakika 59:17. Hii ilitangulia mapema wiki mbili kwa kuboresha kwa rekodi ya vijana ya dunia ya mita 10,000 kwa karibu sekunde 23 katika IAAF Golden League Van Damme Memorial Race mnamo 26 Agosti. Rekodi yake ya dunia ya vijana ya dakika 26:41.75 ilikuwa nzuri sana kumpa nafasi ya tatu katika mbio hizo nyuma ya rekodi ya dunia ya Kenenisa Bekele ya dakika 26:17.53 na ya Boniface Kiprop ya dakika 26:39.77. Ilikuwa Kiprop ambaye alikuwa anashikilia rekodi ya dunia ya vijana (dakika 27:04.00) ambayo iliwekwa katika michuano hiyo mwaka uliyokuwa umepita.

neg:
Samia Yusuf Omar
Wakati wa vita ya wenyewe kwa wenyewe ya Somalia babake aliuawa na bomu lililolipuka sokoni alipofanya kazi wakati Samia alikuwa katika darasa la nane. Wakati ule aliacha shule akaangalia wadogo olhali mama aliendelea kufanya biashara ndogondogo. Mama alimpa moyo kufanya mazoezi ya mbio. Alienda kwa mazoezi kwenye uwanja wa michezo penye njia ya mbio iliyokuwa na mashimo kutokana na milipuko ya mabomu. Kama hakuweza kuingia uwanjani alikimbia kwenye barabara za miji hata akishikwa mara kwa mara na wanamigambo na kurudishwa nyumbani kutokana an iamni zao za kidini eti mwanamke Mwislamu asishiriki katika riadha.

neg:
Paul Tergat
Tergat alimaliza katika nafasi ya sita (muda wa 2:08:06) katika mbio ya London katika mwezi wa Aprili 2007. Katika mbio hiyo kulikuwa na Haile Gebrselassie wa Ethiopia, ambaye aliacha kukimbia baada ya kilomita 30. Martin Lel wa Kenya ndiye aliyeshinda mbio hiyo katika muda wa 2:07.42, baada ya mbio kali hapo mwisho.
Tarehe 30 Septemba 2007,mwanariadha wa Ethiopia Haile Gebrselassie alivunja rekodi ya Tergat ya muda wa 2:04.55, alipokamilisha mbio ya Berlin katika muda wa 2:04:26. Muda mfupi baada ya kumaliza mbio, Gebrselassie alimwomba Tergat amwie radhi kwa kuvunja rekodi yake(alipopigiwa simu ya kuambiwa hongera na Tergat). Gebrselassie baadaye alielezea, "Niwie radhi - hii ni rekodi ya Paul Tergat," Gebrselassie aliwaambia wanahabari katika mkutano wa habari. "Paulo ni rafiki yangu,"alisema Haile.

neg:
Linet Masai
Masai anatoka katika kijiji cha Bugaa, kilomita nne ukielekea katika mji wa Kapsokwonyi Wazazi wake ni John Barasa Masai na Leonida Cherop na ni mzaliwa wa nne wa jumla ya watoto kumi Alisomea shule ya Msingi ya Kapsagom na kisha skuli ya sekondari ya Askofu Okiring ambapo alihitimu mwaka wa 2005. Alianza kukimbia mwaka wa 2005, wakati kaka yake mkubwa, Musa Ndiema Masai, alishinda mbio za mita 5000 na 10000 katika mashindano ya vijana ya Kiafrika, akitumai angeweza kuiga mafanikio ya kakake. Ndugu zake wachanga, Dennis [8] Ndiema [9] na Magdaline pia ni wakimbiaji. Baba yao, John Barasa Masai, pia alikuwa mkimbiaji [11] huku Ben Jipcho akiwa mjomba wao wa mbali. Yeye hufanyia mazoezi katika kambi ya PACE Sports Management Training katika eneo la Kaptagat.

neg:
Edith Masai
Edith Chewangel Masai (alizaliwa mnamo 4 Aprili 1967) ni mwanariadha kutoka Kenya. Mafanikio yake bora ni medali tatu za dhahabu za kibinafsi katika mashindano ya dunia ya kuvuka nchi ya IAAF kati ya mwaka wa 2002 na 2004. Pia anajulikana kwa kufikia mpaka wa kimataifa akiwa na umri wa miaka 35.

neg:
Abebe Bikila
Katika mashindano ya Tokyo, Abebe aliweza kuvunja rekodi yake mwenyewe kwa kukimbia kwa masaa 2, dakika 12 na sekunde 11.2.

neg:
Seraphino Antao
Kilele cha kazi yake kilikuwa wakati wa Mashindano ya Jumuia ya Madola ya 1962 yaliyofanyika Perth, Australia. Hapa alishinda nishani ya dhahabu katika mbio za yadi 100 na 220. Pia alikuwa katika kikosi cha Kenya cha yadi 4X400 kupokezana vijiti kilichomaliza katika nafasi ya tano. Wengine katika kikosi hicho ni Wilson Kiprugut, Kimaru Songok na Peter Francis . Mwaka huo huo alishinda dhahabu mbili (yadi 100 na 220) katika mashindano ya Ubinwa wa AAA nchini Uingereza, mashindano ambayo alikuwa ameshiriki mara zaidi ya moja.
Pia aliwahi kushinda nishani nyingi za Dhahabu katika Mashindano ya Afrika Mashariki na Kati .


query: Côte d'Ivoire iko na idadi ngapi ya watu?

pos:
Cote d'Ivoire
Wakazi walikadiriwa kuwa 23,919,000 mwaka 2014. Kabila kubwa ni lile la Waakan (42.1%). Asilimia 20 ni wahamiaji, hasa kutoka nchi jirani (Liberia, Burkina Faso na Guinea). Asilimia 4 wana asili tofauti, hasa Ufaransa, Lebanoni, Vietnam na Hispania.

neg:
Wilaya ya Dabakala
Wilaya ya Dabakala (far.: département de Dabakala) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Vallée du Bandama nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 103.583
Makao makuu yako Dabakala (mji).

neg:
Abidjan
Abidjan ilikuwa kijiji tu hadi mwaka 1904. Wakati ule iliteuliwa kuwa mwanzo wa reli ya kuelekea ndani. Reli ilianzishwa hapa kwa sababu ng'ambo ya wangwa ilikuwepo bandari ndogo ya Port-Bouët. Tangu reli kujengwa Abidjan ilikua haraka. Mwaka 1934 ilitangazwa kuwa mji mkuu wa koloni ya Kifaransa Cote d'Ivoire.

neg:
Didier Zokora
Alain Didier Zokora Deguy (amezaliwa 14 Desemba 1980 katika mji mkuu wa Abidjan) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka nchini Cote d'Ivoire (Ivory Coast), ambaye kwa sasa anaichezea klabu ya huko Hispania, maarufu ya Sevilla FC na pia timu ya taifa ya Cote d'Ivoire.

neg:
Wilaya ya Sinématiali
Wilaya ya Sinématiali (far.: département de Sinématiali) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Savanes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Kaskazini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 37.592.
Makao makuu yako Sinématiali (mji).

neg:
Kibeti (Cote d'Ivoire)
Kibeti (pia Kieotile) ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Wabeti. Isichanganywe na lugha ya Kibeti nchini Kamerun. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kibeti imehesabiwa kuwa watu 200 tu. Wabeti wengi wameanza na kuzidi kutumia lugha ya Kianyin badala ya Kibeti. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibeti iko katika kundi la Kikwa.

neg:
Wilaya ya Ferkessédougou
Wilaya ya Ferkessédougou (far.: département de Ferkessédougou) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Savanes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Kaskazini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 197.725.
Makao makuu yako Ferkessédougou (mji).

neg:
Kimbato
Kimbato ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Wambato. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kimbato imehesabiwa kuwa watu 25,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimbato iko katika kundi la Kikwa.

neg:
Wilaya ya Sinfra
Wilaya ya Sinfra (far.: département de Sinfra) ni moja kati ya wilaya 3 za Mkoa wa Marahoué nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 170.015.
Makao makuu yako Sinfra (mji).

neg:
Kibete-Gagnoa
Kibete-Gagnoa ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Wabété. Isichanganywe na Kibete ya Nigeria. Mwaka wa 1989 idadi ya wasemaji wa Kibete-Gagnoa imehesabiwa kuwa watu 150,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibete-Gagnoa iko katika kundi la Kikru.

neg:
Wilaya ya Dabou
Wilaya ya Dabou (far.: département de Dabou) ni moja kati ya wilaya 6 za Mkoa wa Lagunes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Kusini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 138.861.
Makao makuu yako Dabou (mji).

neg:
Wilaya ya Mankono
Wilaya ya Mankono (far.: département de Mankono) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Worodougou nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 191.494.
Makao makuu yako Mankono (mji).

neg:
Visiwa vya Karibi
Wakazi wote ni 43,489,000 (2016). Mara nyingi ni wa mchanganyiko wa asili ya Kiafrika, ya Kizungu na pia ya Waindio pamoja na watu wenye asili ya Asia (hasa Uhindi, Indonesia na Uchina) katika visiwa ambako wafanyakazi walitafutwa ng'ambo baada ya mwisho wa utumwa.

neg:
Wilaya ya Adiaké
Wilaya ya Adiaké (far.: département d'Adiaké) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Sud-Comoe nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kusini-mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 59.112.

neg:
Wilaya ya Katiola
Wilaya ya Katiola (far.: département de Katiola) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Vallée du Bandama nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 133.245.
Makao makuu yako Katiola (mji).

neg:
Kikrumen-Tepo
Kikrumen-Tepo ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire na Liberia inayozungumzwa na Wakrumen. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kikrumen-Tepo nchini Cote d'Ivoire imehesabiwa kuwa watu 28,300. Pia kuna wasemaji 2910 nchini Liberia. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikrumen-Tepo iko katika kundi la Kikru.

neg:
Mkoa wa Ituri
Mkoa wa Ituri ni moja ya mikoa 26 ya kujitawala ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Idadi ya wakazi wake ni takriban 4,241,236. Mji mkuu ni Bunia.

neg:
Wilaya ya Bloléquin
Wilaya ya Bloléquin (far.: département de Bloléquin) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Moyen-Cavally nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 93.758.

neg:
Nikaragua
Nikaragua ni nchi ya Amerika ya Kati yenye wakazi 6,071,045 (2012). Imepakana na Honduras na Kosta Rika; upande wa magharibi ni pwani ya Pasifiki na upande wa mashariki kuna pwani ya Bahari ya Karibi.

neg:
Kibete-Daloa
Kibete-Daloa ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Wabété. Isichanganywe na Kibete ya Nigeria. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kibete-Daloa imehesabiwa kuwa watu 130,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibete-Daloa iko katika kundi la Kikru.

neg:
Kibaule
Kibaule ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Wabaule. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kibaule imehesabiwa kuwa watu zaidi ya milioni mbili. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibaule iko katika kundi la Kikwa.

neg:
Wilaya ya San-Pédro
Wilaya ya San-Pédro (far.: département de San-Pédro) ni moja kati ya wilaya 5 za Mkoa wa Bas-Sassandra nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kusini-magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 422.204.
Makao makuu yako San-Pédro (mji).

neg:
Wilaya ya Nassian
Wilaya ya Nassian (far.: département de Nassian) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Zanzan nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kaskazini-mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 28.279.
Makao makuu yako Nassian (mji).

neg:
Kiloma (Cote d'Ivoire)
Kiloma ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Waloma. Isichanganywe na lugha ya Kiloma nchini Liberia. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kiloma imehesabiwa kuwa watu 8010. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiloma iko katika kundi la Kigur.

neg:
Orodha ya miji ya Cote d'Ivoire
Hii ni orodha ya miji ya nchi ya Cote d'Ivoire yenye angalau idadi ya wakazi 50,000 (2012).

neg:
Wilaya ya Dimbokro
Wilaya ya Dimbokro (far.: département de Dimbokro) ni moja kati ya wilaya 8 za Mkoa wa N'zi-Comoé nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 81.158.
Makao makuu yako Dimbokro (mji).

neg:
Mkoa wa Savanes
Mkoa wa Savanes (far.: Région des Savanes) ni moja kati ya mikoa 19 ya huko nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Kaskazini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 929.673.

neg:
Wilaya ya Issia
Wilaya ya Issia (far.: département d’Issia) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Haut-Sassandra nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 261.581.
Makao makuu yako Issia (mji).

neg:
Wilaya ya Kani
Wilaya ya Kani (far.: département de Kani) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Worodougou nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 19.176.
Makao makuu yako Kani (mji).

neg:
Wilaya ya Bouaké
Wilaya ya Bouaké (far.: département de Bouaké) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Vallée du Bandama nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 588.498.
Makao makuu yako Bouaké (mji).

neg:
Mkoa wa Moyen-Comoé
Mkoa wa Moyen-Comoé (far.: Région du Moyen-Comoé) ni moja kati ya mikoa 19 ya huko nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 394.741.

neg:
Wilaya ya Bouaflé
Wilaya ya Bouaflé (far.: département de Bouaflé) ni moja kati ya wilaya 3 za Mkoa wa Marahoué nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 236.311.
Makao makuu yako Bouaflé (mji).

neg:
Wilaya ya Sandégué
Wilaya ya Sandégué (far.: département de Sandégué) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Zanzan nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kaskazini-mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 51.213.
Makao makuu yako Sandégué (mji).

neg:
Wilaya ya Touba
Wilaya ya Touba (far.: département de Touba) ni moja kati ya wilaya 2 za Mkoa wa Bafing nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kaskazini-magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 118.588.
Makao makuu yako Touba (mji).

neg:
Wilaya ya Gagnoa
Wilaya ya Gagnoa (far.: département de Gagnoa) ni moja kati ya wilaya 2 za Mkoa wa Fromager nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 366.991.
Makao makuu yako Gagnoa (mji).

neg:
Wilaya za Cote d'Ivoire
Wilaya za Cote d'Ivoire ni vitengo vya kiutawala chini ya ngazi ya mkoa.
Nchi ya Cote d'Ivoire imegawiwa kwa mikoa 19 (regions) na kila mkoa huwa ndani yake wilaya kadhaa zinazoitwa departement. Ndani ya wilaya kuna kanda (sous-préfecture) na pia miji inayojitawala.

neg:
Kinshasa
Zamani pahali pa vijiji vya uvuvi, Kinshasa sasa ni jiji lenye idadi ya wakazi 10,076,099 mwaka 2009. Mji wa Brazzaville (wenye wakazi milioni 1.5 mwaka 2007 pamoja na makazi yake), mji mkuu wa Jamhuri ya Kongo, hupatikana upande wa pili wa mto Kongo. Hivyo mrundiko wa Kinshasa-Brazzaville una wakazi karibu milioni 12.

neg:
Wilaya ya Kouto
Wilaya ya Kouto (far.: département de Kouto) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Savanes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Kaskazini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 31.297.
Makao makuu yako Kouto (mji).

neg:
Wilaya ya Koro
Wilaya ya Koro (far.: département de Koro) ni moja kati ya wilaya 2 za Mkoa wa Bafing nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kaskazini-mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 20.663.
Makao makuu yako Koro (mji).

neg:
Mkoa wa N'zi-Comoé
Mkoa wa N'zi-Comoé (far.: Région du N'zi-Comoé) ni moja kati ya mikoa 19 ya huko nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 633.922.

neg:
Wilaya ya Daoukro
Wilaya ya Daoukro (far.: département de Daoukro) ni moja kati ya wilaya 8 za Mkoa wa N'zi-Comoé nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 112.188.
Makao makuu yako Daoukro (mji).

neg:
Senegal
Miji mikubwa ni Dakar (wakazi 2 476 400), Pikine (wakazi 874 062), Thiès (wakazi 252 320), Saint-Louis (wakazi 176 000), Kaolack (wakazi 172 305), Ziguinchor (wakazi 159,788), Tiebo (wakazi 100 289). Karibu nusu ya watu huishi mijini.

neg:
Kikouya
Kikouya ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Wakouya. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kikouya imehesabiwa kuwa watu 10,100. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikouya iko katika kundi la Kikru.

neg:
Wilaya ya Grand-Lahou
Wilaya ya Grand-Lahou (far.: département de Grand-Lahou) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Lagunes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Kusini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 85.981.
Makao makuu yako Grand-Lahou (mji).

neg:
Kiturka
Kiturka ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso na Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Waturka. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kiturka nchini Burkina imehesabiwa kuwa watu 37,000. Idadi ya wasemaji nchini Cote d'Ivoire haijulikani. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiturka iko katika kundi la Kigur.

neg:
Cote d'Ivoire
Côte d'Ivoire (tamka: kot divwar; kwa Kifaransa jina lina maana ya ""Pwani ya pembe za ndovu"") (kwa Kiswahili pia: Kodivaa; kwa Kiingereza Ivory Coast) ni nchi ya Afrika ya Magharibi.

neg:
Historia ya Cote d'Ivoire
Historia ya Cote d'Ivoire inahusu eneo la Afrika Magharibi ambalo wakazi wake leo wanaunda Jamhuri ya Cote d'Ivoire.

neg:
Wilaya ya Alépé
Wilaya ya Alépé (far.: département d'Alépé) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Lagunes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 96.219.

neg:
Wilaya ya Bangolo
Wilaya ya Bangolo (far.: département de Bangolo) ni moja kati ya wilaya 6 za Mkoa wa Montagnes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 132.942.

neg:
Wilaya ya Tiassalé
Wilaya ya Tiassalé (far.: département de Tiassalé) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Lagunes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Kusini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 176.041.
Makao makuu yako Tiassalé (mji).

neg:
Wilaya ya Soubré
Wilaya ya Soubré (far.: département de Soubré) ni moja kati ya wilaya 5 za Mkoa wa Bas-Sassandra nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kusini-magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 628.574.
Makao makuu yako Soubré (mji).

neg:
Kiwe-Magharibi
Kiwè-Magharibi ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Wawè. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kiwè-Magharibi imehesabiwa kuwa watu 25,200. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwè-Magharibi iko katika kundi la Kikru.

neg:
Mkoa wa Sud-Bandama
Mkoa wa Sud-Bandama (far.: Région du Sud-Bandama) ni moja kati ya mikoa 19 ya huko nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Kusini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 682.021.

neg:
Wilaya ya Zouan-Hounien
Wilaya ya Zouan-Hounien (far.: département de Zouan-Hounien) ni moja kati ya wilaya 6 za Mkoa wa Montagnes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 92.943.
Makao makuu yako Zouan-Hounien (mji).

neg:
Wilaya ya Oumé
Wilaya ya Oumé (far.: département de Oumé) ni moja kati ya wilaya 2 za Mkoa wa Fromager nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 176.001.
Makao makuu yako Oumé (mji).

neg:
Wilaya ya Kounahiri
Wilaya ya Kounahiri (far.: département de Kounahiri) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Worodougou nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 14.611.
Makao makuu yako Kounahiri (mji).

neg:
Kiwe-Kusini
Kiwè-Kusini ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Wawè. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kiwè-Kusini imehesabiwa kuwa watu 293,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwè-Kusini iko katika kundi la Kikru.

neg:
Kiadioukrou
Kiadioukrou (au Kiadjukru) ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Waadioukrou. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kiadioukrou imehesabiwa kuwa watu 100,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiadioukrou iko katika kundi la Kikwa.

neg:
Wilaya ya Ouangolodougou
Wilaya ya Ouangolodougou (far.: département de Ouangolodougou) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Savanes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Kaskazini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 51.877.
Makao makuu yako Ouangolodougou (mji).

neg:
Wilaya ya Séguéla
Wilaya ya Séguéla (far.: département de Séguéla) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Worodougou nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 153.182.
Makao makuu yako Séguéla (mji).

neg:
Wilaya ya Vavoua
Wilaya ya Vavoua (far.: département de Vavoua) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Haut-Sassandra nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 286.182.
Makao makuu yako Vavoua (mji).

neg:
Wilaya ya Adzopé
Wilaya ya Adzopé (far.: département d'Adzopé) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Agnéby nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kusini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 168.014.

neg:
Kisiwa cha Ukerewe
Wakazi wake ni 345,147.

neg:
Wilaya ya Bondoukou
Wilaya ya Bondoukou (far.: département de Bondoukou) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Zanzan nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kaskazini-mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 242.203.
Makao makuu yako Bondoukou (mji).

neg:
Kigodie
Kigodié ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Wagodié. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kigodié imehesabiwa kuwa watu 26,400. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigodié iko katika kundi la Kikru.

neg:
Siasa ya Cote d'Ivoire
Serikali ya Côte d'Ivoire (Ivory Coast) inachukua nafasi katika mfumo wa uwakilishi wa uraisi katika jamhuri ya kidemokrasia, ambapo Rais wa Cote d'Ivoire ni mkuu wa nchi na vilevile ni kiongozi wa serikali, na inafuata mfumo wa vyama vingi. Nguvu ya kiutendaji hutimizwa na serikali tu. Suala la utunzi wa sheria hutekelezwa kwa njia ya serikali yenyewe au bunge.

neg:
Wilaya ya Divo
Wilaya ya Divo (far.: département de Divo) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Sud-Bandama nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kusini- mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 319.262.
Makao makuu yako Divo (mji).

neg:
Wilaya ya Bongouanou
Wilaya ya Bongouanou (far.: département de Bongouanou) ni moja kati ya wilaya 8 za Mkoa wa N'zi-Comoé nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 134.915.
Makao makuu yako Bongouanou (mji).

neg:
Wilaya ya Guiglo
Wilaya ya Guiglo (far.: département de Guiglo) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Moyen-Cavally nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 166.331.
Makao makuu yako Guiglo (mji).

neg:
Mkoa wa Montagnes
Mkoa wa Montagnes au Mkoa wa Dix-Huit Montagnes (far.: Région des Montagnes au Région des Dix-Huit Montagnes) ni moja kati ya mikoa 19 ya huko nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 936.502.

neg:
Wilaya ya Tingréla
Wilaya ya Tingréla au Wilaya ya Tengréla (far.: département de Tengréla) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Savanes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Kaskazini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 63.640.
Makao makuu yako Tingréla (mji).

neg:
Mkoa wa Vallée du Bandama
Mkoa wa Vallée du Bandama (far.: Région de la Vallée du Bandama) ni moja kati ya mikoa 19 ya huko nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 1.080.432.

neg:
Kikrahn-Magharibi
Kikrahn-Magharibi ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Liberia na Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Wakrahn. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kikrahn-Magharibi nchini Liberia imehesabiwa kuwa watu 53,200. Pia kuna wasemaji 12,200 nchini Cote d'Ivoire. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikrahn-Magharibi iko katika kundi la Kikru.

neg:
Wilaya ya Biankouma
Wilaya ya Biankouma (far.: département de Biankouma) ni moja kati ya wilaya 6 za Mkoa wa Montagnes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 122.224.

neg:
Wilaya ya Sakassou
Wilaya ya Sakassou (far.: département de Sakassou) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Vallée du Bandama nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 79.155.
Makao makuu yako Sakassou (mji).

neg:
Kiebrie
Kiebrié ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Waebrié. Mwaka wa 1988 idadi ya wasemaji wa Kiebrié imehesabiwa kuwa watu 75,900. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiebrié iko katika kundi la Kikwa.

neg:
Siasa ya Cote d'Ivoire
Mji mkuu rasmi tangu 1983 ni Yamoussoukro; hata hivyo, Abidjan unabaki kuwa kitovu cha utawala. Nchi nyingi huweka balozi zao mjini Abidjan, ijapokuwa baadhi yao (ikiwa ni pamoja na Uingereza) wamefunga harakati zao kwa sababu ya fujo zinaoendelea na ushambuliaji dhidi ya Wazungu. Wakazi wanaendelea kupata shida kwa kufuatia vita ya wenyewe kwa wenyewe inayoendelea.

neg:
Wilaya ya Lakota
Wilaya ya Lakota (far.: département de Lakota) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Sud-Bandama nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kusini-magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 147.741.
Makao makuu yako Lakota (mji).

neg:
Cotonou
Mji una wakazi zaidi ya milioni moja. Uko katika kusini ya nchi kati ya pwani la Atlantiki na ziwa Nokoue kwenye 6°22'N 2°26'E.

neg:
Wilaya ya Aboisso
Wilaya ya Aboisso (far.: département d'Aboisso) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Sud-Comoe nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kusini-mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 222.031.

neg:
Kiabe
Kiabé ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Waabé. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kiabé imehesabiwa kuwa watu 170,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiabé iko katika kundi la Kikwa.

neg:
Wilaya ya Sassandra
Wilaya ya Sassandra (far.: département de Sassandra) ni moja kati ya wilaya 5 za Mkoa wa Bas-Sassandra nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kusini-magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 152.734.
Makao makuu yako Sassandra (mji).

neg:
Wilaya ya Toumodi
Wilaya ya Toumodi (far.: département de Toumodi) ni moja kati ya wilaya 5 za Mkoa wa Lacs nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 105.645.
Makao makuu yako Toumodi (mji).

neg:
Kiabidji
Kiabidji ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Waabidji. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kiabidji imehesabiwa kuwa watu 50,500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiabidji iko katika kundi la Kikwa.

neg:
Cote d'Ivoire
Imepakana na Liberia na Guinea upande wa magharibi, Mali na Burkina Faso kaskazini, Ghana mashariki na Ghuba ya Guinea ya Atlantiki upande wa kusini.

neg:
Wilaya ya Prikro
Wilaya ya Prikro (far.: département de Prikro) ni moja kati ya wilaya 8 za Mkoa wa N'zi-Comoé nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 42.299.
Makao makuu yako Prikro (mji).

neg:
Mkoa wa Worodougou
Mkoa wa Worodougou (far.: Région du Worodougou) ni moja kati ya mikoa 19 ya huko nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 378.463.

neg:
Mkoa wa Fromager
Mkoa wa Fromager (far.: Région du Fromager) ni moja kati ya mikoa 19 ya huko nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kusini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 542.992.

neg:
Kairo
Kairo yenyewe inakadiriwa kuwa na wakazi 10,230,350 mjini penyewe, kanda ya jiji pamoja na mitaa ya nje na mapembizo ni 15,628,325.

neg:
Kikulango-Bondoukou
Kikulango-Bondoukou ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire na Ghana inayozungumzwa na Wakulango. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kikulango-Bondoukou nchini Cote d'Ivoire imehesabiwa kuwa watu 77,000. Pia kuna wasemaji 27,000 nchini Ghana. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikulango-Bondoukou iko katika kundi la Kigur.

neg:
Wilaya ya Béoumi
Wilaya ya Béoumi (far.: département de Béoumi) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Vallée du Bandama nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 119.328.

neg:
Mji mkuu
Côte d'Ivoire imetangaza 1983 Yamoussoukro kuwa mji mkuu wa taifa lakini hadi leo ofisi za serikali zimebaki Abijan.

neg:
Wilaya ya Zuénoula
Wilaya ya Zuénoula (far.: département de Zuénoula) ni moja kati ya wilaya 3 za Mkoa wa Marahoué nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 148.479.
Makao makuu yako Zuénoula (mji).

neg:
Wilaya ya Minignan
Wilaya ya Minignan (far.: département de Minignan) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Denguélé nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kaskazini-magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 14.879.
Makao makuu yako Minignan (mji).

neg:
Kikoro (Cote d'Ivoire)
Kikoro ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Wakoro. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kikoro imehesabiwa kuwa watu 40,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikoro iko katika kundi la Kimande.

neg:
Wilaya ya Samatiguila
Wilaya ya Samatiguila (far.: département de Samatiguila) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Denguélé nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kaskazini-magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 5.438.
Makao makuu yako Samatiguila (mji).

neg:
Elimu nchini Cote d'Ivoire
Makadiro yaliyofanywa mwaka wa 1980 inaonesha kwamba asilimia 14 ya mshule ya msingi na asilimia 29 ya mashule yasekondari yalikuwa ya watu binafsi. Mengi yao yalikuwa mashule ya Katoliki, iliyokuwa ikifanyiwa kazi na walimu wa kidini na walimu wa kawaida, na sehemu ya mshahara inatolewa ruzuku kutoka serikalini.

neg:
Elimu nchini Cote d'Ivoire
Elimu nchini Côte d'Ivoire inaendelea kukabiliwa na changamoto nyingi. Kiwango cha wanaojua kusoma na kuandika kwa watu wazima bado kipo chini: mnamo 2000, ilikadiriwa kwamba 48.7% ya jumla ya wakazi wanajua kusoma na kuandika (60.8% ya wanaume na 38.6% ya wasichana).

neg:
Wilaya ya Guéyo
Wilaya ya Guéyo (far.: département de Guéyo) ni moja kati ya wilaya 5 za Mkoa wa Bas-Sassandra nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kusini- mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 54.644.
Makao makuu yako Guéyo (mji).