query: Je,Shirika la reli na bandari za Afrika ya Mashariki ilianza lini?

pos:
East African Railways and Harbours Corporation
1948 huduma zote mbili ziliunganishwa kuwa EAR&H. Shirika jipya lilisimamia na kutekeleza kazi za reli, bandari za baharini na pia za ndani halafu huduma ya meli na feri kwenye maziwa makubwa yaani Viktoria Nyanza, Ziwa Tanganyika na Ziwa Nyasa.

neg:
Jumuiya ya Afrika Mashariki
Burundi na Rwanda, ambazo ziliwahi kuwa koloni moja na Tanzania bara kabla ya Vita vikuu vya kwanza, zilijiunga na Mtangamano tarehe 6 Julai 2009.

neg:
Chuo Kikuu
Chuo Kikuu cha kwanza katika Afrika ya Mashariki kilikuwa Chuo Kikuu cha Makerere ambacho ni chuo mama cha vyuo vya Nairobi na Dar es Salaam.

neg:
Pwani na Bara ya Afrika Mashariki 1800-1845
Miongoni mwa matukio muhimu ya kijamii na kisiasa yaliyotokea miongoni mwa watu wa eneo la Maziwa Makubwa ni kuibuka kwa jumuiya kamili za kisiasa zenye utambulisho maalum kama ile ya Buganda. Buganda ilistawi kama dola unganifu yenye asasi sanifu za kisiasa. Lakini vikundi vya mashariki mwa ziwa Viktoria, isipokuwa ufalme wa Wawanga, havikuanzisha dola zozote unganifu.

neg:
Hifadhi ya Taifa ya Tsavo Mashariki
Karne ya kumi na tisa wapelelezi wa Kiingereza na hata wa Kijerumani waliandika kwamba watu ambao sasa tunawaita Orma na Waata wakati wa safari zao kupitia "nyika,", kwa ujumla wao walikuwa wanaonekana kama maadui kutokana na hisia zao. Kuanzia mwisho wa karne ya kumi na tisa / mapema karne ya ishirini, Waingereza walianza juhudi za kuwa wakoloni katika sehemu za ndani za Kenya na wakajenga reli ya Uganda kupitia Tsavo katika mwaka wa 1898. Ujenzi ulikwama kwa muda katika eneo la Tsavo mashariki wakati wa kujenga daraja juu ya mto Tsavo kwa sababu "simba walao wandamu" waliwashambulia wajenzi wa reli na simba hao walijulikana baada kama wala watu wa Tsavo.

neg:
Eldoret
Mji wenyewe ulianzishwa wakati wa ukoloni mwakani 1910 kwa ufunguzi wa kituo cha posta mahali ambako reli ya Mombasa-Uganda ilitakiwa kupita baadaye. Wakati ule makaburu kadhaa kutoka Afrika Kusini walihamia Kenya wakitafuta mashamba mapya baada ya kushindwa na Waingereza vitani. Uingereza ilitaka kupatanisha makaburu na hali ya kulazimishwa kuwepo chini yake kwa kuwafungulia milango katika maeneo yake mengine. Mashamba ya walowezi wale katika nyanda za juu za Uasin Gishu yalikuwa msingi wa kiuchumi kwa maendeleo ya mji mchanga ulioitwa Eldoret kuanzia mwaka 1912.

neg:
Jumuiya ya Afrika Mashariki
Mwaka 1967 nchi tatu zilijaribu upya kuimarisha umoja wao kwa Mkataba wa Ushirikiano wa Afrika ya Mashariki wakiita umoja wao "Jumuiya ya Afrika ya Mashariki" ikiwa na makao makuu Arusha, Tanzania.

neg:
COMESA
Mwaka 2008, COMESA ilikubalia eneo lililopanuliwa zaidi la biashara huru, likiongeza kambi nyingine mbili za kibiashara za Afrika, Jumuiya ya Afrika Mashariki (EAC) na Jumuiya ya Maendeleo ya Kusini mwa Afrika (SADC).

neg:
Reli ya Uganda
Mkataba huu ulifanya shughuli za Afrika ya Mashariki kuwa rasmi chini ya serikali ya Uingereza. Kutokana na azimio hili Uingereza iliamua 1894 kuitangaza Uganda kuwa chini ya ulinzi wake na pia kujenga reli kama njia ya kuhakikisha utawala wake na kuweka msingi wa uzalishaji mali huko Uganda kwa ajili ya soko la dunia.

neg:
Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Baada ya upinzani wa wenyeji wa pwani mwaka 1889/1890 wakiongozwa na Abushiri na Bwana Heri serikali ya Ujerumani iliamua kutwaa mamlaka kutoka kwa kampuni na kufanya eneo lote kuwa koloni la Dola la Ujerumani badala ya shirika.

neg:
Historia ya Afrika Kusini
Jamhuri mbili za Makaburu ziliweza kustawi kwa miaka kadhaa ambazo zilikuwa jamhuri ya Dola Huru la Oranje upande wa kaskazini wa mto Oranje na jamhuri ya Transvaal (ilijiita pia Jamhuri ya Kiafrika ya Kusini) upande wa kaskazini wa mto Vaal.

neg:
TAZARA
TAZARA (Tanzania Zambia Railway) ni shirika ya reli ya pamoja ya nchi za Zambia na Tanzania. Inaunganisha bandari ya Dar es Salaam nchini Tanzania na kituo cha New Kapiri Mposhi iliyopo kwenye njia ya reli kati ya Lusaka na Kitwe kwenye ukanda wa shaba wa Zambia.

neg:
Usafiri nchini Tanzania
Shirika mbili za reli zahudumia nchi ni TRL (Shirika ya Reli Tanzania - Tanzania Railways Limited, zamani "TRC") na TAZARA (Tanzania-Zambia Railways Corporation). Kwa upande wa TRL kampuni hililinaendesha usafiri tu ilhali njia za reli zenyewe zinamilikiwa na Reli Assets Holding Company Ltd (RAHCO) kama wakala wa serikali.

neg:
Jeshi la Wanamaji la Kenya
Baada ya REAN kuvunjwa mwaka 1962, Shirika la Reli na Bandari la Afrika ya Mashariki lilichukua mamlaka ya udhibiti wa shughuli za majini katika maeneo yaliyokuwa makoloni ya Afrika Mashariki hadi nchi huru zikaunda nevi zao.

neg:
East African Railways and Harbours Corporation
Tanganyika ilikuwa na mfumo tofauti ya reli iliyoanzishwa wakati wa Afrika ya Mashariki ya Kijerumani kabla ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia. Reli hii iliendelezwa na Waingereza kwa jina la Tanganyika Railways and Port Services.

neg:
Kenya Ports Authority
Katika mwaka wa 1989, serikali ya Kenya ilileta pamoja uendeshaji na udhibiti wa huduma zilizokuwa za feri, ikiwemo pamoja na Likoni Ferry service hapo Likoni, Mombasa, zote zikawa katika hidara moja ya KPA, Kenya Ferry Services. Hidara hiyo ilitunukiwa hadhi ya hali ya shirika la serikali ya Kenya lenye uwezo wa kujitegemea mnamo mwaka wa 1998.

neg:
TAZARA
Ukaguzi wa awali wa njia ya reli ulianza mwaka 1968. Hatua hii ilikuwa kutazamia mahali ambapo reli itapita. Ujenzi wa reli ya TAZARA iliuanza kuanzia mwaka 1970 hadi 1976 Julai na Jamhuri ya Watu wa China kama zawadi kwa mataifa ya Zambia na Tanzania. Ujenzi ulitekelezwa na wafanyakazi Wachina zaidi ya 20,000.

neg:
Shirikisho la Afrika ya Kati
Shirikisho lilianzishwa tarehe 1 Agosti 1953 kwa shabaha ya kuunda nchi itakayofuata njia kati ya muundo wa ubaguzi wa rangi ya Afrika Kusini upande mmoja na nchi huru zilizotawaliwa na wanasiasa Waafrika wenye mwelekeo wa Ujamaa. Lilikuwa jaribio la kutunza kipaumbele cha walowezi wenye asili ya Ulaya.

neg:
Pwani na Bara ya Afrika Mashariki 1800-1845
Meno ya ndovu na watumwa ndizo bidhaa zilizokuwa na faida kubwa zaidi kwa usultani wa Oman kwa sababu ya mahitaji yake makubwa ndani na nje ya nchi. Wayao, kikundi cha bara, walikuwa na mtandao wa biashara ya masafa marefu waliotumia kuleta pwani meno ya ndovu na watumwa. Shughuli zao zilienea kuzunguka ziwa Nyasa, na bidhaa zao zilifika pwani ya Zanzibar kupitia Kilwa Kivinje. Kwa hakika kukua kwa umaarufu na ustawi wa Kilwa Kivinje kulitokana na kuongezeka kwa mashirikiano ya kibiashara kati ya watu wa pwani na bara katika karne ya 19.

neg:
Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Zanzibar ilidai pia utawala ya bara hadi Ziwa Tanganyika na Kongo, ingawa hali halisi athira yake haikwenda mbali na njia za misafara ambako ndovu na watumwa walipelekwa pwani.

neg:
Ujiji
Ujiji huaminiwa imeundwa mwanzoni mwa karne ya 19, labda kidogo baada ya mwaka 1821 . Ilikuwapo kwenye mwisho wa njia ya misafara kati ya pwani ya Bahari Hindi na Ziwa Tanganyika. Bidhaa kutoka pwani zilihifadhiwa huko katika ghala na kusambazwa kwa biashara ya kuvukia ziwa kwa mashua.

neg:
Historia ya Kenya
Hii ilifuatwa na ufunguzi wa nyanda kwa Wazungu walowezi mwaka wa 1902. Ujenzi wa reli ulianza mwaka wa 1895 kutoka Mombasa hadi Kisumu katika ziwa Viktoria na ulimalizika mwaka wa 1901. Ujenzi huo uliwezesha wakoloni hao kuingia ndani kabisa mwa Kenya. Hii ilikuwa sehemu ya kwanza ya reli ya Uganda.

neg:
Biashara ya ng'ambo ya Sahara
Biashara hiyo ni mfano mzuri wa biashara za kanda au masafa marefu ambayo yaliongozwa katika upande wa Afrika Magharibi.
Biashara hiyo ilianza mnamo karne ya 4 na iliendelea zaidi hadi katika karne ya 17 ambapo ilianguka mazima.

neg:
Kenya Ports Authority
Kenya Ports Authority ni mwekezaji asili katika shirika la serikali ya Kenya, Kenya National Shipping Line, ambayo ilianzishwa mwaka wa 1989.

neg:
Usafiri nchini Tanzania
TAZARA au Tanzania-Zambia-Railways ilijengwa na China kuanzia mwaka 1970. Shabaha yake ilikuwa kupatia nchi ya Zambia njia ya reli isiyopita katika Afrika Kusini iliyofuata siasa ya Apartheid au Msumbiji iliyokuwa koloni ya Ureno. Ujenzi uligharamiwa na China na kazi zilitekelezwa na wanfanyakazi Wachina.

neg:
Pwani na Bara ya Afrika Mashariki 1800-1845
Utengano wa ndani ya nchi yake ulimwezesha Seyyid Said kupanua uchumi wake pasi na vikwazo. Aliona kuwepo kwa mifarakano na udhaifu kwenye pwani ya Afrika Mashariki kuwa fursa nzuri kwa upanuzi wa kiuchumi na wa kisiasa. Aidha aliona haja ya kupambana na tamaa ya nchi za Ulaya kwa kukita mikakati yake mwenyewe.

neg:
Comair
Ndege hii ilianza kufanya kazi mnamo 14 Julai 1946 kwa jina la Commercial Air Services. Ilianzishwa na AC Joubert, JMS Martin, L Zimmerman na JD Human. Safari za ndege kati ya Rand Airport, Johannesburg na Durban zilianza 1948, kwa kutumia ndege aina ya "Cessna". Pamoja na safari hizi nchini Afrika Kusini, ilianzisha safari za nje ya nchi hadi miji kama Gaborone na Harare. Kampuni hii iliwekwa kwenye soko la hisa la Johannesburg mnamo 1998. Ndege hii inamilikiwa na meneja (25%), makampuni na umma (52%), British Airways (18%) na wafanyikazi (5%). Hadi Machi 2007, ilikuwa na wafanyikazi 1,447.

neg:
RITES
Ilianzishwa mwaka 1974 kama mkono wa nje ya shirika ya reli ya Uhindi kwa shabaha ya kushauri utawala wa reli nje ya Uhindi. Baada ya kustawi katika eneo hili kampuni ilianza pia ishauri wa ujenzi na utawala wa taasisi nyingine zinazohusu usafirishaji wa watu na bidhaa na kupanga njia za trafiki.

neg:
Mapinduzi ya Viwandani
Mifereji ilianza kujengwa mwishoni mwa karne ya kumi na nane kuunganisha maeneo makubwa ya utengenezaji bidhaa katika Maeneo ya kati na kaskazini na bandari za bahari na mji wa London, amabyo wakati kuo ilikuwa kituo kikubwa zaidi cha utengenezaji bidhaa nchini. Mkifereji ndiyo iliyokuwa teknoljia ya kwanza kuruhusu vifaa vikubwa kusafirishwa kwa urahisi kote nchini. Farasi mmoja wa mfereji angeweza kuvuta mzigo mkubwa mara nyingi kuliko mkokoteni haraka zaidi. Kufikia miaka ya 1820, mtandao wa kitaifa ulikuwepo. Ujenzi wa mifereji ulikuwa kama mfano wa mipango na mbinu ambazo baadaye zilitumika katika ujenzi wa reli. Hatimaye mifereji ilipitwa kama biashara yenye faida na ujenzi wa reli kuanzia miaka ya 1840 na kuendelea.
Mtandao wa mifereji wa Uingereza, pamoja na majengo yaliyobaki ya viwanda vya kinu vilivyobaki, ndiyo mojawapo ya dhihirisho bayana la zama za mapema za Mapinduzi ya Viwandani yanayoweza kuonekana nchini Uingereza.

neg:
Kenya
Nairobi inaendelea kuwa kituo muhimu na cha kimsingi kwa mawasiliano na biashara cha Afrika Mashariki. Kinajivuna kuwa na miundo msingi ya uchukuzi na mawasiliano bora zaidi katika eneo hili, na wafanyi kazi wenye ujuzi. Makampuni mengi ya kigeni hudumisha matawi yao katika eneo hili ama ofisi za kuyawakilisha mjini Nairobi. Mnamo Machi 1996, Marais wa Kenya , Tanzania na Uganda waliifufua Jumuia ya Afrika Mashariki (EAC). Shabaha za EAC ni pamoja na kasawazisha kodi na ada zinazotozwa bidhaa, utembeaji huru wa watu na kuimarisha miundo msingi katika eneo hili. Nchi hizi tatu za Afrika Mashariki zilitia saini mkataba wa Customs Union Agreement mwezi wa Machi 2004.

neg:
Kampuni ya Kifalme ya Kiingereza kwa Afrika ya Mashariki
Kampuni ya Kifalme ya Kiingereza kwa Afrika ya Mashariki (Imperial British East Africa Company; kifupisho: IBEAC) ilikuwa shirika lililoanzisha koloni la Afrika ya Mashariki ya Kiingereza kuanzia 1888. Koloni hilo lilikuwa utangulizi wa taifa la Kenya.

neg:
Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Mwaka 1886 Uingereza na Ujerumani walipatana juu ya ugawaji wa Afrika ya Mashariki na Sultani alipaswa kukubali tena. Katika mapatano hayo Sultani alibaki na visiwa vya Unguja, Pemba, Mafia na funguvisiwa ya Lamu pamoja na kanda la pwani barani lenye upana wa maili 10 kati ya mto Ruvuma upande wa Kusini na mto Tana upande wa Kaskazini, halafu miji ya Kismayu, Barawa, Merka na Mogadishu upande wa kaskazini zaidi. .

neg:
East African Railways and Harbours Corporation
Shirika la reli na bandari za Afrika ya Mashariki (ing. East African Railways and Harbours Corporation (EAR&H)) ilikuwa kampuni ya umma iliyosimamia reli na bandari za Kenya, Uganda na Tanganyika na baadaye Tanzania katika miaka kabla na baada ya uhuru wa nchi hizi.

neg:
Riali ya Zanzibar
Mwaka 1908 Usultani (wakati ule ulikuwa tayari nchi lindwa chini ya Uingereza) uliacha riali na kutumia fedha ya rupia sawa na majirani kwenye bara yaani Afrika ya Mashariki ya Kijerumani na Afrika ya Mashariki ya Kiingereza.

neg:
Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Mwenyewe aliamini mwanzoni ya kwamba itatosha kuwapa wafanyabiashara ulinzi kwa shughuli zao kwa kuwaruhusu matumizi ya bendera ya Ujerumani na kuwa na askari wao wa ulinzi kama wamepatana na viongozi wazalendo katika eneo fulani kuanzisha shughuli huko. Kwa njia hii alifungua mlango kwa harakati iliyoendelea kuwa mchango wa Ujerumani katika mbio wa kugawa dunia, hasa Afrika.

neg:
Jumuiya ya Afrika Mashariki
Ushirikiano ulihusu fedha (East African Shilling), forodha (Customs Union), huduma za reli (East African Railway), ndege (East African Airways), mabandari, posta na simu na elimu ya juu (Chuo Kikuu cha Afrika ya Mashariki chenye kampasi Makerere, Dar es Salaam na Nairobi). Mkataba ulilenga pia mahakama kuu ya pamoja na sera ya kiuchumi ya soko la pamoja. Haya yote yalitakiwa kuwa chini ya Bunge la Afrika ya Mashariki.

neg:
Fly540
Oparesheni za kimataifa Zilianzia katika Oktoba mwaka wa 2007 kwa kusafiri kati ya Juba katika Sudan Kusini na Goma katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo . Entebbe iliongezwa katika Februari mwaka wa 2008. Kiwanda cha Nairobi kina mipango ya kuendelea upanuzi hadi Rwanda, Msumbiji na Burundi mwaka 2009 Lengo la Kampuni ni kuwa msafiri wa Afrika, kupitia upanuzi na nyongeza mbili za viwanda:

neg:
Reli ya Tanganyika
Reli ya Tanganyika (pia: Reli ya Kati) ilikuwa jina la njia ya reli kuanzia Dar es Salaam kwenda Kigoma kwenye Ziwa la Tanganyika iliyojengwa katika miaka 1905 hadi 1914 zamani za koloni la Afrika ya Mashariki ya Kijerumani.

neg:
Lumbila
Wakati wa kuanzishwa kwa koloni la Afrika ya Mashariki ya Kijerumani kituo cha Langenburg kilianzishwa hapa mwaka 1893 kando ya mdomo wa mto Luyangala (Wajerumani waliandika "Rumbira"). Langenburg ilikuwa makao makuu ya serikali kwa sehemu za kusini za koloni kwa sababu usafiri ulipatikana kwa njia ya maji tu, ilhali Wajerumani hawakusimamia bado njia za ndani hadi kukandamizwa kwa upinzani wa Wahehe mnamo mwaka 1898 (kifo cha Mkwawa).

neg:
Pwani na Bara ya Afrika Mashariki 1800-1845
Lugha ya Kiswahili kama lugha ya mawasiliano mapana ya tabaka la wafanyabiashara pia ilienea sana huko bara. Mwanzo ilikuwa ikitumika kama lugha ya kibiashara, lakini muda ulivyozidi kusogea ndivyo na matumizi ya lugha yalivyoongezeka miongoni mwa wakazi wa bara.

neg:
Muungano wa Afrika
Baada ya mazungumzo marefu wazo hilo lilikubaliwa na viongozi wa nchi huru za Afrika akiwemo Mwalimu Julius Kambarage Nyerere wa Tanzania. Hivyo basi umoja wa Afrika OAU ambao sasa unaitwa AU uliundwa mwaka 1963 nchini Ethiopia iliyokuwa nchi ya pekee ya Afrika ambayo ilifaulu kujitetea dhidi ya uenezaji wa ukoloni katika karne ya 19. Addis Ababa ndipo makao makuu yake. Nyerere na Nkrumah walifikiri zaidi ni kwa vipi bara la Afrika lingeungana.
Nyerere na mwenzake Brazaville na kikundi cha Monrovia walitaka hatua hizo za kutengeneza nchi moja ya Afrika zisiharakishwe. Nyerere alitoa mawazo ambayo kwake yeye aliona yasingeruhusu muungano wa haraka kama alivyotaka Nkrumah.

neg:
Pwani na Bara ya Afrika Mashariki 1800-1845
Barani, mkabala na visiwa vya Lamu na Pate, waliishi Wabajuni ambao walienea pia kwenye mlolongo wa visiwa vidogovidogo vya pwani ya Somalia.
Kuibuka na kukua kwa athari ya Oman katika Afrika Mashariki kulikuwa matokeo ya mambo mbalimbali, baadhi yake yakiwa ndani ya Usultani wa Omani, na baadhi kutoka nje. Hata hivyo, jambo muhimu zaidi bila shaka lilikuwa tamaa za kiuchumi na werevu wa Sultani Seyyid Said (1806-1856), ambaye alijichukilia awali ya yote kuwa mwanamfalme mfanyabiashara. Kwa kufuata sera ya kutofungamana na upande wowote kati ya Ufaransa na Uingereza wakati wa vita vya Napoleon, Said aliweza kupanua mahusiano ya safari za baharini na ya nje ya Oman hadi kufikia kiwango ambapo alikuwa tishio hasa kwa meli za Uingereza, na mataifa yote hayo mawili yalijitahidi kufanya urafiki naye. Hususani Waingeraza, ili kuilinda njia yao ya biashara ya kuelekea India, walimsaidia Said kujiimarisha Oman, na hatimaye wakaitwa Aden mwaka 1839.

neg:
Aramex
Aramex au kwa kiarabu (Arabic: ارامكس "’arāmaks") ni kampuni ya kimataifa ya maswala ya usafirishaji na uwekaji katika ghala wa bidhaa, usafirishaji kwa njia ya ndege na usafirishaji wa mizigo ndani ya nchi mbalimbali. Kampuni hii ilianzishwa mwaka 1982 na makao yake makuu yako Amman, Jordan. Aramex pia inatoa huduma za reja reja kama vile usambazaji wa barua.

neg:
Historia ya Kenya
Wakushi kutoka Afrika kaskazini waliingia eneo linaloitwa Kenya miaka ya 2000 KK.
Katika milenia ya 1, wazungumzaji wa lugha za Kinilo-Sahara na lugha za Kibantu waliingia katika eneo hili, na sasa Waniloti ni 30% ya Wakenya wote. Pwani ya Kenya ikawa makao ya jamii ya wahunzi na jamii ya wakulima wadogo wadogo, wawindaji na wavuvi ambao walikuwa mhimili wa uchumi kwa kushirika katika kulimo, uvuvi, utengenezaji chuma, na kufanya biashara na nchi za kigeni.
Kuanzia karne ya 6 au karne ya 9, Kenya ilijihusisha na shughuli za ubaharia kukuza uchumi ikaanza kutengeneza meli za kuabiria kusini hadi miji mingine yenye bandari kama Kilwa na Shanga iliyo katika pwani ya Afrika Mashariki.

neg:
Afrika ya Mashariki
Nchi hizi zimepitiwa na mstari wa ikweta, umepita Kenya na kusini mwa Uganda. Kenya na Tanzania zina ukanda wa pwani wenye bandari za Mombasa; Tanga; Bagamoyo; Dar es Salaam; Zanzibar; Kilwa na Mtwara.

neg:
Mkoa wa Bagamoyo (DOA)
Lakini tangu kuanzishwa kwa reli ya kati kutoka Dar es Salaam kwenda Morogoro (1907), halafu hadi Dodoma mwaka 1910 na hadi Tabora mwaka 1912 biashara ya misafara ilizidi kupungua pamoja na idadi ya watu walioishi Bagamoyo na mnamo mwaka 1913 walikuwa 5,000 tu.

neg:
Jumuiya ya Afrika Mashariki
Tangu tarehe 20 Februari 2015 rais wa Mtangamano huo alikuwa Jakaya Kikwete, Rais wa Tanzania hadi tarehe 5 Novemba 2015, alipomuachia nafasi John Magufuli, ambaye aliongezewa mwaka mwingine mnamo Machi 2016. Kenya, Tanzania na Uganda zina historia ya ushirikiano tangu mwanzoni mwa karne ya 20, wakati wa ukoloni, ikiwa ni pamoja na Umoja wa Forodha baina ya Kenya na Uganda mwaka 1917, Tanganyika ilijiunga mnamo mwaka 1927, katika Ubalozi wa Afrika Mashariki (1948-1961), 'East African Common Services Organisation' (1961-1967) na Jumuiya ya Afrika Mashariki (1967-1977).

neg:
Jumuiya ya Afrika Mashariki
Hatua kubwa ya awali katika kuanzisha Shirikisho la Afrika Mashariki ni muungano wa forodha katika mataifa husika uliotiwa saini mnamo Machi 2004 na ulioanza kutumika tarehe 1 Januari mwaka 2005. Chini ya masharti ya mkataba, Kenya, ambayo ndiyo nchi inayopata mauzo bora zaidi nje ya nchi katika kanda ya Afrika Mashariki, iliendelea kulipa ushuru kwa bidhaa zake zinazoingia nchi nyingine wanachama hadi mwaka 2010, kwa kiwango kilichopungua na wakati. Mfumo sawa wa ushuru utatumika kwa bidhaa kutoka nchi ambazo si wanachama.

neg:
Aramex
Aramex ilianzishwa na Fadi Ghandour mwaka 1982, ambapo jina lake lilifupishwa kutoka majina ya "ARab AMerica EXpress" na kutengeneza jina la Aramex. Mnamo mwaka 1982, Mr. Ghandour alianza kufanya kazi kama mfanyakazi wa mizigo midogo midogo kwenda Amerika ya Kaskazini katika makampuni ya kusafirisha mizigo kama vile FedEx, Purolator, Burlington Northern, Emery, na Airborne Express ikiwa na DHL kama mshindani wake mkubwa katika eneo hilo, pamoja na Airborne Express, kama mshirika wa shirika la usafirishaji la ulimwengu.

neg:
Pwani na Bara ya Afrika Mashariki 1800-1845
Upanuzi wa biashara katika pwani na bara ya Afrika Mashariki ulikuwa na athari zake muhimu. Kwa mfano, upanuzi wa Wakamba nje ya makazi yao ya asili hadi kufikia kwenye maeneo ambayo hayakuwa na rutuba ya kutosha uliwafanya waanze uwindaji, ufugaji na biashara za kubadilishana mali kama njia ya kujikimu. Walifanya biashara na majirani zao kama vile Wakikuyu, Waembu na Wamasai, na hatimaye wakapanua mtandao wao wa biashara hadi pwani. Waliandaa misafara yao kwenda pwani na waliongoza katika biashara ya masafa marefu kwenye maeneo ya kaskazini ya bara ya Afrika Mashariki hadi miaka ya 1850, nafasi yao ilipochukuliwa na Waarabu na Waswahili.

neg:
Jumuiya ya Afrika Mashariki
Baada ya kupata uhuru mwaka 1961 nchi tatu ziliunda Mamlaka ya Huduma za Pamoja za Afrika ya Mashariki (kwa Kiingereza East African Common Services Organisation – kifupi EACSO).

neg:
Pwani na Bara ya Afrika Mashariki 1800-1845
Kulikuwepo pia na ukuaji wa biashara ya masafa marefu ulioanzishwa na vikundi vya Waafrika huko bara. Baadaye, wafanyabiashara wa Kiarabu na wa Kiswahili walikwenda hadi bara kutafuta bidhaa zaidi. Biashara ya masafa marefu ilikuwa ikipanuka na kuwa na athari zake za kijamii, kiuchumi na kiutamaduni kwa vikundi vingi vya bara. Athari hizo zilijumuisha uenezi wa Uislamu na lugha ya Kiswahili.

neg:
Geji
Katika Afrika ya Mashariki njia za reli zilijengwa awali kwa geji nyembamba ya mita 1.

neg:
Reli ya Uganda
Reli ya Uganda ni jina kwa reli kati ya Mombasa na Kampala iliyojengwa na Waingereza kuanzia mwaka 1896. Reli hii ilisababisha Uingereza kutafuta utawala juu ya eneo ambako njia ya reli ilipita. Eneo hili lilikuwa baadaye koloni na nchi ya Kenya. Hali halisi njia ya reli hii ilijengwa katika Kenya pekee hadi ziwa Viktoria Nyanza ambako usafiri uliendelea kwa njia ya meli hadi Uganda. Tangu 1931 kulikuwa na nyongeza ya njia ya reli hadi Uganda yenyewe.

neg:
Kampuni ya Kiingereza kwa Uhindi wa Mashariki
Kampuni ya Kiingereza kwa Uhindi wa Mashariki ilianza mwaka 1600 kama shirika ya binafsi ya biashara kati ya Uingereza na Uhindi ikaendelea kuchukua utawala juu sehemu kubwa ya nchi hadi kuwa serikali kuu ya maeneo karibu yote ya Bara Hindi mpaka mwaka 1857.

neg:
Biashara ya masafa marefu ya Afrika Mashariki
Biashara ya masafa marefu ya Afrika Mashariki ni jina la kutaja aina ya biashara iliyokuwa ikifanyika kutoka katika pwani hadi ndanindani ya Afrika Mashariki. Awali ilianza katika maeneo ya pwani ya Afrika Mashariki na kisha kuenea katika vijieneo vya ndani kabisa vya Afrika Mashariki.

neg:
Pwani na Bara ya Afrika Mashariki 1800-1845
Hali kadhalika kulikuwepo na mabadiliko kadhaa huko bara yaliyotokana na kushiriki kwa watu katika biashara ya pwani. Baadhi ya watawala wa bara walijenga upya miji yao mikubwa kwa mtindo wa pwani, wakipamba vitala vyao na bidhaa za pwani na hata kukuza hamu ya vyakula vya pwani.

neg:
Afrika ya Mashariki ya Kiingereza
Wakati wa mashindano ya kugawa Afrika kati ya madola ya Ulaya, Kampuni ya Kifalme ya Kiingereza kwa Afrika ya Mashariki ilianza shughuli zake katika eneo hili kwa kibali cha sultani wa Zanzibar kuanzia mwaka 1888.

neg:
Cecil Rhodes
1885 alifaulu kupata kibali cha serikali ya Uingereza kuanzisha koloni ya binafsi kaskazini ya Afrika kusini. Akaunda Kampuni ya Kiingereza ya Afrika Kusini (British South Africa Company) na kuvamia maeneo ya Zambia na Zimbabwe ya leo. Ardhi iliyotwaliwa iliuzwa kwa walowezi na koloni za kampuni ziliitwa Rhodesia ya Kaskazini na Rhodesia ya Kusini. Zilikaa chini ya kampuni ya Rhodes hadi 1923 zikachukuliwa baadaye na serikali ya Uingereza.

neg:
Jumuiya ya Afrika Mashariki
Mkataba 2004 uliweka msingi wa Umoja wa Forodha ulioanzishwa 2005.

neg:
Historia ya Afrika
Wazungu walianza kugundua bara la Afrika katika karne ya 15, wakati Wareno walipokuja kwenye fukwe za bara la Afrika kutafuta njia nyepesi na ya amani ya kufikia India, na kuweza kupata nafasi ya kushikilia biashara ya dhahabu na pembe na watumwa ambayo ilikuwa ikiendelea wakati huo katika bara la Afrika. Katika mwaka 1488 Bartolomeo Dias alizunguka Rasi ya Tumaini Jema (kwa Kiingereza: Cape of Good Hope), na katika mwaka 1498 Vasco da Gama alifika ufukwe wa Afrika Mashariki na kuendelea mpaka India.

neg:
Jumuiya ya Afrika Mashariki
Jumuiya ya Afrika Mashariki au Mtangamano wa Afrika Mashariki (kwa Kiingereza East African Community, kifupi EAC) ni muundo wa kisiasa unaounganisha nchi sita za kanda ya Maziwa Makuu ya Afrika Mashariki: Burundi, Kenya, Rwanda, Sudan Kusini, Tanzania na Uganda.

neg:
Jumuiya ya Kiuchumi ya Afrika
Jumuiya ilianzishwa kwa Abuja Treaty, iliyosainiwa mwaka 1991 na kuanza kufanya kazi mwaka 1994.

neg:
Pwani na Bara ya Afrika Mashariki 1800-1845
Kutokana na mahusiano hayo ya kibiashara kati ya pwani na bara, mfumo wa kuishi katika makazi yenye ngome ya Wamiji kenda yaliyoitwa "kaya" ulianza kudhoofika. Watu walianza kuziacha kaya ili kwenda kufanya biashara. Mtawanyiko huu ulififisha umoja na mshikamano wa kaya, ukamomonyoa mamlaka ya wazee na kuua mfumo wa uongozi wa marika.

neg:
Air Afrique
Air Afrique ilianzishwa tarehe 28 Machi 1961. Wambia wake wakuu wakati huo walikuwa Société pour le Développement du Transport Aérien en Afrique (SODETRAF) pamoja na mataifa ya Afrika ya Magharibi yafuatayo:

neg:
Biashara ya masafa marefu ya Afrika Mashariki
Msafara huu ulianzia katika bandari ya Mikindani na Kilwa kuelekea kanda ya Ziwa Tanganyika kupitia kusini mwa Ziwa Nyasa. Msafara ulifika Monomutapa kwa ajili ya dhahabu. Ulikuwa chini ya Wayao ambao walikuwa chini ya Mataka I kwenye karne ya 19.
Wayao walifanya biashara kaskazini mwa Kilwa na Zambezi ya chini kuelekea Kusini. Baadaye walipata silaha wakawa viongozi mara moja katika maeneo ya Ziwa Nyasa na pwani. Wayao walishikiri msafara wa Kusini ambao uliishia Afrika ya Kati wakati Wakamba walikuwa Kaskazini na Wanyamwezi walishikiria msafara wa Kati ulioanzia Bagamoyo hadi Ujiji.

neg:
Eldoret
Mwaka wa 1908, eneo la Eldoret amekuwa makazi kwa Kiafrikana-speaking Afrika ya Kusini ns ambao "trekked" kuna kutoka Nakuru baada ya safari kutoka Afrika ya Kusini na bahari na reli kutoka Mombasa. Nyingine Ulaya na Asia ya walowezi na wafanyabiashara walianza kuwasili muda mfupi baadaye.

neg:
Jumuiya ya Afrika Mashariki
Marais Moi wa Kenya, Mwinyi wa Tanzania, na Museveni wa Uganda walipatana katika Mkataba wa Ushirikiano wa Afrika ya Mashariki huko Arusha, tarehe 30 Novemba 1993, na kuanzisha Tume ya Ushirikiano ya nchi hizi tatu. Shughuli ya kuzileta pamoja nchi hizi kisiasa, kiuchumi, kijamii na kiutamaduni, utafiti na teknolojia, ulinzi, usalama, masuala ya kisheria na kimahakama ilianza.

neg:
Hela
Tangu 1904 serikali ya Ujerumani ilichukua wajibu wa kutoa pesa kwa koloni yake katika Afrika ya Mashariki iliyojumlisha Tanzania bara pamoja na Rwanda na Burundi. Hadi mwaka ule Kampuni ya Kijerumani kwa Afrika ya Mashariki iliendelea kutoa sarafu yake iliyokuwa rupie 1 yenye pesa 64. Serikali ilipochukua jukumu hii iliamua kuendelea na rupie lakini ilibadilisha vitengo vyake vidogo kuwa Heller 100. Heller iliwahi kuwa pesa ndogo ya kihistoria katika Ujerumani lakini haikutumiwa tena tangu maungano ya Ujerumani mwaka 1871 na kuanzishwa kwa pesa ya kitaifa ya Mark na Pfennig.

neg:
Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Afrika ya Mashariki ya Kijerumani (au: ya Kidachi; kwa Kijerumani "Deutsch-Ostafrika -DOA-"; kwa Kiingereza "German East Africa") ilikuwa jina la koloni la Ujerumani huko Afrika ya Mashariki kati ya miaka 1885 na 1918/1919.
Eneo lake lilijumlisha nchi za kisasa za Tanzania bara (yaani bila Zanzibar), Burundi na Rwanda. Ilikuwa koloni kubwa kabisa la Dola la Ujerumani.

neg:
Historia ya Eritrea
Mnamo Novemba 1869 kampuni ya biashara ya Kiitalia ya Rubattino ilinunua bandari ya Assab kutoka kwa sultani wa Afar. Ilikuwa inatafuta kituo kwa meli zake zilizoanza kupita katika bahari ya Shamu baada ya kufunguliwa kwa Mfereji wa Suez mwaka uleule.

neg:
Historia na Maendeleo ya Mji wa Dar es Salaam
Walijenga mamlaka kwa ajili ya kusimamia mambo malimbali ndani ya Africa Mashariki na kuanzisha biashara kwa ajili ya maendeleo ya njia ya reli ya kati.

neg:
Jumuiya ya Afrika Mashariki
Sababu nyingine ni madai ya Kenya ya kuwa na viti zaidi kuliko Uganda na Tanzania katika kamati za maamuzi, huku kukiwa na kutokuelewana kulikosababishwa na udikteta wa Idi Amin nchini Uganda, Usoshalisti huko Tanzania, na soko huria nchini Kenya, hivyo wanachama hawa watatu wakapoteza ushirikiano wa miaka zaidi ya sitini na manufaa ya ukubwa wa jumuiya hii kiuchumi. Kila mmoja wa wanachama hawa ilimbidi kuanza kutoa huduma na kujenga viwanda ambavyo hapo awali vilikuwa chini ya Jumuiya ya Afrika Mashariki.

neg:
Kenya
Utawala wa Waarabu katika bandari kuu zote za pwani ya Afrika Mashariki uliendelea hadi Uingereza ilipoamua kumaliza biashara ya utumwa na uanzishaji wa utaratibu wa kufanya kazi kwa malipo ukaanza kushinikiza utawala wa Waomani.

neg:
Afrika ya Mashariki ya Kiingereza
Kampuni hiyo ilitakiwa kuwa na mamlaka juu ya eneo hili kwa kusudi la kufanya biashara, lakini uwezo wake haukutosha kutimiza shughuli, hasa maandalizi ya kujenga reli ya Uganda kati ya Mombasa na Kampala.

neg:
Lome
Mwisho wa karne ya 19 wafanyabiashara walianzisha soko kwenye pwani la kupokea bidhaa kutoka meli bila kulipa ushuru kwa Waingereza katika Ghana ("Koloni ya Pwani la Dhahabu") jirani. Mwaka 1880 Waafrika Chico na Octaviano Olympio walifika kama wawakilishi wa kampuni ya biashara ya Kiingereza "A. and F. Swanzy" na kujenga ghala. Misafara ya Wahausa iliingia kutoka kaskazini kubeba bidhaa kwao wakajenga kambi la kudumu. Wafanyabiashara waliendelea kujenga makao yao hapa hivyo kuanzisha mji mwambaoni kati yao pia makampuni ya Kijerumani.

neg:
Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Mwaka 1885 Peters alirudi Berlin na kuonyesha mikataba yake kwa magazeti na serikali. Chansela Bismarck alikataa, akacheka mikataba kama karatasi bila maana.

neg:
Shirika la Reli Tanzania
TRC inatumia njia za reli zilzoanzishwa wakati wa ukoloni katika Afrika ya Mashariki ya Kijerumani na kupanuliwa wakati wa utawala wa Kiingereza. Kabla na baada ya uhuru shirika la East African Railways and Harbours Corporation ilitawala reli za Tanzania, Kenya na Uganda. Mwaka 1977 shirika hili lilivunjwa pamoja na Jumuiya ya Afrika Mashariki.

neg:
Ukristo barani Afrika
Biashara ya kimataifa ilianza kuunganisha nchi za mbali sana. Vyombo vya usafiri kama vile meli, reli na baadaye hata ndege vilifikisha watu na bidhaa kila sehemu za dunia. Watu walianza kupata habari za nchi zisizojulikana kwao mpaka wakati ule.

neg:
Meli
Jahazi ziliboreshwa hadi kuvuka bahari kuanzia karne ya 15 BK. Wachina na Wareno ni watu wa kwanza waliovuka bahari za mbali. Ila tu Wachina baada ya kutembelea mara kadhaa pwani za Afrika chini ya Zheng He mnamo mwaka 1400 waliamua kuacha upelelezi huu, lakini Wareno waliendelea kuzunguka Afrika na dunia yote na hatimaye kuanzisha kipindi cha ukoloni cha Ulaya.

neg:
Pwani na Bara ya Afrika Mashariki 1800-1845
Hata hivyo sera za kibiashara na za kiuchumi za Said sio tu ziliifanya Zanzibar kuwa kituo kikuu cha kibiashara kwenye pwani ya Afrika Mashariki, bali pia polepole ziliuingiza uchumi wa Afrika Mashariki kwenye mfumo wa kibepari wa (nchi za) Magharibi.

neg:
Biashara ya masafa marefu ya Afrika Mashariki
Biashara hii ilichangia kiasi kikubwa kukua kwa dola mbalimbali za kitemi kama vile Wanyamwezi, Ukimbu, na Wahehe katika maeneo ya Tanganyika. Vilevile dola la Buganda lilikuja kukua mno katika karne ya 19 kwa kufuatia biashara hii.

neg:
Soko la Hisa la Uganda
1998 hisa za pekee zilizofanyiwa biashara zilikuwa zile za Benki ya Maendeleo ya Afrika Mashariki (EADB) na hadi sasa kuna makampuni 9 katika Afrika ya MAshariki yaliyoandikishwa sokoni. Siku za biashara ni Jumatatu, Jumanne na Alhamisi.

neg:
Kenya
Utawala wa Wareno huko Afrika Mashariki ulijihusisha hasa na pwani iliyokaribia Mombasa. Kuwepo kwa Wareno Afrika Mashariki kulianza rasmi baada ya mwaka wa 1505, wakati manowari za Wareno, zikiongozwa na Don Francisco de Almeida, zilipokishinda Kilwa, kisiwa kilicho katika eneo ambalo sasa ni Tanzania kusini.

neg:
Jumuiya ya Afrika Mashariki
Lilikuwa tarajio la wengi kuwa kabla ya 2006 kungekuwa na visa moja kwa watalii wote wanaozuru Afrika Mashariki, iwapo mpango huo ungeidhinishwa na mamlaka ya sekta husika chini ya Jumuiya hii. Iwapo ingekubalika basi Visa hii ingetumika kote katika ardhi ya wanachama wa Jumuiya ya Afrika Mashariki. Chini ya pendekezo hili Visa yoyote mpya ya Afrika Mashariki ingeweza kupokelewa kutoka ubalozi wowote katika eneo la Afrika Mashariki.

neg:
Karl Peters
Wiki chache tu baada ya Peters kuanzisha safari yake ya kumtafuta Emin Pasha, utawala wa shirika lake uliporomoka vibaya. Shirika la Kijerumani kwa Afrika ya Mashariki lilianza kutekeleza mapatano na Sultani wa Zanzibar kuhusu utawala wa pwani mnamo Agosti 1889.

neg:
Biashara ya masafa marefu ya Afrika Mashariki
Biashara hii inasemekana ilianzia karne ya 18 na 19, ikachukua zaidi ya miaka 30-50 hadi ilipokuja kuingiliwa na wakoloni mwishoni kabisa mwa karne ya 19.
Wafanyabiashara wakuu waliohusishwa na biashara hiyo walikuwa Waarabu na Waswahili kutoka Pwani na Wayao kutoka kusini mwa Tanganyika, Wakamba kutoka kusini mwa Kenya na vilevile Wanyamwezi kutoka Tabora. Makabila mengi yalishiriki katika biashara hiyo, lakini vingunge wenyewe ni Wayao, Wakamba na Wanyamwezi.

neg:
Njia ya reli
Tangu mwaka 2007 shughuli za kubuni mpango mkuu wa reli ya Afrika ya Mashariki ziliendelea na kufikia makubaliano. Tangu mwaka 2014 ujenzi wa reli yenye geji sanifu kutoka Mombasa kwenda Nairobi ulianza na mnamo Juni 2017 treni za kwanza zinatakiwa kuanzisha huduma. Njia imepangwa kuendelea hadi Kampala na Kigali.

neg:
Jumuiya ya Afrika Mashariki
Jumuiya mpya ya Afrika ya Mashariki ilianzishwa mnamo Januari 2001 huko Arusha penye makao makuu ya jumuiya hii.

neg:
Reli ya Uganda
Mipango hii ya kujenga biashara ya kampuni ilikuwa hatarini kutokana na uenezaji wa Ujerumani katika Afrika ya Mashariki. Mwaka 1890 mwakilishi wa kampuni kikoloni ya kijerumani Karl Peters alifaulu kusaini mapatano na Kabaka; wakati uleule Wajerumani walionekana kupanusha eneo la Witu kwenye pwani la Kenya na Somalia. Hapo serikali za nchi zote mbili ziliamua kumaliza mashindano kati ya makampuni haya kwa kuelewana juu ya mipaka ya maeneo katika Afrika kwa mapatano kati ya Uingereza na Ujerumani ya 1890.

neg:
Shirika la Reli Tanzania
Mwaka 2007 shughuli za kuendesha usafiri wa reli ilihamishwa kwa shirika jipya la "Tanzania Railways Limited" (TRL) iliyokuwa mradi wa pamoja wa serikali ya Tanzania na kampuni ya RITES kutoka nchini Uhindi. Tangu mwaka 2011 Jamhuri ya Maungano ya Tanzania imeshika hisa zote (100%) za TRL..

neg:
Reli ya Uganda
Ni sawa kabisa kusema ya kwamba reli hii ilikuwa mwanzo na mbegu wa Kenya. Biashara ya Uganda haikuleta kabisa faida ya kiuchumi za kurudisha gharama za ujenzi lakini reli ilifungua sehemu kubwa za Kenya kwa ajili ya biashara ikawezesha kilimo ya kibiashara. Hivyo reli ilikuwa msingi kwa ajili ya mipango ya baadaye ya "White Highlands" ya kuunda koloni ya walowezi kama Afrika ya Kusini. Wahindi wengi walibaki wakawa mwanzo wa jumuiya ya Wakenya na Wauganda wenye asili ya kiasia.

neg:
Eritrea
Mnamo Novemba 1869 kampuni ya biashara ya Kiitalia ya Rubattino ilinunua bandari ya Assab kutoka kwa sultani wa Afar. Ilikuwa inatafuta kituo kwa meli zake zilizoanza kupita katika bahari ya Shamu baada ya kufunguliwa kwa Mfereji wa Suez mwaka uleule.

neg:
Kampuni ya Kifalme ya Kiingereza kwa Afrika ya Mashariki
Kampuni ilianzishwa baada ya mkutano wa Berlin wa 1885 kwa kusudi la kufanya biashara katika maeneo ya Afrika ya Mashariki.

neg:
Kampuni ya Kifalme ya Kiingereza kwa Afrika ya Mashariki
Mwaka 1887 kampuni ilikodisha maeneo ya bara ya Zanzibar kaskazini, eneo la Kijerumani kwa miaka 50. Tarehe 6 Septemba 1888 kampuni iliandikishwa London na kupewa barua ya ulinzi wa serikali ya Uingereza.

neg:
Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Peters, aliyewahi kusoma chuo Uingereza, aliona wivu juu ya ukoloni wa Uingereza, akiamini ya kwamba Ujerumani ungestahili nafasi hiyo pia. Hivyo alianza kudai koloni katika mikutano, akaanzisha "Shirika kwa Ukoloni wa Kijerumani " mwaka 1884 iliyokuwa kitangulizi cha kampuni.

neg:
Nairobi
Kitangulizi cha Nairobi kilikuwa kituo kidogo kilichoanzishwa mwaka 1896 kando ya mto Nairobi na wakala Mwingereza wa reli kwa kusudi la kuajiri wafanyakazi wazalendo kwa ujenzi wa reli. Mwaka uliofuata 1897 wakaguzi walioandaa njia ya reli walipiga kambi karibu naye. .
Njia ya reli ilifika kwenye kambi tarehe 30 Mei 1899. Hapo idadi ya wafanyakazi - hasa Wahindi - iliongezeka sana na kambi lilikuwa kubwa ya mahema na ghala za vifaa vya ujenzi. Mwezi wa Juni mizigo ya mabati ilifika kutoka Mombasa - tayari kwa reli - na majengo ya kudumu yalianza kutengenezwa katika mazingira ya eneo la kituo cha reli cha leo. Mwezi wa Agosti kamishna Mwingereza wa jimbo la Ukamba aliamuliwa kuhamisha makao makuu yake Nairobi kutoka Machakos akajenga boma lake kwenye eneo la Moi Avenue, mbali na reli jinsi inavyoonekana hadi leo kwenye majengo ya polisi ya kihistoria yanayotazama Bustani ya Jivanji.

neg:
Afrika ya Mashariki ya Kiingereza
Baada ya kuazimia kujenga reli, Uingereza iliona haja ya kulinda eneo la reli hiyo: ndipo ikatangaza eneo lote kati ya Mombasa na Uganda kuwa chini ya ulinzi wake kuanzia tarehe 1 Julai 1895. Huo ndio mwanzo wa Afrika ya Mashariki ya Kiingereza ambaye baadaye iliitwa Kenya.

neg:
Kaunti ya Mombasa
Uchumi wa Mombasa na nchi ya Kenya kwa jumla hutegemea sana bandari ya Mombasa. Bandari ya Mombasa ndio bandari kubwa zaidi katika ukanda wa Afrika Mashariki. Bidhaa nyingi hupitia hapo kutoka na kuingia ndani ya nchi. Bandari hii pia hutegemewa na nchi ya Uganda, Burundi, Sudani Kusini, Jamuhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na Rwanda kupitisha bidhaa kama vile, mafuta.
Mombasa pia ni kituo kikuu cha utalii kwa sababu ya fuko zake zenye mchanga, Fort Jesus na Mji wa Kale. Baada ya mashambulizi kadhaa ya kigaidi katika miaka ya awali ya mwongo wa 2010 na Al Shabaab na vikundi vingine, utalii ulidorora. Nchi za Marekani, Uingereza, Ufaransa pamoja na nchi zingine za magharibi zilianza kutoa tahadhari za safari. Baada ya Operesheni Linda Nchi, na juhudi za polisi kukumbana na ugaidi, juhudi zinaelekezwa kuimarisha utalii tena. Pia, kuanzishwa kwa huduma ya reli mpya ya SGR kati ya Jiji la Mombasa na Nairobi, kumeongeza idadi ya watalii wa ndani.

neg:
Historia ya Afrika
Baada ya hapo, Ureno ulianzisha vituo vya biashara Afrika, ukifuatiwa na Waholanzi, Waingereza, Wafaransa na Wazungu wengineo, na biashara ya watumwa iliyosimamiwa na Waarabu na baadhi ya Waafrika wenyewe ikashika kani na kuwa na kasi na nguvu.

neg:
Hifadhi ya Taifa ya Tsavo Magharibi
Karne ya kumi na tisa, Wapelelezi kutoka Uingereza na Ujerumani walirekodi kuwa watu ambao sasa tunawaita Orma na Waata wakati wa safari zao kupitia "nyika," walionekana kama maadui katika maslahi yao. Kuanzia mwisho wa karne ya kumi na tisa / na mapema karne ya ishirini, Waingereza walianza juhudi za pamoja kuwa wakoloni wa ndani ya Kenya na wakajenga reli ya Uganda kupitia Tsavo mwaka wa 1898. Ujenzi ulikwama kwa muda kwa sababu "simba walao wandamu" waliwashambulia wajenzi wa reli na simba hao walijulikana baada kama wala watu wa Tsavo.


query: Mji wa  Melilla  una ukubwa gani?

pos:
Melilla
Melilla ina wakazi 65,500 (mwaka 2005) katika eneo la km² 20. Zamani wakazi walio wengi walikuwa Wakatoliki wenye asili ya Hispania pamoja na Wayahudi na Waislamu Waarabu au Waberber wenye asili ya Moroko. Miaka ya nyuma idadi ya Waislamu imeongezeka ambao wengi wao wanapendelea kujiita Waberber kuliko Waarabu; Wayahudi wamepungua sana. Inasemekana ya kwamba wakazi karibu wote wanajiangalia kuwa Wahispania bila kujali kama ni Wakatoliki au Waislamu.

neg:
Jangwa la Namib
Jangwa hili lizunguka eneo ya ukubwa wa takribani kilomita mraba 80,900 (maili mraba 31,200 ). Umbo la Namib ni kanda lenye urefu wa 2000 km na upana wa 100-160 km kuanzia mwambao wa Atlantiki. Jangwa limesababishwa na mkondo wa Benguela unaosukuma maji baridi kutoka Antaktika kuelekea pwani la Afrika. Mkondo huu unazuia mvua kunyesha karibu na mwambao hivyo kuleta hali ya hewa kavu.
Baada ya kustaahimili hali ya ujangwa au nusu jangwa kwa zaidi ya miaka milioni 55, inadhaniwa kuwa jangwa kongwe zaidi duniani. Hali ya ukame ya Namib unasababishwa na hewa kavu ya Hadley Cell, inaposhuka na kupoeshwa na hewa ya baridi ya Benguela kando ya pwani. Ina chini ya milimita 10 (nchi 0.4 ) ya mvua kila mwaka na ardhi yake iko karibu tasa.
Kuna spishi kadhaa zisizo za kawaida za mimea na wanyama zinapatikana tu katika jangwa hili. Moja yazo ni "Welwitschia mirabilis," moja kati ya spishi zisizo za kawaida. "Welwitschia" ni mmea unaofanana magugu, lakini inakua tu na majani mawili marefu tu maisha yake yote. Majani haya yanaweza kuwa mita kadhaa kwa urefu, yaliyokunjika na kupindika kutokana na upepo wa jangwani . Mzizi wa kati wa mmea huu hujiendeleza hadi ukawa kama sinia na umri. "Welwitschia" ni mashuhuri kwa uwezo wake wa kustahimili ukame mkubwa katika jangwa la Namib, wakati mwingine ukitoa unyevu kutoka ukungu wa mwambao.
Namib haina makazi ya watu isipokuwa miji michache pwani. Miji muhimu ni Swakopmund na Walvis Bay penye bandari kuu ya Namibia. Lüderitz ni mji mdogo tu uliokuwa muhimu zaidi zamani za kuchimba almasi karibu na mji huu.

neg:
Morelia, Michoacán
Uneo lake ni 1,119 km². Mji upo m 1,921 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Guadalajara, Jalisco
Guadalajara ni mji mkuu na pia mji mkubwa katika jimbo la Jalisco. Ni mji upande wa kati ya jimbo na magharibi ya nchi Mexiko. Idadi ya wakazi ni 1,579,174, pamoja na mitaa ya jirani rundiko la mji lina wakazi 4,095,174. Guadalajara ni mji mkubwa wa pili nchini Mexiko. Uneo lake ni 151 km².

neg:
Dominica
Kisiwa kina urefu wa km 46.4 na upana wa km 25.6; eneo lake ni km² 746.

neg:
Cuernavaca, Morelos
Cuernavaca (kwa Kinahuatl: Cuauhnāhuac [kʷawˈnaːwak]) ni mji mkuu na mji mkubwa katika jimbo la Morelos. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2005, mji una wakazi wapatao 332,197 wanaoishi katika mji huu. Uneo lake ni 151.2 km². Mji upo m 1,548 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Melilla
Karibu kabla ya mwaka 700 BK Waarabu Waislamu walivamia eneo la pwani ya Moroko wakielekea Hispania. Mji ulipata jina la Meliliya ukabaki chini ya utawala wa Kiislamu hadi mwaka 1497 ulipotekwa na Wahispania.

neg:
Jimbo la Amhara
Kwa wastani wa kilometa za mraba 159,173.66, kanda hii ina uwiano wa watu 108.15 kwa kilometa mraba. Katika jimbo zima kaya 3,953,115 zilihesabiwa, ambayo matokeo ya wastani ya jimbo ya watu 4.3 kwa kaya: kaya za mijini kuwa na wastani 3.3 na kaya za vijijini watu 4.5.

neg:
Zuhura
Ukubwa wake na pia kemia yake zinafanana sana na dunia ikiwa kipenyo chake ni km 12,103.6 kwenye ikweta.

neg:
Milima ya Mantala
Kilele kina urefu wa mita 1,674 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Malta
Funguvisiwa ya Malta ina visiwa saba. Visiwa vikubwa viwili ni Malta (km² 246) na Gozo (km² 70). Kuna kisiwa cha tatu kinachokaliwa na watu, ndicho Comino (km² 3). Vingine ni vidogo, havina watu. Jumla la eneo ni km² 316.

neg:
Montserrat
Kwa jumla ni kilometa mraba 102 wanakoendelea kuishi watu 4,900 baada ya wengi zaidi kuhama kutokana na milipuko ya volkeno iliyotokea kuanzia mwaka 1995 baada ya karne kadhaa za utulivu.

neg:
Toluca, Mexico
Toluca (jina rasmi: "Toluca de Lerdo") ndiyo mji mkuu katika jimbo la Mexico. Iko kati ya nchi Mexiko. Eneo lake ni 420,1 km². Kuna wakazi 747,512, pamoja na mitaa ya jirani rundiko la mji lina wakazi 1,610,786.

neg:
Mecklenburg-Pomerini Magharibi
Mecklenburg-Pomerini Magharibi ("Kijerumani: Mecklenburg-Vorpommern") ni moja ya majimbo 16 ya kujitawala ya Ujerumani lenye wakazi milioni 1,652 kwenye eneo la 23.180 km². Mji mkuu ni Schwerin. Waziri mkuu ni Erwin Sellering (SPD).

neg:
Jimbo Katoliki la Mpanda
Tarehe 21 Desemba 2018 Askofu wake Gervas John Mwasikwabhila Nyaisonga alipandishwa cheo kuwa askofu mkuu wa Mbeya.
Eneo ni la kilometa mraba 46,346, ambapo kati ya wakazi 496,307 (2006) Wakatoliki ni 292,304 (58.9%).

neg:
Mbeya (mji)
Eneo la mji ni kati ya m 1600 kitovuni na m 1900 au zaidi juu ya UB kwenye mitelemko ya mlima Loleza.

neg:
Fresnillo, Zacatecas
Fresnillo ndiyo mji mkubwa katika jimbo la Zacatecas. Mji ulianzishwa na Francisco de Ibarra mwaka 1554. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2005, mji una wakazi wapatao 196,538 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 10 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 4,946 km².

neg:
Venezuela
Venezuela ina eneo la km² 916,445 (kama Namibia) ikiwa na pwani yenye urefu wa km 2,800. Asilimia 39 za eneo hili ni misitu, mashamba ya kulimwa ni 4%, eneo la mifugo 20%, mazao ya kudumu kama kahawa 1%.

neg:
Monte Sibilla
Urefu wake ni mita 2,173 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mérida, Mérida
Santiago de los Caballeros de Merida, Venezuela, ni mji mkuu wa manisipaa ya Libertador na hali ya Merida, na ni moja ya miji ya kuu ya Venezuela ya Andes. Ni ilianzishwa mwaka 1558, kutoa sehemu ya Nueva Granada, lakini baadaye ikawa sehemu ya Captaincy Mkuu wa Venezuela, na alicheza biabia jukumu katika Vita ya Uhuru.
Merida ina wakazi zaidi ya 200,000 na eneo containing baadhi ya watu 350.000. Ni kituo kikuu kwa ajili ya elimu na utalii katika magharibi ya Venezuela, nyumba ya prestigefyllda Chuo Kikuu cha Andes, na eneo la juu na pili mrefu antenn tramway katika dunia.
Merida ni saa ya urefu wa wastani wa mita 1,600 (5,249 ft). Aketiye juu ya mji katika tambarare ya bonde la mto Chama, ambayo inaendesha kutoka mmoja hadi mwingine. Bakgrund wa Merida's skyline ni juu ya nchi mkutano huo, Pico Bolívar.

neg:
Galeras
Urefu wake ni mita 4,276 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Majuro
Majuro ni atolli yenye nafasi ya mji mkuu wa nchi ya Visiwa vya Marshall mwenye wakazi 25,400. Atolli yote ina visiwa vidogo 64 lakini hasa kanda mbili ndefu na nyembamba zinazounganishwa kwa daraja karibu na uwanja wa ndege. Eneo lote la nchi kavu ni 9.7 km². Mviringo wa visiwa vyake umezungusha hori la ndani lenye eneo la 295 km² za maji.

neg:
Mecklenburg
Jina latokana na maneno "mikil" iliyomaanisha "kubwa" katika lahaja ya Kisaksoni ya kale na "burg" inayomaanisha "boma" kwa hiyo maana yake ni "boma kubwa". Boma hili lilikuwepo kati ya miji ya Schwerin na Wismar likawa boma la familia ya watawala wa eneo hili.
Mecklenburg ina eneo la 15,721 km². Nchi ni tambarare hakuna milima, na sehemu za juu znafikia mita 179 juu ya uwiano wa bahari. Kuna maziwa mengi madogo, misitu na hasa mashamba mengi. Upande wa kaskazini Mecklenburg inapakana na bahari ya Baltiki.

neg:
Mkoa wa Lérida
Lérida au ("Kikatala") Lleida ni moja ya mikoa 52 ya kujitawala ya Hispania. Idadi ya wakazi wake ni takriban 439,253. Mji wake mkuu ni Lérida.

neg:
Wilaya ya Mkinga
Maeneo ya wilaya hii ni kilomita za mraba 2,948.

neg:
St. Pierre na Miquelon
Visiwa vikubwa zaidi ni Saint-Pierre (km² 26), Miquelon (km² 110), Langlade (km² 91) halafu kuna visiwa vingine vidogo. Jumla la eneo ni km² 242 lenye wakazi 6,080, hasa kisiwani Saint-Pierre (5,456).

neg:
San Marino
Eneo lote la km² 61 ni la milima.

neg:
Jimbo Katoliki la Kabale
Eneo ni la kilometa mraba 5,530, ambapo kati ya wakazi 1,723,716 (2013) Wakatoliki ni 789,132 (45.8%).

neg:
Amarna
Eneo la Amarna (pia hujulikana zaidi kama el-Amarna au mara nyingine hukosewa na kuitwa Tel el-Amarna; see below) () lipo katika kingo za Mto Nile katika Misri ya sasa eneo katika mkoa wa Minya. Ipo kiasi cha kilometa 5858&nbsp, kusini mwa mji wa al-Minya na kilometa 312&nbsp, au kiasi cha maili 194 kusini mwa mji mkuu wa Misri Cairo na
402 km kiasi cha maili 250 kaskazini mwa Luxor. Eneo la Amarna linajumuisha vijiji kadhaa vya kisasa kama vile,
el-Till kwa upande wa kaskazini na el-Hagg Qandil
kwa upande wa kusini.

neg:
Teide
Ina urefu wa mita 3,718, iko ndani ya Hifadhi ya Taifa ya Teide iliyotangazwa na UNESCO kuwa Urithi wa Dunia mwaka 2007. Hii hifadhi ya taifa ni moja ya zile ambazo wengi zaidi wanazitembelea katika dunia, pia ni moja ya Hazina ya 12 ya Hispania.

neg:
Jamaika
Kisiwa kina urefu wa km 240 na upana hadi km 85. Eneo lake ni km² 10.991.

neg:
Villarrica
Urefu wake ni mita 2,847 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mbwa
Ukubwa wa spishi za mwitu unatofautiana kutoka 24 sm (fenek) mpaka 2 m (mbwa-mwitu wa Ulaya (kadiri ya vipimo kwa mbwa-kaya ni 9.5-250 sm).

neg:
Melilla
Melilla (tamka: me-li-ya; kwa Kiarabu: مليلية, Meliliya; jina rasmi: Ciudad Autónoma de Melilla = Mji wa kujitawala wa Melilla) ni mji wa Hispania kwenye pwani ya Mediteranea unaozungukwa na eneo la Moroko upande wa bara. Umbali na Hispania bara ni takriban km 170 kuvuka bahari. Mji ulio karibu upande wa Moroko ni Nador kwenye umbali wa km 15.

neg:
Hispaniola
Hispaniola (kutoka matamshi ya Kilatini ya jina la Kihispania "La Española" = "cha Kihispania") ni kisiwa kikubwa cha pili katika Karibi kikiwa na eneo la km² 74,700.

neg:
Masedonia
Katika mwendo wa historia mipaka yake ilibadilika mara nyingi na leo hii ni takriban kilomita za mraba 67,000 zinazohesabiwa humo zinazokaliwa na watu milioni 4,7.

neg:
Mirihi
Kipenyo cha Mirihi ni km 6.794 (takriban nusu kipenyo cha dunia); eneo la uso wake ni nusu ya eneo la uso wa dunia; masi yake ni sehemu ya kumi tu ya masi ya dunia.

neg:
Kaunti ya Kilifi
Eneo la kaunti lilikuwa na wakazi 1,109,735 wakati wa sensa ya mwaka 2009. Eneo lake ni km² 12,245.90.

neg:
El Salvador
El Salvador ni nchi ndogo kuliko zote za Amerika ya Kati, lakini yenye msongamano mkubwa zaidi, ikiwa na wakazi 6,290,420 katika km2 21,040.

neg:
Jimbo Kuu la Tororo
Eneo ni la kilometa mraba 8,837, ambapo kati ya wakazi 3.928.600 (2014) Wakatoliki ni 816,200 (20.8%).

neg:
Rimini
Rimini ni mji wa Italia katika mkoa la Emilia-Romagna. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2009, mji una wakazi wapatao 141,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 5 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Texas
Texas ni jimbo la kujitawala la Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani. Idadi ya wakazi wa jimbo lote hufikia watu 24,326,974 (2008) wanaokalia eneo la 696,241 km² ambalo ni hasa milima na jangwa. Upande wa mashariki ni maji ya ghuba ya Meksiko. Mji mkuu wa jimbo ni Austin na mji mukubwa jimboni ni Houston. Imepakana na Oklahoma, Arkansas, Louisiana, New Mexico (Meksiko Mpya) na nchi ya Meksiko (Chihuahua, Coahuila, Nuevo León na Tamaulipas).

neg:
Italia ya Kati
Kwa jumla ni km 58,052 na wakazi 12,068,519

neg:
Maswa
Eneo la wilaya ni kilomita za mraba 3,398 na 2,375 km zinafaa kwa kilimo mengine ni misitu na milima.

neg:
Hifadhi ya Mlima Kilimanjaro
Hifadhi hii ina ukubwa wa kilometa za mraba 755 na iko umbali wa kilometa 45 kutoka Moshi mjini, kusini mwa Mkoa wa Kilimanjaro, 2 ° 50'-3 ° 10'S latitude, 37 ° 10'-37 ° 40'E longitude.

neg:
Malta
Kwa jumla kuna wakazi 404,039: wa kiume 200,715 (49.7%) na wa kike 203,324 (50.3%). Msongamano wa watu ni 1,282 kwa kilomita ya mraba ambao ni msongamano mkubwa kati ya nchi zote za Ulaya.

neg:
Nevado del Huila
Urefu wake ni mita 5,365 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Monte Terminillo
Urefu wake ni mita 2,217 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Belleville, Michigan
Belleville ni mji wa Marekani katika jimbo la Michigan. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 4,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 205 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 3.1 km².

neg:
Melvindale, Michigan
Melvindale ni mji wa Marekani katika jimbo la Michigan. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 11,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 179 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 7.3 km².

neg:
Ulaya
Ulaya (asili ya jina ni neno la Kiarabu ولاية, "wilaayatun"; inaitwa pia Uropa) ni bara lenye eneo la km² 10,600,000 tu, lakini wakazi ni milioni 700.

neg:
Mexico (jimbo)
Mexico (jimbo) ni moja kati ya majimbo ya Mexiko upande wa kati ya nchi. Lina eneo la km² 21,355.

neg:
Kerala
Kerala ina eneo la 38,863 km² na wakazi 33,268,000 (2008). Msongamano wa watu ni 856 kwa km². Jimbo hili lilipata mipaka yake mwaka 1956 kufuatana na maeneo yanayokaliwa na wasemaji wa Kimalayalam. Jina la jombo latokana na neno kwa minazi "kera".

neg:
Manzanillo, Colima
Manzanillo ni mji mwenye bandari muhimu katika jimbo la colima. Upande wa magharibi ni maji wa Pasifiki. Mwaka 2005 ilikuwa na wakazi 110,728 mjini, pamoja na mitaa ya jirani rundiko la mji lina wakazi 137,842.

neg:
Melekeok
Eneo la mkoa wote wa mji mkuu ni kilomita za mraba 25 na idadi ya wakazi ni 391 (mwaka 2005). Pamoja na Melekeok kuna vijiji saba mkoani.

neg:
Nyotamkia ya Halley
Wakati wa kupita karibu na Jua katika mwaka 1987 vipimaanga kadhaa vilirushwa juu na hasa "kipimaanga Giotto" kilifaulu kupata data nyingi. Kiini cha Halley kina ukubwa wa kilomita 15.3 × 7.2 × 7.2. Uso wake ni mweusimweusi na mwekundu kidogo. Kutoka upande wa uso uliotazama Jua kulikuwa na michirizi ya gesi na vumbi inayounda “mkia” wake. Mata ya michirizi hii ilikuwa hasa maji na monoksidi kabonia, pamoja na methani na amonia.

neg:
Cuautla, Morelos
Cuautla ndiyo mji katika jimbo la Morelos. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2005, mji una wakazi wapatao 145,482 wanaoishi katika mji huu. Uneo lake ni 153.65 km².

neg:
Italia visiwani
Kwa jumla ni km 49,801 na wakazi 6,746,464. Msongamano ni mdogo, lakini ni mikoa fukara kuliko kawaida ya nchi.

neg:
Delhi
Delhi ni jiji kubwa na pia eneo maalumu katika Uhindi. Ndani yake iko mji mkuu wa Uhindi New Delhi. Eneo lake ni 1,484 km² na idadi ya wakazi hukadiriwa kuwa zaidi ya watu miloni 12.

neg:
Ghuba ya Meksiko
Ghuba yote ina eneo la takriban 1,600,000 km². Maji yake ni ya halijoto ya vuguvugu hata juu ya 26 °C wakati wa miezi ya joto. Hali hii husababisha kutokea kwa dhoruba na tufani za mara kwa mara zinazoleta uharibifu mwingi kwenye visiwa na nchi kavu ya jirani.

neg:
Jimbo Kuu la Kampala
Eneo ni la kilometa mraba 3,644, ambapo kati ya wakazi 3,950,800 (2013) Wakatoliki ni 1,660,500 (42.0%).

neg:
Montana
Mji mkuu ni Helena na mji mkubwa jimboni ni Billings. Jimbo lina wakazi 944,632 pekee wanaokalia eneo la kilomita za mraba 380,700 (ambayo ni kubwa kuliko Kenya). Takriban asilimia 6,3 % za wakazi ni Waindio au wenyeji asilia.

neg:
Ukulu mtakatifu
Eneo dogo la nchi hiyo (kilometa mraba 0.44) linadaiwa na kutosha ili kuhakikisha uhuru wa miundo ya Kanisa katika kutekeleza majukumu yake.

neg:
Melilla
Historia yake ilianza zaidi ya miaka 2000 iliyopita ikaundwa kwa jina la Rusadir. Ikawa sehemu ya Dola la Roma katika jimbo la Mauretania Tingitana. Eneo lake lilipiganiwa kuanzia mwaka 429 BK kati ya wavamizi Wavandali na Bizanti.

neg:
Braga
Braga (kifupisho cha jina la Kilatini Bracara Augusta) ni mji wa Ureno kaskazini-magharibi. Una wakazi 137,000. Hivyo ni wa saba kati ya miji ya Ureno. Eneo lake ni la km² 183.40&nbsp.

neg:
Jimbo Katoliki la Ifakara
Askofu wake ni Salutaris Melchior Libena.
Eneo ni la kilometa mraba 14,245, ambapo kati ya wakazi 322,779 (2012) Wakatoliki ni 287,000 (88.9%) katika parokia 18.

neg:
Kisiwa cha Mafia
Umbali wake na bara ni km 16.

neg:
León, Guanajuato
León (jina rasmi: "León de los Aldamas") ni mji mkubwa katika jimbo la Guanajuato. NNi pia mji mkubwa wa tano wa Mexiko. Ni mji upande wa kati ya nchi. Idadi ya wakazi ni 1,137,465, pamoja na mitaa ya jirani rundiko la mji lina wakazi 1,634,917. Eneo lake ni 1,219.67 km². Mji upo m 1,815 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Saint Paul, Minnesota
Saint Paul ni jina la mji mkuu wa jimbo la Minnesota huko nchini Marekani. Upo katika eneo la Mto Mississippi kutoka Minneapolis. Pale watu wanapozungumzia kuhusu miji hii, wanaiita Miji Pacha. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 300,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 214 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 145.5 km².

neg:
Mulhacén
Urefu wake ni mita 3,479 juu ya usawa wa bahari. Hivyo ni wa juu kuliko milima yote ya Hispania bara.

neg:
Kuba
Kisiwa kikuu kina urefu wa kilomita 1,250 na eneo la km² 104,556. Sehemu kubwa ni tambarare isipokuwa milima ya Sierra Maestra katika kusini magharibi inayofikia kimo cha mita 1,974.

neg:
Sahara
Ina eneo la kilometa za mraba 9,200,000, sawa na eneo la Marekani au karibu sawa na eneo lote ya Ulaya.

neg:
Chiles
Urefu wake ni mita 4,723 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Delta la Nile
Kiasi cha nusu ya wakazi wa Misri, yaani kiasi cha watu milioni 80 huishi katika eneo la delta. Kwa upande wa nje kidogo ya mji mkubwa, wastani wa idadi ya watu ni kiasi cha watu 1,000 kwa kila kilometa mbili au zaidi. Mji wa Alexandria ndio mji mkubwa kuliko yote katika eneo la delta na kukadiriwa kuwa na kiasi cha watu milioni 4. Miji mingine mikubwa katika eneo la delta ni pamoja na Shubra al Khaymah, Port Said, El-Mahalla El-Kubra, El Mansura, Tanta, na Zagazig.

neg:
Selous
Eneo hilo ni kubwa kushinda nchi 70 duniani ikikadiriwa kuwa na eneo sawa na nchi ya Kostarika (Amerika ya Kati) na takribani ukubwa mara mbili ya nchi ya Ubelgiji (Ulaya).

neg:
Milano
Milano (pia Milan) ni mji mkubwa wa Italia ya kaskazini mwenye wakazi milioni 1.3. Rundiko la mji lina wakazi milioni 7.5. Ni mji mkuu wa eneo la Lombardia na kitovu cha uchumi na utamaduni.

neg:
Bosnia na Herzegovina
Eneo lake ni km² 51,129 linalokaliwa na wakazi karibu milioni nne.

neg:
Santa Clara, California
Mji upo mita 23 juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 48 km².

neg:
Coahuila
Coahuila (jina rasmi: Coahuila de Zaragoza) ni moja kati ya majimbo 31 ya Mexiko upande wa kaskazini ya nchi. Mji mkuu na mji mkubwa ni Saltillo. Jimbo lina wakazi wapatao 2,495,200 (2005) wanaokalia katika eneo la kilomita za mraba zipatazo 149,982.

neg:
Ciudad Acuña
Ciudad Acuña (pia: "Acuña") ndiyo mji mkuu wa pili katiko jimbo la Coahuila. Iko kusini kabisa ya mji wa Del Rio, (Texas). Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2005, mji una wakazi wapatao 209,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 280 kutoka juu ya usawa wa bahari. Ni mji unaokua kwa kasi zaidi katika Mexiko.

neg:
Colima (jimbo)
Mji mkuu ni Colima na mji mkubwa ni Manzanillo. Jimbo lina wakazi wapatao 567,996 (2005) wanaokalia katika eneo la kilomita za mraba zipatazo 5,191.

neg:
Msumbiji (kisiwa)
Kisiwa cha Msumbiji au kwa lugha ya Kireno "Ilha de Moçambique" ni kisiwa kidogo na pia mji kilichopo 3 km mbele ya mwambao wa Msumbiji ya kaskazini. Urefu ni 3 km na upana kati ya 500 hadi 200 m. Kisiwa ni sehemu ya mkoa wa Nampula. Mji huu ni chanzo cha koloni ya Kireno ya Msumbiji ilikuwa mji mkuu wa nchi kwa karne kadhaa.

neg:
Colima, Colima
Colima ndiyo mji mkuu katiko jimbo la Colima. Ni pia moja kati ya miji mikongwe ya Mexico. Mji upo m 305-550 kutoka juu ya usawa wa bahari. Colima ni mji upande wa mashariki ya jimbo.

neg:
Dome
Dome wana mboni kubwa zenye umbo la W, mikono minane, na minyiri (tentacles) miwili iliyosamanishwa na vikombe vya kumung'unyia vyenye meno na ambayo hutumika kwa kukamata mawindo yao. Wao kwa ujumla wanakuwa na ukubwa kati ya sm 15 hadi 25 (inchi 5.9 - 9.8), ambapo walio wakubwa kabisa, dome mkubwa ("Sepia apama"), wanafikia urefu wa sm 50 (inchi 20) kwa urefu wa joho na zaidi ya kg 10.5 kwa uzito.

neg:
Amerika
Eneo lote ni km² 42,000,000 na jumla ya wakazi ni milioni 800.

neg:
Kelowna, British Kolumbia
Kelowna ni mji wa Kanada katika mkoa ya British Kolumbia. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2006, mji una wakazi wapatao 160,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 344 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 212 km².

neg:
New Mexico
Mji mkuu wa jimbo ni Santa Fe. Mji mkubwa ni Albuquerque. Idadi ya wakzi wa jombo lote hufikia watu 1,819,046 wanaokalia eneo la 315,194 km² ambalo ni hasa milima na jangwa.

neg:
Jimbo Kuu la Gulu
Eneo ni la kilometa mraba 27,945, ambapo kati ya wakazi 1.446.014 (2013) Wakatoliki ni 833,372 (57.6%).

neg:
Manila
Manila ni mji mkuu wa Ufilipino kwenye kisiwa cha Luzon kando la kidaka cha Manila. Pamoja na miji 16 mingine ni sehemu ya mkoa wa jiji la Metro Manila. Mji una wakazi milioni 1.6 na rundiko la mji wote takriban milioni 15.

neg:
Saltillo, Coahuila
Saltillo ni mji mkuu na pia mji mkubwa katika jimbo la Coahuila. Mwaka 2005 idadi ya wakazi ilikuwa 633,667. Eneo lake ni 6,837 km². Mji upo m 1600 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Kairo
Jinsi ilivyo kwenye majiji mengi makubwa wenyeji hutofautisha kati ya mji asilia mwenyewe na jiji kubwa kwa jumla. Mji wa Kairo mwenyewe una eneo la 453 km³ tu, uko upande wa mashariki wa mto pamoja na visiwa viwili ndani ya mto; jiji pamoja na vitongoji limepanuka pande zote mbili kuelekea ndani ya jangwa.

neg:
Belasica
Urefu wake ni mita 2,029 juu ya usawa wa bahari.

neg:
San Nicolás de los Garza
Eneo lake ni 33.5 km². Mji upo m 500 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Melilla
Pamoja na mji wa Ceuta kisiasa ni sehemu ya Hispania na Umoja wa Ulaya, kijiografia ni sehemu ya Afrika. Moroko inadai ni sehemu ya eneo lake la kitaifa.

neg:
Mkoa wa Mwanza
Kabla ya kumegwa na kuzaa mkoa mpya wa Geita, mkoa wa Mwanza ulikuwa na wakazi 2,942,148 (sensa ya mwaka 2002) katika wilaya 8 ukiwa na eneo la 19,592 km.
Wilaya ndizo Ukerewe, Magu, Sengerema, Geita, Misungwi, Kwimba, Nyamaganga na Ilemela. Jiji la Mwanza lina ndani yake wilaya za Nyamagana na Ilemela.
Makabila makubwa ya Mwanza ndio Wasukuma upande wa bara, halafu Wakerewe na Wakara visiwani.

neg:
Marseille
Mji uko mita 0-640 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Guadalupe, Nuevo León
Guadalupe ndiyo mji mkuu na mji mkubwa katika jimbo la Nuevo León. Mwaka 2005 ilikuwa na wakazi 691,931 mjini, pamoja na mitaa ya jirani rundiko la mji lina wakazi 3,664,334. Eneo lake ni 151.3 km². Mji upo m 500 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Ziwa Onega
Ziwa Onega ina eneo la 9,894 km ², ni kiasi cha 280 km ³ upeo na kina cha 120 m. Ni ziwa kubwa la pili katika Ulaya, na 18 katika ziwa kubwa duniani. Ina visiwa 1,369 na eneo 250 km ² kwa jumla.
Eneo la Vyanzo ambalo ni 51 540 km ² huingia kwenye ziwa kupitia mito 58 , pamoja na Shuya, suna, Vodla, Vytegra, na Andoma. Svir, ambayo ni alama katika mpaka wa kusini wa Karelen, inatoka kusini magharibi mwa pwani ya Ziwa Onega hadi Ziwa Ladoga na inaendelea kama Neva hadi Ghuba ya Finland.
Ziwa hili ni changa katika kijiolojia, liliundwa - kama karibu maziwa yote kaskazini mwa Ulaya - kupitia shughuli za c barafu katika sehemu ya mwisho mwisho kipindi cha barafu. Bonde la Onega liliundwa wakati barafu iliyeyuka miaka 15 000 iliyopita.
Makao makubwa katika Ziwa Onega ni Petrozavodsk, mji mkuu wa Jamhuri ya Kareliailiyo katika pwani ya magharibi. Jamhuri hii inazunguka ziwa hili katika magharibi, kaskazini na mashariki. Katika kusini ziwa ni mpaka wa Leningrad na m Kanda la Vologda .


query: Je,mto Nile ina urefu wa kilomita ngapi?

pos:
Nile
Mto wa Nile (pia: Naili; kwa Kiarabu  ,النيل an-nīl) ni mto mkubwa upande wa mashariki ya bara la Afrika. Mara nyingi hutajwa kuwa pia ni mto mrefu kabisa duniani kushinda mto Amazonas. Kutoka Ziwa la Viktoria Nyanza hadi mdomo wake kwenye Bahari ya Mediteranea Nile inavuka nchi za Uganda, Sudan Kusini, Sudan na Misri kwa urefu wa km 6,650.

neg:
Delta la Nile
Mfereji wa Suez au Suez Canal unatiririka kuelekea Masahariki mwa delta na kuingia katika mwambao wa Ziwa Manzala kwa upande wa Kaskazini-Mashariki mwa delta. Kwa upande wa Kaskazini-Magharibi pia kuna maziwa mengine matatu ambyo ni Ziwa Burullus, Ziwa Idku na Ziwa Maryut.

neg:
Delta la Nile
Delta la mto Nile lina tabia za kimediterrania, ambayo huwa na sifa ya mvua kidogo, kiais cha mililita 100 hadi 200 kwa wastani wa mwaka na hata hivyo mvua hizi hunyesha wakati wa miezi ya baridi. Eneo la delta huwa na kipindi cha joto katika miezi ya Julai na Agosti kiasi cha nyuzijoto 30 °C hadi nyuzijoto 48 °C. Kipindi cha baridi huwa ba kiasi cha nyuzijoto of 10° hadi 19 °C. Eneo la delta huwa na hali ya unyevunyevu katika kipindi cha miezi ya baridi. Eneo la Delta limekuwa likimong’onyoka kwa wastani wa kilometa 50 per year

neg:
Delta
Pamoja na mto Nile kuna mito mingi mikubwa yenye mdomo wa delta:

neg:
Mto Kagera
Mto Kagera (kwa Kinyarwanda: Akagera) ni kati ya mito inayounda mto Nile, pia ni mto mkubwa kabisa wa kuingia ziwa la Viktoria Nyanza.

neg:
Milima ya Mwaya
Kilele kina urefu wa mita 1,614 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Delta la Nile
Kwa upande wa Mashariki hadi magharibi, milango mito ni kama, Tanitic, Mendesian, t Phatnitic au Phatmetic),Na pia kuna Milango mito ya Sebennytic, Bolbitine, na Canopic pia hujulikana kama Herakleotic,
Kwa sasa kuna milango mito miwili tu, hii ni kutokana na katika jitihada za kujaribu kuzuia mafuriko na kuporomoka kwa pande za milango mito, milango mito hiyo ni pamoja na: The Damietta uliopo kwa upande wa Mashariki, na Mlango mto wa Rosetta ukiwa unafanana na ule wa Mlango mto huu wa Damietta upo uoande wa Magharibi wa delta.

neg:
Mlima Leya
Kilele kina urefu wa mita 2,386 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Hifadhi ya Mlima Kilimanjaro
Hifadhi hii ina ukubwa wa kilometa za mraba 755 na iko umbali wa kilometa 45 kutoka Moshi mjini, kusini mwa Mkoa wa Kilimanjaro, 2 ° 50'-3 ° 10'S latitude, 37 ° 10'-37 ° 40'E longitude.

neg:
Amazonas (mto)
Amazonas ina tawimito zaidi ya 10,000 na kati ya hizi kuna tawimito 17 zenye urefu wa zaidi ya 1,600 km zikishinda mito kama Senegal, Gambia au Nile ya buluu.

neg:
Milima ya Mpangla
Kilele kina urefu wa mita 1,734 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Koma
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Dadra na Nagar Haveli
Eneo lote ni la kilometa mraba 487.

neg:
Milima ya Maula
Kilele kina urefu wa mita 1,670 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Nyarugongo
Kilele kina urefu wa mita 1,342 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Kabare
Kilele kina urefu wa mita 1,334 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Idaho
Snake River (Mto Nyoka) ni mto mkubwa wa Idaho wenye urefu wa km 1,674.

neg:
Milima ya Omuchwekano
Kilele kina urefu wa mita 1,543 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Membe
Kilele kina urefu wa mita 2,193 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Buliguru
Kilele kina urefu wa mita 1,609 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Nepal
Nepal ina umbo la mstatili ulioambatanishwa na umbo la pembetatu. Ina urefu wa kilomita takribani 800 na upana wa kilomita 200.

neg:
Mto Niagara
Mto Niagara ni mto katika Amerika ya Kaskazini. Ni mto mfupi baina ya Ziwa Erie na Ziwa Ontario mwenye urefu wa 56 km.

neg:
Bara
Eneo la dunia yote kwa jumla ni [510,066,000 kilomita mraba], ikiwa nchi kavu imechukuwa eneo la [148,647,000 kilomita mraba] na maji yamechukuwa eneo la [361,419,000 kilomita mraba]. Eneo la maji kulingana na eneo la nchi kavu ni asilimia 70.9, na nchi kavu [148,647,000 kilomita mraba] ni asilimia 29.1. Maji ya bahari yamechukuwa eneo la [335,258,000 kilomita mraba]ambalo ni asilimia 97, na maji yaliyobakia matamu ni asilimia 3 tu.

neg:
Senegal (mto)
Beseni la Senegal ni kilometa za mraba 483,181. Tawimito muhimu ni Faleme, Karakoro na Gorgol.

neg:
Milima ya Buhamila
Kilele kina urefu wa mita 1,391 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Jangwa la Namib
Jangwa hili lizunguka eneo ya ukubwa wa takribani kilomita mraba 80,900 (maili mraba 31,200 ). Umbo la Namib ni kanda lenye urefu wa 2000 km na upana wa 100-160 km kuanzia mwambao wa Atlantiki. Jangwa limesababishwa na mkondo wa Benguela unaosukuma maji baridi kutoka Antaktika kuelekea pwani la Afrika. Mkondo huu unazuia mvua kunyesha karibu na mwambao hivyo kuleta hali ya hewa kavu.
Baada ya kustaahimili hali ya ujangwa au nusu jangwa kwa zaidi ya miaka milioni 55, inadhaniwa kuwa jangwa kongwe zaidi duniani. Hali ya ukame ya Namib unasababishwa na hewa kavu ya Hadley Cell, inaposhuka na kupoeshwa na hewa ya baridi ya Benguela kando ya pwani. Ina chini ya milimita 10 (nchi 0.4 ) ya mvua kila mwaka na ardhi yake iko karibu tasa.
Kuna spishi kadhaa zisizo za kawaida za mimea na wanyama zinapatikana tu katika jangwa hili. Moja yazo ni "Welwitschia mirabilis," moja kati ya spishi zisizo za kawaida. "Welwitschia" ni mmea unaofanana magugu, lakini inakua tu na majani mawili marefu tu maisha yake yote. Majani haya yanaweza kuwa mita kadhaa kwa urefu, yaliyokunjika na kupindika kutokana na upepo wa jangwani . Mzizi wa kati wa mmea huu hujiendeleza hadi ukawa kama sinia na umri. "Welwitschia" ni mashuhuri kwa uwezo wake wa kustahimili ukame mkubwa katika jangwa la Namib, wakati mwingine ukitoa unyevu kutoka ukungu wa mwambao.
Namib haina makazi ya watu isipokuwa miji michache pwani. Miji muhimu ni Swakopmund na Walvis Bay penye bandari kuu ya Namibia. Lüderitz ni mji mdogo tu uliokuwa muhimu zaidi zamani za kuchimba almasi karibu na mji huu.

neg:
Nile
Hadi leo Misri inadai ya kwamba mapatanao yale yanakataa ujenzi wa malambo na kuanzishwa kwa miradi ya umwagiliaji inayotumia maji ya Nile bila kibali cha serikali yake. Hapa Misri inadai ya kwamba nchi zote zilizokuwa makoloni ya Uingereza wakati ule zinafungwa na mapatano ya 1929 na hizi ni pamoja na Sudan, Uganda, Kenya, Tanzania, halafu pia Ethiopia iliyopatana na Uingereza wakati ule. Nchi nyingine hazikubali, na majadiliano juu ya mapatano mapya ya ushirikiano katika beseni ya Nile yanaendelea.

neg:
Milima ya Elgeri
Kilele kina urefu wa mita 1,433 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Kama
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Nyaburuma
Kilele kina urefu wa mita 1,254 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Atbara (mto)
Atbara (kwa Kiarabu: نهر عطبرة "Nahr ʿAṭbara") ni tawimto wa Nile katika Ethiopia na Sudan.

neg:
Milima ya Mugongo
Kilele kina urefu wa mita 1,325 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mto Nyungue
Maji yake yanaelekea mto Nile na hatimaye Bahari ya Kati.

neg:
Delta la Nile
Katika kipindi cha mwisho wa mwaka eneo la mto Nile huwa linakuwa na mwonekano wa mwekundu na kuwa na mauwa ya lotus flowers. Upande wa chini wa eneo la Nile, yaani upande wa Kaskazini, na upande wa juu yaani upande wa Kusini, kuna mimea mbalimbali inayoota kwa wingi. Mimea inayoota kwa wingi katika eneo la Mto Nile kwa upande wa chini ni yale yanayoitwa Egyptian lotus, na kwa upande wa juu hujawa na mimea inayoitwa Cyperus papyrus au (papyrus sedge), Japokuwa mimea hii haioti kwa wingi wakati huu kama ulivyokuwa hapo awali.
Zaidi ya aina elfu moja ya ya ndege, hupatikana katika eneo la delta, ikiwa ni pamoja na ndege aina ya little gull na whiskered tern. Pia ndege wengine wanaoishi katika eneo la delta ni pamoja na grey heron, Kentish Plover, shovelers na cormorant. Pia hupatikana katika eneo hili la delta.

neg:
Mlima Mzinga
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Baikal
Urefu wake ni 636 km, upana 20–80 km na kina kikubwa ni 1,600 m. Hakuna miji mikubwa kando la ziwa lakini Irkutsk ni 60 km kutoka ziwani.

neg:
Ziwa Huron
Ziwa lina urefu wa kilomita 332 na upana mkubwa wa 245 km. Uso wake una eneo la 59,600 km2. Kina cha wastani ni 59 m lakini kina kikubwa chafikia 230 m.

neg:
Ziwa Galilaya
Ziwa Galilaya, pia Kinneret, Ziwa la Genesareti, au Ziwa la Tiberia (kwa Kiebrania יָם כִּנֶּרֶת, kwa Kiarabu بحيرة طبريا) ni ziwa lenye umbo la yai kaskazini mwa Israeli. Ni kama kilomita 53 kwa 21 kwa 13.

neg:
Milima ya Ibindi
Kilele kina urefu wa mita 1,153 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mto
Kadirio ya urefu wa mto hutegemea jinsi ya kuhesabu matawimito yake. Orodha inayofuata ina tofauti na orodha inayokadiria kwa namna nyingine.Mito inaweza kupatikana pia kwenye sayari nyingine zenye kiowevu. Maziwa na mito imegunduliwa kwenye mwezi Titan wa sayari Zohali. Angahewa ya Titan haina maji, ni karibu yote nitrojeni. Kiowevu ya maziwa na mito yake inaaminiwa kuwa methani na hidrokaboni nyingine zinazotokea duniani kama gesi lakini kwenye baridi ya Titan hupatikana kama kiowevu.
Chombo cha angani Cassini ya NASA ilituma picha ya mto wa Titan wenye urefu wa kilomita 400.

neg:
Delta la Nile
Watu wamekuwa wakiishi katika eneo la delta la mto Nile kwa miaka zaidi ya elfu kadhaa, na pia wamekuwa wakifanya shughuli za kilimo cha hali ya juu. Mto Nile umekuwa ulifurika katika kipindi cha mwaka angalau mara moja, lakini hali hii imekuwa ikipungua kutokana na kutengenezwa kwa bwawa na Aswan. Kumbukumbu za siku za kale zinaonesha kuwa, Delta limekuwa na milango mito kadhaa.

neg:
Mlima Dindila
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mto Ndala
Maji yake yanaelekea mto Nile na hatimaye Bahari ya Kati.

neg:
Milima ya Lindi
Kilele kina urefu wa mita 1,877 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Neptun
Nusukipenyo chake ni kilomita 24,765 hivyo mara nne ya Dunia.

neg:
Milima ya Maji Moto
Kilele kina urefu wa mita 1,257 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Niger (mto)
Kiwango cha maji kwenye mto kinategemea majira: kuna tofauti kubwa kati ya majira ya mvua na ukame. Kiasi kilipimwa kwa muda wa miaka 40 kwenye mji wa Malanville nchini Benin uliopo kilomita 1100 kutoka mdomo wa mto. Katika kipindi hicho wastani wa maji katika miaka hii 49 ilikuwa m³/s 1053; kiasi kidogo kilikuwa m³/s 18, inayomaanisha mto karibu kukauka. Kiasi cha juu kilikuwa m³/s 2726. Kwa wastani ni m³/s 6000 zinazofikia Atlantiki.

neg:
Mto Nile, Sudan
Mto Nile ni jimbo ya Sudan.

neg:
Mto Nyakichabo
Maji yake yanaelekea mto Nile na hatimaye Bahari ya Kati.

neg:
Milima ya Nsasi
Kilele kina urefu wa mita 1,930 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Yangtze (mto)
Mwendo wake wote wa kilomita 6,300 pamoja na kilomita 2,800 zinazotumiwa na meli uko ndani ya China.

neg:
Mlima Yamba
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mita
Tangu mwaka 1960 mita imekubaliwa kuwa umbali unaosafiriwa na nuru katika anga pasipo hewa (ombwe) katika muda wa sekonde 1/299,792,458.

neg:
Mapatano juu ya matumizi ya maji ya mto Nile ya 1929
Sababu ya kufikia mapatano haya yalikuwa mabadiliko ya kilimo katika nchi zote mbili. Misri iliwahi kutumia maji ya Nile hasa kwa njia ya mafuriko yake iliyofunika kila mwaka mashamba kando la mto na kuacha matope yenye rutba juu ya mashamba yale na pia kwa nia ya mifereji midogo iliyopeleka maji kwa kanda nyembamba ya mashamba kando la mwendo wa mto. Lakini tangu mwisho wa karne ya 19 kilimo cha pamba kilisambaa iliyohitaji kumwagiliaji wa kudumu pia mbali zaidi na mto. Kwa hiyo Wamisari walianza kuangalia na kupima kiwango cha maji yaliyopatikana.

neg:
Milima ya Meri
Kilele kina urefu wa mita 1,865 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mto Kirera
Maji yake yanaelekea mto Nile na hatimaye Bahari ya Kati.

neg:
Nile
Chemchemi za Nile ni mito yote inayopeleka maji kwenda Ziwa Viktoria Nyanza katika nchi za Tanzania, Burundi, Rwanda, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Uganda na Kenya. Chanzo cha mbali kabisa ni mto wa Luvironza huko Burundi unaoingia katika mto wa Kagera na kufika Ziwa Viktoria Nyanza.

neg:
Mlima Nantare
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Delta la Nile
Kwa kuanzia upande wa Kaskazini hadi Kusini, Delta hili, linakadiriwa kuwa na urefu wa kilometa 160. Kuanzia upande wa Magharibi hadi Mashariki linachukua eneo la pwani ya bahari kiasi cha kilometa 249.Wakati mingine delta hii, hugawanywa katika vijisehemu vya Mashariki na Mashariki. Huku mto Nile wenyewe ukigawa mikono mito miwili yaani. Yaani Damietta na Rosetta. Ikiwa inatiririkia katika bahari ya Mediterranean pia huwa na majina hayo hayo.

neg:
Kairo
Kairo iko kwenye sehemu ya kaskazini ya Misri takriban kilomita 160 kusini mwa pwani la Mediteranea. Mji ulikua kando la mto Nile. Hapa ni mahali ambako mto Nile unatoka katika bonde unamovuka jangwa na kujigawa kuwa na delta pana hadi bahari ya Mediteranea.

neg:
Ziwa Kyoga
Upeo wa kina cha Ziwa huwa karibu mita 5.7, nakaribu lote huwa chini ya 4 m . Maeneo chini 3 m huwa na mimea ya maji , wakati eneo kubwa la pwani kinamasi huwa na papyrus na mimea ya majini. Mimea hii pia huunda visiwa vinavyootea ambavyo husonga katikati ya visiwa vidogo vya kudumu. Maeneo yaliyo na maji ambayo hutoa maji kutoka mito huzunguka ziwa hili . Ziwa Kwania ni ziwa ndogo lakini lenye kina kirefu.
Aina 46 wa samaki wametamulikakatika Ziwa Kyoga, na mamba ni wengi.
Mvua zaidi ya El Ninokatika 1997-1998 ulisababisha ngazi za juu za maji,na kuzidisha ukuaji wa papyrus na mimea ya majini`ambayo iliunda mikeka na kufunga mdomo wa Victoria Nile. Kufungana huku kulisababisha ngazi ya maji kupanda juu zaidi, mafuriko karibu 580 km ² za ardhi iliyozunguka eneo hili(DWD 2002) na kusababisha watu kukimbia makazi yao na uharibifu wa uchumi. Mwaka wa 2004, serikali ya Misri ilitunza Uganda dola milioni 13 kurekebisha mtiririko wa mto Nile katika Ziwa Kyoga. mdomo huu bado umefungwa.

neg:
Milima ya Chasamila
Kilele kina urefu wa mita 1,893 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Baridi
Kilele kina urefu wa mita 1,426 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Amazonas (mto)
Kuhusu urefu hakuna mapatano bado kama Nile au Amazonas ni mto mrefu duniani. Makadirio hutegemea ni tawimto upi mwenye chanzo cha mbali zaidi unaokubaliwa na wataalamu. 1969 urefu wake ulipimwa kuwa 6.400 km.[1]

neg:
Mapatano juu ya matumizi ya maji ya mto Nile ya 1929
Tangu miaka ya 1950 na 1960 Uingereza haitawali tena maeneo ya Afrika na nchi za kujitawala zilianzishwa kando la mto Nile ambazo ni Sudan, Uganda, Kenya na Tanzania zilizokuwa zote chini ya Uingereza.

neg:
Amur
Pamoja na mwendo wa Argun urefu wa mto wote ni takriban 4,666 km hivyo mto mrefu wa nane duniani.

neg:
Nile
Majina ya sehemu ya mto kuanzia Ziwa Viktoria hadi Khartoum ni kama yafuatayo:
Tangu milenia kadhaa maji ya Nile yamekuwa msingi wa maisha nchini Misri na pia kwa sehemu kubwa ya nchi ya Sudani.

neg:
Nile ya buluu
Ina chanzo chake kwenye kimo cha mita 1800 juu ya UB inapotoka katika Ziwa Tana katika nyanda za juu za Ethiopia. Kwanza inaelekea kusini-mashariki lakini inabadilika mwelekeo kwenda magharibi halafu kaskazini.

neg:
Milima ya Nassa
Kilele kina urefu wa mita 1,382 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Misri
Takriban kilomita 250 kabla ya mdomo Naili inagawanyika katika mikono mbalimbali na kuunda delta ya mto.

neg:
Nilgai
Nilgai wana kimo cha mita 1.1–1.5 mabegani, urefu wa kichwa-mwili wa mita 1.7–2.1, na urefu wa mkia wa sm 45–50. Madume ni wakubwa kuliko majike, wakiwa na uzito wa kilo 109–288, hata hadi kilo 308, kulinganishwa na uzito wa majike wazima wa kilo 100–213.

neg:
Amazonas (mto)
Upana wa mto ni wa kilomita kadhaa kufika hadi 100 km wakati wa mafuriko ya kila mwaka. Delta ya Amazonas ina upana wa mamia ya kilomita; ndani yake kuna kisiwa cha Marajó chenye eneo la 49,000 km² ambalo ni kubwa kushinda nchi kama Rwanda au Burundi.

neg:
Mfereji wa Suez
Unaunganisha Bahari ya Mediteranea na Bahari ya Shamu hivyo na Bahari Hindi.
Mfereji uko upande wa magaribi ya rasi ya Sinai. Urefu wake ni 163 km na upana ni kuanzia 300m.

neg:
Mu Kinyangona
Maji yake yanaelekea mto Nile na hatimaye Bahari ya Kati.

neg:
Sangha (mto)
Urefu wake ni km 1100 hivi.

neg:
Mito mirefu ya Afrika
Mito mirefu ya Afrika inaonyeshwa katika orodha ifuatayo.
Mara nyingi mto wa Nile unahesabiwa kuwa mtu mrefu kuliko yote ya Afrika pia duniani. Kadirio la urefu wa mto hutegemea jinsi ya kuhesabu tawimito yake. Orodha inayofuata ina tofauti na orodha inayokadiria kwa namna nyingine.

neg:
Milima ya Bigo
Kilele kina urefu wa mita 1,426 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Damietta
Leo hii, kuna mfereji unaounganisha mji huu na Mto [[Nile]] ambapo ndio inaufanya mji huu kwa wa muhimu kwa mara nyingine tena. Mji huu kwa sasa una idadi ya watu wapatao 1,093,580 (2006). Pia kuna mtambo wa gesi ya [[SEGAS LNG]] (Liquefied Natural Gas) ambao hapo baadaye utakuwa na uwezo wa kuwa na ujazo kiasi cha tani 9.6 kwa mwaka.

neg:
Milima ya Gologolo
Kilele kina urefu wa mita 1,252 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Nile
Mkono mwingine wa Nile unaanza Ethiopia ukiitwa Abbai au Nile ya Buluu: unatoka katika Ziwa Tana.

neg:
Milima ya Kanda
Kilele kina urefu wa mita 1,794 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Katazi
Kilele kina urefu wa mita 1,826 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Kilimbe
Kilele kina urefu wa mita 1,494 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Kongo (mto)
Urefu wake ni kilomita 4,700 ukipimwa kuanzia chanzo cha tawimto wa mbali zaidi ambayo ni mto Chambeshi wenye chanzo nchini Zambia. Mara nyingi urefu hutajwa kuanzia chanzo cha Lualaba halafu ni kilomita 4,374.

neg:
Delta la Nile
Mto Nile kwa upande wa juu, unaonekana kama, pembetatu kwa muonekano wa juu. Pande za delta hili zinaonekana kumong’onyoka na baadhi ya mikono mito inaonekana kupanuka wakati ikiwa inaingia katika bahari ya Mediterania . Kutokana na kujengwa kwa bwawa la Aswan High Dam kumepunguza kuja kwa rutuba katika maeneo ya delta na hivyo kusababisha wakulima katika eneo la delta kutumia mbolea nyingi ili kurejesha hali ya rutuba katika maeneo ya kufanyia shughuli za kilimo katika eneo la delta. Sehemu ya udongo wa juu katika eneo la delta ni karibu na hatua 70 kwenda chini.

neg:
Milima ya Lugeti
Kilele kina urefu wa mita 1,267 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mto Kyabale
Maji yake yanaelekea mto Nile na hatimaye Bahari ya Kati.

neg:
Ziwa Michigan
Ziwa lina urefu wa kilomita 494 na upana mkubwa wa 190 km. Uso wake una eneo la 58,000 km2. Kina cha wastani ni 85 m lakini kina kikubwa chafikia 281 m.

neg:
Milima ya Omuchirima
Kilele kina urefu wa mita 1,502 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mto Uele
Urefu wake ni km 1,210 hivi, hivyo ni mrefu kuliko mito mingine inayochangia mto Ubangi.

neg:
Milima ya Maweni
Kilele kina urefu wa mita 1,139 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Mnavu
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Sangaiwe
Kilele kina urefu wa mita 1,279 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Nili
Nili ni rangi ya buluu iliyoiva yaani kati ya buluu na dhambarau. Katikalugha za magharibi huitwa "indigo" kwa sababu asili yake iko Uhindini.

neg:
Ohio (mto)
Urefu wake ni kilomita 1,579 kuanzia chanzo chake kwenye maungano ya mto Allegheny na mto Monongahela karibu na mji wa Pittsburgh hadi mdomo kwenye mto Mississippi. Njia ya mto ni mpaka kati ya majimbo sita ya Marekani na beseni yake inajumlihsa eneo la majimbo 14. Tawimto kubwa ya kuingia ni mto Tenessee.

neg:
Ziwa Albert (Afrika)
Ziwa Albert ni sehemu ya mfumo mgumu wa mto Nile wa juu. Vyanzo vyake vikuu ni Victoria Nile hatimaye kutoka Ziwa Victoria hadi kusini mashariki, na mto Semliki, ambao hutoka Ziwa Edward hadi kusini magharibi. Maji ya Nile Victoria yana chumvi kiasi kuliko yale ya Ziwa Albert. Mlango wake, katika ncha ya kaskazini ya ziwa, ni Albert Nile (ambayo huwa inajulikana kama Mlima Nile wakati inaingia Sudan).
Katika mwisho wa kusini wa ziwa, ambapo Semliki huingilia, kuna Vinamasi. Katika kusini kuna mlima wa Ruwenzori wakati anuwai ya milima iitwayo Blue Mountains iko katika pwani ya kaskazini magharibi. Makazi machache yaliyo kando ni Butiaba na Pakwach.

neg:
Umba (mto)
Mdomo wa Umba kwenye bahari hiyo ulipangwa mwaka 1890 baina ya Ujerumani na Uingereza kuwa mpaka wao. Hadi leo sehemu hii ni chanzo cha mstari wa mpaka kati ya Tanzania na Kenya unaoendelea bila kunyoka hadi Ziwa Jipe, ukifuata mitelemko ya mlima Kilimanjaro na kuendelea hadi Ziwa Viktoria.

neg:
Senegal (mto)
Mto wa Senegal ni kati ya mito mirefu ya Afrika ukiwa na urefu wa kilometa 2272 pamoja na tawimto mrefu wa Bafing.

neg:
Niger (mto)
Mto Niger unabeba matope kidogo kulingana na mto Naili kwa sababu chanzo chake kipo katika eneo la miamba.}} Sawa na Naili ina mafuriko ya kila mwaka yanayoanza mwezi wa Septemba, kufikia jii kwenye Novemba na kuishi mwezi wa Mei