query: Kenya Ina makabila ngapi kwa jumla?

pos:
Orodha ya makabila ya Kenya
Kuna karibu makabila asilia arubaini nchini Kenya, yakiwemo:

neg:
Bunge la Taifa la Kenya
Lina jumla ya viti 349: kati yake, 290 ni vya kuchaguliwa kutoka kwenye majimbo ya uchaguzi, 47 ya wanawake waliochaguliwa kutoka kaunti na wawakilishi 12 walioteuliwa. Spika hatumiki kama mjumbe.

neg:
Kabila la Yuda
Kabila la Yuda ni mojawapo kati ya makabila ya Israeli ambayo kwa jumla ni 12, kutokana na watoto wa kiume 12 wa Yakobo Israeli.

neg:
Orodha ya makabila ya Tanzania
Juu ya hiyo, hakuna ufafanuzi wa wazi kusema kikundi fulani ni kabila au siyo. Vikundi kadhaa katika orodha hii vina wenyeji mamia tu, lakini vikundi vingine vina mamilioni ya watu; labda kila kikundi kinaitwa "kabila," lakini ni jamii za aina tofauti kabisa. Vikundi katika ukurasa huu vimeorodheshwa kuwa vikundi tofauti kutokana na ushahidi kutoka Ethnologue kutofautisha lugha zao.

neg:
Waogiek
Mnamo mwaka wa 2000 idadi ya Waogiek ilikadiriwa kuwa 36,869, ingawa waongezi wa lugha ya Kiakiek walikuwa tu takribani watu 500 . Waogiek wengi wamebadilisha lugha zao hadi zile za wakazi wanaowazunguka: Waakiek kaskazini mwa Tanzania kwa sasa wanaongea lugha ya Kimaasai nao Waakiek walio Kinare, Kenya wanaongea lugha ya Kikikuyu.

neg:
Ethiopia
Ethiopia ina makabila zaidi ya 80 yenye utamaduni tofautitofauti. Watu wengi huongea lugha za Kisemiti na lugha za Kikushi.

neg:
Utamaduni wa Kiafrika
Afrika ina makabila mengi ambayo hayawezi kuhesabika, na vikundi vya kikabila na vya kijamii. Baadhi ya vikundi hivi vinaashiria wakazi wengi ambao ni mamilioni ya watu. Vingine ni vikundi vidogo vya watu elfu kadhaa. Baadhi ya nchi zina zaidi ya makabila 20 tofauti, na ni tofauti sana katika imani.

neg:
Kidigo
Kidigo (pia huitwa Chidigo) ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania na Kenya inayozungumzwa na Wadigo. Mwaka wa 1994 idadi ya wasemaji wa Kidigo nchini Kenya imehesabiwa kuwa watu 217,000. Pia kuna wasemaji 88,000 nchini Tanzania (1987). Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kidigo iko katika kundi la E70.

neg:
Kichonyi
Kichonyi (pamoja na Kidzihana na Kikauma) ni lugha ya Kibantu nchini Kenya inayozungumzwa na makabila matatu, yaani Wachonyi, Wajibana na Wakauma. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kichonyi imehesabiwa kuwa watu 184,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kichonyi iko katika kundi la E70.

neg:
Moyale
Wakazi upande wa Kenya walikuwa 37,378 wakati wa sensa ya mwaka 2009.

neg:
Kikeiyo
Kikeiyo (au Kielgeyo) ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Kenya inayozungumzwa na Wakeiyo, kabila moja la Wakalenjin. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kikeiyo imehesabiwa kuwa watu 314,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikeiyo iko katika kundi la Kinilotiki.

neg:
Wasuba (Kenya)
Kabila la Wairienyi wanakadiriwa kuwa watu 80,000 hivi, na wanajulikana katika eneo la ziwa kwa wasichana warembo. Kabila hili la Wairienyi wamegawanyika katika makabila madogo manne, nayo ni Wakaksingri, Waregi (Uregi), Wangoe (Ungoe) na Wagassi.

neg:
Uchaguzi wa bunge nchini Kenya, 2007
Chama cha ODM kilikuwa na idadi kubwa zaidi ya wagombea (190), kikifuatiwa na KENDA (170), PNU (135), ODM-Kenya (135), KADDU (97) KANU (91), Safina (88), NARC (73), DP (86) na NARC-Kenya (59). Jumla ya vyama 108 vilikuwa vimewasilisha wagombea ubunge, idadi nyingine ya rekodi Kwa mara ya kwanza katika uchaguzi mkuu wa Kenya, hakuna chama kilichokuwa na mgombea katika kila jimbo. Hapo awali, chama cha KANU kilikuwa kikiwakilishwa na wagombea katika majimbo yote kila wakati

neg:
Sudan Kusini
Sudan Kusini inajumuisha zaidi ya makabila 200 yakizungumza lugha 60 zinazopatikana hasa katika Sudan ya Kusini na lugha nyingine kutoka nchi jirani za Kenya, Ethiopia, Uganda, Kongo, Sudan (Khartoum) na nyingine (angalia Orodha ya lugha za Sudan Kusini).

neg:
Mlima Kenya
Makabila makuu wanaoishi kuzunguka Mlima Kenya ni Wakikuyu, Wameru, Waembu na Wamaasai. Hao wote huona mlima huo kama kipengele muhimu cha tamaduni zao.

neg:
Kenya
Kenya ina kaunti 47, kila moja ikiongozwa na Mkuu wa Kaunti anayechaguliwa na watu ambao wanaishi kwenye hiyo kaunti.

neg:
Bomas of Kenya
Kuna makumi ya nyumba zilizopangwa pamoja kufuatana na maeneo asilia kwa mfano Waembu, Wakalenjin, Wakamba, Wakikuyu, Wakisii, Wakuria, Waluhya, Waluo, Wamaasai, Wamijikenda au Wataita.

neg:
Kenya
Kenya ina eneo kubwa wanapoishi wanyamapori likiwemo Masai Mara, ambapo nyumbu na wanyama wengi walanyasi hushiriki katika uhamaji kila mwaka. Uhamaji huo, hasa uhamaji wa nyumbu, hutokea Juni hadi Septemba na hushirikisha mamilioni ya wanyama. Tukio hili huwavutia sana wapigaji picha za sinema. Takribani nyumbu 250,000 huangamia kila mwaka katika uhamaji huu wa kutafuta lishe wakati wa kiangazi.

neg:
Kidawida
Kidawida (au Kidaw'ida) ni lugha ya Kibantu nchini Kenya inayozungumzwa na Wadawida (au Wadaw'ida). Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kidawida imehesabiwa kuwa watu 254,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kidawida iko katika kundi la E70.

neg:
Jeshi la Ardhi la Kenya
Mwezi Agosti 1895, serikali ya Uingereza ilikubali kuanzishwa kwa kikosi kilichojumuisha Wapunjabi 300, Waswahili 300, Wasudani 100 na wanajeshi 200 kutoka makabila mbalimbali katika kanda. Kikosi hicho kiliitwa East African Rifles na kilikuwa kimetengenezwa kutoka kikosi cha awali, IBEA katika Mombasa (Fort Jesus).

neg:
Kenya
Leo hii, utamaduni wa Wamaasai unajulikana sana kwa kuangaziwa vilivyo na utalii, hata hivyo Wamaasai ni asilimia ndogo ya idadi ya Wakenya kwa jumla. Wamaasai wanatambulika kwa kujipamba sehemu ya juu ya mwili na kwa vito.

neg:
Wakamba
Wakamba ni kabila kubwa la watu wa Kenya wakikalia eneo la Ukambani kati ya Nairobi, Voi na kati ya mlima Kenya na mlima Kilimanjaro. Wakamba ni kabila kubwa la nne nchini Kenya.

neg:
Dini nchini Kenya
Asilimia 60 ya idadi ya Waislamu huishi katika uliokuwa Mkoa wa Pwani, wakiwa asilimia 50 ya jumla ya wakazi wake.

neg:
Mkoa wa Kilimanjaro
Makabila makubwa mkoani humo ni Wachagga, Wagweno na Wapare, ambapo pia kuna makabila mengine madogomadogo kama Wamasai na Wakamba.

neg:
Kenya
Kenya ni jamhuri ya kidemokrasia ya kiuwakilishi inayoongozwa na rais, ambaye ndiye mkuu wa taifa na kiongozi wa serikali, na yenye mfumo wa vyama vingi. Serikali ndiyo yenye mamlaka ya juu.

neg:
Wasuba (Kenya)
Wasuba au Abasuba, jinsi wanavyojiita katika lugha yao, ni kabila la watu nchini Kenya wanaoongea lugha ya Kisuba japo wengi wao huongea Kijaluo.

neg:
Muungano rugby Kenya timu ya taifa (sevens)
Timu ya Kenya ya raga ya wachezaji saba inashiriki katika mashindano ya kimataifa ya raga ya wachezaji saba na imekuwa na mafanikio zaidi kuliko wenzao wanaocheza raga ya wachezaji kumina tano. Umaarufu wao kuu ya kwanza katika mashindano ya raga ya wachezaji saba ilikuwa kuishinda timu ya Australia katika London Sevens 2006, walipoendelea kufika finali ya ushindani wa Bamba. Katika mashindano ya Wellington Sevens mwaka 2007 nchini New Zealand, Kenya ilikuwa nambari ya pili katika kundi lao, ikishinda timu kubwa kama Ajentina na Tonga, kabla ya kushindwa katika robo-fainali na timu ambaye hatimaye ilikuwa ya pili, Fiji.
Kenya imeimarika haswa katika msimu wa raga wa wachezaji saba katika mwaka wa 2008-09. Wao walifika nusu fainali katika Kombe la Dunia mwaka wa 2009 , hatimaye wakishindwa na Ajentina. Katika mashindano ya IRB mwaka ya mwaka huo, Kenya ilifikia fainali za Kombe kuu kwa mara ya kwanza katika shindano lililokuwa Adelaide , lakini walishindwa na Afrika ya Kusini katika Finali; |Katika mashindano ya IRB mwaka ya mwaka huo, Kenya ilifikia fainali za Kombe kuu kwa mara ya kwanza katika shindano lililokuwa Adelaide , lakini walishindwa na Afrika ya Kusini katika Finali; wao walishiriki katika nusu finali mara mbili katika matukio mengine.Kikosi cha watu 12 watakaoshiriki kwa dimba la
1. Humphrey Kayange
2. Allan Onyango
3. Victor Oduor
4. Benedict Nyambu
5. Wilson Opondo
6. Lavin Asego
7. Biko Adema
8. Innocent Simiyu
9. Collins Injera
10 Sidney Ashioya
11 Gibson Weru Kahuthia
12. Horace Otieno

neg:
Utamaduni wa Kitanzania
Kuna makabila yasiyopungua 120 ambayo yote hutunza mila na desturi zao kwa kiasi tofautitofauti.

neg:
Bendera ya Kenya
Bendera ya Kenya ina msingi katika bendera ya muungano wa kitaifa wa Kenya African . Rangi zinaashiria weusi wengi wenyeji , nyekundu ni damu iliyomwagwa wakati wa mapambano ya uhuru, na kijani kibichi ni mali asili; mikanda meupe yaliongezwa baadaye na yanasimamia amani. Ngao nyeusi, nyekundu, na nyeupe ya jadi ya Kimaasai na mikuki miwili yanaashiria ulinzi wa mambo yote yaliyotajwa hapo juu.

neg:
Nakuru
Nakuru ni mji wa Kenya ambao ni makao makuu ya kaunti ya Nakuru. Ukiwa na wakazi 307,990 (sensa ya 2009) ni mji mkubwa wa nne nchini Kenya baada ya Nairobi, Mombasa na Kisumu.

neg:
Kenya
Katika milenia ya kwanza, wazungumzaji wa lugha za Kinilo-Sahara na lugha za Kibantu waliingia katika eneo hili, na sasa Waniloti ni 30% ya Wakenya wote. Pwani ya Kenya imekuwa makao ya jamii ya wahunzi na jamii ya wakulima wadogo wadogo, wawindaji na wavuvi ambao walikuwa mhimili wa uchumi kwa kushirika katika kulimo, uvuvi, utengenezaji chuma, na kufanya biashara na nchi za kigeni.

neg:
Wataita
Wataita ni kabila nchini Kenya wanaokaa katika kaunti ya Taita-Taveta. Wao huongea Kitaita ambacho ni miongoni mwa lugha za Bantu. Wakiwa Bantu wa Magharibi walihamia wilaya hiyo kwa mara ya kwanza miaka ya 1000-1300 BK

neg:
Bunge la 10 la Kenya
Bunge la 10 la Jamhuri ya Kenya lilifunguliwa 15 Januari 2008, likiwa na kundi la Orange Democratic Movement likiongozwa na Raila Odinga, likiwa na wajumbe wengi zaidi. Raila alikuwa mgombea urais katika uchaguzi wa 2007, ambao ulisababisha utata wa ushindi kwa Mwai Kibaki wa PNU. Mwanachama wa ODM, Kenneth Marende alichaguliwa kama spika wa bunge la 10, akamshinda mwanachama wa PNU Francis ole Kaparo 105-101 katika raundi ya tatu ya kura.

neg:
Mikoa ya Kenya
Mikoa ya Kenya (kwa Kiingereza "Provinces of Kenya") ilikuwa mgawanyo wa kiutawala kwenye ngazi ya juu nchini Kenya. Taifa liligawanywa katika mikoa minane (tazama ramani). Mikoa hii iligawanywa katika wilaya 46 ambazo ziligawanywa zaidi katika tarafa 262. Tarafa ziligawanywa katika lokesheni 2427, na kisha lokesheni ndogo 6612 Kila mkoa ulisimamiwa na Mkuu wa Mkoa (PC).

neg:
Abakuria
Mnamo mwaka 2005, idadi ya Abakuria ilikadiriwa kuwa 690,000, ikiwa ni 430,000 wanaoishi nchini Tanzania na 260,000 nchini Kenya. Lugha yao ni Kikuria.

neg:
Kimwimbi-Muthambi
Kimwimbi-Muthambi ni lugha ya Kibantu nchini Kenya inayozungumzwa na Wameru. Mwaka wa 1980 idadi ya wasemaji wa Kimwimbi-Muthambi imehesabiwa kuwa watu 70,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimwimbi-Muthambi iko katika kundi la E50.

neg:
Kenya
Kenya ina mbuga mbalimbali wanamoishi aina elfu kadhaa za wanyama pori.

neg:
Kenya
Wale wanyama wakubwa watano wa Afrika wanapatikana Kenya: simba, chui, nyati, kifaru na ndovu. Wanyama wengine wengi wa pori na ndege hupatikana katika mbuga za taifa na hifadhi za wanyama hawa nchini.

neg:
Kenya
Mnamo Desemba 2002, Wakenya walifanya uchaguzi uliokuwa wa kidemokrasia na uwazi ambao kwa kiasi kikubwa uliamuliwa kuwa huru na wa haki na wachunguzi wa kimataifa. Uchaguzi wa mwaka huo ulikuwa mwanzo mpya na uliiletea Kenya mabadiliko makuu ya kisiasa yaliyowezesha chama cha Kenya African National Union (KANU), kilichokuwa kimeitawala nchi tangu uhuru, kukabidhi kwa amani mamlaka kwa chama cha National Rainbow Coalition (NARK), uliokuwa muungano wa vyama vingi.

neg:
Kigiryama
Kigiryama ni lugha ya Kibantu nchini Kenya inayozungumzwa na Wagiryama. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kigiryama imehesabiwa kuwa watu 944,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kigiryama iko katika kundi la E70.

neg:
Kabila
Kwa mfano, katika nchi ya Tanzania kuna makabila zaidi ya 120, kama vile kabila la Wachaga, la Waluguru n.k. Nchini Kenya kuna Wakikuyu, Waribe n.k.

neg:
Kenya
Kuna makabila mengine ya Waniloti yanayoishi nchini Uganda na Tanzania. Hii hasa ni kwa sababu ya Wajaluo kuvutiwa na Ziwa Victoria, ambako wanapatikana katika nchi hizi tatu (Uganda, Tanzania na Kenya). Nchini Uganda, wanajulikana kwa kuanzisha himaya ya Waganda na ya himaya ya Watoro. Wajaluo nchini Kenya walipigana vita na majirani wao, hasa Wakalenjin, ili kulidhibiti ziwa hilo.

neg:
Jiografia ya Kenya
Jiografia ya Kenya inahusu nchi hiyo ya Afrika Mashariki ambayo ni ya 47 kwa ukubwa duniani ikifuata mara Madagaska ikiwa na eneo la kilomita mraba 580,367 (maili mraba 224,081).

neg:
Wamijikenda
Mijikenda ("miji au makabila tisa") ni jina la kutaja jumla vikundi tisa kwenye pwani la Kenya. "Kenda" ni Kiswahili asilia kwa namba 9. Vikundi hivi wakati mwingine huitwa koo wakati mwingine makabila. Watazamiwa kuwa vikundi ya pekee vinavyoshirikiana lugha moja kwa lahaja mbalimbali.

neg:
Uganda
Makabila makubwa ni Waganda (17.4%), Wanyankole (9.8%), Wasoga (8.4%), Wakiga (7.0%), Waiteso (6.1%), Waacholi (4.8%), Wagisu (4.1%), Walugbara (4.1%), Walangi (3.2%), Wabunyoro (2.7%). Wengineo ni 30.6%.

neg:
Kisuba (Kenya)
Kisuba ni lugha ya Kibantu nchini Kenya inayozungumzwa na Wasuba. Isichanganywe na lugha ya Kisuba inayozungumzwa nchini Tanzania. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kisuba imehesabiwa kuwa watu 139,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kisuba-Simbiti iko katika kundi la E40.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:

neg:
Wadigo
Wadigo ni kabila la Tanzania wanaoishi katika Mkoa wa Tanga, hasa kwenye mji wa Tanga. Pia wako Kenya wanapoishi upande wa Kusini wa mji wa Mombasa. Katika Kenya huhesabiwa kati ya mijikenda. Lugha yao ni Kidigo.

neg:
Kenya
Kenya imepakana na Ethiopia (kaskazini), Somalia (kaskazini mashariki), Tanzania (kusini), Uganda na Ziwa Victoria (magharibi), kisha Sudan Kusini (kaskazini magharibi).

neg:
Party of National Unity (Kenya)
Party of National Unity (kifupi: PNU) au Chama cha Umoja wa Kitaifa ni muungano wa vyama vya kisiasa nchini Kenya ulioanzishwa tarehe 16 Septemba 2007 kabla ya uchaguzi mkuu wa rais na bunge. Kusudi lake lilikuwa kuunganisha vikundi vyote vilivyosimama upande wa rais Mwai Kibaki aliyejiandaa kugombea urais mara ya pili dhidi ya upinzani wa Orange Democratic Movement (ODM).

neg:
Wasomali
Wasomali ni kabila kubwa la watu katika eneo linaoitwa Pembe la Afrika ambalo ni eneo linalopakana na Bahari ya Hindi na kugawanyika kati ya nchi nne: Somalia, Kenya, Ethiopia na Jibuti.

neg:
Wakisii
Wakisi wanajulikana kama mojawapo ya jamii zinazojishughulisha zaidi kenya, waliobarikiwa na mashamba makubwa ya chai, kahawa na mashamba ya ndizi. Hata hivyo, wilaya ya Kisii ina msongamano mkubwa sana wa watu. Ni moja ya maeneo yaliyo na watu wengi sana nchini Kenya (baada ya miji ya Nairobi na Mombasa), na yenye watu wengi zaidi katika maeneo ya mashambani. Pia ina moja ya idadi kubwa zaidi ya uzalishaji nchini kenya(kama inavyothibitishwa na mfululizo wa demographia na utafiti). Idadi ya uzalizashi katika jamii ya makisii ni mojawapo ya za juu zaidi ulimwenguni, (angalia "Kenya Conundrum: A Regional Analysis of Population Growth and Primary Education (Paperback) by Juha I. Uitto [Mwandishi]). " Mambo haya yamefanya wakisii kuwa miongoni mwa jamii zilizoenea zaidi kijiografia katika Afrika Mashariki. Idadi kubwa ya wakisii pia imeenda ugenini kutafuta masomo ma maisha mazuri zaidi.
Wakisii ni baadhi ya Wakenya wengi zaidi kuwakilishwa katika vyuo vikuu vya kigeni (kawaida India na Marekani).
Majina kama Mogeni, Bogonko, Osebe, Bosire, Moseti, Onkoba, Onchiri, Isaboke, Kiberi, mogaka na wengine ni majina ya familia ya kawaida tu kama Smith na Johnson katika tamaduni za Anglo-Saxon. Majina ya kike kama Moraa, Nyanchama, Nyaboke, Kemunto, Kwamboka, Kerebi na mengine pia ya kawaida yaliyopewa wasichana.

neg:
Historia ya Kenya
Wakushi kutoka Afrika kaskazini waliingia eneo linaloitwa Kenya miaka ya 2000 KK.
Katika milenia ya 1, wazungumzaji wa lugha za Kinilo-Sahara na lugha za Kibantu waliingia katika eneo hili, na sasa Waniloti ni 30% ya Wakenya wote. Pwani ya Kenya ikawa makao ya jamii ya wahunzi na jamii ya wakulima wadogo wadogo, wawindaji na wavuvi ambao walikuwa mhimili wa uchumi kwa kushirika katika kulimo, uvuvi, utengenezaji chuma, na kufanya biashara na nchi za kigeni.
Kuanzia karne ya 6 au karne ya 9, Kenya ilijihusisha na shughuli za ubaharia kukuza uchumi ikaanza kutengeneza meli za kuabiria kusini hadi miji mingine yenye bandari kama Kilwa na Shanga iliyo katika pwani ya Afrika Mashariki.

neg:
Kimarama
Kimarama (au Olumarama) ni lugha ya Kibantu nchini Kenya inayozungumzwa na Wamarama, kabila moja la Waluyia. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kimarama imehesabiwa kuwa watu 152,427. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimarama iko katika kundi la E30.

neg:
Historia ya Kenya
Licha ya Waingereza kuwa na matumaini ya kuwapa wapinzani Waafrika mamlaka "ya wastani" zaidi, ilikuwa Kenya African National Union (KANU) ya Jomo Kenyatta, mwanachama wa kabila la Kikuyu na mfungwa wa zamani, ambayo iliunda serikali muda mfupi kabla ya Kenya kupata uhuru tarehe 12 Desemba 1963.

neg:
Kimolo (Kenya)
Kimolo (au El Molo) ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Kenya inayozungumzwa na Wamolo. Isichanganywe na lugha ya Kimolo inayozungumzwa nchini Sudan. Mwaka wa 1994 idadi ya wasemaji wa Kimolo imehesabiwa kuwa watu wanane tu; hata hivyo kuna Wamolo takriban 700 (2007) lakini wengi wameacha lugha yao na huongea Kisamburu au Kiturkana badala yake. Kwa hiyo, lugha ya Kimolo imekaribia kutoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimolo iko katika kundi la Kikushi.

neg:
Kilogooli
Kilogooli (au Lulogooli) ni lugha ya Kibantu nchini Kenya inayozungumzwa na Walogooli. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kilogooli imehesabiwa kuwa watu 618,000. Pia kuna wasemaji 300 nchini Tanzania (2005) lakini hao wameanza kubadilisha lugha yao. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kilogooli iko katika kundi la E40.

neg:
Kabila la Asheri
Kabila la Asheri ni mojawapo kati ya makabila ya Israeli ambayo kwa jumla ni 12, kutokana na watoto wa kiume 12 wa Yakobo Israeli.

neg:
Wasuba (Kenya)
Miaka minne baadaye, serikali ilibuni wilaya katika eneo la Wairienyi na Wakunta na kuiita Suba. Hii pia ilileta pingamizi kali kwa wale ambao waliona kuwa serikali inatumia neno hili Suba kisiasa. Katika sensa ya mwaka 2009, Jumla ya watu 139,000 kotaka makabila ya "Wairienyi" na "Wakunta", pamoja na vikundi vingine vya Wajaluo kama vile "Kasgunga", walihesabiwa kama kabila la Suba.

neg:
Jomo Kenyatta
Chama kidogo cha Kenya African Democratic Union (KADU), kilichowakilisha muungano wa makabila madogo ambayo yaliogopa utawala wa makabila makubwa, kilijitoa na kujivunja mwaka wa 1964 na wanachama wake wakajiunga na KANU.

neg:
Historia ya Kenya
Afu zaidi mnamo Novemba 1997 uliruhusu upanuzi wa vyama vya kisiasa kuanzia 11 hadi 26. Rais Moi alishinda upya kama Rais katika uchaguzi wa Desemba 1997, na chama chake cha KANU kilihifadhi viti vingi vya bunge.

neg:
Kitharaka
Kitharaka ni lugha ya Kibantu nchini Kenya inayozungumzwa na Watharaka. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kitharaka imehesabiwa kuwa watu 175,905. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kitharaka iko katika kundi la E50.

neg:
Historia ya Kenya
Makazi ya Waarabu na Waajemi yaliongezeka kandokando ya pwani kufikia karne ya 8. Hata hivyo, baadhi ya walioitwa "Waarabu" katika eneo la Afrika Mashariki walikuwa machotara, Waafrika-Waarabu.

neg:
Wasuba
Mwaka 1987 idadi ya Wasuba wa Tanzania ilikadiriwa kuwa 30,000 . Lakini wengi zaidi huishi nchini Kenya, idadi yao ni 129,000.

neg:
Kikipsigis
Kikipsigis ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Kenya inayozungumzwa na Wakipsigis, kabila moja la Wakalenjin. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kikipsigis imehesabiwa kuwa watu 1,916,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikipsigis iko katika kundi la Kinilotiki.

neg:
Kabila la Manase
Kabila la Manase ni nusu ya kabila la Yosefu; nusu ya pili inaitwa kabila la Efraimu. Jumla ya makabila ya Israeli ni 12, yanayotokana na watoto wa kiume 12 wa Yakobo Israeli.

neg:
Kenya
Wafanyabiashara wa Kiarabu walianza kuja pwani ya Kenya karne ya 1 BK. Ukaribu wa Kenya na Uarabuni kuliraisisha ukoloni, na Waarabu na Waajemi walianza kuishi eneo la pwani karne ya 8. Hata hivyo, baadhi ya walioitwa "Waarabu" katika eneo la Afrika Mashariki walikuwa machotara, Waafrika-Waarabu.

neg:
Marsabit
Kando na makabila yaliyo tajwa hapo mbeleni, kuna watu wengine kutoka maeneo mengine ya Kenya wanaofanya kazi sana sana za serikali na biashara. Karibu 40% ya watu wanaoishi mjini Marsabit ni Wakristo, 32% Waislamu na wengine 28% huamini katika dini ya jadi na zinginezo. Kwa muda mwingi, makundi haya yameishi kwa amani, lakini tangia mwaka wa 1994 na kudumu kwa karibu mwaka, kulikuwa na mauaji ya kikabila dhidi ya Gabra na Borana, kufuatia mgogoro juu ya umiliki wa mifugo na kila kabila - ambayo ni chanzo cha mapato kwa makundi yote mawili, kando na biashara ya bidhaa na vyakula.

neg:
Ethiopia
Waoromo (34.49%), Waamhara (26.89%), Wasomali (6.20%) na Watigrinya (6.07%) ni zaidi ya 73 % ya wananchi wote. Kumbe kuna makabila mengine yenye watu wachache kiasi kama 10,000.

neg:
Kaunti za Kenya
Katiba hiyo inaeleza kuwepo kwa kaunti 47 nchini katika mafungu 191 na 192, pamoja na ‘County Governments Act of 2012”. Kaunti hizi zilichukua nafasi za Mikoa ya Kenya. Mipaka ya kaunti iliwekwa kulingana na mipaka ya wilaya za kenya zilizokuwa zimeanzishwa kisheria mwaka wa 1992.

neg:
Daniel Arap Moi
Mwaka wa 1960, Moi na Ronald Ngala waliunda chama cha Kadu ambayo kwa Kiswahili ni Muungano wa Demokrasia ya Waafrika wa Kenya kilichoshindana na KANU iliyoongozwa na mzee Jomo Kenyatta. Lengo la KADU, lilikuwa kuhifadhi maslahi ya makabila madogo kama Wakalenjin kwa utamalaki wa kabila kubwa kama waLuo na waKĩkũyũ, makabila ambayo yalikuwa na wingi kwa Muungano wa taifa wa Waafrika wa Kenya Kenyatta mwenyewe akiwa Mkĩkũyũ).

neg:
Wagikuyu
Wakikuyu ni Wabantu wa kaskazini mashariki. Wanahusiana na makabila jirani: Wameru, Waembu, Wambeere na Wakamba ambao waliishi karibu na Mlima Kenya. Inaaminika kuwa, pamoja na makabila hayo, Wakikuyu walihama kutoka beseni la mto Kongo na kuweka makazi kadhaa na mwishowe kuishi karibu na Mlima Kenya katika tukio linalojulikana kama uenezi wa Wabantu.

neg:
Wasuba (Kenya)
Licha ya hayo, Wasuba walimezwa na majirani yao na lugha yao ya Kisuba pamoja na mila zao kutokomea kabisa. Kwa sasa Wasuba-Girango wote huongea Dholuo. Idadi yao nchini Kenya inakadiriwa kuwa 200,000 na wao ndio wakazi wa wilaya ndogo za Suba Mashariki na Suba Magharibi katika Halmashauri ya Wilaya Migori.

neg:
Kiomotik
Kiomotik ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Kenya inayozungumzwa na Waomotik. Mwaka wa 1980 idadi ya wasemaji wa Kiomotik imehesabiwa kuwa watu 50 tu. Mwaka wa 2000 idadi ya kabila la Waomotik imehesabiwa kuwa watu 200 lakini wengi wao waliongea Kimaasai badala ya lugha yao ya Kiomotik. Kwa hiyo inaonekana kama lugha ya Kiomotik imekaribia kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiomotik iko katika kundi la Kinilotiki.

neg:
Togo
Nchini kuna makabila 37; kubwa zaidi ni Waewe (32%). Wazungu hawafikii 1%.

neg:
Uchaguzi wa bunge nchini Kenya, 2007
Eneo Bunge la Kitutu Masaba lilikuwa na idadi kubwa zaidi ya wagombea (33), wote wakigombea kiti kimoja cha ubunge na kila mmoja akiwakilisha chama tofauti mfuatilio. Maeneo bunge yote 210 yangepata angalau wagombea wawili katika kila eneo. Hivyo, kinyume na ilivyokuwa katika uchaguzi mkuu uliopita, hakuna majimbo ambayo yangekuwa na mgombea mmoja

neg:
Kiilwana
Kiilwana (pia Kimalakote) ni lugha ya Kibantu nchini Kenya inayozungumzwa na Wailwana. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kiilwana imehesabiwa kuwa watu 16,800. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiilwana iko katika kundi la E70.

neg:
International School of Kenya
Chama cha wanafunzi ina zaidi ya wanafunzi 700 ikiwakilisha mataifa 74 tofauti. Zaidi ya robo ni Wamarekani, na wengineo wakitoka nchini Kenya, Uingereza, Kanada, Sweden na Uholanzi.

neg:
LDP (Kenya)
Liberal Democratic Party (LDP) ni chama cha kisiasa nchini Kenya. Ilikuwa na wabunge 59 baada ya uchaguzi wa Kenya wa 2002 ikiwa sehemu ya NARC yaani maungano ya kisiasa tawala katika Kenya baada ya 2002. Haikugombea bunge kwa jina lake katika uchaguzi wa 2007 bali wanachama wake walishiriki katika Orange Democratic Movement.

neg:
Kenya
Jamhuri ya Kenya ni nchi iliyoko Afrika Mashariki katika ikweta, kando ya Bahari ya Hindi.

neg:
Jiografia ya Tanzania
Tanzania ina idadi kubwa sana ya watu waishio nchini, kutokana na makabila mbalimbali yaliyomo nchini, yakiwemo ya Wasukuma, Wanyamwezi, Wahaya, Waha, Wagogo, Wanyakyusa, Wahehe, Wachaga, Waluguru, Wazaramo na mengineyo.

neg:
Wasuba (Kenya)
Kwa sasa Wakunta wengi ni Wakristo, wengi wao wakiwa waumini wa kanisa la Waadventisti wa Sabato (SDA).Wakunta na Wairienyi ni makabila ya watu wanaongea lugha za Kibantu. Wako chini ya kundi la Kibantu linalojulikana nchini Kenya kama Western Bantus, pamoja na vikundi walio karibu nao kama vile Waluhya, Wagusii/Wakisii na Wakuria.
Kama makabila haya matatu, Wakunta na Wairienyi pia walihamia maeneo wanamokaa saa hii kutoka eneo la nchini Kongo.

neg:
Wataita
Wataita walihamia Kenya kupitia Tanzania ya leo. Walihamia nchini wakiwa katika makundi matano, kila kundi likifanya makazi katika maeneo tofautitofauti ya kaunti ya sasa ya Taita-Taveta. Walipokuwa wanatulia katika maeneo haya, Wataita walitangamana na makabila mengine, hasa Wataveta, Wapare wa Tanzania, Waborana, Wakamba na Wamasai.

neg:
Jamhuri ya Watu wa China
China kuna makabila 56 tofauti. Wahan ndio kabila kubwa zaidi nchini China kwa idadi ya watu ikiwa na asilimia 92.

neg:
Wamarakwet
Marakwet ni jina lililobadilishwa kutoka Markweta. Ni kabila ndogo katika babila kuu la Kalenjin idadi yao ikikadiriwa kuwa 200 000. Inajumuisha kabila ndogo za Almoo, Cherangany (Sengwer au Kimaala), Endoow, Markweta (kabila ndogo inalolipa jina lake la kawaida) Sombirir (Borokot) na Kiptaani ambao ndio wanaishi kwa wingi katika Wilaya ya Marakwet  eneo la Kaskazini ya Bonde la Ufa nchini Kenya. Wengine wao wanaishi katika wilaya za Trans Nzoia Mahariki na Uasin Gishu Kaskazini na miji mingine nchini Kenya. Wachache wameenda kuishi katika maeneo ya mbali kama vile Australia, Southern Africa, na hata Tennessee/Washington / New York nchini Marekani. Baadhi ya wakimbiaji wa masafa marefu wakuu na haswa wa kuruka viunzi duniani wametoka hutoka miongoni mwa kabila hili.
Wao huishi maisha yanaojumuisha ukulima wa kujikimu pamoja na ufugaji wa ng'ombe za gredi,kondoo na kuku. Wao hupanda sanasana mahindi, viazi, maharagwe na mboga katika maeneo ya milima. Wale wanaoishi katika sehemu ya vilima na katika Kerio Valley hukuza sana mbuzi na ng'ombe wa nyama ya zebu na hupanda mtama, wimbi, mihogo, mboga na matunda haswa maembe na machungwa. Kuna mfumo usioeleweka wa kale sana wa kunyunyiza maji wa mitaro ambao hukimi mimea hizi kando ya Bonde la Kerio ambao unaaminika kuweko kwa zaidi ya miaka 500.
Wamarakwet walijitenga katika vikundi/sehemu/makabila ambao hawakutambua mamlaka zaidi kuliko asiswo (mkusanyiko wa wanaume wote wa kundi hilo). Walijitenga katika miungano kulingana na sehemu zao za makaazi kando ya Bonde la Kerio na kando na Milima ya Cherangani.
Dini ya kiutamaduni ya Wamarakwet ilijumuisha miungu mingi zikiwa na uwezo na mamalaka yakutofautiana. Mungu wao wa umuhimu alikuwa "Assis" (jua), wakati mwingine alijulikana kama "Chebetip chemataw" . Alitambulika sana sana na baraka na heri njema. Mungu wao mwingine ni "Ilat" (mungu wa ngurumo za radi). Alitambulikana na mvua na wakati wa kiangazi sadaka zilitolewa ili kumpendeza. Alitambulikana pia na hasira na kisasi kwani alisababisha kiangazi na kuchapa watu na radi akiwa amekasirishwa.
Sehemu inayokaliwa na Wamarakwet ndiyo mojawapo wa sehemu za kupendeza sana na maumbile mazuri nchini Kenya, ikipakana kwa sehemu ya mashariki Mto Kerio ukiwa mita 1000 juu ya upeo wa bahari l, unaopitia katika sehemu ndogo ya Bonde la Ufa. Katika sehemu ya magharibi, inajumuisha sehemu yote ya milima ya Cherang’any ambazo urefu wake ni mita 3 300 juu ya upeo wa bahari magharibi mwa sehemu ya vilima ya Marakwet.
Makau makuu ya Wilaya ya Marakwet iko katika mji ulio kwenye mlima wa Kapsowar. Seheumu zingine za soko/miji ni Chebiemit, Kapcherop, Cheptongei, Arroor, Chesongoch, Chesoi, Kapyego, Tot, Sangach na Embobut Mosop.
Wamarakwet huongea lugha ya Kimarkweta. Ambayo inajumuisha Endow(Endoo), Kimala, Markweta na Sombirir na kadhalika.

neg:
Orodha ya makabila ya Kenya
Asilimia inaonyesha mgao wao ukifananishwa na idadi yote ya Wakenya:Makabila mengine yasiyo ya Kenya lakini yamekaa nchini kwa miaka mingi ni:

neg:
Kiidakho
Kiidakho-Kiisukha-Kitiriki ni lugha ya Kibantu nchini Kenya inayozungumzwa na makabila matatu, yaani Waidakho, Waisukha na Watiriki. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kiidakho imehesabiwa kuwa watu 598,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiidakho iko katika kundi la E40.

neg:
Nembo ya Kenya
Nembo ya Kenya huonyesha simba wawili wanaoshika mishale na ngao ya Maasai. Ngao huoneyesha rangi za taifa zilizogawanyika katika sehemu nne.Sehemu nyekundu huonyesha jogoo anayeshika shoka; hii humaanisha maisha bora.
Ngao na simba wamesimama juu ya Mlima Kenya. Chini ya ngao kimeandikwa Harambee.

neg:
Orodha ya makabila ya Kenya
Ni orodha ya makabila ya watu ambao wamekuwa wanaishi tangu zamani katika eneo ambalo sasa linaitwa Kenya, pamoja na makabila yaliyogawiwa na mipaka baina ya Kenya na nchi za jirani.

neg:
Kikabaras
Kikabaras (au Lukabaras) ni lugha ya Kibantu nchini Kenya inayozungumzwa na Waluyia. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kikabaras imehesabiwa kuwa watu 253,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kikabaras iko katika kundi la E30.

neg:
Afrika ya Mashariki
Tanzania, Kenya na Uganda zina ukubwa wa eneo la maili za mraba; Tanzania 360,000 ikifuatiwa na Kenya 224,960 na Uganda 93,980 upande wa mashariki nchi hizi zimepakana na bahari ya Hindi na upande wa kaskazini mashariki zimepakana na Somalia, upande wa kaskazini zimepakana na Ethiopia na Sudan Kusini upande wa magharibi ni Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na jamuhuri ya Rwanda na Burundi, kusini ni Zambia, Malawi na Msumbiji.

neg:
Mbale, Kenya
Mbale una jumla ya wakaazi 600,000 wa kutoka kabila tofauti tofauti na ni pamoja na Wakikuyu, Wakisii, Wajaluo na makabila mengine ya Waluhya ambayo wakaazi wenyeji wa mji huu,Wamaragoli, ni baadhi yao. Mji wa bale hoteli kuu 5 na baa kuu 4 ambazo huwahudumia watu kutoka maeneo ya Kisumu, Kakamega na mazingira yake..
Mji wa Mbale pia ni makao makuu ya Wilaya ya Vihiga inajivunia kwa kuwa na makao makuu ya kisasa zaidi kwa wafanyikazi wake wa serikali na polisi wa utawala ambayo yaamejengwa kwa muundo wa majumba yakukodisha ya kisasa. Mji wa Mbale una benki 3 kuu na benki ya Mashirika moja, benki ya Barclays , benki ya Equity na benko ya Kenya Commercial Bank(KCB) na benki ya Mashrika ikiwa Kakamega Teachers Sacco Society ambayo bado haijazinduliwa rasmi lakini inafanya kazi kwa sasa. Mji wa Mbale una zaidi ya wafanyi biashara mia moja na aina za biashara kwa mfano, maduka, ushonaji,usambazaji wa mikate, maduka ya shughuli za tovuti, mahoteli n.k.

neg:
Paul Ngei
Harakati za kupinga ukoloni ilipata uwezo wa kujiendeleza nchini Kenya katika miaka ya 1940. Kuongezeka kwa hali za Kisiasa kulipelekea Uasi wa Mau Mau, ambao ulihusisha makabila kadhaa: Wajaluo, Wanandi, Wamaasai, Wakamba, Wakikuyu, Wameru na Waembu.

neg:
Historia ya Kenya
Karne kadhaa kabla ya ukoloni, upwa wa Kenya wanakoishi Waswahili ulikuwa sehemu ya eneo la mashariki mwa Afrika lililofanya biashara, hasa ya watumwa na pembe za ndovu na Waarabu na Wahindi. Inasemekana kwamba kabila la Wameru lilitokana na watumwa waliotoroka utumwa Uarabuni miaka ya 1700. Mwanzoni wafanyabiashara wengi walitoka milki za Uarabuni lakini baadaye wengine wakatoka Unguja (kama Tippu Tip).

neg:
Kiaweer
Kiaweer (pia Kiboni) ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Kenya inayozungumzwa na Waaweer. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kiaweer imehesabiwa kuwa watu 8000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiaweer iko katika kundi la Kikushi.

neg:
Waturkana
Waturkana ni watu wa jamii ya Waniloti wa Kenya, idadi yao ikiwa karibu 340,000. Ni wakazi wa Kaunti ya Turkana, kaskazini magharibi mwa Kenya, eneo kame na kavu linalopakana na Ziwa Turkana upande wa mashariki.

neg:
Orodha ya makabila ya Kenya
Orodha hii haizingatii makabila yanayoishi Kenya kama wakimbizi kutoka vita katika nchi za jirani, wala vikundi vya wahamiaji kutoka nchi za kigeni, kama wahamiaji au wazao wao kutoka Arabia, Uhindi au nchi nyinginezo.

neg:
Wachonyi
Wachonyi ni mojawapo ya makabila tisa ya pwani ya Kenya.

neg:
Wasuba (Kenya)
Jamii ya Wakunta wanaaminika kuwa kabila la mwisho lililohamia nchini Kenya. Wakunta waliingia Kenya kama wahamiaji waliokuwa wakitoroka vita vikubwa vilivyozuka katika Ufalme wa Buganda. Fasihi simulizi hueleza kwamba mnamo miaka ya 1760, Kabaka Junju, mfalme wa 26 katika Ufalme wa Buganda aliuawa katika vita kuu. Mfalme huyu alifishwa na ndugu yake, "Semaakookiro", kwa usaidizi wa maakida wawili kutoka kabila la Wakunta, "Witewe" na "Kiboye". Hawa watu wawili walikuwa vigogo wa ukoo wa Wakula. Kulikuwa na ushindani mkali katika utawala wa Buganda, baina ya Mfalme Njunju na huyu ndugu yake, jambo lililomfanya Junju kumtuma nje ya utawala.

neg:
Mlima Kenya
Mfumo wa ekolojia wa Mlima Kenya una aina tofauti za mimea na wanyama. Mteremko hufunikwa na aina tofauti ya misitu. Spishi asilia ni kama vile mianzi, tai na pimbi. Kwa sababu hii, eneo la km 715 linalozunguka mlima ni hifadhi ya taifa na liliorodheshwa na UNESCO kama urithi wa dunia mwaka 1997. Hifadhi hupokea wageni zaidi ya 15,000 kwa mwaka.

neg:
Kenya
Maeneo hayo yalikuwa makao ya watu milioni moja wa kabila la Wakikuyu, na wengi wao hawakuwa na ithibati ya kumiliki mashamba kwa mujibu wa Waingereza (ingawa mashamba hayo yalimilikiwa na kabila hilo kabla ya Wazungu kufika), na waliishi kama wakulima wanaohamahama. Ili kuendeleza matakwa yao, walowezi waliwakataza kilimo cha kahawa na kuwalazimisha kulipa kodi ya nyumba, na maskwota walipewa mashamba madogo baada ya kuwafanyia kazi. Wakikuyu wengi walihamia mijini kwani mashamba yao hayangeweza kutosheleza mahitaji yao.

neg:
Historia ya Kiswahili
Kenya imetangaza Kiswahili kuwa lugha ya taifa lakini inaendelea kutumia Kiingereza katika shughuli za serikali. Watu wa matabaka ya juu mara nyingi hupendelea kutumia Kiingereza wakiona ni lugha bora. Lakini tangu 1986 wanafunzi wote wanatakiwa kujifunza Kiswahili katika shule za sekondari. Tatizo mojawapo ni kuwepo wa makabila makubwa kama Wakikuyu au Waluo wenye wasemaji wengi sana katika eneo moja, hali isiyosaidia kujifunza lugha tofauti. Pia kaskazini na magharibi mwa Kenya wenyeji wengi si wasemaji wa lugha za Kibantu nao hawaoni Kiswahili ni lugha rahisi.


query: Bara la Antaktiki iko na ukubwa gani wa kijiographia?

pos:
Bara la Antaktiki
Bara hili lina eneo la kilomita za mraba milioni 14 na eneo hili limefunikwa karibu kabisa, yaani kwa asilimia 98% za eneo na theluji na barafu. Eneo lake ni kubwa kushinda Ulaya lakini hakuna mti hata mmoja. Bara hili linajulikana kama jangwa baridi.

neg:
Bahari ya Kara
Bahari ya Kara ni tawi la Bahari ya Aktiki, kaskazini kwa Urusi. Eneo la 893.400 км²

neg:
Bakari (kundinyota)
Nyota angavu zaidi ni Simaki (α Alfa Bootis au Arcturus) inayojulikana pia kwa jina la kimataifa ya yenye uangavu unaoonekana wa −0.05 mag ikiwa na umbali wa Dunia wa mwakanuru 36.7 (sawa na 11.26 parsek). Simaki ni nyota angavu zaidi ya nne angani.

neg:
Madhara ya ongezeko la joto duniani
Ijapokuwa ya kuwa karibu na umuhimu wao kwa Idadi ya watu, theluji za milima na mabonde za latititudi zenye joto jingi zinchangia kiwango kidogo cha barafu ya theluji Duniani. Takriban 99% inapatikana katika mabati makuu ya barafu ya maeneo ya Kipola na chini ya kipola ya Antaktika na Greenland. Mabati haya yanayoendelea mfululizo huwa katika eneo la kilomita 3 (maili 1.9) au zaidi kwa upana, hufunika maeneo ya kipola na chini ya kipola ya ardhi. Kama mito inayotoka katika mito mikubwa, theluji nyingi za kutoka hubeba barafu kutoka sehemu za mwisho za bati la barafu hadi baharini.

neg:
Kenya
Kenya ni nchi ya 47 kwa ukubwa duniani ikifuata mara Madagaska ikiwa na eneo la kilomita mraba 580,367 (maili mraba 224,081).

neg:
Madhara ya ongezeko la joto duniani
Katika kipindi cha miaka mia hivi kilichopita, rekodi ya joto imeonyesha mwelekeo wa hali ya anga ambapo kipimo cha joto kimepanda, yaani, ongezeko la joto Duniani. Mabadiliko mengine ambayo yameonekana ni pamoja na kupunguka kwa eneo la Aktiki, Kutolewa kwa gesi ya metheni katika eneo la Aktiki, kutolewa kwa gesi ya Kaboni iliyo ardhini katika maeneo yenye mchanga uliofanywa kuwa kama barafu na Kutolewa kwa gesi ya metheni katika madongedonge ya pwani, na kupanda kwa uwiano wa bahari.
Kipimo cha joto cha wastani duniani kinatabiriwa kupanda, pamoja na uwezekano wa visa vya matukio mabaya ya hali ya hewa, na mabadiliko ya ruwaza za mvua. Tukisonga kutoka hali ya maeneo makubwa Duniani hadi hali ya maeneo madogo, kuna ongezeko la uhakika kuhusu jinsi hali ya hewa itakavyobadilika. Uwezekano wa ongezeko la joto kuwa na matokeo ambayo hayakuwa yametarajiwa awali, unaongezeka na kiwango, ukubwa na muda wa mabadiliko ya hali ya hewa. Some of the physical impacts of climate change are irreversible at continental and global scales. Eneo la bahari lenye maji linatarajiwa kupanda hadi kati ya sentimita 18 na 59 (inchi 7.1 hadi 23.2) kufikia mwwisho wa karne ya 21. Kwa sababu ya ukosefu wa maarifa ya kutosha ya kisayansi, makisio haya ya kupanda huku kwa kiwango cha bahari chenye maji hayajumuishi mchango utakaofanywa na mabati ya barafu. Kupunguka kwa Slowing of the Mzunguko wa Kimeridia wa Kupinduka una uwezekano mkubwa wa kufanyika katika karne hii, lakini vipimo vya joto katika eneo la Atlantiki na Ulaya huenda vikawa vikubwa zaidi kwa sababu ya ongezeko la joto duniani. Kwa joto duniani kuongezeka kwa kiwango cha 1-4°C (ikilinganisha kipindi cha kati ya mwaka wa 1990 hadi mwaka wa 2000), kuna uwezekano wa wastani kwamba kuyeyuka kwa sehemu kwa Bati la barafu la Greenland kutatendeka kwa kipindi cha karne nyingi na milenia. Ikihusisha uwezekano wa mchango wa kuyeyushwa kwa sehemu ya Bati la barafu la eneo la Magharibi mwa Antaktiki, eneo lenye maji baharini litapanda kwa kiwango cha kati ya mita 4 na 6 au zaidi.

neg:
Bara la Antaktiki
Bara la Antaktiki halikujulikana hadi karne ya 19, lakini wataalamu wa jiografia waliwahi kuhisi tangu zama za kale ya kwamba eneo kubwa la nchi kavu liko kwenye sehemu ya kusini ya dunia.

neg:
Bara la Antaktiki
Ni asilimia 2-3 za eneo lote la bara zisizofunikwa na barafu, yaani km² 280,000 tu.

neg:
Amerika
Eneo lote ni km² 42,000,000 na jumla ya wakazi ni milioni 800.

neg:
KwaZulu-Natal
Eneo la jimbo ni 92 100 km2. KwaZulu-Natal iko upande wa mashariki wa Afrika Kusini ina pwani ndefu la Bahari Hindi. Uso wa nchi unapendeza hivyo jina la "Jimbo la Bustani".

neg:
Västervik
Eneo lake ni 12.87 km². Iko kando ya Bahari ya Baltiki.

neg:
Kata ya Antelope, Nebraska
Kulingana na Shirika la sensa Marekani, kata hii ina eneo la maili 858 za mraba (2.223 km ²), p, 857 maili mraba (2.220 km ²) ya ardhi na maili mraba 1 (4 km ²) yake (0,16%) ni maji.Kata aya Antelope iliundwa mwaka wa 1871.

neg:
Jiografia ya Urusi
Upande wa mashariki ya Ural kuna mito 40 yenye urefu unaozidi kilomita 1,000. Ni hasa mito 3 inayobeba maji ya Siberia kwenda Bahari Aktiki:

neg:
Bara la Antaktiki
Tabia ya pekee ya Antaktiki ni pia uhaba wa mito. Mito yote inayotokea ni ya maji ya barafu ya kuyeyuka wakati wa "majira ya joto" katika miezi ya Februari na Machi. Katika sehemu nyingine ya mwaka mito yote inaonekana kama kanda la barafu. Mto mkubwa ni Onyx unaofikia urefu wa kilomita 30 ukiishia katika Ziwa Vanda.

neg:
Ghuba ya Uajemi
Urefu wake ni takriban 1,000 km na upana wake kati ya 200 hadi 300 km. Kina hakizidi 100 m.

neg:
Bahari ya Baltiki
Kijiografia Baltiki ni mabaki ya Enzi ya Barafu iliyopita. Takriban miaka 12,000 iliyopita Ulaya yote ya Kaskazini ilifunikwa na ganda la barafu lenye unene wa mita mia kadhaa. Wakati wa kupungua kwa baridi barafu ilianza kuyeyuka na kusababisha kutokea kwa ziwa kubwa sana ambalo ni mwanzo wa Baltiki. Ziwa hili lilipata njia ya kujiunga na bahari na kiasi cha maji ya chumvi yaliingia ndani. Hivyo maji ya Baltiki ni mchanganyiko wa maji ya chumvi na maji matamu. Kiasi cha chumvi ndani ya maji yake ni kidogo kulingana na maji ya bahari ya kawaida.

neg:
Trinidad na Tobago
Nchi ina eneo la km² 5,128 ambalo karibu lote ni kisiwa kikuu cha Trinidad. Kile cha Tobago kina asilimia 6 tu za eneo pamoja na 4% ya wakazi. Kuna visiwa vidogo vingine 21.

neg:
Ghana
Ghana ni nchi ambayo inapatikana katika Ghuba ya Guinea, nyusi chache kaskazini mwa Ikweta, jambo ambalo linaipa nchi hii hali ya joto. Nchi hii inapatikana katika eneo la kilomita mraba 238,500 (maili mraba 92,085). Eneo hili limezungukwa na Togo kwa upande wa mashariki, Cote d’Ivoire upande wa magharibi, Burkina Faso upande wa kaskazini na Ghuba ya Guinea (Bahari ya Atlantiki) upande wa kusini. Laini ya Greenwich Meridian hupita ndani ya Ghana, katika jiji la viwanda la Tema. Kijiografia Ghana inapatikana karibu zaidi ya sehemu ya “katikati” mwa ulimwengu kuliko nchi yoyote ile ingawa sehemu halisi ya katikati, (0°, 0°) inapatikana katika Bahari ya Atlantiki kwa makadirio kilomita 614 (maili 382) kusini mwa Accra, Ghana, katika Ghuba ya Guinea.

neg:
Bara Hindi
Kijiografia kuna sehemu tatu:
Kijiolojia Bara Hindi si sehemu ya Asia. Inakaa juu ya Bamba la Uhindi ambalo ni bamba la gandunia lililokuwa kama kisiwa kikubwa ndani ya Bahari Hindi hadi kujisukuma dhidi ya Bamba la Asia takriban miaka milioni 10 iliyopita. Mshtuko wa mgongano huu ulisababisha kukunja kwa ganda la dunia na kutokea kwa nyororo za milima ya Himalaya ambayo inazidi kurefuka kidogokidogo kila mwaka.

neg:
Bara la Antaktiki
Tabia ya pekee ya Antaktiki ni ngao ya barafu inayofunika karibu uso wote wa nchi yake pamoja na sehemu za bahari ya karibu. Ngao ya barafu hii ni mkusanyiko mkubwa wa barafu duniani. Unene wake (yaani kimo juu ya ardhi) unafikia hadi mita 4,500.
Ngao ya barafu inajumlisha

neg:
Ancohuma
Urefu wake ni mita 6,427 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Visiwa vya South Georgia na South Sandwich
Visiwa vyote vina eneo la km² 3,900.

neg:
Amerika
Amerika iko kati ya Bahari ya Atlantiki na Bahari ya Pasifiki kwa urefu wa kilomita 15,000 kutoka kaskazini (rasi Columbia) hadi kusini (rasi Hoorn).

neg:
Bahari ya Kusini
Eneo lote ni kilomita za mraba 20,327,000 za maji. Linazunguka pwani la Antaktika lenye urefu wa kilomita 17,968 km. Kina kikubwa ni mnamo 5,805 mita.

neg:
Bara
Kwenye ramani zinazotumia lugha ya Kiingereza kawaida huhesabiwa mabara saba duniani, mengine yakiwa makubwa na mengine madogo. Mara nyingi visiwa vya Pasifiki hujumlishwa pamoja na Australia kama
na kuhesabiwa kama bara.

neg:
Afrika ya Mashariki
Tanzania, Kenya na Uganda zina ukubwa wa eneo la maili za mraba; Tanzania 360,000 ikifuatiwa na Kenya 224,960 na Uganda 93,980 upande wa mashariki nchi hizi zimepakana na bahari ya Hindi na upande wa kaskazini mashariki zimepakana na Somalia, upande wa kaskazini zimepakana na Ethiopia na Sudan Kusini upande wa magharibi ni Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na jamuhuri ya Rwanda na Burundi, kusini ni Zambia, Malawi na Msumbiji.

neg:
Bara la Antaktiki
Jina "Antaktiki" linatokana na lugha ya Kigiriki likimaanisha "kinyume cha Aktiki", ambapo Aktiki ni eneo karibu na ncha ya kaskazini.

neg:
Tanzania
Eneo lina kilometa za mraba 947,303 (nchi ya 31 duniani); maji ya ndani yanachukua asilimia 6.2.

neg:
Anguilla
Kisiwa kikubwa cha Anguilla kina urefu wa 25 km na upana wa 3 km; eneo lake ni 103 km² na idadi ya wakazi mnamo watu 13,500. Kipo upande wa mashariki ya Puerto Rico na upande wa kaskazini ya Saint-Martin.

neg:
Google Earth
Kipengele cha kupima kinaonyesha kwamba urefu wa ikweta ni karibu kilomita 40,030.24, inakosea kwa aslimia -0.112 ikilinganishwa na kipimo halisi cha kilomita 40,075.02 duniani; kwa mduara wa meridian, inaonyesha urefu wa juu wa kilomita 39,963.13, pia inakosea kwa asilimia -0.112 ikilinganishwa na thamani halisi ya kilomita 40,007.86.
Mnamo 16 Desemba 2007, sehemu kubwa ya Antaktika ilirekebishwa kufikia uangavu wa mita 15 kwa kutumia picha kutoka Landsat Image Mosaic ya Australia; (Picha za uangavu wa mita 1 za Antarctica ziliongezwa Juni 2007); hata hivyo, ncha ya barafu ya Arctic, haimo kabisa katika toleo la sasa la Google Earth, kama vile mawimbi ya bahari. Ncha ya kaskazini ya kijiografia hupatikana ikielea juu ya Bahari ya Arctic, mfumo wa kutengeza tofali unatoa vitu vilivyobuniwa /0} karibu na ncha huku tofali zikiwa ndogo zaidi na makosa ya kutokana na kupeleka kwenye mfumo wa juu kulimbikizwa.

neg:
Österåker
Eneo lake ni 322.25 km². Iko kando ya Bahari ya Baltiki. Umbali na Jiji la Stockholm ni 50 km.

neg:
Bara la Antaktiki
Pamoja na taarifa za mabaharia wengine waliopita kwenye pwani bado haikueleweka kama huko karibu na ncha ya kusini kulikuwa na visiwa mbalimbali au nchi kavu kubwa zaidi.

neg:
Kisiwa cha Viktoria (Kanada)
Kinapatikana katika Bahari ya Aktiki kikiwa na ukubwa wa kilometa mraba 217,291, ila wakazi 1,707 tu.

neg:
Chile
Chile ina urefu wa kilomita 4,200 kufuata pwani ya Pasifiki na milima ya Andes. Umbali huu ni kama kutoka Cape Town kwenda Dar es Salaam. Lakini upana wa wastani wa eneo lake ni kilomita 180 tu: sehemu nyembamba ya nchi ina upana wa kilomita 90, sehemu pana zaidi ina kilomita 240.

neg:
Prince of Wales Island (Nunavut)
Kinapatikana katika Bahari ya Aktiki kikiwa na ukubwa wa kilometa mraba 33,339, ila hakina wakazi.

neg:
Madhara ya ongezeko la joto duniani
Mnamo Agosti, mwaka wa 2008, barafu ya baharini iliyokuwa ikiyeyuka ilifungua kwa wakati mmoja Njia ya Kaskazini magharibi na njia ya bahari ya kasakazini, kuifanya iwezekane kusafiri kwa meli katika eneo la kofia ya barafu ya Aktiki. Njia ya Kaskazini magharibi ilifunguliwa mnamo tarehe 25 Agosti, mwaka wa 2008, na eneo lililobaki la ulimi wa barafu lililokuwa linafuna njia ya Bahari ya Kasakazini lilimumunyika siku chache zilizofuata. Kwa sababu ya kupungua kwa eneo la Aktiki, kikundi cha Beluga cha Bremen, Ujerumani, kilitangaza mipango ya kutuma meli ya kwanza katika Njia ya Bahari ya Kaskazini mano mwaka wa 2009.

neg:
Afrika
Kijiolojia Afrika iko kwenye bamba la Afrika. Lile bamba la gandunia la Afrika linaenea mbali zaidi kuliko maeneo tunayotazama kuwa Afrika kijiografia, ni pamoja na maeneo chini ya bahari linapopakana na mabamba ya Ulaya-Asia, Uarabuni, Uhindi na Australia, Antaktika, Amerika ya Kusini na Kaskazini. Upande wa mashariki wa bamba la Afrika kuna ufa unaozidi kupanuka ikielekea kujitenga kutoka Afrika kama bamba la Somalia.

neg:
King William Island
Kinapatikana katika Bahari ya Aktiki kikiwa na ukubwa wa kilometa mraba 13,111, ila wakazi ni 1,279 tu.

neg:
Gotland
Eneo lake ni km² 3,183.7. Iko kati ya Bahari ya Baltiki.

neg:
Devon Island
Kinapatikana katika Bahari ya Aktiki kikiwa na ukubwa wa kilometa mraba 55,247, ila hakina wakazi.

neg:
Melville Island (Northwest Territories and Nunavut)
Kinapatikana katika Bahari ya Aktiki kikiwa na ukubwa wa kilometa mraba 42,149, ila hakina wakazi.

neg:
Bahari ya Mashariki ya Siberia
Bahari ya Mashariki ya Siberia (rus. Восто́чно-Сиби́рское мо́ре "vostochno-sibirskoye more") ni bahari ya pembeni ya Bahari ya Aktiki, kaskazini kwa Urusi. Eneo lake ni 944.600 km².

neg:
Bara la Antaktiki
Barafu hii inashika maji mengi kiasi kwamba kama barafu yote itayeyuka siku moja uwiano wa bahari duniani kote itapanda juu takriban mita 61.

neg:
Siwa barafu
Mara nyingi zinaonekana mita 1 hadi 75 juu ya uso wa bahari; uzito hufikia hadi tani 100,000 au 200,000. Siwa barafu kubwa katika Atlantiki ya kaskazini iliyotazamiwa ilikuwa na mita 168 juu ya maji yaani kimo cha nyumba ya ghorofa 55.

neg:
Bara la Antaktiki
Antaktiki si nchi wala dola na hakuna wenyeji au wananchi. Lakini madola mbalimbali yalitangaza madai ya kutawala sehemu za eneo lake. Madai haya hayalingani na mara kadhaa kuna mataifa mbalimbali yanayodai sehemu ileile.

neg:
Bikini (atolli)
Bikini ni jina la atolli ya Mikronesia kwenye nchi ya Visiwa vya Marshall katika Pasifiki. Mahali pake ni 11°30'N 165°25'E. Ina visiwa vidogo 36 vinavyozungusha hori la ndani lenye urefu wa kilomita 4o na eneo la 594,2 km².

neg:
Britania
Britania ni kisiwa kikubwa cha Ulaya chenye eneo la 229,850 km² pia kisiwa kikubwa cha nane duniani. Kwenye kisiwa hiki kuna nchi tatu za Uingereza, Welisi na Uskoti.

neg:
Bahari ya Karibi
Bahari ya Karibi ina eneo la 2,754,000 km². Inafunika sehemu kubwa ya bamba la Karibi. Kina kikubwa kipo katika mfereji wa Kayman kati ya visiwa vya Kuba na Jamaika mwenye urefu wa 7,686 m chini ya UB.

neg:
Madhara ya ongezeko la joto duniani
Katika Ulimwengu wa kaskazini, eneo la kaskazini la kana ya Aktiki ambayo ni nyumbani kwa watu 4,000,000 imekuwa na ongezeko la joto la kati ya 1°C na 3°C (1.8°F na 5.4°F) katika kipindi cha miaka 50 iliyopita. Kanada, Alaska na Urusi hivi sasa zinapitia hatua ya uyeyukaji wa mchanga ambao ni kama barafu. Hili linaweza kuharibu mifumo ya kiikolojia na kwa kuongeza shghuli za bacteria katika udongo zinaweza kusababisha maeneo haya kuwa vyanzo vya kaboni badala ya vitumiaji vya kaboni. Utafiti (ulichapishwa katika jarida la "Sayansi") kuhusu mabadiliko katika udongo uliofanywa kuwa kama barafu wa eneo la magharibi la Siberia unaonyesha kwamba inazidi kupungua katika maeneo ya kusini, hivyo kupelekea kwa hasara ya kupotea kwa kariibu 11% ya takriban mito 11,000 ya Siberia tangu mwaka wa 1971. Wakati uo huo, Siberia ya magharibi ipo katika hatua ya kwanza ambapo udongo ulikuwa kama barafu unaunda maziwa mapya, ambayo mwishow yanaanza kupotea kama katika eneo la mashariki. Isitoshe, kuyeyuka kwa udongo ambao umekuwa kama barafu mwishowe kutasababisha kutolewa kwa gesi ya metheni kutoka kwa maeneo majimaji yaliyofanywa kuwa kama mawe na barafu.

neg:
Bahari ya Bering
Bahari ya Bering ni bahari ya kando ya Pasifiki iliyopo kusini kwa Urusi na Alaska. Eneo lake ni km² 2.315.000.

neg:
Madhara ya ongezeko la joto duniani
Bila kuhesabu kofia za barafu na mabati ya barafu ya Aktiki na Antaktiki, eneo la jumla la theluji Duniani kote imepungua kutoka 50% tangu mwisho wa karne ya 19. Kwa sasa viwango vya kupungua kwa theluji na urari wa hasara ya kiwango umekuwa ukiongezeka katika maeneo ya Andes, Alps, Pyrenees, Himalayas, Milima ya Rocky na Cascades za Kasakazini.

neg:
Madhara ya ongezeko la joto duniani
Kuanzia mwaka wa 1961 hadi mwaka wa 2003, vipimo vya joto vya bahari Duniani kote vimeongezeka kwa kiwango cha 0.10 °C kutoka eneo la juu la bahari hadi urefu wa mita 700 ndani ya bahari. Kuna tofauti kuanzia mwaka mmoja hadi mwingine na hata vipindi virefu zaidi vya wakati, huku joto la Duniani kote la bahari likipanda kati ya mwaka wa 1991 hadi mwaka wa, lakini kupoa kukirekodiwa kati ya mwaka wa 2003 hadi mwaka wa 2007. Kipimo cha joto cha eneo la Bahari ya Antaktiki ya Kusini kilipanda kwa 0.17 °C (0.31 °F) kati ya miaka ya 1950 na 1980, karibu mara mbili zaidi ya Bahari za Dunia kijumla. Ikijumuisha madhara ya mifumo ya kiikolojia (k.m. kwa kuyeyusha barafu ya baharini, kuathiri algae ambayo humea katika sehemu ya chini), kuongezeka kwa joto kunapunguza uwezo wa bahari wa kuchukua ndani CO.

neg:
Bara la Antaktiki
Visiwa hivi ni pamoja na

neg:
Bara la Antaktiki
Kwa sababu ya baridi kali katika bara hilo, ni bara pekee ambako binadamu hawaishi kwa namna ya kudumu, isipokuwa kuna watu 5,000, hasa wanasayansi, wanaokaa kwa muda katika vituo vyao.

neg:
Bahari ya Aktiki
Bahari ya Aktiki iko kati ya pwani za Asia ya Kaskazini, Alaska na Kanada katika Amerika ya Kaskazini, Greenland na Skandinavia (Ulaya). Eneo lake ni 14.056 km². Kati ya Greenland na Skandinavia kuna uwazi kubwa unaojifungua kwa Atlantiki ya Kaskazini na mlango wa Bering unaunganisha bahari hii na Pasifiki.

neg:
Pasifiki
Pasifiki iko kati ya Bara la Amerika upande wa mashariki na Bara la Asia / Australia upande wa magharibi.
Eneo lake ni kilometa za mraba milioni 179.7 ambayo si bahari kubwa tu bali pia ni eneo kubwa kuliko nchi kavu yote duniani: ni karibu nusu ya uso wa dunia.

neg:
Jimbo Katoliki la Fort Portal
Eneo ni la kilometa mraba 13,553, ambapo kati ya wakazi 1,885,000 (2013) Wakatoliki ni 1,139,869 (60.5%).

neg:
Bara la Antaktiki
Mataifa yanayodai kutawala sehemu za Antaktiki ni pamoja na Argentina, Australia, Chile, Ufaransa, New Zealand, Norwei na Ufalme wa Maungano.

neg:
Jiografia ya Urusi
Jiografia ya Urusi inaeleza tabia za nchi ya Urusi inayotanda juu ya maeneo mapana ya Eurasia ya kaskazini na ambayo ni nchi yenye eneo kubwa duniani, ikiwa na kilomita za mraba milioni 17.
Ina asilimia 11 za maeneo yote ya nchi kavu duniani ndani yake ambayo ni sawa na jumla ya maeneo ya Ulaya na Australia.

neg:
Antelope, Montana
Kulingana na Shirika la sensa Sensa ya Marekani CDP ina eneo la maili 0.1 mraba (0,2 km ²) ya ardhi.

neg:
Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Eneo la koloni lilikuwa na kilomita za mraba 997,000 pamoja na sehemu za maziwa makubwa kama Ziwa Tanganyika na Ziwa Viktoria. Eneo hili lilikuwa karibu mara mbili kuliko eneo la Ujerumani wenyewe kabla ya mwaka 1914.

neg:
Jiografia ya Urusi
Mito hii mitatu humwaga kila sekunde 50,000 m³ kwenye Bahari Aktiki. Vyanzo vya maji viko kusini vikielekea kaskazini. Hii inasababisha kutokea kwa maeneo makubwa mno ya kinamasi kwa sababu theluji ya kusini inaanza kuyeyuka mapema na maji yanaongezeka kaskazini wakati huko ardhi bado imegandishwa kwa hiyo maji hayawezi kuingia ardhini na kufanya vianmasi vikubwa. Takriban asilimia 10 za uso wa ardhi ya Urusi ni kinamasi.

neg:
Pangaia
Katika nadharia ya sayansi ya jiografia inamaanisha bara kubwa linaloaminiwa kuwa liliunganisha bara zote za dunia takriban miaka milioni 250 iliyopita. Maana yake wakati ule sehemu zote za nchi kavu zilikuwepo mahali pamoja kwenye uso wa dunia yetu. Bara hili kuu lilizungukwa na maji ya Panthalassa iliyokuwa bahari ya pekee duniani.

neg:
Prince Patrick Island
Kinapatikana katika Bahari ya Aktiki kikiwa na ukubwa wa kilometa mraba 15,848, ila hakina wakazi.

neg:
Kisiwa Vancouver
Kisiwa Vancouver (kwa Kiingereza: Vancouver Island) kiko katika bahari ya Pasifiki, karibu sana na pwani ya Kanada. Ni sehemu ya British Columbia. Urefu unafikia km 460 na upana km 100. Eneo lake lote ni km2 32134.

neg:
Jiografia ya Urusi
Kuanzia Kaliningrad upande wa magharibi hadi Kisiwa cha Ratmanov kwenye mlangobahari wa Bering upande wa mashariki kuna umbali wa kilomita 8,000.
Kutoka visiwa vya Aktiki vya Urusi kwenye kaskazini hadi Dagestan kwenye mwambao wa Bahari ya Kaspi upande wa kusini kuna umbali wa kilomiita 4500.

neg:
Bahari ya Hindi
Kwa hiyo eneo lote la uso wa bahari hii ni kilomita za mraba 70,560,000 km²; kina cha wastani ni mita 3,741 ilhali kina kikubwa kinafikia mita 7,906. Mjao wake ni kilomita za ujazo 264,000,000 km³ inayolingana na asilimia 19.8% ya mjao wa bahari zote duniani.

neg:
Umoja wa Nchi za Asia ya Kusini-Mashariki
Tangu kwa na nchi wanachama 10 eneo la umoja huu ulikuwa 4,500,000 km na uchumi wake unakua haraka ulifikia pato la trilioni USD $1.4 mnamo mwaka 2008. Jumla ya wakazi ilikuwa watu 575,000,000 ambayo ni sawa na 8% za watu wote duniani.

neg:
Bara la Antaktiki
Pale ambako Rasi ya Antaktiki inaanza kuna safu ya milima ya Ellsworth na huko uko mlima mrefu kabisa wa bara: ni Mlima Vinson wenye mita 4,892 juu ya UB.

neg:
Dunia
Maeneo ya bahari kuu ya dunia kwa kawaida hugawiwa kwa bahari kubwa 3 za Pasifiki, Atlantiki na Bahari Hindi. Sehemu ya chini baharini iko kwenye Mfereji wa Mariana katika Pasifiki (mita 11,034 chini ya UB). Kwa wastani bahari huwa na kina cha mita 3,800.

neg:
Australia na Pasifiki
Hivyo mara nyingi sehemu hii ya dunia imeitwa "Bara la Kiutamaduni". Jina hili si sahihi kijiografia kwa sababu maeneo yake yako juu ya mabamba ya gandunia tofauti, kama vile bamba la Pasifiki, bamba la Australia na mengine madogo. Hata wataalamu hawapatani kuhusu mipaka ya eneo hilo.

neg:
Kasoko
Mwaka 2006 wataalamu waligundua kasoko kubwa zaidi yenye kipenyo cha 500 km huko Antarktika katika picha zilizopigwa kutoka angani. Iko chini ya barafu ya Antarktika katika eneo la Wilkes Land inatajwa kwa kifupi cha WLIC (kiing.: Wilkes Land impact crater). Kasoko ya WLIC inaaminiwa imesababishwa na asteroidi yenye kipenyo cha takriban 5 km.

neg:
Australia
Bara la Australia linakaa juu ya bamba la Australia likiwa na eneo la 7,617,930 km². Umbali kati ya magharibi na mashariki ni km. 4,000, na kati ya kaskazini na kusini umbali ni km. 3,700.

neg:
Maziwa makubwa ya Amerika Kaskazini
Kuna visiwa zaidi ya 35,000 ndani ya maziwa haya. Kisiwa cha Manitoulin katika ziwa Huron upande wa Kanada ni kisiwa cha ziwani kikubwa duniani chenye eneo la 2,766 km² na eneo hili ni kubwa kuliko maeneo ya Unguja (1,658 km²) na Pemba (980 km²) pamoja.

neg:
Agalega
Visiwa hivyo vina eneo la km² 70.

neg:
Marekani
Eneo la Marekani lina ukubwa wa kilometa mraba 9,826,675 na liko hasa katika bara la Amerika Kaskazini kati ya Kanada upande wa kaskazini na Meksiko upande wa kusini.

neg:
Ngisi
Ukubwa wa takriban spishi zote ni chini ya sm 60 lakini ngisi mkubwa inaweza kufika m 13 na ngisi dubwana inafika hata m 14. Ngisi dubwana mkubwa kuliko wote waliokamatwa alivuliwa mwaka 2007 karibu na Antakitiki. Uzito wake ulikuwa kg 495 na urefu wake m 10.

neg:
Bara la Antaktiki
Bara la Antaktiki lina takriban umbo la duara isiyo kamili ikizunguka ncha ya kusini. Pande zote inapakana na bahari: ni mahali ambako maji ya kusini ya Pasifiki, Atlantiki na Bahari Hindi yanakutana. Kwa namna nyingine inawezekana kusema inazungukwa na Bahari ya Kusini.

neg:
Cotopaxi
Urefu wake ni mita 5,897 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Bathurst Island (Nunavut)
Kinapatikana katika Bahari ya Aktiki kikiwa na ukubwa wa kilometa mraba 16,042, ila hakina wakazi.

neg:
Nusutufe ya kusini
Kati ya mabara ni yote ya Antaktiki na Australia, asilimia 90 za Amerika Kusini na theluthi ya kusini ya Afrika yaliyopo kwenye nusutufe. Kuna pia visiwa vikubwa vya Asia zilizopo kusini ya ikweta na visiwa vingi nya Pasifiki.

neg:
Lesotho
Ukweli wa kijiografia ambao wajulikana zaidi kuhusu Lesotho ni kwamba ni nchi inayozungukwa na Afrika ya Kusini, na ni nchi huru pekee duniani ambayo yote iko juu ya mita 1,000 juu ya usawa wa bahari (UB) (ft 3,281). Eneo la chini zaidi liko mita 1,400 (futi 4,593), na zaidi ya asilimia 80 za nchi ziko juu ya mita 1,800 (futi 5,906).

neg:
Australia
Iko kusini kwa Indonesia na magharibi kwa New Zealand. Ikiwa na eneo la 7.682.300 km² ni bara dogo kabisa duniani, kama nchi ni ya sita kwa ukubwa. Mara nyingi visiwa vya New Zealand huhesabiwa kuwa sehemu ya bara la Australia. Vilevile Australia huangaliwa pamoja na visiwa vya Pasifiki katika orodha ya mabara ya dunia kama "Australia na Pasifiki".

neg:
Alberta
Alberta ni jimbo la Kanada upande wa magharibi ya nchi. Kunako mwaka wa 2009, idadi ya wakazi ilikuwa 3,632,483. Una eneo la 661,848 km². Imekuwa jimbo la Kanada tangu 1905.

neg:
Bahari Nyeupe
Bahari Nyeupe ni bahari ya pembeni ya Bahari Aktiki upande wa kaskazini ya Urusi ya kiulaya ikipakana na mikoa ya Murmansk Oblast, Karelia na Arhangelsk Oblast. Inazungukwa na nchi kavu pande tatu hivo ni kama ghuba kubwa la Bahari ya Barents. Eneo lake ni 90,800 km².

neg:
Bara la Antaktiki
Kundi la kwanza la watu kufika kusini kwa kutosha na kuona kona ya barafu ya Antaktiki lilikuwa mwaka 1820 msafara wa kisayansi wa nahodha Fabian von Bellingshausen (Mjerumani Baltiki katika utumishi wa Tsar wa Urusi) akifuatwa mwaka uleule na nahodha Edward Bransfield wa Uingereza na tena Mmarekani Nathaniel Palmer.

neg:
Bara la Antaktiki
Safu ya Milima ya kuvukia Antaktiki (kwa Kiingereza "Transantarctic Mountains") inagawa bara katika sehemu mbili za Antaktiki Magharibi na Antaktiki Mashariki. Mpaka huu unalingana takriban na longitudo ya 180.
Visiwa kadhaa vinahesabiwa kuwa sehemu za Antaktiki. Baadhi ya visiwa hivyo viko ndani ya maji ya bahari. Vingine vinafunikwa na barafu ya kudumu na hivyo haionekani mara moja ya kwamba kuna kisiwa, maana sehemu nyingi ngao nene ya barafu ya kudumu inaingia baharini nje ya pwani.

neg:
Siwa barafu
Siwa barafu kubwa iliyopimwa hadi sasa ilikuwa kipande kikubwa kilichovunjika Antaktika mwaka 2000; urefu wake ulikuwa kilomita 295 na upana kilomita 37. Eneo lake lilikuwa 11,000 km² na masi yake tani bilioni tatu.

neg:
Madhara ya ongezeko la joto duniani
Bahari huingiza joto kutoka jua, huku barafu ikimulika mianga ya jua hadi nafasi ya angani. Kwa hivyo, barafu ya baharini inayorudi nyuma itaruhusu jua kuongeza joto katika maji ya bahari ambayo sasa yameachwa wazi, hivyo kuongeza kiwango cha ongezeko la joto Duniani. Mbinu ni sawa kama ya gari nyeusi inayokuwa moto haraka zaidi inapokaa katika jua kuliko gari nyeuzi. Badiliko hili la kumulika joto la jua pia ndiyo sababu kuu mbona Jopo la Kimataifa la Mabadiliko ya Hali ya Anga linatabiri kuwa vipimo vya joto katika pembe ya kasakazini mwa Dunia itaongezeka kwa kiasi mara mbili ikilinganishwa na maeneo mengine Duniani. Mnamo tarehe Septemba mwaka wa 2007, eneo la barafu katika bahari ya Aktiki lilifika nusu ya ukubwa wake ikilinganishwa na ukubwa wa wastani wa majira ya kiangazi mchache zaidi kati ya mwaka wa 1979 na 2000. Pia mnamo mwezi Septemba mwaka wa 2007, barafu ya eneo la Bahari ya Aktiki Arctic ilirudi nyuma kiasi kwamba iliruhusu barabara ya kaskazini magharibi kuweza kupitika na meli kwa mara ya kwanza katika historia iliyorekodiwa. The record losses of 2007 and 2008 may, however, be temporary.
Mark Serreze wa Kituo cha Marekani cha Theluji na Barafu kinatazama mwaka wa 2030 kama "mwaka ambapo kofia ya barafu ya eneo la Akitiki itakuwa bila barafu. Ongezeko la joto Duniani katika maeneo ya ncha za Dunia halitarajiki kufanyika katika eneo la Ulmwengu wa Kusini. Barafu ya bahari ya Antaktiki ilifikia kiwango chake cha juu zaidi kilichorekodiwa tangu mwanzo wa uchunguzi mnamo mwaka wa 1979, lakini faida kutokana na barafu katika eneo la kusini ni inazidiwa na hasara katika eneo la kaskazini. Mwenendo wa barafu ya bahari Duniani, huku ncha za Dunia za Ulimwengu wa kaskazini na kusini zikijumuishwa zinaonyesha upungufu wazi.

neg:
Marekani
Marekani imeunganisha upana wote wa bara kutoka Bahari ya Atlantiki hadi Pasifiki, ikigawanywa kwa majimbo 48 yanayojitawala.

neg:
Bamba la Amerika ya Kusini
Bamba la Amerika ya Kusini ni moja ya mabamba ya gandunia ya dunia yetu. Lipo chini ya bara la Amerika ya Kusini na chini ya sehemu kubwa za bahari Atlantiki zinazopakana nalo yaani tako la bara. Ni kati ya mabamba makubwa zaidi duniani.
Bamba hili limepakana na bamba la Karibi, bamba la Amerika ya Kaskazini, bamba la Afrika, bamba la Antaktika, bamba la Scotia na bamba la Nasca. Inawezekana ya kwamba limepakana na mabamba madogo mengine yasiyoeleweka bado.

neg:
Jiografia ya Kenya
Jiografia ya Kenya inahusu nchi hiyo ya Afrika Mashariki ambayo ni ya 47 kwa ukubwa duniani ikifuata mara Madagaska ikiwa na eneo la kilomita mraba 580,367 (maili mraba 224,081).

neg:
Zoraki (kundinyota)
Nyota angavu zaidi ni Ankaa au α Alfa Phoenicis yenye uangavu unaoonekana wa mag 2.37 ikiwa na umbali wa Dunia wa miaka ya nuru 77. Hii ni nyota jitu nyekundu . Ni sehemu ya mfumo pamoja na nyota ya pili ndogo inayoizunguka. Jina la Ankaa ni tahajia ya Kilatini kwa kiarabu عنقاء ankaa ambayo ni tafsiri ya "Phoenix" ya Kigiriki; lakini Waarabu wenyewe kiasili hawakutumia jina hili lilitungwa na wanaastronomia wa Ulaya waliotumia majina mengi ya Kiarabu kwa kutaja nyota.

neg:
Bara la Antaktiki
Antaktiki ni bara lililopo kwenye ncha ya kusini ya dunia, kati ya bahari za Pasifiki, Atlantiki na Bahari Hindi.

neg:
Bahari ya Barents
Bahari ya Barents ni tawi la Bahari ya Aktiki, kaskazini kwa Urusi, Norwei na Svalbard. Eneo la 1 424 000 км²

neg:
Afghanistan
Afghanistan ni nchi bila pwani kwenye bahari yoyote. Sehemu kubwa ya eneo lake lenye km² 652,090 ni milima. Asilimia 90 za nchi iko mita 600 au zaidi juu ya UB ikiendelea kupanda hadi mita 7,485 kwenye ncha ya mlima Noshak. Safu za milima kubwa ni Hindu Kush na Pamir.

neg:
Muundo wa dunia
Koti ni tabaka la mwamba lenye unene wa 2,900 km linalofunika kiini cha dunia. Iko chini ya ganda nyembamba la nje la dunia ikianza takriban 30-40 km chini ya uso wa dunia na kufikia kina cha 2,900 km. Mwamba wa koti ya dunia si imara. Kutokana na joto kubwa miamba ya koti imeyeyuka inakaa katika hali ya rojorojo. Sehemu hii ni joto zaidi kuliko ganda la juu. Katika koti ya juu ina halijoto ya sentigredi mamia kadhaa; karibu na kiini halijoto hufikia 3,200 °C hadi 4,000°C.

neg:
Banks Island
Kinapatikana katika Bahari ya Aktiki kikiwa na ukubwa wa kilometa mraba 70,028, ila wakazi ni 114 tu.

neg:
Kanada
Katika eno la km² 9,984,670, km² 9,093,507 ni nchi kavu na km² 891,163 ni maji.