query: Mji wa New York uko na ukubwa wa kiasi gani?

pos:
New York
Jiji limepanuka kutoka kando za mito hadi barani. Eneo lote la jii ni kilomita za mraba 831.4.

neg:
Kimondo cha Chelyabinsk
Kufuatana na taasisi ya Marekani NASA ukubwa wa gimba ulikuwa kipenyo cha mita 17 na masi yake baina tani 6 hadi 10. Kimondo hiki kilikuwa na mbio wa 54,000 km/h au kilomita 15 kwa sekunde. Imekadiriwa ya kwamba wakati wa kuchoma na kupasuka angani kiliachisha nishati iliyolingana na tani 500,000 za baruti ya TNT au takriban mara 20 - 30 kiasi cha nishati kilichoachishwa wakati wa mlipuko wa bomu la nyuklia wa Hiroshima.

neg:
Ossining, New York
Ossining ni mji wa Marekani katika jimbo la New York. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 37,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 75 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 40.4 km².

neg:
Kearny, New Jersey
Kearny ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 37,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 2 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 26.4 km².

neg:
Elizabeth, New Jersey
Elizabeth ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2006, mji una wakazi wapatao 130,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 5 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 35.4 km².

neg:
Kuba
Kisiwa kikuu kina urefu wa kilomita 1,250 na eneo la km² 104,556. Sehemu kubwa ni tambarare isipokuwa milima ya Sierra Maestra katika kusini magharibi inayofikia kimo cha mita 1,974.

neg:
Rye, New York
Rye ni mji wa Marekani katika jimbo la New York. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 15,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 108 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 52 km².

neg:
Schenectady, New York
Schenectady ni mji wa Marekani katika jimbo la New York. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 62,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 74 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 28.5 km².

neg:
Jamhuri ya Watu wa China
China ina eneo la kilomita za mraba milioni 9.6 hivyo ni nchi ya tatu au ya nne kwa ukubwa duniani.

neg:
Nairobi
Kulingana na sensa ya mwaka 2009, Nairobi ina wakaaji 3,138,295 katika eneo la km2 696 (sq mi 269).

neg:
East Hampton, New York
East Hampton ni mji wa Marekani katika jimbo la New York. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 20,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 10 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 999.5 km².

neg:
Moonachie, New Jersey
Moonachie ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 2,700 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 2 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 4.5 km².

neg:
Huntington, New York
Huntington ni mji wa Marekani katika jimbo la New York. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 200,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 41 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 355.1 km².

neg:
Kenilworth, New Jersey
Kenilworth ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2006, mji una wakazi wapatao 7,700 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 34 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 5.5 km².

neg:
Massachusetts
Massachusetts ni jimbo (commonwealth) la kujitawala la Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani. Mji mkuu na mji mkubwa wa jimbo ni Boston. Kwa miji mingine, angalia orodha ya miji. Idadi ya wakazi wa jimbo lote hufikia watu 6,497,967 (2007) wanaokalia eneo la 27,336 km² ambalo ni hasa milima na jangwa. Imepakana na Vermont, New Hampshire, Rhode Island, Connecticut, na New York. Upande wa mashariki maji ya Atlantiki.

neg:
Smithtown, New York
Smithtown ni mji wa Marekani katika jimbo la New York. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 116,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 32 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 288.5 km².

neg:
La Nuda
Urefu wake ni mita 1,894 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Roselle, New Jersey
Roselle ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2006, mji una wakazi wapatao 21,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 17 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 6.9 km².

neg:
Albany, California
Albany ni mji wa Marekani katika jimbo la California. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 16,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 13 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 14 km².

neg:
Jengo la Empire State
Empire State Building ni nyumba ya maghorofa mashuhuri mjini New York (Marekani) yenye umbo la mnara. Ilikuwa jengo ndefu la dunia kwa muda wa miaka 40 tangu ukamilifu wake mwaka 1931 hadi 1972 ambako minara ya World Trade Center ilijengwa mjini New York pia. Tangu kuharibiwa kwa minara hii kwenye shambulio la 11 Septemba 2001 imekuwa jengo kubwa mjini.

neg:
Ghuba ya Uajemi
Urefu wake ni takriban 1,000 km na upana wake kati ya 200 hadi 300 km. Kina hakizidi 100 m.

neg:
Ocean Township, Monmouth County, New Jersey
Ocean ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 28,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 24 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 29 km².

neg:
Jamaika
Kisiwa kina urefu wa km 240 na upana hadi km 85. Eneo lake ni km² 10.991.

neg:
Rochester, Minnesota
Rochester ni mji wa Marekani katika jimbo la Minnesota. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 100,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 312 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 103 km².

neg:
Englewood, New Jersey
Englewood ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 30,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 9 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 12.8 km².

neg:
Oakland, New Jersey
Oakland ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 13,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 72 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 22.7 km².

neg:
Vatikani
Mji wa Vatikani ni dola-mji lenye eneo la kilomita za mraba 0,44 tu. Hivyo ni nchi ndogo kuliko zote duniani. Pande zote inazungukwa na Italia.

neg:
Newark, California
Newark ni mji wa Marekani katika jimbo la California. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2009, mji una wakazi wapatao 44,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 6 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 36 km².

neg:
New York
Kitovu cha mji kipo kwenye kisiwa cha Manhattan kilichopo kati ya Hudson na East River. Eneo la jiji ni funguvisiwa kwenye mdomo huo na visiwa vyake pamoja na Manhattan ni Staten Island, Long Island na visiwa vingine vidogo kwa mfano kisiwa cha Ellis na kisiwa cha Sanamu ya Uhuru (statue of liberty).

neg:
Elmwood Park, New Jersey
Elmwood Park ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 19,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 14 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 7.1 km².

neg:
Amerika
Eneo lote ni km² 42,000,000 na jumla ya wakazi ni milioni 800.

neg:
Mji wa Mto Rouge, Michigan
Kulingana na sensa wa mwaka wa 2000, kulikuwa na watu 9917, kaya 3640 , familia na wakazi 2504 katika mji huu. Wiani ya wakazi ilikuwa 3,713.9 maili mraba (1,434.1 / km ²). Kulikuwa na makazi 4080 kwa wiani ya wastani 1,528.0 / sq mi (590.0/km ²). Wiani ya kirangi ilikuwa 52.58% Weupe, 42.01% Afrika Amerika, 0,78% Amerika, 0.16% Asia,  0.04% wakazi wa visiwa vya Pacific , 1.63% kutoka jamii nyingine, na 2.80% kutoka jamii mbili au zaidi. Wahispani au Latino walikuwa 4.96% ya wakazi.
Kulikuwa na kaya 3640 ambazo 36.0% zilikuwa na watoto chini ya umri wa miaka 18 , 31.4% walikuwa wamefunga ndoa  , 30.4% zilikuwa na mwanamke bila , na 31.2% zisizo na familia. 26.3% ya kaya zote ni watu binafsi na 8.9%ni mtu anayeishi peke yake ambaye alikuwa na umri wa miaka 65 au zaidi. Ukubwa wa wastani wa kaya ulikuwa 2.72 na ukubwa wa familia ya wastani ilikuwa 3.25.
Katika mji idadi ya watu ilienea ambako 31.2% chini ya umri wa miaka 18, 10.2% 18 hadi 24, 29.2% 25 hadi 44, 18.8% 45 hadi 64, na 10.6% ambao walikuwa na umri wa miaka 65 au zaidi. Umri wa wastani julikuwa miaka 31. Kwa kila wanawake 100 kulikuwa wanaume 89.4. Kwa kila wanawake 100 katika umri wa 18 na juu, kulikuwa na wanaume 84.1.
Mapato ya wastani kwa kaya katika mji ilikuwa $ 29.214, na wastani wa kipato kwa familia ilikuwa $ 33.875. Wanaume walikuwa na wastani wa kipato cha $ 35.613 dhidi $ 24.391 ya wanawake. Pato ya mji ilikuwa $ 13.728. Karibu 19,1% ya familia na 22.0% ya idadi ya watu walikuwa chini ya mstari wa umaskini, ikiwa ni pamoja na 30.6% ya wale walio chini ya umri wa miaka 18 na 10.5% ya wale wa umri 65 au zaidi.

neg:
Marekani
Eneo la Marekani lina ukubwa wa kilometa mraba 9,826,675 na liko hasa katika bara la Amerika Kaskazini kati ya Kanada upande wa kaskazini na Meksiko upande wa kusini.

neg:
Hasbrouck Heights, New Jersey
Hasbrouck Heights ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 11,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 35 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 3.9 km².

neg:
Garden City, Michigan
Garden City ni mji wa Marekani katika jimbo la Michigan. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 30,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 193 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 15.3 km².

neg:
Fresno, California
Fresno ni mji wa tano kwa ukubwa katika California. Eneo lake ni 271.4 km² kuna wakazi 500,017 (2007). Mji upo m 90 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Weehawken, New Jersey
Weehawken ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 12,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 44 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 3.9 km².

neg:
Stamford, Connecticut
Stamford ni mji wa Marekani katika jimbo la Connecticut. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 120,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 7 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 97.9 km².

neg:
Cooperstown, New York
Cooperstown ni mji wa Marekani katika jimbo la New York. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 2,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 374 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Freehold Borough, New Jersey
Freehold Borough ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 11,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 53 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 5.2 km².

neg:
Jamestown, New York
Jamestown ni mji wa Marekani katika jimbo la New York. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 32,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 525 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 23.5 km².

neg:
Lincoln, Massachusetts
Lincoln ni mji wa Marekani katika jimbo la Massachusetts. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 8,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 79 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 39 km².

neg:
Banks Island
Kinapatikana katika Bahari ya Aktiki kikiwa na ukubwa wa kilometa mraba 70,028, ila wakazi ni 114 tu.

neg:
Mji wa Mto Rouge, Michigan
Kulingana na Shirika la Sensa ya Marekani , mji huu una eneo la maili mraba 3.4 s (8,8 km ²), ambayo, 2,7 maili mraba (6,9 km ²) ni ardhi na 0,7 maili mraba (1,9 km ²) yake (21,70 %) ni maji.

neg:
Dameski
Mji wa kisasa una eneo la km2 105. Eneo la km2 77 limetumiwa kwa majengo, makazi na mashamba, na eneo lililobaki ni mlima wa Qassioun.

neg:
Erie (ziwa)
Ziwa lina urefu wa kilomita 388 na upana mkubwa wa 92 km. Uso wake una eneo la 25,744 km². Kina cha wastani ni 19 m lakini kina kikubwa chafikia 64 m.

neg:
Mount Vernon, New York
Mount Vernon ni mji wa Marekani katika jimbo la New York. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 68,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 33 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Buffalo, New York
Buffalo ni mji mkubwa wa pili katika New York baada ya New York City. Mji wa Buffalo uko kando la Mto Niagara.

neg:
Brookhaven, New York
Brookhaven ni mji wa Marekani katika jimbo la New York. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2004, mji una wakazi wapatao 470,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 24 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 671.6 km².

neg:
Middletown, New York
Middletown ni mji wa Marekani katika jimbo la New York. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 25,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 158 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 13.0 km².

neg:
Shelter Island, New York
Shelter Island ni mji wa Marekani na kisiwa ya Atlantiki katika jimbo la New York. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 2200 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 17 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 31.4 km².

neg:
River Edge, New Jersey
River Edge ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 11,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 16 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 4.9 km².

neg:
Montclair, New Jersey
Montclair ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 37,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 92 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 16.3 km².

neg:
Bara
Eneo la dunia yote kwa jumla ni [510,066,000 kilomita mraba], ikiwa nchi kavu imechukuwa eneo la [148,647,000 kilomita mraba] na maji yamechukuwa eneo la [361,419,000 kilomita mraba]. Eneo la maji kulingana na eneo la nchi kavu ni asilimia 70.9, na nchi kavu [148,647,000 kilomita mraba] ni asilimia 29.1. Maji ya bahari yamechukuwa eneo la [335,258,000 kilomita mraba]ambalo ni asilimia 97, na maji yaliyobakia matamu ni asilimia 3 tu.

neg:
Manchester, New Hampshire
Manchester ni mji wa Marekani katika jimbo la New Hampshire. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 109,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 64 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 90.4 km².

neg:
Baldwin Harbor, New York
Baldwin Harbor ni mji wa Marekani katika jimbo la New York. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 8,100 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 3 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 4.4 km².

neg:
Livingston, New Jersey
Livingston ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 28,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 94 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 36.4 km².

neg:
Lodi, New Jersey
Lodi ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 24,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 11 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 5.9 km².

neg:
Hempstead, New York
Hempstead ni mji wa Marekani katika jimbo la New York. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 750,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 65 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 495.5 km².

neg:
North Bergen, New Jersey
North Bergen ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 56,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 64 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 14.5 km².

neg:
Hoboken, New Jersey
Hoboken ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2006, mji una wakazi wapatao 40,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 9 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 5.1 km².

neg:
New York (jimbo)
Jimbo lina wakazi 19,254,630 kwenye eneo la 141,205 km².

neg:
Eatontown, New Jersey
Eatontown ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 14,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 17 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 15.3 km².

neg:
New York
New York (Kiing.: "New York City") ni jiji kubwa kabisa Marekani na kati ya miji mikubwa duniani. Iko kwenye pwani la kaskazini-mashariki ya Marekani katika jimbo la New York.

neg:
Concord, Massachusetts
Concord ni mji wa Marekani katika jimbo la Massachusetts. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 17,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 43 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 65 km².

neg:
Kata ya Antelope, Nebraska
Kulingana na Shirika la sensa Marekani, kata hii ina eneo la maili 858 za mraba (2.223 km ²), p, 857 maili mraba (2.220 km ²) ya ardhi na maili mraba 1 (4 km ²) yake (0,16%) ni maji.Kata aya Antelope iliundwa mwaka wa 1871.

neg:
Verona, New Jersey
Verona ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 13,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 125 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 7.2 km².

neg:
The New York Times
The New York Times ni gazeti la kila siku la Marekani lililoanzishwa mnamo mwaka 1851 na kuchapishwa mjini New York City. Gazeti kubwa katika mji mkuu wa Marekani, "The Gray Lady"-hesabiwa kwa mwonekano wake na staid style-ni kuonekana kama gazeti la kumbukumbu ya kitaifa. The Times linamilikiwa na Kampuni ya The New York Times, ambayo inachapisha magazeti mengine 18, pamoja na International Herald Tribune na Boston Globe. Mwenyekiti wa kampuni ni Arthur Ochs Sulzberger Jr, ambaye familia ina kudhibitiwa jarida tangu mwaka 1896.

neg:
Norwood, New Jersey
Norwood ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 6,200 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 9 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 7.1 km².

neg:
Carteret, New Jersey
Carteret ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 23,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 4 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 11.3 km².

neg:
New York
Mji mwenyewe ulianzishwa na Waholanzi kwa jina la "Nieuw Amsterdam" (Amsterdam Mpya). Mwaka 1626 kisiwa cha Manhattan kilinunuliwa kwa 60 gulder kutoka wenyeji kikawa mji mkuu wa koloni ya Nieuw Nederland (Uholanzi Mpya).

neg:
Rochester Hills, Michigan
Rochester Hills ni mji wa Marekani katika jimbo la Michigan. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 70,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 250 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 85.3 km².

neg:
Troy, Michigan
Troy ni mji wa Marekani katika jimbo la Michigan. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 81,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 228 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 87.1 km².

neg:
Connecticut
Imepakana na Massachusetts, Rhode Island na New York. Iko kwenye mwanbao wa Atlantiki. Mji mkuu ni Hartford na mji mkubwa ni Bridgeport. Jimbo lina wakazi 3,501,252 (2008) wanaokalia eneo la kilomita za mraba 14,356.

neg:
Baldwin, Nassau County, New York
Baldwin ni mji wa Marekani katika jimbo la New York. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 23,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 7 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Ziwa Huron
Ziwa lina urefu wa kilomita 332 na upana mkubwa wa 245 km. Uso wake una eneo la 59,600 km2. Kina cha wastani ni 59 m lakini kina kikubwa chafikia 230 m.

neg:
Ukulu mtakatifu
Eneo dogo la nchi hiyo (kilometa mraba 0.44) linadaiwa na kutosha ili kuhakikisha uhuru wa miundo ya Kanisa katika kutekeleza majukumu yake.

neg:
Roselle Park, New Jersey
Roselle Park ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2006, mji una wakazi wapatao 13,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 24 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 3.2 km².

neg:
Upplands Väsby
Eneo lake ni 14.02 km². Umbali na Jiji la Stockholm ni 20 km.

neg:
York, Pennsylvania
York ni mji wa Marekani katika jimbo la Pennsylvania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 40,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 184 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
New Rochelle, New York
New Rochelle ni mji wa Marekani katika jimbo la New York. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 72,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 26 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Medford, Massachusetts
Medford ni mji wa Marekani katika jimbo la Massachusetts. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 55,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 4 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 22 km².

neg:
Woodbridge Township, New Jersey
Woodbridge ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2006, mji una wakazi wapatao 100,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 18 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 63 km².

neg:
Summit, New Jersey
Summit ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2006, mji una wakazi wapatao 21,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 114 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 15.7 km².

neg:
Yonkers, New York
Yonkers ni mji wa Marekani katika jimbo la New York. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 200,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 25 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Asbury Park, New Jersey
Asbury Park ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 18,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 6 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 4.1 km².

neg:
Ciudad Nezahualcóyotl
Eneo lake ni 63.44 km².

neg:
Newark, New Jersey
Newark ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2006, mji una wakazi wapatao 280,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 9 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Southampton, New York
Southampton ni mji wa Marekani katika jimbo la New York. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 55,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 8 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 756.6 km².

neg:
Albany, New York
Albany ndiyo mji mkuu katika jimbo la New York. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao milioni 1.1 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 60 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Keyport, New Jersey
Keyport ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 7,500 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 8 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 3.7 km².

neg:
Saint Martin
Ukubwa wa jumla ni kilometa mraba 53.2.

neg:
Washington
Mji mkuu wa jimbo ni Olympia. Hii ni mji mdogo. Miji miwili mikubwa ya jimbo ni Seattle na Spokane.
Eneo la jimbo ni 184,824 km² na idadi ya wakazi inazidi milioni sita.

neg:
Peekskill, New York
Peekskill ni mji wa Marekani katika jimbo la New York. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 22,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 39 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 14.2 km².

neg:
New Bedford, Massachusetts
New Bedford ni mji wa Marekani katika jimbo la Massachusetts. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 90,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 15 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 62 km².

neg:
Kenya
Kenya ni nchi ya 47 kwa ukubwa duniani ikifuata mara Madagaska ikiwa na eneo la kilomita mraba 580,367 (maili mraba 224,081).

neg:
Uppsala
Eneo lake ni 47.86 km². Umbali na Jiji la Stockholm ni 70 km.

neg:
Park Ridge, New Jersey
Park Ridge ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 9,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 43 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 6.8 km².

neg:
Wilaya ya Nyeri
Wilaya hiyo ilikuwa na ukubwa wa eneo la kilomita mraba 3,356  katika maeneo ya kusini mashariki mwa Mlima Kenya.


query: Je,Chukwuemeka Odumegwu Ojukwu alizaliwa lini?

pos:
Emeka Ojukwu
Chukwuemeka Odumegwu Ojukwu (* 4 Novemba 1933 Zungeru (Nigeria) ni mwanasiasa wa Nigeria aliyekuwa mwanajeshi na rais wa jamhuri ya Biafra iliyojitenga na Nigeria 1967 - 1970.

neg:
Rokujo wa Japani
Rokujo (28 Desemba, 1164 – 23 Agosti, 1176) alikuwa mfalme mkuu wa 79 ("Tenno") wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa "Nobuhito", na alikuwa mwana wa Tenno Nijo. Mwaka wa 1165 alimfuata babake na kuwa mfalme hadi kujiuzulu mwaka wa 1168. Aliyemfuata kama Tenno ni binamu yake Takakura.

neg:
Nnamdi Azikiwe
Benjamin Nnamdi Azikiwe (16 Novemba 1904 –11 Mei 1996), kwa kawaida hujulikana kama Nnamdi Azikiwe, au, kinyumbani na maarufu, huitwa "Zik". Alikuwa muanzilishi wa utaifa wa Nigeria na pia alikuwa rais wa kwanza wa Nigeria ya leo. Alishirikiria nafasi kama mwanajamhuri wa kwanza wa Nigeria.

neg:
Tu Youyou
Tu Youyou (amezaliwa 30 Desemba, 1930) ni mwanakemia kutoka nchi ya Uchina. Anajulikana hasa kwa kugundua artemisinin iliyo ni dawa dhidi ya malaria. Mwaka wa 2015, pamoja na William Campbell na Satoshi Omura, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

neg:
Hezekiah Ndahani Chibulunje
Hezekiah Ndahani Chibulunje (amezaliwa tar. 15 Machi 1946) ni mbunge wa jimbo la Chilonwa katika bunge la kitaifa huko nchini Tanzania. Anatokea katika chama cha CCM.

neg:
Achieng Oneko
Uchaguzi wa ubunge wa kwanza ulifanyika mnamo siku ya uhuru mwaka wa 1963 na Achieng Oneko alishinda kiti cha eneo bunge la Mji wa Nakuru. Jomo Kenyatta akawa rais wa kwanza wa Jamhuri ya Kenya na kwa haraka akamteuwa Achieng Oneko kama Waziri wa Habari, Utangazaji na Utalii. Hata hivyo, mwaka wa 1966 Oneko alijiondoa serikalini na kujiunga na chama kipya cha Kenya People's Union, chama cha kijamii kilichokuwa kinaongozwa na sahibu wake Oginga Odinga

neg:
Mzee Small
Said Ngamba au Mzee Small (amezaliwa mw. 1955 - 2014) alikuwa msanii wa maigizo na vichekesho kutoka nchini Tanzania. Huenda akawa anaaminika zaidi kuwa mmoja wa wasanii wakongwe kwa nchi ya Tanzania, hasa katika fani ya uchekeshaji ambayo sasa inachezwa zaidi na vijana.
Kwa historia fupi ya maisha yake, Mzee Small alizaliwa mwaka 1955 na kupata elimu yake ya msingi katika shule ya Mingumbi huko Kilwa mkoani Pwani.
Mbali na kuwa mkongwe, pia Mzee Small kila unapozungumza naye huwa na kawaida ya kujitamba kuwa yeye ndiye msanii wa kwanza kabisa Tanzania Bara kuchekesha katika luninga.

neg:
Mwajuma Abdul
Mwajuma Abdul au Maimuna alizaliwa mwaka 1977 jijini Dar es salaam, alipata elimu ya awali shule ya msingi Mjimwema. Elimu ya sekondari alisoma shule ya Iringa Girls School. Kuhusu fani ya uigizaji, alianza toka alivyokuwa shule ya msingi. Na hata baada ya kumaliza masomo, aliamua kuendelea na sanaa kwa kujiunga na kikundi cha "The Lighters" kilichokuwa na Maskani yake Kimara. Pia, anashiriki katika mchezo wa redio wa "Twende" na wakati unarushwa na kituo cha redio Tanzania. Amesema baada ya kutoka Lighters aliamua kujiunga na Kaole kwa ajili ya kufanya sanaa za kwenye Luninga. Alijitoa Kaole na kujiunga na kundi la "Alwatan Artist Theatre". Alitaja baadhi ya Sinema alizocheza ni pamoja na "Joram Lazima Ufe", ni kitabu kilichoandikwa na mwandishi maarufu barani Afrika, Ben Mtobwa. Kitabu hicho kimejipatia umaarufu mkubwa ndani ya nchi na nje ya mipaka ya Tanzania. Sinema nyingine alizocheza ni "Uwanja wa Dhambi". Katika filamu hiyo amecheza kama Maimuna. Sinema ni "I love you" amecheza kwa jina Rose, Husda amecheza kwa jina la Rose, nyingine "Zindiko" amecheza kwa jina la Amanda. Kuhusu wa wasanii wa Kibongo anavutiwa na Anne Mwampamba na Mikala. Wasanii wa nje wanamvutia ni Bruce Lee, Anjela Mau na Genenve Nnanji. Pia ameshiriki katika tamthilia inayotengenezwa na Benchmak inayoitwa hukumu ya Tunu itanayorushwa na ITV.

neg:
Tanomura Chikuden
Tanomura Chikuden (14 Julai 1777 – 20 Oktoba 1835) alikuwa mchoraji maarufu kutoka nchi ya Japani. Jina lake la asili lilikuwa Tanomura Koken. Hasa alichora maua, ndege na mandhari.

neg:
Kwame Nkrumah
Kwame Nkrumah alizaliwa mnamo mwaka 1909 katika kijiji cha Nkroful kwenye koloni la Gold Coast (leo Ghana). Nkrumah mwenyewe aliandika ya kwamba tarehe ilikuwa 18 Septemba 1909 iliyokuwa siku ya Jumamosi. Hii inalingana na jina "Kwame" ambalo katika utamaduni wa Waakan ni jina la mwanamume aliyezaliwa siku hiyo. Ila tu aliposoma Marekani alijulikana kwa jina la "Francis Nwia Kofi Nkrumah" na "Kofi" ni jina la mwanamume aliyezaliwa siku ya Ijumaa.

neg:
Tshimanga Assosa
Assossa alizaliwa katika mji wa Kamina uliopo Jimbo la Shaba huko Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo mnamo tarege 4 Aprili, 1949. Alipata elimu ya Sekondari katika Shule iliyojulikana kama Charles Ruangwa hapo Kamina. Assosa alianza kuimba akiwa bado mdogo na kwamba aliyejipeleka mwenyewe katika kwaya ya Kanisa la Mtakatifu Baram huko Kamina ambako Mapadri walimsaidia kumfundisha muziki. Pamoja na juhudi zake hizo, Baba yake mzazi kamwe hakutaka mwanaye ajitumbukize katika muziki na kumtaka afuate masomo yake shuleni.

neg:
Charles Njonjo
Njonjo ni mwana wa Yosia Njonjo aliyekuwa mkuu wa kikoloni na kupokea shahada ya sheria kutoka Chuo Kikuu cha Fort Hare katika Afrika ya Kusini. Baada ya uhuru wa Kenya mwaka 1963, Njonjo aliteuliwa Mwanasheria Mkuu. Njonjo aliandikisha Chama cha G.E.M.A, lakini hapo baadaye angekuwa mpinzani wa kikundi mnamo mwaka wa 1976 akawastaki baadhi ya wanachama wake pamoja na Kihika Kimani, Njenga Karume na uhaini - amri mara Rais nchini aligeuka na kutupilia hio kesi. Naye Mwanasheria Mkuu aliushikilia kazi yake hadi mwaka wa 1979. Mwaka huo huo alichaguliwa kuwa Mbunge wa jimbo la Kikuyu na mwaka wa 1980 aliteuliwa kuwa Waziri wa Katiba katika Serikali ya Daniel arap Moi. Mwaka wa 1983 alilazimishwa kujiuzulu, na akaacha maisha ya umma baada ya uchunguzi wa mahakama alihitimiza alikuwa ananyanyasa watu ofisini mwake huku ikiwa na madai kwamba alikuwa anajaribu kuchukua urais kutoka Moi.. Hapo mapema mwaka wa 1980 alikuwa mwenyekiti wa Idara ya Shirika la Afrika Mashariki ya Wanyama.

neg:
Charles Njonjo
Charles Mugane Njonjo (alizaliwa mwaka wa 1920) ni Mwanasheria Mkuu wa nchi ya Kenya hapo zamani (1963-1979), na Waziri wa Katiba (1980-1983).

neg:
Tarcisius Ngalalekumtwa
Tarcisius Ngalalekumtwa (amezaliwa 25 Oktoba 1948) ni askofu Mkatoliki nchini Tanzania.

neg:
A Man of the People
A Man of the People ni riwaya ya 1966 iliyoandikwa na Chinua Achebe. Ni riwaya ya nne ya Achebe. Kitabu hicho kinaelezea hadithi ya vijana aliyeelimika aitwaye Odili, na vita vyake na Chief Nanga, mwalimu wake wa zamani ambaye aliingia katika siasa katika nchi ya kisasa ya Afrika isiyotajwa. Odili anawakilisha kizazi kipya; Nanga anawakilisha desturi ya Nigeria. Mwisho wa kitabu unaisha kwa mapinduzi ya kijeshi, sawa na maisha halisi ya Johnson Aguiyi-Ironsi, Chukwuma Kaduna Nzeogwu na Yakubu Gowon. Sawa na maisha halisi ya Johnson Aguiyi-Ironsi, Chukwuma Kaduna Nzeogwu na Yakubu Gowon.

neg:
Mapinduzi ya Zanzibar
Tarehe 12 Januari 1964 asubuhi na mapema, mwanachama wa ASP John Okello (1937-1971 ?) kutoka Uganda aliongoza wanamapinduzi 600–800 wa kisiwa kikuu cha Unguja kushinda polisi wa nchi na kuteka silaha zao. Halafu walielekea Zanzibar Town walipompindua Sultani Jamshid bin Abdullah na serikali yake. Waliokufa katika mapigano wamekadiriwa kuwa 80 hivi tu.

neg:
Achile Kiwanuka
Achile Kiwanuka (+ Namugongo 3 Juni 1886) ni mfiadini mmojawapo kati ya Wakristo 22 wa Kanisa Katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama Wafiadini wa Uganda.

neg:
Wahehe
Mtwa Munyigumba alifariki mwaka 1879 katika kijiji cha Lungemba akiwa amefanikiwa kuziunganisha koo zaidi ya 100 ambazo baadaye ndizo zilizozaa kabila la Wahehe. Wakati Munyigumba anafariki, Mtwa Mkwawa, ambaye ni mtoto wake wa kwanza, alikuwa na umri wa miaka 24.

neg:
Akon
Akon amedai katika mahojiano kwamba jina lake kamili ni Aliuane Damala Bouga Time Puru Nacka Lu Lu Lu Badara Akon Thiam ingawa kuna utata na mjadala kuhusu jina lake halisi na tarehe yake ya kuzaliwa. Akon kwa kawaida anajulikana kama Aliuane Thiam. Juu ya jina lake refu , jina kamili la Akon limeripotiwa kuwa Aliaune Badara Thiam na Alioune Badara Thiam na mtandao wa About.com unadai kwamba jina lake la katikati halijawahi kuthibitishwa. Kuhusu tarehe yake ya kuzaliwa, baadhi ya vyombo vya habari vimeripoti kwamba Akon alizaliwa mwaka 1981. Taasisi zingine, ikiwemo AP, wanadai kuwa Akon alizaliwa mwaka wa 1973, na mamake alisaidiwa kujifungua na daktari msenegali aitwaye Magueye Seck.

neg:
Mangosuthu Buthelezi
Inkosi Mangosuthu ("Gatsha") Ashpenaz Nathan Buthelezi (amezaliwa tar. 27 Agosti 1928) ni kiongozi wa Kizulu huko nchini Afrika Kusini, na vile vile kiongozi wa chama cha Inkatha Freedom Party (IFP) ambacho kiliundwa mwaka 1975.

neg:
Mzee Majuto
Alhaji Amri Athumani (alijulikana sana kwa jina la King Majuto na pia Mzee Majuto; Tanga, (1 Agosti 1948 - Dar es Salaam, 8 Agosti 2018) alikuwa mwigizaji, mwongozaji, mwandishi wa muswada na mtayarishaji wa filamu kutoka nchini Tanzania.

neg:
John Knox Bokwe
John Knox Bokwe (1855 - 1922) alikuwa mchungaji wa kikristo, mwandishi na mtungaji wa muziki wa Afrika Kusini. Aliandika kuhusu mambo ya kidini katika lugha yake ya Kixhosa. Pia alikuwa mhariri wa magazeti mawili, "The Kafir Express" na "Isigidimi samaXhosa". Mwaka wa 1914 Bokwe alitolea wasifu yake, "Ntsikana: The Story of an African Convert".

neg:
Papa Wemba
Papa Wemba, jina la kuzaliwa Jules Shungu Wembadio Pene Kikumba Lubefu, Mkoa wa Sankuru, DR Congo, 1949 - Abidjan, Ivory Coast, 24 Aprili 2016) alikuwa mwanamuziki wa lese rumba (iliyojulikana baadaye kama soukous) kutoka Kongo, mmoja wa wanamuziki maarufu kutoka Afrika, na maarufu katika Muziki wa Dunia.

neg:
Manikongo
Mwene Kongo alichaguliwa na akina "bambuta" au wazee wa ufalme. Vyeo mbalimbali chini yake viligawiwa kufuatana na mapokeo kati ya wawakilishi wa koo muhimu.
Manikongo wa kwanza alikuwa Lukena lua Nimi (1380 - 1420) aliyeanzisha ufalme.

neg:
George Boniface Simbachawene
George Boniface Simbachawene (amezaliwa tar. 5 Julai 1968) ni mbunge wa jimbo la Kibakwe katika bunge la kitaifa huko nchini Tanzania. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Kibakwe kwa mwaka 2015 – 2020 Anatokea katika chama cha CCM.

neg:
Pius Msekwa
Pius Msekwa (amezaliwa tar. 9 Juni 1935) ni mwanasiasa kutoka Tanzania. Kuanzia mwaka 1995 hadi mwaka 2005 alikuwa spika wa Bunge la Tanzania.

neg:
Kanku Kelly
Nkashama Kanku Kelly (20 Januari, 1958) ni mwanamuziki maarufu wa muziki wa dansi kutoka nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo- Tanzania. Anafahamika zaidi kwa kuwa miongoni wapigaji mashuhuri wa trampeti mwenye historia ya ndefu katika muziki - hasa kwa kushirikiana na Maquis du Zaire na kuwa mwanzilishi wa The Kilimanjaro Band. Vilevile amebahatika kushikana mikono na viongozi wakubwa wanaoheshimika duniani kote, Mwalimu Julius Kambarage Nyerere na Mzee Nelson Mandela.
Kanku ambaye alifukuzwa shule kwa ajili ya muziki, jina lake halisi ni Nkashama Luis Polycarp, alizaliwa Januari 20, 1958, katika mji wa Kananga Mkoa wa Kasai, Magharibi mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.
Kanku ambaye aliingia nchini Tanzania akiwa kinda kabisa (chini ya miaka ishirini) alikuwa kivutio kikubwa kwenye safu ya wapulizaji wa trumpet katika bendi iliyokuwa tishio miaka ya 1970 hadi 1990 ya Maquis du Zaire iliyokuwa ikipiga muziki wake katika ukumbi wa White House, Ubungo jijini Dar es Salaam. Baba yake mzee Chasuma Leonard alikuwa Daktari wa binadamu na mama yake Chibwabwa Kayipu, alikuwa mfanyabiashara katika mji huo wa Kananga. Kelly alipata elimu ya msingi katika shule ya Kamilabi ambayo miongoni mwa masomo yaliyokuwa yakifundishwa somo la muziki lilikuwemo. Baadaye aliendelea na masomo ya juu katika shule ya Sekondari ya Lyceede Kelekele, ambako aliishia kidato cha tano kwa kufukuzwa shule baada ya kufumwa na mwalimu akiandika wimbo wa Nyboma Mwandido darasani mwaka 1973.

neg:
Waruhiu Itote
Waruhiu Itote (General China) (b. 1922; d. 30 Aprili 1993) alikuwa mmoja wa viongozi muhimu wa uasi wa Mau Mau wakiwa pamoja na Field Marshal Dedan Kimathi, Generali Stanley Mathenge na Field Marshal Musa Mwariama.
Itote alitiwa baloni na vikosi vya jeshi la Uingereza hapo 15 Januari 1954, lakini tofauti na Kimathi, hatimaye aliachiliwa huru.
Mwakani 1967 Itote alichapisha tawasifu yake, " 'Mau Mau' General" (East African Publishing House), na mwakani 1979 aliandika "Mau Mau in Action" (TransAfrica Books).
Alihudumu kama afisa wa juu wa huduma ya Kenya National Youth Service katika afisi zao kuu Ruaraka, Nairobi.
Itote alizaliwa katika kijiji cha Kaheti, taarafa ya Mukurwe-ini, Wilaya ya Nyeri hapo mwaka wa 1922.
Alikufa ugonjwa wa kiharusi hapo mwaka mwaka wa 1993 akiwa na umri wa miaka 71. Wakati wa kifo chake alikuwa akisimamia shamba, karibu na Ol Kalou.

neg:
Pol Pot
Pol Pot alizaliwa 19 Mei 1925 – 15 aprili 1998, Saloth Sar alikuwa Cambodia mwanasiasa na mpinduzi ambaye aliongoza Khmer Rouge kutoka 1963 hadi mwaka wa 1997. Kutoka 1963 hadi 1981, yeye aliwahi kuwa Katibu Mkuu wa Chama cha Kikomunisti ya Kampuchea. Kama vile, akawa kiongozi wa Cambodia tarehe 17 aprili 1975, wakati majeshi yake alitekwa Phnom Penh. Kutoka 1976 na 1979, yeye pia aliwahi kuwa Waziri Mkuu wa Kidemokrasia Kampuchea (30 Waziri Mkuu wa Cambodia).

neg:
Atanasi Bazzekuketta
Hao walikuwa wahudumu wa ikulu ya kabaka wa Buganda Mwanga II (1884 - 1903) ambao waliuawa kati ya tarehe 15 Novemba 1885 na tarehe 27 Januari 1887 kwa sababu ya kumwamini Yesu Kristo baada ya kuhubiriwa Injili na Wamisionari wa Afrika walioandaliwa na kardinali Charles Lavigerie.

neg:
Wagikuyu
Wanajeshi wakikuyu wa King's African Rifles waliorudi nyumbani kutoka Vita Kuu ya Pili ya Dunia (1939-1945) walikuwa wametiwa motisha kupigania uhuru. Wakati huo, mwaka 1944, Harry Thuku alikuwa ameanzisha chama cha kisiasa cha kitaifa, Kenya Afican Study Union (KASU) ambacho kiliendelea kuwa Kenya African Union (KAU). Eliud Mathu, mwanachama wa KAU, alikuwa Mwafrika wa kwanza katika Baraza la Kutunga Sheria (LegCo). Jomo Kenyatta alifanywa mwenyekiti wa KAU mwaka 1947.
Kufikia mwaka 1952, juhudi za KAU kutaka Waafrika watendewe haki kuhusiana na ardhi, hazikuwa zimefaulu. Kwa hivyo, chini ya uongozi wa Jemedari Dedan Kimathi, waasi wa Mau Mau walianza vita dhidi ya wakoloni Waingereza na wasaidizi wao wenyeji. Dedan Kimathi alikamatwa mwaka 1956, kuashiria kushindwa kwa Mau Mau.

neg:
Enugu
Dr Alban (Alban Nwapa), mwandishi wa ngomailiyofuma "it's my life," alizaliwa Enugu tarehe 26 Agosti 1957.
Mchezaji wa kadanda wa Amerka Kikristo Okoye pia alikuwa amezaliwa katika Enugu.

neg:
William Hezekia Shelukindo
William Hezekia Shelukindo (amezaliwa tar. - ) ni mbunge wa jimbo la Bumbuli katika bunge la kitaifa huko nchini Tanzania. Anatokea katika chama cha CCM.

neg:
Bimbo Odukoya
Abimbola Rosemary "Bimbo" Odukoya (nee Abimbola Rosemary Williams) (12 Septemba 1960 - 11 Desemba 2005) alikuwa mchungaji kutoka Nigeria na mhubiri wa runinga ambaye alikuwa ameolewa na mwanzilishi wa Kanisa la chemchemi ya uzima, Taiwo Odukoya.
Odukoya, mara nyingi aliitwa "Mchungaji Bims," alipokea zaidi ya tuzo 60 kitaifa na kimataifa kwa mchango wake wa ujenzi wa taifa, maendeleo ya nchi yake, Nigeria, na kanda ndogo ya Afrika Magharibi, na kwa uongozi kama mwanamke wa kiwango cha maadili na mfano wa kuigwa na wengi Kma mwandishi, mwinjilisti wa runinga maaarufu, msemaji katika mikutano ya kiwango cha juu,mshauriwa vijana na mshauri wa ndoa, alikuwa mmoja wa watu kadhaa waliochaguliwa kwa Samsung kuwakilisha Nigeria katika kubeba mwenge wa Olimpiki mjini Athens, Ugiriki katika 2004 Olympic Games.

neg:
Atanasi Bazzekuketta
Atanasi Bazzekuketta (+ Nakivubo 27 Mei 1886) ni mfiadini mmojawapo kati ya Wakristo 22 wa Kanisa Katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama Wafiadini wa Uganda.

neg:
Aboud Jumbe Mwinyi
Aboud Jumbe Mwinyi (Zanzibar, 14 Juni 1920 - Dar es Salaam, 14 Agosti 2016 ) alikuwa rais wa pili wa Zanzibar toka tarehe 11 Aprili 1972 hadi 30 Januari 1984 alipojiuzulu.

neg:
Patrice Lumumba
Patrice Lumumba (2 Julai 1925 – 17 Januari 1961) alikuwa mwanasiasa mwanamapinduzi wa nchi ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Mwaka wa 1958 alikuwa miongoni mwa waanzishaji wa Chama cha Taifa la Kongo (kwa Kifaransa: "Mouvement National Congolais"). Mwaka wa 1960 alipata kuwa Waziri Mkuu wa kwanza wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo baada ya kuongoza harakati za kugombea uhuru toka kwa utawala wa kikoloni wa Wabelgiji. Baada ya miezi miwili tu ya kuwa Waziri Mkuu, Lumumba alipinduliwa na baadaye kutiwa ndani kabla ya kuuawa katika mazingira ya kutatanisha katika eneo la Katanga upande wa kusini wa Kongo.

neg:
1997
Ni mwaka mbao Steve Iwatta alizaliwa

neg:
Emmanuel Okwi
Emmanuel Okwi (alizaliwa 25 Disemba 1992) ni mchezaji wa soka na anacheza klabu ya Simba S.C. na timu ya taifa ya Uganda. Taifa lake ni Uganda na anacheza kama kiungo.

neg:
Félix Tshisekedi
Félix Antoine Tshisekedi (alizaliwa 13 Juni 1963) ni kiongozi wa chama cha Muungano wa Demokrasia na Maendeleo ya Jamii (UDPS), chama cha zamani na chama cha upinzani cha Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.

neg:
Chanakya
Chanakya (Kisanskrit: चाणक्य "Cāṇakya") (mnamo 350 KK - 283 KK) alikuwa mshauri na waziri wa mfalme Chandragupta Maurya (mnamo 340 KK - 293 KK) nchini Uhindi. Chanakya alimsaidia Chandragupta kuunda utawala wa nasaba ya Maurya.

neg:
Jeremia Maselle Bukwimba
Lolesia Jeremia Maselle Bukwimba (amezaliwa 24 Februari 1971) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Geita kwa mwaka 2015 – 2020.

neg:
Joseph Kony
Joseph Kony alizaliwa mwaka 1961 katika kijiji cha Odek, kinachopatikana mashariki mwa Gulu kaskazini mwa Uganda, wazazi wake walikuwa wakulima. Aliwapenda wadogo zake lakini walipomkosea aliwaadhibu. Katika ujana wake, Joseph Kony alifunzwa kuwa mganga wa kijiji na kakake mkubwa, Benon Okello, na kakake alipoaga alichukua kikamilifu wajibu wa kuwa mganga wa kijiji. Alipokosewa alipendela kupigana badala ya maelewano kwa njia ya mazungumzo. Akiwa shuleni alitaniwa kwa ukubwa wake na walimu walimpa wakati mgumu kwa sababu hakuonekana muerevu sana. Babake alikuwa mteandakazi wa mungu katika kanisa katoliki na mamake alikuwa Muangilikana, Kony alikuwa alatare kwa miaka kadhaa. Aliacha kwenda kanisani akiwa na umri wa karibu miaka 15. Aliachaia masomo yake shule ya upili na alipata umaarufu mwezi wa Januari mwaka 1986, akiwa na miaka ishirini na kitu hivi. Kundi lake lilikuwa moja ya makundi makubwa yaliyoibuka huko Acholi wakati wa vuguvugu maarufu la Roho Mtakatifu lililoongozwa na Alice Auma (aka Lakwena). Hata hivyo kulikuwa na mgogoro miongoni mwa Wacholi walionung'unikia kupoteza uashawishi wao baada ya Rais Tito Okello aliyekuwa Muacholikupinduliwa na Yoweri Museveni na jeshi lake la National Resistance Army (NRA) wakati wa Vita vya msituni vya Uganda vilivyoisha mwaka 1986.

neg:
Mazisi Kunene
Mazisi (Raymond) Kunene (12 Mei 1930 - 11 Agosti 2006) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini. Hasa anajulikana kwa shairi lake kuhusu Shaka Zulu. Wakati wa sera za ubaguzi wa rangi nchini kwake alikaa ng'ambo, hasa Uingereza na Marekani ambapo alifundisha katika vyuo vikuu. Baada ya kurudi nyumbani mwaka wa 1992 akateuliwa na UNESCO kuwa mshairi mkuu wa Afrika. Alipatwa na kansa na kufariki mwaka wa 2006.

neg:
Idi Amin
Idi Amin Dada (/ˈiːdi ɑːˈmiːn/;  1923–1928 – 16 Agosti 2003) alikuwa mwanasiasa na afisa wa jeshi ambaye alipata kuwa Rais wa Uganda kuanzia mwaka 1971 hadi 1979. Alitawala kidikteta ilhali uchumi wa nchi uliporomoka na makosa mengi ya jinai dhidi ya haki za kibinadamu yalitendwa.

neg:
Koigi Wamwere
Koigi Wamwere ni mwanasiasa, mwanaharakati, na mwandishi kutoka nchi ya Kenya. Koigi alizaliwa mwaka wa 1949 huko Bahati, wilaya ya Nakuru. Koigi anajulikana kwa kujaribu kupindua serikali za Jomo Kenyatta na Daniel arap Moi. Koigi aliwekwa kizuizini na watawala hawa, na baadaye alikimbilia uhamishoni nchini Norway miaka ya 80. Baada ya kurudi Kenya miaka ya 90, Koigi alikamatwa na kushtakiwa kwa madai ya kuhusika na uhaini na uporaji kwa kutumia silaha. Kutokana na kampeni kubwa ya kimataifa dhidi ya kesi hiyo ambayo ilichukuliwa kuwa na nia ya kumnyamazisha, serikali ya Kenya ilimwachia huru.

neg:
Elimu nchini Kenya
Kimani Maruge, ambaye ni Mkenya, ndiye aliyekuwa mtu mkongwe zaidi ulimwanguni kujiunga na shule ya msingi .Nimkulima ambaye hakuwa amesoma,alijisajili akiwa na miaka 84 baada ya kufahamu kuwa masomo ya msingi yalikuwa ya bure. Alifariki mwaka wa 2009 akiwa na umri wa miaka 89.

neg:
Okonkwo
Okonkwo ni mhusika mkuu katika riwaya ya "Mambo Huangamia" iliyoandikwa na Chinua Achebe na kutolewa mwaka wa 1958.

neg:
DJ Kalonje
George Waweru (anafahamika zaidi kwa jina la kisanii kama DJ Kalonje: amezaliwa Nairobi tarehe Januari 1987) ni Disc Jockey kutoka Kenya .

neg:
Kwame Nkrumah
Kwame Nkrumah ( 1909 - 27 Aprili 1972) alikuwa Rais wa kwanza wa Ghana na mmoja wa viongozi wenye nia ya kujenga Muungano wa Afrika, tena mchochezi wa falsafa ya Umajinuni.

neg:
Aaron Mokoena
Aaron Tebomo Mokoena (amezaliwa 25 Novemba 1980 katika mji wa Johannesburg) ni mwanakandanda wa utaaluma kutoka nchi ya Afrika Kusini anayecheza kama kiungo wa kati kwa klabu ya Portsmouth inayoshiriki katika ligi kuu ya Uingereza.

neg:
Freddy Kasheba
Freddy Ndala Kasheba (1946 - 22 Oktoba 2004) alikuwa mwanamuziki maarufu katika miondoko ya muziki wa dansi kutoka nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo-Tanzania. Pia alifahamika sana kwa wimbo wake "Kesi ya Khanga".
Freddy alianza kufundishwa gitaa na baba yake wakati akiwa na umri wa miaka 12. Baba yake alijua kupiga gitaa japo hakufanya kazi ya uanamuziki, alikuwa akipiga gitaa nyumbani baada ya saa za kazi. Moja ya bendi maarufu ambazo zilimtambulisha sana Freddy ilikuwa Orchestra Fauvette, Freddy alieleza kuwa bendi ya Orchestra Fauvette ilianza tarehe 7 mwezi wa sita mwaka 1964 katika jiji la Lubumbashi huko Jamhuri ya Kidemokrasi ya Kongo. Jina hilo Fauvette kwa Kiswahili ni Chiriku, bendi ilikuwa na muimbaji ambaye waliamini alikuwa anaimba kama chiriku na hivyo kuipa bendi hiyo jina hilo. Vyombo vyao vya muziki walinunua Ujerumani kupitia duka la muziki la Dar es salaam Music House (duka lipo mpaka leo). Vyombo vilikuwa vya aina ya Hofner, jina lililoheshimika sana kwa wanamuziki wakati huo.

neg:
Kamoya Kimeu
Kamoya Kimeu, ( alizaliwa mnamo mwaka wa 1940) ni mmoja wa wachuma wa wa mabakaki ya kitambo (yaani fossil kwa lugha ya kimombo) waliofanikiwa sana duniani , pamoja na ushirikiano wake na wapaleontologia Meave Leakey na Richard Leakey walivumbua baadhi ya Akolojia muhimu zaidi. Kimeu alipata fuvu la "homo habilis" fuvu lililokuwa linajulikana kama KNM ER 1813, na ni karibu mifupa kamili ya "homo erectu]" iitwayo KNM-WT 15000 au Turkana Boy (pia inajulikana kama Nariokotome boy). Ana mabakai ya mamalia mbili za aina ya "Primates" kwa lugha ya Kiingereza ambazo zimatajwa baada yake: "Kamoyapithecus hamiltoni" na "Cercopithecoides kimeui."

neg:
Emmanuel Ake
Wakati Ake alienda nchini Denmark kwa mara ya kwanza mwaka wa 2000, alijitambulisha kama Ali Rajab Akida, au Ali Akida, tu huku akisema kuwa alizaliwa mnamo 20 Desemba 1982. Baadaye ilikuja kugunduliwa kwamba taarifa hii ilikuwa si sahihi na kwamba jina lake halisi lilikuwa Emmanuel Ake Richard Muttendango, aliyezaliwa mnamo 11 Juni 1980. Ake hatimaye alipigwa faini ya DKK(pesa za Denmark) 7,000 na Mahakama ya mji mkuu wa Gladsaxe. Baada ya idadi ya maamuzi na rufaa kutoka pande zote husika, Kamati ya Kitaifa ya Olimpiki na Shirikisho la Michezo la Denmark lilimpiga marufuku kwa muda wa miezi 3. Klabu ya Ake wakati huo, Akademisk Boldklub, pia ilipigwa faini ya 50,000 DKK na alama zote za timu ya kwanza na timu hifadhi za AB zilizokusanywa katika mechi ambazo Ake alishiriki, ziliondolewa.

neg:
Chioma Chukwuka
Chioma Chukwuka (amezaliwa 12 Machi 1980 katika Oraifite, Anambra State, Nigeria) ni mwigizaji Nollywood Nigeria. Mwaka 2007 aliibuka mshindi wa Afrika Kisasa Academy Award kwa 'Muigizaji bora katika mhusika mkuu'.

neg:
Yaa Asantewaa
Yaa Asantetwaa alizaliwa mnamo 1840 katika mji wa Besease, wakati ule kitovu cha ufalme mdogo ndani ya milki ya Ashanti. Kakaye Afrane Panin aliendelea kuwa Ejisuhene (mtawala) wa Ejisu. Yaa Asantetwaa aliishi maisha ya mkulima akaolewaa akamzaa binti mmoja.[2]

neg:
Historia ya Uganda
Mwaka 1986 serikali mpya ya Yoweri Museveni ilimkaribisha Ronald Muwenda Mutebi, mtoto wa Kabaka marehemu, arudi Kampala. Baada ya Bunge la Uganda kurudisha falme za kihistoria ndani ya Uganda za Banyoro, Ankole na Toro pamoja na Buganda, Mutebi alifanywa Kabaka mpya mwaka 1993.

neg:
Shukuru Kawambwa
Dr. Shukuru Jumanne Kawambwa (amezaliwa 15 Desemba, 1957) ni Mbunge katika Bunge la Tanzania.

neg:
Jay Moe
Juma Mohamed Mchopanga (amezaliwa tar. 27 Novemba 1978) ni rapa wa muziki wa hip hop kutoka nchini Tanzania. Anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Jay Moe. Pia anajulikana kwa vibao vyake mashuhuri kama vile Bishoo, Jua na Mvua, Kama Unataka Demu, Maisha ya Boding, Stori Tatu Tofauti, na Sihitaji aliyofanya na Lord Eyez wa Nako 2 Nako. Jay Moe ni mmoja kati ya waanzilishi wa kundi la muziki wa hip hop na rap maarufu kama Wateule. Pia anafahamika zaidi kwa kuimba maneno magumu na yenye vina vitata, sana-sana ni yeye na Fid Q.

neg:
Shaka Zulu
Shaka (pia: Tshaka, Tchaka au Chaka; halafu: Shaka Zulu, Shaka ka Senzangakhona) (* takriban 1781 - 1828 BK) alikuwa kiongozi wa Wazulu aliyebadilisha ukoo mdogo wa Kinguni kuwa kabila au taifa kubwa lililotawala maeneo mapana ya Afrika Kusini hasa Natal ya leo.

neg:
Ruhollah Khomeini
Ayatollah Ruhollah Musawi Khomeini (Kifarsi: آیت الله روح الله موسوی خمینی) (* 24 Septemba 1902 mjini Khomein; 3 Juni 1989 Tehran) alikuwa kiongozi wa mapinduzi ya Uajemi ya 1979 na baadaye kiongozi wa kiroho wa Jamhuri ya Kiislamu ya Uajemi hadi kifo chake.

neg:
Wahehe
Mkwawa alikuwa na makamanda wenye nguvu kwenye jeshi lake kama Ngosi Ngosi Mwamugumba, Mtemimuma na kaka yake Mtwa Mpangile, ambaye baada ya kuanguka kwa Kalenga, Wajerumani walimtawaza kuwa ndiye Chifu wa Uhehe tarehe 24 Desemba 1896, lakini akanyongwa mnamo Februari 1897 kwa tuhuma kwamba alikuwa akivujisha siri na kumpa Mkwawa.

neg:
Jackie Aygemang
Jackie Agyemang (jina lake la ukoo ni Appiah, alizaliwa 5 Desemba 1983) ni mwigizaji kutoka Ghana. Amewahi kuchaguliwa mara mbili kwa tuzo la mwigazaji bora wa kike katika uhusika na mwigizaji chipukuzi bora katika tuzo la Afrika Kisasa Academy Awards la mwaka 2008.

neg:
Gideon Byamugisha
Alizaliwa Buranga Ndorwa, Wilaya ya Kabale, Uganda wa Magharibi tarehe 29 Agosti 1959 akasomea ualimu kwenye Chuo Kikuu cha Makerere akamaliza kwa digrii mwaka 1985.

neg:
Hamed bin Mohammed el Murjebi
Hamed bin Mohammed el Murjebi (1837 – 14 Juni 1905) amejulikana zaidi kwa jina la Tippu Tip. Alikuwa mfanyabiashara mashuhuri katika Afrika ya Mashariki na Kati wakati wa karne ya 19.

neg:
Madilu System
Jean de Dieu Makiese (28 Mei 1952 - 11 Agosti 2007), alifahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Madilu System, alikuwa mtunzi na mwimbaji wa muziki wa soukous. Alizaliwa huko mjini Léopoldville, enzi hizo iliitwa Kongo ya Kibelgiji - ambayo leo hii inajulikana kama Kinshasa, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC). Alipata kuwa mwanachama wa bendi ya soukous maarufu kama TPOK Jazz ambayo ilitamba sana katika tasnia ya muziki wa Kikongo katika miaka ya 1960 hadi 1980.

neg:
Pierre Nkurunziza
Nkurunziza alizaliwa mwaka 1963 mjini Bujumbura katika familia ya kabila la Wahutu. Alisoma shule ya msingi kwenye mkoa wa Ngozi.
Babaye Eustache Ngabisha alikuwa mbunge wa Burundi mwaka 1965 akaendelea kuwa mkuu wa mkoa katika mikoa miwili. Mzee aliuawa katika kipindi cha vita ya wenyewe kwa wenyewe mwaka 1972 pamoja na Warundi wengine 400,000 hivi.
Nkurunziza alikuwa mwalimu wa Chuo Kikuu cha Burundi wakati vita ya wenyewe kwa wenyewe ilianza baada ya kuuawa kwa rais wa kwanza aliyechaguliwa kutoka jamii ya Wahutu Melchior Ndadaye mwaka 1993.

neg:
Janani Luwum
Janani Jakaliya Luwum (* 1922; + 16 Februari 1977) alikuwa askofu mkuu wa Kanisa Anglikana la Uganda kati ya miaka 1974 na 1977. Alihesabiwa kuwa kati ya viongozi muhimu wa Kanisa la kikristo katika Afrika. Mwaka 1977 aliuawa ama na Idi Amin mwenyewe au kwa amri yake.

neg:
Chameleone
Mtindo wa Chameleone wa muziki ni mchanganyiko wa muziki wa tamaduni wa Kiuganda, rumba ya Kati ya Afrika, Zouk na ragga. Albamu yake ya kwanza ilitolewa nchini Kenya mwaka wa 1999. Tangu wakati huo ametoa albamu kadhaa zikiwa pamoja na "Bageya" mwaka wa 2000, "Mama Mia" mwaka wa 2001, "Njo Karibu" mwaka wa 2002, "The Golden Voice" mwaka wa 2003, "Mambo Bado" mwaka wa 2004 na "Kipepo" mwaka wa 2005.

neg:
Pudenciana Wilfred Kikwembe
Pudenciana Wilfred Kikwembe (amezaliwa tarehe 11 Mei 1967) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Kavuu kwa miaka 2015 – 2020.

neg:
Edgar Ngelela
Edgar Leonard Luhende Ngelela (amezaliwa 15 Oktoba 1980) ni msanii katika masuala ya muziki, uchoraji, uigizaji, uongozaji wa michezo ya jukwaa na ya runingana utengenezaji wa filamu kutoka nchini Tanzania. Ikiwa na pamoja na kucheza maigizo bubu, muziki, kuchora, kubuni na kutengeneza filamu ametumia elimu yake katika kufundisha sehemu mbalimbali kama Chuo kikuu cha Dar es Salaam na TFTC.

neg:
Sobhuza II wa Uswazi
Ngwenyama Sobhuza II (22 Julai 1899 - 21 Agosti 1982) alikuwa mfalme wa Uswazi kuanzia tarehe 10 Desemba 1899 hadi kifo chake. Wakati wa utoto wake, Malkia Labotsibeni Mdluli alitawala badala yake. Sobhuza alipewa utawala tarehe 22 Desemba 1921.

neg:
Chiwale
Kutokana na hali ya vita vya kupigania uhuru wakati huo nchini Msumbiji kati ya Wareno (wavamizi),na FRELIMO (wazalendo); kulitokea tatizo dhidi ya serikali ya Tanzania. Walitakiwa wahame kutokana na kuhofiwa usalama wao. Jumbe Habilu Limbende akatumwa kuwahamisha. Lakini mwenye Makolela alikataa na kusema maneno haya yafuatayo, "MKITAKA MJE MNIUE HAPAHAPA NA FAMILIA YANGU, MIMI HAPA SIHAMI, KWANI PATAKUWA MJINI HATA NINYI WENYEJI MUTAHAMIA."
Ndipo jumbe Limbende akaondoka. Siku moja mwaka wa 1966, mzee Sandali alikwenda Nambaya (kijiji cha jirani na Chiwale), kutembea akakutana na mwalimu Barzolo Kambona ambaye ndiye alikuwa mwalimu wake wa shule ya msingi huko Mpeta Masasi. Nia ya safari ilikuwa ni kuonana na mwenye Chiwale. Hapo mzee Sandali akatumia fursa ya kuonana na mwalimu Barzolo kumuomba masomo ya kwanza/awali, chaki na mpira wa kuchezea wanafunzi ili aweze kuanzisha darasa la awali kama sehemu ya nyongeza ya masomo ya dini (Kur'an), ya Kiisilamu yaliyokuwa yakitolewa katika familia hiyo ya mwenye Makolela. Baada ya mwalimu Barzolo kumpatia vifaa hivyo aliweza kuanzisha darasa likiwa na watu wanane (8), miongoni mwao wasichana 5 na wavulana 3. Darasa hilo lilijengwa jirani na mwamba ulioko kando ya ziwa.

neg:
Che Guevara
Ernesto Guevara au Che Guevara (Rosario, Argentina, 14 Mei 1928; La Higuera, Bolivia, 9 Oktoba 1967 ) alikuwa tabibu mzaliwa wa Argentina aliyekuwa mfuasi wa itikadi za Kisoshalisti za Karl Marx. Guevara anajulikana zaidi kwa harakati zake za kimapinduzi dhidi ya tawala za kibepari huko Amerika ya Kusini na Afrika.

neg:
Babatunde Olatunji
Babatunde Olatunji (April 7, 1927 – April 6, 2003) alikuwa mpiga ngoma, mwalimu, mwanaharakati wa jamii mwenye asili ya Kinigeria. Olatunji alizaliwa katika kijiji cha Ajido, mji mdogo uliokaribu na Badagry, Lagos, mjini kusini magharibi mwa East midlands. Ana asili ya Wayoruba, Olatunji alianza kutambulishwa katika muziki wa asili ya Afrika akiwa katika umri mdogo kabisa. Alisoma habari za ufadhili wa kimasomo katika jarida la "Reader's Digest" kuhusu Rotary International Foundation, kisha kuomba. Alienda Marekani mnamo mwaka wa 1950.

neg:
Mkwawa
Mkwawa au kwa jina refu Mkwavinyika Munyigumba Mwamuyinga (1855 – 19 Julai 1898) alikuwa chifu na kiongozi mkuu wa kabila la Wahehe katika Tanzania ya leo wakati wa upanuzi wa ukoloni wa Ujerumani mwishoni mwa karne ya 19.

neg:
Olusegun Obasanjo
Obasanjo alizaliwa katika kabila la Wayoruba akalelewa kama Mkristo wa kibaptisti. 1958 akajiunga na jeshi akapanda ngazi haraka. 1967-1970 alishiriki katika vita dhidi ya Biafra. Baada ya uasi wa jeshi chini ya Murtala Mohammed mwaka 1975 alipewa cheo cha makamu wa rais. 1976 Mohammed aliuawa na wapinzani ndani ya jeshi waliokosa kumwua Obasanjo pia. Obansajo aliweza kukandamiza uasi akateuliwa na halmashauri ya kijeshi kuwa raisi mpya. Alitumia nafasi yake kuandaa uchaguzi wa 1979 akakabidhi madaraka kwa rais aliyechaguliwa Shehu Shagari.

neg:
Tshimanga Assosa
Tshimanga Kalala Assosa (4 Aprili, 1949) ni mwanamuziki maarufu wa muziki wa dansi kutoka nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo- Tanzania. Alifahamika zaidi kwa kuwa miongoni mwa waimbaji wakubwa wa bendi ya Marquis Original na bendi yake binafsi Orchestra Mambo Bado.
Tshimanga Kalala Assosa ni mwanamuziki maarufu aliyewahi kupiga muziki katika bendi kubwa huko Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo za Negro Success, ]Les Kamalee, Lipua Lipua na Fuka Fuka. Assosa ni mwenye kipaji cha kutunga na kuimba nyimbo za muziki wa dansi pia ni kiongozi wa bendi ya Bana Maquis iliyopo jijini Dar es Salaam. Kwa hali isiyokuwa ya kawaida, Tshimanga Assosa amekuwa akikataa ofa lukuki za kwenda ‘kula maisha’ Ulaya na Marekani na kuamua kuishi katika Jijini la Dar es Salaam nchini Tanzania. Akiwa katika bendi hizo alishirikiana wanamuziki nguli akina Bavon Marie Marie, Nyboma Mwandido, Pepe Kalle na Kiamuangana Mateta Wazola Mbongo ‘ Verckies’.

neg:
Egidi Maria wa Mt. Yosefu
Egidi Maria wa Mt.Yosefu (Taranto, 16 Novemba 1729 - Napoli 7 Februari 1812), alikuwa mtawa ombaomba wa shirika la Ndugu Wadogo Pekupeku kutoka Italia kusini.

neg:
George Huruma Mkuchika
George Huruma Mkuchika (amezaliwa tar. 6 Oktoba 1948) ni mbunge wa jimbo la Newala katika bunge la kitaifa huko nchini Tanzania. Anatokea katika chama cha CCM. Aliingia bungeni mwaka 2010 akarudishwa mwaka 2015.

neg:
Achieng Oneko
Oneko alikuwa mmoja wa wapigania uhuru sita ambao walikamatwa na serikali ya kikoloni ya Uingereza wilayani Kapenguria mwaka wa 1952. Wanachama wengine wa kikundi hicho waliokuwa wanajulikana kama "Kapenguria six" walikuwa Jomo Kenyatta, Paul Ngei, Bildadi Kaggia,Kungu Karumba na Fred Kubai. Wasita hao walikamatwa kwa madai ya kuhusishwa na harakati ya Uasi ya Mau Mau. Wasita hawa waliachiliwa miaka tisa baadaye, mnamo mwaka wa 1961, miaka miwili kabla ya Kenya kupata uhuru.

neg:
Mkwawa
Mkwawa alizaliwa mnamo mwaka 1855 mahali palipoitwa Luhota karibu na Iringa mjini. Alikuwa mtoto wa chifu Munyigumba aliyeaga dunia mwaka 1879.

neg:
Ebenezer Obey
Ebenezer Obey alikuwa mwanamuziki wa Nigeria. Jina lake la kuzaliwa ni Ebenezer Remilekun Aremu Olasupo Fabiyi. Alizaliwa 1942 huko Ogun State. Alikuwa anapiga muziki wa Juju na Highlife.

neg:
Marjorie Oludhe Macgoye
Marjorie Oludhe Macgoye (alizaliwa Mwaka wa 1928) ni mwandishi wa riwaya, insha na mashairi.
Marjorie Oludhe Macgoye alizaliwa mwaka wa 1928 kama Marjorie Klein mjini Southampton, Uingereza. Alihamia Kenya mwaka wa 1954 na kuolewa na D.G.W. Oludhe-Macgoye 1960 akaingia katika ukoo wake wa Kijaluo. Mwaka wa 1971, alitoa mkusanyiko wa mashairi "Poems from East Africa" uliokuwa pamoja na "A Freedom Song". Riwaya yake ya mwaka 1986 "Coming to Birth" ilishinda Tuzo la Sinclair (Sinclair Prize). Alitajwa kuwa "mama wa fasihi ya Kenya".

neg:
Tmk Wanaume
TMK Wanaume Family ni kundi la muziki wa kizazi kipya kutoka Wilaya ya Temeke Jijini Dar es Salaam Tanzania. Kundi lilianzishwa rasmi mnamo Septemba 16, 2002 mjini Mwanza, wakati wa uzinduzi wa albamu ya Juma Nature iitwayo Ugali na hadi sasa limejijengea umaarufu katika albamu zake mbili ilizotoa ambazo ni Kutokea Kiumeni na Ndio Zetu. Wasanii wa kundi baadhi kabla ya wengine kujiengua ni Juma Nature, KR, Doro, D Chief, Mh Temba, Mzimu, Luteni Karama, Chegge, Yp, Y Dash, na wengineo, halafu baada ya kutengana kukawa na "Tmk Wanaume Halisi" na Tmk Wanaume. Tmk Wanaume kiongozi wa kundi ni Mh Temba na Chegge wakati Tmk Wanaume Halisi kiongozi wa kundi ni Juma Nature na Inspector Haroun.

neg:
Emeka Ojukwu
Katika uchaguzi wa 1983 Ojukwu aligombea kiti cha bunge baadaye pia uraisi lakini hakuchaguliwa.
Aligombea tena urais katika uchaguzi wa Aprili 2007 akafikia nafasi ya sita kwa kura 155,000. Alipinga uchaguzi akidai haukuwa sahihi.

neg:
Mangosuthu Buthelezi
Mangosuthu alizaliwa mnamo tar. 27 Agosti mwaka wa 1928, mjini Mahlabathini, KwaZulu-Natal, na Chief Mathole Buthelezi na binti wa mfalme Magogo kaDinizulu, ambaye ni dada wa mfalme Solomon kaDinuzulu. Alipata elimu yake ya msingi katika shule ya Impumalanga iliyoko Mahashini, Nongoma, tangu mwaka 1933 hadi mwaka 1943, kisha katika chuo kimoja kiitwacho Adams College, kilichopo Amanzimtoti, tangu mwaka 1944 hadi 1947.

neg:
Manikongo
Nzinga Nkuwu (1482-1505) alikuwa mwene Kongo wa sita aliyeanza kuwasiliana na Ureno. Akawa Mkristo mwaka 1491 na kutumia jina la Kireno João I (Yohane I).

neg:
Alek Wek
Alizaliwa kama mtoto wa saba kati mya tisa katika Wau Kusini mwa Sudan mwaka wa 1977. The exact date haijulikani. Wakati alipokuwa anajiandaa kuhama Sudan, mama yake alichukua tarehe 16 Aprili, ambayo huwa msimu wa mvua wakati ambao alizaliwa. Anasema jina lake humanisha "Ngo'mbe yenye madoadoa meusi.

neg:
Patrice Lumumba
Mnamo mwezi wa Octoba, mwaka 1959, Lumumba, kama kiongozi wa chama cha MNC, alikamatwa kwa kosa la kuchochea vurugu za kupinga serikali ya kikoloni katika mji wa Stanleyville ambapo watu takriban 30 waliuawa na yeye alihukumiwa kwenda jela kwa muda wa miezi sita. Mnamo tarehe 18 ya mwezi Januari 1960 ambayo ilikuwa siku ya majaribio na hapohapo katika siku ya kwanza ya mkutano wa wa kuzungumzia hatma ya nchi ya kidemokrasia ya Kongo itakumbukwa kwamba licha ya Lumumba kuwa jela katika kipindi hicho cha chake cha MNC kilifanikiwa kuwashawishi wananchi kwenye uchaguzi uliofanyika mwezi Decemba na kushinda katika jamhuri ya Congo. Kutokana na nguvu ya umma iliyokuwa ikifanywa na wananchi wa Congo dhidi ya kuachiliwa kwa Lumumba kutoka kila kona, aliachiliwa na kuruhusiwa kuhudhuria katika mkutano wa Brussels. Mkutano huo ulifikia kilele tarehe 27, June 1960 kwa azimio la uhuru wa nchi ya Kongo na kupanga uchaguzi tarehe 30 ya mwaka huo huo wa 1960 Uchaguzi Mkuu wa Congo 11–25 May 1960. Lumumba na chama chake cha MNC walipata ushindi uliowawezesha kuunda serikali kwa tangazo la tarehe 23 June 1960 na Patrice Lumumba anapata cheo cha uwaziri mkuu akiwa na umri wa miaka 34 na Joseph Kasa-Vubu akiwa ndie Rais wake wa kwanza. Kwa mujibu wa katiba ya Congo mnamo tarehe 24 June serikali ilipitisha kura ya kijasiri ambayo iliamuliwa na baraza la maseneta kwamba tarehe 24 iwe ni siku ya ya kuadhimisha uhuru wa Congo.

neg:
Juma Nature
Juma Nature or Sir Nature (born in 1980 as Juma Kassim Ally in Dar es Salaam ) is a new generation musician popularly known as Bongo Flava from the country of Tanzania . Also a founder of a group of men TMK .

neg:
Yusef Komunyakaa
Yusef Komunyakaa (amezaliwa 29 Aprili 1941) ni mshairi kutoka nchi ya Marekani. Jina lake la kuzaliwa ni James William Brown. Mwaka wa 1994 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.

neg:
Achile Kiwanuka
Hao walikuwa wahudumu wa ikulu ya kabaka wa Buganda Mwanga II (1884 - 1903) ambao waliuawa kati ya tarehe 15 Novemba 1885 na tarehe 27 Januari 1887 kwa sababu ya kumwamini Yesu Kristo baada ya kuhubiriwa Injili na Wamisionari wa Afrika walioandaliwa na kardinali Charles Lavigerie.

neg:
Owerri
Mheshimiwa Eze Dr Emmanuel Emenyonu Njemanze ni Ozuruigbo wa sasa wa Owerri. Kiti cha Eze Owerekilianzishwa katika karne ya 14 wakati wa kwanza wa jadi Owerri mtawala, Eze Eke Onunwa mara alipochaguliwa. Watawala wengine wa jadi katika ukoo wa kifalme ni Eze Okorie Onunwa, Eze Njemanze Okorie Onunwa, Ihemeji Njemanze Iheanacho, Eze Johnson Osuji Njemanze na Eze Onwuegbuchlem Njemanze.

neg:
Jaramogi Oginga Odinga
Jaramogi Ajuma Oginga Odinga (* takriban 1911 – 20 Januari 1994) alikuwa mwalimu, mfanyabiashara, mwanasiasa na kiongozi wa Waluo nchini Kenya. Alikuwa makamu wa rais wa kwanza wa Kenya.

neg:
Achieng Oneko
Alizaliwa katika kijiji cha Tieng'a katika eneo ndogo la Uyoma katika Wilaya ya Bondo mnamo mwaka wa 1920.

neg:
Chinwendu Ihezuo
Ihezuo alizaliwa na kulelewa katika mtaa maskini wa Ajegunle ambayo ni sehemu ya jiji la Lagos. Alijifunza mpira wa miguu akicheza na wavulana barabarani. Hadi leo anapendelea kufanya mazoezi na wanaume. Wazazi wake walimkubali tangu mwanzoni afuate mchezo wake.

neg:
Historia ya Kenya
Wakikuyu waliamua kuanzisha chama chao cha kwanza cha harakati za kisiasa ambacho kiliitwa Young Kikuyu Association. Kiongozi wake alikuwa Harry Thuku. Sababu nyingine ya kuanzishwa kwa chama hiki ni kwamba Waafrika hawakuwa na mwakilishi katika siasa. Chama hicho kilianzishwa mwaka wa 1921. Baadaye jina la chama lilibadilishwa likawa Kenya African Union (KAU), shirika la kitaifa lilodai kuingia katika nchi iliyomilikwa na walowezi. Mwaka 1947, urais wa chama hiki ulitolewa kwa Jomo Kenyatta.

neg:
Oghenekaro Etebo
Oghenekaro Etebo (alizaliwa Novemba 9, 1995) ni mchezaji wa soka wa Nigeria ambaye anacheza kama kiungo wa klabu ya Stoke City na timu ya taifa ya Nigeria.

neg:
Chiyonofuji Mitsugu
Chiyonofuji alikuwa mmoja wa mkuu wa hivi karibuni yokozuna nyakati, 31 kushinda mashindano michuano, pili Taihō tu. Yeye alikuwa hasa ajabu Longevity wake katika cheo Sumo ya juu, ambayo yeye uliofanyika kwa kipindi cha miaka kumi 1981-1991. Yeye alishinda mashindano zaidi kuliko thirties yake yoyote katika wrestler na wastaafu thirties katikati yake, tofauti na wengi ambao yokozuna karibuni tended kustaafu kuzunguka 30. 1045 alifunga Chiyonofuji wins wakati kazi yake kitaaluma, ambayo bado ni unbeaten kama wa 2009. [1] rekodi yake ya mafanikio ya 807 katika mgawanyo wa juu Makuuchi ulifanyika kwa karibu miaka 19, mpaka Kaiō bettered katika Januari 2010. [2]


query: Je,ni mto gani mkubwa zaidi duniani?

pos:
Nile
Mto wa Nile (pia: Naili; kwa Kiarabu  ,النيل an-nīl) ni mto mkubwa upande wa mashariki ya bara la Afrika. Mara nyingi hutajwa kuwa pia ni mto mrefu kabisa duniani kushinda mto Amazonas. Kutoka Ziwa la Viktoria Nyanza hadi mdomo wake kwenye Bahari ya Mediteranea Nile inavuka nchi za Uganda, Sudan Kusini, Sudan na Misri kwa urefu wa km 6,650.

pos:
Amazonas (mto)
Mto Amazonas (Kireno: Rio Amazonas) ni mto mkubwa duniani. Ina chanzo chake katika milima ya Andes inavuka beseni yake hadi Atlantiki kupitia eneo kubwa la misitu minene. Sehemu kubwa ya mwendo wake iko katika nchi ya Brazil. Inabeba maji zaidi kuliko mito ya Nile, Mississippi na Yangtse kwa pamoja.

pos:
Kongo (mto)
Beseni ya Kongo pamoja na tawimito yake ni eneo kubwa la pili duniani la msitu wa mvua. Kwa kiasi cha mshuko wa maji mdomoni ni mto mkubwa wa pili duniani baada ya Amazonas Amerika ya Kusini. Pia ni mto wenye kina kirefu zaidi duniani.

pos:
Kongo (mto)
Kongo na tawimito yake inapita katika eno kubwa la misitu ya mvua duniani (Amazonas pekee inapita katika msitu wa mvua mskubwa zaidi). Ikipita pande zote za ikweta, upande wa kaskazini na pia kusini, sehemu fulani ya beseni yake huwa na majira ya mvua muda wowote.

neg:
Mto Ekebekebyeke
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Amerika ya Kusini
Tambarare kubwa ni beseni ya mto Amazonas ulio na urefu wa kilomita 6,448 na tawimito 10,000. Mto mazonas unapokea maji yake hasa kutoka Andes.

neg:
Elbe
Elbe ni mto mkubwa nchini Ujerumani na Ucheki.

neg:
Mto Chemongo
Maji yake yanaishia katika mto Naili, ulio mrefu kuliko yote duniani, na hatimaye katika Bahari ya Kati.

neg:
Mto Natudau
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Kawianguli
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Kathunguru
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Missouri (mto)
Mto Missouri ni mto mkubwa wa Marekani na tawimto muhimu zaidi la Mississippi. Ni mto mrefu kushinda ule wa Missisippi na ni mto mrefu katika Amerika ya Kaskazini.

neg:
Mto Akaderte
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Yangtze (mto)
Mto Yangtze ("pia:" Changjiang) ni mto mkubwa nchini China na pia mto mrefu wa Asia yote. Duniani huhesabiwa kama mto mrefu wa tatu baada ya Amazonas na Naili).

neg:
Niger (mto)
Njia ya upinde ya mto Niger ilichanganya wataalamu wa Ulaya pamoja na Waarabu kwa karne nyingi. Waroma wa kale walifahamu mto ule mkubwa karibu na Timbuktu wakafikiri ya kwamba unaendelea kujiunga na mto Nile. Mtaalamu Mwarabu Ibn Battuta alifikiri hivyo pia.

neg:
Mto
Chanzo cha mto mara nyingi ni chemchemi au ziwa au maungano ya vijito vidogo. Mto hufuata mwendo wake kwa mtelemko hadi mwisho wake baharini au ziwani au kwa mto mwingine. Kama mto ni mdogo huitwa kijito. Mto mkubwa sana kama Kongo au Nile unaweza kuitwa mto mkubwa au jito.

neg:
Frati
Mto Frati (Kigiriki: Ευφράτης "euphrátēs"; Kiakkadi: Pu-rat-tu; Kiebrania: פְּרָת "Pĕrāth"; Kiaramu: ܦܪܬ "Prâth"; Kar.: الفرات "al-furāt"; Kituruki: Fırat; Kikurdi: فرهات, Firhat) ni mto mkubwa uliopo Asia ya magharibi.

neg:
Amur
Amur (Kirusi: Амур; Kichina: heilong jiang) ni mto mkubwa wa Asia ya Mashariki ambao ni mpaka kati ya Urusi na China kwa maelfu ya kilomita.

neg:
Mto Akatwan
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Nitelejor
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Kaichom
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mito mirefu ya Afrika
Mito mirefu ya Afrika inaonyeshwa katika orodha ifuatayo.
Mara nyingi mto wa Nile unahesabiwa kuwa mtu mrefu kuliko yote ya Afrika pia duniani. Kadirio la urefu wa mto hutegemea jinsi ya kuhesabu tawimito yake. Orodha inayofuata ina tofauti na orodha inayokadiria kwa namna nyingine.

neg:
Botswana
Moja ya maeneo muhimu nchini Botswana ni delta ya mto Okavango. Delta ya Okavango ni delta kubwa kabisa duniani, maana yake mdomo wa mto si baharini bali kwenye nchi kavu, maji yakiishia jangwani.

neg:
Mto Kaiekunyang
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Ekwapalopyot
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Kai-Ekongo
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Kaekalkiryon
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Angamojak
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Niger (mto)
Mto Niger una chanzo chake katika milima ya Futa Djalon nchini Guinea, umbali wa kilomita 240 kutoka bahari Atlantiki. Lakini haufiki baharini moja kwa moja, bali unaelekea kaskazini mashariki kwa Sahara kupitia Bamako na kuunda delta ya barani inayoitwa "Massina" ambako mji mkubwa ni Mopti. Unaendelea hadi Timbuktu unapopita kwenye Sahara ya kusini na kubadilisha mweleko kwenda kusini mashariki. Karibu na mji wa Gao unapita kwa matuta ya mchanga ya Koyma na kuingia tena katika kanda la Sahel. Halafu unapita nchi ya Niger na mji mkuu wake, Niamey. Kutoka hapa njia yake ni mpaka wa Benin hadi "hifadhi ya W" mpakani mwa Niger, Burkina Faso na Benin. Kutoka hapa mto Niger unaendelea hadi Nigeria. Karibu na Lokoja unapokea tawimto wa Benue na kuingia katika kanda la msitu wa mvua wa Nigeria. Karibu na mji wa Onitsha mto unaanza kujigawa na kuwa delta ya Niger. Mikono yake mikubwa inaitwa Forcados, Nun na Escravos.

neg:
Mto Nakitonguro
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Kangebet
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Kolombia
Kati ya milima hiyo kuna chanzo cha mito miwili mikubwa ya nchi: ndiyo Rio Cauca na Rio Magdalena inayoishia katika Bahari ya Karibi (Atlantiki). Mto mkubwa upande wa magharibi ni Atrato unaoishia Pasifiki.

neg:
Mto Kainyangakok
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Nakilima
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Akatelyan
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Nile ya buluu
Ndani ya Ethiopia mto huitwa kwa jina "Abbai" ("mto mkubwa", pia Abay au Abai) ni mto mkubwa kabisa wa Ethiopia.

neg:
Mto Kamodo
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Kambogo (Embu)
Maji yake yanaishia katika mto Tana ambao ndio mrefu kuliko yote nchini na unaishia katika Bahari ya Hindi.

neg:
Mto Thiba
Mto Thiba unapatikana nchini Kenya. Ni tawimto la mto Tana ambao ndio mrefu kuliko yote nchini na unaishia katika Bahari ya Hindi.

neg:
Kinshasa
Mto Kongo ni mto mrefu wa pili katika Afrika baada ya Nile, na ni mkubwa zaidi katika suala la kutoa maji. Kama njia ya maji, hutumiwa kusafiri kwa kiasi katika bonde la Kongo, na unaweza kusafiri kati ya mito ya Kinshasa na Kisangani, na matawi yake mengi yanaweza kusafiriwa. Mto ni chanzo muhimu cha umememaji, na kusini mwa Kinshasa unaweza kuzalisha nguvu za kutosheleza matumizi kwa bara zima.

neg:
Mto Kamogoro
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Kolomokori
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Nyamindi
Ni tawimto la mto Tana ambao ndio mrefu kuliko yote nchini na unaishia katika Bahari ya Hindi.

neg:
Uganda
Mto mkubwa ni Nile inayopita nchi yote kati ya Ziwa Viktoria hadi Ziwa Albert na kuendelea hadi mpaka wa Sudani ikiitwa mwanzoni Nile ya Viktoria na baadaye Nile ya Albert.

neg:
Mto Nawaton
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Nakejuamothing
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Naijokore
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Ngiputire
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Indus (mto)
Mto Indus {Kiurdu: سندھ Sindh; Kipunjabi Sindhu; Kihindi na Sanskrit: सिन्धु Sindhu; Kifarsi: حندو Hindu; Kigiriki: Ινδός Indos} ni mto mrefu wa Bara Hindi na mto mkubwa nchini Pakistan.

neg:
Mto Ayonaialopakalumong
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Kamwangi
Maji yake yanaishia katika mto Tana ambao ndio mrefu kuliko yote nchini na unaishia katika Bahari ya Hindi.

neg:
Amur
Pamoja na mwendo wa Argun urefu wa mto wote ni takriban 4,666 km hivyo mto mrefu wa nane duniani.

neg:
Yordani (mto)
Yordani (kwa Kiebrania: נהר הירדן "nehar hayarden"; kwa Kiarabu: نهر الأردن "nahr al-urdun") ni mto mdogo katika Mashariki ya Kati lakini ni kati ya mito inayojulikana sana duniani kwa sababu imetajwa mara nyingi katika Biblia.

neg:
Mto Nabwalekorot
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Kambogo (Tharaka-Nithi)
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.

neg:
Lambo la Magenge Matatu
Lambo la Magenge Matatu ni lambo kubwa nchini China katika eneo la magenge matatu ya mto Changjiang (Yangtse). Ni kati ya malambo makubwa kabisa duniani ikizalisha kiasi kikubwa cha nguvu ya umememaji kati ya malambo yote (22,250 megawati).
Lambo lilikamilishwa mwaka 2008 kwa shabaha ya kuzuia mafuriko, kuzalisha umeme, kuendeleza uchukuzi, ufugaji samaki, utalii, kuhifadhi mazingira ya asili, kuboresha mazingira, kuhamisha wakazi katika maeneo ya ustawishaji, kupeleka maji kutoka sehemu ya kusini kwenda sehemu ya kaskazini na kumwagilia maji mashamba.

neg:
Mto Chania (Thika)
Mto Chania (Thika) unapatikana Kenya. Ni tawimto la mto Thika ambao unaingia katika mto Tana ambao ndio mrefu kuliko yote nchini na unaishia katika Bahari ya Hindi.

neg:
Pasifiki
Pasifiki ni bahari kubwa kuliko zote duniani.

neg:
Jamhuri ya Watu wa China
Kuna mito mikubwa; mrefu zaidi ni Yangtse (km 6,300), Hwangho au Mto Njano, Xi Jiang au mto wa Magharibi, Mekong, Mto wa Lulu, Brahmaputra na Amur. Mito hiyo yote ina vyanzo vyake katika milima mikubwa yenye usimbishaji mwingi, ikibeba maji kwenda tambarare pasipo mvua nyingi.

neg:
Mto Kaiekunyuk
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Volga
Volga (Kirusi: Волга) ni mto mrefu wa Ulaya. Mwendo wake kuanzia chanzo hadi mdomo uko nchini Urusi. Urefu wake ni 3,690 km. Inanaza kaskazini- magharibi ya Moskva na kupita kwenye tambarare za Urusi ya magharibi. Inaishia kwenye Bahari ya Kaspi kwa kimo cha -28 (chini ya UB) karibu na mji wa Astrakhan. Volga inapokea takriban mito 200 inayoishia humo.

neg:
Mto Kamuma
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Yordani (mto)
Mdomo wake uko m 400 chini ya usawa wa bahari, hivyo Yordani ni mto wa pekee kabisa duniani.

neg:
Ghuba ya Bengali
Mito mikubwa ya Bara Hindi inayoishia katika Ghuba ya Bengali ni: mto Ganga, mto Meghna, mto Brahmaputra, mto Godavari, mto Krishna na mto Kaveri.

neg:
Mto Yemenin
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto
Mwisho wa mto huitwa mdomo. Mdomoni kwa kawaida mto huishia katika gimba kubwa zaidi ya maji, ama mto mkubwa au ziwa au bahari.
Mdomo huo unaweza kuwa mpana kama kijazio hasa baharini ambako bahari inapanuka wakati wa maji kujaa.

neg:
Mto Angaro
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Nalibamun
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Kajukujuk
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Karubangorok
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Kogene
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Kangaki
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Bara la Antaktiki
Tabia ya pekee ya Antaktiki ni pia uhaba wa mito. Mito yote inayotokea ni ya maji ya barafu ya kuyeyuka wakati wa "majira ya joto" katika miezi ya Februari na Machi. Katika sehemu nyingine ya mwaka mito yote inaonekana kama kanda la barafu. Mto mkubwa ni Onyx unaofikia urefu wa kilomita 30 ukiishia katika Ziwa Vanda.

neg:
Ziwa Viktoria
Ziwa Viktoria (pia: Viktoria Nyanza, Ziwa Nyanza) ni ziwa kubwa la Afrika ya Mashariki lililopo baina ya Tanzania, Kenya na Uganda. Ni ziwa kubwa kuliko yote barani Afrika, na la pili duniani, baada ya Ziwa Superior ambalo lipo Amerika ya Kaskazini.

neg:
Mto Kaabilikeret
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Kaetako
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Anam
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Nile ya buluu
Nile ya buluu ni tawimto mkubwa wa mto Nile. Inaanza katika Ziwa Tana kwenye nyanda za juu za Ethiopia na kutelemka hadi Sudan. Mdomo wake uko Sudan mjini Khartum inapounganika na Nile nyeupe na kuunda mto wa Nile wenyewe.

neg:
Mto Kaangole
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mekong (mto)
Mto Mekong ni kati ya mito mikubwa ya dunia na mto mkubwa wa tatu wa bara la Asia. Mkondo wake ni mkondo mkubwa wa kumi duniani.

neg:
Mto Nabergoit
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Atlantiki
Atlantiki ni bahari kubwa inayotenganisha Amerika upande wa magharibi na Afrika na Ulaya upande wa mashariki. Eneo lake ni kilometa za mraba 106,200,000 au sehemu ya tano ya uso wa dunia pamoja na bahari za pembeni kama bahari ya Baltiki na Mediteranea. Hivyo ni bahari kubwa ya pili duniani baada ya Pasifiki. Bila bahari hizi za pembeni eneo lake ni kilometa za mraba 82,400,000.

neg:
Delta la Nile
Nile Delta () ni delta la mto Nile lililopo upande wa Kaskazini mwa nchini ya Misri ambapo ndipo mto Nile unapoanza kusambaa na hatimaye kuishia katika Bahari ya Mediteranea. Delta hii ni moja kati ya madelta makubwa zaidi duniani. Limeanzia upande wa Magharibi ilipo Alexandria hadi Port Said kwa upande wa Mashariki. Delta hili linachukua kiasi cha kilometa 240 za ufukwe wa bahari ya Mediterania na pia katika eneo hili hufanyika shughuli mbalimbali za kilimo. Kwa kuanzia upande wa Kaskazini hadi Kusini Delta hili linakadiriwa kuwa na urefu wa kilometa 160.Delta hili linaanzia taratibu chini kuanzia katika mji wa Cairo

neg:
Mto Natieket
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Kanaki
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Aino
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Nakuwotom
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Nile
Hakuna mapatano kabisa Nile inaanzia wapi. Kawaida ya waandishi Waingereza ni kuhesabu kuanzia Ziwa Viktoria; waandishi wa mataifa mengine huwa wanaweza kuita tayari mto wa Kagera kwa jina "Nile ya Kagera".

neg:
Po (mto)
Po ni mto mrefu zaidi nchini Italia, wenye urefu wa kilomita 652.

neg:
Mto Narodi
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Madhara ya ongezeko la joto duniani
Kulingana na ripoti ya Reuters, theluji za Himalaya ambazo ndizo vyanzo vya mito mikubwa zaidi Barani Asia, mito Ganges, Indus, Brahmaputra, Yangtze, Mekong, Salween na Manjano – inaweza kupungua kadiri vipimo vya joto vinavyoongezeka. Takriban watu bilioni 2.4 wanaishi katika bonde la mifereji wa mito ya Himalaya Uhindi, Uchina, Pakistan, Bangladesh, Nepal na Myanmar huenda zikawa na mafuriko yakifuatiwa na ukame katika miongo ijayo. Nchini Uhindi pekee, mto wa Ganges unatoa maji ya kunywa na kilimo kwa zaidi ya watu milioni 500 million. Imekubalika, hata hivyo, kuwa ongezeko la maji kutoka theluji za Himalaya kila msimu ulisababisha ongezeko la uzalishaji wa kilimo katika eneo la Uhindi ya kasakazini katika kipindi chote cha karne ya 20.

neg:
Hidekeli
Mto Hidekeli (Kiajemi: "tigr", kar.: دجلة, "dijla", kituruki/Kikurdi: "dicle", Kiaramu: "deqlath", Kiebrania: חידקל "hidekel") ni mto wa Asia ya magharibi. Pamoja na Frati ni mto mkubwa wa Mesopotamia.

neg:
Mto Chipkirima
Maji yake yanaishia katika mto Naili, ulio mrefu kuliko yote duniani, na hatimaye katika Bahari ya Kati.

neg:
Mto Ngenjeru
Maji yake yanaishia katika mto Tana ambao ndio mrefu kuliko yote nchini na unaishia katika Bahari ya Hindi.

neg:
Mto Aguli
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Kangisirite
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Colorado
Mto Colorado ni mto wa Marekani na Mexiko. Unajulikana hasa kutokana na bonde lake kubwa linaloitwa Grand Canyon.

neg:
Mto Naalimatumak
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Benue (mto)
Mto Benue (Kifaransa: Bénoué) ni tawimto mkubwa wa mto Niger. Chanzo chake ni katika nyanda za juu za Kamerun hasa milima ya Adamawa. Katika sehemuy a kwanza ya mwendo wake unatelemka mita 600 kwa mwendo kali. Karibu na mji wa Garua unaungana na mto Mayo Kébi. Baada ya mwendo wa 350 km mto unatoka Kamerun na kuingia Nigeria karibu na bandari ya Jimeta. Hapa mto una upana wa kilomita moja unaoweza kupanua wakati wa mvua. Baada ya Yola mto unapokea tawimto wake muhimu zaidi mto Gongola.

neg:
Niger (mto)
Niger ni mto mkubwa kabisa wa Afrika ya Magharibi na mto mrefu wa tatu barani Afrika ukiwa na mwendo wa km 4.374. Njia yake ni kama upinde ikianza Guinea katika nyanda za juu za Futa Djallon kuelekea kaskazini-mashariki kupitia Mali hadi Niger. Karibu na mji wa Timbuktu inageukia kuelekea mashariki, halafu mashariki-kusini kupitia Benin na Nigeria hadi kufika mdomo wa delta yake kwenye Ghuba ya Guinea ya bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Cheptarit (ziwa Nyanza)
Maji yake yanaishia katika mto Naili, ulio mrefu kuliko yote duniani, na hatimaye katika Bahari ya Kati.

neg:
Nile
Majina ya sehemu ya mto kuanzia Ziwa Viktoria hadi Khartoum ni kama yafuatayo:
Tangu milenia kadhaa maji ya Nile yamekuwa msingi wa maisha nchini Misri na pia kwa sehemu kubwa ya nchi ya Sudani.

neg:
Mto Nariokotome
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Orinoco
Ni mto wa pekee kwa sababu una midomo miwili tofauti: njia kuu ya maji huelekea kwenye delta ya mto katika bahari ya Karibi. Lakini mkono mmoja unafikisha sehemu ya maji yake katika mto wa Amazonas.