query: Mtandao wa Facebook ulianzishwa mwaka upi?

pos:
Mark Zuckerberg
Zuckerberg alivumbua Facebook katika chumba chake cha kulala cha Harvard mnamo 4 Februari 2004. Wazo la Facebook lilimjia kutoka siku zake za Phillips Academy Exeter ambapo, kama vyuo na shule nyingi, ilikuwa na mazoea ya siku nyingi ya kuchapisha kitabu cha kila mwaka chenye picha za wanafunzi wote, Kitivo na wafanyakazi inayojulikana kama "Facebook". Chuoni, Facebook ilianza tu kama "jambo la Harvard", mpaka Zuckerberg alipoamua kuieneza Facebook katika shule zingine na kuomba msaada kutoka kwa Dustin Moskovitz aliyekuwa wakiishi katika chumba kimoja chuoni. Kwanza walieneza hadi Stanford, Dartmouth, Columbia, Cornell na Yale, na kisha kwa shule nyingine zilizokuwa na mawasiliano ya kijamii na Harvard.

neg:
WordPress
Wordpress hutumiwa na zaidi ya watu milioni sitini katika wavuti zao. Wordpress ilianzishwa mwakani 2003 na Matt Mullenweg na Mike Little. Imeidhinishwa na leseni ya GPLv2. Ili kufanya kazi, ni lazima wordpress iwekwe kwa seva ya wavuti. Kabla ya kubuniwa kwa wordpress, wenye wavuti iliwabidi wajue kutumia lugha za PHP na MySQL au HTML ili kuweza kupamba wavuti na blogu zao vile walivyokuwa wakitaka. Wordpress huwa na usanifu wa kutumia plugins ambavyo ni vipengele vinavyokusaidia kupamba wavuti yako na ifanye kazi unayotaka. Kando na plugin, pia huwa na template ili kwamba kazi yako tu ni kuweka makala yao kwa zile templates.

neg:
Elimu
Chuo Kikuu cha Uingereza (UKOU) kilichoanzishwa mwaka wa 1969 kama taasisi ya elimu ya kwanza ulimwenguni kujitolea kutoa elimu ya wazi na ya mbali, bado hutegemea vifaa vilivyopigwa chapa na kuongezea redio, runinga na kompyuta. Vivyo hivyo, Chuo Kikuu cha Indira Gandhi nchini India huweka pamoja matumizi ya chapa, sauti zilizorekodiwa, video, redio, televisheni na teknolojia ya vielezo vya kusikiza mkutano.

neg:
Wikipedia ya Kichina
Wikipedia ya Kichina (Kichina: 中文維基百科/中文维基百科) ni toleo la kamusi elezo huru ya Wikipedia kwa lugha ya Kichina. Wikipedia hii ilianzishwa mnamo mwezi wa Oktoba katika mwaka wa 2002. Wikipedia hii ina makala zaidi ya 250,000 kwa mwezi wa Aprili 2009.

neg:
Sosholojia ya elimu
Matumizi ya tarakilishi na mtandao bado ni changa (ikiwa vinatumika) katika nchi zinazoendelea, na hii ni kwa sababu miundo msingi ni michache na ghali. Kwa kawaida teknolojia kadhaa hutumiwa kwa pamoja bali siyo mbinu moja pekee ya kupokelewa. Kwa mfano, Kothmel Community Radio Internet hutumia matangazo ya redio na kompyuta pamoja na teknolojia ya mtandao, na hivyo hurahisisha kugawa habari na kutoa nafasi za elimu katika kijiji fulani kule Sri Lanka.[20] Chuo kikuu cha Uingereza (UKOU) kilichoanzishwa mwaka wa 1969 kama taasisi ya elimu ya kwanza ulimwenguni kujitolea kutoa elimu ya wazi na ya mbali, bado hutegemea vifaa vilivyopigwa chapa na kuongezea redio, runinga na hivi majuzi programu zilizounganishwa na kompyuta.[21] Vivyo hivyo, Chuo Kikuu cha Indira Gandhi nchini India huweka pamoja matumizi ya chapa, sauti zilizorekodiwa, video, redio, televisheni na teknolojia ya vielezo vya kusikiza mkutano.[22]

neg:
Wikipedia ya Kiromania
Ilianzishwa mnamo mwezi wa Juni 2003, toleo hili lina makala takriban (kwa mwezi wa Januari 2008) na ndiyo Wikipedia ya 16 kwa ukubwa. Mnamo mwezi wa Desemba 2004, watumiaji katika Wikipedia ya Kiromania walianza mjadala kuhusu kuanzisha ukurasa wa kwao wenyewe wa Wikimedia, "".

neg:
Mapinduzi ya Viwandani
Wakati aliposafiri kwenda Uingereza mnamo mwaka wa 1810, Mfanyibiashara Francis Cabot Lowell wa Newburyport aliruhusiwa kutembelea viwanda vya nguo vya Uingereza, lakini bila ya kuandika chochcote. Alipogundua kuwa Vita vya mwaka 1812 vilkuwa vimeharibu biashara yake ya uagizaji bidhaa kuttoka nchi geni lakini soko la vitambaa vilivyokamilika vya nyumbani lilikuwa likiibuka nchini Marekani, alikumbuka muundo wa mashine za nguo, na aliporudi nchini Marekani, alianzisha Kampuni ya Utengenezaji bidhaa. Lowell na wenziwe walijenga kiwanda cha pili cha kinu cha Marekani cha kubadilisha pamaba iwe kitambaa katika eneo la Waltham, Massachusetts, ikija nafasi ya pili baada ya Kiwanda cha Utengenezaji Pamba cha Beverly. Baada ya kifo chake mnamo mwaka wa 1817, wenzake wa kibiashara walijenga mji wa kwanza Marekani wa viwanda vya utengenezaji bidhaa vua kupangwa, ambao waliupa jina lake. Biashara hii ilipata mtaji wake kutoka Utoaji Hisa kwa Umma, mojawapo ya matumizi yake ya awali nchini Marekani. Lowell, Massachusetts, ikitumia maili 5.6 (kilomita 9) za mifereji na nguvu za farasi elfu kumi iliyosafirishwa na Mto Merrimack, hutazamwa kuwa kama is considered the 'Mwanzo wa Mapinduzi ya Viwandani nchini Marekani'. Mfumo wa Lowell uliofanana Yutopia na uliokaa kwa kipindi muda mchache ulitengeneza, kama jibu la moja kwa moja la hali duni za kikazi za Uingereza. Hata hivyo, kufikia mwaka wa 1850, hasa kufuatia Ukame wa Viazi wa nchi ya Ireland, mfumo huo ulikuwa umebadilishwa na ajira ya wahamiaji maskini.

neg:
Instagram
Tarehe 6 Oktoba 2010 app rasmi ya kwanza ya Instagram ilitolewa.

neg:
Intaneti
Kwa kutumia mtandao, pia ni rahisi kuliko awali kwa watu binafsi na mashirika kuchapisha mawazo na habari kwa watazamaji wengi wanaotarajiwa. Kuchapisha kurasa ya mtandao, kibadilishanaji maoni - blogu, au kujenga tovuti inahusisha gharama ndogo za awali na huleta kupatikana kwa huduma nyingi zisizo na gharama . Kuchapisha na kudumisha idadi kubwa ya, mitandao ya kitaalamu yenye kuvutia, habari tofauti na ya moja kwa moja bado ni swala gumu na ghali, hata hivyo. Watu wengi na baadhi ya makampuni na vikundi-vitumizi hutumia "mitandao ya ubadilishanaji maoni " au blogu ambayo hutumika kama jarida zenye urahisi wakati wa kuongeza habari. Baadhi ya mashirika ya kibiashara huwahimiza wafanyakazi kuwasilisha ushauri katika maeneo yao maalum katika matumaini ya kuwa wageni watafurahishwa na maarifa ya mtaalam na habari za bure, na kuvutiwa kwa shirika hilo kama matokeo. Mfano mmoja wa zoezi hili ni Microsoft, ambayo watengenezaji bidhaa zake huchapisha mitandao ya ubadilishanaji binafsi katika blogu ili kuvutia umma kwa kazi zao. Mikusanyo ya kurasa binafsi za mtandao zilizochapishwa na watoa huduma wakubwa hubakia maarufu, na imeendelea kuwa ya kipekee. Ingawa oparesheni kama vile Angelfire na GeoCities zimekuwepo tangu siku za mwanzo wa Tovuti, oparesheni mpya, kwa mfano, Tovuti Facebook na MySpace kwa sasa vina wafuasi wengi. Oparesheni hizi mara nyingi hujionyesha kama mtandao ya huduma za kijamii kuliko viwekaji vya kurasa za mtandao.

neg:
Intaneti
Intaneti imekuwa chanzo kikuu cha burudani tangu kabla ya mtandao wa dunia nzima, kukiwa na majaribio ya kijamii yanayofurahisha kama vile MUD na MOOyaliyofanywa katika vitoa nhuduma vya vyuo vikuu, ambapo makundi ya Usenetya vichekesho yalipokea kiasi kikubwa cha trafiki kuu. Leo, majukwaa mengi ya Intaneti yana sehemu ya michezo na video za kuchekesha; katuni(vibonzo) fupi katika mfano wa sinema za flashi pia ni maarufu. Zaidi ya watu milioni 6 hutumia vibadilishanaji maoni (blogu) au mbao za ujumbe kama njia ya mawasiliano na kwa ajili ya kubadilishana mawazo. Viwanda vya sinema za watu wazima na kamari vimechukua faida kamili ya mtandao wa dunia nzima, na mara nyingi hutoa chanzo muhimu ya mapato ya matangazo kwa tovuti zingine. Ingawa serikali nyingi zimejaribu kuweka vikwazo katika matumizi ya Intaneti katika viwanda hivi, zilishindwa kupunguza kuenea umaarufu wa viwanda hivi.

neg:
Mark Zuckerberg
Kuna sinema kuhusu Mark Zuckerberg na waumbaji wa Facebook, iitwayo "The Social Network" . Inapaswa kutolewa mwaka wa 2010, na ina waigizaji nyota Jesse Eisenberg na Justin Timberlake.

neg:
Intaneti
Intaneti pia imekuwa soko kubwa kwa makampuni; baadhi ya makampuni makubwa leo yamekua kwa kuchukua faida ya gharama nafuu ya matangazo na biasharakwa kupitia Intanet, pia inajulikana kama biashara kupitia intaneti (e-commerce). Ni njia ya haraka sana katika kueneza habari kwa idadi kubwa ya watu kwa ujumla. Intaneti pia imebadilisha ununuzi - kwa mfano, mtu anaweza kuagiza CD kupitia intaneti na kuipokea katika barua baada ya siku kadhaa, au kuitoa kwa mtandao moja kwa moja katika baadhi ya kesi. Intaneti pia imewezesha uuzaji wa kibinafsi ambao unaruhusu kampuni kuuza bidhaa kwa mtu fulani au kundi maalum la watu, zaidi ya njia zingine za matangazo. Mifano ya uuzaji binafsi hujumuisha jamii zilizo katika Intanet kama vile MySpace, Friendster, Orkut, Facebook, na nyingine yznye maelfu ya watumizi wa Intanet ambao hujiunga kujitangaza wenyewe na kufanya urafiki kupitia Intanet. Wengi wa watumiaji hawa ni vijana na waliobaleghe wenye kati ya miaka 13-25. Kwa upande mwingine, wakati wanapojitangaza wao wenyewe hao pia hutangaza maslahi na mazoea yao, ambayo makampuni ya uuzaji katika Intanet yanaweza kutumia kama habari ili kujua kile ambacho watumiaji hawa watanunua kupitia Intanet, na kutangaza bidhaa za makampuni kwa watumiaji hao.

neg:
Chuo Kikuu cha Oxford
Chuo Kikuu cha Oxford (kwa kifupi Oxford) ni chuo kikuu cha utafiti nchini Ufalme wa Muungano, kilichoanzishwa mnamo mwaka 1096 katika Oxford, England. Hiki ni chuo kikuu cha kale kabisa katika ulimwengu unaotumia lugha ya Kiingereza na chuo kikuu cha pili duniani cha kale kinachoendelea kufanya kazi. Chuo hiki kilikuwa kwa kasi wakati Mfalme Henry wa Pili alipokataza wanafunzi wa Uingereza kuhudhuria Chuo Kikuu cha Paris. Baada ya mgogoro kati ya wanafunzi na wakazi wa mji wa Oxford mwaka 1209, baadhi ya wanataaluma walikimbilia Cambridge ambapo walianzisha Chuo Kikuu cha Cambridge. Vyuo hivi vikuu vya kale mara nyingi hujulikana kama "Oxdridge".

neg:
Mauzo dijitali
Uuzaji wa vitu katika mitandao ulianza mwaka 1971 wakati ambapo Ray Tomlinson aliweza kutuma barua pepe ya kwanza na teknolojia hii imeendelea kuboreshwa zaidi mwaka mmoja baada ya mwingine.

neg:
Chris Hughes (Facebook)
Chris alikuwa kwenye makala kuu ya nakala ya "Fast Company" ya mwezi Aprili 2009, chini ya kichwa "Kijana aliyemfanya Obama Rais; Jinsi mmoja wa waanzishi wa Facebook Chris Hughes alizindua nguvu za Barak na kubadilisha Siasa Milele".
Chris ni mpenda wavulana na ako katika uhusiano na Sean Eldridge. Katika nakala ya "The Advocate" yeye anasema kuwa harakati za haki za kiraia za LGBT bado hazijanyonya nguvu za mtandao wa kijamii, kama vile Facebook na kampeni Obama zilifanya, kwa kuhusisha umma pakubwa na "kuwaambia hadithi siyo tu ya siasa za gay, lakini ya watu wa kila siku ambao hudhulumiwa katika maisha yao ya kila siku.
Yeye pia aliwahi kutumikia katika bodi ya Wakurugenzi ya Taasisi ya Roosevelt mwaka 2005 na 2006.

neg:
Al-Qaeda
Maktab al-Khidamat iliundwa na Abdullah Azzam na Bin Laden katika Peshawar, Pakistan, mwaka wa 1984. Kuanzia 1986 ilianzisha mtandao wa kuajiri ofisi Marekani, ambazo kwazo ya kitovu ilikuwa Kituo cha Wakimbizi cha Al Kifah katika Msikiti wa Farouq kwenye barabara ya Atlantic Avenue, Brooklyn. Miongoni mwa watu mashuhuri katika kituo cha Brooklyn walikuwa "ajenti mara mbili" Ali Mohamed, ambaye wakala maalum wa FBI Jack Cloonan alimwita "mkufunzi wa kwanza wa Bin Laden," na "Sheikh Kipofu" Omar Abdel-Rahman, msajili mkuu wa mujahideen kwa Afghanistan.

neg:
Wikipedia ya Kivietnamu
Wikipedia ya Kivietnamu (Kivietnamu: Wikipedia tiếng Việt) ni toleo la kamusi elezo ya Wikipedia kwa lugha ya Kivietnamu. Wikipedia hii ilianzishwa mnamo mwezi wa Novemba katika mwaka wa 2002, lakini haikupata michango thabiti hadi hapo ilipokuja kuazishwa upya tena mnamo mwezi wa Oktoba katika mwaka wa 2003.

neg:
Nation of Islam
Kina Nation of Islam (, hufupishwa kama NOI) ni shirika la Kiislamu lenye harakati za kidini ambalo lilianzishwa mjini Detroit, Marekani, na Wallace D. Fard Muhammad mnamo tarehe 4 Julai, 1930. Malengo yake hasa ni kuboresha imani za kiroho, mtima, jamii na hali za kiuchumi za Wamarekani Weusi Waislamu wa Marekani na masuala mengine ya kibinadamu. Watahakiki wamelipa jina shirika kama kikundi cha mamlaka ya watu weusi, yaani, kama kikundi cha kuchochea chuki dhidi ya watu wasio weusi na Kikundi kisichowapenda Wayahudi, na NOI hutazamwa kama kikundi cha chuki na kituo cha Southern Poverty Law Center.

neg:
Ndugu Wadogo
Mahubiri yaliendelea kuwa njia kuu ya utume, sio tu katika wiki za uamsho, maandalizi ya sherehe na mafungo, bali pia kwa njia ya vyombo vya upashanaji habari: baada ya magazeti (la kwanza lilianzishwa na Wakapuchini wa Ufaransa mwaka 1861; kufikia mwaka 1919 yalikuwa 164 tayari, halafu yakazidi tena), Ndugu Wadogo walifanya kazi katika redio na televisheni au kuzimiliki wenyewe. Katika nusu ya kwanza ya karne XX utume wa maungamo ulishika nafasi kubwa hata kwa Wakapuchini, ambao toka mwanzo hadi mwaka 1847 walikuwa wakizuiwa na katiba wasifanye kazi hiyo.

neg:
Safaricom
Safaricom, ni kampuni ya mtandao inayoongoza nchini Kenya. ilianzishwa mwaka wa 1997 kama raslimali ya Telkom Kenya. Mwezi Mei mwaka wa 2000, kudi la Vodafone PIC kutoka Uingereza, ambalo ndilo kampuni kubwa la mawasiliano duniani, lilimiliki asilimia 40 ya kampuni na usimamizi wa majukumu ya kampuni.

neg:
YouTube
YouTube ni tovuti ya kushirikisha video ambazo watumiaji wanaweza kuzinakili na kuzigawa kwa wengine. Wafanyakazi watatu wa zamani wa PayPal waliunda YouTube mnamo Februari 2005.

neg:
Rania Al Abdullah
Rania ni mshiriki wa Facebook ambapo ameweka picha zake akiwa nyumbani na akiwa hadharani. Hadi 17 Desemba 2009, alikuwa na mashabiki 110,000.

neg:
YouTube
YouTube ilianza kama teknolojia ya kufadhiliwa, hasa kutoka kwa uwekezaji wa dola za Marekani milioni 11.5 kutoka kwa Sequoia Capital kati ya Novemba 2005 na Aprili 2006. Hapo awali makao makuu ya YouTube yalikuwa upande wa juu wa Pizzeria na mkahawa wa Kijapani katika San Mateo, California. Jina la kikoa chake codice_1 kilianza kutumika tarehe 15 Februari 2005, na tovuti iliundwa miezi kadhaa iliyofuata. Video ya kwanza kwenye Youtube ilikuwa "Me at the Zoo," na mwanzilishi wa onyesho Jawed Karim kwenye San Diego Zoo. Video hii ilipakiwa mnamo tarehe 23 Aprili 2005, na bado yaweza kutazamwa kwenye tovuti.

neg:
YouTube
Mnamo Novemba 2006, YouTube, LLC ilununuliwa na Google Inc kwa Dola bilioni 1.65, na sasa huendeshwa kama shirika dogo la Google. Kampuni hii ipo San Bruno, California na inatumia teknolojia ya Adobe Flash kuonyesha aina mbalimbali za video zilizotengenezwa na watumiaji, pamoja na vijisehemu vya sinema, vijisehemu vya maonyesho ya runinga, na video za nyimbo, vilevile maudhui ambayo hayajakomaa kama vile video za kublogu na video za asili zilizo fupi.

neg:
Mapinduzi ya Viwandani
Njia nyingine ya kueneza uendelezaji wa uvumbuzi ilikuwa mtandao wa jamii za kifalsafa ambazo hazikuwa rasmi, kama vile Jamii ya Kimwezi ya Birmingham, ambapo wanachama walikutana kuzijadili 'falsafa za kimaumbile' ("yaani sayansi") na mara kwa mara jinsi ingeweza kutumika katika utengenezaji wa bidhaa. Jamii ya Kimwezi ilinawiri kutoka mnamo mwaka wa 1765 hadi mwaka wa 1809, na imesemekana hivi kuhusu wanachama wa jamii hiyo, "Walikuwa, ukipenda, kamati ya kimapinduzi ya mapinduzi makubwa zaidi ya karne ya 18, ambayo ni Mapinduzi ya Viwandani". Jamii zingine kama hii zilivichapisha vitabu vingi vya mikutano yao na biashara. Kwa mfano, Jamii ya Kimilki ya Sanaa iliyokuwa na makao yake mjini London, ilichapisha kitabu chenye picha za vifaa vipya vilivyovumbuliwa, na majarida kuhusu vifaa hivyo katika mikutano yao ya kila mwaka ya "Kibiashara".

neg:
FIFA
FIFA ilianzishwa mwaka 1904 mjini Paris, Ufaransa na kwa mwaka 2015 ina shirika za kitaifa wanachama 208. Lugha rasmi ni Kiingereza, Kifaransa, Kijerumani na Kihispania.

neg:
Wikipedia ya Kicheki
Mnamo mwezi wa Juni katika mwaka wa 2005, Wikipedia ya Kicheki imefikisha makala 10,000 na baadaye 20,000 mnamo mwezi wa Desemba katika mwaka huohuo wa wa 2005. Ukurasa wa mwanzo wa Wikipedia, ulisanifiwa upya baada ya kufikisha kiwango hicho. Na kwa tar. 18 Juni 2008, kuna zaidi ya makala 100,000, wasimamizi 21, zaidi ya watumiaji 34,000 waliojisajiri, na madazeni na madezeni ya wachangiaji wanaochangia kila siku.

neg:
QRpedia
QRpedia ilianzishwa na Roger Bamkin, aliyekuwa mwenyekiti wa Wikimedia Uingereza, na Terence Edeni ambaye ni mshauri wa mtandao wa simu, na QRpedia ilizinduliwa tarehe 9 Aprili 2011 katika jumba la makumbusho na sanaa la Derby katika tukio la pasi za bure, sehemu ya ushirikiano wa Glam/Derby kati ya jumba la makumbusho na Wikipedia, wakati ambapo zaidi ya 1,200 makala Wikipedia, katika lugha kadhaa, pia ziliundwa. Jina la mradi ni neno la portmanteau, kuchanganya herufi "ya QR" kutoka kodi ya QR (Quick Response)" na "pedia" kutoka "Wikipedia".

neg:
Instagram
Mtandao huo uliundwa na Kevin Systrom na Mike Krieger na kutolewa rasmi tarehe 6 Oktoba 2010. Hivi sasa unamilikiwa na kampuni ya Facebook baada ya kununuliwa kwa dola za Kimarekani bilioni 1 Aprili 2012.

neg:
Chris Hughes (Facebook)
Chris R. Hughes (aliyezaliwa 26 Novemba 1983) ni mmoja wa waanzishi na alitumikia kama msemaji wa tovuti ya kijamii, Facebook, na wenzake wa Harvard Mark Zuckerberg na Dustin Moskovitz. Alikuwa mratibu wa tovuti rasmi ya kampeni ya Barack Obama ya rais ya mwaka 2008 ya My.BarackObama.com. Hughes kwa sasa ni mfanyabiashara katika kampuni ya General Catalyst Partners, kampuni ya uwekezaji iliyoko Cambridge, na mshauri wa mikakati katika kampuni ya GMMB, kampuni ya ushauri wa kisiasa ambayo ilifanya kazi katika kampeni ya Obama mwaka 2008.
Hughes alizaliwa mjini Hickory, North Carolina. Yeye ni msomi wa Phillips Academy Andover na Harvard College. Alimaliza kutoka Harvard mwaka 2006 akiwa na shahada ya Sanaa katika historia na fasihi.

neg:
Ingeborg Schwenzer
Mpaka kustaafu kwake kwa mawaka 2017 Schwenzer anaendesha mtandao wenye taarifa za kina kuhusu kesi muhimu kuhusu CISG. Mtandao huu umeenea kwenye nchi zinazoongea lugha ya kijerumani. Mtandao huu ulianzishwa mwaka 1995 na Peter Schlechtriem katika Chuo Kikuu cha Freiburg i. Br. Tangu mwaka 2002 ilikuwa unasimamiwa  na Schwenzer katika Chuo Kikuu cha Basel tangu mwaka 1995 hadi mwaka 2015.

neg:
Bill Gates
Katika mwaka wa 1990 Microsoft ikiongozwa na Bill Gates ilitoa toleo jipya la Windows liitwayo Windows 3.0 na kuboreshwa kiasi GUI. Toleo hili jipya liliweza kuuzwa zaidi ya nakala milioni kumi, likifuatiwa na matoleo mengine ya Windows 3.1, 3.11 na makundi ya kazi ambayo yaliongeza misaada kwa mitandao. Kutokana na mafanikio yao ya maendeleo, Microsoft ilitoa matoleo mengine ya Windows 95 ikifuatiwa na Windows 98, 2000, Millennium Edition na toleo la sasa Windows XP. Kila toleo jipya lilipotolea kampuni ya Microsoft ilizidi kupata umaarufu katika soko la hisa, ikiongezwa na baadhi ya programu kama vile Microsoft Office, michezo n.k. Umaarufu huu umemfanya Bill Gates kuwa mtu tajiri duniani myenye thamani ya wastani wa dola bilioni arubaini na sita.

neg:
Facebook
Tangu mwaka 2006, mtu yeyote aliyefikisha miaka 13 aliruhusiwa kujisajili na kutumia Facebook, ingawa tofauti zilikuwepo katika mahitaji ya umri mdogo, kutegemea sheria za nchi husika.

neg:
Fadi Ghandour
Fadi Ali Ghandour (1959) ni mjasiriamali mwenye asili ya Kijordania, ambaye anafahamika zaidi kama mwanzalishi na mkurugenzi mtendaji wa kampuni ya usafirishaji ya Aramex, ambayo hujihusisha na maswala ya usafirishiji wa mizigo mbalimbali duniani. Ghandour alihusika katika uanzishwaji wa Aramex mwaka 1982 huko Amman, Jordan na amekuwa mkurugenzi mtendaji wa kampuni hiyo tangu wakati huo. Aramex ndio kampuni ya kwanza ya kiarabu kujisajili katika soko la hisa la NASDAQ.Halikadhalika, Ghandour ni mwanzilishi mshiriki wa tovuti ya Maktoob.com, ambayo ndio mtandao mkubwa zaidi ya watu wa jamii ya waarabu duniani. Mtandao wa Maktoob ilichukuliwa na Yahoo! mwaka 2010. Ghandour pia ni mwanachama wa bodi ya Abraaj Capital ambayo ni moja ya makampuni makubwa zaidi katika ukanda wa Mashariki ya kati na Asia ya kusini. Pia ni moja kati ya waanzilishi wa Endeavor, iliyopo Jordan, na pia anashiriki kama mshauri katika kamati ya shule ya biashara ya Suliman S, Olayan School of Business iliyopo katika chuo kikuu cha Beirut. Kati ya mwaka 2003 na 2005, alikuwa mwenyekiti wa taasisi ya Young Presidents' Organization kwa upande wa Mashariki ya kati na Afrika ya kaskazini.
Gandour ana shauku ya kusaidia na kukuza wajasiriamali wadogo wadogo hasa katika jamii ya waarabu na pia amekuwa akiwekeza katika miradi mbalimbali ya kijasiariamali iliyopo Mashariki ya kati na Afrika ya kaskazini. Pamoja na mambo mengine, pia ni mwanzilishi wa mtandao wa Ruwwad for Development, ambao ni mtandao wa kijamii wenye lengo la kuinua jamii iliyo ukingoni kwa kutumia harakati mbalimbali za kijamii na kielimu. Pia ni moja kati ya wanakamati katika bodi ya benki ya National Microfinance Bank ya Jordan.
Pia amefanya kazi kama makamu mwenyekiti wa bodi ya Jordan River Foundation kwa takribani miaka 10

neg:
Mark Zuckerberg
Kama sehemu ya daawa hii, mnamo Novemba 2007, nyaraka za siri za mahakamani ziliwasilishwa kwenye tovuti ya gazeti la wanafunzi wa zamani wa Harvard"02,138." Zilikuwa ni pamoja na nambari ya usalama wa kijamii ya Zuckerberg, na anwani za wazazi wake na mpenzi wake. Facebook ilienda mahakamani ikitaka hati hizo zitolewe, lakini hakimu ilitoa uamuzi ulioipa "02138" ushindi.

neg:
Wikipedia
Wikipedia ilianzishwa kwa Kiingereza mwezi Januari mwaka 2001.

neg:
Bill Gates
Bill Gates alifanya ndoa na Melinda French Gates mwaka wa 1994 na wakabarikiwa na watoto watatu, Jennifer, Rory na Fibi. Wote wawili Bill na Melinda ni waanzilishi wa mashirika yasiyo ya kiserikali. Waliweza kulianzisha shirika la Bill na Melinda Gates Foundation ambalo limeweza kuchangia zaidi ya dola bilioni tatu nukta mbili kuboresha afya duniani, dola bilioni mbili kuboresha fursa ya masomo kwa familia zisizojiweza. Zaidi ya hayo limeweza pia kuchangia dola milioni mia nne sabini na saba kwa miradi ya jamii na zaidi ya dola milioni mia nne themanini na nane kwa miradi maalum na kampeni za kuhamasisihwa kila mwaka.

neg:
Mnara wa Eiffel
Kati ya miaka 1889–1930 ilikuwa jengo kubwa la dunia nzima.
Mwaka 1906 mnara uliwezesha mawasiliano ya kwanza kwa simu hewa kati ya Ulaya na Marekani kuvukia Atlantiki kwa sababu ya kimo chake kikubwa. Wanajeshi walikuwa na kituo cha mawasiliano ya simu mnarani.

neg:
Whatsapp
WhatsApp ni mtandao wa kijamii unaotumika kutuma ujumbe wa maneno, sauti, picha au video unaomilikiwa na kampuni ya Facebook.

neg:
Internet Archive
Internet Archive ilianzishwa 1996 kwa shabaha ya kutunza yaliyomo ya intaneti kwa kuhifadhi picha za tovuti nyingi. Kwa hiyo inawezekana kuangalia picha za tovuti ambazo zimeshabadilishwa tena mara kadhaa.

neg:
Skype
Iliundwa mwaka 2003 na Mswidi na Mdenmark Niklas Zennström na Janus Friis, na kwa sasa inaendeshwa na kampuni ya huko Luxemburg inayoitwa "Skype Technologies SARL", ambayo tangu 2011 ni sehemu ya Microsoft.

neg:
JamiiForums
Lengo kubwa la uanzishwaji wa JF likiwa ni kuwafikia wazungumzaji wa Kiswahili wa eneo la Maziwa Makuu na hata watumiaji wengi wa Kiingereza lakini wenye kupenda kujua habari za ukanda huu kwa kutoa uwanja huru wa kujadili kwa wanachama wake ambao sio shuruti kutumia majina yao halisi.

neg:
Mtandao wa kompyuta
Wavuti unahusu unganisho la ulimwengu la mitandao ya kiserikali, kitaaluma, umma, na kibinafsi juu ya teknolojia ya Mkusanyo wa Itifaki za Mtandao. Ni mwandamizi wa Advanced Research Projects Agency Network (ARPANET) iliyotengenezwa na DARPA wa Idara ya Ulinzi ya Marekani. Mtandao pia ni uti wa mgongo wa mawasiliano ya World Wide Web (WWW). 'Internet' kwa kawaida huaandikwa na kutajwa kwa herufi kubwa 'I' kama nomino sahihi, kwa sababu za kihistoria na kuitofautisha na muungano wa mitandao ya aina nyingine.

neg:
Historia ya Intaneti
J. C. R Licklider alichaguliwa kuwa kiongozi wa IPTO. Licklider alihama kutoka maabara ya masomo yanayochunguza jinsi ubongo wa binadamu unavyofasiri sauti katika Chuo Kikuu cha Harvard MIT mwaka 1950, baada ya kuvutiwa na teknolojia ya habari. Akiwa MIT, alikuwa kwenye kamati iliyoanzisha Maabara ya Lincoln na kufanya kazi ya mradi wa Sage. Mwaka wa 1957 akawa Makamu wa Rais katika BBN, ambapo alinunua kompyuta ya kwanza ya PDP-1 na kuongoza maonyesho ya kwanza ya ugawanaji muda.

neg:
Mark Zuckerberg
"Time" magazine ilimworodhesha Zuckerberg kama moja wa "Watu Mashuhuri Zaidi Duniani" mwaka wa 2008. Aliorodheshwa katika kitengo cha Wanasayansi na Mamajuzi kwa mtandao wake ulionoga wa Facebook, na kuorodheshwa wa 52 kati ya watu 101 Kufikia Januari 2010 Zuckerberg ndiye mfanyabiashara aliyejijenga mchanga zaidi mwenye thamani ya zaidi ya dola bilioni.

neg:
Wikipedia ya Kiarabu
Wikipedia ya Kiarabu (Kiarabu: ويكيبيديا العربية"Wīkībīdyā al-ʿArabiyya" au ويكيبيديا، الموسوعة الحرة "Wīkībīdyā, al-Mawsūʿa al-Ḥurra") ni toleo la kamusi elezo ya Wikipedia kwa lugha ya Kiarabu. Ilianzishwa mnamo mwezi wa Julai 2003. Na kwa mwezi wa Februari 2009, imefikisha zaidi ya makala 90,000, kurasa 358,000, watujiaji waliojisajiri ni 150,000 na mafaili 4100. Wikipedia ya Kiarabu, ni ya 26 kwa ukubwa wa wingi wa hesabu ya makala, na ya tatu kwa habari za ndani baada ya Wikipedia ya Kiingereza na Kiebrania.

neg:
Waadventista Wasabato
Kati ya makundi yaliyoanzishwa Marekani baada ya utabiri wa William Miller kwamba ujio huo eti, utatokea tarehe 22 Oktoba 1844, lililoenea zaidi ni lile la Waadventista Wasabato (mwanzo rasmi mwaka 1863) ambalo kwa sasa lina waumini zaidi ya 17 milioni duniani kote.

neg:
Whatsapp
Tarehe [[18 Januari]] 2016, [[mwanzilishi]] wa WhatsApp [[Jan Koum]] alitangaza kuwa kampuni hii haitatoza dola 1 ya Marekani kwa matumizi ya WhatsApp mwaka mmoja ili kuondoa tatizo lililokuwa linawasumbua watumiaji wasio na njia ya kulipa. Alitangaza pia kuwa kampuni hii haitaweka matangazo ya kampuni nyingine na badala yake itaimarisha huduma nyingine kama vile [[mawasiliano]] ya watumiaji na makampuni. Gharama ya WhatsApp huwa ni gharama watumiaji wanayolipa ili kutumia [[intaneti]] kwenye makampuni ya simu. Gharama hii hutofautiana kati ya nchi na nchi na pia kati ya kampuni za simu.

neg:
Historia ya Intaneti
Ingawa vifaa msingi na miongozo vinavyofanya uwezekanaji wa intanet vimekuwepo kwa karibu miongo miwili, mtandao huo haukupata kuona nyuso za umma mpaka mwongo wa 1990. Tarehe 6 Agosti 1991, CERN, shirika ya Ulaya ya utafiti wa chembe, ulieleza umma kuhusu mradi mpya wa matandao wa dunia nzima. Mtandao ulizuliwa na mwanasayansi waKiingereza Tim Berners-Lee mwaka wa 1989. Kivinjari cha mtandao kilichokuwa cha kwanza na chenye umaarufu sana kilikuwa ViolaWWW, iliyofuata mtindo wa HyperCard na kujengwa kwa kutumia mfumo wa X Window. Hatimaye ilichujwa na umaarufu wa tovuti ya Mosaic. Mwaka wa 1993, Kikao kikuu cha zana za kompyuta zenye nguvu katika Chuo Kikuu cha Illinois ilitoa aina ya kwanza 1.0 ya Mosaic, na mwisho wa mwaka wa 1994 hamu ya umma iliongezeka Intanet ambayo hapo awali ilikua ya taaluma na ufundi. Kufikia mwaka 1996 matumizi ya neno "Intaneti" yalikuwa kawaida, na kwa hiyo, hata matumizi yake kama kisawe cha mtandao wa ulimwengu mzima.

neg:
YouTube
YouTube iliupatia umma toleo la kwanza la tovuti Mei 2005, miezi sita kabla ya uzinduzi rasmi mnamo Novemba 2005. Tovuti ilikua haraka, na Julai 2006 kampuni ilitangaza kwamba zaidi ya video mpya 65,000 zilikuwa zikipakiwa kila siku, na kwamba tovuti ilikuwa ikipokea watazamaji wa video milioni 100 kwa siku. Kulingana na tarakimu zilizochapishwa na kampuni ya utafiti wa masoko comScore, YouTube inaongoza katika utoaji wa video kwenye mtandao katika Marekani, ikiwa na mgawo wa soko wa karibu asilimia 43 na zaidi ya video bilioni sita zilizotazamwa mnamo Januari 2009. Inakadiriwa kuwa video mpya za jumla ya masaa 20 hupakiwa kwa tovuti kila dakika, na kwamba karibu robo tatu ya nyenzo hizi hutoka nje ya Marekani. Pia inakadiriwa kwamba katika mwaka 2007 YouTube ilitumiwa kipimo data sawa na kiasi kilichotumika kwenye wavuti mzima wa mwaka 2000. Mwezi Machi 2008, kipimo data cha YouTube kiligharimu dola milioni 1 za Marekani kwa siku. Alexa ameipa nafasi ya nne YouTube kama tovuti iliyotumiwa kwa wingi kwenye wavuti, nyuma ya Google, Yahoo! na Facebook.

neg:
Microsoft
Kampuni ilianzishwa na William Henry Gates III, (inayojulikana kama Bill Gates) mwaka 1975. Makao makuu yako Redmond, Washington, Marekani.

neg:
Internet Archive
Makao makuu ya shirika yapo San Francisco, Kalifornia (Marekani). Lilianzishwa mwaka 1996 na Brewster Kahle.

neg:
Shirika la Chakula na Kilimo la Umoja wa Mataifa (FAO)
FAO iliundwa tarehe 16 Oktoba 1945 mjini Québec nchini Kanada. Tangu mwaka 1981 tarehe hiyo hukumbukwa kila mwaka kama "Siku ya Chakula Duniani".

neg:
Anthropolojia ya Kimarekani
Wakati huohuo ,mnamo mwaka wa 1946 mwanasosholojia Talcott Parsons(1902-1979) alianzisha idara ya mahusiano ya kijamii katika chuo kikuu cha Harvard. Akiwa ameathiriwa na wanasosholojia wa Ulaya kama Emile Durkheim,na Marx Weber,Parsons alibuni nadharia ya vitendo vya kijamii ambayo ilikaribiana sana na nadharia ya anthropolojia ya kijamii ya Uingereza kuliko Anthropolojia ya Kimarekani ya Boas na ambayo aliita “umuundo-uamilifu." Lengo la Parson lilikuwa kubuni nadharia jumlishi ya vitendo vya kijamii( kwa nini watu hutenda wanavyotenda na kuunda katika chuo kikuu cha Harvard programu inayohusisha masomo mbalimbali na ambayo ingeelekeza utafiti wa moja kwa moja kwa mujibu wa nadharia. Hii ruwaza ilielezea vitendo vya kibinadamu kwa sababu ya mifumo mine:Kulingana na nadharia hii,mfumo wa pili ndiyo ulioangaziwa zaidi na wanasaikolojia;mfumo wa tatu uliangaziwa na wanasosholojia na mfumo wa nne uliangaziwa na wanaanthropolojia wa kitamaduni. Ingawa Boas alichukulia kuwa mifumo hii yote ililengwa kutafitiwa na wanaathropolojia na nafsi,hadhi na tabia na maadili,Parson alioona kama dhima finyu kwa anthropolojia na ufafanuzi finyu wa utamaduni.

neg:
YouTube
Kulingana na hadithi inayorudiwa mara nyingi katika vyombo vya habari, Chad Hurley na Steve Chen waliibua wazo la YouTube wakati wa miezi ya mwanzo ya 2005, baada ya kukabiliana na matatizo ya kugawa video zilizochukuliwa kweye chakula cha jioni nyumbani kwa Chen huko San Francisco. Jawed Karim hakuhudhuria sherehe hii na alikana kwamba sherehe ilikuwepo, na Chad Hurley alisema kuwa, wazo kuwa YouTube lilianzishwa baada ya chakula cha jioni" pengine lilitiwa nguvu sana na mawazo ya matangazo ili kuunda hadithi yenye kueleweka zaidi."

neg:
Mark Zuckerberg
Mnamo 23 Julai 2008, Zuckerberg alitangaza Facebook Connect, toleo la Facebook Platform kwa watumiaji.

neg:
Business Line
Tovuti ya "BUSINESSLINE Online" ilianzishwa kwenye mtandao katika mwezi wa Juni 1995. Kurasa za tovuti hii huangaliwa mara milioni 14 kila mwezi duniani kote. Misemo ya Sensex kwenye ukurasa wa kwanza huvutia wengi.

neg:
Intaneti
Sehemu maarufu zaidi ya picha simamizi ya Intanet ni Itifaki ya Intanet (IP) ambayo hushughulikia upeanaji wa (anwani za IP) kwa kompyuta zilizo katika Intanet. IP inawezesha ushikanishaji wa mitandao na kimsingi hujenga Intanet yenyewe. Toleo ya 4 ya IP (IPv4) ni toleo lililotumiwa katika kizazi cha kwanza cha Intanet ya leo na bado yatumika vikubwa. Iliundwa kushughulikia hadi watumiaji billioni~ 4,3 (10 ) wa intanet. Hata hivyo, kulipuka kwa ukuaji wa Intanet umesababisha kuisha kwa anwani za IPv4 ambayo inakadiriwa kuingia hatua yake ya mwisho katika takriban mwaka wa 2011. Toleo ya itifaki mpya, IPv6, iliundwa katikati ya mwongo wa 1990. Toleo hili linauwezo mkubwa wa kupeana anwani na mbinu bora zaidi ya uelekezaji wa trafiki ya Intanet. IPv6 kwa sasa ipo katika awamu ya kuachiliwa kibiashara duniani mashirika ya kuweka anwani za intanet(RIR) yameanza kuwahimiza mameneja wote wa rasilimali kupanga uchukuzi na uongofu wa haraka.

neg:
Anthropolojia ya Kimarekani
Katika miaka ya 1940 na 1950,tafiti kadhaa muhimu zimelengwa kwenye namna biashara baina ya watu wenyeji asilia na wazungu kutoka ulaya ambao walikuwa wametawala Amerika na kuathiri utamaduni wa kienyeji kupitia kwa mabadiliko katika mipanglio ya kazi au kupitia kwa mabadiliko katika teknolojia muhimu. Bernard Mishkin alitafiti kuhusu athari ya kuanzishwa kwa farasi katika mpanglio wa kisiasa na vita wa Kiowa. Oscar Lewis naye akachunguza athari ya biashara ya usufi kwa utamaduni wa blackfoot(akitegemea sana marejeleo ya kihistoria). Joseph Jablow aliandika namna mpangilio wa kijamii na mbinu za kula za Cheyenne zinavyoamuliwa na nafasi yao katika mitandao ya biashara inayounganisha wazungu na wahindi kati ya mwaka wa 1795 na 1840. Frank Secoy alielezea kuwa mpangilio wa kijamii na mbinu za kijeshi za wahindi wa Great Plains ulibadilika wakati farasi walioletwa na Wahispania kutoka kusini zilisambaa hadi kaskazini na bunduki zilizoletwa na Waingereza na Wafaransa kutoka mashariki,zilisambaa hadi magharibi.

neg:
Teknolojia ya Akamai
Akamai Technologies ilianzishwa mnamo mwaka wa 1998 na Daniel M. Lewin wakiwa pamoja na Tom Lieghton ingawapo Tom Leighton aliuawa katika shambulizi lililotukia mnamo Septemba 11 mwaka wa 2001.Leighton kwa wakati huu ndiye Mkurugenzi Mtendaji. Akamai ni jina la kihawaiii linalomaanisha ‘ujanja’ kwa maana teknolojia yao ina ujanja wa kuwasilisha wavuti kwako kwa haraka.

neg:
Mark Zuckerberg
Mark Elliot Zuckerberg (amezaliwa 14 Mei 1984) ni mjasiriamali Mmarekani anayejulikana kama mwanzilishi mwenza wa tovuti maarufu ya urafiki mtandao ya Facebook. Zuckerberg alianzilisha Facebook pamoja na wanafunzi wenzake Dustin Moskovitz, Eduardo Saverin, na Chris Hughes wakati wakihudhuria Chuo Kikuu cha Harvard. Zuckerberg ndiye Afisa Mkuu Mtendaji wa Facebook. Amekuwa mada ya utata kuhusu asili ya biashara yake.

neg:
Mapinduzi ya Viwandani
Kitoboaji mbegu cha Jethro Tull kilichovumbuliwa mnamo mwaka wa 1731 kilikuwa kifaa cha kupanda mbegu ambacho kilizisambaza mbegu vizuri katika ardhi. Jembe ya Rotherham ya Joseph Foljambe ya mnamo mwaka wa 1730, ndiyo iliyokuwa jembe ya chuma ya kwanza kufanikiwa kibiashara. mashine ya kupura ya Andrew Meikle ya 1784 ilikuwa ndiyo mwisho kwa wafanyikazi wengi wa mashamba, na ilisababisha uasi wa kilimo wa Maandamano ya Swing ya mnamo mwaka 1830.
Katika miaka ya 1850 na 1860 John Fowler, aliyekuwa mhandisi na mvumbuzi, alianza kutafuta uwezekano wa kutumia injini za mvuke kwa kulima na kuchimba mifereji ya kupitishia maji. Mfumo aliovumbua ulihusisha injini moja ambayo haikusonga katika sehemu moja ya shamba ikivuta majembe kwa kutumia kamba au injini mbili ziliwekwa katika pande mbili za mwisho za shamba zinazovuta jembe mbele na nyuma. Mfumo wa kulima wa Fowler ulipunguza gharama ya kulima mashamba pakubwa ikilinganishwa na majembe yaliyovutwa na farasi. Pia, mbinu yake ya kilimo , ilipotumika kuchimba mifereji ya kupitishia maji, ilifanya ardhi yenye maji mengi ambayo haingeweza kutumika hapo awali iweze kutumika. Injini ya kuvutwa baadaye ilikuwa inaonekana kwa wingi ikitumika pamoja na mashine za kupura wakati wa kutengeneza nyasi ya mifugo na wakati wa kuyalima mashamba.

neg:
Intaneti
Intaneti imefanya kuwe na uwezekano mkubwa kabisa wa aina mpya za mahusiano ya kijamii, shughuli na upangaji, kutokana na sifa zake msingi kama vile kuenea katika matumizi na upatikanaji. Tovuti za kijamii kama vile Facebook na MySpace vimetengeneza aina mpya ya ufahamianaji na mwingiliano. Watumiaji wa tovuti hizi huweza kuongeza vitu mbalimbali kwa kurasa zao binafsi, kuonyesha maslahi yao ya kawaida, na kuungana na watu wengine. Inawezekana kupata mzunguko mkubwa wa marafiki, hasa kama tovuti inaruhusu watumiaji kutumia majina yao halisi, na kuruhusu mawasiliano kati ya makundi makubwa ya watu waliomo. Tovuti kama meetup.com zipo ili kuruhusu matangazo mapana ya makundi ambayo yanaweza kuwepo hasa kwa mikutano ya ana-kwa-ana, lakini ambayo inaweza kuwa na mahusiano mbalimbali madogo katika tovuti ya kundi lao katika meetup.org, au tovuti zingine zenye kufanana.

neg:
Mark Zuckerberg
Mnamo 24 Mei 2007, Zuckerberg ilivumbua Facebook Platform, jukwaa ya maendelezo kwa kujengea vipengele vya kirafiki ndani ya Facebook. Tangazo hili lilisababisha hamu kubwa katika jamii ya wanaotengeneza vipengele hivi. Katika wiki chache, vipengele vingi vilijengwa na baadhi zao tayari kutumika na mamilioni ya watumiaji. Hii leo, kuna zaidi ya watengenezaji 800,000 ulimwenguni wanaounda vipengele kwa kutumia Facebook Platform.

neg:
Google Earth
Tarehe 15 Aprili 2008 kupitia toleo la 4.3, Google iliunganisha kikamilifu Street View ndani ya Google Earth.
Google Street View inatoa mtazamo wa 360 ° wa mtaani na inawaruhusu watumiaji kutizama sehemu teule za miji na maeneo ya karibu katika usawa wa ardhi. Wakati ilizinduliwa tarehe 25 Mei 2007 kwa ajili ya Ramani za Google, ni miji mitano tu ilijumuishwa. Kwa sasa imepanuliwa kufikia zaidi ya miji 40 ya Marekani, na inajumuisha vitongoji vya miji mingi, na katika baadhi ya matoleo, miji mingine ya karibu. Matoleo ya hivi karibuni yametekeleza 'Street View' katika miji mingi mikubwa ya Australia na New Zealand vile vile sehemu za Canada, Ujapani, Uhispania, Ufaransa, Uingereza, Uholanzi, Italy, Uswisi, Ureno, na Taiwan.

neg:
Historia ya tarakilishi
Tarakilishi ya kwanza Duniani kutunza programu ilikua inaitwa Manchester, jina la utani Mtoto. Iliundwa na Frederic C. Williams, Tom Kilburn na Geoff Tootill, katika Chuo Kikuu cha Manchester kiitwacho Victoria, na kuanza kutumia programu yake ya kwanza tarehe 21, mwezi wa sita mwaka 1948.

neg:
Intaneti
Uzinduzi wa Sputnik na USSR ulichochea Marekani kuanzisha shirika la utafiti wa juu wa miradi, iliyojulikana kama ARPA, katika mwezi Februari 1958 ili kuongoza kiteknolojia. ARPA ilitengeneza ofisi ya teknolojia za kuchambua habari (IPTO) ili kuendeleza utafiti wa programu inayojitekeleza ya mazingira ya chini (Sage), ambayo iliunganisha mifumo ya rada za nchi nzima kwa mara ya kwanza.

neg:
Mto Quay
Soko la mto huenea kaskazini hadi Mto Missouri, na limepakana na na  daraja la Broadway  magharibi na daraja la Moyo wa Amerika  mashariki. Eneo hili huwa katika eneo ambalo jiji la Kansas lilianzishwa mara ya kwanza. Jina la soko limetoka kwa soko la wakulima sehemu ya kusini ambayo ilikuwa mraba wa umma katikati wa miaka ya 1800.
Ilipata jina lake ""Westport Landing"" kwa sababu ilikuwa kituo kwenye Mto Missouri kwa ajili ya kubadilishana bidhaa katika jamii ya Westport maili tatu kusini ardhi juu zaidi iliyoendeshwa na John Calvin McCoy. McCoy alikuwa aogoze kundi la walowezi katika "Mji wa Kansas" katika kitongoji mwaka wa 1850 ambao ukawa "Mji wa Kansas" katika wa 1853.
Jina Quay lilitumiwa katika kitongoji hiki miaka ya 1970 na mwanzilishaji Marion A. Trozzolo kujihusisha na uhusiano wa Kifaransa katika kitongoji hiki kwa biashara iliyoendelea katika François Chouteau ya jamii ya Chouteauiliyoanza mwaka wa 1821. Mtazamo wa Trozzolo ni kufanya kitongoji hiki kuwa kituo cha mikahawa na maduka ya bohemian . Vita vilianza na biashara zake tatu kuchomwa na watu kadhaa kuuliwa . Vita vilikuwa sehemu ya vita vya masaibu walioskumwa nje ya ushawishi wa karata katika Las Vegas iliyohusishwa katika filamu Casino.

neg:
Wikipedia ya Kikatala
Wikipedia ya Kikatala (Kikatala: Viquipèdia) ni toleo la kamusi elezo huru ya Wikipedia kwa lugha ya Kikatala. Wikipedia hii ilianzishwa mnamo tar. 16 Machi katika mwaka 2001 na imefikisha makala 150,000 kunako mwezi wa Desemba 2008. Wikipedia hii iliiumbwa mda mchache baada ya kutoka kwa toleo la Wikipedia isiyo ya Kiingereza (Wikipedia ya Kijerumani).

neg:
Pango hai
Desturi hiyo ilianzishwa na Fransisko wa Asizi huko Greccio (Italia) usiku wa Noeli mwaka 1223, halafu ikaenea duniani kote, hata nje ya Kanisa Katoliki.

neg:
Shirika la Bidhaa Pepe Huru
Free Software Foundation (FSF) ni Shirika Lisilo la Kiserikali. Lilianzishwa mnamo tar. 4 Oktoba ya mwaka wa 1985 na Richard Stallman kwa lengo la kusaidia harakati za bidhaa pepe huru ("huru" na "uhuru zaidi"), ususani ilikuwa kwa ajili ya mradi wa GNU.

neg:
UEFA
UEFA ilianzishwa tarehe 15 Juni 1954 mjini Basel, Uswisi kufuatia majadiliano kati ya mashirika ya soka ya Ufaransa, Italia na Ubelgiji. Makao makuu yalikuwa Paris hadi 1959 wakati shirikisho hili lilihamia Bern. Henri Delaunay ndiye aliyekuwa Katibu Mkuu wa kwanza na Ebbe Schwartz rais. Ofisi ya utawala wake imekuwa katika Nyon, Uswisi, tangu mwaka 1995. Awali ilikuwa inajumuishwa na vyama 25 vya kitaifa. Hivi sasa kuna vyama 53 (angalia chini ya ukurasa huu au "Orodha ya UEFA timu za kitaifa za kandanda)." Timu za UEFA za kitaifa zimeshinda Kombe la Dunia la FIFA mara tisa (Italia 4, Ujerumani 3, Uingereza na Ufaransa nyara kila moja), kama timu za mataifa ya CONMEBOL, na vilabu vya UEFA vimeshinda Kombe la intercontinental mara 21 na Kombe la dunia la Klabu la FIFA mara 3, kombe moja tu chini ya vilabu vya CONMEBOL.

neg:
City Pages
Tarehe 1 Agosti 1979, wachapishaji Tom Bartel na Kristin Henning walichapisha jarida la kila mwezi lilioitwa "Sweet Potato" lilihusika sana na sekta ya muziki katika eneo la Twin Cities. Toleo la kwanza la bendi la "pop" liloitwa "The Cars" kwenye ukurasa wa kwanza. Mnamo mwezi wa Oktoba 1980, "Sweet Potato" ikaanza kuchapishwa baada ya wiki mbili. Tarehe 3 Desemba 1981, gazeti likaanza kuchapishwa kila wiki na kuitwa "City Pages". "City Pages" ilishindana na gazeti la "The Twin Cities Reader" mpaka mwaka wa 1997 ambapo kampuni ya uchapishaji ya Stern Publishing ilinunua "City Pages" mnamo Machi na ikanunua "The Twin Cities Reader" siku iliyofuata. Bartel na Henning walitoka "City Pages" katika mwaka wa 1997. Kaka wa Tom Bartel,Mark,akaajiriwa kama mchapishaji baada ya Bartel na Henning kuondoka. "City Pages" ilikuwa mojawapo ya magazeti ya kila wiki yaliyomilikiwa na Stern, Village Voice ikiwa moja yao. Tarehe 24 Oktoba 2005, New Times Media ilitangaza mpango mpya wa kununua Village Voice Media,ikiunda mnyororo wa magazeti 17(hivi sasa 16) ya bure yanayochapishwa kila wiki kote nchini na kuwa na usambazaji wa magazeti(ya kila wiki) milioni 1.8.Hivyo basi waliendesha robo ya usambazaji wa magazeti ya kila wiki nchini Marekani. Baada ya kukamilika kwa mpango huo, New Times ilichukua jina la Village Voice Media.

neg:
Google
Tovuti ni mali ya kampuni Google Inc. ya Marekani, lakini kampuni mama ni Alphabet Inc.. Kampuni ilianzishwa na Larry Page and Sergey Brin mwaka 1998, wakati walipokuwa wanafunzi wa chuo kikuu.

neg:
Mawasiliano
Mabadiliko ya pili: maandishi yalianza kufanyiwa kwenye karatasi, mavunjo, udongo, nta, n.k. Herufi za alfabeti zilibuniwa, hivyo basi kuruhusu mfanano wa lugha katika maeneo makubwa. Baada ya muda, shirika la uchapishaji la Gutenberg lilianzishwa. Gutenberg alitayarisha kitabu cha kwanza cha kuchapishwa akitumia mashine yake, na kitabu hicho kilikuwa Biblia. Maandiko hayo yaliweza kusafirishwa kwa watu wengine duniani ili wayaone, pia yaliweza kuhifadhiwa na kubebwa.

neg:
JamiiForums
JamiiForums ni mtandao wa kijamii maarufu zaidi nchini Tanzania ulioanzishwa rasmi mwaka 2006 mwezi Machi ikiwa na waanzilishi wawili, Maxence Melo na Mike Mushi ambao walijuana kupitia mtandao wakati ambao mtandao ukiwa dubwana geni si tu Tanzania lakini sehemu kubwa ya dunia, wakati huo ikijulikana kama Jambo Forums na jina hilo lilidumu kwa miaka miwili pekee.

neg:
Anthropolojia ya Kimarekani
Franz Boas alianzisha anthropolojia ya kisasa ya Kimarekani pale ilipoanzishwa programu ya kwanza katika anthropolojia chuo kikuu cha Columbia mnamo mwaka wa 1896. Wakati huo nadharia kubwa ya utamaduni ilikuwa ile ya utamaduni ukuaji, ambayo ilielezea kuwa jamii za kibinadamu ziliendelea kupitia hatua za ujahili, ushenzi hadi ustaarabu, hivyo jamii ambazo kwa mfano zimejikita katika kilimo cha mboga na matunda na mfumo wa ujamaa wa froquois ni jamii ambazo hazijakua sana ikilinganishwa na zile zilizojikita katika kilimo na mfumo wa ujamaa wa Eskin. Mojawapo ya ufanisi wa Boaz ni kuonyesha kwa njia ya kuridhisha kuwa nadharia hii kimsingi ina hitilafu, kiujarabati, kaika njia za utafiti na kinadharia. Isitoshe, alidhani ya kwamba ufahamu wetu wa tamaduni tofauti ulikuwa haujakamilika na hujikita kwa utafiti usio na mpangilio wala siyo wa kisayansi. Alisema kwamba ilikuwa muhali kubuni kisayansi nadharia ya kijumla ya tamaduni za binadamu. Badala yake alibuni wazo la utamaduni mabadiliko (cultural relativism) na akawapa wanafunzi wake mafunzo kufanya utafiti husishi wa nyanjani katika jamii tofautitofauti. Boas alielewa uwezo wa utamaduni kuhusisha mawazo kiishara na kujifunza kijamii na alizingatia ukuaji wa uwezo wa utamaduni kwenda sambamba na ukuaji wa nyanja zingine kama bayolojia, sifa zinazoelezea genus Homo. Hata hivyo, alielezea kuwa utamaduni hauwezi kulinganishwa na bayolojia au matamshi mengine ya mawazo ya kiishara kama lugha. Boas na wanafunzi wake walielewa utamaduni kijumlishi na walipinga kubuni ufafanuzi wa kijumla wa utamaduni. Hakika, walipinga kutambulisha utamaduni kama kitu, badala yake utumiwe kama kivumishi badala ya nomino. Boas alielezea kuwa aina au namna za utamaduni huwa katika hali ya kubadilikabadilika. Mwanafunzi wake Alfred Kroeber alielezea kuwa upokezi huria na usimilisho wa utamaduni ulifanya muhali kufikiria tamaduni kama vitu vya kisiri.

neg:
Instagram
Baada ya kuanzishwa mwaka 2010, Instagram ilipata umaarufu mkubwa na kupata watumiaji milioni moja ndani ya miezi miwili, milioni 10 ndani ya mwaka mmoja na milioni 800 hadi Septemba 2017. Hadi Oktoba 2015 kulikuwa na picha bilioni 40 toka kwa watumiaji.

neg:
YouTube
Video zilizopakiwa kwa YouTube kutoka kwa wamiliki maalum wa akaunti zafaa kuwa na urefu wa dakika kumi na faili ya kiasi cha [[GB]] 2. Wakati YouTube ilipozinduliwa mwaka wa 2005 kulikuwa na uwezekano wa kupakia video ndefu, lakini upeo wa dakika kumi ulianzishwa Machi 2006 baada ya YouTube kugundua kwamba nyingi ya video zilizozidi urefu huu zilikuwa na maudhui yasiyoruhusiwa ya maonyesho ya televisheni na filamu. Akaunti za ushirika zinaruhusiwa kupakiwa kwa video zenye urefu wa zaidi ya dakika kumi, lakini kwa kukubaliwa na YouTube.

neg:
Mark Zuckerberg
Mpango huu uliibua hoja nzito kuhusu faragha kutoka kwa vikundi na watumiaji binafsi. Zuckerberg na Facebook walishindwa kujibu wasiwasi huu kwa haraka, na mnamo 5 Desemba 2007, Zuckerberg hatimaye aliandika makala katika Facebook na kuchukua jukumu kwa masuala kuhusu Beacon na kutoa njia rahisi kwa watumiaji kujitoa kutoka kwa huduma hiyo.

neg:
Facebook
Jina la Facebook linatoka kwenye kitabu cha face book ambacho mara nyingi hutolewa kwa wanafunzi wa Chuo Kikuu cha Umoja wa Mataifa.

neg:
JamiiForums
Pamoja na kuwa mtandao wa kijamii maarufu zaidi ukanda wa Afrika Mashariki wenye asili ya Tanzania, JamiiForums inazo kurasa kwenye mitandao ya kijamii kama Facebook ikiwa na wafuatiliaji wengi zaidi Afrika Mashariki takribani 1,100,000 mpaka September 2015 pia Jamiiforums ina kurasa yake katika mtandao wa Twitter na instagram. kurasa yake katika mtandao wa Twitter.

neg:
GSM
Mnamo mwaka wa 1989, jukumu la GSM lilihamishiwa kwa shirika la European Telecommunications Standards Institute (ETSI) na awamu ya kwanza ya maelezo ya GSM ilichapishwa mwaka 1990. Mtandao wa GSM wa kwanza ulizinduliwa mwaka wa 1991 na Radiolinja nchini Finland kwa ushiriakiano wa kampuni ya Ericsson katika matengenezo ya miundombinu na ya kiufundi . Kufikia mwisho wa 1993, zaidi ya wateja milioni walikuwa wanatumia mitandao ya simu ya GSM iliyokuwa ikiendeshwa na watoa huduma 70 katika nchi 48.

neg:
Intaneti
Wengi hutumia mtandao wa dunia nzima kupata habari, taarifa za michezo na hali ya hewa na, kupanga likizo na kujua zaidi kuhusu mawazo na maslahi yao. Watu hutumia maongezi kupitia mtandao, utumaji wa ujumbe na barua pepe kuwasiliana na marafiki duniani kote, wakati mwingine kwa njia sawa na jinsi baadhi ya watu awali walivyokuwa na marafiki ambao walifahamiana kwa barua tu. Mitandao ya kijamii kama MySpace, Facebook na mingineo, pia huwasaidia watu kuwasiliana kwa starehe zao. Intaneti imeshuhudia kuongezeka kwa idadi ya kopyuta binafsi za mtandao, ambapo watumiaji wanaweza kupata faili zao, folda, na masharti kupitia Intaneti. Matumizi ya Intaneti yamesababisha upungufu mkubwa kwenye rasilimali ya kampuni; mfanyikazi wastani wa Uingereza hutumia dakika 57 kwa siku akipitia mtandao wa dunia nzima wakati akifanyakazi, kulingana na utafiti wa mwaka wa 2003 uliofanywa na Huduma za Kibiashara za Peninsula.

neg:
Nywila
Mfano wa usambazaji wa nywila kwa kutumia maandishi wazi ni tovuti ya mwanzo ya Wikipedia. Watumiaji walipoingia ndani ya akaunti zao za Wikipedia, Jina la Mtumiaji na nywila yako zilitumwa kutoka kivinjari cha kompyuta yako kupitia interneti kama maandishi wazi. Kimsingi, mtu yeyote angeweza kuyasoma wakati wa kuwasilishwa na baadaye kuingia katika akaunti yako kama wewe; server za Wikipedia hazina namna ya kubainisha mshambulizi na mtumiaji wa kweli. Katika hali halisi, idadi kubwa isiyojulikana ingeweza kufanya hivyo (km, wafanyakazi katika kampuni inayokuletea huduma ya Interneti, wakati wowote katika njia ambayo trafiki inapita, nk). Hivi majuzi, Wikipedia imetowa mfumo wa kuingia wenye usalama zaidi, ambayo, kama tovuti nyingi za e-commerce, hutumia itifaki za kikriptografia ya SSL / (TLS) ili kuepuka uwasilishaji wa maandishi wazi. Lakini, kwa sababu mtu yeyote anaweza kupata Wikipedia (bila hata ya kuingia kwa akaunti), na kisha ahariri karibu makala yote, twaweza sema kwamba hakuna haja ya kutia fumbo uwasilishaji huu kwani hakuna mengi ya kulindwa. Tovuti nyingine (km, benki na taasisi za fedha) zina mahitaji tofauti kabisa ya usalama, na uwasilishaji wa aina yoyote katika maandishi wazi ni kukosa usalama kabisa.

neg:
Wikimania
Wakati wa ufunguzi wa mkutano mwanzilishi wa wikipedia ndg. Jimmy wales alizungumzia "Wikipedia Blackout" of January 2012, stating "Wakati nilipokutana viongozi wa kiserikali kidogo waliingiwa na hofu, hata hivyo alitanabaisha kwamba haifungamani na siasa ila tu katika masuala muhimu ambayo matokeo yake kwa namna moja ama nyingine yana gusa kazi zetu .” Jimmy Wales alikubaliana na mwendesha mjadala Mary Gardiner, ambaye ni mwanzilishi wa Ada Initiative, kwamba Wikimedia iongeze kiwango cha wahariri wanawake. Mary Gardineraliendelea kusemaa kwamba mradi huu utaleta mabadiliko katika jamii, hata kama si mradi wa uanaharakati, jamii ya Wikipedia inao wajibu katika mipango yake yote kwa watu popote pale duniani kwa kuwa tayari kuongeza namba ya mashirika mbalimbali kama miavuli ya wikipedia duniani pote.”

neg:
Honey Smacks
Ilianzishwa katika mwaka wa 1953, bidhaa hii imebadilishwa jina mara kadhaa. Ilianza ikiitwa "Sugar Smacks". Katika miaka ya 1980, iliiitwa "Honey Smacks". Katika mwanzoni wa miaka ya 1990, labda kwa sababu katuni ya kuwakilisha bidhaa ,Dig'em Frog, ilionyeshwa mara kwa mara ikiita bidhaa "Smacks", neno la "Honey" likatolewa kutoka jina la bidhaa na ikaitwa "Smacks". Katika mwaka wa 2004, bidhaa hii ilipewa jina lake la awali na likaitwa "Honey Smacks" na hili ndilo jina lake hadi sasa. Katika nchi ya Meksiko inajulikana kama SMAK.

neg:
YouTube
19 Juni 2007, [[Msimamizi mkuu wa Google Eric E. Schmidt]] alikuwa mjini [[Paris]] kuzindua mfumo mpya wa [[ujanibishaji.]] Kusano zima la tovuti hii sasa linapatikana kwa mifumo iliyo fanyiwa ujanibishaji katika nchi 22:

neg:
Mark Zuckerberg
Tarehe 6 Novemba 2007, Zuckerberg ilitangaza mfumo mpya wa matangazo ya kirafiki katika hafla moja mjini Los Angeles. Sehemu ya mpango huu mpya iitwayo Beacon, ingewawezesha watu kushiriki habari na marafiki zao wa Facebook kwa msingi wa shughuli zao katika tovuti nyingine. Muuzaji wa eBay, kwa mfano, angeweza kuruhusu marafiki kujua papo hapo alichokua akiuza kupitia Facebook habari alipokuwa akiorodhesha vitu.

neg:
Xbox
Xbox ni chapa ya michezo ya video iliyoundwa na inayomilikiwa na Microsoft. Inawakilisha mfululizo wa michezo ya video ilivyoandaliwa na Microsoft, na matoleo lililotolewa katika kizazi cha sita, cha saba, na cha nane kwa mtiririko huo. Chapa pia inawakilisha michezo, huduma za kusambaza, na huduma ya mtandaoni kwa jina la ""Xbox Live"". Bidhaa hiyo ilianzishwa kwanza mnamo Novemba 15, 2001 huko Marekani, na uzinduzi wa toleo ya awali la Xbox.

neg:
Historia ya Intaneti
Akiwa IPTO, Licklider alimleta Lawrence Roberts ili aanzishe mradi wa kutengeneza mtandao, na Roberts alikita msingi wa teknolojia katika kazi ya Paulo Baran, ambaye alikuwa ameandika masomo kamili kwa Wanajeshi wa waangani wa Marekani akipendekeza ubadilishaji pakiti (badala ya ubadilishaji mzunguko) ili kupata mtandao bora unaobadilika na unaoweza KUstahimili janga. Profesa wa UCLA Leonard Kleinrock alikuwa ametoa msingi wa nadharia ya pakiti za mitandao mwaka 1962, na baadaye, katika mwaka 1970, wa upitishaji wa kiviwango, dhana ambazo zimekuwa msingi wa maendeleo ya intaneti ya leo.

neg:
Facebook
Waanzilishi awali walikuwa wachache na kufanya uanachama wa tovuti kwa wanafunzi wa Harvard; hata hivyo baadaye walipanua orodha ya vyuo vikuu na katika mji wa Boston, shule za Ivy League na Chuo Kikuu cha Stanford. Facebook hatua kwa hatua iliongeza msaada kwa wanafunzi katika vyuo vikuu vingine mbalimbali na hatimaye kwa wanafunzi wa shule ya sekondari pia.

neg:
Mark Zuckerberg
Wanafunzi wa Harvard Cameron Winklevoss, Tyler Winklevoss, na Divya Narendra walimshtakia Mark kwa kuwahadaa kwa kuwafanya waamini kuwa angeweza kuwasaidia kujenga mtandao wa kijamii ulioitwa HarvardConnection.com (baadaye ulioitwa ConnectU). Walifungua kesi mahakamani mwaka wa 2004 lakini ikafutiliwa mbali bila mapendeleo tarehe 28 Machi 2007. Ilirudishwa mahakamani punde tu baadaye katika Mahakama ya Wilaya ya Marekani huko Boston, na kupangiwa kusikizwa kwa mara ya kwanza mnamo 25 Julai 2007. Katika kusikizwa kwake jaji aliiambia ConnectU kuwa sehemu fulani za malalamiko yao hazikuwa zimekamilika na akawapa fursa ya kufanya marekebisho na kuyawasilisha malalamiko yao tena. Tarehe 25 Juni 2008, kesi iliamuliwa na Facebook kukubalia kuwalipa dola million 65.

neg:
Mark Zuckerberg
Zuckerberg alizaliwa White Plains, New York na kukulia Dobbs Ferry, New York. Alianza kuunda programu alipokuwa katikati shule ya kitengo cha kati. Zuckerberg alifurahia kuunda programu za kompyuta mapema, na hasa zana za mawasiliano na michezo. Kabla ya kuhudhuria Exeter Phillips Academy, Mark alienda shule ya Ardsley High School. "Katika shule ya upili, yeye alifaulu sana katika masomo ya Kale. Alihamishiwa Phillips Exeter Academy ambako alizama katika somo la Kilatini. Pia aliunda programu ya kuwasaidia wafanyakazi katika ofisi ya baba yake kuwasiliana; akaunda toleo la mchezo wa Risk na programu ya kucheza muziki iitwayo Synapse iliyotumia wangafu kujifunza tabia za kusikiliza za watumiaji. Microsoft na AOL zilijaribu kununua Synapse na kumwajiri Zuckerberg, lakini aliamua badala yake kuenda Chuo Kikuu cha Harvard, ambapo alijiunga na Alpha Epsilon Pi , kikundi cha wanafunzi Wayahudi.Chuoni, alijulikana kwa kukariri mistari kutoka mashairi ya kale kama vile "The Iliad" .

neg:
The Walt Disney Company
Kampuni ilianzishwa mnamo mwaka wa 1923 na Walt Disney na ndugu yake, Roy Oliver Disney, kwa jina la Disney Brothers Cartoon Studio.

neg:
Wikipedia ya Kicheki
Ilianzishwa mnamo mwezi wa Mei katika mwaka wa 2002 kwa maomba ya mhariri aliyekuwa akichangia katika Wikipedia ya Kiesperanto. Lakini, kwa kipindi hicho, Wikipedia ilikuwa ikitumia software ya UseMod. Takriban kurasa tatu za toleo hili zilipotea wakati wa kuihamisha kutoka software ya kale kwenda MediaWiki. Mnamo tar. 20 Oktoba 2003, ilifikisha makala 1,000, ambazo nyngi zilikuwa zinahusu masuala ya Kiesperanto.

neg:
Wikimania
Wikimania wa kila mwaka wa kimataifa wa Wikimedia. Mkutano wa kwanza wa Wikimania, ulifanyika mwaka 2005 huko nchini Ujerumani. Mkutano huu uliafanyika kunako mwezi 4 Agosti, 2006 huko Cambridge, Massachussetts, Marekani. Wikimania ni mkutano wa kijamii na kisayansi ambao utajumuisha washiriki wa Miradi ya Wikimedia ili kubadilishana mawazo, kujenga mahusiano, na kutoa taarifa za tafiti na juhudi mbalimbali za miradi hiyo.

neg:
Steve Jobs
Steve Jobs (24 Februari 1955 – 5 Oktoba 2011) alikuwa mvumbuzi wa Marekani na mfanyabiashara aliyetambuliwa sana kama mwanzilishi mwenye kipaji cha haiba ya zama za kompyuta ya kibinafsi. Alikuwa mwanzilishi, mwenyekiti, na afisa mtendaji mkuu wa Apple Inc. Awali alikuwa mtendaji mkuu wa kampuni ya filamu ya Pixar; Mnamo mwaka wa 2006, Jobs mwanachama wa bodi ya wakurugenzi wa Kampuni ya Walt Disney katika 2006, kutokana na ununuzi wa Pixar na Disney.
Katika miaka ya 1970, Jobs -pamoja na Apple mwanzilishi Steve Wozniak, Mike Markkula na wengine-Waliungana kubuni, kuunda ,na kuuza Kompyuta ya kibinafsi iliyokuwa na mafanikio, Apple II mfululizo. Katika miaka ya 1980, Jobs alikuwa kati ya kwanza kuona uwezekano wa biashara ya 'mouse' , ambayo ilisababisha kuundwa kwa Lisa na Apple,na Macintosh mwaka mmoja baadaye. Baada ya kupoteza kugombea madaraka na bodi ya wakurugenzi katika 1985, Jobs alitoka Kampuni ya Apple na kuanzisha Kapuni ya NEXT,Kampuni ya kompyuta inayohusika kimaalumu katika masoko ya elimu ya juu na biashara.


query: Kamusi ya kwanza iliandikwa na nani?

pos:
Kamusi za Kiswahili
Kamusi ya kwanza inayojulikana ilitungwa mnamo 1848 na Ludwig Krapf huko Rabai Mpya / Mombasa (Kenya); ilikamilishwa na kutolewa kama "A Dictionary of the Suahili language, London 1882". Kamusi inapatikana pia mtandaoni.

pos:
Kiswahili
Sarufi ya kwanza pamoja na kamusi iliandikwa mwaka 1848 na Dokta Ludwig Krapf huko Rabai Mpya / Mombasa.

neg:
Inter-territorial Language (Swahili) committee
Kamati ilitoa hasa kamusi mbili za Kiingereza-Kiswahili (M-J SES) na Kiswahili-Kiingereza (M-J SSE) zinazotajwa mara nyingi kwa kifupi "Madan-Johnson" kwa sababu kamusi ya Madan ilikuwa msingi wa kazi ya kamati na Johnson alikuwa mhariri mkuu. Kamusi hizi zatolewa hadi leo hata kama maneno kadhaa ndani yao hayatumiwi tena na maneno mapya yakosekana lakini kwa jumla ni kamusi bora zinazosaidia kuelewa hata Kiswahili cha zamani kidogo.

neg:
Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy
Aliandika tafsiri yake ya Qur-aan Takatifu kuanzia mwaka wa 1950 hadi mwaka 1967, wakati fikra za umoja wa Kiislamu na Uislamu wa kisasa ulipokuwa ukifanyiwa kampeni kubwa hapo Zanzibar.
Wakati huo huo Tafsiri hii ilikuwa ni jibu la tafsiri ya Qur-aan Tukufu aliyoiandika Padri Godfrey Dale kwa ajili ya kuwawepesishia wahubiri wa Kiafrika walioajiriwa na University Mission to Central Africa (UMCA), iliyoanzishwa mwaka 1873 na Padri Dr. David Livingston (1813-1873) huko Zanzibar.
Tafsiri ya Padri Dale iliyoandikwa kwa Kiswahili cha Kiunguja ilikuwa na kurasa 542 pamoja na kurasa 142 za sharhi, ilipigwa chapa mwaka 1923 huko London na jumuiya ya kueneza elimu ya Kikristo (Society for Promoting Christian Knowledge).
Kwa vile tafsiri hiyo iliandikwa kwa njia ya kuutetea Ukristo, jambo lisilokubalika kwa Waislamu, Shaykh Mubarak bin Ahmed bin Ahmad, mkuu wa Makadiani Afrika Mashariki (Ahmadiyah Muslim in East Africa) aliamua kuanza kuandika tafsiri yake mwaka 1936 iliyokubaliwa na kutambuliwa na wamisionari hapo Zanzibar.
Katika mwaka 1942 nakala ya tafsiri ya Makadiani iliyopigwa taipu ilipelekwa mbele ya kamati ya lugha ya Kiswahili (Inter-Territorial (Swahili) Language) kwa ajili ya kukubaliwa rasmi kilugha. Na katika mwezi wa Aprili mwaka 1944, kamati ilijibu kwa kuikubali lugha iliyotumika ikitaka baadhi ya marekebisho kufanyika. Juu ya kuwa masahihisho yote hayakufanyika kama ilivyotakiwa, tafsiri hiyo ikapelekwa mbele ya baadhi ya viongozi wa Makadiani wa Afrika ya Mashariki na kukubaliwa kuwa lugha iliyotumika ni nzuri na yenye kukubalika.

neg:
Kemikali
Dhana ya kemikali ilianza karne ya 18 baada ya mwanasayansi Joseph Proust kuandika mengi kuhusu kemikali kama copper carbonate. Alieleza kwamba katika kemikali yoyote, mchanganyiko ule huwa na vitu sawa, kwa mfano ukichanganya gramu ya copper na gramu nyingine ya Carbonic acid, basi utapata kwamba mchanganyiko utakaotengenezwa, bado ile gramu ya copper ipo na ile ya Carbonic acid ipo, ingawa pengine ikafifia kwa kubadilika kuwa gesi.

neg:
Jeromu
Vulgata, tafsiri ya kwanza ya Biblia ya Kikristo nzima katika Kilatini ndiyo kazi yake muhimu zaidi. Aliianza kwa agizo la papa Damaso I mwaka 382, akaiendeleza kwa miaka 23. Tafsiri hiyo ilipitishwa rasmi na mtaguso wa Trento kwa tamko la kuwa haipotoshi kamwe imani, nayo ilitumika kama msingi wa tafsiri nyingine nyingi hadi karne XX, ikiathiri sana ustaarabu wote wa Magharibi. Hata hivyo tangu mwanzo ilikosolewa sana kwa kufuata mno msimamo wa Uyahudi. Ndiyo sababu Jeromu alitaka kukataa vitabu vya Deuterokanoni.

neg:
Historia ya Wokovu
Lugha asili ziko tatu, yaani Biblia imeandikwa sehemusehemu kwa Kiyahudi, Kiaramu (ndiyo lugha ya Yesu), na Kiyunani (yaani Kigiriki cha zamani). Ila Agano Jipya lote limeandikwa kwa Kiyunani ambacho zamani za Yesu kilikuwa lugha ya kimataifa. Kutoka lugha hizo wataalamu wanaendelea kutafsiri Biblia katika lugha yoyote ili Neno la Mungu liwaelee watu wote. Kati ya tafsiri zote, mbili za zamani zina sifa za pekee, yaani tafsiri ya LXX (kwa Kigiriki "Septuaginta", yaani sabini: ni Agano Kale kwa lugha ya Kiyunani), na ya Vulgata (Biblia nzima kwa Kilatini).

neg:
Armenia
Lugha rasmi na ya kawaida ni Kiarmenia, ambacho kina alfabeti ya pekee iliyobuniwa na mtakatifu Mesrop mwaka 405 BK.

neg:
Kamusi Sanifu ya Kompyuta
Ilitungwa na Omari M. Kiputiputi ka kushirikiana na mratibu Selemani S. Sewangi.

neg:
Johannes Gutenberg
Alitengeneza mashine ya kwanza ya kuchapa vitabu, alibuni aloi ya kufaa kwa herufi alizotumia katika mashine hii pamoja na wino.

neg:
Catholic Encyclopedia
Gombo la kwanza lilitolewa mnamo Machi 1907. . Toleo hili linapatikana katika intaneti kwa wasomaji wote.

neg:
Haki
Maana ya haki inatofautiana Kwa kila utamaduni. Katika maana ya kwanza kabisa ambayo ilitafsiriwa na mwanafalsafa wa Ugiriki, Plato kwenye kazi yake "Jamhuri". Kutokana na historia dhana mbalimbali zimegunduliwa.

neg:
Tahajia
Matini ya kwanza ya Kiswahili iliyoandikwa kwa herufi za Kilatini ilikuwa tafsiri ya Biblia ya Ludwig Krapf aliyeandika hivi akitumia utaratibu wa matamshi ya Kiingereza pamoja na msamiati wa lahaja ya Mombasa:

neg:
Historia ya uandishi wa Qurani
Historia ya uandishi wa Qurani, kwa mujibu wa Uislamu, imeteremshwa na Mwenyezi Mungu kupitia Jibrili mmojawapo wa Malaika wakubwa wenye heshima kubwa huko mbinguni. Qurani iliteremka kwa njia ya Wahyi au Ufunuo katika muda wa miaka 23 ya utume wa Muhammad.

neg:
Standard Swahili-English Dictionary
Madan-Johnson's Standard Swahili-English Dictionary (kifupi: M-J SSE) iliandaliwa na wataalamu wa "Inter-territorial Language (Swahili) committee to the East African Dependencies" baada ya Vita Kuu ya Kwanza kwa ajili ya maeneo chini ya utawala wa Uingereza katika Afrika ya Mashariki. Kamati iliandaa kamusi mbili za Kiingereza-Kiswahili (M-J SES) na pia Kiswahili-Kiingereza.

neg:
Karatasi
Watu wa kwanza kutengeneza karatasi walikuwa Wachina.

neg:
Historia ya uandishi wa Qurani
Baada ya Qurani kuandikwa kamili katika msahafu mmoja na kuwekwa katika nyumba ya Hafsa binti Umar, mmoja katika wake wa Mtume Muhammad, ulipofika wakati wa kutawala Uthman bin Affan, Khalifa wa tatu wa Mtume Muhammad, aliamrisha waandishi fulani kuuchukua huo msahafu na kunukulu nakala nyingine kwa ajili ya kupeleka sehemu mbali mbali za ulimwengu wa kiislamu ambao kwa wakati huo ulikuwa mkubwa sana na kufikia nchi nyingi za Afrika, Asia na Ulaya.

neg:
Kiaramu
Inatumika tangu miaka 3,000 iliyopita. Ndiyo lugha aliyoitumia Yesu pamoja na Wayahudi wengi wa wakati wake.

neg:
Imperative programming
Mwaka 1980 wafanyakazi wa taasisi ya Xerox PARC walitengeneza lugha ya Smalltalk-80 kwa msingi wa lugha ya Smalltalk iliyotengenezwa na Alan Kay mwaka 1969. Bjarne Stroustrup alitengeneza lugha ya C++ kwa msingi wa lugha ya C na tamthili ya lugha ya Simula (iliyodhaniwa kuwa object-oriented language ya kwanza duniani iliyotengenezwa miaka sitini). Utekelezaji wa kwanza wa C++ ulitengenezwa mwaka 1985. Mwaka 1987 Larry Wall alitengeneza lugha ya Perl na interpreter kwake. Mwaka 1990 Guido van Rossum alitengeneza lugha ya Python. Mwaka 1994 Rasmus Lerdorf alitengeneza lugha ya PHP. Mwaka 1994 katika kampuni ya SUN Microsystems kulitengenezwa lugha ya Java Virtual Machine (JVM). Mwaka 1995 Yukihiro Matsumoto alitengeneza lugha ya Ruby. Lugha ya C# na jukwaa ya .Net Framework zilizalishwa na kampuni ya Microsoft mwaka 2002.

neg:
Kamusi Awali ya Sayansi na Tekinologia
KAST ni kifupi chake cha "Kamusi Awali ya Sayansi na Tekinologia" iliyoandaliwa na wataalamu wa TUKI na Chuo Kikuu cha Dar es Salaam mwaka 1995.

neg:
Kamusi ya Tiba
Kamusi hii iliandaliwa na wanaistilahi wawili wa Taasisi ya Uchunguzi wa Kiswahili kwenye Chuo Kikuu cha Dar es Salaam ambao ni A.M.A. Mwita pamoja na H.J.M. Mwansoko na kuchapishwa mara ya kwanza mwaka 2003 kwa kutumia ISBN 9976-911-65-3.

neg:
Alfabeti ya Kilatini
Alfabeti ya Kilatini (pia: Alfabeti ya Kirumi) inatumiwa kwa lugha nyingi duniani. Hata Kiswahili huandikwa siku hizi kwa herufi za Kilatini kama kwa mfano kwenye ukurasa huu wa wikipedia.

neg:
Hafiz
Mahafiz wa kwanza wanasemekena walitokea katika siku za kwanza za Uislamu kwa sababu mwanzoni Qurani ilitangazwa na mume Muhammad kama hotuba tu hapakuwa na utaratibu wa kuiandika. Lakini watu wengi walishika maneno haya. Baadaye Khalifa Umar aliagiza Qurani yote kuandikwa na katika kazi hii mahafiz walikuwa muhimu walioweza kurudia surat kwa waandishi.

neg:
Kibengali
Ni lugha yenye fasihi tangu miaka 1,000. Mwandishi Rabindranath Tagore aliyeandika kwa Kibengali alipokea Tuzo ya Nobel ya Fasihi.

neg:
Mahabharata
Utendi unahusishwa na Vyasa, ambaye pia ni mmoja wa wahusika wakuu wa kinasaba katika utendi wa Mahabharata. Sehemu ya kwanza ya "Mahabharata" inataja kuwa ilikuwa Ganesha ambaye, aliandika nakala wakati Vyasa alipomuomba kufanya hivyo. Ganesha anasemekana kukubali kuandika nakala ile ikiwa tu Vyasa hangesita kuongea. Vyasa alikubali, ikiwa tu Ganesha angechukua muda wake kuelewa kile kilichokuwa kikisemwa kabla ya kukiandika.

neg:
Kiingereza cha Kale
Kiingereza cha Kale kilianzishwa na Waangli na Wasaksoni waliovamia kisiwa cha Britania wakitokea Ujerumani ya Kaskazini. Wavamiaji wengine walikuwa Wadenmark. Lugha hizi za Kigermanik ziliunganika kuwa Kiingereza cha Kale.

neg:
Wikipedia ya Kiajemi
Wikipedia ya Kiajemi (Kiajemi: ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد, "Vikipedia, Daneshname-ye Azad" maana yake "Wikipedia, Kamusi Elezo Huru") ni toleo la kamusi elezo ya Wikipedia kwa lugha ya Kiajemi. Toleo la Wikipedia kwa lugha ya Kiajemi, lilianzishwa mnamo mwezi wa Januari katika mwaka wa 2004. Ilipita idadi ya makala 1,000 mnamo tar. 16 Desemba 2004 (26 "Adhar" 1383 Hsh) na lengo la makala 10,000 lilifikiwa kunako tar. 18 Februari 2006. Na kwa tar. 6 Mei 2009, imekuwa na makala 60,083.

neg:
Waraka wa kwanza wa Klementi
Wataalamu wengi wengi wanahisi ya kwamba iliandikwa kabla ya mwaka 100 BK kwa hiyo miaka michache baada ya vitabu vya mwisho vya Agano Jipya au hata wakati uleule.

neg:
Handwörterbuch Deutsch-Swahili
Handwörterbuch Deutsch-Swahili (K. Legere) ni kamusi sanifu ya Kiswahili kwa lugha ya Kijerumani. Maneno ya Kijerumani yamepangwa pamoja na maaan kwa Kiswahili.

neg:
Kamusi elezo
Lakini kamusi elezo au ensiklopedia zimekuwa na athari kubwa sana tangu Johannes Gutenberg na kupatikana kwa uchapaji wa vitabu ulioshusha kabisa bei ya vitabu kwa watu wengi.

neg:
Kitabu cha Baruku
Hata hivyo wataalamu wanaona kiliandikwa katika karne ya 2 K.K. moja kwa moja katika lugha ya Kigiriki, isipokuwa labda sehemu ya pili inatokana na andiko asili la Kiebrania.

neg:
Mwandishi
Kutunza kumbukumbu hii kulihitaji watu waliojua kutumia alama gani kwa maana gani na walioweza kuzitambua tena baada ya muda. Watu hao walikuwa waandishi wa kwanza. Kulingana na maendeleo ya mwandiko idadi ya alama iliongezeka zilizotaja pia mambo yasiyoonekana kama dhana za kijamii au kidini.

neg:
A
A ni herufi ya kwanza katika alfabeti ya Kilatini ambayo ni pia mwandiko wa Kiswahili cha kisasa. Asili yake ni Alfa ya Kigiriki.Asili ya herufi A ni miandiko iliyotangulia alfabeti ya Kilatini. Waroma walipokea mwandiko kutoka alfabeti ya Kigiriki kupitia alfabeti za Kiitalia za awali kama Kietruski. Wagiriki walipokea kutoka Wafinisia.

neg:
Mwanzo (Biblia)
Waliohusika na uandishi ni watu wengi wa Israeli Kaskazini na Kusini. Hasa yameainishwa mapokeo manne tofauti: J (yaliyoandikwa katika karne X K.K. kwa kumuita Mungu YHWH), E (ya karne IX K.K. yanayomuita Elohim), D (yanayotawala Kumbukumbu ya Torati: ni ya karne VII K.K.) na P (yaani ya kikuhani kwa kuwa yanajali sana ibada: ni ya karne VI K.K.). Hayo ya mwisho yalitumika kama fremu ya mapokeo hayo yote ili kuunganisha Torati nzima katika karne V K.K. Hivyo Torati inatunza matukio ya msingi na imani ya taifa la Israeli jinsi ilivyozidi kukomaa baada ya Musa.

neg:
Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy
Alipofariki dunia, Shaykh Abdullah Saleh al-Farsy alikuwa Aalim mwenye kutambulika na kuheshimika kupita wote katika nchi zinazotumia lugha ya Kiswahili. Mchango wake usiokuwa na mfano katika kuelimisha watu dini ya Kiislamu ulifikia kiwango chake cha juu baada ya kuchapicha tafsiri kamili ya mwanzo ya Qur-aan Takatifu ya Kiswahili iliyokubaliwa rasmi yenye kurasa 807.
Alipokuwa kijana, mwanachuoni huyu mwenye hamasa na uhodari alibahatika wakati ule kuwepo na kuenea kwa vyuo vikongwe vya Kiislamu vilivyojaa wanafunzi chini ya uongozi wa Maulamaa weledi mfano wa Shaykh Abu Bakar bin Abdullah bin Bakathir (1881-1943) aliyekuwa mwanafunzi maarufu wa Sayyid Ahmed bin Abu Bakar al-Sumait (1961-1925)

neg:
Ukristo barani Afrika
Wamisionari wa kwanza tangu zamani za Wareno waliofika Afrika Mashariki walikuwa Wajerumani waliotumwa na CMS. Majina yao ni Ludwig Krapf na Johannes Rebmann. Wanakumbukwa pia kwa kutunga kamusi ya kwanza ya lugha ya Kiswahili.

neg:
Karatasi
Karatasi yenyewe ilibuniwa nchini China. Waziri Tsai-Lun alieleza mnamo mwaka 105 mbinu ya kutengeneza karatasi katika kitabu chake. Mabaki ya hariri yalichanganywa na nguo zilizochakaa na utembo wa miti. Yote yalipondwa na kusagwa halafu kupikwa katika maji na kusafishwa. Nyuzi tupu zilizobaki zilichotwa kwa chujio halafu zikasilibiwa ndani ya chujio na kukandamizwa na kukaushwa.

neg:
Uthman ibn Affan
Wakati wa Uthman tofauti zilionekana kuhusu mapokeo ya sura mbalimbali kati ya maeneo mbalimbali. Madina, Dameski au Kufa zilianza kuonyesha mapokeo tofauti. Uthman aliunda kamati iliyoongozwa na Zaid ibn Thabit iliyopewa kazi ya kukusanya maandiko yote yenye sura au maneno ya Kurani na kuyachungulia. Kamati iliamua ni yapi yaliyofaa na kutengeneza hivyo nakala kamili ya Kurani mara ya kwanza.

neg:
Sosholojia
Aliyeunganisha kwa mara ya kwanza maneno hayo (mwaka 1780) ni mwandishi Mfaransa Emmanuel-Joseph Sieyès (1748–1836), lakini alichoandika kilichelewa kuchapwa. Mwaka 1838 alifanya vilevile Mfaransa mwingine, mwanafalsafa wa sayansi Auguste Comte (1798–1857). Comte used this term to describe a new way of looking at society.

neg:
Wikipedia
Wikipedia imeshachukua nafasi za kamusi elezo mashuhuri kama Encyclopedia Britannica zilizotazamiwa kuwa mkusanyiko wa elimu ya Dunia kabla ya kutokea wa intaneti. Kwa lugha za Kiafrika kama Kiswahili ni mara ya kwanza ya kwamba jaribio la kukusanya elimu za fani mbalimbali limeanzishwa.

neg:
Fasihi ya Kiafrika
Katika kipindi cha ukoloni, Waafrika walioathiriwa na lugha za Ulaya walianza kuandika katika lugha hizo. Mwaka 1911, Yusufu Efraimu Casely-Hayford (ajulikanaye pia kama Ekra-Agiman) kutoka Pwani ya Dhahabu (sasa Ghana) alichapisha ile ambayo pengine ni riwaya ya kwanza ya Kiafrika kuandikwa kwa Kimombo, "" Ingawa kazi hii iligusia hadithi na utetezi wa kisiasa, uchapishaji na kupitiwa upya na wanahabari wa Ulaya kulimaanisha wakati muhimu katika fasihi ya Kiafrika.

neg:
Odisei
Ni kati ya mifano ya kale zadi ya fasihi ya Ugiriki ya Kale ikiaminiwa iliyotungwa na mshairi mashuhuri Homeri takriban mnamo mwaka 1000 KK na kuandikwa mara ya kwamna mnamo 800 KK.

neg:
Martin Benjamin
Dakta Martin Benjamin ni mwanzilishi wa mradi wa kamusi huru, The Kamusi Project (Mradi wa Kamusi Hai ya Kiswahili Kwenye Mtandao). Martin kitaaluma ni mwana anthropolojia ambaye amefanya utafiti kwa miaka mingi nchini Tanzania.

neg:
Kamusi elezo
Katika historia zilikuwepo majaribio mbalimbali ya kukusanya ujuzi wote wa dunia. Mfano bora wa kale ni kamusi ya Yongle kutoka China iliyotungwa na wataalamu 2000 katika karne ya 14 na kuandikwa kwa mkono katika vitabu 1100.

neg:
Geoffrey Chaucer
Umuhimu wakle kwa fasihi ya Uingereza ni ya kwamba alikuwa kati ya waandishi wa kwanza waliotumia lugha ya Kiingereza. Hadi wakati wake lugha ya wasomi ilkuwa Kilatini au Kifaransa. Chaucer alitumia lugha ya watu wa kawaida (Kiingereza cha Kati) akainyosha kwa fasihi bora.

neg:
Jabari
Jina la Kiswahili ni Jabari na linatokana na Kiarabu "al-jabar" ambalo linamaanisha "jitu". Jina hili lilipokewa na Waarabu kutoka kwa Waaramu waliosema "gabbara" "jitu". Wote walimaanisha hapa tabia ya mwindaji mkuu na nusu-mungu katika mitholojia ya Kigiriki aliyeitwa Ὠρίων "orion" na hivyo alitajwa katika kitabu cha Almagesti cha Klaudio Ptolemaio.

neg:
Historia ya Kanisa
Mjerumani kwa jina Gutenberg alitengeneza mashine ya kwanza ya kupiga chapa vitabu. Hivyo vitabu vilianza kupatikana kwa urahisi. Habari zikazunguka haraka kati ya nchi na nchi, hali isiyojulikana karne nyingi tangu anguko la Dola la Roma.

neg:
Ukristo katika karne za kwanza
Sambamba na hilo lugha ya kimataifa ya Kigiriki ilizidi kutumika badala ya Kiaramu, lugha mama ya Yesu na mitume wake. Ndiyo sababu Agano Jipya limeandikwa lote kwa Kigiriki. Vitabu 27 vinavyoliunda vilianza kulinganishwa na vile vya Agano la Kale kama vitakatifu.

neg:
Standard English-Swahili Dictionary
Mhariri Mkuu wa kamati alikuwa katibu yake Frederick Johnson. Msingi wa kamusi hizi ulikuwa kazi ya A. C. Madan. Hivyo kamusi hizi hutajwa kama "Madan-Johnson".

neg:
Charles Sacleux
Sacleux alikuwa misionari mkatoliki wa kwanza aliyeandika juu ya Kiswahili. Alitunga sarufi na kamusi ya Kiswahili. Mwaka 1891 alitunga kamusi ya "Dictionnaire Swahili - Français" iliyochapishwa 1939. Mwaka 1909 alitoa "Grammaire des dialectes Swahilis" (sarufi ya lahaja za Kiswahili). Vitabu vyote viwili vilisifiwa na wataalamu.

neg:
Kamusi za Kiswahili
Kamusi ya Kiswahili - Kifaransa ilitolewa na Charles Sacleux (Sacleux, Charles. 1939. Dictionnaire Swahili - Français. (Travaux et Mémoires de l'Institut d'Ethnologie, Vols. 36/37). Paris: Institut d'Ethnologie, Université de Paris. (Reprint 1959)). Kamusi hii imesifiwa kuwa ya pekee iliyokusanya pia maneno ya lahaja za Kiswahili nje ya Kiunguja (Zanzibar) na Kimvita (Mombasa). Inasifiwa pia kwa upana wa maelezo yake kuhusu historia ya maneno.

neg:
Kigiriki
Alfabeti ya Kigiriki ilikuwa msingi wa alfabeti mbili, za Kilatini na Kikirili, pia kwa miandiko ya abijadi kama herufi za Kiarabu au za Kiebrania. Kiswahili huandikwa kwa herufi za Kilatini.

neg:
Charles Sacleux
Alitunga pia kamusi ya Kiswahili cha Komori "Le dictionnaire Comorien-Francais et Francais-Comorien".

neg:
Jiografia
Neno la Kiswahili "jiografia" linafuata matamshi ya Kiingereza ya neno la Kigiriki "γεωγραφία", "geo-grafia" kutoka "gê" "dunia" na "graphein" "kuandika". Lina maana ya "kuandika kuhusu Dunia". Neno hili lilianza kutumiwa kwa mara ya kwanza na mwanasayansi Eratosthenes (276-194 KK).

neg:
Encyclopedia Britannica
Makala za kwenye Britannica ni kwa ajili ya watu wazima walio-elimika, si kwa ajili ya watoto, na imeandikwa na wahariri takriban 100 na wachangiaji wataalamu zaidi ya 4,000. Watu wengi hudhania ni kamusi elezo bora, lakini Wikipedia bado inabaki kuwa maarufu kwa kuwa matumizi yake ni bure. Britannica ni kamusi elezo ya kale kwa lugha ya Kiingereza mpaka sasa. Ilianza kuchapishwa kwa mara ya kwanza kunako mwaka kati ya 1768 na 1771 huko mjini Edinburgh, Uskoti na kukua kwa umaarufu mkubwa, ikiwa na toleo lake la tatu mnamo 1801 ikiwa imeongeza vitabu 21.

neg:
Maandishi
Hakuna hakika maandishi yalianza lini na wapi. Wataalamu wengi huona ya kwamba Sumer katika Mesopotamia ilikuwa na maandishi ya kwanza duniani.

neg:
Ukristo barani Afrika
Mjerumani kwa jina Gutenberg alitengeneza mashine ya kwanza ya kupiga chapa vitabu. Hivyo vitabu vilianza kupatikana kwa urahisi. Habari zikazunguka haraka kati ya nchi na nchi, hali isiyojulikana karne nyingi tangu anguko la Dola la Roma.

neg:
Alfabeti ya Kilatini
Asili ni namna ya kuandikwa kwa lugha ya Kilatini iliyokuwa lugha ya Roma ya Kale. Baadaye ilitumiwa kuandika hata lugha za Kirumi, Kigermanik, Kislavoni, Kituruki na pia lugha za Afrika na za Kiasia.

neg:
Alfabeti ya Kilatini
Kiswahili kilianza kuandikwa na Wazungu kama Krapf kwa herufi za Kilatini katika karne ya 19. Katika karne ya 20 Waingereza walisanifisha lugha kwa kutumia alfabeti ya Kilatini. Faida yake ni ya kwamba sauti nyingi zinatajwa vizuri zaidi kuliko kwa Kiarabu.

neg:
Kamusi ya Koloni za Kijerumani (1920)
Kamusi iliandikwa kwa lugha ya Kijerumani na wataalamu wa jiografia, biolojia, uchumi, lugha na masomo mengi mengine wenye ujuzi kuhusu nchi walioeleza katika kamusi. Kuna takwimu nyingi katika makala za kamusi hii.

neg:
Kamusi za Kiswahili
Kamusi za lugha hiyo zilianza kupatikana katika karne ya 19 BK.

neg:
Kamusi za Kiswahili
Tahajia ya maneno mara nyingi ni tofauti kidogo na mazoea ya leo kwa sababu usanifishaji wa lugha ulitokea tu miaka 40-50 baada ya kutokea kwa kamusi yake; pia alikusanya maneno mengi huko Rabai / Mombasa kwa hiyo athira ya Kimvita ni kubwa. Pia si rahisi kutumia kamusi yake kwa sababu ilhali alitoa maana ya maneno ya Kiswahili kwa Kiingereza aliongeza maelezo juu ya matumizi na etimolojia kwa lugha ya Kilatini.

neg:
Kituruki
Hadi Atatürk Kituruki kile kilitumia maneno mengi ya Kiarabu na Kiajemi kikaandikwa pia kwa Alfabeti ya Kiarabu. Tangu mwaka 1923 lugha imeandikwa kwa alfabeti ya Kilatini na maneno yenye asili ndani ya Kituruki yalitafutwa.

neg:
Kamusi za Kiswahili
Taasisi ya Uchunguzi wa Kiswahili (leo: TATAKI) katika Dar es Salaam ilianza kuandaa kamusi mbalimbali, hasa "Kamusi ya Kiswahili Sanifu" inayoeleza maana ya maneno kwa kutumia lugha yenyewe. Kamusi mbalimbali zilifuata.

neg:
Historia ya uandishi wa Qurani
Qurani ilipoteremka kwanza iliandikwa, kwa amri ya Mtume Muhammad, kwenye vitambaa, ngozi, mifupa na majiwe. Muhammad alikuwa akiwaelekeza waandishi wake waandike kwa mujibu wa mpango na utaratibu fulani ambao unatokana na Mwenyezi Mungu mwenyewe.

neg:
Aleksandria
Mwanafunzi wake mashuhuri alikuwa Origene, ambaye baadaye akapewa uongozi wa chuo hicho. Alifanya kazi hiyo kwa muda wa miaka 25. Origene alikuwa mtaalamu wa pekee: ndiye wa kwanza kutumia njia ya kisayansi katika kuchunguza fasiri za Biblia. Pamoja na makarani wake akaandika maneno yote ya Kiebrania ya Biblia pamoja na fasiri zake katika nguzo sita kwenye ngozi kubwa. Njia hiyo ilisaidia kuona mara moja makosa au udhaifu katika fasiri hizo. Aliwafundisha vijana wengi kutumia akili yao katika kutafakari imani kwani akili ni kipawa cha Mungu.

neg:
Kalenda ya Juliasi
Sosigenes alitumia majina ya miezi ya kalenda ya kale yanayoendela kutumikwa hadi leo. Isipokuwa mwaka 44 KK baada ya kifo cha Caesar mwezi wa "Quintilis" ilipewa jina la marehemu ikaitwa "Julius" ndiyo Julai kwa Kiswahili. Mtwala mkubwa aliyefuata baada ya Julius Caesar alikuwa Augusto (anayehesabiwa kuwa Kaisari wa kwanza wa Kirumi) na mwezi wa Sextilis ulipewa jina lake kwa heshima yake ni mwezi wa Agosti kwa Kiswahili. Hata watawala wengine walijaribu kupachika majina yao kwenye mwezi fulani lakini ni majina ya Kaisari Juliusi na Augusto pekee yaliyodumu.

neg:
Kamusi Awali ya Sayansi na Tekinologia
Kati ya kamusi za Kiswahili hii ni hatua kubwa mbele katika ukuzaji wa Kiswahili hata ikionyesha bado mapengo na kasoro mbalimbali.

neg:
Waraka wa kwanza wa Klementi
Iliandikwa kwa lugha ya Kigiriki, iliyokuwa inatumiwa na Wakristo wengi wa wakati ule hata mjini Roma.

neg:
Wikipedia ya Kiafrikaans
Wikipedia ya Kiafrikaans (Kiafrikaans: "Afrikaanse Wikipedia") ni toleo la kamusi elezo huru ya Wikipedia kwa lugha ya Kiafrikaans. Mradi huu ulianzishwa mnamo tar. 16 Novemba 2001, na ilikuwa Wikipedia ya 11 kuanzishwa. Na kwa tar. 13 Mei 2009, toleo hili limepita makala zaidi ya 12, 000 na kulifanya liwe tole la 79 la Wikipedia kwa ukubwa wa hesabu ya wingi makala. Lakini kwa sasa ni toleo la 79 kwa ukubwa baada ya Wikipedia ya Kiswahili. Mbali na Waafrika Kusini, Wikipedia pia uhaririwa na watu wa kutoka kule Uholanzi, Ubelgiji, Namibia, Ujerumani na baadhi yao kutoka nchini za Skandinavia.

neg:
Kamusi ya Kiswahili - Kiingereza
KKK/SED ni kifupi chake cha "Kamusi ya Kiswahili - Kiingereza" "(Swahili-English Dictionary)" iliyoandaliwa na wataalamu wa TUKI kwenye Chuo Kikuu cha Dar es Salaam na kutolewa mwaka 2001.

neg:
Kamusi
Maneno hupangwa kwa mtindo wa alfabeti, hutoa maana na ufafanuzi wa utumizi wa maneno na jinsi yanavyotumika au yanavyotamkwa.
Kuna aina mbalimbali za kamusi ambazo ni:

neg:
Handwörterbuch Deutsch-Swahili
Kamusi hii ilitungwa na kutolewa 1990 na mjini Leipzig katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Ujerumani kama "Wörterbuch Deutsch-Swahili" pamoja na "Wörterbuch Swahili - Deutsch". Mhariri mkuu alikuwa profesa Kartsen Legere. Baada ya maungano ya Ujerumani haki zilinunuliwa na kampuni ya Langenscheidt huko München na kutolewa upya 2001.

neg:
Alama ya swali
Alama hii imetokana na mwandiko wa Kilatini na inajulikana tangu karne ya 9 BK ilipoanza kupatikana kwenye maandiko yaliyotoka kwenye ofisi ya mfalme Karolo Mkuu.
Hakuna uhakika juu ya asili kamili lakini wataalamu wengi wanahisi ya kwamba waandishi walimaliza kila sentensi ya swali kwa neno "quaestio" (yaani "swali" kwa Kilatini). Neno hili lilifupishwa kwa kuandkia herufi za kwanza na za mwisho pekee hivyo: qo. Kifupi hiki kiliandikwa kwa kuweka herufi moja juu ya nyingine formula_1 na herufi ya "q" haikufungwa tena.

neg:
Ukristo barani Afrika
Jiji la Aleksandria lilikuwa na maktaba kubwa kuliko zote duniani. Wakati ule haikujulikana jinsi ya kupiga chapa vitabu. Kila kitabu kiliandikwa kwa mkono kikawa na bei kubwa sana. Kununua kitabu kulikuwa na gharama zinazofanana na ile ya kununua gari leo. Kwa hiyo elimu ilikuwa na thamani kubwa, na maktaba kubwa ilikuwa na thamani kupita kiasi. Wataalamu toka pande zote za dunia walifika Aleksandria, mji wa elimu, ili kusoma na kunakili vitabu. Si ajabu kwamba Agano la Kale lote lilitafsiriwa kwa mara ya kwanza katika lugha ya Kigiriki huko Aleksandria mwaka 150 hivi K.K.

neg:
Biblia ya Kikristo
Kwa wakati huo Wakristo walikuwa wamezoea tayari toleo la Kigiriki la maandiko matakatifu yaliyotafsiriwa katika karne ya 2 KK ambalo linajulikana kwa jina la Septuaginta na kuwa na vitabu kadhaa visivyokuwa vimetunzwa katika lugha asili ya Kiebrania wala ya Kiaramu, au vilivyoandikwa moja kwa moja katika lugha ya Kigiriki.

neg:
Kamusi ya Kiswahili sanifu
Kamusi ya Kiswahili Sanifu (kifupi KKS) ni kamusi iliyotungwa na wataalamu wa TUKI (leo: TATAKI) kwenye chuo kikuu cha Dar es Salaam, Tanzania, mwaka 1981.

neg:
Church Missionary Society (CMS)
Mmoja kati ya wamisionari kutoka Ethiopia Mjerumani Dr. Ludwig Krapf aliamua kuwalenga Wagalla kutoka pwani la Afrika ya Mashariki. 1844 alifika Zanziibar akajipatia kibali cha Sultani Sayyid Said cha kuanzisha kituo cha misioni huko Mombasa. 1844 Krapf alifika Mombasa akianza mara moja kujifunza Kiswahili pamoja na lugha ya Mijikenda walio wazalendo wa eneo hili. Hapa Mombasa mke na mtoto waliugua Malaria wakafa. Krapf akahamia ndani ya bara akaanzisha kituo cha Rabai Mpya. 1846 misionari mwingine Johannes Rebmann alikuja na kufanya kazi pamoja naye. Hapa Rabai Mpya Krapf alitunga kamusi na sarufi ya Kiswahili ya kwanza. Krapf hakufaulu kuwafikia Wagalla wala kuwabatiza watu wengi tena lakini aliweka msingi muhimu kwa maendeleo ya kanisa la kikristo pia kwa jamii yote ya Afrika ya Mashariki kwa kazi yake ya kilugha.
Kwa ujumla CMS ilianzisha kanisa la kikristo mahali pengi duniani. Katika Afrika ya Magharibi iliwahi kuwabariki Waafrika kuwa mapadre na 1864 huko Nigeria Samuel Ajayi Crowther alibarikiwa kuwa askofu wa kwanza Mwafrika katika Kanisa Anglikana pia katika makanisa ya kiprotestant yote.
Taarifa juu ya wamisionari wa kwanza wa CMS

neg:
Patrologia Graeca
Patrologia Graeca (kwa kirefu: Patrologiae Cursus Completus, Series Graeca) ni mkusanyo wa maandishi ya Kigiriki, hasa ya Mababu wa Kanisa uliotolewa na J. P. Migne. Unafuata kwa jumla tarehe, kuanzia maandishi ya kwanza ya Ukristo hadi mwaka 1453.

neg:
Agano la Kale
Wayahudi wenye lugha ya Kigiriki (waliokaa nje ya Palestina, hasa katika nchi mbalimbali za Dola la Roma na kuzidi idadi ya Wayahudi katika Palestina Israeli yenyewe) walitumia toleo la Kigiriki la Septuaginta. Wakristo wa kwanza walizoea toleo hilo hasa kwa sababu lugha ya mawasiliano kati ya Wakristo ilikuwa Kigiriki kama lugha ya kimataifa. Ndiyo sababu Agano Jipya lote liliandikwa kwa Kigiriki.

neg:
Bahasha
Bahasha zilipatikana pia zamani lakini hazikuwa kawaida jinsi ilivyokuwa baadaye. Kuna mifano ya bahasha za udongo wa mfinayanzi kwa ajili ya barua zilizoandikwa kwenye vigae vya mwandiko wa kikabari zamani za Babeli. Wachina, waliokuwa watu wa kwanza kugundua karatasi, walitengeneza pia mifuko au bahasha za karatasi. Lakini mara nyingi karatasi au ngozi ambamo barua iliandikwa iliviringishwa tu na labda kufunikwa katika kitambaa kwa kuilinda.

neg:
Kamusi Hai ya Kiswahili Mtandaoni
Huu ni mradi ulioanzishwa kwenye Chuo Kikuu cha Yale (Marekani) hasa katika idara yake ya lugha za Kiafrika. Mradi huu unakusanya maneno ya Kiswahili pamoja na maana zake kwa Kiingereza. Unaongozwa na mwanzilishi na mhariri wake, Martin Benjamin.

neg:
Kitabu cha Kwanza cha Wafalme
Zamani kilikuwa kitabu kimoja na Wafalme II lakini katika tafsiri ya Septuaginta kitabu kiligawiwa pande mbili. Wataalamu huamini hii ilitokea kutokana na urefu wa kitabu, si kwa sababu ya yaliyomo au ya mpangilio wake.

neg:
Mawasiliano
Mabadiliko ya pili: maandishi yalianza kufanyiwa kwenye karatasi, mavunjo, udongo, nta, n.k. Herufi za alfabeti zilibuniwa, hivyo basi kuruhusu mfanano wa lugha katika maeneo makubwa. Baada ya muda, shirika la uchapishaji la Gutenberg lilianzishwa. Gutenberg alitayarisha kitabu cha kwanza cha kuchapishwa akitumia mashine yake, na kitabu hicho kilikuwa Biblia. Maandiko hayo yaliweza kusafirishwa kwa watu wengine duniani ili wayaone, pia yaliweza kuhifadhiwa na kubebwa.

neg:
Johannes Gutenberg
Kabla ya Gutenberg vitabu vingi viliandikwa kwa mkono. Kunakili kitabu kimoja kama Biblia kwa mkono kulichukua angalau mwaka mmoja.

neg:
Gantt
Chombo cha kwanza kinachojulikana cha aina hii mara kimeripotiwa kilichotengenezwa mwaka 1896 na Karol Adamiecki, ambaye hujulikana kuwa ni "hamonogramu." Adamiecki hakuchapisha chati yake hadi 1931, hata hivyo, na kisha tu katika lugha ya Kipolishi. Hiyo chati inajulikana baada ya Henry Gantt (1861-1919), ambaye iliyoundwa chati yake kuzunguka miaka 1910-1915.

neg:
Sheria
Sheria ya Kirumi ilisukumwa sana na falsafa ya Kigiriki, lakini maelezo yake ya kina yaliendelezwa na wanasheria wa kitaaluma, na yalikuwa magumu sana. Katika kipindi cha karne zilizopita kati ya kupanda na kushuka kwa Dola la Roma, sheria imebadilishwa ili kukabiliana na hali za kijamii zilizokuwa zikibadilika, na ilikusanywa na kuandkiwa vilivyo wakati wa utawala wa kaisari Justinian I. Ingawa ilipungua kwa umuhimu mwanzoni mwa Karne za Kati, Sheria ya Kirumi iligunduliwa upya wakati wa karne ya 11 ambapo wasomi walianza kutafiti mkusanyiko wa sheria za Kirumi na kuyatumia mawazo yao.

neg:
Mwanzo (Biblia)
Hivyo zamani Musa alidhaniwa kuwa mwandishi wa vitabu hivyo vyote, lakini siku hizi wataalamu wamethibitisha kuwa ndiye asili ya kiini cha sheria za Israeli, lakini vitabu hivyo viliandikwa katika kipindi kirefu hadi mwaka 400 hivi K.K.

neg:
Kitabu cha Tobiti
Nakala zilizopatikana katika mapango ya jumuia ya Waeseni huko Qumran zinaonyesha kuwa kitabu hicho kiliandikwa kwanza kwa Kiaramu miaka 200 KK hivi na kutafsiriwa mapema kwa Kigiriki katika Septuaginta.

neg:
Tertuliani
Ndiye Mkristo wa kwanza aliyeandika sana kwa Kilatini, akiathiri fasihi yote iliyofuata hasa kwa misamiati yake mipya, hasa kuhusu fumbo la Utatu Mtakatifu. and "the founder of Western theology." Katika maandishi yake anajitokeza kama mtetezi wa imani pamoja na kupinga uzushi, ingawa ukali wa itikadi yake hatimaye ulimfanya ajitenge na Kanisa Katoliki.

neg:
Kiswahili
Lugha ilianza takriban miaka 800-1000 iliyopita katika mazingira ya vituo vya biashara vya pwani ambako wafanyabiashara kutoka Uarabuni, Uajemi na Uhindi walikutana na wenyeji Waafrika. Lugha kuu ya kimataifa ya biashara hiyo ilikuwa Kiarabu.

neg:
Qurani
Imeandikwa na kusomwa kwa lugha ya Kiarabu pekee kwa zaidi ya miaka 1,400.

neg:
Hiroglifi
Baadaye maana ya alama hizi yalisahauliwa kabisa. Ni katika karne ya 19 ya kwamba mtaalamu Mfaransa Jean-François Champollion na wengine waliweza kugundua upya maana ya mwandio huo baada ya kupatikana kwa jiwe la Rosetta ambako tangazo la farao Ptolemaio V liliandikwa kwa Kigiriki, hiroglifi na Kimisri kwa mwandiko wa mkononi. Kupitia Kigiriki kilichosomeka wataalamu walifaulu kugundua kwanza majina ya wafalme halafu maana ya alma mbalimbali.

neg:
Kamusi za Kiswahili
Kamusi ya Kiswahili - Kijerumani zilipatikana mwaka 1890 na Büttner (Wörterbuch der Suaheli-Sprache, Berlin 1891) na mwaka 1911 wakati wa Afrika ya Mashariki ya Kijerumani na Carl Velten (Suaheli Wörterbuch, Berlin 1910).

neg:
Kamusi
Hii ni sehemu yenye vidahizo vyote vya kamusi husika, kuanzia alfabeti a-z vidahizo vyote huorodheshwa hapa na kufafanuliwa.

neg:
Mwandishi
Kubuni uwezo wa kutunza habari kwa alama ya kimaandishi kulikuwa maendeleo makubwa katika historia ya binadamu. Chanzo cha maandishi kilikuwa katika kutunza kumbukumbu ya kodi na mapato. Watawala wa kwanza waliweza kushika hivi ni kiasi gani cha nafaka au mifugo kinachochangiwa na kijiji au mkoa fulani.

neg:
Historia ya uandishi wa Qurani
Zayd Ibn Thabit.
Abdullah Ibn Al-Zubair.
Said Ibn Al-`As.
Abdul-Rahman Ibn Al-Harith Ibn Hisham.

neg:
Ludwig Krapf
Johann Ludwig Krapf (11 Januari 1810 – 26 Novemba 1881) alikuwa mmisionari wa kwanza wa Uprotestanti nchini Kenya katika karne ya 19 akatunga kamusi ya kwanza ya lugha ya Kiswahili.

neg:
Qurani
Mtume labda hakuwa anajua kusoma wala kuandika, lakini kwa mujibu wa Waislamu, swahaba wake Abu Bekr alikuwa akiandika maandiko yale juu ya kitu fulani wakati huo mtume Muhammad yu hai. Pale Abu Bekr alipokuja kuwa khalifa, ameileta Qur'an na kuwa kitabu kitakatifu.

neg:
Etimolojia
Kiswahili ni lugha ya Kibantu na hapo asili ya maneno mengi inaweza kutambuliwa kwa kulinganisha lugha mbalimbali ya Kibantu. Lakini Kiswahili ni pia lugha iliyopokea maneno mengi kutoka nje, hasa kutoka Kiarabu, baadaye kutoka Kireno na lugha za Kihindi na siku hizi kutoka Kiingereza. Ilhali lugha hizi zimepokea pia maneno kutoka asili nyingine wakati mwingine historia ya neno ni kama safari katika historia ya kibinadamu.
Kwa lugha nyingi kuna kamusi za pekee zinazoonyesha etimolojia ya maneno. Kati ya Kamusi za Kiswahili hadi sasa hakuna kamusi ya etimolojia hasa.

neg:
Samueli I
Kuanzia tafsiri ya kwanza (ya Kigiriki) inayojulikana kama Septuaginta na vilevile katika Agano la Kale la Biblia ya Kikristo kinahesabiwa kama kitabu kinachojitegemea.

neg:
Standard English-Swahili Dictionary
Madan-Johnson's Standard English-Swahili Dictionary (kifupi: M-J SES) iliandaliwa na wataalamu wa "Inter-territorial Language (Swahili) committee to the East African Dependencies" baada ya Vita Kuu ya Kwanza kwa ajili ya maeneo chini ya utawala wa Uingereza katika Afrika ya Mashariki. Kamati iliandaa kamusi mbili za Kiingereza-Kiswahili na pia Kiswahili-Kiingereza (M-J SSE).