query: Je,John Saxon alizaliwa mwaka upi?

pos:
John Saxon
John Saxon (amezaliwa tar. 5 Agosti 1936) ni mwigizaji wa filamu kutoka nchini Marekani. Saxon pia aliwahi kushiriki katika filamu za western ya Italia, maarufu kama Spaghetti Western, huko alikuwa akicheza kama askari.

neg:
John Tengo Jabavu
John Tengo Jabavu (11 Januari 1859 - 10 Septemba 1921) alikuwa mwandishi na mwanasiasa wa Afrika Kusini. Hasa aliandika kwa lugha ya Kixhosa. Kama William Gqoba, alikuwa mhariri wa gazeti la "Isigidimi samaXhosa". Baadaye alikuwa mhariri wa kwanza wa gazeti la "Imvo Zabantsundu". Alianzisha chuo cha Kiafrika kilichoitwa "Fort Hare" baadaye.

neg:
Yohane wa Fiesole
Yohane wa Fiesole, O.P. au Beato Angelico (yaani, kwa Kiitalia: "Mwenye heri wa Kimalaika"; jina la awali: Guido di Pietro; Vicchio, Firenze, 1395 hivi – Roma, 18 Februari 1455) alikuwa mtawa padri maarufu kama mmojawapo wa wachoraji wa kwanza wa Renaissance nchini Italia. Mtaalamu Giorgio Vasari katika kitabu chake "Maisha ya Wasanii" aliandika kwamba alikuwa na "kipaji adimu na kamili".

neg:
John Breckinridge
John Cabell Breckinridge (21 Januari 1821 – 17 Mei 1875) alikuwa mwanasheria, mwanajeshi na mwanasiasa wa Marekani akiwa mwanachama wa Chama cha Kidemokrasia. Alikuwa Kaimu Rais wa Marekani chini ya Rais James Buchanan kuanzia mwaka wa 1857 hadi 1861. Baada ya ushindi wa Abraham Lincoln mwaka wa 1860, Breckinridge akawa mbunge wa Senati ya Marekani akiwakilisha jimbo la Kentucky kwa miezi michache tu. Baada ya majimbo saba kuasi na baada ya kuanzishwa kwa vita, Breckinridge akafukuzwa kutoka senati akakimbilia Kusini na kuwa mwanajeshi upande wa majimbo maasi. Baada ya Kusini kushindwa vitani, Breckinridge akawa mkimbizi katika nchi za Kuba, Uingereza na Kanada. Mwaka wa 1868 akaruhusiwa kurudi Marekani lakini hakuingia mambo ya siasa tena. Akafariki mwaka wa 1875 akiwa na umri wa miaka 54 tu baada ya upasuaji kwa ajili ya kutibu majeraha aliyoyapata vitani.

neg:
Isaac Newton
Isaac Newton (25 Desemba 1642 – 20 Machi 1727) alikuwa mwanahisabati, mwanafizikia na mwanateolojia kutoka nchi ya Uingereza.

neg:
Miguel de Cervantes
Miguel de Cervantes Saavedra (29 Septemba 1547 – 23 Aprili 1616) alikuwa mwandishi wa Hispania anayesifiwa kama mwandishi bora kabisa wa nchi yake. Mara nyingi riwaya yake "Don Quishote" inahesabiwa kati ya vitabu muhimu zaidi vya fasihi ya Ulaya nzima.

neg:
Roderick MacKinnon
Roderick MacKinnon (amezaliwa 19 Februari 1956) ni mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza usafirishaji wa molekuli katika chembe hai. Mwaka wa 2003, pamoja na Peter Agre alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

neg:
Glenn Morshower
Glenn Morshower (amezaliwa kama Glenn Grove Morchower; mnamo tar. 24 Aprili 1959) ni mwigizaji wa filamu na televisheni kutoka nchini Marekani. Anafahamika sana kwa kucheza kama Kachero wa Siri wa Marekani, Aaron Pierce, katika mfululizo wa kipindi cha televisheni maarufu kama "24." Ukiachia nyota kiongozi wa mfululizo huo Bw. Kiefer Sutherland (Jack Bauer), Morshower ni mwigizaji pekee aliyeonekana katika kila msimu wa mfululizo huo.

neg:
Samuel Eliot Morison
Samuel Eliot Morison (9 Julai 1887 – 15 Mei 1976) alikuwa mwanahistoria na mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Wasifu mara mbili, kwanza mwaka wa 1943 kwa wasifu yake ya Kristoforo Kolumbus, na tena 1960 kwa wasifu yake ya John Paul Jones.

neg:
Jayne Atkinson
Jayne Atkinson (amezaliwa tar. 18 Februari 1959) ni mshindi wa Tuzo ya Tony, akiwa kama mwigizaji bora wa filamu na tamthilia kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa kucheza kama Karen Hayes kutoka katika mfululizo wa kipindi cha televisheni cha "24". Vilevile anafahamika kwa kucheza kama Theresa LePore katika filamu ya Recount. Kiasili, anatoka Uingereza, lakini wazazi wake walielekea Marekani akiwa na umri wa miaka tisa.

neg:
John Mott
John Raleigh Mott (25 Mei 1865 – 31 Januari 1955) alikuwa kiongozi wa YMCA na mashirikia mengine ya kikristo kutoka nchi ya Marekani. Kuanzia mwaka wa 1895 hadi 1920 alikuwa katibu mkuu wa Chama cha Wanafunzi Wakristo Duniani. Mwaka wa 1910, aliongoza Mkutano wa Misheni Duniani mjini Edinburgh. Mwaka wa 1946, pamoja na Emily Balch alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani kwa ajili ya kazi yake ya kuanzisha na kuimarisha jumuiya za wanafunzi kwa ajili ya amani duniani.

neg:
Jackson Bate
Walter Jackson Bate (23 Mei 1918 – 26 Julai 1999) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Wasifu mara mbili, kwanza 1964 kwa wasifu wake wa John Keats, halafu tena 1978 kwa wasifu wake wa Samuel Johnson.

neg:
Sherman Hemsley
Sherman Alexander Hemsley (1 Februari, 1938 – 24 Julai, 2012) alikuwa mwigizaji Mmarekani aliyejulikana zaidi kama George Jefferson katika mifululizo ya CBS "All in the Family" na "The Jeffersons", na kama mhudumu Ernest Frye katika mfululizo wa NBS "Amen". Yeye aliigiza pia bosi wa kuogofya wa Earl Sinclair, triseratopsi aliyepewa jina B.P. Richfield, kwenye tamthilia ya futuhi ya Jim Henson "Dinosaurs".

neg:
John Galsworthy
John Galsworthy (14 Agosti 1867 – 31 Januari 1933) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Uingereza. Aliandika hasa riwaya, tamthiliya na insha. Mwaka wa 1932 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.

neg:
John Travolta
John Joseph Travolta (amezaliwa tar. 18 Februari 1954) ni mwigizaji, dansa na mwimbaji kutoka nchini Marekani. Ameanza kujulikana kwa mara yake ya kwanza kunako miaka ya 1970, baada ya kuonekana katika mfululizo wa televisheni. Mfululizo huo ni "Welcome Back, Kotter" na nyota katika filamu zenye mafanikio makubwa kabisa ya "Saturday Night Fever" na "Grease". Kazi za Travolta zilianza kuvuma tena kwenye miaka ya 1990, kupata kucheza katika filamu ya "Pulp Fiction", na tangu hapo akawa anaendelea kuwa nyota wa filamu za Hollywood films, katika "Face/Off", "Ladder 49" na "Wild Hogs".

neg:
Wasaksoni
Watawala Wasaksoni waliendelea kuongoza milki ya Wajerumani hadi mwaka 1024 hata kuchukua cheo cha kaisari chini ya Otto I.

neg:
Carl Sagan
Carl Edward Sagan (Novemba 9, 1934 - Desemba 20, 1996) alikuwa mwanaastronomia wa Marekani aliyejaribu kufanya sayansi kuwa maarufu.

neg:
Joseph Haydn
Joseph Haydn (jina kamili Franz Joseph Haydn) alikuwa mtungaji wa muziki kutoka nchi ya Austria. Alizaliwa tarehe 31 Machi au 1 Aprili 1732 katika kijiji kikubwa cha Rohrau, jimbo la Austria Chini. Aliaga dunia tarehe 31 Mei 1809 mjini Vienna.

neg:
Charles Wilson
Charles Thomson Rees Wilson (14 Februari 1869 – 15 Novemba 1959) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Uskoti. Hasa alichunguza mionzi ya aina mbalimbali. Mwaka wa 1927, pamoja na Arthur Compton alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

neg:
Robert Baden-Powell
Baden-Powell alizaliwa kama Robert Stephenson Smyth Powell katika Stanhope Street 6 (sasa Stanhope Terrace), Paddington huko London, mnamo 22 Februari 1857. Aliitwa Stephe (aitwaye "Stevie") na familia yake. baada ya godfather yake, Robert Stephenson, mhandisi wa reli na wa kiraia; [11] jina lake la tatu lilikuwa jina la mke wa mama yake.

neg:
George McGovern
George Stanley McGovern (19 Julai, 1922 – 21 Oktoba, 2012) alikuwa mwanasiasa wa Marekani akiwa mwanachama wa Chama cha Kidemokrasia. Kuanzia 1963 hadi 1981 alikuwa mbunge wa Senati ya Marekani akiwakilisha jimbo la South Dakota. Mwaka wa 1972 aligombea urais lakini akashindwa na Richard Nixon.

neg:
Ndugu Wadogo
Oxford iliwatoa hasa: Roger Bacon (+1292), mtaalamu wa mambo mengi na mwanzilishi wa mtindo wa upimaji kama msingi wa sayansi; Yohane Duns Scoto (+1308), mwalimu mwenye uchambuzi mkali, anayesifiwa kwa kuonyesha Kristo kuwa kiini cha uumbaji, na kwa kutetea sifa ya Maria kukingiwa dhambi ya asili (Wafransisko wakaendelea kuitetea hadi ikatangazwa na Papa Pius IX, wa Utawa III, mwaka 1854, kuwa dogma); na Wiliamu wa Ockham (+1347) aliyepotosha falsafa akadai eti, akili haiwezi kujua yanayopita malimwengu: msimamo wake ukaenea sana, ukampa Martin Luther silaha dhidi ya imani katoliki, ukaathiri utamaduni wa Magharibi hadi leo.

neg:
Elton John
Katika kumbukumbu ya Princess Diana, Elton alitoa tena kile kibao chake cha Candle in the Wind mnamo mwaka 1997, lakini nyimbo halisi ilitungwa kwa ajili ya Marilyn Monroe. Nyimbo hiyo ilitamba sana na ikawa miongoni mwa nyimbo maarufu na zenye mauzo ya juu kwa muda wote (kuuzwa kwa muda miaka 100).
John vilevile ni mlawiti na alijitangaza kama anafanya mambo hayo kunako mwaka 1976.

neg:
J. M. Coetzee
John Maxwell Coetzee (amezaliwa 9 Februari 1940) ni mwandishi kutoka nchi ya Afrika Kusini. Hasa ameandika riwaya kuhusu athari za "apartheid". Mwaka wa 2003 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.

neg:
Babyface
Mwaka wa 1989, Edmonds alikuwa mmoja wa waanzilishi wa studio ya LaFace Records akiwa na Reid. Wasanii watatu wa kwanza katika lebo hii ni pamoja na TLC, Usher, na Toni Braxton ambao walipata mafanikio makubwa sana. Albamu ya pili ya TLC CrazySexyCool, alitunga na kutayarisha baadhi ya vibao vikali kutoka katika albamu hiyo. Baadaye ikaja kuwa moja kati ya albamu iliyouza sana kwa upande wa makundi ya muziki ya wasichana nchini Marekani. Chini ya uongozi wake, TLC waliweza kuuza nakala zaidi ya milioni 60 duniani kote, na kujumuisha jumla ya rekodi milioni 75 kwa kazi zote walizofanya nae. Albamu ya kwanza ya Toni Braxton, "Toni Braxton" (1993) na "Secrets" (1996), ambayo ametunga sehemu kubwa ya nyimbo, ilikwenda kuuza jumla ya nakala milioni kwa Marekani pekee.

neg:
Tawasifu ya Malcolm X
Mwaka wa 1963 kampuni ya uchapishaji ya Doubleday inamwomba Haley kuandika kitabu kuhusu maisha ya Malcolm X. Mwandishi na mtaalamu wa masuala ya fasihi wa Kimarekani bwana Harold Bloom anaandika, "Wakati Haley anamfuata Malcolm na wazo la kumwandikia kitabu kuhusu maisha yake, Malcolm alimpa sura ya mshangao ..." Haley anarejea kwa kusema, "Ilikuwa moja kati ya mara chache sana kumuona akiwa hana jibu la uhakika." Baada ya Malcolm X kuomba ruhusa kutoka kwa Elijah Muhammad, yeye na Haley wakaanza kazi ya kuandika "Tawasifu", mchakato ambao umeanza kwa mahojiano ya msaa-mawili-matatu katika studio ya Haley huko mjini Greenwich Village. Bloom anaandika ya kwamba, "Malcolm alimtilia shaka sana Haley hasa kwa kufuatia uwezo wake wa kati na imani yake ya Kikristo na uhudumu wake katika jeshi la Marekani kwa zaidi ya miaka ishirini."

neg:
John Macleod
John James Rickard Macleod (6 Septemba 1876 – 16 Machi 1935) alikuwa mwanafiziolojia kutoka nchi ya Uskoti. Hasa anajulikana kuwa mmoja wa wanasayansi waliogundua insulini. Mwaka wa 1923, pamoja na Frederick Banting alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

neg:
Johann Sebastian Bach
Johann Sebastian Bach (21 Machi 1685 hadi 28 Julai 1750) alikuwa mtungaji wa muziki na mpiga piano na kinanda cha filimbi kutoka nchi ya Ujerumani. Alitunga muziki za aina zote, iliyotumika kidini na kidunia. Alitunga muziki kwa kwaya, chombo kimoja cha muziki, na kundi la wanamuziki ("okestra"). Ingawa hakuunda mifumo mipya ya muziki, alitajirisha mitindo ya muziki kule Ujerumani; tena alitohoa mitindo ya muziki ya Kiitalia na ya Kifaransa.

neg:
Fabolous
Fabolous alizaliwa John David Jackson mnamo tar. 18 Novemba 1977, na wazazi wenye asili ya Kiafrika-Kiamerika na Kidominika. Alikulia huko Bedford-Stuyvesant jirani kidogo na Brooklyn, New York. Wakati anasoma elimu ya juu, Fabolous akaanza kujifua katika masuala ya muziki wa rap. Alialikwa kurap moja kwa moja kipindi cha redio cha DJ Clue na kwenye WQHT Hot 97, ambapo kulimpatia uwezo wa kuweza kuingia mkataba na studio ya Desert Storm Records. Alipata kushirikishwa kwenye mamixi tepu kibao ya DJ Clue na mamixi tepu mengine mingi tu ya wasaniii wa Roc-A-Fella.

neg:
Georges Danton
Georges Jacques Danton (26 Oktoba 1759 – 5 Aprili 1794) alikuwa mwanasiasa kipindi cha Mapinduzi ya Ufaransa. Alikuwa Rais wa kwanza katika Kamati ya usalama wa umma. Ni mwanzilishi wa kikundi kijulikanacho kama Uongozi wa Ugaidi.

neg:
Ben Carson
Carson ameandika vitabu vitatu vilivoongoza katika mauzo na vilivyochapishwa na Zondervan shirika la kimataifa la uchapaji la kikristo, Vinavoitwa : Gifted Hands () , The Big Picture, na Think Big Kitabu cha kwanza cha Historia ya maisha ya mtu, na vitabu vingine viwili ni kuhusu filosofia ya maisha yake hususani katika mafanikio yake yanayoenda sambamba na imani yake kwa Mungu.Carson ni Mkristu katika dhehebu la sabato.Mwaka 2002, Carson aliamuriwa kusitisha kuonekana katika maeneo yenye umati wa watu, baada ya kupata matatizo ya kiafya ya kwake mwenyewe. Mwezi wa sita alikutwa na dalili za kuwa na Saratani ya Kibofu cha mkojo, lakini kwa bahati nzuri, saratani hiyo iliweza kukutwa katika muda muafaka. Lakini pamoja na hayo, Carson alibadilisha mfumo wake wa maisha, Bado anafanya upasuaji kwa zaidi ya watoto mia tatu (300) kwa mwaka lakini amekuwa akijaribu kupunguza muda wake.Carson amekuwa akifanya kazi kuanzia saa 7:00 asubuhi na kumaliza saa 8:00 usiku, lakini tangu agundulike kuwa na saratani amekuwa akifanya kazi na kuondoka saa 6:15, jioni. Hii inampa muda zaidi wa kukaa na mke na watoto wake watatu (3)

neg:
John Saxon
John Saxon alibahatika kudhaminiwa na bwana Henry Willson, ni baada ya kuona picha ya Saxon katika kasha la gazeti la Dectetive, ndipo bwana Wilson akawasiliana mara moja na familia ya Saxon ilyoko mjini Broklyn, kisha bwana Wilson, kumchukua Saxon na kumpeleka Hollywood, kipindi hicho Saxon alikuwa ana umri wa miaka 16, baadae bwana Wilson akambadilisha jina akamwita Saxon, jina lake la kuzaliwa lilikuwa Carmine Orrico.

neg:
Steve Jobs
Steve Jobs (24 Februari 1955 – 5 Oktoba 2011) alikuwa mvumbuzi wa Marekani na mfanyabiashara aliyetambuliwa sana kama mwanzilishi mwenye kipaji cha haiba ya zama za kompyuta ya kibinafsi. Alikuwa mwanzilishi, mwenyekiti, na afisa mtendaji mkuu wa Apple Inc. Awali alikuwa mtendaji mkuu wa kampuni ya filamu ya Pixar; Mnamo mwaka wa 2006, Jobs mwanachama wa bodi ya wakurugenzi wa Kampuni ya Walt Disney katika 2006, kutokana na ununuzi wa Pixar na Disney.
Katika miaka ya 1970, Jobs -pamoja na Apple mwanzilishi Steve Wozniak, Mike Markkula na wengine-Waliungana kubuni, kuunda ,na kuuza Kompyuta ya kibinafsi iliyokuwa na mafanikio, Apple II mfululizo. Katika miaka ya 1980, Jobs alikuwa kati ya kwanza kuona uwezekano wa biashara ya 'mouse' , ambayo ilisababisha kuundwa kwa Lisa na Apple,na Macintosh mwaka mmoja baadaye. Baada ya kupoteza kugombea madaraka na bodi ya wakurugenzi katika 1985, Jobs alitoka Kampuni ya Apple na kuanzisha Kapuni ya NEXT,Kampuni ya kompyuta inayohusika kimaalumu katika masoko ya elimu ya juu na biashara.

neg:
Liam Neeson
William John "Liam" Neeson (amezaliwa tar. 7 Juni 1952) ni mwigizaji wa filamu wa Kiireland, ambaye amebadilisha uraia na kuwa raia wa Marekani tangu 2009. Anafahamika zaidi kwa kucheza kama Oskar Schindler kwenye filamu ya "Schindler's List", Michael Collins kwenye filamu ya "Michael Collins", Qui-Gon Jinn kwenye mfululizo wa filamu ya "" na Aslan kwenye mfululizo wa filamu za "The Chronicles of Narnia".

neg:
Wasaksoni
Wasaksoni (kwa Kilatini Saxones, kwa lugha za Kijerumaniki Seaxe, Sahson, Sassen, Sachsen, Saksen, kutoka "seax", jina la kisu maalumu walichotumia) walikuwa shirikisho la makabila kadhaa ya Wagermanik wakazi wa Ujerumani Kaskazini walioenea katika sehemu za jirani.

neg:
John Kerry
John Forbes Kerry (amezaliwa 11 Desemba, 1943) ni mwanasiasa wa Marekani akiwa mwanachama wa Chama cha Kidemokrasia. Miaka ya 1983 na 1984 alihudumia kama kaimu gavana wa Massachusetts chini ya Michael Dukakis. Kuanzia 1985 hadi 2013 alikuwa mbunge wa Senati ya Marekani akiwakilisha jimbo la Massachusetts. Mwaka wa 2004 aligombea urais lakini akashindwa na Rais George W. Bush. Kuanzia 2013 hadi 2017 Kerry alikuwa Waziri wa Mambo ya Nje chini ya Rais Barack Obama.

neg:
John Maron
John Maron (kwa Kiarabu يوحنا مارون, "Yuhanna Marun"; Sirmaniyah au Sarmin nchini Syria, 628 – Kfarhy, Lebanon, 707) aliongoza Kanisa la Wamaroni kama Patriarki wake wa kwanza.

neg:
Saint-John Perse
Saint-John Perse (31 Mei 1887 – 20 Septemba 1975) alikuwa mwandishi na mwanasiasa kutoka nchi ya Ufaransa. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa "Marie-René-Auguste-Aléxis Saint-Léger Léger". Hasa aliandika mashairi. Mwaka wa 1960 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.

neg:
Alexander Mahone
Mahone alikuwa Kachero Maalum wa FBI, alibobea katika fani ya kuwawinda wafungwa waliotoroka, na ana uzoefu huo kwa takriban miaka kumi na minne. Baada ya nyota wa mfululizo huu, Michael Scofield (imechezwa na Wentworth Miller), kufaulu kuwatorosha wafungwa wenzake kutoka katika jela ya Fox River State Penitentiary, Mahone amesaini mkataba na kukusanya nguvu ili kuwarudisha watoro wote waliotoroka. Humu kacheza kama ana umri wa miaka 42.

neg:
John Cale
John Davies Cale (amezaliwa tar. 9 Machi, 1942) ni mtunzi wa ala za muziki, mtayarishaji wa rekodi, mwanamuziki, mtunzi wa nyimbo, mwimbaji, na alikuwa mmoja kati ya waanzilishi wa kundi la muziki wa rock la The Velvet Underground. Asili yake anatokea huko mjini Garnant, Carmarthenshire, Wales - Uingereza.

neg:
Xander Berkeley
Alexander Harper Berkeley (amezaliwa tar. 16 Desemba 1955) ni mwigizaji wa filamu na tamthilia kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa kucheza kama George Mason katika mfululizo wa televisheni wa "24".

neg:
Shaka Zulu
Shaka (pia: Tshaka, Tchaka au Chaka; halafu: Shaka Zulu, Shaka ka Senzangakhona) (* takriban 1781 - 1828 BK) alikuwa kiongozi wa Wazulu aliyebadilisha ukoo mdogo wa Kinguni kuwa kabila au taifa kubwa lililotawala maeneo mapana ya Afrika Kusini hasa Natal ya leo.

neg:
Raymond Aaron
Aron alizaliwa katika jiji la Paris, mzazi wake mmoja akiwa ni Mwanasheria, alisoma katika shule ya École Normale Supérieure, ambapo hapo alikutana na Jean-Paul Sartre, ambaye alikuja kuwa rafiki yake wa maisha na mpinzani wake mkubwa katika maswala ya elimu .. Aron alishika nafasi ya kwanza katika mtihani wa Filosofia mnamo mwaka 1928, mtihani ambao rafiki yake wa karibu Sartre alishindwa kufaulu. na hatimaye mwaka 1930, alifanikiwa kutunukiwa shahada ya udaktari katika Historia ya Filosofia kutoka katika chuo cha École Normale Supérieure.
Amekuwa akifundisha katika shule ya Social philosophy katika chuo kikuu cha Touloese, majuma machache kabla ya Vita vya Pili ya Dunia kuanza, halafu akaamia Armée de l'Air. Wakati nchi ya Ufaransa iliposhindwa katika vita hivyo, aliamua kuondoka nchini humo na kwenda London na kujiunga na vikosi vya Free French na baadae kuwa mhariri katika gazeti la "France Libre" (Free France).
Baada ya vita kumalizika, Aron alirejea Paris kwa ajili ya kufundisha Sosholojia katika chuo cha École Nationale d'Administration na baadae Paris Institute of Political Studies. Hii ikiwa ni kati ya mwaka 1955 hadi 1968. Baadaye alienda kufundisha katika chuo kilichofahamika kama Sorbonne, na ilipofikia mwaka 1970, alihamia katika Collège de France.
Alichaguliwa kuwa mwanachama mwenye hadhi ya juu katika taasisi ya American Academy of Arts and Sciences hii ikiwa ni mwaka 1960. . Aron alifariki dunia katika jiji la Paris tarehe 17 Oktoba 1983 kwa shinikizo la moyo.

neg:
Johnny Cash
Johnny Cash (alizaliwa na jina la J. R. Cash mnamo tar. 26 Februari 1932 – 12 Septemba 2003) alikuwa mwimbaji-mtunzi wa nyimbo kutoka nchini Marekani. Huyu anatazamiwa kama miongoni wa wanamuziki wenye athira kubwa katika medani ya muziki kwa muda wote. Hasa alifanya muziki wa country, nyimbo zake zikipigwa husika kuchanganya aina nyingi za muziki wa kama vile rockabilly na rock and roll (ususani wakati anaaza shughuli hizi), vilevile blues, folk na injili..

neg:
Andy Warhol
Andy Warhol (jina la kuzaliwa ni Andrew Warhola, 6 Agosti 1928- 22 Februari 1987) alikuwa kati ya wasanii mashuhuri wa Marekani katika sehemu ya pili ya karne ya 20. Akumbukwa kama mwanzilishaji wa mtindo wa Pop Art alioitekeleza katika picha na filamu.

neg:
Louis Simpson
Louis Aston Marantz Simpson (27 Machi 1923 – 14 Septemba 2012) alikuwa mshairi kutoka nchi ya Marekani. Alizaliwa nchini Jamaika, babake akiwa na mababu kutoka Afrika na Uskoti, mamake akiwa Myahudi kutoka Urusi. Simpson akiwa na umri wa miaka 17 tu akahamia Marekani kusomea lugha ya Kiingereza chini ya Profesa Mark Van Doren. Baada ya Marekani kuingia Vita Kuu ya Pili ya Dunia Simpson akawa mwanajeshi na miaka ya 1943-1945 akafanya kazi ya kijeshi nchini Ufaransa, Uholanzi, Ubelgiji na Ujerumani. Alitunga mashairi kuhusu uzoefu wake wa vita. Mwaka wa 1964 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.

neg:
Yohane wa Shanghai na San Francisco
Yohane wa Shanghai na San Francisco (kwa Kirusi: Иоанн Шанхайский и Сан Францисский, Ioann Shankhayskiyi i San Frantsiskyi; jina la awali: Михаил Борисович Максимович, Mikhail Borisovich Maximovitch; Adamovka, wilaya ya Izyum, mkoa wa Kharkov, leo nchini Ukraina, 4 Juni 1896 – Seattle, Washington, USA, 2 Julai 1966) alikuwa mmonaki, padri, askofu na mmisionari wa Kiorthodoksi huko China na Marekani.

neg:
Clinton Davisson
Clinton Joseph Davisson (22 Oktoba 1881 – 1 Februari 1958) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza elektroni. Mwaka wa 1937, pamoja na George Thomson alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

neg:
Shane
Shane ni filamu ya mwaka wa 1953 kutoka nchini Marekani. Ipo katika mtindo wa filamu za western yenye muundo wa Technicolor kutoka kwa wasambazaji Paramount, inafahamika sana kwa mandhari yake yaliyochezewa filamu, uhariri, uchezwaji, na mchango wake katika mtindo huu. Filamu ilitayarishwa na kuongozwa na George Stevens huku muswaada andishi ikiandikwa na A. B. Guthrie, Jr., iliyotokana na riwaya ya mwaka wa 1949 yenye jina sawa ya Jack Schaefer. Ushindi wake wa sinematografia umeenda kwa Loyal Griggs. Nyota wa filamu ya "Shane" ni Alan Ladd, Jean Arthur (katika ushiriki wake wa mwisho, na ya rangi pekee, katika kazi yake ya filamu) na Van Heflin, na uwepo wa Brandon deWilde, Jack Palance, Emile Meyer, Elisha Cook, Jr., na Ben Johnson.

neg:
Raekwon
Corey Woods (amezaliwa 12 Januari, 1970) ni msanii wa rap na hip hop kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Raekwon (pia huitwa "Raekwon the Chef"). Huyu ni mmoja kati ya wanaounda kundi zima la muziki wa hip la Wu-Tang Clan. Alitoa albamu yake ya kwanza akiwa kama msanii wa kujitegemea mnamo mwaka wa 1995. Albamu ilikwenda kwa jina la "Only Built 4 Cuban Linx...", na akaendelea kufanya shughuli zake akiwa kama msanii wa kujitegemea huku akiwa na washikaji zake wa Wu-Tang Clan. Mnamo mwaka wa 2009, Raekwon ametoa toleo la pili la albamu yake ya kwanza na kuipa sifa ileile, "Only Built 4 Cuban Linx... Pt. II".

neg:
Maxwell Anderson
James Maxwell Anderson (15 Desemba 1888 – 28 Februari 1959) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1933, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake "Both Your Houses".

neg:
Elton John
Sir Elton Hercules John (jina la kuzaliwa: Reginald Kenneth Dwight tar. 25 Machi 1947) ni mwimabji wa muziki wa pop- rock, mtunzi na mpigaji kinanda kutoka nchni Uingereza. Alianza kuwa maarufu kunako miaka ya 1970 hivi, pale yeye na mtunzi mwingine wa nyimbo ajulikanae kwa jina la Bernie Taupin kuandika nyimbo nyingi walizokuwa wakiimba katika maukumbi mbalimbali na hata zingine kuzikurekodi.

neg:
Tawasifu ya Malcolm X
Tawasifu ya Malcolm X (kwa Kiingereza: The Autobiography of Malcolm X) kilichapishwa kwa mara ya kwanza mnamo 1965, likiwa tokeo la ushirikiano kati ya mwanaharakati wa haki za binadamu Malcolm X na mwandishi wa habari na mtunzi wa vitabu Alex Haley. Haley alisaidiana kuandika tawasifu hii kwa kulingana na matukio yaliyotokana na mahojiano mazito yaliyofanywa kati ya 1963 hadi 1965 mwaka ambao Malcolm X aliuawa kwa kupigwa risasi mfululizo. Tawasifu inahusu mazungumzo ya kiimani ambayo yanaelezea falsafa ya Malcolm X juu ya fahari ya mtu mweusi, uzalendo wa mtu mweusi, na Umajumui wa Afrika. Baada ya kiongozi kuawa, Haley aliandika hitimisho la kitabu. Ambalo jambo hili walikubaliana kabla umauti haujamfika. Katika hitimisho alielezea namna walivyokuwa wanachakata habari za matukio mbalimbali hadi mwisho wa maisha ya Malcolm X.

neg:
Ben Carson
Daktari Benjamin S. Carson (amezaliwa tar. 18 Septemba 1951) ni daktari na mtaalamu wa Nyurolojia, na pia ni Mkurugenzi wa Idara ya Nyurolojia kwa watoto katika hospitali ya Johns Hopkins huko nchini Marekani. Alitunukiwa na raisi medali ya uhuru mwaka 2008

neg:
Wasaksoni
Baadhi yao, pamoja na jirani zao Waangli, jumla watu 200,000 hivi, walivamia Britania katika karne ya 5 BK na baada ya hapo, wakiweka msingi wa Uingereza wa leo.

neg:
Joseph John Thomson
Pamoja na gunduzi zake muhimu alikuwa pia mwalimu bora akachangia hivyo kwenye maendeleo ya sayansi. Mmoja wa wanafunzi wake alikuwa Ernest Rutherford aliyemfuata baadaye kuwa pfofesa wa fizikia kwenye Chuo Kikuu cha Cambridge. Nane kati ya wasaidizi wake waliendelea kupata baadaye pia tuzo za Nobel katika fani za fizikia au kemia (Francis William Aston, Charles Glover Barkla, Niels Bohr, Max Born, William Henry Bragg, Owen Willans Richardson, Ernest Rutherford, Charles Wilson). Mwanawe George Thomson alshinda mwaka 1937 tuzo ya Nobel kwa kuthebitisha tabia ya elektroni kuwa kama wimbi.

neg:
Saksonia Chini
Saksonia ya chini ("Kijerumani:Niedersachsen") ni moja ya majimbo 16 ya kujitawala ya Ujerumani lenye wakazi milioni 7,9 kwenye eneo la 47 609 km². Mji mkuu ni Hannover. Waziri mkuu ni Stephan Weil (SPD).

neg:
Joseph Sinde Warioba
Joseph Sinde Warioba (amezaliwa 3 Septemba 1940) ni mwanasheria na mwanasiasa kutoka nchi ya Tanzania. Kuanzia tarehe 5 Novemba 1985 hadi tarehe 9 Novemba 1990 alikuwa Waziri Mkuu wa sita wa Tanzania. Alifuatwa na John Malecela.

neg:
James Watt
James Watt (19 Januari 1736 - 19 Agosti 1819) alikuwa mhandisi kutoka Uskoti. Amekuwa maarufu kwa kuboresha injini ya mvuke kufikia kiwango kilichowezesha matumizi ya mashine hii kwa viwanda. Kwa njia hiyo alikuwa katiy a watu waliweka msingi kwa mapinduzi ya viwanda wa karne ya 18 na karne ya 19.
Alizaliwa Uskoti katika familia ya kipresbiteri kama mtoto wa mjenzi wa meli. Shuleni alipenda hisabati na kusoma mengi lakini lugha na historia aliacha kando. Angependa kuwa daktari lakini wazazi walishindwa kumgharamia masomo ya chhuoni. Alipofikia umri wa miaka 17 aliingia katika mafunzo ya fundi makanika huko London. Aliamwacha fundi mwalimu alipoona hajifunzi kitu kipya tena bila kusubiri kutimiza miaka saba ya kawaida na kwa sababu hiyo hakutambuliwa kama fundi kamili.
Watt alibahatika alipopata kazi ya fundi kwa vifaa vya upimaji kwenye chuo kikuu cha Glasgow. Alipendwa na walimu na wanafunzi waliokutana katika karakana ndogo ya Watt kwa majadiliano. Profesa wa fizikia Joseph Black na mwanauchumi Adam Smith wakawa marafiki zake.

neg:
Marlon Brando
Marlon Brando (3 Aprili 1924 – 1 Julai 2004) alikuwa mwigizaji filamu maarufu wa Kimarekani. Anafahamika zaidi kwa kuwa mhusika mkuu katika baadhi ya filamu zilizotamba sana huko miaka ya nyuma, A Streetcar Named Desire (1951), The Wild One (1953), The Godfather (1972), Superman (1978), Apocalypse Now (1979), na The Island of Dr. Moreau (1996).

neg:
John Lennon
John Lennon (9 Oktoba 1940 – 8 Desemba 1980) alikuwa mmojawapo wa wanamuziki wanne wa bendi moja hodari iliyoitwa "The Beatles". Yeye alikuwa Mwingereza. Mke wake alikuwa Yoko Ono. Lennon aliuawa kwa kupigwa risasi mlangoni mwa nyumbani kwake jijini New York akiwa na umri wa miaka 40 tu.

neg:
Robert Baden-Powell
Robert Baden-Powell (pia: Baron Baden-Powell, Luteni Mkuu Robert Stephenson Smyth Baden-Powell, OM, GCMG, GCVO, KCB, DL; 22 Februari 1857 - 8 Januari 1941) alikuwa afisa wa jeshi la Uingereza na mwandishi wa kitabu cha skauti wa kiume, ambaye alikuwa msukumo wa mtapakao wa skauti,alikuwa mwanzilishi na Mkunga Mkuu wa kwanza wa Chama cha skauti ya wavulana na mwanzilishi wa Viongozi wa Vijana.

neg:
Julian Huxley
Sir Julian Sorell Huxley (22 Juni 1887 – 14 Februari 1975) alikuwa mwanabiolojia na mwandishi kutoka nchi ya Uingereza. Anajulikana hasa kwa maandishi yake ya kisayansi aliyojaribu kuyafanya yaeleweke na watu wengi wa kawaida. Pia alikuwa mkurugenzi wa kwanza wa UNESCO. Alipewa cheo cha "Sir" cha Uingereza mwaka wa 1958.

neg:
Wolfgang Lukschy
Amecheza zaidi ya filamu 75 pamoja na kuonekana katika vipindi vya TV kunako miaka ya 1940 na 1979. Inawezekana akawa ameanza kufahamika zaidi baada ya kucheza kama Alfred Jodi katika filamu ya kivita ya Kimarekani mnamo mwaka wa 1962 ya "The Longest Day". Pia anajulikana zaidi kwa kucheza kama John Baxter katika mkusanyika wa kwanza wa filamu iliongozwa na Sergio Leone ya "A Fistful of Dollars" kunako 1964, akiwa sambamba kabisa na Clint Eastwood na Gian Maria Volontè.

neg:
Jackie Joyner-Kersee
Jacqueline Joyner alizaliwa Machi 3, 1962, huko East St Louis, Illinois, na akaitwa jina la Jackie Kennedy. Kama mwanariadha wa shule ya sekondari huko East St Louis Lincoln High School, alihitimu kwa fainali katika kuruka kwa muda mrefu katika majaribio ya Olimpiki ya 1980, kumalizia katika nafasi ya 8 nyuma ya shule ya sekondari nyingine, Carol Lewis. Alipelekwa kushindana katika kufuatilia na matukio ya shamba baada ya kuona movie ya 1975 iliyotolewa kwa ajili ya TV kuhusu Babe Didrikson Zaharias. Kushangaza, Didrikson, trackster, mchezaji wa mpira wa kikapu, na gorofa wa pro, alichaguliwa "Mchezaji Mkuu wa Kike Mkubwa zaidi wa Nusu ya Karne ya 20. Miaka kumi na mitano baadaye, gazeti la Sports Illustrated for Women lilipiga kura Joyner-Kersee mwanamichezo mkubwa zaidi wa wakati wote , Mbele ya Zaharias.

neg:
J.R.R. Tolkien
John Ronald Reuel Tolkien (3 Januari 1892 – 2 Septemba 1973) alikuwa mtaalamu na mwandishi kutoka nchi ya Uingereza. Ingawa Tolkien alikuwa profesa katika Chuo Kikuu cha Oxford na kutafiti fasihi ya Kiingereza cha kale, anajulikana hasa kwa kuandika vitabu vya bunilizi ya kinjozi ambavyo ndani yake alibuni dunia ya visasili.

neg:
Johann Paul Schor
Johann Paul Schor (1615 - 1674), anajulikana katika jiji la Roma kama "Giovanni Paolo Tedesco" (jina hili "Tedesco" kwa Kiitalia linamaanisha "Mjerumani"). Johann alikuwa msanii kutoka nchi ya Austria. Alikuwa mzalishaji wa michoro ya kupamba katika Baroque Roma, akichora michoro ya vitanda, milipuko ya mapambo ya fedha, nguo na hata vyakula vya sukari. Hapo zamani michoro yake mingi ilihusishwa na Gian Lorenzo Bernini.

neg:
John Bardeen
John Bardeen (23 Mei 1908 – 30 Januari 1991) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza uhandisi wa umeme na kuvumbua transista. Mwaka wa 1956, pamoja na William Shockley na Walter Brattain, na tena mwaka wa 1972, pamoja na Leon Cooper na John Schrieffer alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

neg:
Robert Sherwood
Robert Emmet Sherwood (4 Aprili 1896 – 14 Novemba 1955) alikuwa mwandishi wa michezo ya kuigiza kutoka nchi ya Marekani. Anajulikana hasa kwa tamthiliya zake zinazojishughulikia na shida za kijamii na za kisiasa. Alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya mara tatu: 1936, 1939 na 1941. Tena alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Wasifu mwaka wa 1949 kwa kitabu chake "Roosevelt and Hopkins".

neg:
Saksonia
Leo hii "Saksonia" ni jina la maeneo kwenye pande zote mbili za mto Elbe unapopita kwenye milima ya Erzgebirge mpakani wa Ucheki. Kiasili jina la "Saksonia" ilitaja maeneo ya kaskazini ya Ujerumani walipoishi Wasaksonia ambayo leo hii huitwa "Saksonia ya chini" (Niedersachsen). Cheo cha watemi wa Saksonia kilirithiwa na watawala wa Meißen katika karne ya 15 na tangu wakati ule nchi yao ilianza kuitwa "Sachsen"; kwa uda mrefu Wajerumani walitofautisha kati ya "Saksonia ya Juu" (= Saksonia ya leo) na "Saksonia ya Chini".

neg:
Tawasifu ya Malcolm X
Mwaka wa 1968, mtayarishaji wa filamu Marvin Worth anamkodisha mtunzi wa riwaya James Baldwin kaundika igizo linalotokana na "The Autobiography of Malcolm X"; Baldwin aliungana na mwandishi muswaada andishi bwana Arnold Perl, ambaye amefariki mwaka wa 1971 kabla hata hilo andiko halijaisha. Baldwin ametengeneza kazi yake ya Tawasifu hii kwa kufuata mfano wa kitabu cha "One Day, When I Was Lost: A Scenario Based kwa Alex Haley, kimechapishwa 1972. Waandishi wengine waliojaribu kuandika rasimu ya muswaada huo ni pamoja na mwandishi wa tamthilia David Mamet, mwandishi wa riwaya David Bradley, mwandishi Charles Fuller, na mwandishi-muswaada Calder Willingham. Kwa kuongeza filamu, mwongozaji Spike Lee alipitia upya muswaada wa Baldwin-Perl kwa ajili ya filamu yake ya mwaka wa 1992 "Malcolm X".

neg:
Matt Damon
Matthew Paige Damon (amezaliwa tar. 8 Oktoba 1970) ni mwigizaji wa filamu na mhisani kutoka nchini Marekani. Ameshinda Tuzo ya Akademi akiwa kama mwandishi bora muswaada andishi kwa filamu ya Good Will Hunting, ana tunukiwa unyota bora kwa filamu hiyohiyo.

neg:
James Dewey Watson
James Dewey Watson (amezaliwa 6 Aprili 1928) alikuwa mwanafizikia wa biolojia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza virusi na mfumo wa molekuli mbalimbali, hasa DNA. Mwaka wa 1962, pamoja na Francis Crick na Maurice Wilkins alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

neg:
John Maron
Baada ya kuwa mmonaki wa monasteri ya Mtakatifu Maroni, mwaka 676 alipewa uaskofu, halafu akawa askofu mkuu wa mji wa Antiokia kuanzia mwaka 685 hadi alipofariki.

neg:
John Lydon
John Lydon (maarufu zaidi kama Johnny Rotten) ni mwanamuziki wa Uingereza. Jina lake la kuzaliwa ni John Joseph Lydon. Alizaliwa London, 31 Januari 1956. Alikuwa anapiga muziki wa Punk na Post punk.

neg:
Charles Darwin
Charles Robert Darwin (12 Februari 1809 - 19 Aprili 1882) alikuwa mwanasayansi Mwingereza katika karne ya 19.

neg:
Mikael Agricola
Mikael Agricola (takriban 1509 – 9 Aprili 1557) alikuwa mwanateolojia katika nchi ya Ufini. Alikuwa mwanafunzi wa Martin Luther na Philipp Melanchthon na baadaye alileta mabadiliko ya kanisa kule Finland. Pia alianzisha fasihi katika lugha ya Kifini na kutafsiri Agano Jipya.

neg:
Richard Nixon
Richard Milhous Nixon (9 Januari 1913 – 22 Aprili 1994) alikuwa Rais wa 37 wa Marekani kuanzia mwaka wa 1969 hadi 1974. Kaimu Rais wake alikuwa kwanza Spiro Agnew (1969-73), na halafu Gerald Ford aliyemfuata kama Rais, Nixon alipojiuzulu madarakani.Nixon alikuwa ni rahisi pekee wa Marekani ambaye ali ng'atuka na aliye wahi kuchaguliwa mara mbili kwenye nafasi za Uraisi na Umakamo rais.

neg:
Norbert wa Xanten
Norbert of Xanten (* 1080 hivi mjini Gennep, Jimbo la Cologne, Dola takatifu la Roma, leo nchini Ujerumani - + 6 Juni 1134 mjini Magdeburg, leo katika Saxony-Anhalt, Ujerumani) alikuwa mtawa aliyeanzisha shirika la Wakanoni wa Premontree, akawa askofu wa Kanisa Katoliki.

neg:
Gifted Hands, The Ben Carson Story
Gifted Hands, The Ben Carson Story ni hadithi ya kweli inayohusu maisha ya Daktari mtaalamu wa Nyurolojia Ben Carson Katika kitabu hiki, Carson anaelezea historia yake kuanzia alivyokuwa mtoto katika eneo la Detroit hadi wakati akiwa mkurugenzi wa idara ya watoto ya Nyurolojia katika Hospitali ya Johns Hopkins akiwa na umri wa miaka 33.
Kitabu hiki kilichapishwa na kutoka mwaka 1996 kikiwa kimetengenezwa na mwandishi maarufu Cecil Murphy.

neg:
Jack Nicholson
Jack Nicholson (amezaliwa tar. 22 Aprili 1937 mjini Neptune, New Jersey) ni mwigizaji wa filamu kutoka nchini Marekani. Awali alianza kama mtunzi na mshiriki wa kujiegesha. Ameanza kuwa nyota mnamo 1969 pale alipotua na katika kijisehemu kidogo cha katika filamu ya "Easy Rider".

neg:
Dwight D. Eisenhower
Dwight David Eisenhower (14 Oktoba 1890 – 28 Machi 1969) alikuwa mwanajeshi na mwanasiasa kutoka nchi ya Marekani. Watu wengi walikuwa humwita Ike (tamka Aik). Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia alikuwa jenerali mkuu aliyeongoza uvamizi wa Normandy tarehe 5 Juni 1944. Kuanzia mwaka wa 1953 hadi 1961 alikuwa Rais wa 34 wa Marekani. Kaimu Rais wake alikuwa Richard Nixon.

neg:
Owen Richardson
Owen Willans Richardson (26 Aprili 1879 – 15 Februari 1959) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa anajulikana kwa utafiti wake upande wa nadharia ya thermioni. Mwaka wa 1928 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia. Alipewa cheo cha "Sir" mwaka wa 1939.

neg:
Skauti
Mwanzilishi wa chama cha skauti duniani (1907) aliitwa Robert Baden-Powell (1857–1941) kutoka Uingereza. Lengo lake lilikuwa kusaidia vijana kukua vizuri pande zote (mwili, nafsi na roho) ili hatimaye wawe raia wema katika jamii.

neg:
Calvin
John Calvin, kwa Kifaransa Jean Calvin au kizamani "Jehan Cauvin" (10 Julai 1509 - 27 Mei 1564) alikuwa mwanateolojia toka Ufaransa aliyeanzisha madhehebu maalumu ya Ukristo katika karne ya 16 akiunga mkono Matengenezo ya Kiprotestanti yaliyoanzishwa na Martin Luther nchini Ujerumani, lakini kwa kutofautiana naye katika mafundisho mbalimbali.

neg:
Alyson Hannigan
Hannigan ameolewa na mwigizaji mwenzake wa katika tamthilia ya "Buffy the Vampire Slayer" Alexis Denisof katika hoteli ya Two Bunch Palms Resort huko mjini Desert Hot Springs, California, mnamo tar. 11 Oktoba, 2003. Wawili hao wana watoto wawili wa kike, Satyana Marie Denisof, amezaliwa mnamo tar. 24 Machi, 2009, na Keeva Jane Denisof, amezaliwa mnamo tar. 23 Mei, 2012.
Hannigan ni mama mlezi wa mtoto wa kiume wa Joss Whedon, Arden, na mume wake, Alexis Denisof, ni baba mlezi wake.

neg:
Toni Morrison
Toni Morrison ni mwandishi wa kike nchini Marekani na mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi ya mwaka 1993.
Alizaliwa kwa jina la Chloe Anthony Wofford tarehe 18 Februari 1931 huko Lorain, Ohio kama mtoto wa pili wa familia ya Waamerika weusi. Wazazi wake walikuwa wafanyakazi.

neg:
Afya na mwonekano wa Michael Jackson
Michael Jackson (29 Agosti 1958 – 25 Juni 2009) alikuwa mwanamuziki na mburudishaji wa Kimarekani ambaye ametumia zaidi ya miaka arobaini katika jicho la umma, kwanza akiwa kama nyota mtoto akiwa na kundi zima la The Jackson 5, kishaa badaaye kama msanii wa kujitegemea. Kuanzia katikati mwa miaka ya 1980 imekuwa wazi kwamba mwonekano wa Jackson ulikuwa unabadilika bila kificho. Ngozi ya mwili wake imeanza kupauka, pua na umbo la sura yake imebadilika, na kapoteza uzito.

neg:
Frederic L. Paxson
Frederic Logan Paxson (23 Februari 1877 – 24 Oktoba 1948) alikuwa mwanahistoria kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1925, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Historia kwa kitabu chake "History of the American Frontier".

neg:
Joseph John Thomson
Joseph John Thomson (18 Desemba 1856 – 30 Agosti 1940) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa anajulikana kwa kugundua elektroni. Mwaka wa 1906 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia. Mwaka wa 1908 alipewa cheo cha "Sir" cha Uingereza.

neg:
Hugh Masekela
Hugh Masekela (amezaliwa 4 Aprili 1939) ni mpulizaji mashuhuri wa tarumbeta wa Muziki ya Jazz. Alizaliwa mji wa Wilbank, Afrika Kusini. Hugh Masekela anafahamika ulimwenguni kote kwa aina ya kupiga Jazz la mtindo wa Afri Jazz na hasa upulizaji wake wa tarumbeta; uongozi wa bendi ya muziki; tena kama mtunzi na mwandishi mahiri wa mashairi ya muziki. Masekela alijifunza kupuliza tarumbeta akiwa shuleni na mwalimu wake ni Padri Trevor Huddleston. Padri Trevor alikuwa ni mkuu wa shule yao Huddleston. Masekela alifanya ziara New York, Marekani ambako alikutana na msanii maarufu wa kimarekani Louis Armstrong na aliporudi Afrika Kusini alibeba tarumbeta alizopewa na Armstrong ambazo zilimzindua Masekela na kuanza kufahamika.

neg:
John Fisher
John Fisher au "John wa Rochester" (1469 – 22 Juni 1535) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kule Uingereza.

neg:
Sherone Simpson
Sherone Simpson (alizaliwa 12 Agosti 1984) ni mwanariadha wa nchi ya Jamaika ambaye huiwakilisha nchi yake katika mashindano ya kimataifa. Alishinda medali ya dhahabu katika mbio ya 4 x 100m katika mashindano ya Olimpiki ya 2004 na medali ya fedha katika Mashindano ya Mabingwa wa Dunia ya 2005.Alishinda medali ya fedha katika mbio ya 100m katika Olimpiki ya 2008 baada ya kukimbia kwa muda mmoja na mwenzake wa Jamaika ,Kerron Stewart. Muda wake wa kibinafsi wa 10.82 s katika mbio ya 100m,Simpson ndiye mwanariadha mwanamke wa nne bora nchini Jamaika.Mbele yake ni Merlene Ottey,Shelly-Ann Fraser na Kerron Stewart. Muda wake bora wa 22.00 s katika mbio ya 200m ndio muda wa nne bora katika orodha ya Jamaika akiwa nyuma ya Merlene Ottey,Grace Jacson,Juliet Cuthbert,Veronica Campbell-Brown na Kerron Stewart. Amekimbia mbio ya 200m na muda huu mara mbili. Kocha wa Simpson ni Stephen Francis mjini Kingston.Jamaika, anaposoma katika Chuo Kikuu cha Teknolojia. Yeye ,pia, alisoma katika shule ya Manchester High.
Simpson alishinda medali ya dhahabu katika mbio ya wanawake ya 200 m katika Michezo ya Jumuia ya Madola ya 2006 , huku akishinda Veronica Campbell.Katika mbio hizo, Jamaika ilishinda medali za dhahabu kwa mbio za 100m na 200m. Jamaika ilishinda ,pia, medali zote za dhahabu katika mbio za kuruka viunzi.

neg:
John Bosco
Giovanni Bosco alizaliwa na Francesco Bosco na Margherita Occhiena tarehe 16 Agosti 1815 karibu na Castelnuovo d'Asti, leo Castelnuovo Don Bosco. Baba yake alifariki mwaka 1917 akimuachia mke wake watoto watatu. Ilikuwa miaka migumu kwa maradhi na njaa, lakini mama yake alijitahidi kuwatunza na kuwalea vizuri.

neg:
Alan Paton
Mnamo mwaka wa 1948, miezi mine baada ya kuchapishwa kwa "Lia, Nchi Inayopendwa", chama cha utengano cha Kimataifa kilichukua mamalaka nchini Afrika Kusini. Mnamo mwaka wa 1953 Paton alianzisha chama cha Uhuru Cha Afrika Kusini, ambacho kilipambana na sheria za ubaguzi wa rangi zilizoanzishwa na Chama cha Kimataifa. Libaki kama rais wa chama hicho hadi wakati kilipolazimishwa kuvunjwa na serikali ya ubaguzi katika miaka ya 1960, kwa sababu wanachama wake walikuwa weusi na weupe. Paton alikuwa rafuiki yake Bernard Friedman, mwanzilishi wa Chama cha Maendeleo (Afrika Kusini) . Rafiki ya Paton aliyekuwa mwandishi Laurens van der Post, aliyekuwa amehamia Uingereza katika miaka ya 1930, alikisaidia chama kwa njia nyingi.
Van der Post alijua kuwa Majeshi ya Kijasusi ya Afrika Kusini yalijua kuwa alikuwa akimlipa fedha Paton, lakini haingeweza kukomesha shughuli hiyo kupitia njia halali za kisheria. Paton mwenyewe alifahamika kwa upinzani wake wa amani dhidi ya mfumo wa ubaguzi wa rangi, kama tu watu wengi katika chama chake, ingawa wachache walitumia njia ya moja kwa moja, ya vurugu. Kutokana na hayo, chama kilitazamwa kama mtenda mbaya kwa sababu ya matukio haya. Pasipoti ya Paton ilinyakuliwa aliporudi kutoka New York mnamo mwaka wa 1960, ambapo alikuwa amepewa Tuzo la Kila Mwaka la Utetezi wa Uhuru. Pasipoti hiyo ilirudishwa tuu baada ya miaka kumi. Paton alistaafu katika eneo la mlima wa Botha, ambapo aliishi hadi kifop chake. Anakumbukwa katika eno la Uhuru la Shirika la Uhuru la Kimataifa.

neg:
George Thomson
George Paget Thomson (3 Mei 1892 – 10 Septemba 1975) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alichunguza elektroni. Mwaka wa 1937, pamoja na Clinton Davisson alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia. Thomson ni mwana wa Joseph John Thomson aliyetuzwa Tuzo ya Nobel ya Fizikia mwaka wa 1908.

neg:
George Tyson
George Tyson (jina la kuzaliwa George Otieno Okumu) (1973-2014) alikuwa muongozaji wa filamu kutoka Kenya. Alifanya kazi hasa nchini Tanzania. Alijulikana kwa kuongoza filamu kama Girlfriend na "Dilemma". Tyson alifariki katika ajali ya gari tarehe 30 Mei, 2014 aliporudi kutoka Dodoma kwenda Dar es Salaam. Wakati wa kifo chake alikuwa na umri wa miaka 41. Girlfriend ilikuwa filamu yake iliyompa sifa kiasi kikubwa nchini Tanzania. Filamu ilitayarishwa na Sultan Tamba na kusambazwa na GMC Wasanii Promoters.

neg:
Lil Jon
Jonathan Smith (anayejulikana zaidi kwa jina lake la kisanii Lil Jon; alizaliwa tarehe 27 Januari mwaka 1971) ni mwandishi wa Marekani, mtayarishaji wa rekodi, na DJ. Alikuwa msimamizi wa kundi la Lil Jon na East Side Boyz, ambalo aliunda mwaka 1995, na waliachia albamu kadhaa mpaka 2004.

neg:
Mike Tyson
Michael Gerard Tyson (amezaliwa 30 Juni 1966) ni mpiga ngumi wa uzito wa juu duniani unaotambuliwa na Shirikisho la Ngumi Duniani (WBC). Ni bondia wa kwanza kuwahi kutwaa taji hilo akiwa na umri mdogo. Mike alizaliwa katika mji wa Brooklyn New York. Alikuwa mtoto mtukutu akijihusisha na matukio ya uporaji mitaani. Alipelekwa katika shule ya kurekebisha tabia (Jela ya watoto) huko New York. Akiwa huko alionekana mwenye kipaji na mwalimu wa ngumi Mmarekani aitwaye Cus D'Amato ambaye matunda yake mengine ni mwanamasumbwi aitwaye Floyd Petterson na kutwaa taji la ngumi 1956.

neg:
Papa Yohane XVII
Papa Yohane XVII alikuwa papa kuanzia 13 Juni 1003 hadi kifo chake tarehe 6 Novemba 1003. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Giovanni Sicco.

neg:
Jean-Paul Sartre
Jean-Paul Sartre (21 Juni 1905 – 15 Aprili 1980) alikuwa mwandishi na mwanafalsafa kutoka nchi ya Ufaransa. Alikuwa mtetezi mkuu wa falsafa ya "Existentialism". Falsafa hiyo inakiri kwamba hakuna mantiki ambayo mtu angeweza kuitumia kwa ajili ya maamuzi yake, lakini lazima kila mtu afanye uchaguzi yeye mwenyewe na atawajibika kwa matendo yake. Mwaka wa 1964 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi lakini aliikataa.


query: Je,Nelson Mandela alifungwa jela miaka ngapi?

pos:
Nelson Mandela
Nelson Rolihlahla Mandela (18 Julai 1918 - 5 Desemba 2013) alikuwa mwanasiasa nchini Afrika Kusini, kiongozi wa mapambano dhidi ya siasa ya ubaguzi wa rangi (Apartheid), mfungwa jela kwa miaka 27 halafu rais wa kwanza aliyechaguliwa kidemokrasia katika nchi yake.

neg:
Ernest Shonekan
Ernest Adegunle Oladeinde Shonekan (amezaliwa tar. 9 Mei 1936 mjini Lagos, Nigeria) alikuwa rais wa tisa kwa nchi ya Nigeria. Shonekan pia ni mwanasheria aliyesomea sheria nchini Uingereza. Pia ni mmiliki wa kiwanda na pia mwanasiasa.
Alichaguliwa kama rais wa muda wa Nigeria na Jeneral Ibrahim Babangida mnamo tar. 26 Agosti, mwaka 1993. Alikuwa rais kwa miezi mitatu tu.

neg:
Jomo Kenyatta
Kutokana na kuhusishwa na harakati za vita vya msituni vya kundi la Mau Mau alihukumiwa miaka saba jela mwaka 1952. Huwezi kuzungumza historia ya Kenyatta bila ya kuitaja Maumau.

neg:
Winnie Madikizela-Mandela
Mandela alishika nafasi ya tano katia uchaguzi ANC,kwa ajili ya uchaguzi wa mwaka 2009, waliokuwa mbele yakewalikuwa ni pamoja na Raisi wa sasa wa Afrika ya Kusini Jacob Zuma aliyekuwa raisi wa Afrika ya kusini Kgalema Motlante, Makamu wa raisi wa Afrika Kusini Baleka Mbete na Waziri wa fedha Trevo Manuel. Makala katika gazetila the Observer, lilisema kuwa, suala la Winnie kupata nafasi ya juu katika chaguzi hiyoinaonesha kuwa,chama chake kina imani nae sana na pia yeye ni hazina katika chama hicho hususani kwa watu masikini.

neg:
Historia ya Jamhuri ya Kongo
Rais Denis Sassou Nguesso ametawala miaka 26 kati ya 36 yamwisho.

neg:
Nelson Mandela
Baadaye aliendelea kusoma kwenye shule ya sekondari ya „Clarkebury Boarding Institute“ huko Engcobo iliyokuwa shule ya bweni kubwa kwa ajili ya vijana kutoka Wathembo.

neg:
Robert Mugabe
Mugabe alirudiwa katika uchaguzi mbalimbali. Tangu mwaka 2000 uchaguzi hizi zimekuwa mashakani kutokana na matishio na matumizi ya mabavu dhidi ya wapinzani. Utawala wa Mugabe umeitwa wa kidikteta tangu mwaka 2002. Kutokana na mashataka dhidi ya serikali ya Mugabe ya kudharau haki za binadamu nchi Zimbabwe ilisimamishwa ndani ya Jumuiya ya Madola. Mugabe pamoja na mawaziri wake na viongozi wa chama chake hawaruhusiwi kusafiri kwenda nchi za Umoja wa Ulaya na Marekani.

neg:
Rekodi za Dunia za Guinness
Mnamo mwaka wa 1976, jumba la kumbukumbu la Guinness Book of World Records lilifunguliwa katika Empire State Building. Mlenga shabaa Bob Munden kisha akaenda ziara kutangaza Guinness World Records kwa kupiga risasi kutoka kwa bastola aina ya single-action katika muda wa sekunde .01 . Miongoni mwa maonyesho kulikuwepo na sanamu ya mtu mrefu zaidi duniani, Robert Wadlow na mnyo wa ardhini mkubwa duniani , picha ya X-ray ya mmeza upanga ,kofia ya mhasiriwa wa kupigwa na umeme mara kadhaa Roy Sullivan ikiwemo na mashimo na viatu vya golf vilivyo rembeshwa vilivyouzwa kwa $ 6500. Jumba hili lilifungwa.
Katika miaka ya hivi karibuni, kampuni ya Guinness imeruhusu kuweko kwa majumba ya kumbukumbu madogo maonyesho yakiwa kwa misingi ya kitabu hiki, kwa sasa (kama wa 2008) ziko katika miji maarufu kwa watalii: Tokyo, Copenhagen, San Antonio, Niagara Falls, Hollywood na Gatlinburg, Tennessee, pamoja na eneo mpya iliyopangwa kufungua katika Bangalore, India mwezi Februari 2010.
Wakati mmoja, kulikuwa na majumba ya kumbukumbu na maonyesho ya Guinness World Records katika Trocaderomjini London, Surfers Paradise, San Francisco, Orlando, Florida, Atlantic City, New Jersey, Las Vegas, Nevada na San Antonio, Texas lakini maeneo haya yalifungwa. Jumba la kumbukumbu la Orlando , ambalo lililofungwa mwaka 2002, lilibandikwa "The Guinness Records Experience;" majumba ya Hollywood , Niagara Falls, Copenhagen, Gaitlinburg na, Tennessee awali pia yalibandikwa hivyo.
Ingawa baadhiya maonyesho ni ya kusisimua, kama sanamu ya mtu mrefu sana au mfupi sana duniani ,au video za rekodi zikivunjwa,habari nyingi huonyeshwa kwa njia ya maandishi na picha tu.

neg:
Nelson Rockefeller
Nelson Aldrich Rockefeller (8 Julai, 1908 – 26 Januari, 1979) alikuwa mwanasiasa wa Marekani. Kuanzia mwaka wa 1959 hadi 1973 alikuwa gavana wa jimbo la New York. Halafu alikuwa Kaimu Rais wa Marekani chini ya Rais Gerald Ford kuanzia mwaka wa 1974 hadi 1977.

neg:
Rais wa Afrika ya Kusini
Rais anachaguliwa na wabunge wa kitengo cha chini "(National Assembly)" cha Bunge la Afrika Kusini. Kwa kawaida huwa kiongozi wa chama kikubwa zaidi bungeni, ambacho kimekuwa African National Congress tangu uchaguzi wa kwanza baada ya kupinduliwa kwa apartheid (ubaguzi wa rangi) uliyofanyika tarehe 27 Aprili 1994. Rais wa kwanza kuchaguliwa chini ya katiba mpya alikuwa Nelson Mandela, ambaye alifuatwa na Thabo Mbeki mwaka wa 1999, kufuatiwa na Kgalema Motlanthe mnamo Septemba 2008 na kisha Jacob Zuma mnamo Mei 2009. Katika § 5, sehemu ya 88, katiba inaruhusu wakati wa Rais ofisini kuwa muhula miwili. Marais huchaguliwa kila baada ya uchaguzi wa wabunge, na uchaguzi huu huwapa marais muda wa miaka mitano, pamoja na nafasi ya kurudishwa mara moja.

neg:
Haki za binadamu nchini Uganda
Mgogoro wa kaskazini mwa nchi kati ya Uganda People's Defence Force (UPDF) na Lord's Resistance Army (LRA) imeharibu uchumi, kupunguza maendeleo ya maeneo yaliyoathirika na umeleta ukiukaji kwa wingi wa haki za binadamu. Tangu Yoweri Museveni awe rais mwaka 1986, jumla ya Waganda milioni 2 wameyakimbia makazi yao na makumi ya maelfu wameuawa. Wastani wa watoto 20,000 wametekwa nyara na LRA kwa matumizi yao kama askari watoto na watumwa tangu 1987. Kuepuka kutekwa nyara, maelfu ya watoto huacha vijiji vyao kila usiku kwa kujificha katika misitu, hospitali, na makanisa. Katika tukio ovu zaidi katika historia ya vita, zaidi ya raia 330 waliuawa na LRA katika kambi ya wasio makazi Barlonyo mwezi Februari 2004.

neg:
Ukoloni Mamboleo
Neno Ukoloni Mamboleo lilianza kutumika, hasa kuhusu Afrika, baada ya mchakato wa kupata uhuru. Kisha kupata uhuru, baadhi ya viongozi wa kitaifa na makundi ya upinzani walisema kuwa nchi zao hazitakubali aina mpya ya ukoloni kutoka mataifa yaliyoendelea. Kwame Nkrumah, ambaye mwaka 1957 akawa kiongozi wa Ghana, aliwahi kufafanua Ukoloni Mamboleo katika moja ya vitabu vyake, "Ukoloni Mamboleo, Hatua ya Mwisho wa Ubeberu" (1965), ambacho ni kama ugani wa kile cha Lenin "Ubeberu, Hatua ya Mwisho wa Ubepari" (1916), ambamo Lenin anasema kuwa ubeberu wa karne ya 19 unategemeana na mahitaji ya mfumo wa kibepari.

neg:
Adolf Hitler
Mwaka 1923 Hitler alijaribu kumwiga Mussolini kwa kupindua serikali ya jimbo la Bavaria - kama utangulizi wa kupindua serikali ya kitaifa huko Berlin - lakini alikamatwa na kuhukumiwa kwa uasi huo kifungo cha miaka mitano, ingawa alitumikia miezi tisa tu. Chama chake kilipigwa marufuku.

neg:
Patrice Lumumba
Mnamo mwezi wa Octoba, mwaka 1959, Lumumba, kama kiongozi wa chama cha MNC, alikamatwa kwa kosa la kuchochea vurugu za kupinga serikali ya kikoloni katika mji wa Stanleyville ambapo watu takriban 30 waliuawa na yeye alihukumiwa kwenda jela kwa muda wa miezi sita. Mnamo tarehe 18 ya mwezi Januari 1960 ambayo ilikuwa siku ya majaribio na hapohapo katika siku ya kwanza ya mkutano wa wa kuzungumzia hatma ya nchi ya kidemokrasia ya Kongo itakumbukwa kwamba licha ya Lumumba kuwa jela katika kipindi hicho cha chake cha MNC kilifanikiwa kuwashawishi wananchi kwenye uchaguzi uliofanyika mwezi Decemba na kushinda katika jamhuri ya Congo. Kutokana na nguvu ya umma iliyokuwa ikifanywa na wananchi wa Congo dhidi ya kuachiliwa kwa Lumumba kutoka kila kona, aliachiliwa na kuruhusiwa kuhudhuria katika mkutano wa Brussels. Mkutano huo ulifikia kilele tarehe 27, June 1960 kwa azimio la uhuru wa nchi ya Kongo na kupanga uchaguzi tarehe 30 ya mwaka huo huo wa 1960 Uchaguzi Mkuu wa Congo 11–25 May 1960. Lumumba na chama chake cha MNC walipata ushindi uliowawezesha kuunda serikali kwa tangazo la tarehe 23 June 1960 na Patrice Lumumba anapata cheo cha uwaziri mkuu akiwa na umri wa miaka 34 na Joseph Kasa-Vubu akiwa ndie Rais wake wa kwanza. Kwa mujibu wa katiba ya Congo mnamo tarehe 24 June serikali ilipitisha kura ya kijasiri ambayo iliamuliwa na baraza la maseneta kwamba tarehe 24 iwe ni siku ya ya kuadhimisha uhuru wa Congo.

neg:
Paul Ngei
Waliachiliwa miaka tisa baadaye, katika mwaka wa 1961, miaka miwili kabla ya Kenya kupata uhuru.

neg:
Saddam Hussein
Saddam Hussein aliondolewa madarakani wakati wa uvamizi wa Iraki na Marekani katika vita ya pili ya ghuba mwaka 2003. Alienda mafichoni kwa miezi kadhaa, akakamatwa na kupelekwa mbele ya mahakama ya Kiiraki iliyompa adhabu ya kifo kwa jinai dhidi ya binadamu na hasa kesi 148 za mauaji zilizothibitishwa mahakamani.

neg:
Charles Njonjo
Njonjo ni mwana wa Yosia Njonjo aliyekuwa mkuu wa kikoloni na kupokea shahada ya sheria kutoka Chuo Kikuu cha Fort Hare katika Afrika ya Kusini. Baada ya uhuru wa Kenya mwaka 1963, Njonjo aliteuliwa Mwanasheria Mkuu. Njonjo aliandikisha Chama cha G.E.M.A, lakini hapo baadaye angekuwa mpinzani wa kikundi mnamo mwaka wa 1976 akawastaki baadhi ya wanachama wake pamoja na Kihika Kimani, Njenga Karume na uhaini - amri mara Rais nchini aligeuka na kutupilia hio kesi. Naye Mwanasheria Mkuu aliushikilia kazi yake hadi mwaka wa 1979. Mwaka huo huo alichaguliwa kuwa Mbunge wa jimbo la Kikuyu na mwaka wa 1980 aliteuliwa kuwa Waziri wa Katiba katika Serikali ya Daniel arap Moi. Mwaka wa 1983 alilazimishwa kujiuzulu, na akaacha maisha ya umma baada ya uchunguzi wa mahakama alihitimiza alikuwa ananyanyasa watu ofisini mwake huku ikiwa na madai kwamba alikuwa anajaribu kuchukua urais kutoka Moi.. Hapo mapema mwaka wa 1980 alikuwa mwenyekiti wa Idara ya Shirika la Afrika Mashariki ya Wanyama.

neg:
Jeff Koinange
Mapema mwaka 2007, Koinange alikanywa na serikali ya Nigeria kuhusu ripoti yake ya Movement for the Emanicipation of the Niger Delta (MEND). Katika ripoti yake, Koinange aliwafuata MEND waliojifunika uso mpaka kwa kambi ambapo walikuwa wamewateka nyara watu wa Ufilipino. Serikali ya Nigeria ilisema kuwa ripoti hiyo ilikuwa "ya uwongo", na CNN inakanusha madai hayo.

neg:
Elton John
Katika kumbukumbu ya Princess Diana, Elton alitoa tena kile kibao chake cha Candle in the Wind mnamo mwaka 1997, lakini nyimbo halisi ilitungwa kwa ajili ya Marilyn Monroe. Nyimbo hiyo ilitamba sana na ikawa miongoni mwa nyimbo maarufu na zenye mauzo ya juu kwa muda wote (kuuzwa kwa muda miaka 100).
John vilevile ni mlawiti na alijitangaza kama anafanya mambo hayo kunako mwaka 1976.

neg:
Kaptula la Marx
Kaptula la Marx ni tamthiliya iliyotungwa mnamo mwaka 1978 na mwandishi Euphrase Kezilahabi kutoka nchini Tanzania. Ni kejeli kali kuhusu siasa ya Tanzania hasa ya Ujamaa na rais wa wakati ule Julius Nyerere.

neg:
Robben Island
Kisiwa kimejulikana kutokana na gereza lake na mfungwa mashuhuri Nelson Mandela. Wafungwa pamoja naye walikuwa Walter Sisulu, Govan Mbeki na Robert Sobukwe.

neg:
Historia ya Burundi
Kipindi kilichofuata kilikuwa cha [[Vita ya wenyewe kwa wenyewe]] katika sehemu mbalimbali za nchi.
[[Picha:BujumburaAirport.jpg|300px|thumbnail|Uwanja wa Ndege, Bujumbura]]
Tangu mwaka [[1995]] [[Umoja wa Afrika]] na [[Umoja wa Mataifa]] zilijitahidi kujenga mapatano kati ya vikundi. Marais na [[wanasiasa]] walioshiriki katika [[jitihada]] hizo walikuwa pamoja na [[Julius Nyerere]], [[Boutros Boutros-Ghali]], [[Nelson Mandela]], [[Thabo Mbeki]] na rais wa [[Marekani]] [[Bill Clinton]].

neg:
Malawi
Mwaka 1964 Unyasa (Nyassaland) ilikuwa nchi huru kabisa lakini bado sehemu ya Jumuiya ya Madola chini ya malkia wa Uingereza kwa miaka miwili ya kwanza.

neg:
Somalia ya Kiingereza
Hata kama Uingereza haukuwa na nia ya kuingilia mno maisha ya wenyeji ulikutana na upinzani mkali kuanzia mwaka 1899. Kiongozi wa dini Mohammed Abdullah Hassan, aliyeitwa na Waingereza "Mullah majununi". Waingereza walijibu kwa ukatili katika vita vya miaka 20 iliyoua takriban theluthi moja ya wakazi wote wa eneo.

neg:
Jaramogi Oginga Odinga
Wakati wa kuporomoka kwa utawala wa chama kimoja mnamo 1990/1991 Odinga alianzisha chama kipya cha NDP akatupwa tena jela na kuunda chama cha FORD kilichounganisha wapinzani wengi wa Moi.

neg:
Mohammed bin Rashid Al Maktoum
Sheikh Mohammed ametuhumiwa kwa kuhimiza utekaji nyara na utumwa wa maelfu ya wavulana kwa ajili ya matumizi kama walezi wa ngamia katika mashindano ya ngamia. Kesi ya watu wengi imepelekwa kortini Marekani kuhusu jambo hili. Hata hivyo, mwaka 2006, UAE ilipeleka kesi ya kuondolewa kwa mashtaka haya kwa sababu si tu hakuna vyama-husika vilivyo na makazi nchini Marekani, lakini pia kuwa na uwezekano wa kumwagia maji juhudi za UAE za kushirikiana na UNICEF ili kukabiliana na tatizo hili. Tangu mwaka 2005, jitihada hizi za pamoja zimehakikisha mamia ya watoto kulipwa fidia, kupewa elimu na kadhalika baada ya kurudi makwao. Serikali ya UAE ilitumia $ 2.7 milioni mwaka 2005 na ufadhili wa nyongeza ya dola milioni 9 katika awamu ya pili ambayo inatoa fidia na vifaa nchini Pakistan, Sudan, Mauritania, na Bangladesh. Kulazimisha ufuataji wa sheria hii, sheria ya kupiga marufuku na adhabu ya muda kwa jela na faini $ 27.200. UNICEF walisifu juhudi za UAE na kueleza hadharani matumaini yao kuwa "Programu ya UAE itatumika kama mfano wa kuigwa kwa nchi nyingine katika kanda, kama njia ya kukomesha aina zote za unyonyaji wa watoto".

neg:
Nelson Mandela
Alipewa jina la Rolihlahla linalomaanisha "anayevuta tawi la mti" kwa maana ya "mwenye kuleta matata" katika lugha ya Kixhosa. Baadaye alijulikana kwa jina la ukoo wake "Madiba". Jina la Nelson alilipokea kutoka kwa mwalimu wake siku alipoanza kwenda shule.

neg:
Joshua Nkomo
Nkomo alizaliwa katika sehemu ya Somokwe katika ardhi ya Matebel mwaka 1917, katika familia ya watoto nane. Baba yake alikuwa anaitwa Thomas Nyongolo Letswansto Nkomo, aliokuwa akifanya kazi kama mchungaji na pia alikuwa ni mfanyakazi katika Chama cha Kimishonari cha London au London Missionary Society.
Baada ya kumaliza elimu yake ya msingi katika jimbo la Rhodeshia alijifunza masomo ya ufundi useremala katika shule ya Viwanda ya Tsholotso ambapo alisoma hapo kwa muda wa mwaka mmoja na baadae akawa dereva.
Baadae alifanya kazi kama mfugaji na baadae akawa mwalimu na alikuwa mahususi katika maswala ya useremala katika shule ya Manyame katika jimbo la Kezi.
Mwaka 1942, akiwa na miaka 25, na bado akiwa na kazi yake kama mwalimu, aliamua kwenda Afrika Kusini kwa ajili ya kujiendeleza kimasomo na hatimaye kuwa fundi seremala mahususi.
Alijiunga na chuo cha Adams na Chuo cha Ufundi cha Jan Hofmeyer nchini Afrika ya Kusini. Akiwa hapo alikutana na Nelson Mandela na viongozi wengine mbalimbali waliokuwa katika chuo kukuu cha Fort Hare University of Fort Hare japokuwa hakuwa akisoma katika chuo kikuu hicho. Ni katika chuo cha ufundi cha Hofmeyr.Hofmeyr School of Social Work ambapo ndipo alipopata shahada yake ya kwanza katika maswala ya Sayansi ya Jamii mwaka1952.

neg:
Moroko
Utawala wa mwanae Hassan II kuanzia mwaka 1961 uliitwa "miaka ya risasi" kwa sababu mfalme alikataa kukubali utaratibu wa kidemokrasia. Chaguzi zilikuwa za uwongo, wapinzani wakatupwa jela au kuuawa. Hassan II alishinda majaribio mbalimbali ya kumpindua. Siasa ya kushikamana na Marekani ilimsaidia mfalme kimataifa lakini baada ya mwisho wa "vita baridi" alilazimishwa na Wamarekani kulegeza utawala wake.

neg:
Kizazi kipya cha viongozi wa Afrika
Katika miaka ya 1980 na 1990, mataifa mengi yaliyo kwenye Afrika chini ya Sahara yalikuwa yakifanya uchaguzi wa vyama vingi. Vita Baridi, vita vya kushirikiana kati ya Marekani na Umoja wa Kisovyeti na vilevile Ubaguzi wa rangi katika Afrika ya Kusini ulikuwa umefika mwisho. Kizazi kipya cha viongozi wa Afrika walikuwa wamechaguliwa na waliahidi kubadili bara lao. Ndoto hii ilijulikana kama African Renaissance. (kuzaliwa tena kwa Afrika) Dhana hii mara nyingi hufafanuliwa tofauti na big man syndrome - uongozi katika miongo miwili ya kwanza baada ya uhuru ambao mtu mmoja alimiliki mamlaka yote na hivyo kuitwa "big men" wa siasa za Afrika .
Wakati rais wa zamani wa Marekani Bill Clinton alipofanya ziara yake ya Afrika mnamo Machi 1998, alisaidia kueneza wazo hili wakati aliposema kuwa aliweka tumaini katika kizazi kipya cha viongozi wa Afrika waliojitolea kuleta demokrasia na mageuzi ya kiuchumi. Ingawa Bill Clinton hakubainisha viongozi hao wa Afrika kwa majina, kwa ujumla inadhaniwa kwamba alikuwa akimaanisha, miongoni mwa wengine, Yoweri Museveni wa Uganda, Paul Kagame wa Rwanda, Meles Zenawi ya Ethiopia na Isaias Afewerki wa Eritrea. Tangu wakati huo, viongozi wengine wameongezwa kwenye orodha hii, nao ni pamoja na Jerry Rawlings wa Ghana, Joaquim Chissano wa Msumbiji na Thabo Mbeki wa Afrika ya Kusini.
Kwa upande mwingine, mabingwa wa uhuru wa Afrika katika miaka ya 1960, km. Kwame Nkrumah, Julius Nyerere, Patrice Lumumba, Jomo Kenyatta, Kenneth Kaunda, Robert Mugabe, na mara kwa mara Pan-Africanists W.E.B Du Bois na Marcus Garvey - wakati mwingine huitwa "kizazi cha zamani cha viongozi wa Afrika" (katika miaka ya 1960 pia walikuwa wakiitwa "kizazi kipya cha viongozi Watukufu" na "kizazi kipya cha Pan-Africanists", na kinyume cha mambo - "kizazi kipya cha viongozi wa Afrika").

neg:
ANC
Katika hali hiyo viongozi Makaburu walianza majadiliano kwa siri na Nelson Mandela na pia na viongozi wa ANC nje.

neg:
Satyagraha
Nadharia ya satyagraha iliwashawishi Nelson Mandela na kabla yake Martin Luther King hasa wakati alipoongoza kampeni za harakati za haki za kiraia nchini Marekani, pamoja na harakati za haki za kijamii na harakati nyinginezo.

neg:
Omar Bongo
Kiongozi huyo amevunja rekodi ya kuwa Rais aliyekaa muda mrefu marakani kuliko Rais yeyote barani Afrika. Rais huyo amefariki dunia akiwa na umri wa miaka 73, ambapo ameiongoza Gabon kwa miaka 42.
Bongo alijiunga na serikali ya Gabon mwaka 1965 na mwaka 1967 akawa makamu wa Rais ambapo mwaka huo huo akashika hatamu ya kuwa Rais wa nchi hiyo kufuatia cha kifo cha ghafla cha Rais Leon Mba.
Bongo alipoingia madarakani alijenga utawala imara ambao ulinufaika zaidi baada ya kugunduliwa kwa mafuta nchini Gabon ingawa utajiri wake ulinufaisha idadi ndogo ya watu wanaokadiriwa kuwa milioni 1.5. kitu kilicholeta lawama kubwa kwa kiongozi huyo.
Rais huyo amefariki dunia wakati akipata tiba ya saratani jijini Barcelona nchini Hispania.
Rais Bongo ameaga dunia takribani miezi mitatu baada ya kifo cha mkewe, Edith Lucie Bongo Ondimba (45) aliyefariki dunia 14 Machi mwaka huu wakati akipata tiba mjini Rabat nchini Morocco.
Bongo na Edith walifunga ndoa mwaka 1990. Edith aliuguzwa kwa miezi kadhaa nchini Morocco, na umma haukutangaziwa sababu za kifo chake. Edith alikuwa binti wa Rais wa Congo, Denis Sassou Nguessou. Mwanaharakati huyo wa mapambano dhidi ya Ukimwi alikuwa mke wa pili kwa Bongo, mke wa kwanza wa Rais huyo alikuwa, Josephine Nkama.

neg:
ANC
8 Aprili 1960 ANC ikapigwa marufuku. Wanaharakati wengi walikamatwa wengine wakakimbia nje ya Afrika Kusini. Viongozi kama Walter Sisulu na Nelson Mandela wakafungwa jela. ANC iliendelea kufanya kazi kwa siri lakini viongozi wote huru walikaa nje ya nchi. Oliver Tambo aliongoza chama kutoka makao makuu huko Zambia. Kwa jumla ANC ilifaulu kiasi katika kempeni yake ya kutangaza maovu ya ubaguzi wa rangi kimataifa na kuandaa maazimio ya Umoja wa Mataifa dhidi yake. Majaribio ya kupinga serikali kijeshi hayakufaulu sana na ANC haikupita kwenye ngazi ya uchafuzi, kutega mabomu na kuua watu wachache ndani ya nchi walioonekana wakisaidia siasa ya serikali.

neg:
Mungu ibariki Afrika
Enoch Sontonga alitoka Eastern Cape Province, jimbo la Wakosa (Xhosa), ambako pia ni nyumbani kwa Nelson Mandela. Alitunga wimbo huo kama wimbo wa Kanisa katika lugha yake ya Kikosa kama ni wimbo wa bara lote. Ndiyo maana alisema Nkosi Sikelel' iAfrika, God Bless Africa, na siyo God Bless South Africa.

neg:
Nelson Mandela
Mwaka 1925 babake alimtuma kusoma shule ndogo ya Kimethodisti alipofanyikiwa vema. Baada ya kifo cha baba aliishi kwa chifu wa Watembo na hapo kwene umri wa miaka 16 alishiriki katika sherehe ya jando alipotahiriwa na kupokea jina "Dalibunga".

neg:
Paolo Maldini
Maldini alianza kuichezea Italia mwaka 1988 akiichezea kwa miaka 14 ambayo ni rekodi iliyovunjwa na Fabio Cannavaro mwaka 2009 na Gianluigi Buffon mwaka 2013. Maldini alikuwa nahodha wa Italia kwa miaka 8 na kuvaa kitambaa cha unahodha mara 74 mpaka alipomuachia Cannavaro 2010. Akiwa na Italia, Maldini alishiriki kwenye michuano ya UEFA European Championship mara tatu na FIFA World Cups mara nne.Ingawa hakushinda taji lolote akiwa na Italia, alifikisha Italia kwenye fainali za 1994 Kombe la dunia na Euro mwaka 2000,na nusu fainali za Kombe la dunia mwaka 1990 na Euro 1998. Alichaguliwa pamoja na timu yao iliyong'ara kwenye michuano ile pamoja na Euro 1996.

neg:
Nelson Mandela
Mwaka 1937 kwenye umri wa miaka 19 aliendelea kwenye chuo cha Wamethodisti huko [[Fort Beaufort. Hapo alikuwa mara ya kwanza [[rafiki]] na kijana nje ya kabila lake aliyekuwa [[Wasotho|Msotho]] akaathiriwa na mwalimu mpendwa Mxhosa aliyevunja [[mwiko]] kwa kumwoa mke kutoka kwa Wasotho Mandela alitumia muda mwingi huko Healdtown kwa kufuata michezo ya kukimbia na [[bondia]].

neg:
Elijah Masinde
Mara ya kwanza kabisa kufungwa ilikuwa ni mwaka 1945. Serikali ya kikoloni ilishindwa kumwelewa Masinde na kuamua kumchukilia kama mwendawazimu na hivyo kumweka katika hospitali ya vichaa ya Mathare kwa maiaka miwili. Mwaka 1948 Masinde alishtakiwa kwa kosa la uhaini na kupelekwa uhamishoni huko Lamu ambako alikaa hadi mwaka 1961. Baada ya kuachiliwa huru, Masinde aliendelea na shughuli za kidini na kisiasa. Alikuwa akiunga mkono chama cha Kenya African National Union (KANU) jambo ambalo lilimpunguzia umaarufu wake kwakuwa watu wengi wa eneo analotoka walikuwa wakiunga mkono chama cha Kenya African Democratic Union (KANU).

neg:
Transkei
Rais wa Transkei alikuwa chifu Kaizer Daliwonga Matanzima hadi 1987 alipopinduliwa na mkuu wa jeshi lake Bantu Holomisa. Kaizer Mantanzima alikuwa mpwa wake Nelson Mandela lakini hakukubaliana na siasa ya ANC. Akajaribu kwa muda kuwa na siasa mbali na Afrika Kusini lakini alishindwa kwa sababu serikali yake ilitegemea ruzuku kutoka serikali ya Pretoria.

neg:
Nelson Mandela
Baba yake Gadla Henry Mphakanyiswa alikuwa chifu na mshauri wa mfalme tangu mwaka 1915 hadi 1926. Mama yake Nelson, Nosekeni Fanny, alikuwa mke wa tatu.

neg:
Noah Ngeny
Alirejea nchini Australia mnamo 2001 huku akishinda mashindano ya ‘’Goodwill’’ ya Maili jijini Brisbane lakik=ni ajali ya gari nchini Kenya mwezi wa Novemba ilimpumzisha kutoka riadha kwa msimu huo wote.
Maumivu aliyoyapata yaliidhuru kazi yake tangu hapo. Hakushiriki mashindano mengi kati ya 2003 hadi 2004 lakini aliweka muda bora zaidi wa 3:33:38 lakini akashindwa kufuzu kwa mashindano ya Olimpiki katika timu ya Kenya kwa hivyo hangeweza kulitetea taji lake mjini Athens.
Ngeny hakushiriki katika majaribio ya Kenya ya Mashindano ya Dunia ya 2003 kwa sababu ya Maumivu

neg:
Nelson Mandela
Miaka ya kwanza aliishi kijijini alipojifunza mila na desturi za Waxhosa na kutunza mifugo pamoja na wavulana wengine.

neg:
Sheikh Hassan Bin Amir
Shekhe alirejeshwa Zanzibar katika mwaka wa 1968 kutoka bara, naye alirudi nyumbani bila ya ukaidi, kurudishwa kwake hadi leo hakujajulikana ingawa kuna fununu za kwamba inasemekana alitaka kumpindua Rais aliyekuwa madarani enzi hizo Mwalimu Julius Kambarage Nyerere. Hata hivyo alipokewa na kupewa kazi katika Mahakama ya Rahaleo, Mahakama ya suluhu.

neg:
Raila Odinga
Raila alionekana katika siasa mara ya kwanza baada ya jaribio la Mapinduzi ya kijeshi ya 1982 nchini Kenya. Raila asiyewahi kuwa mwanajeshi alishtakiwa kushiriki katika mipango hii akakamatwa akafungwa katika nyumba yake kwa miezi sita na kutupwa jela bila hukumu jumla miaka nane kati ya 1982-1988, 1988-1989 na 1990-1991. Wakati ule alikanusha mashtaki lakini kutokana tawasifu iliyotolewa mwaka 2006 imeonekana ya kwamba alikuwa na habari kuhusu mipango ya mapinduzi.

neg:
Jacob Zuma
Mwaka 1963 alikamatwa akafungwa jela miaka 10 huko Robben Island pamoja na Nelson Mandela. Baada ya kuondoka gerezani akatoka Afrika Kusini akashiriki katika shughuli za nje za ANC huko Msumbiji na Zambia.

neg:
Michael Ranneberger
Mnamo Agosti mwaka wa 1994, akawa Naibu Mkuu wa Misheni katika mji mkuu wa Mogadishu. Huduma yake kama Naibu Mkuu wa Misheni katika mji mkuu wa Maputo kuanzia mwaka wa 1986 hadi mwaka wa 1989 ilijumuisha miezi nane kama mjukumu wakati wa vita vya wenyewe kwa wenyewe, wakati mpango wa msaada wa dharura wa Shirika la Maendeleo ya Kimataifa la Marekani,(USAID) nchini Msumbiji ulikuwa mmoja wa mpango kubwa zaidi katika sub-Saharan ya Afrika. Kama ofisa wa dawati nchini Angola kuanzia mwaka wa 1981 hadi1984 alihudumu kama mwanachama wa Katibu Msaidizi wa timu ya Crocker katika mazungumzo ya kuleta uhuru katika nchi ya Namibia na kuondolewa kwa vikosi vya Kuba nchini Angola.

neg:
Emma Goldman
Goldman amekumbana na matatizo kibao ya kisheria. Mnamo mwaka wa 1893, alihukumiwa kwa kosa la kuanzisha mzozo na akatumikia kifungo cha mwaka mmoja jela. Kunako mwaka wa 1901, Emma alitiwa nguvuni kwa tuhuma za kuhusishwa na njama za kuuawa kwa rais wa 25 wa Marekani Bw. William McKinley, lakini akakutanika kuwa hana kosa na tuhuma hizo.

neg:
Tom Mboya
Yeye kubakia na kwingineko kama Waziri wa Mipango Uchumi na Maendeleo hadi kifo chake katika umri wa miaka 39 alipokuwa gunned down tarehe 5 Julai, 1969 juu ya Moi Avenue, Nairobi CBD baada ya kutembelea pharmacy [5]. Nahashon Isaka Njenga Njoroge alihukumiwa kwa mauaji na baadaye hanged. Baada ya kukamatwa kwake, Njoroge aliuliza: "Why don't you go baada ya big mtu?. [6] Nani yeye maana kwa" wakubwa mtu "alikuwa kamwe divulged, ambayo imesababisha uvumi kiasi tangu Mboya ilionekana kama inawezekana contender kwa ajili ya urais. kikabila ya wengi wasomi kote Kenyatta umekuwa kulaumiwa kwa kifo chake, ambayo haijawahi subject ya uchunguzi wa mahakama. Under Mboya's mazishi, en molekuli maandamano dhidi ya mahudhurio ya Rais Jomo Kenyatta imesababisha skirmish kubwa, pamoja na watu wawili risasi wafu. The waandamanaji waliamini kuwa Kenyatta alikuwa kuhusika katika kifo cha Mboya, hivyo kuondoa yeye kama tishio kwa wasifu yake ya kisiasa ingawa hii bado ni jambo gombana.
Mboya kushoto mke na watoto watano. Yeye ni kuzikwa katika mausoleum ziko katika Rusinga Island iliyojengwa 1970. [7]. A mitaani Nairobi ni jina baada yake.

neg:
Rais wa Marekani
Tangu marekebisho's ratificering, marais wanne kuwa aliwahi mbili Matokeo kamili: Dwight D. Eisenhower, Ronald Reagan, Bill Clinton na George W. Bush. Jimmy Carter na George HW Bush pili wakatafuta mrefu, lakini walikuwa na kushindwa. Richard Nixon alichaguliwa kwa muda ya pili, lakini alijiuzulu kabla ya kukamilisha hayo. Lyndon B. Johnson alikuwa rais tu chini ya marekebisho ukastahiki kumtumikia zaidi suala katika jumla mbili, baada ya kutumikia kwa miezi kumi tu zifuatazo John F. Kennedy 's kuuawa. Hata hivyo, Johnson kujiondoa kutoka 1968 Kidemokrasia ya Msingi, inashangaza Wamarekani wengi kwa kusema 'Mimi wala kutafuta, na mimi si kukubali, uteuzi wa chama wangu kwa muda mwingine kama rais wako'. Gerald Ford walitaka muda kamili, baada ya kutumikia nje miaka miwili iliyopita na miezi mitano ya pili ya Nixon mrefu, lakini hakuwa kuchaguliwa.

neg:
Frances Ames
Mwaka 1999, Nelson Mandela alimzawadia Ames tuzo ya Nyota wa Afrika Kusini, ambayo ni tuzo ya juu kabisa kwa raia wa Afrika ya kusini.

neg:
Matumizi ya Lugha
Alifungwa jela kwa miaka kumi.

neg:
Kombe la Mataifa ya Afrika
Afrika ya Kusini iliweza kuwa mwenyeji wa shindano la 20 la ANC mwaka wa 1996, na kushiriki katika shindano hili mara ya kwanza baada ya kupewa fursa ya kushiriki katika shindano hili walipoacha ubaguzi.Pia walikuwa wamejaribu mwaka wa 1994 lakini hawakufuzu. Idadi ya washiriki katika fainali iliongezeka hadi timu 16 ambazo ziligawanywa katika makundi manne. Hata hivyo, idadi halisi ya timu zilizocheza katika fainali mara ilikuwa15 tu kwani Nigeriailijiondoa katika shkindano hili dakika ya mwisho kwa sababu za siasa katika nchi yao. [11] Timu ya Bafana Bafana iliweza kushinda taji kwa mara ya kwanza kwa kuwalaza Tunisia. Nahodha wa Afrika Kusini Neil Tovey ndiye aliyekuwa mchezaji mzungu wa kwanza kuskika kile kikombe. [13]
Afika Kusini ingeweza kufika fainaliwa miaka miwili baadaye nchini Burkina Faso, lakini hawakuweza kutetea taji lao kwani, iliweza kunyakuwa ushindi kwa mara ya nne.

neg:
Olusegun Obasanjo
Matthew Olusegun Aremu Obasanjo (* 5 Machi 1937) ni jenerali mstaafu wa Jeshi la Nigeria aliyekuwa rais wa Nigeria mara mbili. Awamu lake la kwanza lilikuwa kama rais wa kijeshi kati ya 1976 hadi 1979 halafu awamu la pili kama rais aliyechaguliwa na wananchi kati ya 1999 hadi 2007.

neg:
Nelson Mandela
Akaendelea kusoma katika shule ya Kimethodisti aliposoma Kiingereza, Kixhosa, historia na jiografia. Katika ikulu ya chifu alisikia masimulizi mengi kuhusu historia ya Waafrika kutoka wageni waliokuja kumwaona baba wa kambo.

neg:
Akon
Kulingana na makala ya jarida la "Smoking Gun" , Akon hakushtakiwa na hatia yoyote ya uhalifu na hakutumikia kifungo chochote gerezani kati ya 1999-2002 kama alivyodai hapo awali. Yeye alisema kwamba jaribio la jarida la "The Smoking Gun" la kumharibia jina halina maana yoyote kwani hilo ni jambo analojaribu kulisahau." Akon alisema kuwa yeye hajawahi kukaa kwenye jela kipindi cha miaka 3 mfululizo, lakini amewahi kukaa vipindi vifupu vifupi ambavyo vimefikia miaka mitatu, na anasema kwamba huko ni kutoelewa kwa makala ya Smoking Gun. Japo ana historia ya uhalifu , Akon anatangaza kwamba amebadilisha mienendo ya maisha yake.

neg:
Mkimbizi
Vita vya Wenyewe kwa Wenyewe vya Angola (1975-2002), mojawapo ya migogoro mikubwa zaidi na yenye kusababisha vifo vingi iliyotokana na Vita Baridi, ilitokea muda mfupi baadaye na kuenea katika nchi iliyokuwa imeanza kujitegemea upya. Takriban watu milioni moja waliuawa, milioni nne wakawachwa bila makao na wengine nusu milioni wakatoroka kama wakimbizi.

neg:
Dennis Haysbert
Dennis Dexter Haysbert (amezaliwa tar. 2 Juni 1954) ni mwigizaji wa filamu na televisheni kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa kucheza kama Nelson Mandela katika filamu ya "Goodbye Bafana", mchezaji baseball Pedro Cerrano katika seti ya mfululizo wa filamu ya "", Rais David Palmer katika mfululizo wa kipindi cha televisheni cha "24", na Sajenti Meja Jonas Blane katika seti ya "The Unit". Pia, anafahamika sana kwa sauti yake iliozito.

neg:
ANC
Umoja wa Vijana wa ANC (ANC Youth League) ulianzishwa 1944 na Nelson Mandela, Walter Sisulu na Oliver Tambo ukaongeza ukali katika mwendo wa kupinga ubaguzi wa rangi bila kutumia mabavu au silaha. 1947 ANC iliamua kushikama kwa karibu na vyama vya Natal Indian Congress na Transvaal Indian Congress.

neg:
Liu Xiaobo
Wakati mwingine hujulikana kama "Nelson Mandela wa China". Alifungwa kifungo cha kisiasa huko Jinzhou, Liaoning. Mnamo 26 Juni 2017, alipewa matibabu baada ya kugunduliwa ana saratani ya ini na alikufa tarehe 13 Julai 2017.

neg:
Winnie Madikizela-Mandela
Mwezi wa sita mwaka 2007, ubalozi wa Kanada nchini Afrika ya Kusini, ilikataa kumpa viza Winnie Mandela ya kusafiri hadi Toronto, Kanada ambapo alikuwa amepangiwa kushiriki katika tamasha la harambee lilopangwa na kituocha sanaa cha MusicNoir, ambacho kilijumuisha kuoneshwa kwa mara ya kwanza kwa tamthiliya ya The Passion of Winnie iliyokuwa imeigizwa kuendana na maisha yake. .

neg:
Fasihi ya Kiafrika
Si kwamba waandishi wa fasihi ya Afrika wakati huo walikuwa mbali na masuala waliyoyakabili. Wengi, kwa hakika, waliteswa kwa undani na pia kwa kuelekezwa: akilaaniwa kwa kuyaweka kando majukumu yake ya kisanaa ili kushiriki kikamilifu katika mapambano, Christopher Okigbo aliuawa katika vita vya Biafra dhidi ya wanaharakati wa Nigeria katika vita vya wenyewe kwa wenyewe vya miaka ya 1960; Mongane Wally Serote aliwekwa kizuizini kati ya miaka 1969 na 1970 chini ya sheria ya Afrika Kusini juu ya Ugaidi ya mwaka 1967, na hatimaye kutolewa bila hata kujibu mashtaka; mwananchi mwenzake Arthur Norje alijiuamjini London mwaka 1970; Jack Mapanje wa Malawi aliwekwa kizuizini bila kesi au tuhuma kwa sababu ya matamko aliyotoa katika baa ya chuo kikuu; na, mwaka 1995, Ken saro-Wiwa alikufa kwa kutiwa kitanzi na serikali ya wanajeshi ya Nigeria.

neg:
Winnie Madikizela-Mandela
Aliibuka kama mpinzani muhimu wa siasa ya ubaguzi wa rangi iliyoweka mamlaka yote katika mikono ya watu weupe nchini Afrika Kusini. Kwa jitihada zake aliwekwa mara kadhaa gerezani au alizuliwa mwendo huru nje ya mji au mtaa fulani akipaswa kukaa kwa miaka kadhaa Brandfort katika eneo la Orange Free State. Mara chache tu aliruhusiwa kumtembelea mumewe katika gereza la Robben Island.

neg:
Jean-Bedel Bokassa
1993 aliachishwa gerezani na rais André Kolingba akaishi miaka kadhaa akafa 3 Novemba 1996 huko Bangui. Bokassa aliacha wake 17 na watoto 50.

neg:
Vicensia Fuko
Mwaka wa 2017 alichaguliwa kuwa mshirika wa Mandela Washington kuwekwa Chuo Kikuu cha Delaware huko Newark. Baada ya kumaliza mafunzo katika Chuo Kikuu cha Delaware, Vicensia alikuwa na mipango ya kuendelea kusimamia maabara na ushirika na miradi ya ushirikiano wa kimkakati ili kukuza uhuru wa kujieleza, upatikanaji wa habari, na uhuru wa vyombo vya habari nchini Tanzania.

neg:
Yvonne Chaka Chaka
Katika kazi yake ya heshima Chaka Chaka amekutana na watu kama Nelson Mandela (kuimba katika sherehe ya siku yake ya kuzaliwa ya 85), Malkia na Oprah Winfrey.

neg:
Burundi
Tangu mwaka 1995 Umoja wa Afrika na Umoja wa Mataifa zilijitahidi kujenga mapatano kati ya vikundi. Marais na wanasiasa walioshiriki katika jitihada hizo walikuwa pamoja na Julius Nyerere, Boutros Boutros-Ghali, Nelson Mandela, Thabo Mbeki na rais wa Marekani Bill Clinton.

neg:
Manchester United F.C.
Msimu wa 1994-95 ulikuwa wa kwanza kwa klabu kumaliza bila kombe tangu 1988-89, ingawa walicheza vizuri hadi katika wiki ya mwisho wa msimu na kufikiwa fainali ya FA Cup, ambapo walipoteza kwa Everton. Andy Cole alisajiliwa kutoka Newcastle United kwa gharama iliyoweka rekodi Uingereza ya paundi milioni £6 pamoja na Keith Gillespie. Hata hivyo, baada mchuanio wa kwanza wa Cole akiwa United, Eric Cantona alipokea marufuku ya miezi nane kwa kuruka ndani ya eneo umati na kumuumiza Mathayo Simmons shabiki wa Crystal Palace, ambaye alikuwa amemdhihaki Cantona kutokana na rangi ya ngozi yake akiondoka uwanjani wakati wa mchuano wa United ugani Selhurst Park. Kusimamishwa kwa Cantona kulitolewa na baadhi kama sababu ya United kushindwa kukamilisha kwa mataji matatu "hat-trick" msimu huo. Kutofanikiwa kama ilivyotarajiwa msimu huo kulimsababisha Ferguson kufanya marekebisho makuu katika timu aliwauza Paul Ince, Andrei Kanchelskis na Mark Hughes na kujaza nafasi zaoo kwa wachezaji kutoka katika timu ya vijana wa klabu hiyo, akiwemo David Beckham, Gary Neville, Phil Neville na Paul Scholes. Baada ya kushindwa 3-1 na Aston Villa katika siku ya ufunguzi wa msimu 1995-96, mwanahabari wa televisheni maarufu Alan Hansen alitoa kauli maarufu kwa kusema "kamwe hamtashinda chochote mkiwa na watoto." Wachezaji kadhaa wapya, ambao baadhi yao kwa haraka walijumuishwa katika michuano ya kimataifa ya mara kwa mara na timu ya Uingereza, waliitikia vizuri na kutokana na motisha ya kurejea kwa Cantona Oktoba 1995, United ikawa klabu ya kwanza ya Uingereza kuwahi kushinda mataji mawili mara mbili, ufanisi uliokuja kujulikana kama "Double Double".

neg:
Pasteur Bizimungu
Mnamo Mei 2001, Bizimungu alinazisha Chama cha Marekebisho ya Kidemokrasia (Party for Democratic Renewal) vuguvugu la upinzani lililo julikana pia kama Ubunyanja kwa Kinyarwanda. Muda mfupi baadaye, chama hicho lilipigwa marufuku na serikali kwa madai ya kuwa Chama cha wahutu na chenye maoni kali. Bizimungu alitiwa mbaroni na papo hapo Amnesty International likamtangaza kuwa mfungwa wa dhamiri (prisoner of conscience).
Aprili 2002, Bizimungu alizuliwa nyumbani mwake kwa kuendelea na shughuli za chama hicho na tarehe 19 mwezi huo akshtakiwa na kosa la kuhatarisha taifa. Tarehe 7 Juni 2004 alihukumiwa miaka kumi na mitano kwa kujaibu kuunda kikosi cha wanamgambo, kuchochea fujo na ubadhirifu (embezzlement). Alihukimiwa miako tano korokoroni kwa kila kosa. Mnamo 17 Februari 2006, kesi yake ya rufaa ilitupiwa mbali na Koti la Juu kabisa (Supreme Court) kwa kuwa alihutumiwa kwa makosa tofauti na yale ailkuwa ameshtakiwa hapo mbeleni.

neg:
Lucas Radebe
Pia inajulikana kwamba Lucas ana uhusinao mzuri wa kirafiki na Rais wa zamani wa Afrika Kusini Nelson Mandela. Katika ziara zake za Leeds, Mandela aliwaambia waheshimiwa "Huyu ni shujaa wangu".

neg:
Osama bin Laden
Mwaka 1995 wanajihadi wa Al-Jihad ya Misri walijaribu kumwua rais Mubarak wa Misri kwenye mkutano wa Umoja wa Muungano wa Afrika mjini Addis Ababa. Hapo Umoja wa Mataifa ilidai Sudan kuwakabidhi kwa mahakama watendaji waliotoka huko na kutangaza hatua dhidi ya taifa hili. Sudan ilijaribu kuepukana na kuadhibiwa na jumuiya ya kimataifa haikutaka kuonekana kama msaidzi wa ugaidi ikalazimisha wanajihadi wa kimataifa kuondoka. Tarehe 18 Mei 1996 Osama bin Laden alipelekwa tena Afghanistan.

neg:
Winnie Madikizela-Mandela
Mwaka 1991 alikamatwa na kushtakiwa kwa makosa ya kuteka nyara na kuw nyongeza katika mateso yaliyosababisha kfifo cha Saipei. Kifungo chake cha miaka sita kilipunguzwa na kuwa kulipa faini baada ya kutokana na kukata rufaa

neg:
Boutros Boutros-Ghali
Baada ya kufunza miaka kadhaa alipewa nafasi ya naibu waziri wa maswala ya Kigeni chini ya rais Anwar as-Sadat. Akishughulika amani kati ya Israeli na Misri alisaidia pia kutiwa huru kwa aliyekuwa rais wa Afrika Kusini Nelson Mandela.

neg:
Winnie Madikizela-Mandela
Wakati wa mabadiliko ya Afrika ya kusini kuwa serikali ya Kidemokrasia, Winie alikuwa kidogo anawapendelea wazungu kuliko mume wake.Pamoja na kuwa na mume wake wakati akiachiwa huru mwakan1990.Miaka 38, ya ndoa ilimalizika walipaochana mwezi wa nne mwaka1992,baada ya kugundulika kuwa alikuwa sio mwaminifu kwa kipindi ambacho Mandela alipokuwa gerezani.Wawili hao walitalikiana mwezi wa tatu mwaka 1996.lakini alikuwa tayari kashapata jina la pili la Madikizela-Mandela. Alichaguliwa kuwa waziri wa sanaa,utamaduni, Sayansi na tekinolojia kama madaraka yake ya kwanza katika seriakali baada ya sera ya ubaguzi nchi humo yaani Apartheid.mwezi wa tano mwaka 1994,lakini alinyang'anywa wadhifa huo miezikumi na moja baadae baadaya kushutumiwa kwa kula rushwa.
Alibakia maarufu kwa wnachama wengi wa chamacha ANC, na mwezi wa kumi na mbili mwaka1993,alichaguliwa kugombea nafasi ya uraisi kwa tiketi ya chama ca ANC, chamacha wanawake.japokuwa alijivua wadhifa huo na kuwa makamu mwenyekiti wa Raisi wa chama hicho, katika harakati kwenye mkutanowa Mafikeng mwezi wa kumi na mbili mwaka 1997.
Mwaka 1997,alitokezakatika baraza laUkweli na Mapatani.Mchungai Desmond Tutu, alitambua umuhimu wake na nafasi yake katika harakati za kupigania uhuru na usawa lakini alimwomba akubali makosa yake na aweze kuomba msamaha.Katika kujibu alisema na kukubaki kuwa mambo yalikwenda vibaya sana.

neg:
Nelson Mandela
Baada ya kuachiliwa huru mwaka [[1990]] alianzisha [[sera]] ya maridhiano au sera ya [[amani]] baina yake na watu weupe nchini Afrika Kusini, jambo ambalo watu wengi hawakulitegemea.

neg:
Aníbal Ibarra
Tarehe 30 Desemba 2004, moto katika klabu ya República Cromagnon ulisababisha vifo vya watu 194 na kuzua utata na wimbi la shutuma kwa viongozi wa kisiasa wa mji. Ibarra alishtakiwa wa kupuuza usalama, kutokuwa na uangalifu wa sheria za usalama, kutoendesha shughuli za kuokoa watu vizuri na mashtaka mengine. Tarehe 14 Novemba 2005, tume ya mashtaka iliundwa na tume ya Bunge la Buenos Aires na kumwachisha kazi kwa miezi minne. Alishutumu upinzani kwa kutumia familia za waathiriwa wa moto ya República Cromagnon ili kuharibu wasifu wake wa kisiasa. Alipoachishwa kazi kwa miezi minne hakujiuzulu bali alingoja uchunguzi umalizwe. Wakati huo,Tawi Kuu la Buenos Aires liliongozwa na naibu wa meya Jorge Telerman.
7 Machi 2006,tume ya mashtaka ilitoa hukumu ya kufukuzwa kwa Ibarra kama meya wa Buenos Aires. Kati ya wanachama 15 wa tume hiyo, wanachama 10 walipigia kura kufukuzwa kwa Ibarra,wanne walipinga na mmoja hakupiga kura. Waliomshtaki walitaka apigwe marufuku kwa miaka 10 kutoka kufanya kazi yoyote katika sekta ya huduma kwa raia lakini wanachama wa tume waliamua miaka sita ndio ingetosha. Hapo baadaye wakashindwa kufanya uamuzi kama wampige marufuku au la. [2] [3]

neg:
Malawi
Banda aliendelea kutawala, akatangazwa kuwa rais kwa muda wote wa maisha yake mwaka 1971.

neg:
Mapinduzi ya kijeshi ya 1982 nchini Kenya
Viongozi wa Waluo walikamatwa pia; Jaramogi Odinga alifungwa katika nyumba yake na kushtakiwa lakini mashatki yaliondolewa baadaye lakini mwanake Raila Odinga alifungwa jela kwa miaka sita hata bila kuhukumiwa.

neg:
George Moseti Anyona
Mnamo mwaka wa 1982 Anyona alijikuta matatani tena, wakati huu akitiwa gerezani tena bila hukumu pamoja na mwendani wake wa muda Jaramogi Oginga Odinga, kwa kujaribu kuunda chama cha kisiasa Kenya African Social Alliance (KASA) kupinga chama tawala cha KANU..

neg:
Kombe la Mataifa ya Afrika
Ghana iliweza kunyakua ubingwa mara ya nne mwaka wa 1982 baada ya; kushinda Algeria katika nusu fainali katika muda wa ziada, na kupatana na Libya kama mwenyeji katika fainali . Hii mechi iliisha sare ya bao 1-1 baada ya dakika 120 na Ghana ilishinda katika penalti na kunyakuwa taji . Kamerun iliweza kuchukuwa taji la kwanza miaka miwili baadaye kwa kushinda Nigeria .Shindano la mwaka wa 1986ilikabiliana na Misri - watoro tangu fainali ya mwaka wa 1962 - Misri ilishinda kupituia penalti. Kamerun iliweza kushiriki katika fainali mara ya tatu mfululizo na kuchukua taji mara ya pili katika shindano la 1988hii ni baada ya kurudia kuchapa Nigeria mwaka wa 1984. Mwaka wa 1990, Nigeria ilipoteza nafasi ya kuchukua taji walipojiandikisha katika fainali mara ya tatu baada ya kujitokeza katika shindano hili mara nne na kupigwa na Algeria .

neg:
Lionel Messi
Msaidizi wa maisha ya Newell's Old Boys, Messi alijiunga na klabu ya Rosario akiwa na umri wa miaka sita. Katika kipindi cha miaka sita alicheza kwa Newell's, alifunga malengo karibu 500 kama mwanachama wa "Machine ya '87", upande wa vijana wa karibu ambao haukubalika kwa jina la mwaka wa kuzaliwa kwao, na mara kwa mara kuvutia makundi kwa kutekeleza mbinu za mpira wakati wa nusu wakati wa michezo ya nyumbani ya timu ya kwanza. Hata hivyo, maisha yake ya baadaye kama mchezaji wa kitaaluma yalitishiwa wakati, akiwa na umri wa miaka 10, alipata ugonjwa wa homoni ya kukua. Kama bima ya afya ya baba yake ilipatikana kwa miaka miwili tu ya matibabu ya homoni ya kukua, ambayo ilikuwa na gharama angalau $ 1,000 kwa mwezi, Newell alikubali kuchangia, lakini baadaye akajiunga tena na ahadi zao. Alipigwa na klabu ya Buenos Aires Mto Plate, ambaye mchezaji wa michezo, Pablo Aimar, aliwahi, lakini pia hawakuweza kulipa matibabu yake kutokana na kuanguka kwa kiuchumi nchini.
Messi alijiunga na chuo cha vijana wa Barcelona, La Masia, akiwa na umri wa miaka 13

neg:
Papa Wemba
Papa Wemba hatimaye kupatikana na hatia katika baadhi ya ngazi na Juni 2003 alifungwa jela kwa miezi mitatu na nusu, na baada ya kuachiliwa kwake alipotoa dhamana ya € 30000, alitangaza alikuwa ilikuwa na yana athari ya kisaikolojia juu yake. Mwimbaji alidai kuwa alibadilishwa kiroho katika jela na alieleza tukio hili katika albamu yake mpya, "Somo trop" (ilitolewa katika Oktoba 2003). Juu ya wimbo wa "número d'écrou", Papa Wemba alikumbuka siku "Mungu" alipomtembelea akiwa jela.

neg:
Wentworth Miller
Mwaka 2005, Miller alicheza kama Michael Scofield kwenye tamthilia ya "Prison Break" ya FOX Network. Amigiza kama kaka anayemjali nduguye kwa kuandaa na kufanikisha mpango mzima wa kumtorosha jela kaka yake "Lincoln Burrows" ili kumuepusha na adhabu ya kifo aliyohukumiwa kimakosa. Umahiri aliouonyesha kwenye tamthilia hiyo ulipelekea kujipatia tuzo ya "Golden Globe 2005" kwa kuchaguliwa kuwa "Muigizaji Bora wa Kiume Kwenye Tamthilia".
Miller ameonekana kwenye video mbili za muziki za mwanadada Mariah Carey na alipata mchango mkubwa kutoka kwa Carey kutokana na video ya nyimbo We Belong Together. Miller anadai kuwa umahiri wa video hiyo umechangia kwa kiasi kikubwa kuwashawishi waandaaji kumpa nafasi ya nyota kwenye tamthilia iliyojizolea umaarufu ya "Prison Break". Anasema, "Mariah ni maarufu kimataifa. Siku mbili nilizokuwa naigiza kwenye video zake zimenisaidia sana kisanaa, zimenitangaza zaidi kuliko jambo lolote nililowahi kulifanaya kabla ya Prison Break. Ninashukuru sana kwa nafasi ile."

neg:
Paul Geidel
Baada ya kuwa na hatia ya mauaji ya daraja la pili kwa mwaka wa 1911, akiwa na umri wa miaka 17, Geidel alitumikia miaka 68 na siku 245 katika magereza mbalimbali ya jimbo la New York. Alifunguliwa mnamo Mei 7, 1980, akiwa na umri wa miaka 86.

neg:
Mahakama ya Kimataifa ya Jinai ya Rwanda
Kufikia wakati wa sasa, Mahakama hayo yamekamilisha kesi kumi na tisa na kuwahukumu washitakiwa ishirini na watano. Kesi za watu wengine ishirini na watano bado zinaendelea. Kumi na watisa wanasubiri kesi zao kizuizini. Kumi bado hawajakamatwa. Kesi ya kwanza, ya Jean-Paul Akayesu, ilianzishwa mnamo mwaka wa 1997. Jean Kambanda, Waziri Mkuu wa mpito, aliyakubali mashtaka.

neg:
Kombe la Mataifa ya Afrika
Ule mpango wa timu 12, na tatu kila kundi kundi ulitumika tena miaka miwili baadaye, ambapo Tunisia iliyokuwa nyumbani iliwezwa kuondolewa katika shindano hili. Nigeria, ambayo ilifaulu katika Kombe la Dunia kwa mara ya kwanza katika historia, ilishinda shindano hili baada ya, kuchapa Zambia, ambayo mwaka kabla ilipatwa na msiba wa maafa ambapo wengi wa wachezaji wao waliaaga dunia katika ajali ya ndege wakielekea katika mchuano wa kufuzu katika kombe la dunia. Mchezaji wa mbele kutoka Nigeria , Rashidi Yekini, aliyekuwa akiongoza kwa mabao wa 1992 aliweza kuongoza tena kwa mabao matano mwaka huo.

neg:
Gitobu Imanyara
Baada Imanyara kumaliza zaidi ya miaka miwili katika gereza la Maximum Security kutokana na mashtaka yanayohusiana na kazi yake kama mwanasheria wa haki za binadamu, yeye alianzisha jarida la sheria ya kila mwezi ilioitwa Nairobi law mwaka wa 1987. Haikuwa inaunga mkono uongozi wa Daniel arap Moi ya sera ya chama moja na Imanyara alikamatwa kwa kukosa kusajili jarida hilo. Alikamatwa tena katika mwaka wa 1990 baada ya kuandika suala maalum kwa jina "The Historic Debate: Sheria, Demokrasia, na Multi-Party Siasa nchini Kenya."(mjadala wa historia,sheria,demokrasia na kuwepo kwa chama mingi nchini kenya) Kwa wakati mwingine yeye alikuwa gereza la mchunguzi wa akili, ingawa alitambua suala mwenyewe baada ya kuachiliwa. AKipokea tuzo la Kimataifa ya Mhariri wa Mwaka kutokawachapishaji wa world press akiwa gerezani, aliitwa "sauti ya kijaziri ya vyombo vya habari katika nchi ambayo serikali yake ni ya kimabafu na haitishwi kuufunga machapisho na mahali ambapo waandishi wengi wanamazoea ya kujitegemea katika udhibiti."

neg:
George Moseti Anyona
Punde baada ya kurudi katika siasa, Anyona alitiwa mbaroni tena katika hoteli ya Nairobi pamoja na wengine kama vile Profesa Edward Oyugi, Isiah Ngotho Kariuki na Augustus Njeru Kathangu. Walishtakiwa kwa kosa la kupanga mapinduzi dhidi ya serikali. Walihukumiwa miaka saba gerezani baada ya kesi kali. Kulingana na stakabadhi zilizokabidiwa wakati wa Kesi, ilidaiwa kuwa Anyona hata alikuwa ameunda Baraza la mawazili la ‘’kivuli’’ ili kuingia madarakani baada ya upinduzi. Baadaye Waziri katika Ofisi ya Rais John Keen alidhibitisha kuwa stakabadhi hizo zilikuwa njama ya serikali kumnyamazisha Anyona.

neg:
Muhammad Ali
Mnamo mwaka wa 1967, Ali alikataa kuwekwa katika orodha ya majeshi ya Marekani kutokana na imani ya kidini na kupinga vita dhidi ya Vietnam. Alikamatwa na kupatikana na hatia juu ya rasimu ya ukwepaji mashtaka, wakamvua taji lake la uanamasumbwi, na leseni yake ya uanamasumbwi ikazuiliwa. Hakufungwa, lakini hakupambana kwa takriban miaka minne mpaka hapo rufaa yake ilipofanyiwa kazi na Mahakama Kuu ya Marekani, ambapo akaja kushinda.

neg:
PW Botha
Lakini aliendelea kutazama ANC kama kikndi cha kigaidi akikataa kushauriana na viongozi kama Nelson Mandela. Aliendesha vita za Afrika Kusini katika Msumbiji na Angola.

neg:
Mary Benson
Dorothy Mary Benson (9 Desemba 1919 - 19 Juni 2000) alikuwa mwandishi na mwanaharakati wa Afrika Kusini. Kwa vile aliupigia vita ubaguzi wa rangi, alilazimishwa na serikali kuhama nchi yake na kukaa Uingereza. Anajulikana hasa kwa kuandika wasifu ya Nelson Mandela (1990), historia ya ANC (1962) na riwaya moja, kichwa chake "At the Still Point" (1969).

neg:
Elijah Masinde
katika uhai wake Masinde alifikishwa mahakamani na kufunguliwa kesi mbalimbali. Baada ya uhuru wa Kenya alifungwa jela tena na serikali ya Jomo Kenyatta kwa miaka 15. Serikali mpya ya Rais Daniel Arap Moi ilimrudishia uhuru wake akaishi maisha ya utulivu huko Kimilili hadi kifo chake tarehe 9 Juni 1987.

neg:
Winnie Madikizela-Mandela
Mandela aliyapinga mandamano yenye fujo ya kuanzia mwezi wa tano hadi mwezi wa sita mwaka 2008,yaliyoanza katika jiji la Johannesburg na kuenea katika nchi nzima na kuilaumu serikali kw kutokuwa na kushindwa kutoa huduma ya makazi kwa waathirika wa maandamano.
Pia aliomba msamaha kwa waathirika walipata matatio kutokana na maandamano.riots. Halikadhalika alikwenda kuwatembelea waathirika hao katika mji wa Alexandra.]].
Pia alijitolea nyumba yake kwa ajili ya wahamiaji kutoka nci ya jamuhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Alionya kuwa wapanda maandamano wangeweza kuvamia katika mfumo wa reli ya Gauteng..

neg:
Noah Ngeny
Mnamo 29 Septemba 2000, katika fainali za mita 1500 wakati wa Michezo ya Olimpiki wa 2000 jijini Sydney Australia, Ngeny alimshinda bingwa wa Dunia na anayeshikilia rekodi ya Dunia mara mbili Hicham El Guerrouj ambaye alikuwa hajawahi kushindwa na alipigiwa upato nawengi kushinda. Ngeny alimpita katika mita 100 za mwisho
Wakati huo huo Ngeny aliweka rekodi mpya ya Olompiki ya 3:32.07, akivunja ile ya Sebstian Coe ya 3:32:53 mnamo 1984. . Hicham El Guerrouj aliangukia Fedha katika shindano hilo kwa muda wa 3:32.32 na mwenzi wa Ngeny Benard Lagat ambaye sasa ni raia wa Marekani akashinda shaba kwa muda wa 3:32.44.
Noa Ngeny alikuwa mkenya wa Kwanza kushinda taji la mita 1500 akifuata Kipchoge Keino katika mashindano ya Olimpiki ya 1968 jiini Mexico na Peter Rono katika mashindano ya Olimpiki ya 1988 jijini Seoul.

neg:
Kombe la Mataifa ya Afrika
Toleo la 2000 liliweza kufanyika Ghana na Nigeria, badala ya Zimbabwe kwa kuwa ilitoka sare ya 2-2 baada ya muda wa ziada katika fainali, Kamerun ilishinda Nigeria katika penalti. Mwaka wa 2002,timu ya Indomitable Lions ilipokea taji mara ya pili mfululizo kama Ghana ilivyofanya katika miaka ya 1960 baada ya Misri kufanya vivyo hivyo mwaka 1957 na 1959. Kupitia penalti, ya Kamerun ilishinda Senegal ambayo ilikuwa mara yao ya kwanza kucheza fainali, ambayo pia ilipata kushika nafasi katika Kombe la ulimwengu baadaye mwaka huo. Timu hizi mbili zilizofika fainali waliweza kutolewa katika robo fainali nchini Tunisia ambapo timu ya nchi hii ilipokea ubingwa baada ya kuchapa Moroko 2-1 katika fainali. Shindano la 2006 lilishindwa na, Misri ambayo ilikuwa nyumbani.Iliweza kuweka rekodi ya bara kwa kuwa washindi mara tano. Shindano la 2008 lilifanyika Ghana ambapo Misri waliweza kutetea ubingwa wao na kunenepesha rekodi na ushindi wa sita baada ya kuwalaza Kamerun 1-0 katika fainali.

neg:
Waxhosa
Waxhosa ni moja miongoni mwa makabila ya Afrika Kusini. Wako mnamo milioni 8 na lugha yao ni Kixhosa.
Watu maarufu wengi kutoka Afrika Kusini walikuwa wa kabila hilo wakiwemo Nelson Mandela na Thabo Mbeki

neg:
Tawasifu ya Malcolm X
Kimechapishwa baada ya mwenyewe kufa, kwa jina la "The Autobiography of Malcolm X" kimetaja maisha ya Malcolm X, aliyezaliwa kwa jina la Malcolm Little (1925–1965), ambaye akaja kuwa mwanaharakati wa haki za binadamu. Kwa kuanza na ujauzito wa mama yake, kitabu kinaelezea maisha ya utotoni ya Malcolm akiwa mjini Michigan, kifo cha baba yake kilichotokea katika mazingira ya kutatanisha, na hali iliyopelekea mama yake kuwehuka na kuishia hospitali ya vichaa bila kutaka na kutiwa katika kitengo cha uchunguzi wa kisaikolojia. Maisha ya ujana wa Little yameelezewa pia akiwa huko Boston na New York City, halkadhalika kujihusisha kwake na jamii za kihalifu. Uhalifu huo ambao ulipelekea kutumikia kifungo cha miaka nane-hadi-kumi jela, kifungo ambacho alitumikia miaka sita na nusu (1946–1952) baada ya kupata msamaha. Kitabu kinaelezea ukasisi wake na mkuu wa jumuia Nation of Islam ndugu Elijah Muhammad (1952–1963) na kuibuka kwake kuwa kama msemaji mkuu taifa wa jumuia hiyo. Kinaelezea kuachia kwake ngazi kwenye jumuia hiyo ya Nation of Islam mnamo Machi 1964, na safari yake ya kwenda hija Makka, ambayo ilipelekea kubadili dhehebu na kuwa Sunni, na safari zake za Afrika. Malcolm X aliuawa mjini New York katika jengo la Audubon Ballroom mnamo mwezi wa Februari 1965, kabla kitabu hakijaisha. Mwandishi mwenzake , mwanahabari Alex Haley, alimuhtasarisha siku za mwisho za maisha ya Malcolm X, na kuelezea kwa kina makubaliano yao, ikiwa pamoja na maoni binafsi ya Haley kuhusu muhusika, kwenye hitimisho la "tawasifu".

neg:
Wambundu
Ngola KIluanji kia Ndambi, aliyetawala tangu mwaka 1562 hadi 1575

neg:
Graca Machel
Graça Simbine Machel alikuwa mke wa marehemu Rais wa Msumbiji Samora Machel na tangu 1998 mke wa Nelson Mandela.

neg:
Kim Tae Jung
Kim Dae Jung (Kikorea: 김대중 金大中) (6 Januari 1925 - 18 Agosti 2009) alikuwa rais wa zamani wa nchi ya Korea Kusini. Mnamo mwaka wa 2000, amepata Tuzo ya Nobel ya Amani. Huyu ndiye mtu wa kwanza kutoka Korea kupata Tuzo ya Nobel.. Yeye ni Mroma tangu mwaka wa 1957, alikuwa kiitwa "Nelson Mandela" wa Asia . Kim Tae Jung alikuwa rais na aliyekuja kupokelewa na Kim Young-sam kuanzia mwaka wa 1998 hadi 2003. Alizaliwa mjini Haui-do, Mkoani South Jeolla, kisiwa kilichopo kwenye Pwani ya Korea Kusini.

neg:
Hastings Banda
Hastings Kamuzu Banda (1898 - 25 Novemba, 1997) alikuwa daktari na mwanasiasa aliyeendelea kuwa kiongozi, rais na dikteta wa Malawi tangu mwaka 1961 hadi 1994.