query: Je,jiji la Dar es Salaam ina idadi ya watu wangapi?

pos:
Mkoa wa Dar es Salaam
Kuna wilaya tano: Kinondoni (wakazi 1,775,049), Ilala (wakazi 1,220,611) na Temeke (wakazi 1,368,881) ambazo zimeongezewa Kigamboni na Ubungo. Kila moja inaangaliwa kama mji. Takwimu hizi ni za mwaka 2012, kwa ujumla idadi ya wakazi ilikuwa 4,364,541.

pos:
Dar es Salaam
Bandari pamoja na ujenzi wa reli ya kati kwenda Kigoma tangu mwaka 1904 viliimarisha nafasi ya mji ulioendelea kama mji mkuu baada ya Tanzania bara ya leo kuwa eneo lindwa la Tanganyika chini ya Uingereza.
Dar es Salaam inakadiriwa kuwa na wakazi wapatao milioni tatu. Ingawa Dodoma inafahamika kama ndio mji mkuu wa Tanzania, Dar es Salaam ndiko ziliko ikulu, mabalozi, mashirika ya kimataifa, n.k.

pos:
Bunge la Tanzania
Majimbo yanatofautiana kwa kiasi kikubwa katika idadi ya wakazi. Wastani ya Tanzania bara ni mbunge mmoja kwa wakazi 227,461. Kuna majimbo katika mikoa ambako mbunge mmoja anawasilisha watu wengi zaidi kama vile Dar es Salaam (wakazi 546,542/mbunge 1), Mwanza (346,999) na Kagera (309,953). Kinyume chake kuna majimbo mengine ambako mbunge anawasilisha watu wachache kama vile Pwani(wakazi 133.104/mbunge), Katavi (128.513), Njombe (120.795) au Lindi (112.192).

pos:
Dar es Salaam
Mji una wakazi wapatao 4,364,541 kwa hesabu ya sensa iliyofanyika katika mwaka wa 2012.

neg:
Mji mkuu
Mji mkuu kwa kawaida ni mji wenye makao makuu ya serikali ya nchi fulani. Katika nchi nyingi mji huo ni pia mji mkubwa na muhimu zaidi kushinda miji mingine nchini. Huo ni sehemu yenye maendeleo makubwa sana katika nchi yoyote: ina kila huduma muhimu na miundombinu iliyo bora. Mfano: nchini Tanzania mji mkubwa ni Dar es Salaam, ingawa makao makuu ni Dodoma.

neg:
Makurumla
Makurumla ni jina la kata ya Wilaya ya Ubungo katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 16107. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 53,794 waishio humo.

neg:
Ndugumbi
Ndugumbi ni jina la kata ya Wilaya ya Kinondoni katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 14104.Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 37,429 waishio humo.

neg:
Orodha ya miji ya Tanzania
Hii ni orodha ya miji ya nchi ya Tanzania yenye angalau idadi ya wakazi 40,000 (2007).

neg:
Wasukuma
Wasukuma ni kabila kubwa zaidi nchini Tanzania: linakadiriwa kufikia watu milioni 7, idadi inayowakilisha asilimia 16 ya wakazi wa nchi kwa ujumla.

neg:
Dongguan
Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2006, kuna wakazi wapatao milioni 10 wanaoishi katika mji huu.

neg:
Miburani
Miburani ni jina la kata ya Wilaya ya Temeke katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 15105.Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 41,176 waishio humo.

neg:
Mkimbizi
Takriban watu 2.5 milioni ambao ni karibu theluthi moja ya wakazi wa eneo la Darfur, wamelazimishwa kukimbia makazi yao baada ya mashambulizi ya wanamgambo wa Kiarabu wa Janjaweed wanaoungwa mkono na majeshi ya Sudan kutokana na mgogoro unaoendelea wa Darfur magharibi mwa Sudan.

neg:
Jimbo Kuu la Dar-es-Salaam
Jimbo Kuu la Dar-es-Salaam (kwa Kilatini Archidioecesis Daressalaamensis) ni mojawapo kati ya majimbo 34 ya Kanisa Katoliki nchini Tanzania na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.

neg:
Mkoa wa Dar es Salaam
Wakazi asili wa eneo la mkoa walikuwa Wazaramo pamoja na makabila madogo kama vile Wandengereko na Wakwere. Kutokana na kukua na kupanuka kwa jiji kuna makabila yote.

neg:
Kumasi
Mwaka 2005 mji ulikuwa na wakazi 862.000. Umbali kutoka Accra ni 250 km. Kuna Chuo Kikuu cha Kwame Nkrumah cha Sayansi na Teknolojia.

neg:
Dhaka
Dhaka ni mji mkuu wa Bangladesh pia mji mkubwa wa nchi mwenye wakazi 12,560,000 "(mwaka 2005)". Iko kando la mto Dhaleswari inayoendelea kuleta mafurko mara kwa mara wakati wa mvua za monsuni.

neg:
Delhi
Delhi ni jiji kubwa na pia eneo maalumu katika Uhindi. Ndani yake iko mji mkuu wa Uhindi New Delhi. Eneo lake ni 1,484 km² na idadi ya wakazi hukadiriwa kuwa zaidi ya watu miloni 12.

neg:
Toangoma
Toangoma ni jina la kata ya Wilaya ya Temeke katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 15118. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 44,578 waishio humo.

neg:
Dubai (mji)
Jiji la Dubai lilikuwa mji mdogo wenye wakazi 20,000 tu hadi vita kuu ya pili ya dunia. Leo hii kuna wakazi zaidi ya 1,200,000. Nyumba zote za Dubai ni mpya.

neg:
Kipawa
Kipawa ni jina la kata ya Wilaya ya Ilala katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 12106 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 49,456 waishio humo.

neg:
Kunduchi
Kunduchi ni jina la kata ya Wilaya ya Kinondoni katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 14122. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 72,927 waishio humo.

neg:
Historia na Maendeleo ya Mji wa Dar es Salaam
Iliweza kukua kwa haraka kutokana na utawala pamoja na biashara ya Wajerumani Afrika ya Masahriki. Mwaka 1891 ulikuwa mji mkuu wa “Gerrnan East Africa“.

neg:
Mkoa wa Dar es Salaam
Ni km² 1,800 pamoja na visiwa vidogo 8 na eneo la bahari kati ya pwani na visiwa hivi. Eneo la nchi kavu pekee ni km² 1,393.

neg:
Chang'ombe
Chang'ombe ni jina la kata ya Wilaya ya Temeke katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 15103.Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 19,452 waishio humo.

neg:
Dar es Salaam
Dar es Salaam ni mji unaosemekana kuwa mkubwa kuliko yote kwa sababu ya maendeleo mbalimbali ya viwanda, uwepo wa bahari, uwepo wa sehemu mbalimbali za kihistoria n.k.

neg:
Mabwepande
Mabwepande ni jina la kata ya Wilaya ya Kinondoni katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 14134.Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 25,460 waishio humo.

neg:
Masaki (Dar es Salaam)
Wageni wengi kutoka mataifa mbalimbali wanapofika Dar es Salaam hupenda kuishi Masaki kwa sababu ya mazingira safi na upepo mzuri wa bahari.

neg:
Goba
Goba ni jina la kata ya Wilaya ya Kinondoni katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 16112 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 42,669 waishio humo.Umbali wa kutoka Goba mpaka Ardhi University unakadiriwa kufikia km 15

neg:
Kibamba
Kibamba ni jina la kata ya Wilaya ya Ubungo katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 16110. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 28,885 waishio humo.

neg:
Assam
Eneo lake ni kilomita mraba 78,438 na wakazi wake ni 31,205,576 (2011).

neg:
Sandali
Sandali ni jina la kata ya Wilaya ya Temeke katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 15102.Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 39,136 waishio humo.

neg:
Redio
Pia hata zilizoko nje ya mkoa wa Dar es Salaam zinapambana kila kukicha kuhakikisha zinakuwa na studio nyingine kwenye jiji hilo lenye idadi kubwa ya watu nchini Tanzania. Kwa mfano RFA na Kiss FM zinarusha matangazo yake kutoka jijini Mwanza (Kanda ya Ziwa Viktoria), lakini kutokana na ushindani uliopo zimejikuta zikiweka studio nyingine jijini Dar es Salaam ili kupambana na ushindani huo.

neg:
Umoja wa Nchi za Asia ya Kusini-Mashariki
Takriban theluthi moja ya watu hawa ni Waislamu (milioni 240) walioko hasa Indonesia na Malaysia. Uthai, Myanmar, Laos, Kambodia na Vietnam wako hasa wafuasi wa Ubudha.

neg:
Kisegeju
Kisegeju ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wasegeju. Idadi ya Wasegeju imehesabiwa kuwa watu 15,000 lakini ni watu 7000 tu ambao bado wanajua kuongea Kisegeju, Wasegeju wengi wakitumia lugha za Kiswahili na Kidigo badala ya lugha yao. Kwa hiyo lugha imeanza kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kisegeju iko katika kundi la E70. Wengine wanasema kuwa ni sawa na Kidhaiso.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:

neg:
Jimbo Kuu la Dar-es-Salaam
Askofu mkuu wake ni kardinali Polycarp Pengo. Askofu mkuu mwandamizi ni Yuda Thaddeus Ruwa'ichi na askofu msaidizi ni Eusebius Nzigilwa.
Eneo la jimbo lina kilometa mraba 40,000 hivi, ambapo kati ya wakazi 5,782,472 (2016) Wakatoliki ni 1,720,108 (sawa na 29.7%).

neg:
Mkoa wa Dar es Salaam
Dar es Salaam ni kati ya mikoa 31 ya Tanzania. Umepakana na Mkoa wa Pwani pande zote barani na Bahari ya Hindi upande wa mashariki.

neg:
Dar es Salaam
Uwanja wa ndege mkuu wa Tanzania uko pia mjini hii ni Uwanja wa ndege wa kimataifa wa Julius Nyerere.

neg:
Majohe
Majohe ni jina la kata ya Wilaya ya Ilala katika Mkoa wa Dar es Salaam Tanzania yenye postikodi namba 12113 .Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 81,486 waishio humo.

neg:
Nairobi
Kulingana na sensa ya mwaka 2009, Nairobi ina wakaaji 3,138,295 katika eneo la km2 696 (sq mi 269).

neg:
Jimbo Kuu la Mwanza
Askofu mkuu wake Yuda Thaddeus Ruwa'ichi, O.F.M.Cap. alihamishiwa Dar es Salaam (2018).
Baada ya kumegwa (2010) ili kuanzisha jimbo la Bunda, eneo la jimbo lina kilometa mraba 40,000 hivi, ambapo kati ya wakazi 2,600,000, Wakatoliki ni 627,000 (sawa na 24.1%) na wanaunda parokia 27.

neg:
Chamazi
Chamazi ni jina la kata ya Wilaya ya Temeke katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 15116. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 8,313 waishio humo.

neg:
Hananasif
Hananasif ni jina la kata ya Wilaya ya Kinondoni katika Mkoa wa Dar es Salaam
,Tanzania yenye postikodi namba 14109
. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 37,115 waishio humo.

neg:
Wangulu
Mwaka 2009 walikuwa 219,000 hivi.

neg:
Bunju
Bunju ni jina la kata ya Wilaya ya Kinondoni katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 14125.Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 60,236 waishio humo.

neg:
Msasani
Msasani ni jina la kata ya Wilaya ya Kinondoni katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 14111.Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 43,457 waishio humo.

neg:
Makuburi
Makuburi ni jina la kata ya Wilaya ya Kinondoni katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 16106. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 57,408 waishio humo.

neg:
Magomeni (Dar es Salaam)
Magomeni ni jina la kata ya Wilaya ya Kinondoni katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 14101 .Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 22,616 waishio humo.

neg:
Soko la Hisa la Dar-es-Salaam
Soko la Hisa la Dar es Salaam ni liko Dar es Salaam, mji mkubwa zaidi nchini Tanzania. Liliunganishwa mnamo Septemba 1996 na ununzi ulianza Aprili mwaka wa 1998; soko hili ni mwanachama wa Shirika la Masoko ya Hisa ya Afrika. Kwa sasa lina makampuni 11 yaliyoorodheshwa.
Ununuzi hufanyika kwa muda wa chini ya saa moja kwa kila juma[0].

neg:
Laki
Kwa mfano, Mji una wakazi laki tano, yaani mia tano elfu.

neg:
Historia na Maendeleo ya Mji wa Dar es Salaam
Historia ya Ujerumani bado imekuwa ikionekana katika mji. Dar es Salaam ni mji muhimu kwa biashara na serikali.

neg:
Temeke (kata)
Temeke (kata) ni jina la kata ya Wilaya ya Temeke katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 15101.Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 27,848 waishio humo.

neg:
Azimio
Azimio ni jina la kata ya Wilaya ya Temeke katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 15106.Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 61,182 waishio humo.

neg:
Kimbiji
Kimbiji ni jina la kata ya Wilaya ya Kigamboni katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 17101. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 3,673 waishio humo.

neg:
Makangarawe
Makangarawe ni jina la kata ya Wilaya ya Temeke katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 15114. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 42,332
waishio humo.

neg:
Senegal
Miji mikubwa ni Dakar (wakazi 2 476 400), Pikine (wakazi 874 062), Thiès (wakazi 252 320), Saint-Louis (wakazi 176 000), Kaolack (wakazi 172 305), Ziguinchor (wakazi 159,788), Tiebo (wakazi 100 289). Karibu nusu ya watu huishi mijini.

neg:
Sri Lanka
Idadi ya wakazi ni takriban milioni 20.

neg:
Tandale
Tandale ni jina la kata ya Wilaya ya Kinondoni katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 14106.Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 45,058 waishio humo.

neg:
Vijibweni
Vijibweni ni jina la kata ya Wilaya ya Kigamboni katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 17108 .. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 29,010 waishio humo.

neg:
Historia na Maendeleo ya Mji wa Dar es Salaam
Dar es Salaam iliendelea kuwa mji mkuu mpaka ulipohamishiwa Dodoma mwaka 1973 , ambao ni mji ulio katikati ya nchi ya Tanzania. Licha ya kutokuwa na tawala za mji mkuu lakini Dar es Salaam iliendelea kuwa makao makuu ya serikali.

neg:
Kwembe (kata)
Kwembe (kata) ni jina la kata ya Wilaya ya Kinondoni katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 16111. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 56,899 waishio humo.

neg:
Keko
Keko ni jina la kata ya Wilaya ya Temeke katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 15104.Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 32,249 waishio humo.

neg:
Mzimuni
Mzimuni ni jina la kata ya Wilaya ya Kinondoni katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 14102.Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 25,283 waishio humo.

neg:
Sisilia
Idadi ya wakazi ni watu 5,077,487 (2015), ambao kati yao 98% ni raia wa Italia.

neg:
Indonesia
Nchi ina wakazi 238,452,952 (2004) hivyo ina nafasi ya nne kati ya mataifa makubwa duniani. Ni nchi yenye Waislamu wengi kuliko nyingine zote duniani. Makabila asili ni 300 hivi; kubwa zaidi ni Wajava (42 %).

neg:
Mbagala Kuu
Mbagala Kuu ni jina la kata ya Wilaya ya Temeke katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 15112. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 69,823 waishio humo.

neg:
Jimbo la Somali
Idadi ya wakazi wake ni takriban 4.329.000.

neg:
Wasangu (Tanzania)
Jumla ya Wakaaji wa bonde la Usangu ni zaidi ya watu 74,000 Kama ilivyohesabiwa mwaka 1972. Lakini jumla ya watu kamaSerikali ilivyohesabu mwaka 1967 ni watu 56,743, kwahiyo jumla ya watu katika bonde la Wasangu yaongezeka kwa haraka sana kuliko jumla ya watu inavyoongezeka
katika sehemu zingine za Tanzania. Sababu zinazofanya watu waongezeke upesi sana katika bonde hili ni nyingi sana; na baadhi yasababu zenyewe ni kama hizi hapa chini:

neg:
Wazaramo
Wazaramo ni sehemu ya Wabantu. Mababu wanaaminika waliingia katika eneo la Tanzania katika milenia ya kwanza BK. Historia yao ya kimdomo inasema ya kwamba walihamia pwani katika mazingira ya Dar es Salaam kutoka Uluguru (Morogoro) katika karne ya 18.

neg:
Wilaya ya Ilala
Ilala yenyewe inahesabiwa kama manispaa ya Ilala ndani ya jiji la Dar es Salaam. Inajumlisha kitovu cha kihistoria cha Dar es Salaam ambako kuna ofisi nyingi za serikali pamoja na makampuni makubwa na maduka. Nafasi ya kitovu chenyewe ni Sanamu ya Askari; mitaa mingine maarufu ni Kariakoo, Buguruni, Kivukoni na kando yake iko Pugu.

neg:
Senegal
Kuna wakazi milioni 13.5 na idadi kubwa ni wa chini ya umri wa miaka 20. Wameongezeka sana, mnamo mwaka 1985 idadi ilikuwa milioni 5 tu.

neg:
Wayao (Tanzania)
Mwaka 2001 idadi ya Wayao ilikadiriwa kuwa 1,942,000, ambao kati yao 1,000,000 wanaishi Malawi, 450,000 ni wakazi wa Msumbiji, na 492,000 wako Tanzania

neg:
Kariakoo
Kariakoo ni jina la Kata ya Wilaya ya Ilala katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 11106 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 13,780 waishio humo.

neg:
Kibaha (mji)
Wilaya ya Kibaha Mjini ina eneo la kilomita za mraba lililogawiwa kwa kata 11.
Asili ya wakazi wa Kibaha ni kabila la Wazaramo. Kijiji na baadaye mji ulikua kutokana na mahali pake kwenye barabara kuu kati ya Dar es Salaam na Morogoro ukateuliwa kuwa makao makuu ya mkoa.

neg:
Yombo Vituka
Yombo Vituka ni jina la kata ya Wilaya ya Temeke katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 15115. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 59,975 waishio humo.
Yombo Vituka awali kwenye miaka ya 1980 na mwanzoni mwa miaka ya 1990 ilikuwa na eneo kubwa la mashamba ya watu ya miembe, mikorosho, mpunga, na kadhalika. Lakini kuanzia miaka ya 1995 na kuendelea, kata imeanza kupanuka kwa kiasi kikubwa sana na kupelekea kuwa na majumba mengi ya watu wenye uwezo. Leo hii, Yombo Vituka imekuwa sehemu yenye wakazi wengi kupita hata kata zake za jirani kama vile Kiwalani na Kitunda.

neg:
Watu wa Emirati
Wakazi hao wengine wa UAE (83,5%) wanajumuisha wafkuzwa-nchi, asilimia kubwa ikitoka Asia ya Kusini kutoka nchi kama vile Uhindi (1,75 milioni), Pakistan (1,25 milioni) na Bangladesh (500.000). Watu kutoka Jamii zingine, ikiwa ni pamoja na China, Ufilipino, Thailand, Korea, Afghanistan na Iran ni takriban milioni moja. Wafkuzwa-nchi kutoka Ulaya, Australia, Afrika Kaskazini, Afrika na Amerika ni kama watu 500,000.
Sensa ijayo itafanyika katika mwaka 2010.

neg:
Kigamboni
Kigamboni ni jina la Wilaya katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 17000 , pia jina la kata ndani yake iliyo na postikodi 17107. Hadi mwaka 2016 Kigamboni ilikuwa jina la kata pekee, na kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 30,496 waishio humo.

neg:
Sinza
Sinza ni jina la kata ya Wilaya ya Kinondoni katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 16102. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 40,546 waishio humo.

neg:
Kibada (Dar es Salaam)
Kibada ni jina la kata mojawapo ya Wilaya ya Kigamboni katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 3,305 waishio humo.

neg:
Mchikichini
Mchikichini ni jina la kata ya Wilaya ya Ilala katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 11109. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 25,510waishio humo

neg:
Segerea
Segerea ni jina la kata ya Wilaya ya Ilala jijini Dar es Salaam, Tanzania, yenye postikodi namba 12105. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 83,315 waishio humo.

neg:
Mkoa wa Mwanza
Kabla ya kumegwa na kuzaa mkoa mpya wa Geita, mkoa wa Mwanza ulikuwa na wakazi 2,942,148 (sensa ya mwaka 2002) katika wilaya 8 ukiwa na eneo la 19,592 km.
Wilaya ndizo Ukerewe, Magu, Sengerema, Geita, Misungwi, Kwimba, Nyamaganga na Ilemela. Jiji la Mwanza lina ndani yake wilaya za Nyamagana na Ilemela.
Makabila makubwa ya Mwanza ndio Wasukuma upande wa bara, halafu Wakerewe na Wakara visiwani.

neg:
Charambe
Charambe ni jina la kata ya Wilaya ya Temeke katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 15117. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 83,401 waishio humo.

neg:
Wamasai
Idadi ya Wamasai ilikadiriwa kuwa 841.622 katika sensa ya 2009 na 800.000 katika Tanzania mwaka 2011 ; kwa jumla inakadiriwa kuwa inakaribia 1.700.000 Makadirio hayo ya Wamasai katika nchi zote mbili huenda ikawa vigumu kuyathibitisha kwa sababu ya umbali wa maeneo ya vijiji vyao vingi, na asili yao ya uhamaji.

neg:
Somangira
Somangira ni jina la kata ya Wilaya ya Temeke katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 10,799 waishio humo.

neg:
Wilaya ya Ilala
Wilaya ya Ilala ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikadi namba 12000. Katika sensa ya mwaka 2012, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 634,924. Eneo lake ni km² 273.

neg:
Sudan
Kadirio ni kwamba wakazi ni milioni 40 mwaka 2015.

neg:
Kigogo (Kinondoni)
Kigogo ni jina la kata ya Wilaya ya Kinondoni katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 14118.Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 57,613. Kati ya hao 28,229 walikuwa wa kiuume na 29,384 wa kike. Mwaka 2002 idadi ya wakazi ilikuwa watu 37,964.

neg:
Mkoa wa Bagamoyo (DOA)
Mwanzoni ilikuwa mji mkuu wa koloni ingawa bandari yake haifai kwa meli zilizopaswa kukaa kilomita tatu mbele ya ufuko na kupokea au kutoa mizigo na abiria kupitia jahazi na vyombo vidogo. Bagamoyo ikaendelea kuwa mji muhimu wa biashara ya misafara hata baada ya uhamisho wa makao makuu ya koloni kwenda Dar es Salaam kuanzia mwaka 1891. Mnamo mwaka 1900 idadi ya wakazi ilikadiriwa kuwa mnamo 15,000.

neg:
Wilaya ya Temeke
Wilaya ya Temeke ni wilaya ya Mkoa wa Dar es Salaam nchini Tanzania yenye postikodi namba 15000.Katika sensa ya mwaka 2012, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 1,368,881 .

neg:
Kitunda (Ilala)
Kitunda (Ilala) ni jina la kata ya Wilaya ya Ilala katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 12111 .Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 23,428 waishio humo.

neg:
Kata za Mkoa wa Dar es Salaam
= Huu ni ukurasa wa muda kwa warsha ya Machi 2015 =
Wakati wa kusahihisha idadi ya wakazi katika makala ya kila kata unahitaji kusahihisha pia marejeo yake, maana kwa kawaia rejeo ni bado sensa ya 2002. Hapo unahitaji kuweka rejeo kwa sensa ya 2012. Utumie kiungo hiki kama marejeo:
Nakili maandishi koze na kuibandika katika nafasi ya "cite - marejeo". Futa marejeo ya awali, halafu bofya "Hariri - cite - marejeo". Badala ya maandishi andika kifupi jina la wilaya na la mkoa (k.m. Kinondoni - Dar es Salaam, au: Temeke - Dar es Salaam).
Kata za Wilaya ya Ilala | Wilaya ya Kinondoni | Wilaya ya Temeke
Kata za Wilaya ya Kinondoni

neg:
Dar es Salaam
Kiutawala, Dar es Salaam imegawanywa katika manisipaa za Temeke, Ilala, Kinondoni, Kigamboni na Ubungo.

neg:
Kairo
Kairo yenyewe inakadiriwa kuwa na wakazi 10,230,350 mjini penyewe, kanda ya jiji pamoja na mitaa ya nje na mapembizo ni 15,628,325.

neg:
Chanika (Ilala)
Chanika (Ilala) ni jina la kata ya Wilaya ya Ilala katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 12115.Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 43,912 waishio humo.
Wilaya hii ina shule ya sekondari ya Chanika na Buyuni.

neg:
Wazigula
Wazigula (au Wazigua) ni kabila la watu kutoka eneo karibu na Bahari Hindi baina ya Dar es Salaam na Tanga, nchini Tanzania. Baadhi ya kabila ya Wazigula wanapatikana kusini mwa Somalia,

neg:
Mbezi juu
Mbezi juu ni jina la kata ya Wilaya ya Kinondoni katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 14128.Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 41,340 waishio humo.

neg:
Vingunguti
Vingunguti ni jina la kata ya Wilaya ya Ilala katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 12109 .Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 68,923 waishio humo.

neg:
Pangani (mji)
Pangani ni mji wa Tanzania uliopo ufukoni mwa Bahari Hindi kati ya Dar es Salaam na Tanga ukielekea pande zote mbili za mdomo wa mto Pangani. Leo hii ni mji mdogo mwenye wakazi karibu 8000 na makao makuu ya Wilaya ya Pangani. Lakini ina historia ndefu hasa kwa sababu kuna bandari nzuri ya kiasili mdomoni wa mto wa Pangani inayofaa jahazi ndogo.

neg:
Upanga Mashariki
Upanga Mashariki ni jina la kata ya Wilaya ya Ilala katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 11102. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 7,385 waishio humo.

neg:
Dar es Salaam
Jiji hili zamani lilikuwa kijiji na kuitwa Mzizima. Sultani Seyyid Majid wa Zanzibar ndiye aliyechagua jina "Dar es Salaam" linalotokana na lugha ya Kiarabu دار السلام ("Dār as-Salām") lenye kumaanisha "nyumba ya amani." Maelezo yanayopatikana mara nyingi kuwa maana ni "bandari ya salama" yachanganya maneno mawili ambayo kimatamshi yanafanana kidogo katika lugha ya Kiarabu yaani "dar" (دار = nyumba, makazi) na "bandar" (بندر = bandari). Hadi leo kuna majengo mawili yaliyobaki ya vyanzo hivi ambayo ni Boma la Kale na Nyumba ya Atiman House.

neg:
Dar es Salaam
Dar es Salaam ni jiji kubwa kuliko yote nchini Tanzania. Pia ni jina la mkoa wake. Dar es Salaam ni mji mkongwe na wenye watu wengi zaidi katika Jumuia ya Afrika Mashariki. Katika Tanzania ndio mji wenye vitega uchumi vingi na ndio mji unaoangaliwa na watu wengi.

neg:
Wazaramo
Jiji la Dar es Salaam lilikua haraka na kumeza vijiji vingi vya Wazaramo na wengine walihamia jijini wakitafuta kazi.


query: Mlima wa Himalaya uko na urefu wa kiasi gani?

pos:
Orodha ya milima mirefu duniani
Mlima mrefu duniani kwa kuangalia kimo juu ya uwiano wa bahari ni Mlima Everest ulioko kwenye mpaka baina ya Nepal na China. Kilele chake kipo mita 8,848 juu ya usawa wa bahari. Mlima Everest ni sehemu ya milima ya Himalaya. Pamoja na Everest kuna milima mingine 13 inayopita kimo cha mita 8,000, yote iko katika Himalaya na milima jirani ya Karakoram ambayo ni tokeo la kukunjwa kwa ganda la dunia tangu bamba la Uhindi lilianza kugonga bamba la Ulaya-Asia.

neg:
Milima kunjamano
Milima kunjamano ni umbo la kawaida kati ya milima mirefu duniani. Mifano ni milima ya Atlas katika Afrika ya Kaskazini, Alpi katika Ulaya na Himalaya katika Asia. Kilimanjaro ni mlima mrefu kwa upande wa Afrika lakini si mlima kunjamano kwa sababu ni volkeno ya pekee.

neg:
Bamba la Uhindi
Lilijisukuma chini ya bamba la Ulaya-Asia takriban miaka milioni 10 iliyopita na kusababisha kujikunja kwa ganda la dunia na kutokea kwa milima ya Himalaya na Karakoram.

neg:
Mlima Likenuli
Una urefu wa mita 756 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Chikoo
Kilele kina urefu wa mita 170 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Mbogo
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Nepal
Nepal ni nchi ya Asia ya Kusini kwenye milima ya Himalaya inayopakana na Uhindi na China.

neg:
Mlima
Mlima Everest ndio mlima mrefu zaidi duniani, lakini si wenye kilele cha mbali zaidi kutoka katikati mwa dunia, kwa sababu ya kujikunja kwa Ikweta.

neg:
Namcha Barwa
Namcha Barwa ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 7,756 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

neg:
Kamet
Kamet ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 7,756 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

neg:
Cho Oyu
Cho Oyu ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 8,188 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

neg:
Mlima Nengoma
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Ngaiyaki
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Shukula
Una urefu wa mita 827 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Lindoto
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Kilanga
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Rwabigaga
Kilele kina urefu wa mita 1,679 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Alpi
Alpi ni safu ya milima yenye umbo la hilali yenye urefu wa kilomita 800 na upana wa takriban kilomita 200.
Alpi zinaanza upande wa mashariki katika Austria na Slovenia, zikipita Italia ya kaskazini, Uswisi, Liechtenstein na Ujerumani hadi ufuko wa bahari ya Mediteranea nchini Ufaransa upande wa magharibi. Katika Austria na Uswisi Alpi zinafunika sehemu kubwa ya eneo la nchi.

neg:
Mlima Kibiti
Kilele kina urefu wa mita 286 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Zulia
Urefu wake unafikia mita 2,149 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Singiri
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Nantare
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Hifadhi ya Mlima Kilimanjaro
Kilele cha Kibo, chenye urefu wa mita 5895 (futi 19340), ndicho kivutio kikubwa kwa wageni kutoka ndani na nje ya nchi kwa sababu ya kufunikwa na theluji mwaka mzima.

neg:
Mlima Ngagau
Kilele kina urefu wa mita 2,140 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Gila
Kilele kina urefu wa mita 1,513 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Nandan Peak
Nandan Peak ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 5,971 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

neg:
Mlima Babala
Una urefu wa mita 1,246 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Kihita
Kilele kina urefu wa mita 168 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Karatu
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Kilimbe
Kilele kina urefu wa mita 1,494 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Himalaya
Himalaya ni safu ya milima kunjamano katika Asia, upande wa kaskazini wa Uhindi. Ng'ambo ya pili ni nyanda za juu za Tibet (Uchina).

neg:
Milima ya Nyakagando
Kilele kina urefu wa mita 1,386 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Gidahaida
Kilele kina urefu wa mita 2,299 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Mlowa
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Shivling
Shivling ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 6,543 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

neg:
Mlima
Mlima mrefu juu ya uso wa dunia huitwa Mount Everest (mita 8,848) uko mpakani mwa nchi ya Nepal na Tibet (China) katika Asia.

neg:
Orodha ya milima mirefu duniani
Urefu wa mlima au kimo chake unaweza kukadiriwa kwa njia mbalimbali.

neg:
Mlima Msala
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Shetuta
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Ipala
Kilele kina urefu wa mita 1,609 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Kanda
Kilele kina urefu wa mita 1,794 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima End Hill
Kilele kina urefu wa mita 1,598 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Mwagalangkulu
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Karakoram
Karakoram (pia Karakorum) ni eneo la milima mirefu inayopakana na Himalaya upande wa mashariki na Hindu Kush upande wa kusini; eneo hili lipo mpakani mwa Pakistan, Uhindi na China likienea hadi Afghanistan na Tajikistan.

neg:
Mlima Kilimangombe
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Pingalame
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Kilimandege
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Himalaya
Ndani ya milima hii ya Himalaya kuna sehemu ambayo ni ya tatu duniani kwa kuwa na sehemu kubwa yenye barafu na theluji baada ya Antaktika na Aktiki.

neg:
Mpangla Hills
Kilele kina urefu wa mita 1,734 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Nyihara
Kilele kina urefu wa mita 1,355 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Ohakwandali
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Myanko
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Benamapinde
Kilele kina urefu wa mita 1,226 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Kinondo
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Karambatu
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Samuda
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Mazabula
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Dhaulagiri
Dhaulagiri ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 8,167 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

neg:
Milima ya Sarakaputa
Kilele kina urefu wa mita 1,132 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Mlala
Kilele kina urefu wa mita 1,665 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Hifadhi ya Mlima Kilimanjaro
Hifadhi hii ina ukubwa wa kilometa za mraba 755 na iko umbali wa kilometa 45 kutoka Moshi mjini, kusini mwa Mkoa wa Kilimanjaro, 2 ° 50'-3 ° 10'S latitude, 37 ° 10'-37 ° 40'E longitude.

neg:
Mlima Mkinga
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Dunia
Lakini si tufe kamili. Ina uvimbe kidogo kwenye sehemu ya ikweta; ilhali umbali kati ya ncha mbili ni kilomita 12,713 lakini umbali kati ya sehemu za kinyume kwenye ikweta ni km 12,756, yaani kipenyo hiki kinazidi takriban kilomita 43 kipenyo kati ya ncha na ncha. Tofauti hii inasababishwa na mzunguko wa dunia. Kani nje inasukuma sehemu za ikweta nje zaidi. Kwa hiyo mahali duniani palipo karibu zaidi na anga la nje si Mlima Everest kwenye Himalaya bali mlima Chimborazo nchini Ekuador.
Kwenye uso wake dunia huwa na tofauti kati ya nusutufe zake mbili. Nusu moja ina eneo kubwa la mabara yaani nchi kavu ambayo ni asilimia 47 ya sehemu hii. Kinyume nusutufe nyingine inafunikwa na maji ya bahari na eneo la nchi kavu ni asilimia 11 pekee za maeneo yake.

neg:
Orodha ya milima mirefu duniani
Njia nyingine ni kupima ni kiasi gani mlima unainuliwa juu ya mazingira yake yaani pale inapoanza kuonekana.
Kwa kutumia marejeo hayo mlima mrefu kabisa duniani ni Mauna Kea. Volkeno hii inayofanya kisiwa kizima kimojawapo cha funguvisiwa la Hawaii inaanza mita 6,000 chini ya uso wa bahari na kufikia mita 4,205 juu ya usawa wastani wa bahari, hivyo kimo chake kutoka mguu wake hadi kilele ni mita 10,203

neg:
Mlima Taroti
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Kwagoroto
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Buliguru
Kilele kina urefu wa mita 1,609 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Milungu
Kilele kina urefu wa mita 1,685 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Sayaga
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Kilimanjaro (Volkeno)
Kilimanjaro ni mlima mrefu kuliko yote barani Afrika. Mlima huu uko nchini Tanzania katika Mkoa wa Kilimanjaro. Una urefu wa mita 5,895 (futi 19,340).

neg:
Mlima Yamba
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Lihamo
Una urefu wa mita 1,083 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Karema
Una urefu wa mita 980 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Kama
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Chaluhangi
Una urefu wa mita 2,930 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Mwaya
Kilele kina urefu wa mita 1,614 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Kaguru
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Ngabora
Kilele kina urefu wa mita 1,314 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Nanga Parbat
Nanga Parbat ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 8,125 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

neg:
Mlima Membe
Kilele kina urefu wa mita 2,193 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mpagazi
Katika milima ya Himalaya ambayo ni mirefu kushinda Kilimanjaro wapagazi ni lazima kabisa. Mara nyingi huitwa kwa jina la "sherpa" ambalo kiasili ni jina la kabila fulani lakini siku hizi neno latumiwa pia kama "mpagazi" au "hamali".

neg:
Mlima Sipila
Una urefu wa mita 1,732 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Kashmir
Kashmir (Kihindi: कश्मीर, Kiurdu: کشمیر) ni eneo katika kazkazini ya Bara Hindi kwenye milima ya Himalaya. Eneo hili limegawiwa kati ya Pakistan na Uhindi tangu 1947. Sehemu ndogo katika milima ya juu ya Kazkazini imevamiwa na Uchina tangu 1962.

neg:
Milima ya Ukaguru
Kilele cha juu kiko mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Chasamila
Kilele kina urefu wa mita 1,893 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Chiparua
Kilele kina urefu wa mita 1,633 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Mlimu
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Haeckel
Mlima Haeckel ni mlima wa New Zealand wenye kimo cha mita 2,965 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Gombelo
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Makalu
Makalu ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 8,463 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

neg:
Antelao
Urefu wake ni mita 3,264 juu ya usawa wa bahari, hivyo na wa pili kati ya milima yote ya Dolomiti.

neg:
Nanda Devi
Nanda Devi ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 7,816 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

neg:
Milima ya Mahale
Mabaki ya matunda yaliyoliwa na kinyesi kibichi ni miongoni mwa vitu vinavyowaongoza wageni hadi kuwafikia viumbe hawa. Eneo hili pia linajulikana kama Nkungwe jina linalotokana na mlima mkubwa zaidi katika hifadhi hii. Ukiwa na urefu wa mita 2460, ni mrefu zaidi ya vilele sita vinavyotengeneza safu ya milima ya Mahale inayokinga miteremko yake katika Ziwa Tanganyika.

neg:
Mlima Kinabalu
Mlima Kinabalu ni mlima wenye kimo cha m 4,093 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Kwaraha
Kilele kina urefu wa mita 2,408 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Sindai
Kilele kina urefu wa mita 1,810 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Annapurna
Annapurna ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 8,091 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

neg:
Madhara ya ongezeko la joto duniani
Kulingana na ripoti ya Reuters, theluji za Himalaya ambazo ndizo vyanzo vya mito mikubwa zaidi Barani Asia, mito Ganges, Indus, Brahmaputra, Yangtze, Mekong, Salween na Manjano – inaweza kupungua kadiri vipimo vya joto vinavyoongezeka. Takriban watu bilioni 2.4 wanaishi katika bonde la mifereji wa mito ya Himalaya Uhindi, Uchina, Pakistan, Bangladesh, Nepal na Myanmar huenda zikawa na mafuriko yakifuatiwa na ukame katika miongo ijayo. Nchini Uhindi pekee, mto wa Ganges unatoa maji ya kunywa na kilimo kwa zaidi ya watu milioni 500 million. Imekubalika, hata hivyo, kuwa ongezeko la maji kutoka theluji za Himalaya kila msimu ulisababisha ongezeko la uzalishaji wa kilimo katika eneo la Uhindi ya kasakazini katika kipindi chote cha karne ya 20.

neg:
Kailash
Kailash ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 6,638 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

neg:
Orodha ya milima
Milima yote iliyofika mita elfu nane juu ya usawa wa bahari iko katika safu ya Himalaya:

neg:
Orodha ya milima mirefu duniani
Kwa kutumia marejeo hayo Mlima Everest una nafasi ya sita tu kati ya milima ya Dunia, ilhali milima kadhaa iliyopo karibu na ikweta inasogea mbele, kama milima katika Andes na mlima Kilimanjaro nchini Tanzania.


query: Je,idadi ya watu nchini Côte d'Ivoire ni ngapi?

pos:
Cote d'Ivoire
Wakazi walikadiriwa kuwa 23,919,000 mwaka 2014. Kabila kubwa ni lile la Waakan (42.1%). Asilimia 20 ni wahamiaji, hasa kutoka nchi jirani (Liberia, Burkina Faso na Guinea). Asilimia 4 wana asili tofauti, hasa Ufaransa, Lebanoni, Vietnam na Hispania.

neg:
Wilaya ya Tiébissou
Wilaya ya Tiébissou (far.: département de Tiébissou) ni moja kati ya wilaya 5 za Mkoa wa Lacs nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 71.337.
Makao makuu yako Tiébissou (mji).

neg:
Wilaya ya Bondoukou
Wilaya ya Bondoukou (far.: département de Bondoukou) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Zanzan nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kaskazini-mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 242.203.
Makao makuu yako Bondoukou (mji).

neg:
Afrika
Ilhali mwaka 1950 walikuwepo Waafrika milioni 229 pekee, idadi iliongezeka kuwa milioni 630 mwaka 1990 na milioni 1200 mnamo 2014.
Hivyo asilimia ya watoto na vijana ni kubwa. Kuna nchi kadhaa ambako zaidi ya nusu ya wananchi wako chini ya umri wa miaka 25. Wakazi wa Afrika ni vijana kuliko wale wa mabara mengine yote; mwaka 2012 umri wa wastani ulikuwa miaka 19.7, wakati kidunia ulikuwa 30.4.

neg:
Wilaya ya Man
Wilaya ya Man (far.: département de Man) ni moja kati ya wilaya 6 za Mkoa wa Montagnes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 324.542.
Makao makuu yako Man (mji).

neg:
Historia ya Cote d'Ivoire
Historia ya Cote d'Ivoire inahusu eneo la Afrika Magharibi ambalo wakazi wake leo wanaunda Jamhuri ya Cote d'Ivoire.

neg:
Mkoa wa Lagunes
Mkoa wa Lagunes (far.: Région des Lagunes) ni moja kati ya mikoa 19 ya huko nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Kusini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 3.733.362.

neg:
Wilaya ya Béoumi
Wilaya ya Béoumi (far.: département de Béoumi) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Vallée du Bandama nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 119.328.

neg:
Kibete-Guiberoua
Kibete-Guiberoua ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Wabété. Isichanganywe na Kibete ya Nigeria. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kibete-Guiberoua imehesabiwa kuwa watu 130,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibete-Guiberoua iko katika kundi la Kikru.

neg:
Wilaya ya Zuénoula
Wilaya ya Zuénoula (far.: département de Zuénoula) ni moja kati ya wilaya 3 za Mkoa wa Marahoué nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 148.479.
Makao makuu yako Zuénoula (mji).

neg:
Kiwan
Kiwan ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Wawan. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kiwan imehesabiwa kuwa watu 22,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwan iko katika kundi la Kimande.

neg:
Mkoa wa Zanzan
Mkoa wa Zanzan (far.: Région du Zanzan) ni moja kati ya mikoa 19 ya huko nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kaskazini-mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 700.999.

neg:
Kibaule
Kibaule ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Wabaule. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kibaule imehesabiwa kuwa watu zaidi ya milioni mbili. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibaule iko katika kundi la Kikwa.

neg:
Kikodia
Kikodia (au Kikwadia) ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Wakodia. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kikodia imehesabiwa kuwa watu 840 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikodia iko katika kundi la Kikru.

neg:
Wilaya ya Kouibly
Wilaya ya Kouibly (far.: département de Kouibly) ni moja kati ya wilaya 6 za Mkoa wa Montagnes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 42.366.
Makao makuu yako Kouibly (mji).

neg:
Mkoa wa Savanes
Mkoa wa Savanes (far.: Région des Savanes) ni moja kati ya mikoa 19 ya huko nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Kaskazini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 929.673.

neg:
Kikoyaga
Kikoyaga ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Wakoyaga. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kikoyaga imehesabiwa kuwa watu 60,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikoyaga iko katika kundi la Kimande.

neg:
Senegal
Kuna wakazi milioni 13.5 na idadi kubwa ni wa chini ya umri wa miaka 20. Wameongezeka sana, mnamo mwaka 1985 idadi ilikuwa milioni 5 tu.

neg:
Wilaya ya Séguéla
Wilaya ya Séguéla (far.: département de Séguéla) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Worodougou nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 153.182.
Makao makuu yako Séguéla (mji).

neg:
Wilaya ya Sinématiali
Wilaya ya Sinématiali (far.: département de Sinématiali) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Savanes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Kaskazini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 37.592.
Makao makuu yako Sinématiali (mji).

neg:
Kiadioukrou
Kiadioukrou (au Kiadjukru) ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Waadioukrou. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kiadioukrou imehesabiwa kuwa watu 100,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiadioukrou iko katika kundi la Kikwa.

neg:
Kiteen
Kitéén (pia Kilorhon) ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire na Burkina Faso inayozungumzwa na Watéén. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kitéén nchini Cote d'Ivoire imehesabiwa kuwa watu 6100. Pia kuna wasemaji 2000 nchini Burkina. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitéén iko katika kundi la Kigur.

neg:
Wilaya ya Bangolo
Wilaya ya Bangolo (far.: département de Bangolo) ni moja kati ya wilaya 6 za Mkoa wa Montagnes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 132.942.

neg:
Wilaya ya Sakassou
Wilaya ya Sakassou (far.: département de Sakassou) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Vallée du Bandama nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 79.155.
Makao makuu yako Sakassou (mji).

neg:
Wilaya ya Agboville
Wilaya ya Agboville (far.: departement d'Agboville) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Agnéby nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kusini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 244.865.

neg:
Wilaya ya Agnibilékrou
Wilaya ya Agnibilékrou (far.: département d'Agnibilékrou) ni moja kati ya wilaya 3 za Mkoa wa Moyen-Comoe nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 106.530.

neg:
Wilaya ya Attiégouakro
Wilaya ya Attiégouakro (far.: département d'Attiégouakro) ni moja kati ya wilaya 5 za Mkoa wa Lacs nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 28.322.

neg:
Kidida-Lakota
Kidida-Lakota ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Wadida. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kidida-Lakota imehesabiwa kuwa watu 93,800. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidida-Lakota iko katika kundi la Kikru.

neg:
Kiattie
Kiattié ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Waattié. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kiattié imehesabiwa kuwa watu 381,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiattié iko katika kundi la Kikwa.

neg:
Mkoa wa Denguélé
Mkoa wa Denguélé (far.: Région du Denguélé) ni moja kati ya mikoa 19 ya huko nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kaskazini-magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 222.446.

neg:
Wilaya ya Adiaké
Wilaya ya Adiaké (far.: département d'Adiaké) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Sud-Comoe nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kusini-mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 59.112.

neg:
Mkoa wa Moyen-Comoé
Mkoa wa Moyen-Comoé (far.: Région du Moyen-Comoé) ni moja kati ya mikoa 19 ya huko nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 394.741.

neg:
Kimwan
Kimwan ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Wamwan. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kimwan imehesabiwa kuwa watu 17,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimwan iko katika kundi la Kimande.

neg:
Siasa ya Cote d'Ivoire
Serikali ya Côte d'Ivoire (Ivory Coast) inachukua nafasi katika mfumo wa uwakilishi wa uraisi katika jamhuri ya kidemokrasia, ambapo Rais wa Cote d'Ivoire ni mkuu wa nchi na vilevile ni kiongozi wa serikali, na inafuata mfumo wa vyama vingi. Nguvu ya kiutendaji hutimizwa na serikali tu. Suala la utunzi wa sheria hutekelezwa kwa njia ya serikali yenyewe au bunge.

neg:
Wilaya ya Sandégué
Wilaya ya Sandégué (far.: département de Sandégué) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Zanzan nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kaskazini-mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 51.213.
Makao makuu yako Sandégué (mji).

neg:
Uislamu nchini Ivory Coast
Waislamu wamo kwenye asilimia 38.6 ya idadi yote ya wakazi wa nchini Ivory Coast.
In Ivory Coast, Waslamu wanasali, wanafunga, na kutoa sadaka kama inavyohitajika na mafunzo ya Kiislamu, na walio wengi huenda hija na imefanywa kama kiada. Waislamu walio wengi wa Kiivoiri ni dhehebu la Sunni, wanaofuata mafundisho ya Imam Maliki.

neg:
Wilaya ya Zoukougbeu
Wilaya ya Zoukougbeu (far.: département de Zoukougbeu) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Haut-Sassandra nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 84.132.
Makao makuu yako Zoukougbeu (mji).

neg:
Mkoa wa Vallée du Bandama
Mkoa wa Vallée du Bandama (far.: Région de la Vallée du Bandama) ni moja kati ya mikoa 19 ya huko nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 1.080.432.

neg:
Wilaya ya Sikensi
Wilaya ya Sikensi (far.: département de Sikensi) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Lagunes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Kusini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 57.534.
Makao makuu yako Sikensi (mji).

neg:
Orodha ya miji ya Cote d'Ivoire
Hii ni orodha ya miji ya nchi ya Cote d'Ivoire yenye angalau idadi ya wakazi 50,000 (2012).

neg:
Kiwane
Kiwané ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Wawané. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kiwané imehesabiwa kuwa watu 2100. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwané iko katika kundi la Kikru.

neg:
Wilaya ya Gagnoa
Wilaya ya Gagnoa (far.: département de Gagnoa) ni moja kati ya wilaya 2 za Mkoa wa Fromager nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 366.991.
Makao makuu yako Gagnoa (mji).

neg:
Wilaya ya Lakota
Wilaya ya Lakota (far.: département de Lakota) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Sud-Bandama nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kusini-magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 147.741.
Makao makuu yako Lakota (mji).

neg:
Kikulango-Bouna
Kikulango-Bouna ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire na Ghana inayozungumzwa na Wakulango. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kikulango-Bouna nchini Cote d'Ivoire imehesabiwa kuwa watu 142,000. Pia kuna wasemaji 15,500 nchini Ghana. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikulango-Bouna iko katika kundi la Kigur.

neg:
Wilaya za Cote d'Ivoire
Wilaya za Cote d'Ivoire ni vitengo vya kiutawala chini ya ngazi ya mkoa.
Nchi ya Cote d'Ivoire imegawiwa kwa mikoa 19 (regions) na kila mkoa huwa ndani yake wilaya kadhaa zinazoitwa departement. Ndani ya wilaya kuna kanda (sous-préfecture) na pia miji inayojitawala.

neg:
Kidan
Kidan ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire na Liberia inayozungumzwa na Wadan. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kidan nchini Cote d'Ivoire imehesabiwa kuwa watu 800,000. Pia kuna wasemaji 175,000 nchini Liberia na wasemaji wachache nchini Guinea. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidan iko katika kundi la Kimande.

neg:
Kiwe-Magharibi
Kiwè-Magharibi ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Wawè. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kiwè-Magharibi imehesabiwa kuwa watu 25,200. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwè-Magharibi iko katika kundi la Kikru.

neg:
Historia ya Cote d'Ivoire
Baada ya uhuru (7 Agosti 1960), iliwahi kuwa kati ya nchi tajiri zaidi za Afrika, lakini tangu mwaka 2002 uchumi na hali ya maisha kwa jumla vimeharibika kutokana na vita vya wenyewe kwa wenyewe (2002-2011).

neg:
Wilaya ya Bouna
Wilaya ya Bouna (far.: département de Bouna) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Zanzan nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kaskazini-mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 150.484.
Makao makuu yako Bouna (mji).

neg:
Wilaya ya Dimbokro
Wilaya ya Dimbokro (far.: département de Dimbokro) ni moja kati ya wilaya 8 za Mkoa wa N'zi-Comoé nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 81.158.
Makao makuu yako Dimbokro (mji).

neg:
Wilaya ya Minignan
Wilaya ya Minignan (far.: département de Minignan) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Denguélé nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kaskazini-magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 14.879.
Makao makuu yako Minignan (mji).

neg:
Kikulango-Bondoukou
Kikulango-Bondoukou ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire na Ghana inayozungumzwa na Wakulango. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kikulango-Bondoukou nchini Cote d'Ivoire imehesabiwa kuwa watu 77,000. Pia kuna wasemaji 27,000 nchini Ghana. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikulango-Bondoukou iko katika kundi la Kigur.

neg:
Wilaya ya Arrah
Wilaya ya Arrah (far.: département d'Arrah) ni moja kati ya wilaya 8 za Mkoa wa N'zi-Comoé nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 65.007.

neg:
Kiwe-Kaskazini
Kiwè-Kaskazini (pia Kiwobé) ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Wawè. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kiwè-Kaskazini imehesabiwa kuwa watu 156,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwè-Kaskazini iko katika kundi la Kikru.

neg:
Wilaya ya Odienné
Wilaya ya Odienné (far.: département de Odienné) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Denguélé nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kaskazini-magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 173.717.
Makao makuu yako Odienné (mji).

neg:
Wilaya ya Yakassé-Attobrou
Wilaya ya Yakassé-Attobrou (far.: département de Yakassé-Attobrou) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Agnéby nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Kusini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 38.527.
Makao makuu yako Yakassé-Attobrou (mji).

neg:
Wilaya ya Grand-Bassam
Wilaya ya Grand-Bassam (far.: département de Grand-Bassam) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Sud-Comoé nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kusini- mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 136.891.
Makao makuu yako Grand-Bassam (mji).

neg:
Visiwa vya Karibi
Wakazi wote ni 43,489,000 (2016). Mara nyingi ni wa mchanganyiko wa asili ya Kiafrika, ya Kizungu na pia ya Waindio pamoja na watu wenye asili ya Asia (hasa Uhindi, Indonesia na Uchina) katika visiwa ambako wafanyakazi walitafutwa ng'ambo baada ya mwisho wa utumwa.

neg:
Kidaho-Doo
Kidaho-Doo ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Wadaho na Wadoo. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kidaho-Doo imehesabiwa kuwa watu 4000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidaho-Doo iko katika kundi la Kikru.

neg:
Wilaya ya Transua
Wilaya ya Transua (far.: département de Transua) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Zanzan nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kaskazini-mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 36.293.
Makao makuu yako Transua (mji).

neg:
Wilaya ya Bocanda
Wilaya ya Bocanda (far.: département de Bocanda) ni moja kati ya wilaya 8 za Mkoa wa N'zi-Comoé nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 84.039.

neg:
Mkoa wa Bas-Sassandra
Mkoa wa Bas-Sassandra (far.: Région du Bas-Sassandra) ni moja kati ya mikoa 19 ya huko nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kusini-magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 1.395.233. .

neg:
Wilaya ya Katiola
Wilaya ya Katiola (far.: département de Katiola) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Vallée du Bandama nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 133.245.
Makao makuu yako Katiola (mji).

neg:
Cote d'Ivoire
Upande wa dini, Uislamu una 38.6%, Ukristo (hasa Kanisa Katoliki) 32.8%, na dini asilia za Kiafrika 28%.
Serikali

neg:
Wilaya ya Jacqueville
Wilaya ya Jacqueville (far.: département de Jacqueville) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Lagunes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Kusini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 52.871.
Makao makuu yako Jacqueville (mji).

neg:
Yamoussoukro (mji)
Yamoussoukro ni mji mkuu rasmi wa Cote d'Ivoire tangu 1983 ilipochukua nafasi hii kutoka Abidjan inayoendelea kuwa mji mkubwa na kitovu cha kiuchumi pia kiutamaduni na makao ya ofisi nyingi za serikali. Iko takriban 230 km kutoka pwani karibu na kitovu cha nchi. Kuna wakazi 200,000 (mwaka 2005).

neg:
Wilaya ya Korhogo
Wilaya ya Korhogo (far.: département de Korhogo) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Savanes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Kaskazini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 415.414.
Makao makuu yako Korhogo (mji).

neg:
Wilaya ya Abengourou
Wilaya ya Abengourou (far.: département d'Abengourou) ni moja kati ya wilaya 3 za Mkoa wa Moyen-Comoe nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 288.211.

neg:
Kikrobu
Kikrobu ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Wakrobu. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kikrobu imehesabiwa kuwa watu 9920. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikrobu iko katika kundi la Kikwa.

neg:
Nouadhibou
Idadi ya wakazi ni takriban watu 80,000. Mji ni kitovu cha kiuchumi kwa sababu ya bandari inayohudumia taifa lote pamoja na kuwa mahali pa kupeleka madini ya chuma ya Zouérate kwenda soko la dunia. Upande mwingine wa uchumi ni uvuvi.

neg:
Wilaya ya Kounahiri
Wilaya ya Kounahiri (far.: département de Kounahiri) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Worodougou nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 14.611.
Makao makuu yako Kounahiri (mji).

neg:
Wilaya ya Aboisso
Wilaya ya Aboisso (far.: département d'Aboisso) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Sud-Comoe nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kusini-mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 222.031.

neg:
Mkoa wa N'zi-Comoé
Mkoa wa N'zi-Comoé (far.: Région du N'zi-Comoé) ni moja kati ya mikoa 19 ya huko nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 633.922.

neg:
Kiwe-Kusini
Kiwè-Kusini ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Wawè. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kiwè-Kusini imehesabiwa kuwa watu 293,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwè-Kusini iko katika kundi la Kikru.

neg:
Wilaya ya Koro
Wilaya ya Koro (far.: département de Koro) ni moja kati ya wilaya 2 za Mkoa wa Bafing nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kaskazini-mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 20.663.
Makao makuu yako Koro (mji).

neg:
Wilaya ya Abidjan
Wilaya ya Abidjan (far.: département d'Abidjan) ni moja kati ya wilaya 3 za Mkoa wa Lagunes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Kusini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 3.125.855.
Makao makuu yako Abidjan.

neg:
Wilaya ya Tiassalé
Wilaya ya Tiassalé (far.: département de Tiassalé) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Lagunes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Kusini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 176.041.
Makao makuu yako Tiassalé (mji).

neg:
Wilaya ya M'Bahiakro
Wilaya ya M'Bahiakro (far.: département de M'Bahiakro) ni moja kati ya wilaya 8 za Mkoa wa N'zi-Comoé nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 66.608.
Makao makuu yako M'Bahiakro (mji).

neg:
Wilaya ya Koun-Fao
Wilaya ya Koun-Fao (far.: département de Koun-Fao) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Zanzan nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kaskazini-mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 28.057.
Makao makuu yako Koun-Fao (mji).

neg:
Kiavikam
Kiavikam ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Waavikam. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kiavikam imehesabiwa kuwa watu 21,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiavikam iko katika kundi la Kikwa.

neg:
Kiebrie
Kiebrié ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Waebrié. Mwaka wa 1988 idadi ya wasemaji wa Kiebrié imehesabiwa kuwa watu 75,900. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiebrié iko katika kundi la Kikwa.

neg:
Wahutu
Wahutu ni kabila kubwa la watu wanaoishi katika eneo la Maziwa makubwa ya Afrika, hasa Rwanda na Burundi, lakini pia Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na Tanzania, hasa baada ya vita vya wenyewe kwa wenyewe. Jumla yao ni zaidi ya milioni 11.5.

neg:
Wilaya ya Tabou
Wilaya ya Tabou (far.: département de Tabou) ni moja kati ya wilaya 5 za Mkoa wa Bas-Sassandra nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kusini-magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 137.077.
Makao makuu yako Tabou (mji).

neg:
Siasa ya Cote d'Ivoire
Shirika la kimataifa la haki za binadamu limeng'amu matatizo ya uchukuliwaji mateka wa watu ambao si wapiganaji pande zote mbili na uchipukaji upya wa utumwa wa watoto katika uzalishaji ya kakao. Tangu tukio la 19 Septemba 2002, vita ya wenyewe ilivyoisha, na upande wa kaskazini wa nchi ukawa umechukuliwa na waasi, Vikosi Vipya (FN).

neg:
Wilaya ya Niakaramadougou
Wilaya ya Niakaramadougou (far.: département de Niakaramadougou) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Vallée du Bandama nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 32.407.

neg:
Mkoa wa Montagnes
Mkoa wa Montagnes au Mkoa wa Dix-Huit Montagnes (far.: Région des Montagnes au Région des Dix-Huit Montagnes) ni moja kati ya mikoa 19 ya huko nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 936.502.

neg:
Kianyin-Morofo
Kianyin-Morofo (au Kimorofo) ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Cote d'Ivoire inayozungumzwa na Waanyin. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kianyin-Morofo imehesabiwa kuwa watu 300,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kianyin-Morofo iko katika kundi la Kikwa.

neg:
Wilaya ya Tingréla
Wilaya ya Tingréla au Wilaya ya Tengréla (far.: département de Tengréla) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Savanes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika Kaskazini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 63.640.
Makao makuu yako Tingréla (mji).

neg:
Wilaya ya Guéyo
Wilaya ya Guéyo (far.: département de Guéyo) ni moja kati ya wilaya 5 za Mkoa wa Bas-Sassandra nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kusini- mashariki ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 54.644.
Makao makuu yako Guéyo (mji).

neg:
Mkoa wa Moyen-Cavally
Mkoa wa Moyen-Cavally (far.: Région du Moyen-Cavally) ni moja kati ya mikoa 19 ya huko nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 508.728.

neg:
Wilaya ya Yamoussoukro
Wilaya ya Yamoussoukro (far.: département de Yamoussoukro) ni moja kati ya wilaya 5 za Mkoa wa Lacs nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 234.502.
Makao makuu yako Yamoussoukro (mji).

neg:
Wilaya ya Alépé
Wilaya ya Alépé (far.: département d'Alépé) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Lagunes nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 96.219.

neg:
Nigeria
Nigeria hukadiriwa kuwa na wakazi takriban milioni 180. Inasemekana nusu ya wakazi wote wana umri wa chini ya miaka 14. Hata hivyo ni vigumu kupata namba halisi kwa sababu ya umuhimu wake katika siasa.

neg:
Wilaya ya Daoukro
Wilaya ya Daoukro (far.: département de Daoukro) ni moja kati ya wilaya 8 za Mkoa wa N'zi-Comoé nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 112.188.
Makao makuu yako Daoukro (mji).

neg:
Uislamu nchini Cameroon
Waislamu wapo asilimia 24 kati ya milioni 21 ya wakazi wote wa nchini Cameroon. Makadirio yanaonesha asilimia 27 wanajitambua kama wa dhehebu la Sunni, 12% Ahmadi na 3% Shia wakati kundi kubwa lililobaki halijihusishi na kundi lolote miongoni mwa hayo yaliyotajwa.

neg:
Guadeloupe
Idadi ya wakazi ni 405,739. Asilimia 71 za wakazi ni wa asili ya Afrika au machotara. Wazee wao walileTwa huko kama watumwa kwa ajili ya kazi za mashamba ya miwa. 15% ni Wahindi, 9% Wazungu, 3% Wachina na 2% Waarabu.

neg:
Wilaya ya Toulepleu
Wilaya ya Toulépleu (far.: département de Toulépleu) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Moyen-Cavally nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 50.592.
Makao makuu yako Toulépleu (mji).

neg:
Wilaya ya Fresco
Wilaya ya Fresco (far.: département de Fresco) ni moja kati ya wilaya 4 za Mkoa wa Sud-Bandama nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kusini-magharibi ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 83.462.
Makao makuu yako Fresco (mji).

neg:
Wilaya ya Bouaké
Wilaya ya Bouaké (far.: département de Bouaké) ni moja kati ya wilaya 7 za Mkoa wa Vallée du Bandama nchini Cote d'Ivoire.
Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 588.498.
Makao makuu yako Bouaké (mji).

neg:
Demografia ya Afrika
Kwa sasa ongezeko ni la asilimia 2.6 kwa mwaka na wakazi wa Afrika wamekuwa 1,225,080,510 (2016), sawa na 15% za watu wote duniani. Umoja wa Mataifa unatabiri kwamba wanaweza kufikia 26% mwaka 2050 (2,500,000,000) na 39% mwaka 2100 (4,400,000,000).


query: Je, elektroni ni nini?

pos:
Ioni
Njia zinazotumiwa na elektroni zikizunguka kiini huitwa mizingo elektroni. Mizingo elektroni hufuatana kama maganda ya kitunguu. Tabia ya kikemia ya elementi inategemea na hali ya mzingo wa nje. Atomi ambako mzingo wa nje una elektroni nane zimetosheleka, ziko katika hali thabiti yaani hazina hamu ya kupokea au kuachana na elktroni. Lakini nyingi huwa na idadi ndogo kuliko nane kwenye mzingo wa nje na kwa hiyo zinalenga kuingia katika hali thabiti ama kwa kuvuta elektroni kwao na kukamilisha nane au kuachana na elektroni ili kuondoa mzingo wa nje usio kamili.

pos:
Elektroni
Masi ya elektroni ni ndogo sana imekadiriwa kuwa sehemu ya 1/1836 ya protoni. Jumla ya elektroni zote haifikii asilimia moja ya masi ya atomi yote mengine ni kiini. Idadi ya elektroni katika atomi hulingana idadi ya

pos:
Chaji ya umeme
Protoni (pamoja na neutroni zisizo na chaji) zinafanya kiini cha atomi na zinabaki mahali pao. Lakini elektroni zinazunguka kiini katika mzingo elektroni na hapa inatokea ya kwamba elektroni inahamia atomi nyingine. Kama elektroni inatoka katika atomi yake ya asili na kuhamia nyingine uwiano sawa baina ya elektroni na protoni katika atomi husika haipo tena.

pos:
Kiini cha atomu
Ugunduzi wa nadharia ya atomu na wa kuwa ndani yake kuna elektroni ulileta maswali mengi ambayo awali hayakupatiwa majibu. Atomu ilijulikana kiumeme kuwa haikuwa na chaji ya aina yoyote, lakini chembe cha elektroni zilizomo ndani ya atomu zilijulikana kuwa na chaji hasi za umeme. Hivyo lazima ndani ya atomu (ambayo haina chaji) kutakuwa na chaji aina nyingine (ambayo ni lazima iwe chaji chanya) ambayo inaletwa uwiano sawa wa kuifanya atomu kwa jumla kutokuwa na chaji. Fumbo gumu zaidi lilikuwa ni kwa namna gani hizo aina mbili za chaji zinaweza kuwa zimejipanga ndani ya atomu.
Mawazo ya kwanza kabisa kuhusu muundo wa atomu yalitoka kwa J.J. Thomson. Mwanasayansi huyu alipendekeza kuwa atomu ni kama mpira ambao katika kuta zake una chaji chanya zenye ukubwa sawa na zile za hasi ambazo zinaelea ndani ya mpira. Hii ina maana kama utaweza kufikiria kuweza kuingiza mkono katika atomu na kama una bahati unaweza kutoa elektroni ndani ya atomu.

pos:
Muungo metali
Halii hii ya kuwa na elektroni huria yaeleza tabia za metali kama vile kuwa wayaikaji, kung'aa na kupitisha joto pia umeme kirahisi. Elektroni huria zapitisha nichati kama joto au umeme haraka na nyepesi ndani ya metali - tofauti na dutu ambako kila elektroni yashikwa imara katika atomi yake.

pos:
Kiini cha atomu
Ugunduzi wa nadharia ya atomu na wa kuwa ndani yake kuna elektroni ulileta maswali mengi ambayo hayakupatiwa majibu. Atomu ilijulikana kiumeme kuwa haikuwa na chaji ya aina yoyote, lakini chembe cha elektroni zilizomo ndani ya atomu zilijulikana kuwa na chaji hasi za umeme. Hivyo lazima ndani ya atomu (ambayo haina chaji) kutakuwa na chaji aina nyingine (ambayo ni lazima iwe chaji chanya) ambayo inaletwa uwiano sawa wa kuifanya atomu kutokuwa na chaji. Fumbo gumu zaidi lilikuwa ni kwa namna gani hizo aina mbili za chaji zinaweza kuwa zimejipanga ndani ya atomu.

pos:
Elektroni
Elektroni ni chembe ndani ya atomi yenye chaji hasi. Iko nje ya kiini cha atomi na kukizunguka kwa njia yake katika ganda la atomi. Njia hizi zaitwa mizingo elektroni.

neg:
Kiini cha atomu
Tungamo la protoni lilikuwa kwa kiasi fulani rahisi kupima kwa kutumia mass spectrograph. Hata hivyo njia hiyo haiwezi kutumika kupima tungamo la neutroni. Badala yake, neutroni ziligongeshwa na chembe nyingine za atomu. Mwendokasi na tungamo za chembe zilizotolewa (emitted) zilipimwa. Kwa kutumia kanuni ya utunzaji wa momentamu (The Law of Conservation Momentum), iliwezekana kukokotoa tungamo la neutroni. Tungamo la neutroni lilibainika kuwa karibu sawa na lile la protoni. Angalia jedwali hapa chini.
Ni muhimu kufahamu kuwa ingawa atomu imeundwa na chembechembe tofauti, yenyewe kwa jumla haina chaji ya aina yoyote. Hii ni kwa sababu atomu zina idadi sawa ya protoni (chaji chanya) na elektroni (chaji hasi). Idadi ya neutroni (haina chaji) katika nyukliasi ya atomu si lazima iwe sawa na idadi ya protoni au elektroni. Tofauti hiyo ya neutroni katika nyukliasi za atomu ya elementi moja hupeleka kuwa na isotopes za elementi.
Elektroni hutembea kuzunguka nyukliasi ya atomu. Ikiwa atomu ina chaji, hii ni kwa sababu imepata (na kuwa na chaji hasi) au imepoteza (na kuwa chaji chanya) elekroni; lakini si kwa sababu idadi yake ya protoni imebadilika.Atkins, P. W. (1990). Physical Chemistry, Oxford University Press, Oxford.Matthews, P. S.C. (1986). Quantum Chemistry of Atoms and Molecules, Cambridge Unversity Press, Cambridge.Matthews, P. (2003). Advanced Chemistry, Cambridge Unversity Press, Cambridge.

neg:
Ioni
Hali hii inatokea kama atomi au molekuli imepokea au kupotea elektroni kwa hiyo kuwa na ziada au upungufu wa elektroni kulingana na hali yake ya kawaida.

neg:
Eta
Katika fizikia eta ni alama kwa mesoni ambayo ni kipande kidogo cha atomi.

neg:
Bakteria
Mifanyiko mingi ya kibiokemia, kama vile kualisha nguvu, hutokana na tofauti za viwango vya chumvi kupitia kwa utando, sifa ambayo pia hupatikana katika betri ya. Kukosekana kwa jumla kwa utando wa ndani kwenye bakteria kunamaanisha kwamba mifanyiko kama vile usafiri wa elektroni hutokea kwenye utando baina ya saitoplazimu na nafasi kati ya periplazimu. Hata hivyo, katika bakteria wengi wanaotengeneza chakula kutoka kwa mwanga utando wa plazimu huwa umekunjwa sana na hujaza seli na safu ya utando wa kukusanya mwanga. Utando huo wa kukusanya mwanga unaweza hata kuunda maumbo yaliyofunikwa na lipidi yaitwayo klorosomu katika bakteria za kijani za salfa. Protini zingine huleta virutubisho kupitia kwa utando wa seli, au kutoa molekiuli ambazo hazihitajiki kutoka kwa saitoplazimu.
Bakteria hawana kiini chenye utando, na wameundwa kutoka kwa jeni ya kromosomu moja ya mviringo iliyo katika saitoplazimu katika umbo lisilo na muundo maalum liitwalo nukleoidi. Kiini cha bakteria kina kromosomu yenye protini na RNA. Planktomaisiti zina upekee katika kukosekana kwa jumla kwa utando wa ndani katika bakteria, kwa sababu zina utando unaozunguka kiini chao na huwa na maumbo mengine ya seli yenye utando. Kama ilivyo kwa viumbe wote wenye uhai, bakteria huwa na ribosome kwa ajili ya kutengeneza protini, lakini maumbo ya ribosome wa bakteria ni tofauti ikilinganishwa na wa yukariyoti na Akea.

neg:
Magnesi
Magnesi ni elementi na metali ya udongo alikalini yenye namba atomia 12 kwenye mfumo radidia ina uzani atomia 24.3050. Alama yake ni Mg. Jina lahusiana na neno la kigiriki μαγνησιη (magnesia - "sumaku") hata kama Mg haina tabia za kisumaku.

neg:
Metali za udongo alikalini
Metali za udongo alikalini ni mfulizo wa kikemia katika mfumo radidia unaounganisha elementi za kundi la pili yaani elementi thabiti Berili (Be), Magnesi (Mg), Kalisi (Ca), Stronti (Sr) na Bari (Ba) pamoja elementi nunurifu ya radi (Ra) ambayo ni tokeo la mbunguo wa elementi zingine.

neg:
Fizikia ya atomu
Fizikia ya atomiki ni tawi la fizikia ambayo linasoma atomi kama mfumo wa pekee wa elektroni na kiini cha atomu. Inashughulika hasa na mpangilio wa elektroni karibu na kiini na taratibu ambazo mipango hii hubadilika. Hii inajumuisha ioni, atomi zisizo na upande na, isipokuwa kama ilivyoelezwa vinginevyo, inaweza kudhani kuwa atomu ya muda ni pamoja na ioni.

neg:
Kiini cha atomu
Mojawapo ya mafumbuzi ya kwanza yalikuwa kwamba elementi zilitoa chembe za alfa (α-particles). Chembe za alfa ziligundulika kuwa na vitu viwili vilivyokuwa na chaji chanya, na vilibainika kuwa ni atomu za Helium zilizopoteza elektroni mbili. Hivyo chembe alfa zilikuwa ni ayoni za Helium, He.

neg:
Kiini cha atomu
Uthibitisho kuwa chaji chanya katika kiini zilikuwa chembe za msingi na muhimu ulitolewa na H. G. J. Moseley. Katika majaribio yake ya mwaka 1913 katika chuo kikuu cha Manchester, Moselay aligongesha elementi kadhaa na mionzi ya cathode (elektroni). Nishati iliyotolewa na mionzi ilisababisha elementi kutoa mionzi X. Moselay alichunguza uhusiano kati ya mizunguko (frequency) ya mionzi X na asili ya elementi iliyokuwa inaitoa. Kwa njia hiyo Moselay aliweza kuonyesha kuwa namba ya atomu, ambayo ilikuwa inafahamika kama idadi ya protoni katika nyukliasi, ilipelekea mpangilio wa elementi katika Jedwali la Elementi (Mfumo radidia).

neg:
Radi (elementi)
Radi ni haba sana hutokea kama sehemu ya mchanganyiko wa madini kadhaa pamoja na urani. Hutokea hasa kama isotopi ya 226Ra yenye nusumaisha ya miaka 1,602 ikibadilika kuwa gesi ya radoni.

neg:
Telegramu
Telegramu (kutoka Kigiriki "tele": mbali na "gramma": andiko, herufi) ni ujumbe wa kuandikwa unaopitishwa na huduma ya posta au kampuni ya telegrafu kwa njia ya umeme na waya. Upande wa kupokea telegramu unaandikwa kwenye karatasi na kutumwa kwa mpokeaji.

neg:
Vanadi
Vanadi ni elementi na metali ya mpito yenye namba atomia 23 na alama V katika mfumo radidia wa elementi. Ni metali laini na wayaikaji yenye rangi kifedha-nyeupe inayotokea katika madini na kampaundi mbalimbali.

neg:
Atomi
Ukubwa wa atomi yote hutegemeana na umbali wa mzingo elektroni wa nje. Ieleweke ya kwamba mizingo hii yote si dutu au mada lakini nafasi ambako elektroni zinazunguka kiini kwa mkasi mkubwa.

neg:
Chlorini
Chlorini (tamka: klorini) ni elementi yenye namba atomia 17 katika mfumo radidia maana yake kiini atomia chake kina protoni 17. Uzani atomia ni 35.453 na alama yake Cl. Ni elementi ya pili katika safu ya halojeni.

neg:
Atomi
Protoni zina chaji ya chanya, neutroni hazina chaji na elektroni zina chaji ya hasi. Kiini inafanywa na protoni zenye chaji chanya pamoja na neutroni zisizo na chaji hivyo kiini cha kila atomi kina chaji chanya. Elektroni zenye chaji hasi zinazunguka kiini.

neg:
Nikeli
Nikeli ni dutu sahili ya metali na elementi. Namba atomia yake ni 28 katika mfumo radidia, uzani atomia ni 58.6934. Katika mazingira ya kawaida ni metali ngumu yenye rangi nyeupe. Alama yake ni Ni.

neg:
Oksijeni
Oksijeni () ni elementi simetali yenye namba atomia 8 na uzani atomia 15.9994 kwenye mfumo radidia. Alama yake ni O.

neg:
Zebaki
""
Zebaki (jina la kisayansi: hidragiri) ni elementi na metali duniani. Kikemia ni elementi ya mpito yenye kifupi cha Hg na namba atomia 80 katika mfumo radidia.
Jina la kawaida "zebaki" lina asili ya Kiarabu زئبق "(tamka "zibaq")".

neg:
Hidrojeni
Atomi za H zina elektroni moja tu inayozunguka kiini cha atomi. Hidrojeni ya kawaida ina protoni moja tu. Hii ni zaidi ya asilimia 98 ya isotopi zote za hidrojeni. Kuna pia isotopi yenye nyutroni moja au mbili katika kiini lakini zinatokea mara chache tu.

neg:
Kwanta
Nadharia inayoelezea kwanta katika fizikia inaitwa "nadharia ya kwanta" na inazungumza kwamba vipimo vyovyote vya kiumbo vyaweza kupimwa hadi kiwango cha chini kabisa cha kwanta, mfano kiwango cha chini kabisa cha mwanga ni ukubwa wa fotoni, na kiwango cha chini kabisa cha chaji ni chaji ya elektroni.

neg:
Joseph John Thomson
Joseph John Thomson (18 Desemba 1856 – 30 Agosti 1940) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa anajulikana kwa kugundua elektroni. Mwaka wa 1906 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia. Mwaka wa 1908 alipewa cheo cha "Sir" cha Uingereza.

neg:
Elementi sintetiki
Elementi sintetiki ni elementi za kikemia ambazo hazitokei kiasili duniani bali zinaweza kutengenezwa katika maabara. Zinaitwa pia transurania kwa sababu ziko nzito kushinda urani ambayo ni elementi nzito zaidi inayopatikana duniani kiasili.

neg:
Hidrojeni
Hidrojeni (ing. ) ni elementi ya kikemia yenye namba atomia 1 na uzani wa atomi 1.00794. Alama yake ni H. Ni atomi nyepesi kati ya elementi zote hivyo ina nafasi ya kwanza katika mfumo radidia

neg:
Kiini cha atomu
Ilhali karibu masi yote imo ndani ya kiini, nafasi yake ni ndogo na sehemu kubwa ya nafasi ya atomu huchukuliwa na mzingo elektroni.

neg:
Kiini cha atomu
Kwa hali ya kawaida atomu haionyeshi chaji ya umeme. Ina chaji ndani yake kulingana na idadi ya protoni ambazo ni chanya na elektroni ambazo ni hasi. Katika hali ya kawaida idadi yake ni sawa, kwa hiyo chaji zinabatilishana. Lakini kama elektroni zinaondoka katika mzingo elektroni hali inabadilika na atomu huonyesha chaji. Kiini cha atomu peke yake daima kina chaji chanya maana hakina elektroni zilizomo katika mzingo.

neg:
Molekuli
Atomi ndani ya molekuli hushikwa kwa nguvu ya elektroni au muungo atomia. Maungano ya atomi katika molekuli hufuata maumbile ya atomi. Maumbile haya Kwa mfano atomi za hidrojeni huwa na nafasi moja ya kushikana na atomi nyingine, oksijeni huwa na nafasi mbili ya kushikana na atomi nyingine. Kaboni ina nafasi nne na naitrojeni ina nafasi tatu. Hapo ni sababu ya kwamba maji ni molekuli ya HO yaani hidrojeni ina mkono mmoja na oksijeni ina mikono miwili hivyo atomi moja ya oksijeni ikishika atomi za hidrojeni (yenye mkono moja) mbili ni molekuli thabiti na imara hakuna mkono unaobaki.

neg:
Manganisi
Manganisi ni elementi na metali yenye namba atomia 25 na alama Mn katika mfumo radidia wa elementi. Ni metali kechu yenye rangi kifedha-nyeupe inayopatikana katika madini hasa pamoja na chuma na kampaundi mbalimbali.

neg:
Bakteria
Hatimaye, bakteria zimegawanyika kama lithotrof ambazo hutumia vitoa elektroni vya isokaboni na oganotrofu ambazo hutumia misombo ya kikaboni kama vitoa elektroni. Vijiumbe vya kemotropiki hutumia vitoa elektroni husika katika kuhifadhi nguvu (kwa mpumuo wa aerobiki/uchachushaji wa anerobiki) na mifanyiko mingine ya biosinthetiki (kwa mfano, kuongezea gesi ya kaboni dioksidi), navyo viumbe vya fototropiki huzitumia tu kwa madhumuni ya biosinthetiki. Viumbe vipumuzi hutumia misombo ya kemikali kama kiini cha nishati kwa kuchukua elektroni kutoka kwa substreti ilopunguzwa na kuzihamisha hadi kwenye taminali ya kukubali elektroni katika mmenyuko wa aina ya redoksi. Mmenyuko huu husababisha nishati kutolewa inayoweza kutumika kwa kumeng'enya ATP na kuendesha umetaboli. Katika viumbe vya erobiki, oksijeni hutumiwa kama kikubalio cha elektroni. Katika viumbe vya anaerobic misombo ya isokaboni nyingine kama vile, naitratisalfeti au kaboni dioksaidi hutumika kama vikubalio vya elektroni. Hii hupelekea michakato muhimu ya kiikoloji ya di-naitrifikashon kupunguza kwa salfeti na asetojenesis kwa mtiririko huo.

neg:
Fransi
Fransi ni elementi na metali alikali yenye namba atomia 87 kwenye mfumo radidia na uzani atomia 223. Alama yake ni Fr. Fransi ni elementi nururifu sana.

neg:
Elektroniki
Electroniki ni uwanja mdogo ndani ya somo la kitaaluma la uhandisi wa umeme lakini inaashiria eneo pana la uhandisi linalofunika sehemu ndogo kama vile umeme wa analogia, umeme wa umeme, mifumo iliyoingia na umeme. Uhandisi wa kielektroniki huhusika na utekelezaji wa maombi, kanuni na taratibu zilizotengenezwa ndani ya maeneo mengi yanayohusiana, kwa mfano fizikia yabisi, uhandisi wa redio, mawasiliano ya simu, mifumo ya udhibiti, usindikaji wa ishara, uhandisi wa mifumo, uhandisi wa kompyuta, uhandisi wa vifaa, udhibiti wa umeme, robotiki, Na mengine mengi.

neg:
Jeni
Jeni (kwa Kiingereza "gene", kutoka Kigiriki γόνος, "gonos", yaani uzao) ni mahali pa DNA. DNA ni mkusanyiko wa taarifa za kemikali ambazo hubeba maelekezo kwa ajili ya kutengeneza protini kwenye seli.

neg:
Kundi la Halkojeni
Jina latokana na maneno mawili ya Kigiriki ("„Χαλκός“" = shaba, mtapo + "„γεννώ“" = kuzaa, kufanya) na lamaanisha "fanya mtapo". Hii imetaja tabia ya kumenyuka haraka na metali hivyo kuunda kampaundi za kimetali. Halkojeni zote zina elektroni sita katika mizingo elektroni wa nje. Tabia hii huzisaabisha kutafuta elektroni mbili za nyongeza kuwa hali tahibi ya elektroni nane kwenye mzingo wa nje na kuwa ioni ya chaji hasi thabiti.

neg:
Elektrolaiti
Elektrolaiti inayotumiwa katika "seli za kielektrolaiti" hubeba ioni kati ya elektrodi za seli. Elementi za kielekrolaiti zinaweza kutumiwa kuondokana na mambo yaliyojitokeza na kampaundi zilizomo katika mchanganyiko.

neg:
Stronti
Stronti ni elementi na metali ya udongo alikalini yenye namba atomia 38 kwenye mfumo radidia ina uzani atomia 87.62. Alama yake ni Sr. Jina lahusiana na kijiji cha Strontian katika Uskoti ilipotambuliwa mara ya kwamza mwaka 1787.

neg:
Hadubini
Kwa utafiti wa vitu vidogo zaidi kuna teknolojia ya hadubini elektronia. Kifaa hiki hutumia elektroni badala ya nuru kwa utafiti wake na kuwezesha kutazama yaliyomo ya molekuli.

neg:
Stronti
Kama metali ya udongo alikalini zote stronti humenyuka haraka na haitokei kiasili kama elementi tupu bali katika umbo la kampaundi zake. Ikisafishwa na kutunzwa katika angahewa ya gesi adimu ni metali laini kushinda kalisi yenye rangi nyeupe-fedha. Unga wa stronti huwaka pekee yake hewani kwa moto nyekundu.

neg:
Bohri
Bohri (pia: Bori) ni elementi sintetiki yenye namba atomia 107 kwenye mfumo radidia. Imepewa jina lake kwa heshima ya mwanafizikia Niels Bohr.

neg:
Metali alikali
Zote ni metali zinazong'aa kwa rangi kifedha-nyeupe zenye elektroni moja tu katika mzingo elektroni wa nje yaani zina valensi moja.
Kwa sababu hiyo humenyuka haraka na dutu nyingi hazipatikana kwa umbo safi kiasili. Kama zimesafishwa katika maabara zatunzwa katika angahewa ya gesi adimu au ndani ya mafuta bila kugusana na oksijeni.

neg:
Nyutroni
Nyutroni (pia: neutroni, kutoka Kilatini "neuter" - ""asiye mmoja kati ya wawili"") ni chembe inayopatikana ndani ya atomi zote. Ni sehemu ya kiini cha atomi isiyo na chaji yoyote, wala chanya wala hasi.

neg:
Homoni
Homoni (pia: hormoni, kutoka Kigiriki ὁρμᾶν "horman" - "kichochezi", "msukumo") ni kemikali zinazotolewa na tezi za mwili na kusafiri kupitia mfumo wa mzunguko wa damu hadi ogani za mwili. Humo zinasababisha mabadiliko katika kazi ya ogani. Kwa lugha nyingine zinapeleka ujumbe kwa ogani.

neg:
Elektrolaiti
Elektrolaiti ni kemikali ambayo husafirisha mkondo wa umeme. Hutumika kwenye betri kufanya ioni zitiririke, na hivyo huzalisha mkondo wa umeme. Elektrolaiti huwa ioni kama ikiyeyushwa kwenye maji. Aghalabu vitu vinavyoyeyuka, kama chumvi, asidi na nyongo ni elektrolaiti

neg:
Aloi
Aloi ni mchanganyiko wa elementi mbili au zaidi mwenye tabia ya kimetali; angalau elementi moja ndani yake ni metali pia.

neg:
Radi
Radi (pia: ngurumo ya umeme) ni mwangaza na miale ya mwanga wa umeme inayotokea wakati wa ngurumo wa mvua ya radi. Katika mazungumzo ya kila siku neno radi linaweza kutaja pia sauti yenyewe na mwanga unaweza kuitwa "umeme". Matumizi ya neno "umeme" kwa ajili ya teknolojia ya "electricity" na vifaa vya umeme yamesababisha kukaza tofauti kati ya umeme kwa jumla na kutokea kwake kwa ghafla wakati wa mvua kali kama mwangaza mkali. Hata hivyo maana ya kiasili ya "umeme" ni ule mwangaza.

neg:
Unururifu
Unururifu (kwa Kiingereza "radioactivity"; pia: mbunguo nururifu kutoka Kiingereza "radioactive decay") ni tabia ya elementi kadhaa ambazo kiini cha atomi yake si thabiti, bali inaweza kubadilika kuwa kiini cha atomi kingine na katika mchakato huu kinatoa mnururisho. Wakati wa badiliko atomi inatoa vyembe nyuklia. Mifano ya elementi ambazo si thabiti ni urani na plutoni.

neg:
Mata
Mata (kutoka Kiingereza "matter": kwa Kiswahili pia "maada") ni neno pana linalojumlisha vyote vinavyoweza kuonekana, kusikika, kuguswa, kuchunguzwa n.k., ikiwemo hasa "mata ya kawaida" inayoundwa na atomi ambazo tena zinaundwa na kiini cha protoni na neutroni, kikizungukwa na wingu la elektroni.

neg:
Sigara ya elektroniki
Inafanya kazi kwa kutoa mvuke ambao hutumiwa na mtumiaji. Mvuke huo mara kwa mara hubeba nikotini, propelini, glaserini, na ladha za aina mbalimbali. Hata hivyo, si sigara zote za aina hii zina nikotini.

neg:
Radi
Asili yake ni volteji inayojijenga kati ya mawingu angani yenye chaji tofauti au pia kati ya mawingu na ardhi. Volteji hii ikiongezeka mno husababisha mkondo wa umeme hewani unaoonekana kama mwangaza mkali. Mkondo unatoa pia joto kali na joto hili husababisha kupanuka kwa hewa ghafla. Upanuzi huu unaleta sauti inayosikika kama ngurumo kama ni mbali lakini inawaza kusikika pia sawa na mshtuko wa mlipuko kama ni karibu.

neg:
Tali
Tali ni elementi. Namba atomia yake ni 81 kwenye mfumo radidia na uzani atomia ni 204.3833. Jina limepatikana kutoka kwa Kigiriki θαλλος "thallos" „chipuko bichi“ au „chipuko chenye rangi ya kijani" kutokana na rangi ya kijani ya moto kama tali imo.

neg:
Usumaku
Usumaku husababishwa na elektroni (chembe hasi katika atomi ambazo ni pia mashtaka ya umeme) inazunguka. Zaidi ya kundi la elektroni huzunguka katika mwelekeo huo, nguvu ya sumaku. Katika sumaku, elektroni nyingi zinazunguka katika mwelekeo huo.

neg:
Volti
Volti ni kizio cha umeme tuli au kani mwendoumeme ambao ni tofauti ya utuli baina ya mahali pawili kwenye waya kipitishio na huchukua mkondo usiobadilika wa ampea 1 kama nguvu kati ya sehemu pawili ni wati moja.

neg:
Neptuni (elementi)
Neptuni ni metali na elementi ya tamburania. Kwa sababu hii haipatikani duniani kiasili isipokuwa kwa kiwango kidogo sana pamoja na plutoni ndani ya mawe ya mtapo wa urani. Inatokea katika tanuri nyuklia.

neg:
Wati
Wati (pia:watt) ni kizio cha kupimia nguvu. Kifupi chake ni W. Fomula yake ni kg·m·s.

neg:
Utegili (fizikia)
Ikiwa gesi ni ya joto kali sana elektroni zake zinaanza kuachana na atomu zao. Tabia ya hali hii ni tofauti na hali ya gesi yenyewe. Elektroni zisizoshikwa na atomu pamoja na atomu hizo katika hali ya ioni zote zinajibu kwa uga wa sumakuumeme.

neg:
Metali ya mpito
Kikemia metali ya mpito ni elementi yenye angalau ioni moja ya mzingo elektroni "d" usiojaa elektroni kwenye nafasi zote.

neg:
Natiri
Natiri (pia: sodiamu) ni elementi na metali alikali yenye namba atomia 11 kwenye mfumo radidia na uzani atomia 22.98976928. Alama yake ni Na. Jina latokana na chumvi asilia ya natroni alimotambuliwa. Natiri inapatikana duniani ndani ya chumvi cha kawaida cha NaCl (kloridi ya natiri) kinachopatikana kwa wingi katika maji ya bahari.

neg:
Kaboni
Kaboni ni elementi muhimu zaidi pamoja na oksijeni katika viumbe hai wote, wakiwa pamoja na mimea na wanyama. Iko katika idadi kubwa ya kampaundi ogania yaani kaboni ni sehemu ya kampaundi hizi zote.

neg:
Atomi
Kielelezo cha Ernest Rutherford kinasema kwamba katikati ya atomi kuna kiini chenye sehemu kubwa ya maada ya atomi yote. Kiini cha atomi hufanywa na protoni na neutroni. Atomi za elementi ileile zinaweza kutofautiana katika idadi ya neutron ndani ya kiini na hali hizi tofauti huitwa Isotopy za elementi. Isotopy tofauti ya elementi moja zinapangwa kwenye nafasi ileile ya jedwali la elementi. Isotopy kadhaa si thabiti lakini [nururifu] yaani zinaweza kutoa vyembe au nururisho na kuhamia elementi nyingine.

neg:
Kaharabu
Matumizi na biashara ya kaharabi inajulikana kutokana na utafiti wa kiakiolojia tangu miaka 12,000 hivi. Wagiriki wa Kale waliita kaharaba kwa jina "elektron" wakatambua ya kwamba kipande cha kaharaba baada ya kusuguliwa kinavuta sehemu ndogo za kitambaa au nyuzi kwake. Hapa ni asili ya neno "electric" (umeme) katika lugha za Ulaya.
Katika elimu ya historia ya viumbehai kaharabu ni muhimu kwa sababu mara nyingi vipande vyake vinatunza wadudu na viumbe wengine wadogo waliokaa kwenye miti na kufunikwa ndani ya kitone cha rezini bichi. Wadudu hao wamehifadhiwa hivyo kwa miaka milioni kadhaa na leo wanapatikana kwa uchunguzi wa kitaalamu.

neg:
Halogeni
Halogeni (Kigiriki hals, “chumvi”; genes, “kuzaliwa”), katika kemia, ni simetali za kundi la 17 katika mfumo wa IUPAC (kabla zilifahamika kuwa katika kundi la VII, VIIA) katika jedwali la elementi zinazohusiana kwa karibu sana – fluorine, chlorine, bromine, iodine na astatine. Jina la halogeni, au mzalisha chumvi, linaelekeza katika tabia ya kila halogeni kutengeneza chumvi na sodium kama ile chumvi ya mezani (sodium chloride). Kila mhusika wa kundi hili ana valensi ya -1 na huungana na metali kutengeneza halides, pia huungana na metali na simetali kutengeneza ayoni zenye miundo tata.

neg:
Semikonda
Semikonda huwa na aina mbili za visafirisha chaji ambavyo ni elektroni na mashimo. Mashimo hutokea baada ya elektroni kuondoka.

neg:
Reni
Reni (kutoka jina la Kilatini "Rhenus" la mto Rhine) ni metali nzito na haba sana. Kikemia ni elementi ya mpito yenye kifupi cha Re na namba atomia 75 katika mfumo radidia.
Reni ni metali ngumu na nzito. Hutokea katika mitapo ya molibdeni. Baada ya kuisafisha rangi yake ni kifedha-nyeupe. Kati ya elementi zote zisizo nururifu ni elementi haba sana.

neg:
Heli
Huhesabiwa kati ya gesi adimu kwa sababu haimenyuki na elementi nyingine. Heli iko katika hali ya gesi hata kama halijoto au baridi ni kali ikiganda karibu na sifuri halisi tu; ni elementi ya pekee isiyoganda kabisa hata kwenye sifuri halisi kama shindikizo ni la kawaida.
Atomi za He hutokea mara nyingi yenye kiini cha protoni mbili na nyutroni mbili kinachozungukwa na elektroni mbili katika ganda moja lilele. Hali hii ya kawaida huitwa isotopi ya He .

neg:
Boroni
Boroni ni elementi ya kikemia yenye namba atomia 5 kwenye mfumo radidia na uzani atomia 10.811. Alama yake ni B.
Boroni ni nusumetali au metaloidi ina valensi tatu. Elementi pekee yake haipatikani katika mazingira asilia duniani ila tu katika kampaundi kama vile borasi (NaBO·10HO ).

neg:
Spektra
Spektra ina ndani yake habari nyingi kuhusu chanzo chake hasa kuhusu mata inayotoa nuru (au mawimbi sumakuumeme mengine). Kila elementi katika ulimwengu inaweza kutokea katika hali ya gesi na kutoa nuru. Tukiangalia spektra ya nuru kutoka chanzo fulani mara nyingi tunaona mistari meusi katika spektra katika mahali ambako tungetegemea kuona rangi fulani. Hapa imegunduliwa ya kwamba kila elementi inafyonza urefu fulani wa wimbi na kuonyesha mstari maalumu katika spektra. Mistari hii ni tofauti kwa kila elementi. Kutokana na uchambuzi wa mistari katika spektra inawezekana kutambua ni elementi gani zinazopatikana katika chanzo cha nuru.

neg:
Mnururisho
Hata hivyo wataalamu hawana uhakika mnururisho mwenyewe ni nini hali halisi. Kadiri na mbinu za upimaji huonekana mara kama mwendo wa vyembe yaani vipande vidogo sana za mada (kama vile elektroni au nyutroni) na mara kama wimbi yaani mwendo wa nishati isiyo na umbo wa kimada.

neg:
Elektroniki
Ni ushandisi unao jikita zaidi juu ya Umeme na computa inayo unda mfumo mzima wa mawasiliano kati ya sehemu mbili zilipo katika umbali mrefu.
Kazi inatoka kwenye kubuni msingi wa mzunguko wa maendeleo ya masuala ya kimkakati. Mhandisi wa mawasiliano ya simu ni wajibu wa kubuni na kusimamia ufungaji wa vifaa vya mawasiliano ya simu na vituo, kama mifumo ya umeme ya umeme, waya za shaba za waya, fiber cabling, mifumo ya data ya IP, na mifumo ya redio ya redio duniani. Uhandisi wa mawasiliano ya simu pia huendana sana na uhandisi wa utangazaji.

neg:
Ioni
Kationi ni ioni chanja yaani ni atomi / molekuli iliyotoa elektroni. Katika chombo cha elektrolisisi huvutiwa kwenye kathodi.

neg:
Tanuri la nyuklia
Kiini ni sehemu ya tanuri la nyuklia yenye fueli yote: mwatuko wa nyuklia unatokea hapa. Kiini ni pia mahali pa kutokea kwa joto. Kiini hutengenezwa ndani ya chumba cha pekee ambacho kina kwanza ukuta wa feleji (mara nyingi tufe) unaozungukwa na ukuta mnene wa saruji iliyoimarishwa.
Fueli imo kwa umbo la nondo za urani au plutoni. Nondo za fueli hufanywa kwa pipa la feleji linalojazwa vidonge vya urani. Hapo nyutroni zinatoka katika atomi za urani au plutoni zikigonga atomi nyingine na kuzipasua. Kila upasuaji wa atomi unaachisha nishati nyuklia inayotokea hasa kwa njia ya joto.

neg:
Isotopi
Katika kiini cha atomi za isotopi nururifu uwiano kati ya nyutroni na protoni si thabiti. Uwiano huu haupo. Atomi hizi zinaelekea kuingia katika hali ya uwiano kwa kupunguza vyembe au nishati. Huu ni mnururisho na kuna hasa aina tatu za mnururisho zinazoitwa kwa herufi za Kigiriki alfa, beta na gamma. Mchakato huu unaitwa mbunguo nyuklia. Kwa njia ya mnururisho alfa na beta atomi inaachana na vyembe kadhaa na kuwa elementi nyingine katika hali thabiti.

neg:
Zinki
Zinki ni elementi yenye namba atomia 30 kwenye mfumo radidia, uzani atomia ni 65.409. Alama yake ni Zi.

neg:
Mkondo wa umeme
Mkondo wa umeme ni mwendo wa chaji ya umeme ndani ya kipitishi. Kipimo sanifu chake ni ampea.

neg:
Tantali
Tantali ni elementi haba na metali ya mpito yenye namba atomia 73 katika mfumo radidia. Hutokea ndani ya mitapo ya tantaliti.

neg:
Kiini cha atomu
Ilikuwa imejulika kuwa chaji chanya, zinazoifanya atomu kutokuwa na chaji hata kama kuna chaji za elektroni, zilikuwa zinapatikana ndani ya nyukliasi. Hivyo hizi chaji ndani ya nyukliasi ziliaminika kutoka ndani ya chembechembe zilizokuja kufahamika kama protoni. Kwa kuwa atomu haina chaji, basi chaji ya protoni ni sawa kabisa na ile ya elektroni isipokuwa yenyewe ni chanya na ile ya elektroni ni hasi.

neg:
Teluri
Teluri (kutoka kilatini tellus "ardhi") ni nusumetali au metaloidi yenye namba atomia 53 katika mfumo radidia. Uzani atomia ni 127.60.
Telluri ni elementi haba duniani. Ikitokea kwa umbo la fuwele ina rangi nyeupe-kifedha. Ni kechu lakini si gumu sana hivyo huvunjika haraka hadi kuwa vumbi. Hutokea pia kwa umbo la unga kahawia.

neg:
Berili
Berili ni elementi na metali ya udongo alkalini yenye namba atomia 4 na uzani atomia 9.01218 kwenye mfumo radidia. Alama yake ni Be. Jina latokana na neno la kigiriki βηρυλλος "berillos" linalotaja aina ya vito ambamo elementi hii iligunduliwa mara ya kwanza mwaka 1798 kama oksidi ya Berili.

neg:
Astatini
Astatini (kut. Kigiriki "astateo" (ἀστατέω) "kutodumu" kwa sababu ya unururifu na nusumaisha fupi) ni elementi yenye namba atomia 85 katika mfumo radidia maana yake kiini atomia chake kina protoni 85. Uzani atomia ni 209.98 na alama yake ni At. Ni elementi ya tano katika safu ya halojeni.

neg:
Elektroni
Mwendo wa elektroni kutoka atomi mmoja kwenda nyingine unasababisha umeme.

neg:
Kiini cha atomu
Kipenyo cha kiini kipo kati ya femtomita 1.75 kwa hidrojeni (sawa na kipenyo cha nyutroni moja) hadi fentomita 15 kwa atomu nzito kama vile urani. atomu yenyewe, yaani kiini pamoja na mizingo elektroni, ni kubwa zaidi mara 23,000 (urani) hadi 145,000 (hidrojeni).

neg:
Ioni
Atomi hujengwa kwa protoni, neutroni na elektroni. Protoni huwa na chaji umeme chanya, elektroni ni hasi na neutroni haina chaji.

neg:
Bromi
Bromi (kut. Kigiriki βρῶμος "bromos" "kunuka kwa wanyama" ) ni elementi yenye namba atomia 35 katika mfumo radidia maana yake kiini atomia chake kina protoni 35. Uzani atomia ni 79.904 na alama yake ni Br. Ni elementi ya tatu katika safu ya halojeni.

neg:
Poloni
Poloni (kutoka kilatini Polonia kwa nchi ya Poland) ni nusumetali au metaloidi nururifu yenye namba atomia 84 katika mfumo radidia. Uzani atomia ni 209.
Poloni ni elementi nururifu sana na hatari kwa afya. Isotopi inayopatikana zaidi ni Po yenye nusumaisha ya siku 138 inayobungua kuwa metali ya risasi.

neg:
Kiini cha atomu
Ndani ya kila atomu kuna tena chembechembe ndogo zaidi za aina tofauti, ambazo zinatajwa kama nyutroni, protoni na elektroni. Muundo wa atomu ni kiini cha atomu, ambamo sehemu kubwa ya masi yake inapatikana, kikizungukwa na elektroni kadhaa zinazotembea kwa njia zake nje ya kiini.

neg:
Muziki wa kielektroniki
Muziki wa kielektroniki ni aina ya muziki unaotolewa kwa njia ya vifaa vya elektroniki na vipaza sauti.

neg:
Radoni
Radoni (kut. kilatini "radius" (mshale) kwa sababu ya unururifu wake) ni elementi yenye namba atomia 86 na uzani wa atomi 222. Alama yake ni Rn.

neg:
Lithi
Lithi ni elementi na metali alikali yenye namba atomia 3 na uzani atomia 6.941 kwenye mfumo radidia. Alama yake ni Li. Jina latokana na kigiriki λίθος "líthos" "mwamba, jiwe" kwa sabu iligunduliwa mara ya kwanza ndnai ya miamba.

neg:
Metali
Metali (ing. ) ni kundi la elementi zenye tabia za pamoja kama vile

neg:
Rutheni
Rutheni ni elementi na metali haba sana duniani. Kikemia ni elementi ya mpito yenye kifupi cha Ru na namba atomia 44 katika mfumo radidia.
Hutokea katika mitapo ya platini au pamoja na madini mengine ya elementi za kundi ya 10 katika mfumo radidia. Rutheni ni metali ngumu na kechu yenye rangi nyeupe-kijivu inayopatikana kama fuwele.

neg:
Tekineti
Ni elementi nururifu inayopatikana kwa kawaida kama elementi sintetiki inayotengenezwa kwa matumizi yake. Hutokea pia kiasili kwa viwango vidogo sana katika mbunguo wa urani.

neg:
Gesi adimu
Zinapatikana katika hali ya atomu pekee, si kama molekyuli. Hazimenyuki yaani haziungani na atomu yingine kuwa molekyuli. Sababu ya kutomenyuka ni tabia ya mzingo elektroni wa nje kujaa kabisa; hapa mzingo elektroni wa nje huwa na idadi ya elektroni inayowezekana tofauti na elementi nyingi ambako mzingo elektroni wa nje ina idadi ya elektroni ambayo ni chini ya idadi ya nafasi zake. Kwa hiyo hakuna haja kutafuta hali thabiti zaidi; gesi hizi zimeshafikia hali thabibiti kila atomi peke yake. Hivyo hakuna kampaundi za gesi hizi.

neg:
Muungo metali
Muungo metali (pia: mbabadi metali, "") ni namna jinsi atomi za metali zinavyoshikana. Kani hii yatokana na elektroni huria zinazotembea kati ya atomi na kuvutwa na ioni za kiini.

neg:
Eksirei
Eksirei ina urefu wa wimbi mfupi, na hivyo zina nishati kubwa zaidi kuliko mionzi urujuanimno. Hizo zina urefu wa wimbi mfupi sana kuliko mwanga unaoonekana (mwanga ambao tunaweza kuona). Mionzi yenye urefu wa wimbi mfupi (nishati zaidi) kuliko eksirei inaitwa mionzi ya Gamma. Hizi ni sehemu zote za wigo wa umeme.

neg:
Kiini cha atomu
Kiini cha atomu (pia nyukliasi ya atomu; kwa Kiingereza:"atomic nucleus") ni sehemu ya ndani ya atomu inayozungukwa na mzingo elektroni.

neg:
Bakteria
Bakteria aina ya lithotrofiki hutumia misombo isokaboni kama chanzo cha nishati. Isokaboni fadhili za elektroni za kawaida ni hidrojeni,kaboni monoksidi, amonia (inayopelekea naitrifikashion), chuma na ayoni zingine za metali zilopungukiwa, na misombo kadhaa zilizopunguzwa za sulfuri. Mara nyingi gesi ya methane inaweza kutumika na bakteria aina ya methanotrof kama kiini cha elektroni na chakula katika kunaboli kwa kaboni. Katika aerobik fototrofi na kemolithotrofi, oksijeni hutumiwa kama kikomo kubalifu cha elektroni, na huku katika hali ya anaerobik, misombo isokaboni hutumika badala yake. Viumbe vingi aina ya Lithotrofiki ni ototrofiki, navyo viumbe aina ya oganatrofiki ni heterotrofiki.

neg:
Atomi
Kama idadi ya elektroni imepungua chini ya kiwango cha kawaida atomi yote ina chaji chanya na kuitwa "kationi". Kama elektroni imeongezwa chaji ya atomi yote huwa hasi na kuitwa "anioni".

neg:
Urani
Urani ni metali nyeupe nururifu katika mfululizo wa aktinidi. Isotopi yake U ni dutu asilia pekee inayoweza kuwa na mmenyuko mfululizo wa kinyuklia.

neg:
Mkondo wa umeme
Vipitishi mara nyingi ni metali kama waya. Katika mitambo ya kila siku, mkondo wa umeme unafanywa na harakati ya elektroni ndani ya waya. Metali zinafaa kama vipitishi hasa kutokana na kuwepo kwa elektroni huru zenye nafasi za kupitapita kati ya atomi au ioni za metali. Kadiri jinsi metali ina idadi kubwa zaidi ya elektroni huru ubora kama kipitishi cha umeme unaongezeka.

neg:
Titani
Titani ni elementi na metali yenye namba atomia 22 na alama Ti katika mfumo radidia wa elementi. Ni elementi mpito inayotafutwa sana kwa sababu ni nyepesi na imara sana na haiathiriwi rahisi kikemia yaani haishikwi na kutu.

neg:
Joseph John Thomson
Pamoja na gunduzi zake muhimu alikuwa pia mwalimu bora akachangia hivyo kwenye maendeleo ya sayansi. Mmoja wa wanafunzi wake alikuwa Ernest Rutherford aliyemfuata baadaye kuwa pfofesa wa fizikia kwenye Chuo Kikuu cha Cambridge. Nane kati ya wasaidizi wake waliendelea kupata baadaye pia tuzo za Nobel katika fani za fizikia au kemia (Francis William Aston, Charles Glover Barkla, Niels Bohr, Max Born, William Henry Bragg, Owen Willans Richardson, Ernest Rutherford, Charles Wilson). Mwanawe George Thomson alshinda mwaka 1937 tuzo ya Nobel kwa kuthebitisha tabia ya elektroni kuwa kama wimbi.

neg:
Antena
Antena au "erio" katika mambo ya redio na elektroniki ni nyaya za kupokelea mawimbi ya sauti. Antena kwa maneno mengine ni kifaa kitumiacho umeme kubadili nguvu ya umeme kuwa mawimbi ya sauti na kinyume chake.

neg:
Iota
Iota (pia: yodi) ni herufi ya tisa katika Alfabeti ya Kigiriki. Umbo la iota kubwa na ndogo limeendelea vilevile katika alfabeti ya Kilatini na hivyo hutumiwa vile hadi leo katika lugha zote zinazotumia mwandiko huo kama vile Kiswahili, Kiingereza na kadhalika.