query: Je,Marekani Ina idadi ya watu wangapi?

pos:
Marekani
Nchi ina wakazi zaidi ya milioni 320, na ina mchanganyiko mkubwa kuliko nyingine zote duniani.

neg:
Uislamu barani Amerika
Suriname ina asilimia kubwa ya Waislamu katika ukanda huu, ikiwa na asilimia 13 au watu 66,307, kwa mujibu wa sensa yake ya mwaka wa 2004. Hata hivyo, Marekani, inakadiriwa kuwa na idadi kubwa licha ya kukosa sensa ya dini kwa Uislamu, ina aminika kuwa ina idadi kubwa ya Waislamu, kati ya milioni 1.3 na 2.7.

neg:
Wastani
Nchini Marekani hesabu ilipigwa kuwa idadi ya vifo kwa safari za urefu wa kilomita milioni 160 (maili 100 milioni):Lakini kama namba za juu na zile chini ziko tofauti sana, na nyingi na namba za katikati ni chache, wastani unaweza kutupa picha isiyolingana na hali halisi. Mfano: takwimu ya utajiri na umaskini. Kama katika jamii kuna matajiri wachache lakini wako tajiri sana upande mmoja na maskini wengi tena maskini sana, pamoja na watu wachache katikati, tunaweza kupata wastani zisizoonyehsa picha ya kweli. Hapo wastani unaweza kuonyesha ya kwamba jamii kwa jumla imeendelea kuongeza mapato. Lakini tokeo hili linaonekana pia kama matajiri wanaongeza utajiri sana na maskini wanaongezeka umaskini kidogo. Hali halisi umaskini umepanuka na kuwa mbaya zaidi, lakini katika mazingira hayo takwimu inaweza kuonyesha kupanda kwa wastani ya mapato.

neg:
Marekani
Muungano wa Madola ya Amerika (kwa Kiingereza: "United States of America"), inajulikana pia kama Marekani (kwa Kiingereza: "United States", "US", "USA" au "America"), ni nchi inayopakana na Kanada na Meksiko katika Amerika ya Kaskazini, mbali ya kuundwa pia na visiwa vya Hawaii.

neg:
Las Vegas, Nevada
Las Vegas ni mji wa Marekani katika jimbo la Nevada. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao milioni 1.8 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 610 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Chihuahua (jimbo)
Jimbo lina wakazi wapatao 3,241,444 (2005) wanaokalia katika eneo la kilomita za mraba zipatazo 244,938.

neg:
San Diego, California
San Diego una wakazi milioni 1,3 katika eneo la 963.6 km².

neg:
Indonesia
Nchi ina wakazi 238,452,952 (2004) hivyo ina nafasi ya nne kati ya mataifa makubwa duniani. Ni nchi yenye Waislamu wengi kuliko nyingine zote duniani. Makabila asili ni 300 hivi; kubwa zaidi ni Wajava (42 %).

neg:
Jamaika
Mwaka 2012 Jamaika ilikuwa na wakazi 2,889,187. Nusu yao waliishi mjini. Umri wa wastani ni miaka 23, thuluthi moja ni watoto hadi miaka 14.

neg:
Philadelphia, Pennsylvania
Philadelphia ni mji wa Marekani katika jimbo la Pennsylvania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao milioni 5.4 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 12 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Orodha ya Marais wa Marekani
Kumeapishwa marais 43, na kumekuwa na marais 44, kwa sababu rais Grover Cleveland alihudumu mihula miwili isiyofuatana, na kwa hivi anahesabiwa mara mbili, kama rais nambari 22 na nambari 24. Marais wanne walifariki kawaida wakiwa mamlakani (William Henry Harrison, Zachary Taylor, Warren G. Harding, na Franklin D. Roosevelt), mmoja akajiuzulu (Richard Nixon), na wanne wakauawa (Abraham Lincoln, James A. Garfield, William McKinley, na John F. Kennedy). Rais wa kwanza wa Marekani alikuwa George Washington, aliyeapishwa 1789 bada ya kupigiwa kura na wajumbe wote katika kongamano. William Henry Harrison alihudumu kwa muda wa siku 31 pekee, mwaka 1841, naye Franklin D. Roosevelt akahudumu kwa muda mrefu zaidi kuliko wote, miaka 12. Rais wa sasa ni Barack Obama, aliyeapishwa 20 Januari 2009.

neg:
Omaha, Nebraska
Omaha ni mji wa Marekani katika jimbo la Nebraska. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 440,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 332 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Tanzania
Idadi ya watu kwa mujibu wa sensa ya mwaka 2012 ilikuwa 44,928,923 (nchi ya 30 duniani) kutoka 34,443,603 waliohesabiwa katika sensa ya mwaka 2002.

neg:
Samoa ya Marekani
Kuna wakazi 54,719 (wengi wakiwa wametokana na wakazi asili) katika eneo la nchi kavu la km² 199.

neg:
Kanisa Katoliki
Kati ya madhehebu ya Kikristo, Kanisa Katoliki linakusanya waamini 1,299,000,000, yaani nusu ya wafuasi wote wa Yesu, na 17.7 % ya binadamu wote, likiwa na asilimia kubwa ya waamini kati ya wananchi wa Amerika (63.7%) na Ulaya (39.9%).

neg:
Orodha ya miji ya Marekani
Hii ni orodha ya miji ya nchi ya Marekani yenye angalau idadi ya wakazi 100,000 (2008).

neg:
Tagged
Mtandao huu wa Tagged ambao mwanzoni ulilenga vijana pekee, sasa hivi una wanachama wengi kutoka katika kikundi cha umri wa miaka 35-49 kuliko kikundi chochote kingine. Idadi ya vijana walio wanachama katika Marekani sasa ni 8% tu. Kila mwezi, Tagged hutembelewa na watumiaji milioni 7.6 kutoka US kila mwezi na watumiaji milioni 26 duniani kote. Asilimia sabini na tano ya watumiaji huwa na pato la chini ya $ 60,000 kila mwaka na 61% huwa na elimu isiyofikia chuo cha taasisi.

neg:
Kijapani
Kwa jumla kuna wasemaji milioni 124, karibu wote wakiishi nchini Japan. Kutokana na uhamiaji kuna takriban wasemaji 420,000 katika Marekani (zaidi ya nusu wako Hawaii) na 380,000 huko Brazil.

neg:
Oregon
Jimbo lina wakazi wapatao 3,790,060 (2008) wanaokalia katika eneo la kilomita za mraba zipatazo 255,026.

neg:
Tennessee
Tennessee ni jimbo la kujitawala la Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani. Imepakana na Kentucky, Virginia, North Carolina (Carolina Kaskazi), Georgia, Alabama, Mississippi, Arkansas na Missouri. Mipaka asilia ni Mto Mississippi upande wa maghaibi. Mji mkuu ni Nashville na mji mukubwa ni Memphis. Jimbo lina wakazi wapatao 6,214,888 (2008) wanaokalia katika eneo la kilomita za mraba zipatazo 109,247.

neg:
Watu wa Emirati
Wakazi hao wengine wa UAE (83,5%) wanajumuisha wafkuzwa-nchi, asilimia kubwa ikitoka Asia ya Kusini kutoka nchi kama vile Uhindi (1,75 milioni), Pakistan (1,25 milioni) na Bangladesh (500.000). Watu kutoka Jamii zingine, ikiwa ni pamoja na China, Ufilipino, Thailand, Korea, Afghanistan na Iran ni takriban milioni moja. Wafkuzwa-nchi kutoka Ulaya, Australia, Afrika Kaskazini, Afrika na Amerika ni kama watu 500,000.
Sensa ijayo itafanyika katika mwaka 2010.

neg:
San Francisco
San Francisco ni mji wa Marekani uliopo kwenye mwambao wa Pasifiki katika jimbo la Kalifornia. Ni mji mkubwa wa nne wa Kalifornia ukiwa na wakazi 744,000.

neg:
Kanada
Kanada ni nchi kubwa ya Amerika ya Kaskazini na ya pili duniani kwa eneo baada ya Urusi, lakini idadi wa wakazi ni 35,675,834 tu.

neg:
Kisukari aina ya 2
Viwango vya kisukari mwaka wa 1985 vilikadiriwa kuwa milioni 30 vikiongezeka hadi milioni 135 mwaka wa 1995 na milioni 217 mwaka wa 2005.Ongezeko hili linaaminika kusababishwa na kuongezeka kwa watu wazee ulimwenguni, upungufu wa kufanya mazoezi na kuongezeka kwa viwango vya unene wa kupindukia.Nchi tano zilizo na idadi kubwa ya watu walio na kisukari kufikia mwaka wa 2000 ni India, ikiwa na milioni 31.7 , China milioni 20.8 , Marekani milioni 17.7 , Indonesia milioni 8.4   na Japani milioni 6.8 . Kisukari kinatambuliwa na [[Shirika la Afya Duniani]] kama [[janga]] la ulimwengu.

neg:
Funguvisiwa la Britania
Wakazi ni 71,881,243 (2018).

neg:
Kisonono
Ingawa kwa makisio maambukizi 360,000 ya kisonono huripotiwa kila mwaka nchini Marekani, wataalamu wamekisia kuwa watu karibia 650,000 huambukizwa kwa mwaka. Kimataifa yanakadiriwa kuwa kati ya milioni 33 na 106 kwa mwaka. Wagonjwa ni 0.8% ya wanawake wote na 0.6% ya wanaume wote.

neg:
Winston-Salem, North Carolina
Winston-Salem ni mji wa Marekani katika jimbo la North Carolina. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 468,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 296 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Visiwa vya Karibi
Wakazi wote ni 43,489,000 (2016). Mara nyingi ni wa mchanganyiko wa asili ya Kiafrika, ya Kizungu na pia ya Waindio pamoja na watu wenye asili ya Asia (hasa Uhindi, Indonesia na Uchina) katika visiwa ambako wafanyakazi walitafutwa ng'ambo baada ya mwisho wa utumwa.

neg:
Memphis, Tennessee
Memphis ni mji wa Marekani katika jimbo la Tennessee. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao milioni 1.28 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 103 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Ames, Iowa
Ames ni mji wa Marekani katika jimbo la Iowa. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 57,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 287 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 55.9 km².

neg:
Missouri
Missouri ni jimbo la kujitawala la Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani. Mji mkuu ni Jefferson City na Kansas City ni mji mkubwa. Imepakana na Iowa, Illinois, Kentucky, Tennessee, Arkansas, Oklahoma, Kansas na Nebraska. Jimbo lina wakazi wapatao 5,911,605 (2008) wanaokalia katika eneo la kilomita za mraba zipatazo 180,533.

neg:
Mississippi
Mississippi ni jimbo la kujitawala la Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani. Mji mkuu na mji mukubwa ni Jackson. Idadi ya wakazi wa jimbo lote hufikia watu 2,938,618 (2008) wanaokalia eneo la 125,443 km² ambalo ni hasa milima na jangwa. Imepakana na Tennessee, Alabama, Louisiana na Arkansas. Upande wa kusini imepakana na maji ya Ghuba ya Meksiko, magharibi mwa mto Mississippi.
Tovuti Rasmi ya Jimbo la Alabama

neg:
Minnesota
Minnesota ni kati ya majimbo ya kujitawala ya Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani. Mji mkuu wa jimbo ni Saint Paul na mukubwa jimboni ni Minneapolis. Iko katikati ya Marekani bara ikipakana na Kanada (Manitoba) na Ontario), Wisconsin, Iowa, South Dakota, na North Dakota. Upande wa maawio kuna la ziwa Superior. Idadi ya wakazi wa jimbo lote hufikia watu 5,220,939 (2008) wanaokalia eneo la 225,365 km² ambalo ni hasa milima na jangwa.

neg:
Kenya
Idadi ya watu imeongezeka sana katika miaka ya karibuni na kufikia milioni 49.

neg:
Roma
Roma una wakazi milioni 2,870,336 katika eneo la km² 1,287.36.

neg:
Brazil
Brazil ni nchi kubwa ya Amerika ya Kusini na pia ni nchi yenye wakazi wengi kushinda nchi zote za bara hilo. Eneo lake ni karibu nusu ya bara lote.

neg:
Arkansas
Arkansas ni jimbo la kujitawala la Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani. Idadi ya wakazi wa jimbo lote hufikia watu 2,855,390 (2007) wanaokalia eneo la 137,002 km² ambalo ni hasa milima na jangwa. Imepakana na Missouri, Tennessee, Mississippi, Louisiana, Texas na Oklahoma. Mji mkuu na mji mkubwa wa jimbo ni Little Rock (jabali mdogo).

neg:
Ukambi
Ukambi huathiri takriban watu milioni 20 kila mwaka, hasa katika maeneo yanayoendelea barani Afrika na Asia. Ukambi husababisha vifo vingi vinavyoweza kuzuiwa kwa kutumia chanjo ikilinganishwa na magonjwa mengine. Ukambi ulisababisha takriban vifo 96,000 katika mwaka wa 2013 ikilinganishwa na vifo 545,000 katika mwaka wa 1990. Katika mwaka wa 1980, ugonjwa huu ulikadiriwa kusababisha vifo milioni 2.6 kila mwaka. Kabla ya uchanjaji nchini Marekani, kati ya visa milioni tatu na milioni nne vilitokea kila mwaka. Watu wengi wanaoambukizwa na kufariki huwa wenye umri wa chini ya miaka mitano. Hatari ya kifo kwa walioambukizwa kwa kawaida huwa asilimia 0.2, lakini hii inaweza kuongezeka hadi asilimia 10 kwa wale walio na utapiamlo. Ukambi hauaminiki kuathiri wanyama.

neg:
Washington
Mji mkuu wa jimbo ni Olympia. Hii ni mji mdogo. Miji miwili mikubwa ya jimbo ni Seattle na Spokane.
Eneo la jimbo ni 184,824 km² na idadi ya wakazi inazidi milioni sita.

neg:
Kata ya Antelope, Nebraska
Katika sensa ya mwaka wa 2000, kulikuwa na watu 7452, kaya 2953 , familia 2073 zilizoishi katika kata hii. Wiani ya wakazi ilikuwa watu 9 katika maili 1 mraba (3/km ²). Kulikuwa na vitengo vya nyumba 3,346 katika wiani ya wastani ya 4 kwa kila maili mraba (2/km ²). Ujumuisha awa rangi ulikuwa 98.82% weupe, 0.05% weusi au Afrika Amerika, 0.31% Amerika wa Asili, 0.05% Asia, 0.28% kutoka jamii nyingine, na 0.48% kutoka jamii mbili au zaidi. 0.70% ya idadi ya watu walikuwa wahispani au Latino wa rangi yoyote. 57.9% walikuwa wa Kijerumani, 6,6% Waingereza , 6,6% Amerika na 5,9% asili ya Kiayalandi kulingana na Sensa ya 2000.
Kulikuwa na kaya 3640 ambazo 36.0% zilikuwa na watoto chini ya umri wa miaka 18 , 62.50% walikuwa wamefunga ndoa , 5.50%zilikuwa na mwanamke bila bwana , na 29.80%zisizo na familia. 26.3% ya kaya zote ni watu binafsi na 16.20%ni mtu anayeishi peke yake ambaye alikuwa na umri wa miaka 65 au zaidi. Ukubwa wa wastani wa kaya ulikuwa 2.49 na ukubwa wa familia ya wastani ilikuwa 3.05. .
Katika kata hii wakazi walitandaa kote kwa 27.50% chini ya umri wa miaka 18, 6.20% 18-24, 23.30% 25-44, 23.20% 45-64, na 19.90% ambao walikuwa na umri wa miaka 65 au zaidi. Umri wa wastani ulikuwa miaka 31. Kwa kila wanawake 100 kulikuwa wanaume 96.80 Kwa kila wanawake 100 katika umri wa 18 na juu, kulikuwa na wanaume 94.30.
Mapato ya wastani kwa kaya katika kata hii ilikuwa $ 30.114, na kipato cha wastani kwa familia kilikuwa $ 36.240. Wanaume walikuwa na kipato cha wastani cha $ 26.288 dhidi ya $ 16.926 kwa wasichana. Pato la wastani la kata hii lilikuwa $ 14.601. Karibu 10.30% ya familia na 13.60% ya idadi ya watu walikuwa chini ya mstari wa umaskini, ikiwa ni pamoja na 17.20% ya wale walio chini ya umri wa 18 na 11.90% ya wale walio na wa 65 au zaidi.

neg:
Maradhi ya zinaa
Pamoja na kuenea kwa elimu juu ya ugonjwa huu, CDC wamekadiria kuna maambukizi mapya 40,000 kila mwaka Marekani na kuwa kwa ujumla kati ya Waamerika 800,000 hadi 900,000 wameambukizwa VVU.

neg:
Lawrence, Massachusetts
Lawrence ni mji wa Marekani katika jimbo la Massachusetts. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 70,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 15 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 19 km².

neg:
Mapinduzi ya Viwandani
Kulingana na Robert Hughes katika kitabu chake "The Fatal Shore", idadi ya wakazi wa Uingereza na Wales, ambayo ilikuwa imebaki katika kiwango bila kusonga cha milioni 6 kutoka mwaka wa 1700 hadi mwaka wa 1740, kiliongezeka pakubwa baada ya mwaka wa 1740. Idadi ya watu wa Uingereza ilikuwa imeongezeka kwa zaidi ya mara mbili kutoka milioni 8.3 mnamo mwaka wa 1801 hadi milioni 16.8 mnamo mwaka wa 1851 na, kufikia mwaka wa 1901, ilikuwa imeongezeka karibu mara mbili hadi milioni 30.5. Kadiri hali ya maisha na huduma za kiafya zilivyoboreka wakati wa karne ya 19, ndivyo idadi ya watu nchini Uingereza ilivyoongezeka maradufu kila miaka 50. Idadi ya watu ya Bara Ulaya iliongezeka maradufu wakati wa kipindi cha karne ya 18, kutoka takriban milioni 100 hadi karibu milioni 200, na kuongezeka maradufu tena wakati wa kipindi cha karne ya 19, hadi karibu milioni 400.

neg:
Detroit, Michigan
Detroit ni mji wa Marekani katika jimbo la Michigan. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao milioni 5.4 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 183 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Albania
Wamebaki wakazi 2,876,591 (2017). Zaidi ya 98% za wakazi hutumia lahaja za Kialbania ambacho ni lugha ya pekee kati ya lugha za Kihindi-Kiulaya. Lakini wengi wanazungumza pia Kigiriki au lugha nyingine.

neg:
Chesapeake, Virginia
Chesapeake ni mji wa Marekani katika jimbo la Virginia. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2009, mji una wakazi wapatao milioni 1.4 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 9 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Uhindi
Kwa eneo ina nafasi ya saba duniani, lakini kwa idadi ya wakazi (1,276,267,000 mwaka 2015) ni nchi ya pili baada ya China. Kati ya nchi za kidemokrasia ndiyo yenye watu wengi zaidi duniani. Tena inakadiriwa kwamba miaka ya hivi karibuni itapiku China.

neg:
Uingereza
Uingereza (pia: Ingilandi, England) ni nchi kubwa ndani ya Ufalme wa Muungano yenye wakazi milioni 50 au 83% ya wakazi wa Ufalme wote na eneo lake ni theluthi mbili ya kisiwa cha Britania.

neg:
Vietnam
Kwa jumla kuna wakazi milioni 86.5 million.

neg:
Marekani
Vita vya wenyewe kwa wenyewe nchini Marekani vilipigwa kuanzia 1861 hadi 1865 kati ya majimbo ya kusini na majimbo ya kaskazini nchini Marekani. Sababu mojawapo muhimu ya vita ilikuwa suala la utumwa. Majimbo ya kaskazini yaliwahi kupiga utumwa marufuku lakini majimbo ya kusini yaliendelea na sheria zilizoruhusu utumwa na matajiri wengi wa kusini walitegemea kazi ya watumwa. Vita vilikuwa virefu na watu 650.000 walikufa, lakini mwishoni kaskazini ilishinda.

neg:
Los Angeles
Los Angeles (mara nyingi kifupi L.A.) ni mji wa Kalifornia ya kusini. Ni mji mkubwa kuliko yote ya Kalifornia na mji mkubwa wa pili wa Marekani mwenye wakazi 3,847,400 mjini penyewe na hadi milioni 18 katika rundiko la mji. Mji uko kando la Pasifiki katika tambarare kati ya bahari na milima.

neg:
Wyoming
Wyoming ni jimbo la kujitawala la Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani. Mji mkuu na mji mkubwa ni Cheyenne. Miji muhimu baada ya Cheyenne ni Casper, Laramie na Rock Springs. Imepakana na Montana, South Dakota (Dakota Kusini), Nebraska, Colorado, Utah na Idaho. Jimbo lina wakazi wapatao 532,668 (2008) wanaokalia katika eneo la kilomita za mraba zipatazo 253,348.

neg:
Umoja wa Ulaya
Jumla ya wakazi ni milioni 507.4 (2013). Kuna miji 16 yenye watu zaidi ya milioni moja kila mmojawapo, kuanzia London na Paris ambayo inazidi milioni 10.

neg:
Illinois
Eneo la jimbo ni 140,998 km² likiwa na wakazi 12,831,970 hivyo kuna msongamano wa watu 86.27/km². Idadi kubwa hukaa katika rundiko la jiji la Chicago penye wakazi milioni 9.

neg:
Alaska
Eneo lake ni kubwa kushinda majimbo mengine ya Marekani lakini idadi ya wakazi ni ndogo kutokana na mazingira magumu kuna wakazi 627,000 pekee (2000). Hali ya hewa ni baridi sana na katika sehemu kubwa ya jimbo hakuna uwezekano wa kulima mashamba.

neg:
Chicago
Chicago ni mji mkubwa wa jimbo la Illinois na pia mji mkubwa wa tatu nchini Marekani. Iko kando ya Ziwa Michigan. Idadi ya wakazi ni 2,900,000 (2000) na pamoja na rundiko la mji ni watu milioni tisa.

neg:
Afrika
Afrika ni bara la pili duniani kwa ukubwa, likiwa na eneo la kilometa za mraba zipatazo 30,370,000 na kwa idadi ya wakazi, hao wakiwa 1,225,080,510 (mwaka 2016). Asia ndiyo bara pekee la kushinda Afrika.

neg:
Jamhuri ya Watu wa China
China ikiwa na wakazi milioni 1,376 ni nchi yenye watu wengi zaidi duniani. Historia yake yote iliona tena na tena vipindi vya njaa kutokana na idadi kubwa ya watu wake. Msongamano wa watu kwa wastani ni wakazi 145 kwa kilomita ya mraba. Lakini tofauti ziko kubwa kati ya miji mikubwa ambako milioni 115 wanakaa kwenye eneo la km² 50,000 na Tibet yenye watu 2 tu kwa kilomita ya mraba.

neg:
Marekani
Eneo la Marekani lina ukubwa wa kilometa mraba 9,826,675 na liko hasa katika bara la Amerika Kaskazini kati ya Kanada upande wa kaskazini na Meksiko upande wa kusini.

neg:
Nigeria
Nigeria hukadiriwa kuwa na wakazi takriban milioni 180. Inasemekana nusu ya wakazi wote wana umri wa chini ya miaka 14. Hata hivyo ni vigumu kupata namba halisi kwa sababu ya umuhimu wake katika siasa.

neg:
Ukristo
Kwa miaka 100 ya mwisho asilimia za Wakristo kati ya watu wote zimebaki 33, yaani mmoja kwa watatu, lakini uwiano kati ya mabara umebadilika sana, kwa maana katika Afrika, Asia na nchi nyingine zinazoendelea Wakristo wameongezeka, kumbe Ulaya na Amerika Kaskazini wamepunguaPew Research Center inakadiria kwamba mwaka 2050, watazidi bilioni tatu.. Wakati huo Wakatoliki na Waprotestanti huenda wakalingana kwa idadi.
Kuhusu maeneo ambako Wakristo wanapungua, ni kwamba, kutokana na historia ya Kanisa kuwa na mchanganyiko wa mazuri na mabaya, wengine wanahisi kuwa halina maana tena. Pia kuna makundi kama Wakomunisti na Wamasoni ambayo yanakusudia kabisa kufuta Ukristo kwa kutangaza kasoro za waumini na viongozi wao, pamoja na kuhimiza watu kwenda kinyume cha maadili.

neg:
Massachusetts
Massachusetts ni jimbo (commonwealth) la kujitawala la Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani. Mji mkuu na mji mkubwa wa jimbo ni Boston. Kwa miji mingine, angalia orodha ya miji. Idadi ya wakazi wa jimbo lote hufikia watu 6,497,967 (2007) wanaokalia eneo la 27,336 km² ambalo ni hasa milima na jangwa. Imepakana na Vermont, New Hampshire, Rhode Island, Connecticut, na New York. Upande wa mashariki maji ya Atlantiki.

neg:
Mnyoo
asilimia ya watu bilioni 1.5 wameambukizwa minyoo hii, hasa katika Afrika na Asia. ugonjwa wa minyoo huwa kawaida nchiniMarekani ikiwa ni pamoja na Ghuba Coast, Nigeria na Asia ya Kusini. Utafiti mmoja umeeleza kwamba kiwango cha maambukizi ya ugonjwa wa minyoo nchini Marekani kuwa karibu 4,000,000 (2%) [8]. Katika utafiti wa jamii vijijini Nova Scotia, 28.1% ya watu 431 walikuwa na ugonjwa wa minyoo, wote kuwa chini ya miaka 20, wakati wote 276 majaribio katika mji mkuu Halifax walikuwa hasi .
Utuaji wa ova (mayai) katika vidokezo maji taka katika kiwango cha matukio ascariasis. Utafitiwa mwaka 1978 ulionyesha kwamba 75% ya sampuli avloppsslam sampuli katika vyanzo vya Marekani zilizoko mijini "Ascaris" ova, kwa viwango kama juu kama 5-100 mayai kwa lita . Katika Frankfort, Indiana, 87.5% ya sampuli sludge walikuwa chanya kwa "Ascaris, Toxocara, Trichuris," na hookworm . Katika Macon, Georgia, mmoja wa sampuli za udongo 13 majaribio chanya kwa "Ascaris" . Manispaa ya maji machafu katika Riyadh, Saudi Arabia wanaona zaidi ya 100 kwa lita mayai ya maji machafu na katika Chekoslovakia ilikuwa kama juu kama mayai 240-1050 kwa lita .

neg:
Norfolk, Virginia
Norfolk ni mji wa Marekani katika jimbo la Virginia. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao milioni 1.8 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 2 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Antelope, Montana
Katika sensa ya mwaka wa 2000, kulikuwa na watu 43,Kaya 21 , na familia 11 katika CDP. wiani ya Idadi ya watu ilikuwa 532.7 kwa maili mraba (207.5/km ²). Kulikuwa na nyumba aina 24 na wiani wastaniwa 297.3/sq mi (115.8/km ²). Rangi katika CDP likikuwa 100.00% weupe.
Kulikuwa na kaya 21 ambapo 23.8% zilikuwa na na watoto chini ya umri wa miaka 18 , 38.1% kulikutwa na wafunga ndoa wanaoishi pamoja , 4.8% zilikuwa na mwanamke bila bwana , na 47.6% zisizo na familia. 47.6% ya kaya zote ni watu binafsi na 14.3% ni mtu anayeishi peke yake ambaye alikuwa na umri wa miaka 65 au zaidi. Ukubwa wa wastani wa kaya ulikuwa 2.05 na ukubwa wa familia ya wastani ilikuwa 3.00.
Katika CDP idadi ya watu mara kuenea nje kwa 18.6% chini ya umri wa miaka 18, 16.3% 18-24, 14,0% 25-44, 34.9% 45-64, na 16.3% ambao walikuwa na umri wa miaka 65 au zaidi. Umri wa wastani ulikuwa miaka 31. Kwa kila wanawake 100 kulikuwa wanaume 168.8 . Kwa kila wanawake 100 katika umri wa 18 na juu, kulikuwa na wanaume 169.2.
Mapato ya wastani kwa kaya katika CDP ilikuwa $ 16.500, na kipato wastani kwa familia kilikuwa $ 16.500. Wanaume walikuwa na wastani wa kipato cha $ 21.250 dhidi $ 15.250 kwa wanawake. Mapatao ya wastani katika CDP ilikuwa $ 5.455. Kulikuwa na 28.6% ya familia na 22.4% ya idadi ya watu wanaoishi chini ya mstari wa umaskini, ikiwa ni pamoja na 26.9% ya chini mika 18 na hakuna aliyekuwa zaidi ya miaka 64.

neg:
New Haven, Connecticut
New Haven ni mji wa Marekani katika jimbo la Connecticut. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2006, mji una wakazi wapatao 850,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 18 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Afrika
Mwaka 2010 idadi ya wakazi wa nchi zote za Afrika ilipita bilioni 1. Ni kwamba idadi yao imeongezeka sana katika miaka 40 iliyopita, ikipiku zile za Ulaya na Amerika.

neg:
Uyahudi
Siku hizi wako karibu milioni 15 duniani kote, hasa nchini Israel na Marekani.

neg:
Seattle, Washington
Seattle ni mji katika jimbo la Washington (ncha ya magharibi na kaskazini ya Marekani). Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao milioni 3.3 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 0-158 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Aurora, Illinois
Aurora ni mji wa Marekani katika jimbo la Illinois. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 170,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 203 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Kahawa
Wakazi wa Marekani katika mwaka 1998 walitumia kahawa tani 1.148.000 inayolingana na wastani wa matumizi ya vikombe 1.8 kwa siku kila mkazi.

neg:
Korea Kaskazini
Jeshi la Wananchi wa Korea ni jeshi la Korea Kaskazini lenye askari 1,106,000, kwa hiyo nchi hii iko kati ya nchi tano duniani zilizo na jeshi la kudumu lenye askari zaidi ya milioni. Kulingana na idadi ya wakazi wanajeshi ni wengi kabisa; kuna mwanajeshi 1 kwa raia 20. (kwa ulinganifu Uhindi uhusiano ni 1:865, Marekani 1:220). Pamoja na wanamgambo kuna watu milioni 4.7 waliotayarishwa kubeba silaha.

neg:
Marekani
Funguvisiwa ya Hawaii ni jimbo la visiwani katika bahari ya Pasifiki. Ni jimbo la 50 na la mwisho mpaka sasa.

neg:
Martinique
Idadi ya wakazi ni 386,486. Takriban 90% ni wa asili ya Afrika au machotara wa aina mbalimbali. Wazee wao waliletwa huko kama watumwa kwa ajili ya kazi katika mashamba ya miwa. Kikundi kikubwa cha pili ni Wazungu (5%). Waliobaki ni Wahindi, Waarabu na Wachina.

neg:
Umoja wa Nchi za Asia ya Kusini-Mashariki
Tangu kwa na nchi wanachama 10 eneo la umoja huu ulikuwa 4,500,000 km na uchumi wake unakua haraka ulifikia pato la trilioni USD $1.4 mnamo mwaka 2008. Jumla ya wakazi ilikuwa watu 575,000,000 ambayo ni sawa na 8% za watu wote duniani.

neg:
Denmark
Mnamo Januari 2017, wakazi walikuwa 5,748,769. Kati yao, Wadani asili ni 88,67%. Wengine ni wahamiaji (kutoka Poland, Uturuki, Ujerumani, Iraq, Romania, Syria, Somalia, Iran, Afghanistan n.k.) au wamezaliwa na mhamiaji walau mmoja.

neg:
Augusta, Maine
Augusta ni jina la mji mkuu wa jimho la Maine nchini Marekani. Idadi ya wakazi ya mjini hapa ilikadiriwa hadi kufikia kiasi cha watu 18,560 wanaoishi mjini hapa. Mji uliazishwa mnamo mwaka wa 1754. Mji upo m 20 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Orodha ya majimbo ya Marekani
Majimbo ya Marekani ni jumla la madola 50 ya Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani yanayojitawala katika mambo mengi ya ndani.

neg:
Virginia Beach, Virginia
Virginia Beach ni mji wa Marekani katika jimbo la Virginia. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao milioni 1.8 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 6 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Kansas
Jimbo lina wakazi wapatao 6,376,792 (2008) wanaokalia katika eneo la kilomita za mraba zipatazo 213,096.

neg:
Trakoma
Ulimwenguni, takriban watu milioni 80 wako na maambukizi ya hivi karibuni. Katika maeneo mengine maambukizi yanaweza kuwepo kwa ukubwa wa kati ya asilimia 60–90 ya watoto na mara nyingi huathiri wanawake kuliko wanaume kwa sababu ya kuwa karibu na watoto. Ugonjwa huu ni ksababishi cha ukosefu wa kuona vizuri kwa watu milioni 2.2 ambapo milioni 1.2 ni vipofu kabisa. Hutokea mara nyingi kwa nchi 53 za Afrika, Asia, Amerika Kusini na ya Kati na karibu watu milioni 230 wako hatarini. Inachangia hasara ya dola bilioni 8 ya kiuchumi kila mwaka. Ni ya kikundi cha magonjwa kinachojulikana kama magonjwa ya tropikali yasiyozingatiwa.

neg:
Thousand Oaks, California
Thousand Oaks ni mji wa Marekani katika jimbo la California. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 130,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 270 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 143 km².

neg:
Marekani
Marekani imeunganisha upana wote wa bara kutoka Bahari ya Atlantiki hadi Pasifiki, ikigawanywa kwa majimbo 48 yanayojitawala.

neg:
.07%
Linderman anaeleza kwamba, hata kama nusu ya wakazi wa New York City watauawa kwenye mlipuko huo, itawakilisha kiasi cha .07% ya wakazi wa dunia nzima, hasara inayokubalika. Pia, ametoa siri ya kwamba ana uwezo wa kutibu wengine, na hivyo amezoea kuwa mmoja kati ya kundi la mashujaa, lakini anakua akivaa uokozi wa dunia "maisha mamoja kwa wakati mmoja" na badala ya mipango ya kusaidia dunia ijisaidie yenyewe, huku Nathan akiibuka kwa sauti ya pamoja baada ya msiba. Miongoni mwa michoro Linderman anayoonesha kwa Nathan, mmoja ambao anaonekana Nathan amesimama kwenye Ofisi ya Rais Marekani.

neg:
Marekani
Asilimia 70.6 hivi ya wakazi wanafuata Ukristo katika mojawapo ya madhehebu yake, hasa ya Uprotestanti (46.5%), ingawa ile kubwa zaidi ni Kanisa Katoliki (20.8%).

neg:
Utapiamlo
Kulikuwa na watu milioni 925 waliokuwa na utapiamlo duniani katika mwaka wa 2010, ongezeko la milioni 80 tangu 1990.

neg:
Eugene, Oregon
Eugene ni mji wa Marekani katika jimbo la Oregon. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao milioni 340,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 131 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Demografia ya Afrika
Kwa sasa ongezeko ni la asilimia 2.6 kwa mwaka na wakazi wa Afrika wamekuwa 1,225,080,510 (2016), sawa na 15% za watu wote duniani. Umoja wa Mataifa unatabiri kwamba wanaweza kufikia 26% mwaka 2050 (2,500,000,000) na 39% mwaka 2100 (4,400,000,000).

neg:
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Namba zinazotajwa zimenakiliwa kutoka "(en:wikipedia List of countries by population (United Nations))" mnamo Oktoba 2017 bila kuhakikisha kama takwimu ni sawa.

neg:
Senegal
Kuna wakazi milioni 13.5 na idadi kubwa ni wa chini ya umri wa miaka 20. Wameongezeka sana, mnamo mwaka 1985 idadi ilikuwa milioni 5 tu.

neg:
Wakutu
Mwaka 1987 walikadiriwa kuwa 45,000 .

neg:
Marekani
Mji mkuu wa Marekani ni Washington DC.

neg:
Ghana
Nchi ya Ghana ina idadi ya watu inayokadiriwa kuwa milioni 27.

neg:
Lama (mnyama)
Inaonekana kwamba lama wamekuja kwa asili kutoka nyanda za Amerika Kaskazini takribani miaka milioni 40 iliyopita. Walihamia Amerika Kusini takribani miaka milioni tatu iliyopita. Mwishoni mwa zama ya barafu ya mwisho (miaka 10,000–12,000 iliyopita), wanyama wa familia Camelidae walikuwa wametoweka Amerika Kaskazini. Mnamo 2007, idadi ya lama na alpaka pamoja ilikuwa zaidi ya milioni saba Amerika Kusini, na kutokana na uingizaji kutoka Amerika Kusini mwishoni mwa karne ya 20, sasa kuna zaidi ya lama 158,000 na alpaka 100,000 wanaoishi Marekani na Kanada.

neg:
Alabama
Alabama ni jimbo la kujitawala la Muungano wa Madola ya Amerika au Marekani. Mji mkuu ni Montgomery na mji mkubwa jimboni ni Birmingham. Alabama imepakana na Tennessee, Georgia, Florida na Mississippi. Upande wa kusini ni maji ya Ghuba ya Meksiko. Idadi ya wakazi wa jimbo lote hufikia watu mil. 4,661,900 (2008) wanaokalia katika eneo la 135,765 km² ambalo ni hasa milima na jangwa.

neg:
Iceland
Eneo lake ni km² 103,000 lakini idadi ya watu ni laki tatu pekee.

neg:
Wapentekoste
Tangu tapo hilo lilipoanza mwaka 1907 huko Marekani, Wapentekoste wameshakuwa zaidi ya milioni 279, mbali ya Wakristo wa madhehebu ya zamani walioathiriwa nalo ambao wanaitwa mara nyingi Wakarismatiki na ambao idadi yao inalingana na hiyo.

neg:
Washington, D.C.
Washington D.C. ni mji mkuu wa Marekani mwenye wakazi 553,523. Kifupi "D.C." baada ya jina chamaanisha "District of Colombia" ambayo ni mkoa wa shirikisho yaani eneo lililotengwa moja kwa moja kwa vyombo vya shirikisho la Marekani kwa sababu maeneo mengine ya Marekani yako chini ya majimbo mbalimbali yanayojitawala.

neg:
Bridgeport, Connecticut
Bridgeport ni mji wa Marekani katika jimbo la Connecticut. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2006, mji una wakazi wapatao 140,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 1 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 50.2 km².


query: Je,lugha ya kiswahili ndyio lugha rasmi ya nchi ya Tanzania?

pos:
Tanzania
Kiswahili ndiyo lugha ya taifa na inazidi kuwa lugha mama kwa watoto wengi, hasa mijini. Walau asilimia 90 za wakazi wanakitumia walau kama lugha ya pili. Kiswahili ni mojawapo kati ya lugha za Kibantu: hii imesaidia sana kukubaliwa kwa Kiswahili nchini, kwa sababu idadi kubwa ya Watanzania ni wasemaji wa lugha za Kibantu. Kiswahili kinatumika kama lugha baina ya watu wa makabila mbalimbali na kwa mambo rasmi; kwa hiyo ni lugha rasmi ya dhati.

pos:
Lugha ya taifa
Lugha ya Taifa inakuwa kama nembo ya Taifa husika, hii inachangiwa na suala la lugha ya Taifa kuwa kama kitambulisho cha Taifa husika, kwa mfano, lugha ya Kiswahili nchini Tanzania inakuwa kama nembo ya Taifa, kwa sababu ni sehemu ya utamaduni yaani mila na desturi za Watanzania.

neg:
Kamusi za Kiswahili
Kamusi hizo ni vyombo muhimu kwa kukuza na kuimarisha Kiswahili, ambacho kwa sasa ni lugha rasmi ya Jumuia ya Afrika Mashariki na mojawapo kati ya lugha za mawasiliano za Umoja wa Afrika.

neg:
Uenezi wa Kiswahili
Kiswahili ni lugha ambayo ilikuwa ikitumiwa na wakazi wa maeneo ya pwani ya Afrika Mashariki hata kabla ya ukoloni. Lugha hii ilitumika katika kufanyia mawasiliano na ilitumika kuwaunganisha watu kwa kuwa waliweza kuelewana na kuongea kwa mshikamano wa watu wengi.

neg:
Uislamu nchini Tanzania
Machifu wengi, hata sehemu za Uganda, wamesilimu na kuwa Waislamu na kuanza kushirikiana na Waislamu wa pwani. Biashara ya utumwa haijasaidia kueneza Uislamu tu, bali pia lugha ya Kiswahili na utamaduni wa Waswahili.

neg:
Klabu za Kiswahili
*2. Kudumisha umoja na mshikamano wa watumiaji wa lugha ya Kiswahili ndani na nje ya Tanzania.

neg:
Kihehe
Kihehe ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wahehe. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kihehe imehesabiwa kuwa watu 805,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kihehe iko katika kundi la G60.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:

neg:
Kimagoma
Kimagoma ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wamagoma. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kimagoma imehesabiwa kuwa watu 9000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimagoma iko katika kundi la G60. Inafanana hasa na Kikinga.

neg:
Lugha ya taifa
Lugha ya taifa ni lugha au lahaja iliyoteuliwa miongoni mwa lahaja nyingi zilizopo katika jamiilugha fulani iliyopo katika eneo fulani ili itumike katika mawasiliano ya jamii hiyo. Mara nyingi lugha ya Taifa huteuliwa ili kukidhi haja ya mawasiliano miongoni mwa jamii.

neg:
Kibungu
Kibungu (pia huitwa Kiwungu) ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wabungu. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kibungu imehesabiwa kuwa watu 36,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibungu iko katika kundi la F20.

neg:
Rwanda
Mijini na sokoni Kiswahili kinatumika pia lakini si lugha asilia ya Rwanda.

neg:
Wikipedia ya Kiswahili
Wikipedia ya Kiswahili (au "Wikipedia kwa Kiswahili") ni toleo la kamusi elezo ya Wikipedia kwa lugha ya Kiswahili.

neg:
Kirungwa
Kirungwa ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Warungwa. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kirungwa imehesabiwa kuwa watu 18,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kirungwa iko katika kundi la M10.

neg:
Kiswahili
Kuna taasisi zinazolenga kukuza na kuimarisha Kiswahili kama vile Taasisi ya Taaluma za Kiswahili (TATAKI) kwenye Chuo Kikuu cha Dar es Salaam pamoja na idara za Kiswahili katika vyuo vikuu vingine vya Kenya na pia Uganda.

neg:
Historia ya Kenya
Kiswahili, ambayo ni lugha ya Kibantu iliyokopa misamiati ya Kiarabu, Kiajemi na mingine kutoka Mashariki ya Kati na Asia Kusini, baadaye ilikua ikawa lingua franca ya kibiashara kwa jamii mbalimbali.

neg:
Historia ya Kiswahili
Waingereza baada ya kuchukua Tanganyika kutoka kwa Wajerumani waliendela kutumia Kiswahili kama lugha ya utawala. Kuanzia mwaka 1930 waliunda kamati yenye shabaha ya kuunganisha lahaja mbalimbali na kuunda Kiswahili cha pamoja kwa ajili ya Afrika ya Mashariki (Inter-territorial Language (Swahili) committee for the East African Dependencies). Mwenyekiti alikuwa Frederick Johnson, makatibu R. K. Watts, P. Mzaba na Seyyid Majid Khalid Barghash. Kamati hiyo iliamua kutumia lahaja ya Kiunguja kuwa msingi wa Kiswahili cha pamoja kilichoendela kufundishwa shuleni. Leo hii ni Kiswahili rasmi kinachofunzwa na wanafunzi na kuandikwa magazetini na vitabuni.

neg:
Kiswahili
Idadi ya wasemaji wa lugha ya kwanza inakua haraka, kwa sababu lugha inaenea katika maeneo ambapo lugha nyingine zilikuwa lugha kuu, na hasa katika miji ya Tanzania imekuwa lugha kuu, badala ya lugha za kikabila, kutokana na mchanganyiko wa watu hata ndani ya nyumba moja, kama vile wanapooana watu wa makabila tofauti, jambo ambalo limekuwa la kawaida hasa Tanzania, ambayo inaongoza kwa matumizi ya Kiswahili. Kwa watoto wengi kimekuwa lugha mama.

neg:
Kichina
Kichina ni lugha rasmi katika Jamhuri ya Watu wa China, Jamhuri ya China (Taiwan) na Singapur. Hujadiliwa pia na raia Wachina katika Indonesia na Malaysia.

neg:
Kimanda (Tanzania)
Kimanda ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wamanda. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kimanda imehesabiwa kuwa watu 22,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimanda iko katika kundi la N10.

neg:
Kiswahili
Tanzania na Kenya zilipokea wakimbizi wengi waliojifunza Kiswahili lakini hakuna uhakika kama bado kinatumika wakirudi Rwanda, Sudan au Somalia.

neg:
Lugha ya kufundishia
Baadhi ya nchi huwa na lugha zaidi ya moja za kufundishia. Kwa mfano, nchini Tanzania, elimu ya msingi na elimu ya watu wazima hutolewa kwa lugha ya Kiswahili, lakini elimu ya sekondari na ya chuo kikuu hutolewa bado kwa Kiingereza. Hata hivyo serikali ya Tanzania iko mbioni kuelekea zaidi kutumia lugha ya Kiswahili kama lugha rasmi ya kufundishia kati ngazi zote.

neg:
BAKIZA
BAKIZA ni kifupi cha Baraza la Kiswahili la Zanzibar. Baraza hili liliundwa mnamo mwaka 1983. Majukumu makuu ya BAKIZA ni pamoja na kukuza maendeleo ya Kiswahili katika visiwa vya Zanzibar, kusimamia matumizi sahihi ya lugha ya Kiswahili katika Baraza la Wawakilishi na katika vyombo vya habari, kama vile magazeti, redio na televisheni, kutunga kamusi na majarida kwa Kiswahili sanifu na fasaha, kupitia na kusanifu maandishi ya Kiswahili kwa matumizi mbalimbali kama vile katika ofisi za serikali na watu binafsi. Kutafsiri kazi mbalimbali kutoka katika lugha nyingine kama vile Kiingereza na Kiarabu na kuziweka katika Kiswahili sanifu na fasaha.

neg:
Katanga
Kiswahili kilitumiwa kama lugha rasmi.

neg:
Kizinza
Kizinza ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wazinza. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kizinza imehesabiwa kuwa watu 138,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kizinza iko katika kundi la E20.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:

neg:
Baraza la Kiswahili la Taifa
BAKITA ni chombo cha serikali chini ya wizara ya Habari, Utamaduni na Michezo.
Baraza hilo liliundwa na sheria ya bunge Na. 27 ya mwaka 1967 kwa shabaha ya kukuza, kuimarisha na kuendeleza Kiswahili hasa ndani ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. Katika marekebisho ya sheria hiyo yaliyofanyika mwaka 1983 kwa Sheria ya Bunge Na. 7, BAKITA imepewa uwezo wa kufuatilia na kusaidia ukuzaji wa Kiswahili katika nchi za nje pia.

neg:
Tanzania
Sera mpya ya elimu inakusudia kufanya Kiswahili kuwa lugha ya kufundishia katika ngazi zote kufikia mwaka 2024.

neg:
Jibuti
Lugha rasmi ni Kifaransa na Kiarabu. Kisomali ni Kiafar ni lugha za taifa.

neg:
Kisagara
Kisagala (au "Kisagara") ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wasagala. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kisagara imehesabiwa kuwa watu 79,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kisagara iko katika kundi la G30.

neg:
Malengo ya Kiswahili kuwa lugha ya taifa
Malengo ya kufanya Kiswahili kiwe lugha ya taifa nchini Tanzania yalielezwa na mwalimu Julius Kambarage Nyerere kama ifuatavyo:

neg:
Kisangu (lugha ya Tanzania)
Baadhi ya tamaduni zinazoendeshwa katika maeneo ya Rujewa na Ubaruku si tamaduni asilia za kisangu mfano neno la kiswahili, Unasemaje? Kwa Kisangu ni, wijashi? na rugha yakijewa witigira ndauli? Pia lugha ya Kisangu mara nyingi maneno yake huanza na kh. mfano khakhija shi? khakhayinsile, khakhene n.k.

neg:
Kimwera
Kimwera ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wamwera. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kimwera imehesabiwa kuwa watu 469,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimwera iko katika kundi la P20.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:

neg:
Ayi Kwei Armah
Kama mwandishi wa insha Armah amepambana na kujitambua na shida ya Afrika. Anajali sana kuhusu kutengeneza shirika la Waafrika wote Duniani litakalojumuisha tamaduni mbalimbali na lugha katika Bara Afrika. Armah ameomba lugha ya Kiswahili itumike kama lugha rasmi ya Bara la Afrika.

neg:
Kiha
Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kiha imehesabiwa kuwa watu 990,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiha kiko katika kundi la D60.
Kiha kinafanana na Kinyarwanda na Kirundi.
Ni lugha inayo kua kwa kasi zaidi ya lugha za kibantu zipatikanazo ndani Tanzania.
Kwa sasa inatumika kama Lugha ya kiungo kwenye mziki wa bongo flava.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:

neg:
Kihaya
Kihaya ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wahaya. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kihaya imehesabiwa kuwa watu 1,300,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kihaya iko katika kundi la E20.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:

neg:
Rwanda
Lugha rasmi tangu enzi za ukoloni ni Kifaransa. Tangu mwaka 1994 serikali mpya, iliyoongozwa na Watutsi walioishi miaka mingi Uganda, imetumia pia Kiingereza kama lugha rasmi ya tatu.

neg:
Wamakua
Lugha zao ni aina mbalimbali za Kimakua. Lugha ya Kimakua inayozungumzwa nchini Tanzania ni Kimakhuwa-Meetto.

neg:
Tanzania
Nchini Tanzania kuna lugha za kikabila zaidi ya mia moja na ishirini, kwa kuwa kila kabila lina lugha yake.

neg:
Kamusi za Kiswahili
Tangu kupatikana kwa uhuru wa nchi za Afrika ya Mashariki Kiswahili kiliendelea sana. Azimio la serikali ya Tanzania la kufanya Kiswahili kuwa lugha ya elimu katika shule za msingi lilianzisha masharti ya kutunga vitabu vya shule na kupanua msamiati wa Kiswahili. Orodha za maneno zilitungwa kwa ajili ya masomo mbalimbali.

neg:
Kinilamba
Kinilamba (au Kinyiramba, pamoja na lahaja ya Kiiambi) ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wanilamba. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kinilamba imehesabiwa kuwa watu 455,000, ambao 50,000 ni Waiambi. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kinilamba iko katika kundi la F30.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:

neg:
Kiunguja
Kiunguja ("lugha ya Unguja") ni lahaja ya Kiswahili iliyo lugha ya kawaida kwenye kisiwa cha Unguja, Tanzania. Lahaja hii ilitumiwa wakati wa ukoloni na Kamati ya kimaeneo ya lugha ya Kiswahili kama msingi wa kuunda Kiswahili Sanifu katika Afrika ya Mashariki.

neg:
Mkoa wa Kasai Mashariki
Kifaransa ni lugha rasmi. Tshiluba ni lugha inayotumiwa na wakazi wengi ambacho ni moja ya lugha za kitaifa za Kongo.

neg:
Tanzania
Jambo la pekee kuhusu jamii zilizoishi na zinazoendelea kuishi Tanzania ni kwamba wakazi asili wanawakilisha makundi yote makuu manne ya lugha barani Afrika.

neg:
Kimeru (Tanzania)
Kimeru (au Kirwa) ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Warwa. Isichanganywe na lugha ya Kimeru nchini Kenya. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kimeru imehesabiwa kuwa watu 90,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimeru iko katika kundi la E60.

neg:
Waswahili
Waswahili ni jina la kutaja wakazi wa miji ya pwani ya Bahari Hindi katika Afrika ya Mashariki, hasa Tanzania na Kenya, ambao ni wasemaji asili wa lugha ya Kiswahili kama lugha ya kwanza.

neg:
Cape Town
Ukipita mitaa ya Wynberg utakutana na watu wengi wanaoongea lugha ya Kiswahili kutoka Tanzania, Kenya, Burundi na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Kiswahili ndiyo lugha kubwa ya kigeni ya Kiafrika inayozungumzwa sana Cape Town.

neg:
Shilingi ya Tanzania
Shilingi ya Tanzania (kwa Kiingereza "Tanzanian shilling"; kifupi: TSh; code: TZS) ni fedha rasmi ya Tanzania. Imegawanyika katika "senti" ("cents" kwa Kiingereza) 100.

neg:
Jumuiya ya Afrika Mashariki
Lugha kubwa zaidi katika Mtangamano ni Kiswahili, ambacho kutoka pwani ya Kenya na Tanzania kimeenea kwa namna moja au nyingine katika nchi zote sita na nje yake pia. Lugha rasmi ni Kiingereza pia. Lugha nyingine muhimu ni kama vile Kirundi na Kinyarwanda, ingawa Kifaransa kimeenea pia.

neg:
Kiswahili
Kiswahili ni lugha ya Kibantu yenye misamiati mingi ya Kiarabu (30%), lakini sasa ya Kiingereza pia (10%), inayozungumzwa katika eneo kubwa la Afrika ya Mashariki.

neg:
Kingoni
Kingoni ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania na Msumbiji inayozungumzwa na Wangoni. Kimetokana na lugha ya Kizulu Wangoni walipohama Afrika ya Kusini wakati wa Shaka Zulu. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kingoni nchini Tanzania imehesabiwa kuwa watu 170,000. Pia kuna wasemaji 53,000 nchini Msumbiji. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kingoni iko katika kundi la N10.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:

neg:
Historia ya Kiswahili
Utamaduni mpya ulijitokeza uliokuwa wa Kiafrika na wa Kiislamu ukajielewa kuwa sehemu ya dunia ya Uislamu. Hivyo Kiswahili kilizaliwa kuwa lugha ya Kibantu kilichopokea maneno mengi ya asili ya nje.

neg:
Nigeria
Lugha rasmi ya nchi ni Kiingereza, ingawa wakazi wengi wanatumia zaidi lugha za makabila yao, ambayo ni zaidi ya 500. Muhimu zaidi ni Kihausa, Kiigbo na Kiyoruba.

neg:
Kamembe
Hali ya kipekee kubwa ya mji wa Kamembe ni matumizi ya lugha ya Kiswahili. Tofauti na kwengineko kote Rwanda ambako lugha inayotumiwa ni lugha ya taifa ya Rwanda ya Kinyarwanda, Kamembe ndiko utumiaji wa lugha ya kiswahili ulizagaa kukubwa.

neg:
Kikisi (Tanzania)
Kikisi ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wakisi. Isichanganywe na Kikisi-Kaskazini nchini Guinea wala na Kikisi-Kusini nchini Liberia; tena ni tofauti na Kikisii nchini Kenya. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji ya Kikisi imehesabiwa kuwa watu 10,200. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie, lugha ya Kikisi iko katika kundi la G60.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:

neg:
Kinyambo
Kinyambo (au "Orunyambo") ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wanyambo. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kinyambo imehesabiwa kuwa watu 400,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kinyambo iko katika kundi la E20.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:

neg:
Baraza la Kiswahili la Taifa
Pamoja na Chama cha Kiswahili cha Taifa (CHAKITA) cha Kenya na wawakilishi kutoka Uganda BAKITA imeunda Baraza la Kiswahili la Afrika Mashariki (BAKAMA). Mwaka 2015 BAKITA ilifanikisha mradi wake wa kutunga kamusi mpya iliyoitwa Kamusi Kuu ya Kiswahili.

neg:
Lugha ya taifa
Tofauti katika maana, Lugha ya Taifa ni lugha iliyokubaliwa kitaifa itumike katika mawasiliano yake, kwa mfano, lugha ya Kiswahili iliteuliwa kuwa lugha ya Taifa mwaka 1964 lakini lugha rasmi ni lugha iliyoteuliwa na kuchaguliwa na serikali itumike katika shughuli za kiserikali, kwa mfano, kiingereza.

neg:
Lugha rasmi
Kuna nchi zenye lugha rasmi moja tu lakini nchi nyingi huwa na lugha mbalimbali zinazokubaliwa kama lugha rasmi kwenye ngazi tofauti za serikali.

neg:
Air Tanzania
Air Tanzania ni kampuni ya ndege ya taifa la Tanzania.

neg:
Kikonongo
Kikonongo ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wakonongo. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kikonongo imehesabiwa kuwa watu 51,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kikonongo iko katika kundi la F20. Wengine wanaiangalia kama lahaja ya Kinyamwezi tu.

neg:
Taasisi ya Taaluma za Kiswahili
Taasisi ya Taaluma za Kiswahili (TATAKI) ni idara ya Chuo Kikuu cha Dar es Salaam, Tanzania. Taasisi hii ni miongoni mwa taasisi kongwe za lugha nchini Tanzania. Madhumuni yake yakiwa ni kusimamia usanifishaji na maendeleo ya lugha ya Kiswahili. Hadi mnamo mwaka 2009 taasisi hii ilijulikana zaidi kwa jina la TUKI au "Taasisi ya Uchunguzi wa Kiswahili".

neg:
Lugha rasmi
Kwa mfano nchini Namibia Kiingereza ni lugha rasmi kufuatana na katiba lakini lugha kumi na moja nyingine (pamoja na Kiafrikaans na Kijerumani) zimetajwa kama lugha za taifa zinazoweza kutumiwa pia kama lugha ya kufundishia shuleni.

neg:
Tanzania
Baada ya uhuru, Kiingereza (iliyokuwa lugha ya kikoloni kabla ya uhuru) iliendelea kutumika kwa mambo kadhaa rasmi na kwa elimu kuanzia sekondari ingawa sera mpya inataka Kiswahili kishike nafasi yake hadi chuo kikuu; kwa hiyo ilichukuliwa kama lugha rasmi ya dhati pamoja na Kiswahili. Lakini utumizi rasmi wa Kiingereza umepungua katika milongo iliyopita, na sasa utumizi huu karibu umekwisha. Kwa hiyo siku hizi ni kawaida zaidi kuchukulia Kiswahili kama lugha rasmi ya dhati pekee.

neg:
Tabasco (jimbo)
Lugha rasmi ni Kihispania.

neg:
Kimbugwe
Kimbugwe ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wambugwe. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kimbugwe imehesabiwa kuwa watu 24,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimbugwe iko katika kundi la F30. Lugha ya Kimbugwe inafanana na Kirangi, na Warangi wengi wanadai kwamba Kimbugwe ni lahaja ya Kirangi tu. Kisayansi lakini Kimbugwe ni lugha yenyewe kwa vile asilimia 74 tu za msamiati wake zina chanzo kimoja na Kirangi. Wasemaji wakikutana wanagundua kuwa lugha hizo mbili hazitambulikani moja kwa nyingine bila kujifunza ile nyingine.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:

neg:
Chasi
Chasi (au Kialagwa au Algwaisa) ni mojawapo ya lugha za Kikushi zinazotumika nchini Tanzania. Inazungumzwa na Wasi: kabila hili sehemu zote wanazokaa wenyewe huongea lugha hii na ndiyo asili yao ya wazazi wao waliowakuta. Lugha hii si ya Kibantu, kwani huendana na Kifiomi, Kiiraqw na Kiburunge.

neg:
Lugha ya taifa
Zifuatazo ni baadhi ya sifa za jumla za lugha ya Taifa na lugha rasmi:-

neg:
Indonesia
Lugha rasmi ni Bahasa Indonesia (Kiindonesia) iliyoundwa katika karne ya 20 kama lugha ya taifa kutokana na lahaja ya Kimalay. Nchini kote kuna lugha za asili zaidi ya 700 (angalia orodha ya lugha za Indonesia).

neg:
Kindali
Kindali (au "Chindali") ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wandali. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kindali nchini Tanzania imehesabiwa kuwa watu 150,000. Pia kuna wasemaji 70,000 nchini Malawi (2003). Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kindali iko katika kundi la M20.

neg:
Kimpoto
Kimpoto ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wampoto. Mwaka wa 1977 idadi ya wasemaji wa Kimpoto imehesabiwa kuwa watu 80,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimpoto iko katika kundi la N10.

neg:
Wahacha
Wahacha ni jamii ya watu wanaotumia lugha ya Kihacha, lugha inayozungunzwa nchini Tanzania mkoa wa Mara hasa katika Wilaya ya Rorya.

neg:
Televisheni ya Taifa ya Tanzania
Televisheni ya Taifa ya Tanzania (ilianzishwa tar. 10 Machi 2000) iko chini ya Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. Kitako chake kikuu kipo Kijitonyama mjini Dar es Salaam. Na inarusha matangazo yake kwa masafa ya VHF.

neg:
Somalia
Wengine (15%) ni:
Kisomali ndiyo lugha ya kawaida ya wakazi wengi na lugha rasmi pamoja na Kiarabu. Kati ya lugha nyingine zinazotumika nchini, mojawapo ni Kiswahili.

neg:
Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Kifaransa ni lugha rasmi ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Ilikuwa lugha ya utawala ya koloni ikaendelea kutumiwa kama lugha isiyoelekea upande wowote kati ya makabila, lugha na tamaduni za nchi hii.

neg:
Kikaguru
Kikaguru (pia huitwa "Chikagulu") ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wakaguru. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kikaguru imehesabiwa kuwa watu 241,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kikaguru iko katika kundi la G10.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:

neg:
Kiluo (lugha ya Tanzania)
Kiluo (au "Kijaluo") ni lugha mojawapo ya Kiniloti inayozungumzwa na Waluo nchini Kenya na pia Tanzania. Jumla ya wasemaji ni zaidi ya milioni 4.4. Hivyo inaongoza kati ya lugha za Kinilo-Sahara.Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:

neg:
Kigweno
Kigweno (pia huitwa "Kighonu") ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wagweno. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kigweno imehesabiwa kuwa watu 2200. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kigweno iko katika kundi la E60.

neg:
Uenezi wa Kiswahili
Kutumika kwa Kiswahili kama lugha ya kufundishia: lugha ya Kiswahili ilitumika kufundishia katika shule za msingi mpaka vyuoni kwa hiyo hili lilipelekea kuelea na kuenea kwa lugha ya Kiswahili Tanzania kuliko Kenya na Uganda.

neg:
Kihangaza
Kihangaza ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wahangaza. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kihangaza imehesabiwa kuwa watu 150,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kihangaza iko katika kundi la D60.

neg:
Kinyamwezi
Kinyamwezi ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wanyamwezi. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kinyamwezi imehesabiwa kuwa watu 980,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kinyamwezi iko katika kundi la F20. Inafanana na Kisukuma.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:

neg:
Kingasa
Kingasa (au Kiongamo) ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Tanzania inayozungumzwa na Wangasa. Mwaka wa 1983 idadi ya wasemaji wa Kingasa imehesabiwa kuwa watu 200 tu, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa. Ingawa kulikuwa na Wangasa zaidi ya 4,000 mwaka wa 2000, wengi walikuwa wameshasahau lugha yao na kutumia Kimaa au lugha nyinginezo. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kingasa kiko katika kundi la Kinilotiki.

neg:
Kinghwele
Kinghwele (au Kikwere) ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wanghwele. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kinghwele imehesabiwa kuwa watu 98,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kinghwele iko katika kundi la G30.

neg:
BBC
Matangazo kwa lugha ya Kiswahili yalianza mwaka 1957. Tarehe 27 Juni 1957 sauti ya Kiswahili ilisikika mara ya kwanza; msemaji alikuwa Oscar Kambona aliyekuwa wakati ule mwanafunzi wa chuo kikuu huko London na baadaye waziri wa mambo ya nje wa kwanza baada ya uhuru wa Tanzania.

neg:
Kirangi
Kirangi (kwa kilugha Kilangi) ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Warangi. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kirangi imehesabiwa kuwa watu 410,0000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kirangi iko katika kundi la F30.

neg:
Utamaduni wa Kiafrika
Kati ya lugha maarufu zaidi zinazozungumzwa ni Kiarabu, Kiswahili na Kihausa. Nchi chache za Afrika hutumia lugha moja na kwa sababu hii, lugha rasmi kadhaa zinatumika, za Kiafrika na za kutoka nje. Baadhi ya Waafrika pia wanaweza kuzungumza lugha mbalimbali kama vile Kimalagasi, Kiingereza, Kifaransa, Kireno, Kihispania, Kibambara, Kisotho na nyinginezo.

neg:
Chihuahua (jimbo)
Lugha rasmi ni kihispania.

neg:
Kamusi ya Kiswahili sanifu
Kamusi ya Kiswahili Sanifu (kifupi KKS) ni kamusi iliyotungwa na wataalamu wa TUKI (leo: TATAKI) kwenye chuo kikuu cha Dar es Salaam, Tanzania, mwaka 1981.

neg:
Kisimbiti
Kisimbiti (au Kisuba-Kisimbiti) ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wasimbiti, Wahacha, Wakine, Wasweta, Wasurwa na Waroba. Pia huitwa Kisuba-Kisimbiti. Lahaja zake ni pamoja na Kihacha, Kisweta na Kisurwa. Lugha ya Kisuba-Kisimbiti isichanganywe na lugha ya Kisuba nchini Kenya.

neg:
Kivunjo
Kivunjo ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wachagga, yaani ni lugha moja katika mnyororo wa lugha za Kichagga. Mwaka wa 1992 idadi ya wasemaji wa Kivunjo imehesabiwa kuwa watu 300,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kivunjo iko katika kundi la E60.

neg:
Kidigo
Kidigo (pia huitwa Chidigo) ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania na Kenya inayozungumzwa na Wadigo. Mwaka wa 1994 idadi ya wasemaji wa Kidigo nchini Kenya imehesabiwa kuwa watu 217,000. Pia kuna wasemaji 88,000 nchini Tanzania (1987). Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kidigo iko katika kundi la E70.

neg:
Jamhuri ya China
Kichina ndiyo lugha rasmi na ya taifa, pia lugha ya kawaida katika lahaja zake mbalimbali. Lugha za wenyeji, ambazo ni kati ya lugha za Austronesia, zinazidi kufa.

neg:
Kibondei
Kibondei ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wabondei. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kibondei imehesabiwa kuwa watu 50,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibondei iko katika kundi la G20.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:

neg:
Kitongwe
Kitongwe ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Watongwe. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kitongwe imehesabiwa kuwa watu 31,600. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kitongwe iko katika kundi la F10.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:

neg:
Kizaramo
Kizaramo ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wazaramo. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kizaramo imehesabiwa kuwa watu 657,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kizaramo iko katika kundi la G30.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:

neg:
Kiwanji
Kiwanji (au "Kivwanji") ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wawanji. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kivwanji imehesabiwa kuwa watu 28,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kivwanji iko katika kundi la G60.

neg:
Kinyarwanda
Kinyarwanda ni lugha ya Kibantu ambayo ni lugha rasmi nchini Rwanda. Kuna wasemaji pia katika Uganda kusini na sehemu za mashariki za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Jumla ya wasemaji hukadiriwa kuwa mnamo milioni 7.

neg:
Romania
Lugha rasmi ya nchi nzima ni Kiromania ambayo ni lugha ya Kirumi kama Kiitalia, Kifaransa na Kihispania, lakini lugha nyingine kadhaa zinatambuliwa na sheria, kuanzia Kihungaria.

neg:
Historia ya Kiswahili
Kenya imetangaza Kiswahili kuwa lugha ya taifa lakini inaendelea kutumia Kiingereza katika shughuli za serikali. Watu wa matabaka ya juu mara nyingi hupendelea kutumia Kiingereza wakiona ni lugha bora. Lakini tangu 1986 wanafunzi wote wanatakiwa kujifunza Kiswahili katika shule za sekondari. Tatizo mojawapo ni kuwepo wa makabila makubwa kama Wakikuyu au Waluo wenye wasemaji wengi sana katika eneo moja, hali isiyosaidia kujifunza lugha tofauti. Pia kaskazini na magharibi mwa Kenya wenyeji wengi si wasemaji wa lugha za Kibantu nao hawaoni Kiswahili ni lugha rahisi.

neg:
Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Kwa jumla kuna takriban lugha 242, hasa lugha za Kibantu, zinazozungumzwa nchini (angalia orodha ya lugha). Kati yake, lugha 4 zinatambuliwa kama lugha za kitaifa, nazo ni: Kikongo (Kituba), Kingala (Kongo), Kiluba ("Tshiluba") na Kiswahili. Wakati wa ukoloni lugha hizo nne za kitaifa ziliwahi kutumiwa kieneo katika shule za msingi.

neg:
Kikutu
Kikutu ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wakutu. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kikutu imehesabiwa kuwa watu 45,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kikutu iko katika kundi la G30.

neg:
Historia ya Kiswahili
Mashariki mwa Kongo Kiswahili kimeenea sana: ni moja kati ya lugha nne za kitaifa katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.


query: Mto Kongo una urefu gani?

pos:
Kongo (mto)
Urefu wake ni kilomita 4,700 ukipimwa kuanzia chanzo cha tawimto wa mbali zaidi ambayo ni mto Chambeshi wenye chanzo nchini Zambia. Mara nyingi urefu hutajwa kuanzia chanzo cha Lualaba halafu ni kilomita 4,374.

neg:
Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Jina la Kongo lahusiana na mto Kongo unaopitia nchi yote.

neg:
Mto Uwindi (Kigoma)
Maji yake yanaishia katika mto Kongo na hatimaye katika Bahari ya Atlantiki.

neg:
Kongo (mto)
Tawimito inaorodheshwa kuanzia mdomo kulekea chanzo. Kma namba zinatajwa zinaeleza urefu wa mwendo kwa kilomita (=km), eneo la beseni ya tawimto kwa kilomita za mraba (=km²) na mshuko wa maji yaani kiasi cha maji kinachotoka mdomoni kwa mita za ujazo kwa sekunde (=m/s)Juu ya Miporomoko ya Boyoma karibu na Kisangani mto kongo hujulikana kwa jina la mto Lualaba.

neg:
Mto Ogowe
Mto Ogowe (au Ogooué) ndio mto muhimu zaidi wa Gabon, na ni wa nne kwa wingi wa maji barani Afrika (baada ya mto Kongo, mto Niger na mto Zambezi).

neg:
Mto Mbala
Maji yake yanatiririkia Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mbandaka
Mbandaka ni kati ya miji mikubwa ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Iko kwenye ikweta kando ya mto Kongo.

neg:
Mto Kansogo
Maji yake yanaelekea Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Jamhuri ya Watu wa China
Kuna mito mikubwa; mrefu zaidi ni Yangtse (km 6,300), Hwangho au Mto Njano, Xi Jiang au mto wa Magharibi, Mekong, Mto wa Lulu, Brahmaputra na Amur. Mito hiyo yote ina vyanzo vyake katika milima mikubwa yenye usimbishaji mwingi, ikibeba maji kwenda tambarare pasipo mvua nyingi.

neg:
Ufalme wa Kongo
Ufalme wa Kongo ulikuwa dola la Afrika ya Kati. Eneo lake lilikuwa ndani ya nchi za leo Kongo (Kinshasa), Angola na Kongo (Brazzaville).

neg:
Mto Mara
Mto Mara ni mto wa Kenya na Tanzania. Beseni yake ni ya km 13,504, ambazo 65% ziko Kenya na 35% Tanzania.

neg:
Mto Muyawo
Maji yake yanaelekea Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Ipwaga
Unatiririka hadi ziwa Tanganyika, hivyo maji yake yanaingia katika mto Kongo na kuishia katika Bahari ya Atlantiki.

neg:
Ufalme wa Kongo
Ufalme huo umejulikana zaidi kihistoria kwa sababu ya mawasiliano yake ya kimataifa. Katika karne ya 15 meli za Wareno zilifika mwambaoni mwake.

neg:
Historia ya Jamhuri ya Kongo
Katika karne za BK walifika wahamiaji Wabantu wenye ujuzi wa kilimo na uhunzi waliotawala eneo lote na kuendesha biashara katika beseni ya mto Kongo.

neg:
Lualaba (mto)
Lualaba ni mto uliopo ndani ya mashariki ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Urefu wa mwendo wake ni kilomita 1,800. Vyanzo vyake viko katika sehemu za Katanga.

neg:
Mto Mkukwe
Mto Mkukwe ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.

neg:
Niger (mto)
Wengine waliona utaishia kwenye mto Senegal au mto Kongo. Kuchanganyikiwa huku kulisababisha kwa karne nyingi ramani zisizoonyesha mwendo halisi wa mto. Wasafiri na wataalamu wa nje hawakuelewa ya kwamba mto mkubwa ulio karibu na Timbuktu na mto mkubwa unaoingia Atlantiki kwenye Ghuba ya Guinea huko Nigeria ni mto uleule.

neg:
Mkongo (Rufiji)
Mkongo ni kata ya Wilaya ya Rufiji katika Mkoa wa Pwani, Tanzania yenye postikodi namba 61604 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,619 walioishi humo.Kijiji cha Mkongo kilianzishwa mwaka 1961.Kabla ya hapo wanakijiji hao waliishi ktk eneo la Lusende kwa sasa hufanywa mashamba ya watu Wa Mkongo.Lusende ipo km4 kutoka Mkongo mjini pia km4 kutoka Mto Rufiji.Asili ya Jina,baada ya uhuru kulianzishwa vijiji vya ujamaa ndipo watu walitoka Lusende na kuhamia Mkongo ambapo kulikuwa na miti mingi aina ya mikongo pia kulikuwa na Mkongo mkubwa Sana ambao ndio ulio beba jina la kijiji na mpaka sasa uwo mti upo tkt Barabara ya kuelekea Lusende(Mashambani) nihiyo barabara inaitwa Mkongo road.Hapo Mwanzo Mkongo ndio kulikua na mji kubwa katika Wilaya ya Rufiji hata Mwalimu JK Nyerere alifika hapo alifikia kwa mzee ALLY MAMBA aliyekuwa mtu Wa kwanza kujiunga na chama cha mapinduzi ktk Wilaya ya Rufiji mwaka 1977,Nerere aliwezesha kujenga Bunge Dogo,Benki,Mahakama ya wilaya,pia kulikuwa na karakana ambayo iliuliwa na kufanywa Shule ya Sekondary itwayo Mkongo mnamo mwaka 1996 pia Kuna Shule za msingi Mbili ambazo ni Mkongo ilijengwa 19961na Kaunda 1976. Mkongo ndipo iliopo Makao makuu ya (RUBADA) Rufiji Basin Development Authority.Wanakijiji wake ni wakabila la Wandengereko Koo zipatikanazo ni Mbonde,Mkumba,Rwambo,Msumi,Mlinda nk.pia ujishughurishs Sana na kulimo cha Mpunga na Mahindi.lakini pia mtu wa kwanza kuugua UKIMWI ktk wilaya ya Rufiji Alitokea Mkongo.

neg:
Mto Meketu
Maji yake yanatiririkia Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Sankuru
Mto Sankuru ni tawimto la mto Kasai katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.

neg:
Mto Kibondo
Maji yake yanaelekea Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Togo
Togo ni nchi ndogo katika Afrika yenye km² 56,785 pekee kwa umbo la pembenne lenye urefu wa urefu wa kilometa za mraba km 550 na upana wa takriban km 130. Mwelekeo wa eneo la nchi ni kaskazini - kusini.

neg:
Mto Mbogo (Kigoma)
Maji yake yanaelekea Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Victoria Falls
Mto wa Zambezi mwenye upana wa mita 1170 unafika penye ngazi ya mwamba na maji yote yaanguka kimo cha takriban mita 110 yanapoendelea katika kanali ya mwamba mwenye upana wa 120 m pekee. Maporomoko haya ni makubwa katika Afrika.

neg:
Mto Mukangazi
Maji yake yanatiririkia Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Kagugwe
Maji yake yanaelekea Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Ntoba
Maji yake yanatiririkia Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Nkima
Mto Nkima ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.

neg:
Mto Mowe
Mto Mowe ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.

neg:
Mto Wakapamba
Maji yake yanatiririkia Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Ubangi
Mwendo wote wa mto Ubangi ni mpaka wa kimataifa: kwanza kati ya J.A.K. na J.K.K., halafu kati ya J.K.K. na Jamhuri ya Kongo.

neg:
Kwango
Kwango (au Cuango) ni mto wa Angola na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo ambao ni pia tawimto mrefu wa mto Kasai.

neg:
Lomami (mto)
Lomami inajiunga na mto Kongo karibu na Isengi, takriban 150 km baada ya mji wa Kisangani kuelekea mdomo wa Kongo. Sehemu ya mwisho kabla ya mdomo wa Lomami inapitika kwa meli.

neg:
Brazzaville
Brazzaville ni mji mkuu wa Jamhuri ya Kongo. Ina wakazi 1,115,773 (mwaka 2005). Iko kando la mto Kongo ikitazama mji wa Kinshasa ng'ambo ya mto.

neg:
Mto Nyamironge
Maji yake yanaishia katika mto Kongo na hatimaye katika Bahari ya Atlantiki.

neg:
Kongo (mto)
Maporomoko ya Livingstone yanazuia meli kupita kutoka baharini. Kuanzia Kisangani hadi Kinshasa mto ni njia ya maji inayopitiwa na meli za mtoni. Upande wa Lualaba kuna sehemu kadhaa zinazofaa kwa meli lakini njia ya maji inakatwa mara kadhaa na maporomoko.

neg:
Mto Ruboronga
Maji yake yanaelekea mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Mfwisi
Maji yake yanatiririkia Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Moyowosi
Mto Moyowosi ni jina la miwili kati ya mito ya Tanzania (upande wa magharibi), ukiwa tawimto muhimu zaidi la mto Malagarasi, wa pili nchini kwa urefu (km 475) ambao unatiririka hadi ziwa Tanganyika, ukiwa mto unaoliingizia maji mengi zaidi. Baadaye, maji mengine yanachangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Mkombe (Rukwa)
Mto Mkombe (Rukwa) ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.

neg:
Chambeshi (mto)
Chambeshi (pia Chambezi) ni tawimto mkubwa wa mto Lualaba na ilhali chanzo chake ni chanzo cha mbali katika ya tawimito ya beseni ya Kongo kinatazamiwa pia kama chanzo cha mto Kongo mwenyewe.

neg:
Mto Kasangesi
Maji yake yanaelekea Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Lualaba
Mto Lualaba ni mto katika mashariki ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Ni tawimto kubwa wa Mto Kongo yaani inabeba maji mengi kuliko tawimito nyingine. mwedno wake una urefu wa kilomita 1800. Vyanzovyake viko katika mkoa wa Katanga karibu na Zambia.

neg:
Kongo (mto)
Jina la Bakongo kwa ajili ya jumla ya wasemaji wa lugha ya Kikongo ni jina la kisasa lililotumiwa tangu karne ya 20 tu.

neg:
Kongo (mto)
Beseni ya Kongo pamoja na tawimito yake ni eneo kubwa la pili duniani la msitu wa mvua. Kwa kiasi cha mshuko wa maji mdomoni ni mto mkubwa wa pili duniani baada ya Amazonas Amerika ya Kusini. Pia ni mto wenye kina kirefu zaidi duniani.

neg:
Aruwimi
Aruwimi (pia: Ituri) ni tawimto wa Kongo wenye urefu wa km 1.287.

neg:
Mto Mfukwe
Maji yake yanatiririkia Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Lomami (mto)
Lomami ni tawimto mkubwa wa mto Kongo katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo mwenye mwendo wa takriban 1500 km. Chanzo chake kiko katika kusini ya nchi kwenye jimbo la Katanga karibu na mji wa Kamina.

neg:
Mto Nkumba
Maji yake yanatiririkia Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Midaho
Maji yake yanaishia katika mto Kongo na hatimaye katika Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Milala
Maji yake yanatiririkia Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Okavango
Okavango (pia: Okovango; katika Angola: Kubango au Cubango) ni mto wa Afrika ya kusini-magharibi. Inaanza nchini Angola katika milima ya Bié inapojulikana kwa jina la Kubango. Mwendo wake wa 1600 km ni kusini tu hadi jangwa la Kalahari inapoishia kwenye delta ya barani. Katika kusini ya Angola ni mpaka na Namibia. Inapita nchi ya Namibia mwanzoni wa kishoroba ya Caprivi na kuendelea Botswana inapoishia jangwani katika delta yake.

neg:
Mto Mugala
Maji yake yanaelekea Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Kahogo
Maji yake yanaelekea mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Ubangi
Ubangi ni tawimto mkubwa wa mto Kongo na kati ya mito mirefu ya Afrika.

neg:
Mto Segese
Maji yake yanaelekea Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Jamhuri ya Kongo
Jamhuri ya Kongo imepakana na Gabon, Kamerun, Jamhuri ya Afrika ya Kati, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Angola na Bahari ya Atlantiki.
Nchi ilikuwa koloni la Ufaransa hadi tarehe 15 Agosti 1960.

neg:
Mto Msenguzi
Maji yake yanatiririkia Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Oskar Baumann
Matokeo mazuri yalimpatia nafasi katika safari ya upelelezi wa beseni ya Kongo iliyotumwa na shirika la jiografia la Austria mwaka 1885 alipofaulu kuchora ramani halisi za kwanza za mto Kongo.

neg:
Kwando
Kwando (au: Cuando; kabla ya mdomo pia Linyanti halafu Chobe) ni mto wa Afrika ya Kusini na tawimto wa Zambezi. Chanzo chake iko nyanda za juu za Bié (Angola) inapoelekea kusini-mashariki. Inakuwa mpaka kati ya Angola na Zambia kwa 140 km halafu inapita Kishoroba cha Caprivi na kuwa mpaka kati ya Namibia na Botswana.

neg:
Kongo (mto)
Jina la mto limetokana na Ufalme wa Kongo uliokuwa dola kubwa katika Angola ya Kaskazini na Kongo ya Magharibi wakati wa karne ya 14-17 BK. Jamhuri zote mbili za Kongo zimepata majina yao kutoka kwa mto.

neg:
Mto Shiperenge
Maji yake yanaelekea mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Bonobo
Bonobo ni spishi katika hatari ya kupotea kwa sababu inaishi katika maeneo ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo pekee. Wataalamu wameona ya kwamba spishi zote za "Pan" hazijui kuogelea vema kwa hiyo kuna hoja ya kuwa spishi hizi mbili ziliachana baada ya kutokea kwa Mto Kongo takriban miaka milioni 1.5 – 2 iliyopita. Bonobo huishi kusini kwa Mto Kongo lakini Sokwe Mtu wa kawaida huishi pande za kaskazini kwa mto huo.

neg:
Historia ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Historia ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inahusu eneo la Afrika ya Kati, hasa katika beseni ya mto Kongo, ambalo wakazi wake leo wanaunda Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.

neg:
Hermann von Wissmann
Baada ya kurudi Ujerumani kupitia Zanzibar na Misri aliajiriwa na mfalme Leopold II wa Ubelgiji kwa safari nyingine ya upelelezi katika sehemu za kusini ya beseni ya Kongo. Kupitia Malanje (Angola) alipita kwenye njia ya mto Lulua hadi kufikia mto Kasai. Njiani aliunda ktuo cha kijeshi cha "Luluaburg" (Kananga). Kwa njia ya maboti waliingia katika mto Kongo na baada ya siku 50 walifila Léopoldville (leo: Kinshasa). Baadaye alirudi tena kwa safari nyingine alipeleleza njia nyingine kutoka Atlantiki hadi Msumbiji kupitia ziwa Tanganyika na ziwa Nyasa.

neg:
Mto Luega
Unatiririka hadi ziwa Tanganyika. Maji yake yanaendelea baadaye hata bahari ya Atlantiki kupitia mto Kongo.

neg:
Mto Jingwe
Maji yake yanaelekea mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Ogowe
Chanzo chake ni katika Jamhuri ya Kongo na delta yake kubwa ni kwenye ghuba ya Guinea (bahari ya Atlantiki).

neg:
Mto Uele
Mto Uele (pia Welle) ni tawimto la mto Ubangi katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.

neg:
Mto Kaga
Maji yake yanaelekea Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mekong (mto)
Mto Mekong ni kati ya mito mikubwa ya dunia na mto mkubwa wa tatu wa bara la Asia. Mkondo wake ni mkondo mkubwa wa kumi duniani.

neg:
Rwanda
Mpaka na Kongo ni hasa Ziwa Kivu ambalo ni mojawapo kati ya maziwa ya bonde la ufa la Afrika ya Mashariki.

neg:
Mto Kisisi
Maji yake yanaelekea ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Shangwe
Maji yake yanatiririkia Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Pierre Brazza
Akarudi Ufaransa akajipatia pesa za kufanya safari kubwa ya kugundua mwendo wa mto Ogowe. 1875-1878 alifuata mwendo wa mto huu na kuchora ramani yake hadi ndani ya eneo la Jamhuri ya Kongo ya leo. Akaongozana na kikundi kidogo pamoja na daktari mmoja, mtaalamu mmoja wa mimea na askari 12 Wasenegal.

neg:
Mekong (mto)
Chanzo chake ni katika nyanda za juu za Tibet kwenye kimo cha zaidi ya mita 5,000. Mwendo wake una urefu wa zaidi ya km 4000 na beseni ina eneo la kilomita za mraba 795,000.

neg:
Mto Kinya
Maji yake yanaelekea Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Kongo (mto)
Kongo na tawimito yake inapita katika eno kubwa la misitu ya mvua duniani (Amazonas pekee inapita katika msitu wa mvua mskubwa zaidi). Ikipita pande zote za ikweta, upande wa kaskazini na pia kusini, sehemu fulani ya beseni yake huwa na majira ya mvua muda wowote.

neg:
Kiboko (mnyama)
Kimo cha mbegani kinafikia mita 1.5 na urefu wake hadi mita 4.5. Uzito wake ni kati ya kilogramu 2700 na 4500 kg. Hivyo kiboko inashindana na kifaru juu ya cheo cha kuwa mnyama mzito wa pili kwenye nchi kavu baada ya tembo. Akikimbia hufikia mwendo wa kilomita 48 kwa saa ingawa kwa muda mdogo tu. Viboko huishi majini na nchi kavu, hasa kwenye maziwa na mito ambako viboko dume huishi kwenye sehemu kubwa ya mto na jike na watoto 5 mpaka 30. Wakati wa mchana hubaki wametulia kwa kukaa ndani ya maji au matope; kuzaliana na kuzaa watoto vyote hutokea ndani ya maji. Hujitokeza nyakati za giza kula nyasi. Wakati viboko hupumzika pamoja ndani ya maji, wakati wa kula nyasi hutawanyika na hakuna mipaka.
Licha ya kufanana kimaumbile na nguruwe na wanyama wengine wenye kwato nne, wanyama ambao wanachimbuko moja la karibu la uhai ni "sesataseani", (nyangumi, porpoises nk.) ambako walitoka zaidi ya miaka milioni 55 iliyopita. Mnyama wa kale asili ya nyangumi na kiboko aligawanyika kutoka jamii nyingine za wanyama wenye kwato nne mnamo miaka milioni 60 iliyopita. Mabaki ya kale zaidi ya kiboko ni ya jenasi Kenyapotamus katika Afrika, wa tangu miaka milioni 16 iliyopita.

neg:
Amazonas (mto)
Kuhusu urefu hakuna mapatano bado kama Nile au Amazonas ni mto mrefu duniani. Makadirio hutegemea ni tawimto upi mwenye chanzo cha mbali zaidi unaokubaliwa na wataalamu. 1969 urefu wake ulipimwa kuwa 6.400 km.[1]

neg:
Kongo (mto)
Hadi sasa kuna takriban vituo 49 vinayvozalisha umememaji katika beseni ya Kongo. Kituo kikubwa iko kwenye Lambo la Inga takriban kilomita 200 upande wa kusini magharibi ya Kinshasa. Mradi ulianzishwa katika miaka ya 1970. Wakati ule mfululizo ya malambo 5 ulipangwa. Hadi sasa 2 yamejengwa, lambo la kwanza Inga I ilikuwa tayari mwaka 1972, Inga II ikafuata 1982 na yote miwili ina rafadha 14 zinazoweza kuzalisha megawati 1,775 kwa jumla lakini kutokana uhaba wa matengenezo na usimamzi yanafikia si zaidi ya nusu.

neg:
Kongo (mto)
Kuna taarifa wa mwaka 1535 ufalme mdogo wa pili ulioitwa Kakongo kingdom. Ramani ya dunia iliyochorwa na Abraham Ortelius mnamo 1564 inaonyesha mji wa "Manicongo" kwenye mdomo wa mto kando ya bahari.

neg:
Gambia
Kimsingi nchi yote ni maeneo ya kandokando ya mto huo; urefu ni takriban km 500, upana kati ya 10 na 50.

neg:
Mto Kigosi
Maji yake yanaelekea ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Nkindo
Maji yake yanaelekea ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Kikoongo
Kikoongo (pia: Kikongo) ni lugha ya Kibantu hasa nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo ambako inahesabiwa kati ya lugha 4 za kitaifa. Kinazungumzwa na Wakoongo. Idadi ya wasemaji wa Kikoongo kama lugha ya kwanza katika Jamhuri imehesabiwa kuwa watu milioni tatu; pamoja na hayo kuna watu milioni tano ambao huongea Kikoongo kama lugha ya pili. Tena kuna wasemaji wa Kikoongo milioni moja nchini Angola na milioni moja nchini Jamhuri ya Kongo. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kikoongo iko katika kundi la H10.

neg:
Mto Mgonia
Maji yake yanaelekea Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Rukwa (ziwa)
Beseni ya ziwa line eneo la takriban 80,000 km². Urefu na upana wake hubadilikabadilika kulingana na kiasi cha mvua inayonyesha. Kati ya mito inayoingia ni mto wa Songwe pekee ulio na maji muda wote. Kuna taarifa ya kwamba ziwa lilipotea wakati mwingine isipokuwa beseni ndogo upande wa kusini Songwe inapoingia hubaki na maji. Kama maji ni mengi ziwa lina urefu wa kilomita 180.

neg:
Historia ya Angola
Ufalme huo umejulikana zaidi kihistoria kwa sababu ya mawasiliano yake ya kimataifa. Katika karne ya 15 meli za Wareno zilifika mwambaoni mwake.
Wakati wa kukutana na Wareno Ufalme wa Kongo labda ulikuwa na eneo la km² 300,000 ukaunganisha robo ya magharibi ya Kongo (Kinshasa) pamoja na sehemu za Angola na Kongo (Brazzaville).

neg:
Mto Mlowezi
Maji yake yanatiririkia Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Senegal (mto)
Beseni la Senegal ni kilometa za mraba 483,181. Tawimito muhimu ni Faleme, Karakoro na Gorgol.

neg:
Mto Katanta
Unatiririka hadi ziwa Tanganyika, hivyo maji yake yanaingia katika mto Kongo na kuishia katika Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Mslezy
Maji yake yanaelekea Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Nkululu
Maji yake yanaishia katika mto Kongo na hatimaye katika Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Mwunekese
Maji yake yanaelekea mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto
Wakati mwingine ni swali la uzoefu tu jinsi ya kutaja mto; Kongo inaitwa Lualaba hadi mji wa Kisangani. Wataalamu wengine wanasema ya kwamba mto Kagera ingestahili kuitwa "Nile" kwa sababu ni mto uleule unaopita tu kwenye ziwa Viktoria Nyanza.

neg:
Kongo (mto)
Katika karne za 16 na 17 mto ulijulikana kwa majina yote mawili jinsi inavyoonekana katika maandishi ya siku zile, kwa mfano Mwingereza James Barbot aliandika mwaka 1746 juu ya safari kwenda mto "Kongo au Zaire" ("Voyage to Congo River, Or the Zair")

neg:
Mto Mangali
Mto Mangali ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.


query: Je,mlima Himalaya ina urefu wa mita ngapi?

pos:
Orodha ya milima mirefu duniani
Mlima mrefu duniani kwa kuangalia kimo juu ya uwiano wa bahari ni Mlima Everest ulioko kwenye mpaka baina ya Nepal na China. Kilele chake kipo mita 8,848 juu ya usawa wa bahari. Mlima Everest ni sehemu ya milima ya Himalaya. Pamoja na Everest kuna milima mingine 13 inayopita kimo cha mita 8,000, yote iko katika Himalaya na milima jirani ya Karakoram ambayo ni tokeo la kukunjwa kwa ganda la dunia tangu bamba la Uhindi lilianza kugonga bamba la Ulaya-Asia.

neg:
Nanga Parbat
Nanga Parbat ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 8,125 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

neg:
Mlima Dindila
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Ohakwandali
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Sindai
Kilele kina urefu wa mita 1,810 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Hifadhi ya Mlima Kilimanjaro
Hifadhi hii ina ukubwa wa kilometa za mraba 755 na iko umbali wa kilometa 45 kutoka Moshi mjini, kusini mwa Mkoa wa Kilimanjaro, 2 ° 50'-3 ° 10'S latitude, 37 ° 10'-37 ° 40'E longitude.

neg:
Mlima Kilimbe
Kilele kina urefu wa mita 1,494 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima kunjamano
Milima kunjamano ni umbo la kawaida kati ya milima mirefu duniani. Mifano ni milima ya Atlas katika Afrika ya Kaskazini, Alpi katika Ulaya na Himalaya katika Asia. Kilimanjaro ni mlima mrefu kwa upande wa Afrika lakini si mlima kunjamano kwa sababu ni volkeno ya pekee.

neg:
Mlima Mzogoti
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Andes
Andes ni safu ya milima kunjamano na safu ndefu kabisa ya milima duniani. Inaendana na urefu wote wa Amerika Kusini upande wa magharibi wa bara hili, ikiongozana na mstari wa pwani ya Pasifiki kutoka Kolombia katika kaskazini hadi Chile katika kusini. Urefu wa safu yote ni takriban km 7,500. Milima ya juu inafikia kimo cha m 6,962 na wastani wa milima yote uko kwenye m 4000. Upana wa milima hii ni kati ya km 200 na 600.

neg:
Milima ya Lelatema
Kilele kina urefu wa mita 1,625 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Nantare
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Shemausha
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Kangchenjunga
Kangchenjunga ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 8,586 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

neg:
Mlima Mazabula
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Mwauporo
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Dhaulagiri
Dhaulagiri ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 8,167 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

neg:
Mlima
Mlima mrefu juu ya uso wa dunia huitwa Mount Everest (mita 8,848) uko mpakani mwa nchi ya Nepal na Tibet (China) katika Asia.

neg:
Mlima Chaufu
Kilele kina urefu wa mita 1,709 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Kama
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Chasamila
Kilele kina urefu wa mita 1,893 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Talagwe
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Omubuhembe
Kilele kina urefu wa mita 1,447 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Kombagulu
Kilele kina urefu wa mita 1,827 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Munguru
Kilele kina urefu wa mita 1,267 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Yaruvano
Kilele kina urefu wa mita 1,023 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Bukulu
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Singiri
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Kikoti
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Migombe
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Aconcagua
Urefu wake ni mita 6,962 juu ya usawa wa bahari, hivyo unazidi milima yote nje ya Asia.

neg:
Makalu
Makalu ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 8,463 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

neg:
Orodha ya milima
Milima yote iliyofika mita elfu nane juu ya usawa wa bahari iko katika safu ya Himalaya:

neg:
Mlima Chikoo
Kilele kina urefu wa mita 170 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Bara Hindi
Bara Hindi ni eneo kubwa la Asia kusini kwa milima ya Himalaya lenye kilomita za mraba milioni 4.5.

neg:
Milima ya Nyakagando
Kilele kina urefu wa mita 1,386 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Lhotse
Lhotse ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 8,511 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

neg:
Mlima Kwaraha
Kilele kina urefu wa mita 2,408 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Kailash
Kailash ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 6,638 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

neg:
Mlima Mughunga
Una urefu wa mita 1506 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Mlimu
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Kenya
Mlima Kenya ni volkeno rusu iliyokuwa hai kati ya miaka milioni 2.6 na 3.1 iliyopita. Kasoko ya awali ilikuwa pengine katika urefu wa m 6,000; juu kuliko Kilimanjaro. Tangu izimike, kumekuwa na vipindi viwili vya barafu. Barafuto za leo hazipiti m 4,650 .

neg:
Milima ya Kiboriani
Kilele kina urefu wa mita 1,846 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Himalaya
Ndani ya milima hii ya Himalaya kuna sehemu ambayo ni ya tatu duniani kwa kuwa na sehemu kubwa yenye barafu na theluji baada ya Antaktika na Aktiki.

neg:
Machapuchare
Machapuchare ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 6,993 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

neg:
Chomo Lhari
Chomo Lhari (au Jomolhari) ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 7,314 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

neg:
Vilima vya Kichi
Kilele kina urefu wa mita 340 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Takamorwa
Kilele kina urefu wa mita 1,804 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Gidahaida
Kilele kina urefu wa mita 2,299 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Jamhuri ya Watu wa China
Sehemu za magharibi zina milima mingi ambayo ni kati ya milima mirefu duniani kama Himalaya na Tian Shan.

neg:
Mlima Samuda
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Kilimandege
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Namcha Barwa
Namcha Barwa ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 7,756 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

neg:
Milima ya Bigo
Kilele kina urefu wa mita 1,426 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Kalyamukogote
Kilele kina urefu wa mita 1,432 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima End Hill
Kilele kina urefu wa mita 1,598 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Zumbu
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Benamapinde
Kilele kina urefu wa mita 1,226 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Annapurna II
Annapurna II ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 7,937 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

neg:
Mlima Yamba
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Himalaya
Himalaya ni safu ya milima kunjamano katika Asia, upande wa kaskazini wa Uhindi. Ng'ambo ya pili ni nyanda za juu za Tibet (Uchina).

neg:
Milima ya Mwaya
Kilele kina urefu wa mita 1,614 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Umari
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Orodha ya milima mirefu duniani
Kwa kutumia kitovu cha Dunia kama marejeo, yaani umbali kati ya nukta ya kitovu cha Dunia na kilele cha mlima, matokeo ni tofauti. Hapo mlima Chimborazo nchini Ekwador inafikia umbali wa kilomita 6,384.557 ikizidi Everest yenye km 6,382.414 kwa kilomita mbili.

neg:
Tirich Mir
Tirich Mir ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 7,690 juu ya usawa wa bahari. Ni mrefu kuliko milima yote ya Hindu Kush.

neg:
Mlima Leya
Kilele kina urefu wa mita 2,386 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Kigombe
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Karatu
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Kenya
Mlima Kenya (Kikuyu: "Kĩrĩnyaga"; Kiembu: "Kirenia"; Kimaasai: "Ol Donyo Keri"; Kimeru: "Kirimara") ndio mrefu zaidi nchini Kenya. Mlima huu una urefu wa mita 5,199. Mlima huu unatokana na volkeno zimwe ikikadiriwa ya kwamba mlipuko wake wa mwisho ulitokea mnamo miaka milioni 2.6 hadi 3.1 iliyopita.

neg:
Mlima Mashindei
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Orodha ya milima mirefu duniani
Njia nyingine ni kupima ni kiasi gani mlima unainuliwa juu ya mazingira yake yaani pale inapoanza kuonekana.
Kwa kutumia marejeo hayo mlima mrefu kabisa duniani ni Mauna Kea. Volkeno hii inayofanya kisiwa kizima kimojawapo cha funguvisiwa la Hawaii inaanza mita 6,000 chini ya uso wa bahari na kufikia mita 4,205 juu ya usawa wastani wa bahari, hivyo kimo chake kutoka mguu wake hadi kilele ni mita 10,203

neg:
Mlima Kwashemhambu
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Hifadhi ya Mlima Kilimanjaro
Kilele cha Kibo, chenye urefu wa mita 5895 (futi 19340), ndicho kivutio kikubwa kwa wageni kutoka ndani na nje ya nchi kwa sababu ya kufunikwa na theluji mwaka mzima.

neg:
Mlima Mzinga
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Bugulwahombo
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Sipila
Una urefu wa mita 1,732 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Kagambe
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Bulangali
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Rwabigaga
Kilele kina urefu wa mita 1,679 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Shetuta
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Nandan Peak
Nandan Peak ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 5,971 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

neg:
Dunia
Lakini si tufe kamili. Ina uvimbe kidogo kwenye sehemu ya ikweta; ilhali umbali kati ya ncha mbili ni kilomita 12,713 lakini umbali kati ya sehemu za kinyume kwenye ikweta ni km 12,756, yaani kipenyo hiki kinazidi takriban kilomita 43 kipenyo kati ya ncha na ncha. Tofauti hii inasababishwa na mzunguko wa dunia. Kani nje inasukuma sehemu za ikweta nje zaidi. Kwa hiyo mahali duniani palipo karibu zaidi na anga la nje si Mlima Everest kwenye Himalaya bali mlima Chimborazo nchini Ekuador.
Kwenye uso wake dunia huwa na tofauti kati ya nusutufe zake mbili. Nusu moja ina eneo kubwa la mabara yaani nchi kavu ambayo ni asilimia 47 ya sehemu hii. Kinyume nusutufe nyingine inafunikwa na maji ya bahari na eneo la nchi kavu ni asilimia 11 pekee za maeneo yake.

neg:
Mlima Mhundugulu
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Kamet
Kamet ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 7,756 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

neg:
Milima ya Mugongo
Kilele kina urefu wa mita 1,325 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Chiparua
Kilele kina urefu wa mita 1,633 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Kilimangombe
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Uporo
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Kavuma
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Nyavarwanga
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Orodha ya milima mirefu duniani
Urefu wa mlima au kimo chake unaweza kukadiriwa kwa njia mbalimbali.

neg:
Mlima Mbogo
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Manaslu
Manaslu ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 8,163 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

neg:
Cho Oyu
Cho Oyu ni mlima mrefu, wenye kimo cha m 8,188 juu ya usawa wa bahari. Ni sehemu ya safu ya milima ya Himalaya.

neg:
Mlima Shinga
Kilele kina urefu wa mita 1,283 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Membe
Kilele kina urefu wa mita 2,193 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Ngabora
Kilele kina urefu wa mita 1,314 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Lengoisoiku
Kilele kina urefu wa mita 1,861 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mlima Mkinga
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.