query: Je, kuna programu ngapi za Kompyuta?

pos:
Tarakilishi
Kompyuta haiwezi kufanya kazi mpaka kipatikane kitu kinachoitwa software, ambacho kinawakilisha programu zinazoendesha kompyuta. Programu hizo zimegawanyika katika sehemu kuu mbili:

neg:
Mtandao wa kompyuta
A Mtandao wa kieneo wa kibinafsi (PAN) ni mtandao wa kompyuta unaotumiwa kwa mawasiliano kati ya vifaa vya kompyuta vilivyo karibu na mtu mmoja. Baadhi ya mifano ya vifaa ambavyo hutumika katika PAN ni kompyuta binafsi, machine ya kuchapisha, mashine ya faksi, simu, PDAs, skana, na hata michezo ya video. PAN kama hii yaweza kuhusisha unganisho la nyaya au lisilotumia nyaya kati ya vifaa. PAN ina upeo wa angalau futi 20-30 (karibu mita 6-9), lakini hii inatarajiwa kuongezeka kwa maboresho ya teknolojia.

neg:
Mtandao wa kompyuta
Ruta ni kifaa cha mtandao ambacho hupokeza pakiti kati ya mitandao kwa kutumia habari iliyopo kwenye vichwa vya itifaki na katika jendwali la upokezi kuamua ruta ifuatayo ya kila pakiti. Ruta hufanya kazi katika Tabaka la Mtandao la kielelezo cha OSI na Tabaka la Mtandao la Tabaka la Mtandao la TCP / IP.

neg:
StarCraft
Mchezo wa kwanza wa mfululizo StarCraft ulitolewa kwa Microsoft Windows tarehe 31 Machi 1998. Na zaidi ya nakala milioni 11 kuuzwa duniani kote kufikia Februari 2009, ni moja ya michezo bora kwa kuuza inayotumika kwenye kompyuta binafsi. Nakala inayotumika kwenye Mac OS ilitolewa Machi 1999.

neg:
AVG Technologies
Tofauti na version 8 mpaka 8.5 ambayo wakati unapotaka kuingiza kwenye computer ni lazima ufunge vitu unavyofanya kwenye computer yako kama unaangalia tovuti fulani au kama unatumia programu ya word kusoma au kuchapa kitu kwanza ndio ikubali, usipofanya hivyo basi itazifunga yenyewe, unapokuwa unataka kuingiza version 9.0 hutauliza suala la kuzima programu nyingine au vile vitu ulivyokuwa unafanya wakati huo ingawa ni muhimu kufanya hivyo ili unapostart settings ziwe tayari installed.

neg:
Microsoft Excel
Microsoft Excel (jina kamili ni Microsoft Office Excel) ni sehemu ya Microsoft Office. Pia inapatikana kwenye mifumo ya Mac. Imeundwa na Microsoft na ni programu ya wamiliki. Inatumika kwenye mifumo ya uendeshaji Microsoft Windows na Mac OS X.

neg:
Uundaji bidhaa pepe za tarakilishi
Uundaji bidhaa pepe za tarakilishi ni shughuli ya kutengeneza na kuvumbua programu za kompyuta. Inaweza jumuisha utafiti, maendeleo mapya, uzinduaji, utumiaji-marudio, uvumbuzi mpya, matengenezo, au shughuli nyingine zozote zinazosababisha kuwepo kwa bidhaa pepe. Hasa awamu ya kwanza ya programu ya maendeleo katika mchakato huweza kuhusisha idara nyingi, ikiwa ni pamoja na masoko, uhandisi, utafiti na maendeleo na usimamizi wa jumla.

neg:
RETScreen
Tofauti na RETScreen Suite, RETScreen Expert ni jukwaa moja lililojumuishwa la programu; hutumia chapa asili ya kina na ya jumla kwa kutathmini miradi; na inajumuisha uwezo wa kuchambua uwekezaji. RETScreen Expert hujumuisha hifadhidata kadhaa ili kumsaidia mtumiaji, pamoja na hifadhidata ya kimataifa ya hali ya hewa kutoka vituo 6,700 vya ardhini na data ya setilaiti ya NASA; hifadhidata ya vigezo, hifadhidata ya fedha, hifadhidata ya mradi, hifadhidata ya masuala ya maji na hifadhidata ya bidhaa. Programu hii ina nyenzo nyingi za mafunzo, ikijumuisha kitabu pepe.

neg:
Bongo kuu (kompyuta)
Upatikanaji wa bongo kuu unategemea kasi, ukubwa wa mchakato wa data, pamoja na bei na unaweza kuzinunua popote pale kwenye maduka ya spea za kompyuta. Pia unahitajika kujua muingiliano wa bongo kuu ya kompyuta unayoitumia na spea utakayoinunua kabla hauja inunua kwani haitaweza kufanya kazi ipasavyo ikiwa kutakuwa na utofauti baina ya bodi mama na bongo kuu.

neg:
Alan Turing
Alikuwa kati ya watu wa kwanza walioshughulika na kompyuta tarakimu. Alielewa ya kwamba kompyuta inaweza kutumiwa hata kwa shughuli nje ya hisabati kama lugha ya programu yake inatafsiri shughuli hizi katika namba 0 na 1.

neg:
Hezi
Kompyuta za kwanza zilikuwa na marudio wa 4 Hz. Kompyuta ya binafsi aina ya PC ya kwanza iliyouzwa nakampuni ya IBM ilifikia marudio ya 4.77 MHz. Chipu ya P5 ya Intel ilifikia 100 MHz mwaka 1995. Tangu mwaka 2000 chipu za 1 GHz na zaidi zimepatikana. Maendeleo yalifikia zaidi ya 8 GHz tangu mwaka 2011.

neg:
Tarakilishi
Pia kompyuta inazingatiwa ni mwalimu au muelekezaji, kwani inakuelekeza jinsi gani unaweza kufanya kazi yako kwa ukamilifu. Pia ndani ya kompyuta kuna kitu kinachoitwa kisaidizi (help) ambacho kinatumika kwa ajili ya kufanya utafiti wa kitu fulani ili kufahamu matumizi na njia zake.
Miongoni mwa mambo muhimu ndani ya kompyuta ni kupatikana sehemu kubwa ya kuhifadhia taarifa kwa amani na bila kuzipotea.

neg:
Fizikia
Mwanafizikia ya Kinadharia mara nyingi vilevile huegamia katika ufuatiliaji tathmini wa kinamba na uchocheaji picha wa kompyuta na hivyo kuona matokeo yake; na ndiyo maana kompyuta na kuprogramu kompyuta vimekuwa na uwanda mpana wenye sura mbalimbali katika kufanya modeli za kimaumbile.

neg:
Lenovo Yoga 2 Pro
Lenovo Yoga 2 Pro ni kifaa kinachoweza kubadilishwa ikawa kama kompyuta bapa au kompyuta ya kawaida.

neg:
Mtandao wa kompyuta
Mitandao mara nyingi huainishwa kama Mtandao wa Tarafa, (Local Area Network )(LAN), Wa Eneo Kubwa ,(Wide Area Network) (Wan),Eneo la Mjini, (Metropolitan Area Network) (MAN), Mtandao wa Eneo la Kibinafsi,( Personal Area Network )(PAN), Mtandao wa Kifaragha, (Virtual Private Network) (VPN), Mtandao wa Eneo la Chuo, (Campus Area Network) (CAN), Mtandao wa Eneo la kuhifadhi Bidhaa, (Storage Area Network )(SAN), nk. kutegemea na kiwango chake, upeo na kusudi. Matumizi, uaminifu na haki za upatikanaji mara nyingi hutofautiana kati ya aina hizi za mtandao - kwa mfano, LAN yaelekea huundwa kwa ajili ya matumizi ya ndani kwa ndani, wa mifumo ya ndani ya shirika na wafanyakazi katika maeneo ya makazi yao binafsi {kama vile jengo), wakati, WANs inaweza kuunganisha pamoja sehemu zilizo tofauti za shirika moja, na pengine pia kuunganisha vikundi vinginevyo vya tabaka la tatu.

neg:
Kamusi Sanifu ya Kompyuta
Ilitungwa na Omari M. Kiputiputi ka kushirikiana na mratibu Selemani S. Sewangi.

neg:
Tarakilishi
C.P.U. ni sehemu kuu ya nguvu ya kompyuta, au kitovu cha kompyuta. Kazi za C.P.U. ni:

neg:
Mashine
Kuna mashine vyenye vipande visivyozunguka kama kompyuta au simu.

neg:
Somo la Uchumi
Katika uchumi tekelezi, mifumo ya pembejeo na mapato itumiayo mbinu za utaratibishaji wa kunyooka (linear programming) ni ya kawaida mno. Viwango vikubwa vya takwimu hupitishwa katika mipangilio ya kompyuta ili kuchambua matokeo ya sera fulani; IMPLAN ni mfano mmoja maarufu.

neg:
Tarakilishi
Kuna vitufe viwili kwenye kila mausi, kitufe cha upande wa kushoto (Left click) kinatumika kufungulia windozi, programu na kuchagulia maandishi, maneno na picha, na kitufe cha upande wa kulia (Right click) kinatumika kufungulia orodha ya mapendekezo ya kazi.

neg:
Programming paradigm
Programming paradigm haiainishwi na lugha ya kutengeneza programu za kompuyta (programming language) tu. Karibu na lugha zote za kutengeneza programu za kompuyta za kisasa zinakubalia matumizi ya paradigms mbalimbali. Kwa mfano lugha ya C isiyo object-oriented inakubalia kutumiwa kufuatana na kanuni za object-oriented programming ingawa itakuwa na matatizo kadhaa. Functional programming inawezekana kutumiwa katika lugha yo yote ya imperative inayo functions na kadhalika.

neg:
Tarakilishi
Vifaa hivi vipo ndani ya chombo kiitwacho C.P.U. (kifupi cha Central Processing Unit), ambacho ni kiini cha kompyuta na ndicho kinachofanya kazi ya kuviendesha vifaa vyote vya kompyuta na kutoa maelekezo yote.

neg:
Tarakilishi
Sehemu zinazoshikika (Hardware), ni aina zote za vifaa vya kompyuta, navyo vimegawanyika katika sehemu kuu tatu.Kibodi inatumika kwa ajili ya kuingizia herufi, namba, alama na michoro, nayo imegawanyika katika sehemu kuu nne, nazo ni kama ifuatavyo: Funguo za kuandikia (Typewriter keys), funguo za kuhama (Movement keys), funguo za namba pamoja na michoro mingine (Numeric keys) na funguo za kazi Function keys).

neg:
Tarakilishi
Matumizi ya kompyuta yanatofautiana kutokana na malengo na makusudio ya mtumiaji mwenyewe. Yamegawanyika katika sehemu kuu mbili.

neg:
Euro Truck Simulator 2
Mnamo Januari 2013 Programu ya SCS ilitangaza mfuko unaoweza kupanua ramani ya mchezo hasa Ulaya ya Mashariki. SCS iliona kuanzishwa kwa miji kumi na mitatu mipya, nayo ni Poland, Slovakia, Jamhuri ya Czech na Hungaria. Mnamo Julai 2015 (toleo la 1.19), Hungaria ilipata miji miwili zaidi: Pécs na Szeged pamoja na barabara fulani huko Austria na Hungaria.

neg:
Sosholojia ya elimu
India inakuza teknolojia na mtandao. India ilizindua EDUSAT, elimu ya setilaiti ambayo inaweza kuwafikia wengi kwa gharama ya chini. Kuna pia mpango ulioanzishwa na shirika la OLPC, kundi lililotokana na maabara ya MIT lililoungwa mkono na mashirika makuu ili kukuza kompyuta ya kupakata ambayo ingeghalimu $100, ili kuwezesha kuwasilisha elimu ya programu ya kompyuta. Kompyuta hizi zimesambaa kote kufikia mwaka wa 2009. Kompyuta hizi zinauzwa au kutolewa kama msaada. Hii itawezesha nchi zinazoendelea kuwapa watoto wao elimu kwa kutumia mitambo.

neg:
Kamusi Sanifu ya Kompyuta
Kamusi hii haina sehemu ya Kiingereza-Kiswahili.

neg:
Imperative programming
Zilitengenezwa programming languages za ngazi ya juu na compilers zilizo programu zinazogeuza matini ya programming language iwe ya lugha ya mashine (machine code). Statement moja ya lugha ya ngazi ya juu ilipatana na statement moja au statements chache ya lugha ya mashine na lugha hii ilikuwa na statements mbalimbali kwa aina mbalimbali za mashine. Programming language ya ngazi ya juu ya kwanza ilikuwa lugha ya Fortran iliyotengenezwa na John Backus mwaka 1954. Inawezesha matumizi ya named variables, complex expressions, subroutines na elementi nyingine zilizopo imperative languages. Kwa urahisishaji wa uelezaji wa utaratibu wa mathematical algorithms mwishoni mwa miaka ya hamsini ilitengenezwa lugha ya Algol. Baadaye lugha ya Algol ikawa msingi wa kuandikia mifumo ya uendeshaji kwa aina kadhaa za kompyuta.

neg:
Avast Software
Avast ina sehemu kubwa zaidi ya soko la dunia kwa ajili ya matumizi ya kinga dhidi ya virusi vya kompyuta na kwingineko ni pamoja na aina mbalimbali za bidhaa zinazohusiana na usalama inalenga masoko ya watumiaji na ushirika, kama vile "Avast Antivirus" na "Avast SecureLine" (mtandao wa kibinafsi ) kwa "Android", Microsoft Windows, iOS na majukwaa ya MacOS.

neg:
Tarakilishi
Kimsingi tarakilishi ni kifaa chochote kinachomsaidia binadamu kufanya hesabu. Zipo tarakilishi za aina mbili: za kianalojia (za umakanika) na za kidijiti (za elektroniki). Za kwanza
hazitumii umeme, na ndizo ambazo zilianza kabla ya tarakilishi za kidijiti (zinazotumia umeme).
Kuna aina kuu tatu za kompyuta, nazo ni kama ifuatavyo:

neg:
Bodimama
Motherboards hutayarishwa katika mbalimbali storlekar na kuundeni inayoitwa fomu kompyuta faktor baadhi ambavyo specifika enskilda kompyuta tillverkare. Hata hivyo, motherboards kutumika katika IBM-kompatibel bidhaa kompyuta s wamekuwa standardized kwa ukubwa fit kesi mbalimbali. wengi motherboards matumizi ya kompyuta desktop moja ya fomu hizi standard vipengele-hata wale hupatikana katika Macintosh na Sun kompyuta, ambayo si jadi imekuwa kujengwa kutoka bidhaa komponenter. Wa sasa wa fomu desktop PC sababu ya chaguo ni Atx. A kesi's, Motherboard's na PSU's fomu sababu lazima kila mechi, ingawa baadhi ya fomu vidogo kipengele motherboards wa familia moja itakuwa kubwa fit fall. Kwa mfano, kesi Atx kawaida accommodate a microATX Motherboard.

neg:
Hewlett-Packard
Wanajulikana sana kwa kutengeneza kompyuta na vifaa vya kompyuta kama vile printa, vifaa vya kuchunguzia na kamera za kidijiti.

neg:
Programming paradigm
Floyd anazingatia kwamba katika kompuyta programming inawezekana kuona tokeo linalofanana na paradigms za Kuhn lakini kwa kutofautiana navyo programming paradigms hazitengani.
Ikiwa maendeleo ya ustadi wa kompyta programming kwa jumla yanahitaji
uvumbuzi na uendelezaji wa paradigms wa kudumu maendeleo ya ustadi wa
mtengeneza programu mmoja yanahitaji aongeze idadi ya paradigms alizo
nazo.
Kwa hiyo kufuatana na Robert W Floyd kutofautiana na paradigms za kisayansi zilizoelezwa na Kuhn programming paradigms zinaweza kutangamana zikiongeza idadi yao mtengeneza programu anayodhibiti.

neg:
RAM
Hapa programu za kompyuta zina nafasi za kupakua data za kazi zao kwa muda. Programu za kisasa zahitaji nafasi kubwa ya kuhifadhi makadirio kwa muda fulani zikiendelea kukamilisha shughuli. Kadi za RAM zatoa nafasi kupakua data mahali popote bila kujali mpangilio kwanza. Hii huharakisha kazi ya programu.

neg:
Programu ya kompyuta
Programu ya kompyuta ni mkusanyiko wa maelekezo ambayo hufanya kazi maalum wakati mkusanyo huo unafanywa na kompyuta. Kompyuta inahitaji mipango ya kufanya kazi na inatekeleza maelekezo ya programu katika kitengo cha usindikaji kuu.

neg:
Mtandao wa kompyuta
Mitandao ya kompyuta inaweza kuainishwa kulingana na topolojia ya mtandao ambayo huwa msingi wa mtandao, kama mtandao wa bus, , mtandao wa Kinyota, mtandao wa pete, mtandao wa meshi, na mtandao wa kinyota-bus, mti au mtandao wa topolojia ya moja kwa moja. Aina ya Mtandao inaashiria njia ambayo vifaa katika mtandao hupata mantiki katika mpangilio wa uhusiano wa kimoja kwa kingine. Matumizi ya neno "mantiki" hapa ni muhimu. Kwamba aina ya mtandao haitegemei mpangilio halisi wa mtandao. Hata kama kompyuta zilizounganishwa kwa mtandao zimewekwa mkabala kwa safu, kama zimeunganishwa na kupitia habu, huo mtandao una aina ya Kinyota, badala ya aina ya basi. Kwa njia hii,sifa zinazoonekana na zile za kiutenda kazi za mtandao ni bainifu; aina ya mantiki ya mtandao si muhimu kwa namna moja katika mpangilio halisi.
Mitandao inaweza kuainishwa kuzingatia utaratibu wa data unaotumiwa kuwasilisha data, hizi ni pamoja na mtandao wa Digitali na Analogi.

neg:
Mtandao wa kompyuta
Mtandao wa eneo pana (Wan) ni mtandao wa kompyuta unaotanda kwa eneo pana (yaani mtandao wowote wa viungo vya mawasiliano vinavyopita jiji kuu, kikanda, au mipaka ya kitaifa [1]). Kwa njia isiyo rasmi WAN ni mtandao unaotumia ruta na viungo vya mawasiliano ya umma. Tofauti na mitandao wa kieneo ya kibinafsi (Pans),mitandao ya eneo la karibu (LANs),mitandao ya eneo la kampasi (CANs), au mitandao ya eneo la Jiji kuu (Mans), ambayo kwa kawaida ina ukadirifu wa chumba, jengo, kampasi au eneo maalum (mfano, mji) kwa mpangilio huo. Mfano wa WAN unaojulikana kwa wengi na kwa ukubwa ni wavuti.
Wan ni mtandao wa mawasiliano wa data uliotanda kwa eneo pana la kijiografia (yaani mji mmoja hadi mwingine na nchi moja kwenda nchi nyingine) na ya kwamba mara nyingi hutumia vifaa vya upokezi vinavyotolewa na vifaa vya uchukuzi vya kawaida, kama kampuni za simu. Teknolojia ya Wan kwa ujumla hufanya kazi katika tabaka tatu za chini za tabaka la mahali halisia, tabaka la kiungo cha data na tabaka la mtandao.

neg:
Kipanya (kompyuta)
Kipanya cha kompyuta ("pia:" puku) ni kifaa cha kuingizia data katika tarakilishi.

neg:
Uchapaji
Unapoweka printa kwa tarakilishi yako, huwa kwa kawaida waitishwa kuweka dereva za uchapaji (printer drivers). Hizi ni programu ambazo zinakusaidia kuwasiliana na mashine ile. Kulingana na maelezo ya wikipedia ya kingereza, dereva za chapa (printer drivers) ni programu ambazo hugeuza data ili iwe kati hali au mfumo ambao printa ityaweza kupiga chapa bila ya tatizo lolote. Kazi ya dereva hizi ni kuwezesha tarakilishi kupiga chapa bila kuzingatia muundo wa printa yenyewe. Programu hizi huenda ukapewa wakati unanunua mashine yako ya printa au ukapata kwa wavuti za mitandao zinazoshughulika na mambo ya chapa.

neg:
Bodimama
Kabla ya ujio wa Microprocessor, kompyuta mara kawaida kujengwa katika kadi-ngome kesi au vipengele mainframe na kushikamana na backplane likijumuisha seti ya inafaa wenyewe inayoendana na waya; katika miundo ya zamani sana waya walikuwa Diskret connections kati kadi kontakt pins, lakini printed circuit haraka bodi akawa standard mazoezi. The Central Processing Unit, kumbukumbu na peripherals walikuwa housed tarehe printed circuit binafsi ambayo bodi plugged ndani ya backplane.
Katika miaka ya 1980 na mwishoni mwa miaka ya 1990, na ikawa kiuchumi kuhamia kuongezeka kwa idadi ya utendaji pembeni kwenye Motherboard (tazama chini). Mwishoni mwa miaka ya 1980, alianza pamoja motherboards enda ICS (iitwayo Super I / O chips) na uwezo wa kusaidia seti ya chini-speed peripherals: keyboard, panya, floppy disk drive, Serial bandari, na sambamba bandari. Machaguo ya miaka ya 1990, wengi binafsi mkono motherboards kompyuta mbalimbali kamili audio, video, uhifadhi, na mitandao kazi bila ya haja yoyote ya upanuzi kadi wakati wote; juu-mwisho mifumo ya kompyuta 3D Gaming na kubakia kawaida graphics tu kadi kama sehemu tofauti.

neg:
Programu ya kompyuta
Programu ya kompyuta mara nyingi imeandikwa na programu ya kompyuta katika lugha kompyuta. Kutoka kwa mpango katika fomu yake ya kurasa ya kibinadamu, mwandishi huweza kupata code ya fomu-fomu inayojumuisha maelekezo ambayo kompyuta inaweza kutekeleza moja kwa moja. Vinginevyo, programu ya kompyuta inaweza kutekelezwa kwa msaada wa mkalimani.

neg:
Wiki
Programu ya Wiki ni aina ya programu shirikishi ambayo inaendesha mfumo wa Wiki, kuruhusu kurasa za mtandao kutengenezwa na kuhaririwa kwa kutumia kivinjari cha kawaida cha mtandao. Kwa kawaida hutekelezwa kama Sava tekelezi ambayo inaendeshwa kwa Sava moja au zaidi za mtandao. Maudhui huhifadhiwa katika mfumo wa faili, na mabadiliko kwa maudhui yanahifadhiwa katika mfumo wa usimamizi hifadhidata wenye uhusiano. Vingine, Wiki za kibinafsi huendeshwa kama programu tekelezi za kujitegemea katika kompyuta moja, kwa mfano: WikidPad.

neg:
AVG Technologies
AVG Technologies ni kampuni ya kompyuta ya Ucheki ambayo inalinda watu dhidi ya virusi, spyware na aina nyingine ya matishio toka mwaka 1991, na software yake ya AVG imefikisha toleo la 9.0.

neg:
Mtandao wa kompyuta
Muungano wa mitandao ni unganisho la mitandao miwili ya kompuyta au zaidi tofauti au sehemu za mtandao kwa kutumia teknolojia ya kawaida ya uelekezaji (kwa kutumia ruta). Matokeo yanaitwa muungano wa mitandao (mara nyingi hujulikana kama mtandao).
Mitandao miwili au zaidi au sehemu za mtandao huunganishwa kwa kutumia vifaa vinavyo fanya kazi katika tabaka ya 3 (tabaka la 'mtandao' ) ambayo ni kielelezo cha kumbukumbu cha OSI , kama vile ruta. Unganisho lolote kati au baina ya umma, kibinafsi, biashara, viwandani, au mitandao ya kiserikali pia inaweza kuelezewa kama muungano wa mitandao.

neg:
Virusi za kompyuta
Mnamo tar. 24 Januari 2003, aina ya virusi cha kompyuta kiitwacho "worm" kilitolewa ili kuathiri Intaneti. Worm ni mfululizo wa maelekezo ya kompyuta ambayo yanajiweka nakala nyingi-nyingi yenyewe na kuzituma kwa kompyuta nyingine.

neg:
Nywila
Matumizi ya nywila katika kijeshi yaligeuka na kujumuisha sio nywila tu, lakini pia nywila kinyume; kwa mfano katika siku ya kwanza ya Mapigano ya Normandy, wanajeshi wanaoruka kwa miamvuli kutoka 101 Airbourne Division ya Marekani walitumia nywila - "thunder" - ambayo iliwasilishwa kama changamoto, na kuitikiwa kwa jibu sahihi - "flash". Changamoto na mwitikio ziligeuzwa mara kwa mara. Wanajeshi wa Marekani wanaoruka kwa miamvuli pia walitumia kifaa maarufu kinachojulikana kama "cricket" wakati wa D-Day badala ya mfumo wa nywila kama njia ya kipekee kwa muda ya utambulisho; bofya moja yenye sauti ya chuma iliyotolewa na kifaa hicho kama nywila kulifaa kuitikiwa na bofya mbili.
Nywila zimetumika kwa kompyuta tangu siku za mwanzo za kompyuta. CTSS, kutoka MIT mojawapo ya mifumo ya kwanza ya kugawana muda, ilianzishwa mwaka wa 1961. Ilikuwa na amri ya INGIA ambayo ilimwitisha mtumiaji nywila. "Baada ya kuwekaa NYWILA, mtambo ulifunga kifaa cha uchapishaji, kama ikiwezekana, ili mtumiaji kuweza kutia nywila yake kwa faragha." Robert Morris alizindua wazo la kuhifadhi nywila katika mfumo wa heshi kama sehemu ya mfumo wa uendeshaji wa Unix. Algorithimu yake, ikijulikana kama crypt (3), alitumia chumvi ya bits 12 na kuita mfumo wa algorithm ya DES uliogeuzwa mara 25 na kupunguza hatari ya Pre-computed dictionary attacks.

neg:
Mtandao wa kompyuta
wavuti wa ndani ni kundi la mitandao,inayotumia Itifaki za wavuti na zana za msingi za IP kama vile vivinjari na proglamu za uhamisho wa faili, amabazo zimo chini ya udhibiti wa utawala mmoja. Uti huu wa kiutawala hufunga wavuti wa ndani kwa wote isipokuwa tu kwa, watumiaji maalumu. Kwa kawaida,wavuti wa ndani ni mtandao wa ndani wa shirika. wavuti wa ndani kubwa kawaida angalau utakuwa na seva ya wavuti ili kutoa taarifa za shirika kwa watumiaji.

neg:
Mtandao wa kompyuta
"Mifumo ya Cellular na PCS " - Hutumia teknolojia ya mawasiliano kadhaa ya redio. Mifumo hii imegawanyika kwa maeneo tofauti ya kijiografia. Kila eneo lina kipeperushi cha nguvu ya chini au mlingoti wa upokezi wa redio ambao hupokea na kupokeza simu kutoka kwa eneo moja hadi lingine.

neg:
Robert Braden
Alibakia UCLA kwa miaka kumi na nane, kumi na sita kati yake katika kituo cha kompyuta cha chuo. Alitumia 1981-1982 katika Idara ya Sayansi ya Kompyuta ya Chuo Kikuu cha London. Wakati huo, aliandika mfumo wa kwanza wa relay kuunganisha mtandao na mtandao wa U.K. academic X.25.

neg:
Mtandao wa kompyuta
"Mawasiliano ya Satelaiti" - Satelaiti hutumia mawimbi madogo ya redio kama njia yake ya mawasiliano ambayo hayapindwi na anga ya dunia. Satelaiti huwekwa katika anga, karibu maili 22,000 juu ya ikweta. Mifumo hii inayozunguka-Dunia huwa na uwezo wa kupokea na kupeperusha sauti, data, na siginali za TV.

neg:
Barua pepe
Kila barua pepe huwa na sehemu mbili:Hasara ya barua pepe ni wingi wa habari zisizotakiwa ambazo kujulikana kama "spam" yaani takataka. Watu, vikundi na makampuni mengi hutumia kompyuta kwa kusambaza matangazo ya kila aina kwa kila anwani wanayojua. Programu nyingi zinafanya kazi usiku na mchana kukusanya anwani za akaunti za watumiaji wa barua pepe.

neg:
Virusi za kompyuta
Wataalamu wa kompyuta wa Kampuni ya Sophos walisema kuna virusi vya kompyuta takriban 40,000 ambavyo kwa sasa vinafahamika kama vipo. Wataalamui hao waliendelea kusema kwamba takriban virusi vipya 200 hutolewa kila mwezi kupitia Internet.

neg:
Tarakilishi
1. Programu za kuendeshea kompyuta (operating systems): programu hizo zinaitwa Windows, na kuna aina nyingi za Windows kulingana na toleo lake na ubora wake, kwani siku zinavyozidi kwenda mbele ndipo tunapozidi kupokea programu nyingine za Windows zenye ubora zaidi kuliko zile za awali.

neg:
The Matrix
Mtu mmoja aitwaye Morpheus (Laurence Fishburne) anamwonyesha Neo Matrix ni kitu gani. Matrix ni program ya kompyuta ambao ni dunia ya uongo. Program hiyo ya kompyuta inawafanya watu kufikiria kwamba wanaishi katika dunia ya ukweli. Mashine imetengeneza program ya Matrix.

neg:
Nywila
Utafiti wa mifumo ya uzalishaji wa kompyuta imezidi kuonyesha kuwa sehemu kubwa ya nywila zote zilizochaguliwa na watumiaji hubahatishwa kiautomatiska. Kwa mfano, Chuo Kikuu cha Columbia kiliripoti kuwa asilimia 22 ya nywila za watumiaji zinaweza kupaitikana kwa juhudi kidogo tu.
Kulingana na Bruce Schneier, akichunguza data kutoka shambilizi la phishing la 2006, asilimia 55 ya nywila za MySpace zingeweza kuvunjwa katika masaa 8 kwa kutumia kifaa kinachoauzwa cha Password Recovery Toolkit chenye uwezo wa kujaribu nywila 200,000 kila sekundu mnamo mwaka wa 2006. Pia aliripoti kuwa nywila maarufu zaidi ni "password1," na kuthibitisha tena hali ya kutojua kwa ujumla wa namna ya kushughulikia nywila miongoni mwa watumiaji. (Hata hivyo alisisitiza kuwa, kwa kuzingatia takwimu hizi, ubora wa nywila umeboreshwa kwa jumla katika miaka ya hivi punde -kwa mfano, urefu wa wastani ulikuwa hadi herufi nane kutoka chini ya saba katika uchunguzi wa awali, na chini ya asilimia 4 yalikuwa maneno ya kamusi.

neg:
Ofisi
Lengo kuu la mazingira ya ofisi ni kusaidia washiriki wake katika kufanya kazi yao. Kazi katika ofisi hutumiwa kwa shughuli za kawaida za ofisi kama vile kusoma, kuandika na kazi za kompyuta. Kuna aina tisa ya ofisi, kila moja kusaidia shughuli tofauti. Mbali na vyumba vya mtu binafsi, kuna vyumba vya mkutano, viungio, na nafasi za shughuli za msaada, kama vile kupiga picha na kusafirisha. Ofisi nyingine pia zina eneo la jikoni ambako wafanyakazi wanaweza kuandaa chakula cha mchana.

neg:
Google Earth
Microsoft Windows (2000, XP, na Vista)Apple Mac OS X 10.4 na zaidi (Intel na PowerPC)Hadi kufikia sasa plug-in inahudumia safu zifuatazo:Pia inawezesha 'Sky Mode', 'Photo Overlays', na hutoa kiasi sawa cha udhibiti na habari kama vile programu kamili.Maeneo mengi ya ardhi yamedhihirishwa katika picha za satelaiti zenye uangavu wa karibu 15 m kwa pixel. Picha hizi za msingi ni mita 30 zenye kuchukuliwa kwa masafa tofauti kwa kutumia programu ya Landsat ambayo ni programu ya kuunganisha picha zenye uangavu wa juu na zile zilizochukuliwa kwenye masafa tofauti au 'pansharpened' na picha zenye filamu nyeupe na nyeusi au ['panchromatic'] za Landsat za mita 15. Hata hivyo, Google inabadilisha picha hizi za msingi na picha za mita 2.5 za SPOTImage na seti data ya zingine zenye uangavu wa juu zilizotajwa chini. Baadhi ya vituo vya idadi kubwa ya watu pia vimedhihirishwa na picha za ndege yaani (orthophotography) na pixels kadhaa kwa mita. Bahari zinadhihirishwa kwa uangavu wa chini, kama ilivyo na baadhi ya visiwa; hasa, visiwa vya Scilly vilivyo Kusini Mashariki mwa Uingereza, vilikuwa kwenye uangavu wa mita 500 au chini, hata hivyo jambo hilo sasa limetatuliwa.

neg:
Variable (kompyuta programming)
Katika object-oriented programming huainiwa mara nyingi scopes tatu:

neg:
Mtandao wa kompyuta
Lengo kuu la mtandao wa eneo la bewa ni kuwawezesha wanafunzi wa chuo kikuu kupata wavuti na rasilimali za chuo kikuu.
Huu ni mtandao unaounganisha LAN mbili au zaidi pamoja lakini iliyo tu kwa eneo maalum la kijiografia kama bewa la chuo, ukumbi wa viwanda, jengo la ofisi, au kambi ya kijeshi. A CAN inaweza kuonekana kama aina ya MAN (mtandao wa eneo la mji mkuu), lakini kwa ujumla inahusisha eneo ndogo kuliko MAN. Neno hili mara nyingi hutumika kujadili utekelezaji wa mitandao kwa eneo la mpaka mmoja. Hili halipaswi kukanganywa na Mtandao wa Eneo la udhibiti.
LAN huunganisha vifaa vya mtandao kwa umbali mfupi. Jengo la ofisi, shule, au nyumba zenye mtandao kwa kawaida huwa na LAN moja, ingawa wakati mwingine jengo laweza kuwa na LAN chache ndogo(labda moja kwa kila chumba), na mara kwa mara LAN itafuturi kwa kundi la majengo ya karibu.

neg:
Tarakilishi
Kompyuta zimeandaliwa ndani yake programu mbalimbali zenye michezo tofauti, ambayo inaweza kutumika na watu kulingana na umri wao, na ambayo inajulikana kama moja ya kazi za kukuza kipaji na kuchangamsha akili, na ni sehemu mojawapo ya kuburudisha nafsi.

neg:
Harry Huskey
Pia aliunda kompyuta ya G15 kwa "Bendix Aviation Corporation", ambayo inaweza labda kuchukuliwa kama kompyuta "binafsi" ya kwanza duniani.

neg:
Variable (kompyuta programming)
Variables za kompyuta programming hupewa majina marefu yaelezayo wajibu yao maadam variables za mhisabati huwekwa alama ya herufi kwa kufupisha.
Mahali pa kumbukumbu palipowekwa alama na variable inaweza kuonyeshwa na identifiers mbalimbali chache sambamba. Kwa manzili hayo mabadiliko ya value kwa identifier moja itasababisha mabadiliko ya value yanayowezekana kupatwa kwa identifier vingine.

neg:
Variable (kompyuta programming)
Kulingana na type system ya lugha ya kompyuta programming variable inaweza kuwa na uwezo wa pekee kuhifadhi aina ya data ya pekee tu (kwa mfano nabma kamili au string). Ama aina ya data katika lugha ya kompyuta programming inaweza kuwa aridhio ya value maadam variable inaweza kuhifadhi values zo zote.

neg:
Mtandao wa kompyuta
Mitandao ya kompyuta inaweza kuainishwa kulingana na uhusiano wa utendaji uliopo miongoni mwa vifaa vya mtandao, mfano, Shughuli za mtandao (Active Networking), huduma-kwa mtumiaji (Client-server) na usanifu wa rika kwa rika (Peer-to-peer) (kundi la utendaji kazi).

neg:
Tarakilishi
Kompyuta zinaweza kutumika kwa ajili ya kufanyia kazi za ufundi, kama kuchora ramani ya nyumba na mazingira ya nje ya nyumba, kutengenezea picha kwa kuibadilisha na kuiremba na kuifanya ionekane katika sura nyengine ambayo ni tofauti na ile ya asili.

neg:
Tarakilishi
Aina hii ya kompyuta inakusanya aina zifuatazo:

neg:
Bongo kuu (kompyuta)
Sehemu hii ya Bongo Kuu inaratibu vifaa vyote vinavyoingiza na kutoa taarifa mbalimbali katika kompyuta. Vifaa hivi vyaweza kuhusisha scrini, bao bonye, puku au kipanya, machine ya kutoa nakala, mashine ya kuingiza nakala ya taarifa kwenye kompyutya na nyinginezo nyingi.

neg:
Microsoft Excel
Inaweza kufanya mahesabu na majedwali. Kwa mfano, inaweza kufanya chati na picha zingine kutoka kwenye meza za data. Pia ina lugha kubwa ya programu inayoitwa Visual Basic For Appilication (VBA). Excel ni sehemu ya Microsoft Office. Matoleo ya sasa ni 2016 kwa Windows na 2016 kwa Mac.

neg:
Mtandao wa kompyuta
Wavuti unahusu unganisho la ulimwengu la mitandao ya kiserikali, kitaaluma, umma, na kibinafsi juu ya teknolojia ya Mkusanyo wa Itifaki za Mtandao. Ni mwandamizi wa Advanced Research Projects Agency Network (ARPANET) iliyotengenezwa na DARPA wa Idara ya Ulinzi ya Marekani. Mtandao pia ni uti wa mgongo wa mawasiliano ya World Wide Web (WWW). 'Internet' kwa kawaida huaandikwa na kutajwa kwa herufi kubwa 'I' kama nomino sahihi, kwa sababu za kihistoria na kuitofautisha na muungano wa mitandao ya aina nyingine.

neg:
Nywila
Baadhi ya mifumo ya kompyuta kuhifadhi nywila kama maandishi wazi, ambayo hulinganisha na majaribio ya mtumiaji kuingia. Kama mshambulizi anaweza kupata hifadhi kama hiyo ya ndani ya nywila, nywila zote -na hivyo basi akaunti zote za watumiaji -zitaathiriwa. Kama baadhi ya watumiaji hutumia nywila sawa katika akaunti tofauti, zitaathiriwa vilevile.

neg:
Virusi za kompyuta
Programu za virusi zilianzishwa tangu mwanzo wa kompyuta vyenyewe. Wanahisabati maarufu kama John von Neumann walikadiria nadharia ya programu zenye uwezo wa kujiendeleza na hata kujisambaza peke yao tangu miaka ya 1950. Tangu kupatikana kwa kompyuta ndogo za nyumbani, imeonekana ya kwamba programu za aina hii zinaweza kuleta hasara mbalimbali. Mara nyingi programu (c)Brain hutajwa kama kirusi cha kwanza kilichosambaa kwenye kompyuta ndogo tangu mwaka 1986. Usambazaji wake ulikuwa kosa la watungaji wake waliotaka kukinga diski za programu halali waliyouza dhidi ya kopi haramu; waliandika namba ya simu yao ndani ya virusi.

neg:
Bill Gates
Bill Gates ni mwanzilishi, mwenyekiti na mbunifu mkuu wa programu za kampuni ya ya Microsoft, kampuni ya programu yenye mafanikio zaidi duniani, inayoaminika kwa utengenezaji wa programu zilizo na nguvu na ubunifu hali zikiwa bado zenye utumizi mwepesi. Microsoft sasa inaajiri zaidi ya watu elfu hamsini na tano katika nchi themanini na tano.

neg:
Bill Gates
Mapumziko yao yalikuja walipotengeneza mfumo wa kuendesha kompyuta uitwao MS-DOS uliotumika katika kompyuta ya kwanza ya kibinafsi ya IBM. Baadaye waliweza kuzishawishi kampuni zingine zinazotengeneza kompyuta kutumia mfumo huo wa MS-DOS. Mfumo huu mpya wa MS-DOS ulipata umaarufu katika soko miaka ya 1980 na baadaye, Microsoft pia ilianza kutengeneza programu kama vile neno sindikizi.

neg:
Charles Babbage
Babbage alitengeneza kompyuta ya kwanza, ingawa mawazo yote muhimu ya kisasa ya kompyuta yanapatikana katika injini ya uchambuzi wa Babbage.

neg:
Kompyuta bapa
Kompyuta bapa za kisasa zinafanana na simu za kisasa, tofauti tu ni kuwa kompyuta bapa ni kubwa zaidi kuliko simu za mkononi, na skrini ya inchi 7 na sm 18 kama ikipimwa kwa mshazari.

neg:
Bongo kuu (kompyuta)
Ina sehemu tatu ambazo ni muhimu kwa utenda kazi wake. Nazo ni:

neg:
UNIX
Mfumo wa uendeshaji wa Unix ni mfumo wa watumiaji wengi na kufanya kazi kutumia kichakato zaidi ya kimoja. Hii inamaanisha inaweza kuendesha mipango kadhaa ya programu kwa wakati mmoja, kwa mtumiaji zaidi ya moja kwa wakati mmoja. Pia ina uwezo wa kufanya vizuri katika mtandao wa kompyuta.

neg:
Variable (kompyuta programming)
Variable (kompyuta programming) ni mahali katika RAM penye anwani panapo idadi kadhaa (inayojulikana au isiyojulikana) ya habari iitwayo value.

neg:
Xcas
Xcas ni interface ya mtumiaji kwa Giac, ya bure, ya msingi ya Kompyuta ya Algebra System (CAS) ya Microsoft Windows, Apple macOS na Linux / Unix. Giac inaweza kutumika moja kwa moja ndani ya programu iliyoandikwa kwenye C++.

neg:
Mtandao wa kompyuta
Washiriki katika mitandao hutumia mbinu mbalimbali za safu ya kumbukumbu za mamia kadhaa, na mara nyingi,itifaki maalum zilizo sambamba na Mkusanyo wa Itifaki wa Mtandao (Internet Protocol Suit) na mfumo wa kutambulisha ( Anwani za IP ) unasimamiwa na Internet Assigned Numbers Authority na regista za anwani. Watoa huduma na mashirika makubwa hubadilishana habari kuhusu upatikanaji wa nafasi ya anwani zao kupitia kwaBorder Gateway Protocol (BGP), na kutengeneza matandao wa njia za upokezi.

neg:
Kampuni ya Magazeti ya Community
CNC inachapisha zaidi ya magazeti 100: ya kila wiki, ya kila nusu wiki na ya kila mwezi. Kila chapisho linaorodheshwa katika moja ya vitengo vitano, ambavyo kila kimoja kina Mhariri wake Mkuu. Vitengo vinahusisha maeneo ya kijiografia mashariki mwa Massachusetts na vina majina yao kulingana na eneo lao katika Boston.

neg:
Virusi za kompyuta
Mtandao wa intaneti unaruhusu mamilioni ya watumiaji wa kompyuta duniani kuungana pamoja kibiashara na hata kwa kujifurahisha. Watu wengi tofauti hutumia intaneti. Yeyote anayetumia Intaneti anaweza kupata habari nyingi kuhusu mada tofauti, tena kwa lugha tofauti, yaani, katika kipindi kidogo sana.

neg:
Imperative programming
Imperative programming – ni programming paradigm (mtindo wa kuandikia source code za programu za kompyuta) inayo tabia zifuatazo:

neg:
Mtandao wa kompyuta
Mtandao wa eneo la mji mkuu (MAN) ni mtandao unaounganisha mitandao miwili au zaidi ya eneo la karibu au mitandao ya eneo la kampasi pamoja lakini haina upana nje ya mipaka ya mji/jiji. Ruta, Swichi au habu huunganishwa ili kuunda mtandao wa eneo la mji mkuu.

neg:
Data
Baadhi ya fomu maalum ya data huwa ni tofauti. Programu ya kompyuta ni mkusanyo wa data, ambayo inaweza kufasiriwa kama maelekezo. Baadhi ya lugha za kompyuta hubainisha kati ya program ya kompyuta na data nyinginezo ambazo huendesha programu za kompyuta, lakini katika baadhi ya lugha za kompyuta, hasa "Lisp" na lugha zinazofanana, programu haziwezi kutofautishwa kimsingi kutoka data nyinginezo. Ni muhimu pia kutofautisha "metadata", ambayo ni maelezo ya data nyinginezo. Jina lenye maana sawa na metadata lakini la kitambo ni "ancillary data". Mfano wa metadata ni maktaba ya katalogi, ambayo ni maelezo ya yaliyomo vitabuni.

neg:
MS-DOS
MS-DOS ni mfumo wa uendeshaji wa kompyuta wa Microsoft Corporation. Ni kifupisho cha "Microsoft disk operating system".

neg:
Programu ya kompyuta
Sehemu ya programu ya kompyuta ambayo hufanya kazi iliyojulikana inajulikana kama algorithm. Mkusanyiko wa programu za kompyuta, maktaba, na data zinazohusiana zinajulikana kama programu. Programu za kompyuta zinaweza kuhesabiwa pamoja na mistari ya kazi.

neg:
CP/M
CP/M ulikuwa Mfumo wa Uendeshaji wa kompyuta kutumika katika miaka ya 1970 na mwanzoni mwa 1980.

neg:
Ada Lovelace
Anajulikana sana kwa kazi yake juu ya kompyuta iliyopendekezwa na mashine ya mitambo ya Charles Babbage. Alikuwa wa kwanza kutambua kuwa mashine hiyo ina maombi zaidi ya hesabu safi, na kuchapisha algorithm ya kwanza inayotakiwa kufanywa na mashine hiyo. Matokeo yake, wakati mwingine huonekana kama wa kwanza kutambua uwezo kamili wa "mashine ya kompyuta" na programu ya kwanza ya kompyuta.

neg:
Virusi za kompyuta
Tangu kupatikana kwa intaneti kuna watu maelfu ambao wametunga programu za virusi kwa kusudi mbalimbali; mara nyingi ni vijana wanaotaka kujaribu uwezo wao wa kuandika programu za aina hii. Wengine wanakusudia mzaha tu wakitaka kuona mafanikio yao kwenye kompyuta za dunia yote. Kuna wengine wenye hasira dhidi ya kampuni kubwa kama Microsoft, dhidi ya benki, dhidi ya serikali au dhidi ya binadamu kwa jumla. Hao ni hatari zaidi wakijitahidi kusababisha hasara kubwa. Wengine hufuata kusudi za kisiasa wakilenga kwa kompyuta za lugha au nchi fulani hasa. Virusi vingi vina malengo ya kijinai kwa sababu watungaji wao wanajaribu kupata faida ya kifedha kwa njia ya utapeli wakijaribu kuiba maneno ya siri kutoka kompyuta ya watu yanayomruhusu mtumiaji kuwasiliana na benki na kutuma fedha kwa akaunti nyingine.

neg:
Imperative programming
Imperative program inafanana na amri zinazoelezwa na hali ya kuamuru katika lugha asilia yaani zi mfululizo wa maagizo ambayo kompyuta lazima zitekeleze.

neg:
Android
Programu za Android, zinaitwa "apps" za simu za mkononi, ambazo zinatoka duka la Google Play. Programu hizi zinatumia mtindo wa .apk. Programu za Android zimetengenezwa na lugha ya Python, C, C++, au lugha za Java lakini Kusano za mtumiaji daima hutengenezwa kwa kutumia Java na XML. Kuna apps zaidi ya milioni 2.8 zinapatikana katika Android.

neg:
Programufidia
Mashambulizi ya programufidia mara nyingi hufanyika kwa kutumia proramu ya Trojan ambayo inajifanya kuwa kama faili halali ambalo linamhadaa mtumiaji kompyuta kupakua au kufungua linapokuja kama kiambatanisho cha barua pepe. Hata hivyo, mfano mmoja wa teknolojia ya juu kabisa ya utapeli huu, "WannaCry worm", ilisafiri moja kwa moja kati ya kompyuta na kompyuta bila kuhitaji mtumiaji kufanya chochote.

neg:
Tim Berners-Lee
Berners-Lee alitunga lugha ya programu HTML (inayotumiwa leo hii kuandika kila karibu kila ukurasa kwenye toovuti hata wikipedia). Alianzisha pia mpango wa kuweka kompyuta kando kama seva kwa watumiaji wengine. Alitunga mipangoy a kupanusha wavuti kote duniani akasisitiza ya kwamba programu zote ziwe programu huria.

neg:
Kiwix
Watumiaji wanaweza kupakua programu ya Kiwix yenyewe halafu faili za wikipedia kwa lugha mbalimbali pamoja na Kiingereza na Kiswahili. Kwa wikipedia kubwa kama Kiingereza kuna matoleo mbalimbali ama chaguo la makala tu au makala yote lakini kwa chaguo cha picha kwa sababu faili za picha zinachagua nafasi kubwa sana.

neg:
Virusi za kompyuta
Virusi vya Kompyuta ni programu haramu yenye uwezo wa kujisambaza ndani ya kompyuta na kujiingiza ndani ya programu halali zinazotakiwa kufanya kazi mle. Ikisambaa inaathiri programu halali na kusababisha hasara. Virusi vinasambaa kwa njia ya intaneti lakini pia kwa njia ya sidii au diski yoyote ya kubebea data kati ya kompyuta. Virusi vinaweza kuharibu mafaili na kupunguza uwezo na kasi wy ufanyaji kazi wa kompyuta yako.

neg:
Mtandao wa kompyuta
Mitandao yote inaundwa kwa msingi matofali ya ujenzi ili kuunganisha kwa vipengelevya mtandao kama vile Kadi za kuunganisha na mtandao (NICs), Madaraja, Habu, Swichi, na Ruta. Aidha, mbinu ya kusaidia kuunganisha vipengele hivi inahitajika, kawaida katika mfumo wa waya wa galvani (kwa kawaida waya wa kundi la 5 ). Njia zisizotumika sana ni pamoja na viungo vya wawimbi madogo (kama katika IEEE 802,12) au waya wa optiki( " nyuzinyuzi za optiki"). Kadi ya Ethernet yaweza pia kuhitajika.

neg:
Mtandao wa kompyuta
Katika mandhari ya chuo kikuu, mtandao wa bewa uliojikita katika mtandao wa eneo la bewa, unauwezekano wa kuunganisha majengo ya bewa yakiwemo; Idara za kitaaluma , maktaba ya chuo kikuu na nyumba za maakazi za wanafunzi. Mtandao wa eneo la bewa ni mkubwa kuliko mtandao wa eneo la karibu lakini ni mdogo kuliko mtandao wa eneo pana (WAN) (katika baadhi ya mandhari).

neg:
Barua pepe
Kati ya barua pepe za spam mara nyingi kuna zile zenye programu zinazofuata mbinu za virusi za kompyuta zisizotambulika na kukusanya pia habari mbalimbali za watumiaji.


query: Je,jina la kisayansi la Kulungu aktiki ni ipi?

pos:
Kulungu Aktiki
Kulungu aktiki (Kilat.: "Rangifer tarandus"), pia hujulikana kama karibu katika Amerika Kaskazini ni spishi ya kulungu anayeishi Aktiki na maeneo ya chini ya Aktiki. Kuna nususpishi 14, lakini 2 zimekwisha sasa.

pos:
Kulungu Aktiki
Kwa Kiingereza, anaitwa "reindeer" yenye asili ya Kinorsi (Kinorsi cha Kale "hreinn" linatoka Kiproto-Kijerumaniki "*hrainaz" na Kiproto-Kihindi-Kizungu "*kroinos" linalomaanisha "mnyama mwenye pembe"). Kwa lugha za Kiurali, Kilapi "poatsu" (kwa Kilapi cha Kaskazini "boazu", Kilapi cha Lule "boatsoj", Kilapi cha Pite "bâtsoj", kwa Kilapi cha Kusini "bovtse"), Kimari "puča" na Kiudmurti "pudžej", majina yote hurejelea kulungu aktiki waliofungwa yanayotoka neno la Kiajemi "*počaw" kutoka Kiproto-Kihindi-Kizungu "*peku-" linalomaanisha "ng’ombe". Jina la Kifini poro pia linaweza kumaanisha "mchota-theluji" kwa tabia yake ya kuchota kupitia theluji ili kupata chakula. Kwa Kiinuktitut (lugha ya Kieskimo), karibuu (kulungu aktiki) anajulikana kwa jina la "tuktu", kwa Kigrinlandi "tuttu". Na kwa Kikrii-Montagnais-Naskapi karibuu anaitwa "atihkw".

neg:
Kigungu (lugha)
Kigungu (pia Lugungu) ni lugha ya Kibantu nchini Uganda inayozungumzwa na Wagungu. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kigungu imehesabiwa kuwa watu 49,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kigungu iko katika kundi la J10.

neg:
Kiduguri
Kiduguri ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Waduguri. Wataalamu wengine huiangalia kuwa lahaja ya Kijarawa. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kiduguri imehesabiwa kuwa watu 20,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiduguri iko katika kundi la Kijarawan linalofanana na lugha za Kibantu.

neg:
Miangalua
Miangalua ni jina la kata ya Wilaya ya Sumbawanga Vijijini katika Mkoa wa Rukwa, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 14,419 waishio humo.

neg:
Walarasi
Walarasi (kutoka Kiing.: "walrus", pia huitwa nguva aktiki au sili-pembe; Kisayansi: "Odobenus rosmarus") ni mnyama mkubwa wa Bahari ya Aktiki anayefanana na nguva wa kawaida mwenye meno mawili marefu, yanayoitwa pembe pia, kama tembo.

neg:
Kikasanga
Kikasanga ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Guinea-Bisau inayozungumzwa na Wakasanga. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kikasanga imehesabiwa kuwa watu 690 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikasanga iko katika kundi la Kiatlantiki.

neg:
Kinkumbi
Kinkumbi (au Kinkhumbi) ni lugha ya Kibantu nchini Angola inayozungumzwa na Wankumbi. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kinkumbi imehesabiwa kuwa watu 150,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kinkumbi iko katika kundi la R10.

neg:
Roentgeni
Roentgeni (jina la awali hadi 2004: Unununium) ni elementi sintetiki yenye namba atomia 111 katika mfumo radidia na uzani atomia wa isotopi yake yenye nusumaisha ndefu ni 280. Alama yake ni Rg.

neg:
Lukungu
Lukungu ni ndege wa familia Trogonidae. Wanatokea misituni kwa tropiki katika Afrika, Asia na Amerika. Ndege hawa wana ukubwa wa kwenzi mkubwa. Rangi zao ni kali na spishi za Afrika zina tumbo jekundu na mgongo kijani. Hula wadudu hasa lakini spishi za Amerika na Asia hula matunda pia. Dumu au dumu na jike pamoja huchimba tundu katika mti unaooza au kichuguu ili kutaga mayai ndani yake. “Violaceous trogon” hutengeneza tago lake mara nyingi ndani ya tundu la nyigu. Jike huyataga mayai 2-4. Makinda huota manyoya haraka sana: katika wiki mbili hadi tatu, pengine wiki nne.

neg:
Kimambwe-Lungu
Kimambwe-Lungu ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania na Zambia inayozungumzwa na Wamambwe, Walungu na Wafipa. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kimambwe-Lungu nchini Tanzania imehesabiwa kuwa watu 295,000 ambao 230,000 wao wlaikuwa Wafipa walioongea Kimambwe badala ya lugha yao ya Kifipa. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimambwe-Lungu iko katika kundi la M10.

neg:
Kinyonga
Vinyonga au vigeugeu (jina la kisayansi: "Chamaeleonidae") ni aina za mijusi. Wana miguu kama kasuku, ulimi ndefu na pia spishi fulani zina pembe au uwezo wa kugeuka rangi zake. Wanapatikana katika Afrika, Madagaska, Hispania na Ureno, Kusini mwa Asia, Sri Lanka na hata Hawaii, Kalifonia na Florida, na pia wanapatikana msituni mwa mvua au jangwani.
Vinyonga wengine huwa na sumu. Kwa mfano, kinyonga wa Namakwa ana sumu kiasi cha kuweza kumpofusha binadamu.

neg:
Kungumanga
Kungumanga (kwa Kiingereza: "nutmeg") ni mbegu ya miti ya aina mkungumanga ("myristica fragrans"). Asili ya miti hiyo iko kwenye visiwa vya Indonesia lakini leo ipo pia katika sehemu nyingine za tropiki pamoja na Afrika.

neg:
Nungunungu
Nungu hupatikana sana katika maeneo ya kawaida na tropiki ya Asia, Italia, Afrika na Amerika ya Kusini na Kaskazini. Nungu huishi kwenye misitu, jangwani sehemu zenye miamba, vilima na nyikani. Baadhi ya nungu wa Dunia Mpya huishi kwenye miti, lakini nungu wa Dunia wa Kale wanakaa ardhini. Nungu huweza kupatikana hata kwenye miamba kwenye ardhi yenye hata urefu wa mita 3700. Nungu ni wanyama wa usiku.

neg:
Kilango (Uganda)
Kilango ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Uganda inayozungumzwa na Walango. Isichanganywe na lugha ya Kilango nchini Sudan Kusini. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kilango imehesabiwa kuwa watu 1,490,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilango iko katika kundi la Kinilotiki.

neg:
Kuku Mashuhuri Tanzania
"Kuku wa kizungu" au "kuku wa kisasa" ni aina ya kuku kutoka nchi za Ulaya au Marekani. Wakati wa uongozi wa Julius Nyerere, nyakati za Ujamaa na Azimio la Arusha, vitu vingi kutoka nchi za nje viliitwa "vya kisasa". Hivyo "kuku wa kizungu" wanajulikana pia kwa jina la "kuku wa kisasa".

neg:
Ngole
Ngole, gangawia, sukutu, nyoka-kima (Unguja) au peku (Unguja) (jina la kisayansi: "Dispholidus typus") ni spishi ya nyoka-miti wenye rangi ya majani au kahawia katika familia Colubridae. Anatokea katika Afrika kusini kwa Sahara.

neg:
Kimvanip
Kimvanip (pia Kimagu) ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wamvanip. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kimvanip imehesabiwa kuwa watu 100 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimvanip iko katika kundi la Kimambiloidi linalofanana na lugha za Kibantu.

neg:
Njegere ya kizungu
Njegere za kizungu (jina la kisayansi kwa Kilatiniː "Pisum sativum") ni mbegu za aina ya mimea ambayo hukuzwa sehemu mbalimbali za dunia.

neg:
Rungwe Mpya
Rungwe Mpya ni jina la kata ya Wilaya ya Kasulu Vijijini katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania yenye msimbo wa posta 47305. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,206 waishio humo.

neg:
Mto Kumungi
Mto Kumungi ni korongo linalopatikana katika kaunti ya Turkana, kaskazini magharibi mwa Kenya (eneo la Bonde la Ufa la Afrika Mashariki).

neg:
Mtunduru
Mtunduru ni jina la kata ya Wilaya ya Ikungi katika Mkoa wa Singida, Tanzania yenye msimbo wa posta 43609. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 17056 waishio humo.

neg:
Karanga
Karanga au njugu (kwa Kiingereza: au groundnut) ni mbegu ya mnjugu na moja kati ya mazao muhimu duniani. Jina la Kibiolojia la njugu ni Arachis hypogaea. Vikonyo vya karanga vinaingia katika ardhi na makaka yanaiva hapa chine. Baada ya kukauka makaka haya na matunda ndani yao hufanana na jozi kwa hiyo kuna majina kama "jozi ya ardhini" katika lugha mbalimbali .

neg:
Kuki
Pendekezo la "kuki" limepelekwa mbele na Mradi wa Kilinux (Linux na Open Office kwa Kiswahili) wa Chuo Kikuu cha Dar es Salaam. Mradi wa kampuni ya Microsoft ya kuswahilisha programu ya "Windows" umependekeza kutumia neno "kidakuzi" pamoja na "kuki".

neg:
Wasuba (Kenya)
Vile vile, kuna kundi la Wakunta waliohamia eneo la kusini na kufanya ulimwengu wao katika tarafa ya Muhuru kwenye Wilaya ndogo ya Nyatike, Halmashauri ya Wilaya Migori. Utengano huo ulisababisha kuweko kwa lahaja mbili ya lugha ya Olukunta, yaani lahaja ya kusini inayojulikana kama Olumuulu, na lahaja ya kaskazini ya Olwebwang'ano ambayo ndiyo lahaja Kuu ya lugha hii. Bali na "Siwa la Mfangano", lahaja ya Olwebwang'ano pia huzungumzwa katika maeneo la "Takawiri", "Kibwogi", Ragwe na "Kisegi".

neg:
Kuvu
Kuvu (kisayansi: Fungi) ni kiumbehai ambacho si mmea wala mnyama. Uainishaji wa kisayansi unavipanga katika himaya ya pekee ndani ya Eukaryota. Kati ya kuvu kuna viumbe vikubwa kama uyoga na pia vidubini yaani vidogo vyenye seli moja tu kama hamira au maungano ya seli kama koga. Utaalamu wa kuvu ni mikolojia.

neg:
Kilonguda
Kilonguda ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Walonguda. Mwaka wa 1973 idadi ya wasemaji wa Kilonguda imehesabiwa kuwa watu 32,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilonguda iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.

neg:
Kulungu
Kulungu ni neno la kiswahili na linaweza kumaanisha:

neg:
Haiku
Kwa kumalizia, kuna kikundi cha malenga wa haiku nchini Kenya kijulikanacho kama "Kenyasaijiki". Malenga katika kikundi hiki wanatia ndani wanafunzi wa shule za upili, vyuo vikuu na wafanyikazi. Wao huandika haiku toka sehemu mbalimbali za nchi ya Kenya na kisha kuzituma kwa barua pepe ili wanachama wote waweze kusoma haiku hizo. Kisa na maana, wanachama wote hupokea haiku hizo na kuzisoma na kuchangia kwa kutoa maoni na marekebisho iwapo yatahitajika. Kila mwaka, kikundi hiki huandaa mkutano (Kukai kwa kijapani) mara moja au mbili na wanachama hawa hukutana na kutiana moyo na kushiriki katika majadiliano ya haiku. Pia katika Kukai huwa na shindano la kuandika haiku bora siku hiyo. Shindano hili hujulikana kama GINKOO kwa kiingereza, na washindi hutuzwa zawadi mbalimbali. Kujiunga ni bure na mtu wa aina yoyote anakaribishwa. Wanachama hawafaidiki kifedha bali hupata kuwa marafiki na watu wa mila na tabaka mbalimbali ulimwenguni pote.

neg:
Mkumbi
Mkumbi ni jina la kata ya Wilaya ya Mbinga katika Mkoa wa Ruvuma, Tanzania yenye postikodi namba 57405 .. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,583 waishio humo.

neg:
Mlonge
Mlonge, mlongo, mronge, mrongo, mkimbo au mzunze ("Moringa oleifera") ni mti wa jenasi pekee, "Moringa", ya familia Moringaceae. Asili ya mti huu ni Uhindi lakini siku hizi hupandwa mahali pengi pa kanda za tropiki na nusutropiki. Hutumika kwa kulisha mifugo, chakula cha watu, kuboresha mashamba, kusafisha maji ya kunywa na mitishamba. Majani yake ni chakula bora (mboga chungu), lakini maganda mabichi, maua, mbegu, mafuta ya mbegu na mizizi hulika pia.

neg:
Mhanga
Mhanga (pia muhanga), fundi-mchanga, kiharara, kukukifuku au loma ("Orycteropus afer") ni mnyama wa Afrika aliye spishi ya pekee ya oda Tubulidentata ambayo inaishi hadi sasa. Wahanga hula chungu na mchwa. Wanatokea pande nyingi za Afrika chini kwa Sahara.

neg:
Fresh Jumbe
Fresh Jumbe Mkuu , jina la utani "Kungugu Kitanda Milima" (amezaliwa tar. 19 Oktoba 1978) ni mwimbaji, mtunzi,mtayarishaji-mwanamuziki kutoka nchi Tanzania, ambaye ana makazi yake na shughuli zake za kimuziki kwa ujumla anazifanyia mjini Tokyo, Ujapani.

neg:
Kiamba (Uganda)
Kiamba ni lugha ya Kibantu nchini Uganda na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Waamba. Ni nchini Uganda ambako wengi wa wasemaji wa Kiamba hukaa. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kiamba katika Jamhuri imehesabiwa kuwa watu 4500. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiamba iko katika kundi la D30.

neg:
Aktiki
Mimea hii inalisha mamalia kadhaa kama aina za sungura, panya, maksai maski au mbawala aktiki. Hao huvindwa na wanyama walanyama kama vile mbweha aktiki na mbwa mwitu. Kando ya bahari pale pasipoganda kuna mamalia wanaokamata samaki kama sili na aina za nyangumi. Dubu aktiki huvinda wanyama wote wengine akipendelea sili na samaki.

neg:
Kurugongo
Kurugongo ni jina la kata ya Wilaya ya Kasulu Vijijini katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 21,817 waishio humo.

neg:
Kulungu pembe-nne
Kulungu pembe-nne huishi katika makazi mbalimbali mahali kokote ndani ya usambazaji wao, lakini hupendelea misitu wazi, mikavu, na ya kupukutika majani milimani. Kulungu pembe-nne hubaki katika maeneo yenye uoto mwingi wa manyasi marefu au vichaka vizito, na karibu na maji. Wao hukaa mbali na maeneo ya binadamu. Wanyama wawawindao kulungu pembe-nne ni pamoja na chui milia, chui, na dhole (mbwa pori wa Uhindi).

neg:
Mungiki
katika mwaka wa 2007 mungiki ilidaiwa kungawanyika katika makundi mawili. mauaji ya kuajabisha ya viongozi wakuu wa mungiki yalitokea,licha ya ishara za amani kutoka kwa Waziri Mkuu Raila Odinga, huku polisi wakikanusha kuhusika na mauaji hayo. Mwenyekiti na Mweka Hazina wa Kenya National Youth Alliance (Maina Njenga ubinafsi) alipigwa risasi na kuuawa katika sehemu ya Uplands baada ya ukibishanaji wa magari katika njia kuu ya Nairobi - Naivasha. Kenya National Youth Alliance (KNYA) ni mrengo wa kisiasa wa mungiki. Charles Ndung'u Wagacha na Naftali Irungu walisemekana kuwa njiani kuelekea gereza la Naivasha Prison, ambapo kiongozi wa Mungiki Maina Njenga alikuwa akitumikia kifingo cha jela. familia za wanachama hao wa KNYA waliwalaumu maafisaa wa polisi kwa mauaji hayo. Hata hivyo, msemaji wa polisi Eric Kiraithe alikanusha madai hayo. Polisi wanasema kuwa mauaji ya hivi karibuni ya viongozi wa mungiki ni kutokana na vita vya wenyewe kwa wenyewe katika makundi mbalimbali juu ya udhibiti wa fedha na tofauti za kisiasa. Uongozi wa Mungiki, hata hivyo, unakanusha taarifa ya mgawanyiko ndani ya safu zao. Kulingana na familia ya Wagacha na irungu wawili hao walikua wakielekea Naivasha Prison kushauriana na Maina Njenga juu ya uwezekano wa mazungumzo na serikali, yaliopendekezwa na Waziri Mkuu Odinga. Jamaa inasema kwamba vipengele katika serikali ni kutumia polisi kuhakikisha mazungumzo hayafanyiki, hivyo mauaji. Angalau miili ya watuhumiwa 500 wanachama wa Mungiki imegunduliwa tangu katika vichaka nje mwa Nairobi katika kipindi cha mwaka uliopita.

neg:
Igulungu (Uyui)
Igulungu ni jina la kata ya Wilaya ya Uyui katika Mkoa wa Tabora, Tanzania yenye postikodi namba 45228 .

neg:
Kilendu
Kilendu ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Walendu. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kilendu nchini Kongo imehesabiwa kuwa watu 750,000. Pia kuna wasemaji 11,100 nchini Uganda. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilendu iko katika kundi la Kisudani cha Kati.

neg:
Kijalkunan
Kijalkunan ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Wajalkunan. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kijalkunan imehesabiwa kuwa watu 500 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kijalkunan iko katika kundi la Kimande.

neg:
Kuku
Idadi ya kuku duniani inakadiriwa kuwa zaidi ya bilioni 10 (mpaka kufikia bilioni 24 mwaka 2003) na wengi wanafugwa kwa wingi wakiotamiwa na kuishi zizini. Kwa njia ya ufugaji aina nyingi za kuku zimeendelezwa kwa kuchagua wale wenye tabia maalumu na kuzaliana. Wanaofugwa siku hizi ni aina zinazotoa hasa nyama na aina nyingine zinatoa hasa mayai.
Kuku dume huitwa jogoo na jike ni tembe; mtoto wa kuku ni kifaranga. Kutokana na ufugaji uwezo wa kuruka umepotea.

neg:
Nyungunyungu
Nyungunyungu ni mahuntha na hubeba ogani zote za kiume na za kike. Hawana mifupa, lakini hudumisha muundo wa mwili kwa njia ya vyumba vya silomi vilivyojaa na giligili na ambavyo hufanya kazi ya kiunzi cha mtuamomaji.

neg:
Kimongo-Nkundu (lugha)
Kimongo-Nkundu ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wamongo-Nkundu. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kimongo-Nkundu imehesabiwa kuwa watu 400,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimongo-Nkundu iko katika kundi la C70.

neg:
Mzungu
Inaonekana kuna uhusiano na neno mzungu / mizungu lisilo kawaida tena katika Kiswahili cha kisasa lakini limetunzwa katika kamusi za Kiswahili zilizokusanya maneno yake mnamo mwaka 1900. Lilimaanisha mambo mbalimbali kama vile: 1) kitu cha ajabu au cha kushangaza, 2) mbinu ya kujiondoa katika tatizo, 3) aina ya muhogo, 4) silika au akili ya wanyama.

neg:
Mrungi
Mrungi, murungu au mlonge (lakini tafadhali tumia kwa "Moringa oleifera") ni kichaka au mti mdogo wa familia Celastraceae. Majani na vitawi yake huitwa miraa na hutafunwa kama kichocheo.

neg:
Mughunga
Mughunga ni jina la kata ya Wilaya ya Singida Vijijini katika Mkoa wa Singida, Tanzania yenye msimbo wa posta 43202. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,469 waishio humo.

neg:
Rubuga
Rubuga ni jina la kata ya Manisipaa ya Kigoma Ujiji katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania yenye msimbo wa posta 47111. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 2,634 waishio humo.

neg:
Mungiki
Mungiki ni kundi la kisiasa-dini na ni shirika la kihalifu lililopingwa marufuku nchini Kenya. Jina hile linamaana ya "umoja wa watu" au "umati" katika lugha ya Kikuyu. Dini hii, ambayo aghalabu ilianza katika miaka ya 1980, ni ya kisiri na hukuza ulinganishi na dini mafumbo. Haswa asili yao na mafundisho yao haielewiki. kilicho wazi ni kwamba hupendekeza kurudi kwa desturi za Kiafrika kama vile kulazimisha tohara ya wanawake.wao hupinga mila za kizungu na mambo yote ambayo wao wanaamini kuwa mitengo ya ukoloni ikiwemo ukisto. itikadi ya kundi hili inahusisha mapinduzi ya kughulumisha,mila za kikuyu,uvunjifu wa sisasa wa kenya, ambao kuonekana kama wazinzi rushwa.
Mungiki mara nyingi hujulikana kama Kenya's Cosa Nostra, Yakuza, au Mafia Kenya kutokana na ushirika wake.

neg:
Orodha ya Viumbe vya Visasili
Kambioni (Ulaya) Mvyauso wa binadamu na inkubi au sukubi
Khimaira (Ugiriki) Mvyauso wa simba, mbuzi na nyoka
Kibeti (Ujerumani) Pepo mdogo
Kibwengo (Uswahili) Pepo wa bahari au miti
Kinyamkela (Uswahili) Zimwi wa upepo
Kitu nusi (Uswahili) Pepo wa bahari watufatao damu
Kizimwi (Duniani kote) Zimwi wadogo wenye mabawa
Kokatriksi (Ulaya) Mvyauso wa kuku na mjusi
Koma (Uswahili) Roho wa marehemu
Kulungu wa Kerineya (Ugiriki) Kulungu wa jike wenye pembe za dhahabu na makwato ya shaba

neg:
Kindunga
Kindunga ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wandunga. Mwaka wa 1977 idadi ya wasemaji wa Kindunga imehesabiwa kuwa watu 2500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kindunga iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.

neg:
Kimungaka
Kimungaka ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wamungaka. Mwaka wa 1982 idadi ya wasemaji wa Kimungaka imehesabiwa kuwa watu 50,100. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimungaka iko katika kundi la "Grassfields" ambalo linafanana na lugha za Kibantu.

neg:
Kulungu pembe-nne
Msimu wa kupandisha hudumu toka Mai mpaka Julai, na madume na majike kwa kawaida hubaki mbali kwa salio la mwaka. Mwenendo wao wa ubembe ni kuwa dume na jike kupiga magoti na kusukumana huku shingo zao kufungamana, yakifuatwa na dume kutamba. Kipindi cha kubeba mimba ni takribani miezi minane, halafu ndama mmoja au wawili huzaliwa. Wakati wa kuzaliwa, ndama wana urefu wa sm 42–46, na uzito wa kilo 0.74–1.1. Ndama hubaki pamoja na mama wao kwa mwaka moja, na huweza kuzaa wakiwa na umri wa miaka miwili.

neg:
Kulungu Aktiki
Aina za kulungu aktiki hutofautiana kwa rangi na ukubwa. Kwa kawaida jinsia mbili huzaa pembeshada, ingawa pembeshada za madume ni kubwa kuliko zile za jike. Hata hivyo, kuna idadi chache za kulungu aktiki ambazo jike wao hawana pembeshada kabisa.

neg:
Kibung
Kibung ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun. Mwaka wa 1995 kulikuwepo wasemaji watatu wa Kibung tu. Kwa hiyo lugha imetoweka kabisa kwa sasa, Wabung wakitumia lugha za Kifulfulde na Kikwanja badala ya lugha yao. Uainishaji wa lugha hiyo ndani ya lugha za Kiniger-Kongo haujatafitiwa; labda iko ndani ya kundi la Kimambiloidi.

neg:
Mfurungu
Mfurungu ("Citrus medica") ni mti wa jamii ya mchungwa unaozaa mafurungu.

neg:
Kulungu pembe-nne
Kulungu pembe-nne ni mnyama mdogo wa spishi "Tetracerus quadricornis" katika familia Bovidae, anayefanana na kulungu na kuishi msituni wazi kwa Uhindi na Nepal. Huyo ndiye mnyama pekee katika jenasi "Tetracerus". Akiwa na kimo cha sm 55–64 tu mabegani, huyo ni mnyama mdogo kabisa katika familia Bovidae huko Asia (suni wa Afrika ni wadogo zaidi). Madume wa spishi hiyo ndio wa pekee miongoni mwa mamalia wote kwa kuwa wana pembe nne za kudumu.

neg:
Mhanganungu
Wahanganungu au ekidna ni wanyama wa familia Tachyglossidae katika oda Monotremata wanaofanana na kalunguyeye. Wanatokea Australia na Nyugini. Wanyama hawa pamoja na kinyamadege ni mamalia pekee wanaobaki ambao bado wanataga mayai. Lakini kinyume na wanyama wengine wanaotaga mayai, wananyonyesha watoto wao.

neg:
Walarasi
Neno la "walarasi" linatoka neno la Kiingereza "walrus" litokalo labda maneno ya Kiholanzi "walvis" (nyangumi) na "ros" (farasi) lakini inawezekana zaidi kwamba "walrus" linatoka neno la Kinorwei cha Kale "hrossvalr". Jina la "nguva aktiki" linatoka neno la nguva kwa sababu mara nyingi mnyama huyu amechanganyikwa na nguva halisi. Huitwa "sili-pembe" kwa sababu mnyama huyu ana mnasaba na sili (wako pamoja katika kundi la kitaksonomia la Pinnipedia).

neg:
Kuku Mashuhuri Tanzania
Kuna idadi kubwa ya aina za kuku wanaofugwa duniani, lakini wakazi wa Tanzania wamewagawa kuku katika makundi makuu mawili: kuku ambao wanaaminika kuwepo nchini (Tanzania) kwa muda mrefu na wale ambao wameletwa tangu miaka michache kutoka nchi nyingine hasa za Ulaya na Amerika. Makundi haya hufahamika zaidi kama kuku wa kienyeji na kuku wa kigeni (maarufu pia kama kuku wa kizungu).

neg:
Kinyunga (Australia)
Kinyunga (au Kinoongar) ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wanyunga katika jimbo la Australia Magharibi. Katika sensa ya mwaka 2006, kulikuwa na wasemaji wa Kinyunga 240. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinyunga kiko katika kundi la Kipama-Nyungan cha Kusini-Magharibi. Wengine huangalia lugha zifuatazo kama lahaja za Kinyunga: Kibibbulman, Kigoreng, Kipinjarup, Kiwajuk na Kiwardandi.

neg:
Kidongo
Kidongo ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wadongo. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kidongo imehesabiwa kuwa watu 12,900. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidongo iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.

neg:
Kipahari ya Kullu
Kipahari ya Kullu ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Uhindi inayozungumzwa na Wapahari. Mwaka wa 1997 idadi ya wasemaji wa Kipahari ya Kullu imehesabiwa kuwa watu 109,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kipahari ya Kullu iko katika kundi la Kiaryan.

neg:
Wilaya za Tanzania 4 KIGOMA
Kitanga ni jina la kata ya Wilaya ya Kasulu Vijijini katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 20932 waishio humo.

neg:
Mnavunavu
Mnavunavu au mzabibu-bata ("Physalis peruviana") ni mmea au kichaka katika familia Solanaceae ambao unapanda mara nyingi juu ya mimea mingine au egemeo lolote. Matunda yake yalikayo huitwa manavunavu. Kaliksi, ambayo imeunda na sepali, izungashia tunda kama kibofu. Kama tunda likiiva, kaliksi inakauka. Tunda bivu lina rangi ya manjano na ladha maalum tamu. Asili ya mnavunavu ni Peru, Kolombia na Ekuador lakini sasa hupandwa Afrika ya Kusini na Mashariki, Australia, Nyuzilandi na visiwa kadhaa vya Pasifiki.

neg:
Kikwanga
Kikwanga ni lugha ya Kisepik nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakwanga. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kikwanga imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikwanga iko katika kundi la Kinukuma.

neg:
Mwamgongo
Mwamgongo ni jina la kata ya Wilaya ya Kigoma Vijijini katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania yenye msimbo wa posta 47208. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,657 waishio humo.

neg:
Wilaya za Tanzania 4 KIGOMA
Muhunga ni jina la kata ya Wilaya ya Kasulu Mjini katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 32835 waishio humo.

neg:
Kidulbu
Kidulbu ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wadulbu. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kidulbu imehesabiwa kuwa watu 100 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidulbu iko katika kundi la Kijarawan linalofanana na lugha za Kibantu.

neg:
Kulungu Aktiki
Rangi ya manyoya inatofautiana sana kutegemea majira na nususpishi. Idadi za kaskazini zilizo dogo zaidi ni nyeupe, hata hivyo idadi za kusini ni kubwa zaidi zenye manyoya ya rangi iliyoiva zaidi.

neg:
Kwalukonge - Magamba
mazao yanayolimwa katika kijiji cha kwalukonge ni mahindi, maharage,kunde mihogo,karanga na hivi karibuni zao la ngwasha limekuwa likilimwa kama zao la biashara na limekuwa likileta kipato kikubwa kwa wanakijiji waishio maeneo hayo. wanakijiji wa kwa kwalukonge wanaishi kijamaa ambapo hutegemea katika shughuli mbalimbali za kijamii kama vile mazishi, ngoma, sherehe na masmbo mengine ya kijamiii.
Shughuli za kijamaa katika kijiji cha Kwalukonge zilianzishwa na marehemu Adam Philipo Mwilongo pamoja na wazee wengine ambopo waliamua kuanzisha ushirika(mfumo wa ujamaa). Ambao unahusisha shughuli za kimaendeleo zaidi na kuanzisha miradi mbali mbali. Changamoto ya uhaba wa maji kwa hii miaka ya karibuni zimekikumba kijiji cha Kwalukonge kutokana na mabadiliko ya hali ya hewa yanayoendelea. Hivyo wanakijiji wanafanya jitihada tofauti ilikuhakikisha wanakabiliana nayo na pia kushawisha serikali kusaidia kuondokana na tatizo hilo.
Kwalukonge ni jina la kata ya Wilaya ya Korogwe Vijijini katika
Mkoa wa Tanga , Tanzania . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012 , kata ina wakazi wapatao 6,314 [1] waishio humo.

neg:
Vingunguti
Vingunguti ni jina la kata ya Wilaya ya Ilala katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 12109 .Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 68,923 waishio humo.

neg:
Wapiti (mnyama)
Wapiti (kutoka Kiing.: wapiti, Kisayansi: "Cervus canadensis") ni kulungu mkubwa wa Amerika ya Kaskazini na madume wa spishi wana pembe kichwani.

neg:
Mtunguja
Mtunguja, mtunguja-mwitu, mtura, mtula, mtulwa, mtua, mtuatua, mndulele, mnyanya-mwitu au mnyanya-pori ni majina mbalimbali ya mimea ya familia Solanaceae. Fasihi andishi (ya kisayansi na ya umma) haidhihirishi majina gani hutumika kwa spishi gani. Inaonekana kwamba majina yote hutumika kwa "Solanum incanum" (kwa Kiingereza thorn apple) lakini majina kadhaa hutumika kwa spishi nyingine pia, hasa "Solanum schumannianum" na "Solanum zanzibarense".

neg:
Halungu
Halungu ni jina la kata ya Wilaya ya Mbozi katika Mkoa wa Songwe, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 27,151 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 53308.

neg:
Kinungu (Nigeria)
Kinungu ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wanungu. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kinungu imehesabiwa kuwa watu 50,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinungu iko katika kundi la Plateau.

neg:
Kulungu Mwekundu wa Atlas
Kulungu mwekundu wa Atlas ni mnyama mkubwa wa jenasi "Cervus" katika familia Cervidae anayetokea Afrika ya kaskazini magharibi na visiwa vya Korsika na Sardinia. Zamani alifikiriwa kuwa nususpishi ya kulungu mwekundu wa Ulaya ("Cervus elaphus barbarus"), lakini wanyama wa Afrika wana mnasaba karibu na wale wa Korsika na Sardinia. Uchunguzi wa ADN unapendekeza kwamba wanyama hawa ni spishi tofauti.

neg:
Kikalumpang
Kikalumpang (pia Kimaki) ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Wakalumpang kwenye kisiwa cha Sulawesi. Mwaka wa 2012 idadi ya wasemaji wa Kikalumpang imehesabiwa kuwa watu 20,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikalumpang iko katika kundi la Kisulawesi-Kusini.

neg:
Kilikuba
Kilikuba ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kongo inayozungumzwa na Walikuba. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kilikuba imehesabiwa kuwa watu 30,200. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kilikuba iko katika kundi la C30. Kilikuba na Kilikwala zinaelewekana, yaani ni kama lahaja za lugha moja.

neg:
Mwatuko wa nyuklia
Mwatuko nyuklia hutokea ama kama unururifu (kwa Kiingereza ) au kama mmenyuko nyuklia ().

neg:
Maanga
Maanga ni jina la kata ya Mbeya Mjini katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania yenye Postikodi namba 53104. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,881 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 53120.

neg:
Kulungu Aktiki
Jinsia mbili huzaa pembeshada (aina ya pembe ya spishi ya familia ya kulungu zinazogawanyika katika matawi) na spishi ya pekee ambayo majike huzaa pembe na pia madume.

neg:
Kulungu Aktiki
Jina la "rangifer" ambalo Linnaeus alichagua kama jina kwa jenasi ya kulungu aktiki lilitumiwa na Albertus Magnus. Neno hili linaweza kutoka neno la Kilapi "raingo".

neg:
Wolverini
Wolverini huwa mwindaji mtendaji mwenye nguvu. Wolverini anajulikana kuua mawindo, kama vile: kulungu, nungunungu, kindi, biva, panyabuku, sungura, mafuko, vipanya, sange, kulungu aktiki, kulungu wa Ulaya, kulungu mkia-mweupe, kulungu mkia-mweusi, kondoo, mbuzi, ng'ombe, elki na wapiti. Wao pia wawinda konje, minki, mbweha, linksi, cheche na makinda ya koyote na mbwa-mwitu.

neg:
Murungu
Murungu ni jina la kata ya Wilaya ya Kibondo katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,338 waishio humo.

neg:
Mto Kurungu
Mto Kurungu ni korongo linalopatikana kaskazini-magharibi mwa Kenya, karibu na ziwa Turkana.

neg:
Kitunguu
Kitunguu ("Allium cepa") ni aina ya tunguu la kulika ambalo hupandwa kila mahali pa dunia. Spishi "A. cepa" haitokei porini. Spishi za pori yenye nasaba ya karibu sana ni "A. vavilovii" na "A. asarense".

neg:
Kibangubangu
Kibangubangu ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wabangubangu. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kibangubangu imehesabiwa kuwa watu 171,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibangubangu iko katika kundi la L20.

neg:
Kisuga
Kisuga ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wasuga. Mwaka wa 1985 idadi ya wasemaji wa Kisuga imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisuga iko katika kundi la Kimambiloidi ambalo linafanana na lugha za Kibantu.

neg:
Kalunguyeye
Kalunguyeye ni wanyama wenye miiba wa nusufamilia Erinaceinae katika familia Erinaceidae. Wanyama wengine ambao wana miiba ni nungunungu na ekidna, lakini hawa hawana mnasaba na kalunguyeye. Nungunungu wamo katika oda ya wagugunaji (Rodentia) na ekidna katika oda ya mamalia wanaotaga mayai (Monotremata), ambapo kalunguyeye ni wanyama wanaokula wadudu (oda Eulipotyphla au oda za zamani Erinaceomorpha na Insectivora).

neg:
Kikulung (Nigeria)
Kikulung ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wakulung. Mwaka wa 1973 idadi ya wasemaji wa Kikulung imehesabiwa kuwa watu 15,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikulung iko katika kundi la Kijarawan linalofanana na lugha za Kibantu.

neg:
Kuruki (kundinyota)
Jina la Kuruki linamtaja ndege inayojulikana zaidi kama Korongo. Kuruki inapatikana kati ya kundinyota zilizobuniwa tangu mabaharia Wazungu walipozunguka Dunia yote katika karne ya 16 na kuona mara ya kwanza nyota za kusini. Kabla ya hayo Waarabu waliona nyota zake kati ya nyota za Hutu Junubi "(Pisces Australis)". Kundinyota ya Kuruki - Grus ilielezwa mara ya kwanza na mabaharia Waholanzi Pieter Dirkszoon Keyser na Frederick de Houtman katika safari yao ya kuelekea Indonesia zikaonyeshwa mara ya kwanza mwaka 1598 katika globu ya nyota ya Petrus Plancius na kupokelewa katika "Uranometria" ya Johann Bayer.

neg:
Kituntu (Ikungi)
Kituntu ni jina la kata ya Wilaya ya Ikungi katika Mkoa wa Singida, Tanzania yenye msimbo wa posta 43605. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8444 waishio humo.

neg:
Kingundu
Kingundu ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wangundu. Wataalamu wengine huiangalia kuwa lahaja ya Kibanda ya Kati. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kingundu imehesabiwa kuwa watu 5100. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kingundu iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.

neg:
Kitanga
Kitanga ni jina la kata ya Wilaya ya Kasulu Vijijini katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania yenye msimbo wa posta 47318. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 20,932 waishio humo.

neg:
Kirangi
Kirangi (kwa kilugha Kilangi) ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Warangi. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kirangi imehesabiwa kuwa watu 410,0000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kirangi iko katika kundi la F30.

neg:
Mkuku (kundinyota)
Mkuku (kwa Kilatini na Kiingereza "") . ni jina la kundinyota kwenye nusutufe ya kusini ya dunia yetu.

neg:
Kilari (Kongo)
Kilari (pia Kilaari) ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kongo na Angola inayozungumzwa na Walari. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kilari nchini Kongo imehesabiwa kuwa watu 90,600. Idadi ya wasemaji nchini Angola ni ndogo zaidi isiyojulikana hasa. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kilari iko katika kundi la H10.

neg:
Kibayungu
Kibayungu ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wabayungu katika jimbo la Australia ya Magharibi. Mwaka wa 2005, kulikuwa na wasemaji wa Kibayungu wawili tu, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibayungu kiko katika kundi la Kikanyara.

neg:
Mungiki
waanzilishi aghalabu walianzisha Mungiki kutoka kwa wapiganiaji wa mau mau ambao walipigana na utawala wa kikoloni wa Uingereza. Katika miaka ya 1990, kundi hili lilikua limehamia sehemu ya Nairobi na kukubalika na serikali chini ya Daniel arap Moi na kuanza kudhibiti sekta ya matatu (teksi za kibinafsi). kuhamia Nairobi kulikuja na maendeleo ya muundo kiini ndani ya kikundi. Kila seli ina wanachama 50 na kila kiini iligawanywa katika platoons tano. kwa kutumia matatu kama kisingizio kundi hili lilihamia maeneo mengine ya biashara,kama vile ukusanyaji takataka, ujenzi, na hata ulinzi. kisha, vitendo vya kundi hili vilisababisha wanasiasa kujihusisha na pupa ili kupata wafuasi wengi.

neg:
Muhunga
Muhunga ni jina la kata ya Wilaya ya Kasulu Mjini katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania yenye msimbo wa posta 47318. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 22,420 waishio humo.