query: Kombe la Mataifa ya Afrika lilianzishwa lini?

pos:
Kombe la Mataifa ya Afrika
Kombe la Mataifa ya Afrika, ni shindano kuu la la soka la kimataifa katika Afrika. Shindano hili husimamiwa na Confederation of African Football (CAF), na lilichezwa kwa mara ya kwanza mwaka wa 1957. Tangu mwaka wa 1968, shindano hili hufanyika baada ya miaka miwili. Wabingwa wa FIFA Confederations Cup walifuzu katika shindano hili.

neg:
Timu ya Taifa ya Kandanda ya Argentina
Argentina ilishinda kuonekana kwao mwishoni mwa mwaka 1978, ikicheza Uholanzi wakati mwingine, 3-1. Argentina, iliyoongozwa na Diego Maradona ilishinda tena mwaka 1986, ushindi wa 3-2 dhidi ya Ujerumani Magharibi.

neg:
Salomon Kalou
Ametajwa katika kikosi cha taifa cha Cote d'Ivoire mara kadhaa, Hata hivyo yeye alikataa kuiwakilisha timu hiyo hadi tarehe 6 Februari 2007 wakati alicheza mechi yake ya kwanza ambayo ilikuwa ya kirafiki dhidi ya Guinea, ambayo ”The Elephants”,kama timu hiyo ya Ivory Coast inavyojulikana, ilishinda 1-0. Pia aliiwakilisha timu ya Ivory Coast katika kombe la mataifa barani Afrika na alifunga bao muruwa dhidi ya Nigeria, ambao walitarajiwa kuishinda kombe hilo, katika mechi ya ufunguzi.

neg:
Historia ya Afrika
Kati ya miaka 1880 na 1912, Wazungu waligawana bara la Afrika, na nchi zote zikawa chini ya utawala wa Wazungu isipokuwa Liberia na Ethiopia.

neg:
Shirikisho la Mataifa
Washindi wa vita kuu ya pili waliamua kuanzisha chombo kipya. Umoja wa Mataifa uliundwa 1945 ukachukua nafasi yake. Vitengo kadhaa za shirikisho viliendela vikihamia kwa UM kwa mfano Shirika ya Kazi ya Kimataifa (ILO).

neg:
Jumuiya ya Kiuchumi ya Afrika
Jumuiya ilianzishwa kwa Abuja Treaty, iliyosainiwa mwaka 1991 na kuanza kufanya kazi mwaka 1994.

neg:
Historia Kuu ya Afrika
Historia Kuu ya Afrika (kwa Kiingereza w: General History of Africa (GHA)) ni mradi wa UNESCO ulioanzishwa tangu mwaka 1964.

neg:
Soka kwa ajili ya Urafiki
Tembo wa  Afrika

neg:
Ambroise Oyongo
Oyongo alicheza Kameruni katika Kombe la Dunia la Umoja wa Mataifa mwaka 2011. Mnamo tarehe 28 Julai 2013 alichezea timu ya taifa ya Kameruni, katika ushindi wa goli 1-0 dhidi ya Gabon huko Stade Ahmadou Ahidjo.

neg:
Timu ya Taifa ya Kandanda ya Jibuti
Jibuti haijawahi kucheza katika Kombe la Mataifa Bingwa Barani Afrika, huku timu hiyo ikijitoa katika mashindano hayo mara mbili, mnamo 2004 na 2008..

neg:
Kombe la Mataifa ya Afrika
Toleo la 2000 liliweza kufanyika Ghana na Nigeria, badala ya Zimbabwe kwa kuwa ilitoka sare ya 2-2 baada ya muda wa ziada katika fainali, Kamerun ilishinda Nigeria katika penalti. Mwaka wa 2002,timu ya Indomitable Lions ilipokea taji mara ya pili mfululizo kama Ghana ilivyofanya katika miaka ya 1960 baada ya Misri kufanya vivyo hivyo mwaka 1957 na 1959. Kupitia penalti, ya Kamerun ilishinda Senegal ambayo ilikuwa mara yao ya kwanza kucheza fainali, ambayo pia ilipata kushika nafasi katika Kombe la ulimwengu baadaye mwaka huo. Timu hizi mbili zilizofika fainali waliweza kutolewa katika robo fainali nchini Tunisia ambapo timu ya nchi hii ilipokea ubingwa baada ya kuchapa Moroko 2-1 katika fainali. Shindano la 2006 lilishindwa na, Misri ambayo ilikuwa nyumbani.Iliweza kuweka rekodi ya bara kwa kuwa washindi mara tano. Shindano la 2008 lilifanyika Ghana ambapo Misri waliweza kutetea ubingwa wao na kunenepesha rekodi na ushindi wa sita baada ya kuwalaza Kamerun 1-0 katika fainali.

neg:
Michezo ya Afrika Nzima
Makala ya kwanza yalifanyika mwaka wa 1965 katika mji wa Brazzaville, nchini Kongo. Kamati ya Kimataifa ya Olimpiki (IOC) ilitoa utambulisho rasmi kwa tukio hili kama tukio la bara la michezo mbalimbali, pamoja na michezo ya Pan American na Michezo ya bara Asia.

neg:
Michezo ya Afrika Nzima
Katika mwaka wa 1966, Kamati Kuu ya Michezo katika Afrika (SCSA) ilipangwa mjini Bamako; inasimamia michezo ya All-Africa. Makala ya pili yalituzwa nchi ya Mali katika mwaka wa 1969, lakini mapinduzi ya kijeshi yalilazimisha kufutiliwa mbali kwa Michezo hiyo. Lagos, Nigeria ilijitolea kuwa mwenyeji wa michezo hii mwaka wa 1971. Hatimaye michezo hiyo ilifanyika mwaka wa 1973 kutokana na Vita vya Biafra, ambavyo vilikuwa vimeisha karibuni nchini Nigeria.

neg:
Muungano wa Afrika
Wazo hilo lilianza kipindi cha mapambano ya kupigania haki za Waafrika katika dunia nzima, mapambano haya yaliungwa mkono na wanaharakati kama vile Marcus Garvey, William E. B. Du Bois ambao waliishi Marekani na Kwame Nkrumah wa Ghana na Julius Nyerere wa Tanzania.

neg:
Ghana
Soka ndiwo mchezo ulio na umaarufu zaidi nchini.
Timu za kitaifa za soka ya wanaume zinajulikana kama The Black Stars, the Black Satellites na the Black Starlets na timu hizi hushiriki katika michuano mingi ikiwemo ile ya Kombe la Mataifa ya Afrika, Kombe la Dunia la FIFA na Kombe la Dunia la FIFA kwa walio chini ya miaka 20. Timu ya the Black Satellites ilishinda Kombe la Dunia la FIFA kwa walio chini ya miaka 20 mnamo 2009 baada ya kushinda timu ya Brazili ya Seleção. Kuna timu za soka kadhaa nchini Ghana za kutajika zaidi zikiwa Accra Hearts ya Oak SC na Asante Kotoko baina ya zingine. Baadhi ya wachezaji wa soka wa Ghana wanaojulikana katika daraja ya kimataifa au waliopata ufanisi katika soka ya Ulaya ni Abedi Pele, Ibrahim Abdul Razak, Tony Yeboah, Anthony Annan, John Paintsil, Asamoah Gyan, Samuel Osei Kuffour, Richard Kingston, Sulley Muntari, Laryea Kingston, Stephen Appiah, Andre Ayew, Emmanuel Agyemang-Badu, Dominic Adiyiah na Michael Essien.

neg:
Kombe la Mataifa ya Afrika
Katika mwaka wa 1957 kulikuwa na mataifa tatu yaliyoshiriki katika shindano hili ambayo ni: Misri, Sudan na Ethiopia. Afrika ya Kusini walikuwa walikuwa washiriki katika shindano hili lakini walizuiwa kutokana na sera za ubaguzi nchini humo. Tangu wakati huo, mchuano huu umeenea, na kusababisha michuano ya kufuzu. Idadi ya walioshiriki katika fainali ya shindano hili ilifika 16 katika mwaka 1998 (timu 16 zilikuwa zishiriki katika shinano hili mwaka wa 1996 lakini Nigeria walijitoa na kubakia timu 15), na tangu wakati huo, imebaki kuwa timu 61 ndizo zinashiriki katika shindano hili. Timu hizi hugawanywa katika vikundi ambavyo kila kundi kina timu nne ambapo timu mbili bora katika kila kundi ndizo zinafaulu katika hatua ya ya pili.

neg:
Kombe la F.A.
Ilianza kucheza wakati wa msimu wa 1871-72, ni ushindani wa kitaifa wa soka duniani kote. Imeandaliwa na jina lake baada ya Chama cha Soka (FA). Kwa sababu za udhamini, kuanzia 2015 hadi 2018 pia inajulikana kama Kombe la Emirates FA. Mechi ya mashindano ya wanawake pia huitwa, FA Cup .

neg:
Kombe la Mataifa ya Afrika
Misri ndiyo taifa lililofanikiwa zaidi katika historia kombe hili kwa kuwa na rekodi ya kushinda kombe hili mara sita. Ghana na Kamerunwameweza kunyakuwa ubingwa mara nne. Nyara tatu tofauti zimetunzwa katika historia ya shindano hili. Ghana na Kamerunwameshinda matoleo mawili ya kwanza baada ya kila timu kushinda shindano hili mara tatu mfululizo . Nyara iliyo sasa ilitunzwa mara ya kwanza mwaka wa 2002.

neg:
Lucas Radebe
Mwaka wa 1996, alikuwa mwanachama wa timu ya Afrika Kusini ambayo ilishinda Kombe la Mataifa ya Afrika. Radebe pia alikuwa nahodha wa timu ya taifa ya kandanda ya Afrika Kusini (jina lao maarufu ni. Bafana Bafana) katika kombe la dunia la mwaka wa 1998 na pia kombe la dunia la mwaka wa 2002.

neg:
Mungu ibariki Afrika
Wimbo huo, Nkosi Sikelel' iAfrika, uliwekwa kwenye sahani ya santuri kwa mara ya kwanza huko London, mwaka wa 1923. Uliimbwa na Solomon Plaatje, mwimbaji maarufu wa Afrika Kusini ambaye pia alikuwa mmoja wa Wafrika walioanzisha chama cha South African Native Congress, Bloemfontein, South Africa, mwaka wa 1912.

neg:
Eneo la kudhaminiwa
Maeneo hayo yalianzishwa mwaka 1919 katika Mkataba wa Versailles uliounda Shirikisho la Mataifa lililokuwa mtangulizi wa Umoja wa Mataifa wa leo.

neg:
Kombe la Dunia la FIFA 2018
Kombe la Dunia la FIFA 2018 ilikuwa michuano ya 21 ya Kombe la Dunia la FIFA inayohusisha timu za taifa za wanaume katika mchezo wa soka. Michuano hii ilishirikisha timu za wanaume kutoka nchi mbalimbali duniani ambazo ni wanachama wa FIFA na hufanyika mara moja kila baada ya miaka minne. Ilifanyika nchini Urusi ikaanza tangu tarehe 14 Juni na kilele cha michuno hii kilikuwa 15 Julai 2018 ambapo timu zilizoingia fainali Ufaransa na Kroatia zilicheza kuamua bingwa wa dunia. Ufaransa ilishinda kwa 4:2.

neg:
Afrika ya Kusini-Magharibi
Koloni la awali la Ujerumani lilivamiwa na Uingereza na Afrika Kusini wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia na pamoja na makoloni mengine ya Ujerumani liliwekwa chini ya mamlaka ya Shirikisho la Mataifa.

neg:
Copa del Rey
Mashindano yalianzishwa mwaka 1903 na hivyo kuyafanya ya zamani zaidi katika soka nchini Hispania. Kwa kawaida, mshindi wa Copa del Rey huenda kwenye UEFA Europa League, isipokuwa wanaostahiki Ligi ya Mabingwa ya UEFA.

neg:
Sadio Mane
Alianza kazi yake na Metz nchini Ufaransa, alihamia Red Bull Salzburg mwaka 2012. Baada ya kushinda Bundesliga ya Austria na Austria Cup mwaka 2014, alisainiwa na Southampton. Mwaka 2015, Mané aliweka rekodi mpya ya Ligi Kuu kwa kasi ya kufunga kofia wakati alifunga mara tatu katika sekunde 176 wakati wa kushinda 6-1 dhidi ya Aston Villa. [4] Alihamia Liverpool mwaka 2016 kwa ada ya £ 34 milioni, na kumfanya kuwa mchezaji wa gharama kubwa zaidi wa Kiafrika katika historia wakati huo.
Mané amepata mateka zaidi ya 40 kwa Senegal tangu mwanzo mwaka 2012, na aliwakilisha timu ya kitaifa katika Olimpiki za 2012, 2015 Kombe la Mataifa ya Afrika na Kombe la Mataifa ya 2017.

neg:
Ahmed Musa
Musa akawa mchezaji wa kwanza wa Nigeria kuwa na namba zaidi ya mara mbili kwenye mechi za Kombe la Dunia la FIFA, baada ya kufunga magoli mawili dhidi ya Argentina katika Kombe la Dunia la 2014.

neg:
Mungu ibariki Afrika
Chama cha kule Afrika Kusini kilichoanzishwa mwaka wa 1912 kiliitwa South African Native Congress chini ya uongozi wa John Dube, Mzulu, na Pixley ka I. Seme pia kutoka Natal kama Dube. Kikabadilishwa jina baadaye na kuitwa African National Congress (ANC).

neg:
Joseph Addo
Mnamo tarehe 19 Agosti 2008 aliitwa katika klabu ya Satellites na pamoja na timu hiyo ilishinda Kombe la Dunia la FIFA chini ya miaka 20 huko Misri.Na baadaye aliitwa hadi katika kikosi cha Ghana cha juu kwa kufuzu Kombe la Dunia dhidi ya Misri mnamo Oktoba 2017.

neg:
Historia ya Afrika
Baina ya karne ya 1 KK na karne ya 16 BK watu waliokuwa wakizungumza lugha ya Kibantu watokao sehemu za Nigeria na Cameroon ya leo, ndio waliokuwa wameenea kwenye sehemu mbalimbali kusini mwa bara la Afrika, wakiwa wameanzisha vijiji, mashamba na mamlaka katika sehemu za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo ya leo, za Luba na Mwememutapa, lakini makundi ya wachungaji wa wanyama walianza kuhamia kusini katika karne za 15 na 16 na kukutana na Wabantu. Ndipo walipoanzisha mamlaka zao za Bunyoro, Buganda, Rwanda na Ankole.

neg:
Teah Dennis Jr
Aliongoza klabu hiyo kwenye Kombe la Mataifa ya Afrika, alikuwa anacheza nafasi ya beki.

neg:
Mungu ibariki Afrika
Alipotunga wimbo huo mwaka wa 1897, haukuimbwa hadharani mpaka mwaka wa 1899. Uliimbwa kanisani kwa mara ya kwanza mwaka huo. Halafu, baada ya miaka kumi na tatu, uliimbwa kwenye mkutano wa kwanza wa South African Native Congress mwaka wa 1912 uliofanyika Bloemfontein kuanzisha chama hicho kugombea haki za Wafrika.

neg:
Eric Bailly
Alicheza mechi yake ya kimataifa ya Ivory Coast mwaka 2015 na kuwasaidia kushinda Kombe la Mataifa ya Afrika mwaka huo.

neg:
Miaka ya 1960 Nchini Zimbabwe
Kitengo cha Usalama cha Umoja wa Mataifa kilikubali kuwa Britain ilihitajika kutumia nguvu kuzuia mafuta kuingia Rhodesia kupitia Beira, Mozambique mnamo 10 Aprili 1966. Ian Smith, Waziri Mkuu wa Rhodesia, na Harold Wilson, waziri Mkuu wa Britain walikutana mnamo 2 Desemba 1966 katika HMS Tiger kujadili uwezeekano wa Maelewano. Umoja wa Mataifa ulipigakura kuhusu vikwazo vya lazima, vikiwemo vya Mafuta dhidi ya Rhodesia mnamo 16 Desemba. Zimbabwe African People's Union na chama cha Afrika Kusini African National Congress viliunda muungano mnamo Januari 1967 kwa ukabilianaji wa kijeshi dhidi ya Rhodesia na Afrika Kusini. Cuthbert Alport, Baron Alport na aliyekuwa kamishna wa Shirikisho la Afrika ya Kati alizuru Rhodesia mnamo 14 Juni ili kung;amua kama mzozo huu ungeishwa.

neg:
Timu ya Taifa ya Kandanda ya Senegal
Timu hii ilianzishwa mwaka 1960, imekuwa ushindani wa kawaida katika Kombe la Mataifa ya Afrika.

neg:
Kombe la Mataifa ya Afrika
Tangu 1962 kumekuwa na michuano ya kufuzu katika fainali . Kutoka 1962-1990 michuano hii ilikuwa na mechi za kurudiwa, na idadi ya raundi ilitegemea idadi ya timu zinazoshiriki Kuanzia 1994 kuendelea timu ambazo zina azma ya kufuzu hugawanywa katika makundi na kucheza na kila timu katika kundi iliyowekwa Mpaka mwaka wa 2006 ambako timu ya nchi ambapo shindano hili litafanyika na mabingwa tetezi zilifaulupapo Kwanzia mwaka wa 2008 timu itakayo fanya shindano hili ndio wanafuzu papo hapo.Fomati ya kufuzu katika shinano hili imekuwa ikibadilikabadilika .Kwanzia mwaka wa 2008 timu 11 ndizo zinazofuzu katika fainali ambazo zinagawanya katika makundi ambayo yana timu nne na moja timu tatu.
Timu zinazoshinda katika kundi ndizo zinafaulu na timu tatu zingine ambazo zina rekodi nzuri

neg:
Kombe la Dunia la FIFA 2018
Mchakato wa kumtafuta wenyeji wa mashindano ya kombe la Dunia 2018 na 2022 yalianza januari 2009, mashirika ya soka ya kitaifa waliombwa kujiandikisha kabla ya tarehe 02 Februari 2009. Nchi 9 ziliweza kutuma maombi lakini baadaye Mexico ilijitoa kutoka katika kinyanganyiro hicho. Indonesia pia ilifutwa au kutolewa kwa kushindwa kukizi vigezo baada ya serikali ya nchi hiyo kushindwa kuwasillisha barua ya kuthibitisha kuwa itashiriki katika kuiwezesha Indonesia kuandaa Michuano hiyo. Katika mchakato huo, Australia, Japan na USA waliweza kuhamishwa kutoka katika mashindano ya kuwa wenyeji 2018 kwenda kuwa washindani katika Zabuni ya 2022. Hatimaye zikasalia zabuni nne, kati yake mbili zikiwa ni za kuungana kwa nchi mbili: Uholanzi/Ubelgiji,Ureno/Uhispania,Uingereza na Urusi.

neg:
Alex Song
Ingawa hakuwa ameichezea timu ya kitaifa ya Kamerun wakati huo, Song alitajwa katika kikosi kwa Kamerun kwa ajili ya Kombe la Mataifa ya Afrika ya mwaka wa 2008. Alicheza mechi yake ya kwanza ya kimataifa ya Cameroon katika mechi yao ya kwanza ya kundi, ambayo walishindwa 4-2 dhidi ya wamiliki wa kombe hilo, Misri; aliingia kama mbadala wa Stephane Mbia baada ya nusu ya kwanza na alijiunga na mjomba wake Rigobert kwenye uwanja. Kwa muda wa michuano hiyo alikuwa ufunuo katika safu ya ulinzi ya Kamerun, na alipewa tuzo la mchezaji bora wa mechi katika nusu fainali ya Kamerun, lakini aliondolewa kwenye fainali dhidi ya Misri baada ya kujeruhiwa. Hata hivyo alitajwa katika timu ya mchuano ya wachezaji 11, sambamba na kiungo wa kati wa Newcastle na mwenzake wa Kamerun Geremi.

neg:
Kombe la Dunia la FIFA
Brazili ndio nchi pekee ambayo imeweza kutwaa kombe hilo mara tano. Ujerumani na Italia zimelitwaa mara nne. Nchi nyingine ambazo zimewahi kulitwaa ni Uruguay, Argentina, Uingereza, Ufaransa na Hispania.

neg:
Shirikisho la Mataifa
Shirikisho la Mataifa lilikuwa umoja wa madola ya dunia 63 kati ya 1920 na 1946 BK. Umoja huu ulianzishwa na mataifa washindi wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia. Katika miaka 1920-1930 mataifa mengine yalijiunga nao. Shirikisho la Mataifa lilikwisha 1946 baada ya kuundwa kwa Umoja wa Mataifa iliochukua nafasi yake.

neg:
Ukristo barani Afrika
Vita vikuu vya dunia vilisaidia kukomaa kwa Kanisa la Afrika. Kwa mfano, mahali pengi Tanzania makanisa yalianzishwa na wamisionari Wajerumani (Wakatoliki, Walutheri, Wamoravia, Wasabato n.k.). Katika vita vikuu vya kwanza (miaka 1914-18) jeshi la Kiingereza liliingia na kuteka Afrika ya Mashariki ya Kijerumani (baadaye Tanganyika, Rwanda na Burundi). Raia wa Ujerumani walifukuzwa pamoja na wamisionari.

neg:
Mungu ibariki Afrika
Hata kabla ya TANU (Tanganyika African National Union) kuanzishwa mwaka wa 1954, wimbo huo, Nkosi Sikelel' iAfrika, ulikuwa unaimbwa Afrika Kusini, kama vile chama cha Afrika Kusini, African National Congress (ANC), kilivyoanzishwa miaka mingi kabla ya chama cha TANU.

neg:
Shirikisho la Mataifa
Halafu koloni za Ujerumani hazikukabidhiwa tu kwa Uingereza (Tanganyika, sehemu za Kamerun na Togo), Ufaransa (sehemu kubwa za Kamerun na Togo), Ubelgiji (Rwanda, Burundi) na Afrika Kusini (Namibia) hivi lakini kama maeneo ya kukabidhiwa chini ya uangalizi wa Shirikisho la Mataifa. Utaratibu huu ulikuwa muhimu baadaye wakati wa uhuru. Namibia ilikuwa sehemu ya Afrika Kusini chini ya sheria za nchi ile lakini jumuiya ya kimataifa haikukubali kwa sababu Namibia ilikuwa kati ya maeneo ya kukabidhiwa - mwishoni Afrika Kusini iliiacha Namibia iwe huru mwaka 1990 miaka 44 baada ya mwisho wa shirikisho lenyewe.

neg:
Afrika ya Mashariki
Tangu uenezaji wa ukoloni wa Kizulnguupande wa Mashariki wa bara ulianza kuitwa Afrika ya Mashariki. Somalia, Eritrea na Ethiopia za leo zilitawaliwa na Italia kama "Afrika ya Mashariki ya Kiitalia" ("Africa Orientale Italiana") katika miaka ya 1936 hadi 1941, Kenya ilitwaliwa na Uingereza kwa jina la "Afrika ya Mashariki ya Kiingereza" ("East Africa Protectorate" au pia "British East Africa") hadi 1920, Tanganyika pamoja na Rwanda na Burundi zilijulikana kama "Afrika ya Mashariki ya Kijerumani" ("Deutsch Ostafrika") hadi 1919 na Msumbiji iliitwa mara nyingi "Afrika ya Mashariki ya Kireno" ("África Oriental Portuguesa") hadi uhuru.

neg:
Shirika la Chakula na Kilimo la Umoja wa Mataifa (FAO)
FAO iliundwa tarehe 16 Oktoba 1945 mjini Québec nchini Kanada. Tangu mwaka 1981 tarehe hiyo hukumbukwa kila mwaka kama "Siku ya Chakula Duniani".

neg:
Kipindi cha historia ya Tanzania
Afrika ya Mashariki ya Kijerumani ilianzishwa Tanzania bara mnamo 1885 na Zanzibar ikawa chini ya udhibiti wa Uingereza mnamo 1890.

neg:
Kombe la Dunia la FIFA
Kombe la Dunia 2014 lilifanyika Brazili.

neg:
Gör Mahia
Gör Mahia ni klabu ya kandanda yenye makao yake katika mji mkuu wa Nairobi nchini Kenya. Ni mmojawapo wa vilabu viwili maarufu zaidi nchini katika kandanda ya vilabu nchini Kenya (klabu nyingine maarufu na mpinzani wake wa jadi ni AFC Leopards). Gör Mahia imeshinda Ligi ya Kenya mara 11 na Kombe la Kenya mara nane. Gör Mahia ndiyo klabu ya kipekee nchini Kenya kushinda Taji la bara Afrika, kwani klabu hii ilishinda Kombe la Afrika la mabingwa mwaka wa 1987. Klabu hii ilianzishwa mwaka wa 1968 wakati vilabu viwili vya kandanda,"Luo United" na "Luo Sports Club (pia ilikuwa inajulikana kama Luo Stars)" , viliungana. Mmoja wa mwanzilishi wake alikuwa mwanasiasa Tom Mboya. Uwanja wao wa kucheza mechi za nyumbani ni Nairobi City Stadium.

neg:
Mpira wa miguu
Shirikisho la Soka Duniana (FIFA) ndilo shirikisho kuu linalosimamia kandanda duniani. Wanachama wake ni mashirikisho ya kandanda ya nchi mbalimbali. Kufikia mwaka wa 2000, lilikuwa na wanachama 204 kutoka pembe zote za dunia. Shirikisho hili huandaa mashindano mbalimbali ya soka kama vile Kombe la Dunia la FIFA na pia huwatunuku wachezaji.

neg:
Kombe la Mataifa ya Afrika
Afrika ya Kusini iliweza kuwa mwenyeji wa shindano la 20 la ANC mwaka wa 1996, na kushiriki katika shindano hili mara ya kwanza baada ya kupewa fursa ya kushiriki katika shindano hili walipoacha ubaguzi.Pia walikuwa wamejaribu mwaka wa 1994 lakini hawakufuzu. Idadi ya washiriki katika fainali iliongezeka hadi timu 16 ambazo ziligawanywa katika makundi manne. Hata hivyo, idadi halisi ya timu zilizocheza katika fainali mara ilikuwa15 tu kwani Nigeriailijiondoa katika shkindano hili dakika ya mwisho kwa sababu za siasa katika nchi yao. [11] Timu ya Bafana Bafana iliweza kushinda taji kwa mara ya kwanza kwa kuwalaza Tunisia. Nahodha wa Afrika Kusini Neil Tovey ndiye aliyekuwa mchezaji mzungu wa kwanza kuskika kile kikombe. [13]
Afika Kusini ingeweza kufika fainaliwa miaka miwili baadaye nchini Burkina Faso, lakini hawakuweza kutetea taji lao kwani, iliweza kunyakuwa ushindi kwa mara ya nne.

neg:
Timu ya Taifa ya Kandanda ya Kenya
Kenya imetokea katika mashindano matano ya Kombe la Mataifa ya Africa, na haijawahi kamwe kufika raundi ya pili. Timu iliingia katika majaribio ya kufuzu katika kombe la dunia la FIFA mwaka 1974. Kufikia mwaka 2006, bado hawajahitimu michuano ya fainali.

neg:
UEFA
UEFA pia huendesha mashindano mawili makuu ya vilabu barani Ulaya (yajulikanayo kama "mashindano ya vilabu ya UEFA" : Ligi ya Mabingwa ya UEFA ilifanyika kwanza mwakani 1955, na ilikuwa ikijulikana kama Kombe la Vilabu Bingwa barani Uropa (au Kombe la Uropa tu) hadi 1992; na Ligi ya Uropa ya UEFA (awali Kombe la UEFA), kwa washindi wa mchujo wa kitaifa na timu za ligi bora zaidi, ilizinduliwa na Uefa mwaka 1971 kama mwandamizi wa Kombe la Inter-Cities Fairs (pia ilianza mwaka 1955 lakini haikutambuliwa na UEFA Shindani la tatu,Kombe la Washindi, lilianza mwaka 1960 na lilimezwa na kombe la UEFA mwaka 1999.

neg:
Kombe la Dunia la FIFA
Kombe la Dunia 2010 lilifanyika katika bara la Afrika kwa mara ya kwanza katika nchi ya Afrika Kusini.

neg:
Historia ya Afrika Kusini
Siasa hiyo ilisababisha farakano kati ya nchi nyingi za dunia na Afrika Kusini. Upinzani kutoka Uingereza na Jumuiya ya Madola ulisababisha kuondoka kwa Afrika Kusini katika jumuiya hiyo na kutangazwa kwa Jamhuri ya Afrika Kusini.

neg:
ANC
Umoja wa Vijana wa ANC (ANC Youth League) ulianzishwa 1944 na Nelson Mandela, Walter Sisulu na Oliver Tambo ukaongeza ukali katika mwendo wa kupinga ubaguzi wa rangi bila kutumia mabavu au silaha. 1947 ANC iliamua kushikama kwa karibu na vyama vya Natal Indian Congress na Transvaal Indian Congress.

neg:
Umoja wa Muungano wa Afrika
Umoja wa Muungano wa Afrika (Kiingereza: Organisation of African Unity, OAU; Kifaransa: Organisation de l'Unité Africaine, OUA) ulikuwa jumuiya ya nchi huru za Afrika iliyoanzishwa 1963 na kudumu hadi 2002. Ulikuwa mtangulizi wa Umoja wa Afrika ambao ni jumuiya ya nchi za Afrika tangu Julai 2002.

neg:
Kombe la Mataifa ya Afrika
Ule mpango wa timu 12, na tatu kila kundi kundi ulitumika tena miaka miwili baadaye, ambapo Tunisia iliyokuwa nyumbani iliwezwa kuondolewa katika shindano hili. Nigeria, ambayo ilifaulu katika Kombe la Dunia kwa mara ya kwanza katika historia, ilishinda shindano hili baada ya, kuchapa Zambia, ambayo mwaka kabla ilipatwa na msiba wa maafa ambapo wengi wa wachezaji wao waliaaga dunia katika ajali ya ndege wakielekea katika mchuano wa kufuzu katika kombe la dunia. Mchezaji wa mbele kutoka Nigeria , Rashidi Yekini, aliyekuwa akiongoza kwa mabao wa 1992 aliweza kuongoza tena kwa mabao matano mwaka huo.

neg:
Jumuiya ya Afrika Mashariki
Marais Moi wa Kenya, Mwinyi wa Tanzania, na Museveni wa Uganda walipatana katika Mkataba wa Ushirikiano wa Afrika ya Mashariki huko Arusha, tarehe 30 Novemba 1993, na kuanzisha Tume ya Ushirikiano ya nchi hizi tatu. Shughuli ya kuzileta pamoja nchi hizi kisiasa, kiuchumi, kijamii na kiutamaduni, utafiti na teknolojia, ulinzi, usalama, masuala ya kisheria na kimahakama ilianza.

neg:
Soka kwa ajili ya Urafiki
Mbwa Mwitu wa Afrika

neg:
Yanga Sc
Yanga Sc (jina kamili ni Young Africans Sports Club) ni timu ya soka ya mjini Dar es Salaam iliyoanzishwa mnamo mwaka 1935 inayoshiriki Ligi kuu ya Tanzania na ni mabingwa mara 26 nchini humo. Young African Sports Club ni mabingwa mara 5 kombe la mabingwa Afrika Mashariki Kagame.

neg:
Kombe la Mataifa ya Afrika
Kabla ya Kombe la Mataifa ya Afrika mwaka wa 2008 vilabu vya ulaya viliomba kuwe na mabadiliko katika ratiba hiyo. Kwani shindano hili hufanyikan wakati sawa na michuano ya ulaya ambapo wachezaji wao wengi hawachezi kwani wako katika timu zao za nyumbani Katika Januari mwaka wa 2008, rais wa FIFA Sepp Blatter alitangaza kwamba yeye alitaka shindano kufanyika aidha Juni au Julai 2016, ilikuwa sambamba na kalenda ya kimataifa. Hii itasababisha shindano hili kutofanyika nchi nyingi katika Afrika ya kati na magharibi (kwani miezi hii huwa msimu wa mvua) na kama shindano hili litakuwa likifanyika miaka ilito sawa basi itabidi shindano hili kuskumwa katika miaka isiyo sawa ili kusiwe na mgogngano na shindano la kombe la dunia.

neg:
Shirikisho la Mataifa
Shirikisho la mataifa liliunda pia utaratibu wa utawala wa maeneo yaliyokuwa chini ya Uturuki na Ujerumani hadi 1919.

neg:
Jumuiya ya Afrika Mashariki
Jumuiya yenye jina hilo imepatikana mara mbili katika historia: jumuia ya nchi tatu kubwa zaidi kati ya hizo ilianzishwa mwaka 1967, lakini ilisambaratika mwaka 1977.

neg:
Historia ya Ghana
Ingawa lengo lake la muungano wa Afrika halikuwahi kuafikiwa, Osagyefo Dr. Kwame Nkrumah, kama ajulikanavyo sasa, alishiriki kwa kiwango kikubwa katika kuzinduliwa kwa Shirika la Umoja wa Afrika, ambalo lilifuatwa mnamo 2002 na Umoja wa Afrika (African Union). Ingawa Nkrumah aliheshimika sana ng’ambo, hakuwa akipendwa katika masuala ya ndani ya nchi.

neg:
Mungu ibariki Afrika
Kwenye mkutano wa kwanza uliofanyika Bloemfontein, South Africa, kuanzisha chama hicho mwaka wa 1912, waliimba Nkosi Sikelel' iAfrika. Julius Nyerere alikuwa bado hajazaliwa.

neg:
Mpira wa miguu
Mataifa mengine mengi yalianzisha Mashirikisho ya Kandanda kufikia 1904 wakati Shirikisho la Soka Duniani (FIFA) lilipoanzishwa. Tangu hapo, kandanda ya kimataifa imekuwa ikikua licha ya vikwazo mbalimbali.

neg:
Kombe la Dunia la FIFA 2018
Timu nyingine zilizofanikiwa kurudi baada ya kitambo kidogo ni,Misri mara ya mwisho ilishiriki 1990, Morocco tokea 1998, Peru tangu 1982 na Senegal ambayo ilishiriki mwaka 2002 na kufika hatua ya robo fainali. Ni kwa mara ya kwanza pia kwa nchi tatu kutoka “Nordic countries” na nchi nne za Kiarabu kufanikiwa kushiriki katika mashindano hayo.
Nchi maarufu zilizoshindwa kupita ni pamoja na Italia waliowahi kuchukua kombe hilo mara nne, Uholanzi, Cameroon.

neg:
UEFA
UEFA ilianzishwa tarehe 15 Juni 1954 mjini Basel, Uswisi kufuatia majadiliano kati ya mashirika ya soka ya Ufaransa, Italia na Ubelgiji. Makao makuu yalikuwa Paris hadi 1959 wakati shirikisho hili lilihamia Bern. Henri Delaunay ndiye aliyekuwa Katibu Mkuu wa kwanza na Ebbe Schwartz rais. Ofisi ya utawala wake imekuwa katika Nyon, Uswisi, tangu mwaka 1995. Awali ilikuwa inajumuishwa na vyama 25 vya kitaifa. Hivi sasa kuna vyama 53 (angalia chini ya ukurasa huu au "Orodha ya UEFA timu za kitaifa za kandanda)." Timu za UEFA za kitaifa zimeshinda Kombe la Dunia la FIFA mara tisa (Italia 4, Ujerumani 3, Uingereza na Ufaransa nyara kila moja), kama timu za mataifa ya CONMEBOL, na vilabu vya UEFA vimeshinda Kombe la intercontinental mara 21 na Kombe la dunia la Klabu la FIFA mara 3, kombe moja tu chini ya vilabu vya CONMEBOL.

neg:
Michezo ya Afrika Nzima
Mwanzilishi wa Olimpiki ya kisasa Pierre de Coubertin alianzisha michezo ya Pan African mapema mwaka wa 1920. Mamlaka ya kikoloni yaliyokuwa yanatawala Afrika wakati huo yalikuwa yanahofia wazo hilo, yakishuku kuwa umoja wa Waafrika kupitia njia ya mchezo kungesababaisha Waafrika kudai uhuru wao.

neg:
FIFA
FIFA ilianzishwa mwaka 1904 mjini Paris, Ufaransa na kwa mwaka 2015 ina shirika za kitaifa wanachama 208. Lugha rasmi ni Kiingereza, Kifaransa, Kijerumani na Kihispania.

neg:
Jumuiya ya Afrika Mashariki
Jumuiya ilifufuliwa rasmi tarehe 7 Julai 2000.

neg:
Kombe la Mataifa ya Afrika
Katika historia ya Kombe la Mataifa, kumekuwa na aina tatu za taji ambazo zimepatianwa .Kombe la kwanza mbalo lilikuwa la fedha, lilijulikana kama " Kombe la Abdelaziz Abdallah Salem ", ambalo ilikuwa jina lake rais wa kwanza wa kutoka Misri jenuari Abdelaziz Abdallah Salem. Baada ya ushindi wa tatu katika Kombe la Mataifa Ghana iliweza kumiliki kombe hilo mwaka wa 1978.

neg:
Mpira wa miguu
Miaka minane baada ya kuanzishwa, Shirikisho la Kandanda (FA) lilikuwa na wanachama 50. Shindano la kwanza la kandanda - Kombe la FA - lilianza mwaka huo, likifuatiwa na lile la Ligi ya Ubingwa miaka 17 baadaye.

neg:
Wilfried Bony
Kimataifa kamili tangu mwaka 2010, Bony alichaguliwa katika kikosi cha Ivory Coast kwa Kombe la Dunia ya FIFA ya 2014 na michuano mitatu ya Kombe la Mataifa ya Afrika, na kuwasaidia kushinda katika toleo la 2015.

neg:
Soka kwa ajili ya Urafiki
Jukwaa la kwanza la kimataifa la Soka kwa ajili ya Urafiki la watoto lilifanyika tarehe 25 Mei 2013, huko London. Watoto 670 kutoka nchi 8 walishiriki: kutoka Bulgaria, Uingereza, Hungaria, Ujerumani, Ugiriki, Urusi, Serbia na Slovenia. Urusi iliwakilishwa na timu 11 za mpira wa miguu kutoka majiji 11 ambayo yataandaa mechi za Kombe la Dunia la FIFA mwaka 2018. Timu za watoto za  Zenit, Chelsea, Schalke 04, vilabu vya Crvena Zvezda, washindi wa siku ya michezo ya watoto wa Gazprom na washindi wa tamasha ya Fakel pia walishiriki kwenye jukwaa hilo.

neg:
Rashidi Yekini
Aidha,Yekini alisaidia Nigeria kushinda Kombe la Mataifa ya Afrika la 1994. Alikuwa amecheza katika michezo ya Olimpiki ya 1988 jijini Seoul.Yekini alifunga mabao mengi katika Kombe la Mataifa ya Afrika kuliko mwanakandanda mwingine katika shindano hilo.

neg:
Kombe la Dunia la FIFA
Hadi sasa ni nchi nane tu ambazo zimeweza kuchukua kombe hilo toka lilipoanza kushindaniwa hapo mwaka 1930. Mashindano hayo hufanyika kila baada ya miaka minne, ila mwaka 1942 na 1946 hakukuwa na Kombe la Dunia kutokana na Vita Kuu ya Pili ya Dunia.

neg:
Muungano wa Afrika
Nyerere alitoa wazo la kuunda mashirika mbalimbali yanayoziunganisha nchi za Afrika kwanza kama hatua mojawapo ya kuelekea kuunda Afrika moja, hivyo mashirika kama vile SADC, ECOWAS, COMESA, EAC na kadhalika yaliundwa.

neg:
Riyad Mahrez
Alizaliwa nchini Ufaransa, Mahrez alicheza mechi yake ya kimataifa na Algeria mwaka 2014 na aliiwakilisha kwenye Kombe la Dunia la FIFA la 2014 na Kombe la Mataifa ya Afrika 2015 na 2017. Mnamo mwaka wa 2016 aliitwa Mchezaji bora wa Afrika na CAF.

neg:
Historia ya Burundi
Tangu 1946 Shirikisho la Mataifa lilikwisha na Ubelgiji ilipokea wito wa kutawala Ruanda-Urundi na [[Umoja wa Mataifa]].

neg:
Vuvuzela
vuvuzela ilianza kutambulikana kimataifa wakati wa kuendesha hadi 2009 Kombe la Dunia la FIFA Confederations na mwaka 2010 katika kombe la dunia la FIFA yote mwenyeji wake akiwa Afrika Kusini. shirika linalotawala kandanda duniani FIFA, lilitaka kupiga marufuku matumizi ya vuvuzela wakati wa Kombe la Dunia 2010 kwa sababu ya wasiwasi kwamba wahuni wanaweza kutumia kifaa hicho kama chombo cha silaha na kwamba biashara zingeweza matangazo ya vuvuzela. Hata hivyo South African Football Association (SAFA) lilifanya uwasilishaji kwamba vuvuzela ilikuwa muhimu kwa kandanda Afrika Kusini kwa uzoefu, na FIFA aliamua mwezi Julai 2008 kutoa. Vuvuzela zilikubaliwa wakati wa mechi za kombe la Confederations 2009 na zinatarajiwa kuruhusiw saa World Cup 2010 Afrika ya Kusini.

neg:
Michezo ya Afrika Nzima
Michezo ya Afrika Nzima (pia huitwa Michezo ya Afrika au Michezo ya Pan Afrika) ni tukio la michezo mbalimbali ya mataifa ya Afrika linalofanyika kila miaka minne, linaloandaliwa na Muungano wa Kamati za Kitaifa za Olimpiki za Afrika (ANOCA). Mataifa yote yanayoshiriki lazima yawe yanatoka katika bara la Afrika.

neg:
Mpira wa miguu
Kufikia 1930 - mwaka ambapo kwa mara ya kwanza kulikuwa na mashindano ya Kombe La Dunia, FIFA ilikuwa na wanachama 41. Idadi hii ilizidi kuongezeka na kufika 51 mnamo 1938 na 76 kufikia 1950.

neg:
Timu ya Taifa ya Kandanda ya Afrika Kusini
Timu ya kandanda ya kitaifa Afrika Kusini au Bafana Bafana ni timu ya kitaifa ya Afrika Kusini na hudhibitiwa na Shrikisho la Kandanda la Afrika Kusini (SAFA). Walirudi kwenye jukwaa la dunia mwaka wa 1992, baada ya miaka ya kupigwa marufuku kutoka FIFA. Watakuwa mwenyeji wa kombe la dunia la FIFA mnamo Juni 2010 baada ya kuwa mwenyeji wa Kombe la Shirikisho la FIFA mwaka wa 2009. Afrika Kusini itakuwa nchi ya kwanza barani Afrika kuwa mwenyeji wa Kombe la Dunia la FIFA. Wao wamekuja njia ndefu kuanzia wakati walipigwa marufuku na FIFA mwaka wa 1962 na kuwa mwenyeji wa Kombe la Dunia.

neg:
Historia ya Namibia
Wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia ilivamiwa na Uingereza na Afrika Kusini. Tangu mwaka 1919 ilikuwa eneo la kudhaminiwa kwa niaba ya Shirikisho la Mataifa chini ya serikali ya Afrika Kusini.

neg:
Timu ya Taifa ya Kandanda ya Ujerumani
Timu ya soka ya taifa ya Ujerumani ni timu ya soka ya mpira wa miguu ambayo imewakilisha Ujerumani katika mashindano ya kimataifa tangu mwaka 1908.
Timu hii inaongozwa na Chama cha Soka cha Ujerumani, kilianzishwa rasmi mwaka 1900. Mwishoni mwa Kombe la Dunia la FIFA la mwaka 2014, Ujerumani ilipata kiwango cha juu zaidi cha Elo cha timu yoyote ya soka ya kitaifa katika historia na pointi 2205.

neg:
Timu ya Taifa ya Kandanda ya Ufaransa
Ufaransa ilikuwa moja ya timu nne za Ulaya ambazo zilishiriki katika Kombe la Dunia la Uzinduzi mwaka wa 1930 na, ingawa zimeondolewa katika hatua ya kufuzu mara sita, ni moja tu ya timu tatu zilizoingia kila mzunguko wa kufuzu Kombe la Dunia.Mnamo 1958, timu hiyo, iliyoongozwa na Raymond Kopa na Just Fontaine, imekamilisha nafasi ya tatu kwenye Kombe la Dunia la FIFA.

neg:
Shirika la Msalaba Mwekundu
Mwaka wa 1906, Mkataba wa Geneva wa 1864 uliundwa upya kwa mara ya kwanza. Miaka moja baadaye, Mkataba wa Hague X, ulioratibishwa katika Mkutano wa Pili wa Kimataifa wa Amani mjini Hague, uliupanua Mkataba wa Geneva kujumuisha pia Vita vya majini. Muda mfupi kabla ya Vita Kuu vya Kwanza vya Dunia kuanza mwaka wa 1914, na miaka 50 baada ya kuanzishwa kwa ICRC na kupitishwa kwa Mkataba wa Geneva, tayari kulikuwa na Vya vya kitaifa 45 duniani kote. Vuguvugu hili lilikuwa limeenea hadi nje ya Ulaya na Amerika ya Kaskazini hadi ya Amerika ya Kati na Kusini (Argentina, Brazil, Chile, Cuba, Mexico, Peru, El Salvador, Urugwai, Venezuela), Asia (Jamhuri ya China, Japan, Korea, Siam), na Afrika (Jamhuri ya Afrika Kusini).

neg:
Michezo ya Afrika Nzima
Mnamo Julai mwaka wa 1965, makala ya kwanza yalifanyika Brazzaville, nchini Congo, sasa ikijulikana kama michezo ya All-Africa. Kutoka mataifa 30, idadi ya wanariadha karibu 2500 walishiriki. Misri ilishikilia nafasi ya kwanza kwa kuwa na idadi kubwa ya medali.

neg:
Mpira wa miguu
Kwa Tanzania na nchi nyingi za Afrika kuna uhaba wa wafadhiliː hiyo husababisha timu ambazo hazina uwezo wa kiuchumi kukata tamaa. Tatizo kubwa ni uhamisho wa wachezaji vijana wenye uwezo kuhamia nje ya Afrika. Wakati wa kombe la dunia idadi kubwa wachezaji wa timu za kitaifa kutoka Afrika wanaajiriwa na klabu huko Ulaya; wakati wa kombe la dunia dunia 2010 walikuwa asilimia 80 za wachezaji Waafrika kwenye kombe la dunia waliocheza kwa klabu za Ulaya. Hali hii inashusha uwiano wa soka katika ligi za kitaifa kwa sababu wachezaji bora wako ng'ambo wakipatikana tu kwa mechi za kimataifa wakishiriki katika timu ya kitaifa.

neg:
Kombe la Mataifa ya Afrika
Ghana iliweza kunyakua ubingwa mara ya nne mwaka wa 1982 baada ya; kushinda Algeria katika nusu fainali katika muda wa ziada, na kupatana na Libya kama mwenyeji katika fainali . Hii mechi iliisha sare ya bao 1-1 baada ya dakika 120 na Ghana ilishinda katika penalti na kunyakuwa taji . Kamerun iliweza kuchukuwa taji la kwanza miaka miwili baadaye kwa kushinda Nigeria .Shindano la mwaka wa 1986ilikabiliana na Misri - watoro tangu fainali ya mwaka wa 1962 - Misri ilishinda kupituia penalti. Kamerun iliweza kushiriki katika fainali mara ya tatu mfululizo na kuchukua taji mara ya pili katika shindano la 1988hii ni baada ya kurudia kuchapa Nigeria mwaka wa 1984. Mwaka wa 1990, Nigeria ilipoteza nafasi ya kuchukua taji walipojiandikisha katika fainali mara ya tatu baada ya kujitokeza katika shindano hili mara nne na kupigwa na Algeria .

neg:
Michezo ya Afrika Nzima
Majaribio yalifanywa ili kuandaa michezo hiyo Algiers nchini Algeria na Alexandria,nchini Misri miaka ya 1925 na 1928 mtawalia, lakini licha ya maandalizi kabambe yaliyofanywa na waratibu, juhudi hizo zilitumbukia nyongo. Mwanachama wa kwanza kutoka Afrika wa Kamati ya Kimataifa ya Olimpiki, mwanariadha wa masafa mafupi aliyezaliwa nchini Ugiriki mwenye uraia wa Misri,Angelo Bolanaki, alichangia fedha kujengwe uwanja, lakini michezo haikufanyika hadi baada ya miongo mingine mitatu.

neg:
Paul Pogba
Ndani ya taifa lake alikuwa chini ya kiwango cha- 20,aliipatia taifa lake ushindiwa kombe la mataifa ya ulaya la FIFA U-20 ndani ya mwaka 2013 na alichukua tuzo ya mchezaji bora kwa maonyesho yake wakati wa mashindano hayo. Alifanya timu yake ya ya taifa ya ufaransa kupata ushindi wa 3-1 dhidi ya Georgia mwaka2013 mwezi wa3 tarehe22 katika, na alifunga bao lake la kwanza la Kombe la Dunia mnamo Juni 30, 2014 dhidi ya Nigeria; alipewa tuzo ya mchezaji bora kijana kwa mbwembwe zake katika Kombe la Dunia la FIFA ndani ya mwaka 2014, baada ya kufikia robo ya mwisho. Baadaye aliwakilisha taifa lake katika UEFA Euro 2016 kwenye udongo wa nyumbani, ambapo alifunga bao moja lililo dumu hadi mwisho wa mchezo.

neg:
Didier Zokora
Zokora alianza kuichezea timu yake ya taifa ya [[Cote d'Ivoire]] mwaka 2000 lakini bila kua kiungo muhimu kutokana na umri wake mdogo nakuchezea katika ligi ya nyumbani kwani timu ya taifa ya [[Cote d'Ivoire]] hutegemea zaidi wachezaji wanaocheza nje, alipotoka nakujiunga na klabu ya huko Ubelgiji ndio alianza kucheza vizuri katika timu ya taifa nakushiriki katika mechi nyingi kama kiungo muhimu lakini alidhihirika zaidi nakupata umashuhuri zaidi mwaka 2005 katika mashindano yakugombea tiketi yakuelekea katika kombe la dunia lililofanyika huko [[Ujerumani]] waliweza kunyakua tiketi kutoka katika mikono ya timu kali kama [[Misri]] na [[Kameruni]] na huo mwaka waliweza kuifunga [[Misri]] nyumbani [[Misri]] 2-1 na huko [[Cote d'Ivoire]] 2-0 timu [[Cote d'Ivoire]] huo mwaka ilionekana timu kali sana ambayo ni vigumu kufungwa kiuraisi ilishiriki katika [[kombe la Mataifa ya Afrika]] misri ilitoa timu nyingi kama [[Nigeria]] na [[Kameruni]], walifika fainali lakini walifungwa kwa mapenelti na waandalizi wa kombe hilo [[Misri]].[[Jamii:Waliozaliwa 1980]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Cote d'Ivoire]]
[[Jamii:Watu walio hai]]

neg:
Dennis Oliech
Oliech baadae alitokea kua mfungaji mabao wakutegemewa katika Timu ya Taifa ya Kenya mashuhuri kwa jina la Harambee Stars kwa kila mechi nyingi za taifa alikua akifunga magoli.
Ni mchezaji alieingia katika kipindi cha pili na alifunga goli la kusaidia Kenya ili kupata tiketi ya kuingia katika Kombe la Mataifa ya Afrika na mechi hiyo ilikua ni ya mwisho dhidi ya Cabo Verde. Alicheza katika Kombe la Mataifa ya Afrika huko Tunisia mwaka 2004. Na huo mwaka ndio alichaguliwa kua miongoni mwa wachezaji chipukizi bora wenye kipaji pamoja na Wayne Rooney wa Manchester United

neg:
Muungano wa Afrika
Baada ya mazungumzo marefu wazo hilo lilikubaliwa na viongozi wa nchi huru za Afrika akiwemo Mwalimu Julius Kambarage Nyerere wa Tanzania. Hivyo basi umoja wa Afrika OAU ambao sasa unaitwa AU uliundwa mwaka 1963 nchini Ethiopia iliyokuwa nchi ya pekee ya Afrika ambayo ilifaulu kujitetea dhidi ya uenezaji wa ukoloni katika karne ya 19. Addis Ababa ndipo makao makuu yake. Nyerere na Nkrumah walifikiri zaidi ni kwa vipi bara la Afrika lingeungana.
Nyerere na mwenzake Brazaville na kikundi cha Monrovia walitaka hatua hizo za kutengeneza nchi moja ya Afrika zisiharakishwe. Nyerere alitoa mawazo ambayo kwake yeye aliona yasingeruhusu muungano wa haraka kama alivyotaka Nkrumah.

neg:
Shirikisho la Mataifa
Katika Afrika shirikisho liliunda utaratibu mpya kwa ajili ya koloni za Ujerumani yaani Tanganyika, Rwanda, Burundi, Togo, Kamerun na Namibia.

neg:
Afrika ya Kusini-Magharibi ya Kijerumani
Mwaka 1922 eneo likawa eneo la kudhaminiwa kwa niaba ya Shirikisho la Mataifa kwa jina la Afrika ya Kusini-Magharibi (South-West Africa). Hatua hiyo ilikuwa msingi kwa uhuru wa Namibia kama nchi ya pekee nje ya Afrika Kusini.

neg:
Kombe la Mataifa ya Afrika
Shindano hili lilienea na kuwa na timu tisa ambazo zilishiriki. Shindano hili la tatu la ANC mwaka 1962lilikuwa mjini Addis Ababa, na kwa mara ya kwanza kulikuwa na mechi za kufuzu ambapo timu nne zilifuzu kupigania ubingwa. Ethiopia kama mwenyeji Misri kama bingwa tetezi zilipata fursa ya kufaulu mara moja, na kuungwa na Nigeria na Tunisia katika timu nne za mwisho zilizo waania ubingwa. Misri iliweza kucheza fainali kwa mara ya tatu lakini Ethiopia waliwezakushinda, baada ya kupiga Tunisia katika semifinali nakulaza Misri katika muda wa ziada.

neg:
Umoja wa Afrika
Mkutano wa kwanza wa Bunge la Umoja wa Afrika ulifanyika mwaka 2004 huko Afrika Kusini.
Mwenyekiti wa Kamati Kuu ya UA ni N. Dlamini-Zuma.

neg:
George Weah
Mwaka 1995 Weah alipewa na Shirikisho la Soka Duniani (FIFA) tuzo ya kuwa Mwanasoka Bora Duniani. Yeye ni mwanasoka pekee toka Afrika aliyewahi kupewa tuzo hiyo. Mwaka huohuo alichaguliwa pia kuwa Mwanasoka Bora Ulaya na Mwanasoka Bora Afrika. Miaka 1989, 1994 na 1995 alichaguliwa kuwa Mwanasoka Bora wa Mwaka Afrika na mwaka 1996 alichaguliwa kuwa Mwanasoka Bora wa Karne wa Afrika. Mwaka 2004, Pelé alimchagua kwenye orodha ya FIFA ya wachezaji bora ambao wako hai.


query: Mto Kongo una urefu kiasi gani?

pos:
Kongo (mto)
Urefu wake ni kilomita 4,700 ukipimwa kuanzia chanzo cha tawimto wa mbali zaidi ambayo ni mto Chambeshi wenye chanzo nchini Zambia. Mara nyingi urefu hutajwa kuanzia chanzo cha Lualaba halafu ni kilomita 4,374.

neg:
Mto Nyamironge
Maji yake yanaishia katika mto Kongo na hatimaye katika Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Nyamiruma
Maji yake yanaelekea mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Historia ya Jamhuri ya Kongo
Rais Denis Sassou Nguesso ametawala miaka 26 kati ya 36 yamwisho.

neg:
Victoria Falls
Mto wa Zambezi mwenye upana wa mita 1170 unafika penye ngazi ya mwamba na maji yote yaanguka kimo cha takriban mita 110 yanapoendelea katika kanali ya mwamba mwenye upana wa 120 m pekee. Maporomoko haya ni makubwa katika Afrika.

neg:
Mto Mwunekese
Maji yake yanaelekea mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Historia ya Jamhuri ya Kongo
Katika karne za BK walifika wahamiaji Wabantu wenye ujuzi wa kilimo na uhunzi waliotawala eneo lote na kuendesha biashara katika beseni ya mto Kongo.

neg:
Mto Nkumba
Maji yake yanatiririkia Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mkongo (Rufiji)
Mkongo ni kata ya Wilaya ya Rufiji katika Mkoa wa Pwani, Tanzania yenye postikodi namba 61604 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,619 walioishi humo.Kijiji cha Mkongo kilianzishwa mwaka 1961.Kabla ya hapo wanakijiji hao waliishi ktk eneo la Lusende kwa sasa hufanywa mashamba ya watu Wa Mkongo.Lusende ipo km4 kutoka Mkongo mjini pia km4 kutoka Mto Rufiji.Asili ya Jina,baada ya uhuru kulianzishwa vijiji vya ujamaa ndipo watu walitoka Lusende na kuhamia Mkongo ambapo kulikuwa na miti mingi aina ya mikongo pia kulikuwa na Mkongo mkubwa Sana ambao ndio ulio beba jina la kijiji na mpaka sasa uwo mti upo tkt Barabara ya kuelekea Lusende(Mashambani) nihiyo barabara inaitwa Mkongo road.Hapo Mwanzo Mkongo ndio kulikua na mji kubwa katika Wilaya ya Rufiji hata Mwalimu JK Nyerere alifika hapo alifikia kwa mzee ALLY MAMBA aliyekuwa mtu Wa kwanza kujiunga na chama cha mapinduzi ktk Wilaya ya Rufiji mwaka 1977,Nerere aliwezesha kujenga Bunge Dogo,Benki,Mahakama ya wilaya,pia kulikuwa na karakana ambayo iliuliwa na kufanywa Shule ya Sekondary itwayo Mkongo mnamo mwaka 1996 pia Kuna Shule za msingi Mbili ambazo ni Mkongo ilijengwa 19961na Kaunda 1976. Mkongo ndipo iliopo Makao makuu ya (RUBADA) Rufiji Basin Development Authority.Wanakijiji wake ni wakabila la Wandengereko Koo zipatikanazo ni Mbonde,Mkumba,Rwambo,Msumi,Mlinda nk.pia ujishughurishs Sana na kulimo cha Mpunga na Mahindi.lakini pia mtu wa kwanza kuugua UKIMWI ktk wilaya ya Rufiji Alitokea Mkongo.

neg:
Kongo (mto)
Mto wa Kongo (kati ya miaka 1971 na 1997 uliitwa zaidi "Zaire") ni mto mkubwa wa Afrika ya kati. Ni mto mrefu wa pili katika Afrika baada ya Nile.

neg:
Mto Mugunga
Maji yake yanaelekea Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Lualaba (mto)
Lualaba ni jina la mto Kongo juu ya Maporomoko ya Boyoma karibu na mji wa Lubumbashi.

neg:
Mto Mvunwa
Maji yake yanaelekea Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Kagoji
Maji yake yanaelekea ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Okavango
Chanzo cha mto ni kusini ya mji wa Vila Nova (Angola) katika milima ya Bié kwenye kimo cha 1,780 m. Mwanzoni mwendo wake ni ya haraka kuna maporomoko madogo. Halafu mto ni mpaka kati ya Angola na Namibia. Baada ya kupokea tawimto wa Kwito inaingia Namibia inapopita kanda nyembamba ya kishoroba ya Caprivi kwa kilomita chache. Kabla ya kuvuka mpaka wa Botswana mto unashuka mita 4 kwenye maporomoko ya Popa.

neg:
Ufalme wa Kongo
Ufalme wa Kongo ulikuwa dola la Afrika ya Kati. Eneo lake lilikuwa ndani ya nchi za leo Kongo (Kinshasa), Angola na Kongo (Brazzaville).

neg:
Ziwa Kivu
Ziwa Kivu ni moja kati ya Maziwa makubwa ya Afrika. Liko mpakani kati ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na Rwanda, katika tawi la magharibi la Bonde la Ufa.

neg:
Mto Shongo
Maji yake yanatiririkia Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Kongo (mto)
Katika karne za 16 na 17 mto ulijulikana kwa majina yote mawili jinsi inavyoonekana katika maandishi ya siku zile, kwa mfano Mwingereza James Barbot aliandika mwaka 1746 juu ya safari kwenda mto "Kongo au Zaire" ("Voyage to Congo River, Or the Zair")

neg:
Mto Wakapamba
Maji yake yanatiririkia Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Mara
Mto Mara ni mto wa Kenya na Tanzania. Beseni yake ni ya km 13,504, ambazo 65% ziko Kenya na 35% Tanzania.

neg:
Kongo (mto)
Maporomoko ya Livingstone yanazuia meli kupita kutoka baharini. Kuanzia Kisangani hadi Kinshasa mto ni njia ya maji inayopitiwa na meli za mtoni. Upande wa Lualaba kuna sehemu kadhaa zinazofaa kwa meli lakini njia ya maji inakatwa mara kadhaa na maporomoko.

neg:
Kongo ya Kibelgiji
Kongo ya Kibelgiji ni jina la koloni la Ubelgiji katika Afrika ya Kati hasa katika beseni ya mto Kongo kati ya mwaka 1908 hadi 1960.

neg:
Angola
Ufalme huo umejulikana zaidi kihistoria kwa sababu ya mawasiliano yake ya kimataifa. Katika karne ya 15 meli za Wareno zilifika mwambaoni mwake.
Wakati wa kukutana na Wareno Ufalme wa Kongo labda ulikuwa na eneo la km² 300,000 ukaunganisha robo ya magharibi ya Kongo (Kinshasa) pamoja na sehemu za Angola na Kongo (Brazzaville).

neg:
Mekong (mto)
Chanzo chake ni katika nyanda za juu za Tibet kwenye kimo cha zaidi ya mita 5,000. Mwendo wake una urefu wa zaidi ya km 4000 na beseni ina eneo la kilomita za mraba 795,000.

neg:
Mto Mugera
Maji yake yanaelekea Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Ufalme wa Kongo
Ufalme huo umejulikana zaidi kihistoria kwa sababu ya mawasiliano yake ya kimataifa. Katika karne ya 15 meli za Wareno zilifika mwambaoni mwake.

neg:
Lomami (mto)
Lomami inajiunga na mto Kongo karibu na Isengi, takriban 150 km baada ya mji wa Kisangani kuelekea mdomo wa Kongo. Sehemu ya mwisho kabla ya mdomo wa Lomami inapitika kwa meli.

neg:
Mto Masungwe
Maji yake yanaelekea Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Historia ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Jina la Kongo lahusiana na mto Kongo unaopitia nchi yote na pia Ufalme wa Kongo uliopatikana zamani katika sehemu za magharibi za Angola na Kongo ya leo.

neg:
Mto
Wakati mwingine ni swali la uzoefu tu jinsi ya kutaja mto; Kongo inaitwa Lualaba hadi mji wa Kisangani. Wataalamu wengine wanasema ya kwamba mto Kagera ingestahili kuitwa "Nile" kwa sababu ni mto uleule unaopita tu kwenye ziwa Viktoria Nyanza.

neg:
Kinshasa
Kinshasa (jina la awali kwa Kifaransa: "Léopoldville," na kwa Kiholanzi: "Leopoldstad") ni mji mkuu na mji mkubwa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, iliyojulikana kama Zaire miaka 1971-1997. Mji uko kwenye Mto Kongo.

neg:
Brazzaville
Brazzaville ni mji mkuu wa Jamhuri ya Kongo. Ina wakazi 1,115,773 (mwaka 2005). Iko kando la mto Kongo ikitazama mji wa Kinshasa ng'ambo ya mto.

neg:
Mto Wegele
Maji yake yanatiririkia Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Shangwe
Maji yake yanatiririkia Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Kibosho
Katika siku za kwanza za ukoloni eneo lake lilikadiriwa kuwa na kilomita za mraba 45 zilizokaliwa na watu wengi kati ya mpaka wa msitu wa mlima Kilimajaro kwa uwiano wa mita 1650 na kutelemka hadi mita 1200 UB. Mto Garanga unapita katika nchi hii.

neg:
Kongoni
Kongoni ni wanyamapori wakubwa wa jenasi "Alcelaphus" katika familia Bovidae. Kwa asili jina hili lilitumika kwa nususpishi "A. buselaphus cokii" lakini siku hizi nususpishi zote huitwa kongoni. Wanatokea savana za Afrika tu. Rangi yao ni ya mchanga lakini tumbo na matako ni nyeupe. Wana kichwa kirefu na pembe zao zimepindika na zina umbo wa zeze zikionwa kutoka mbele. Wanyama hawa hula manyasi.

neg:
Mto Kibondo
Maji yake yanaelekea Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Kalemie
Kalemie ni mji wa J.K. Kongo uliopo kando ya ziwa Tanganyika upande wa magharibi kwa kimo cha mita 785 juu ya UB pale ambako mto Lukuga unapotoka ziwani. Mwaka 2005 Kalemie ilikuwa na wakazi 147,000. Kuna bandari muhimu yenye mawasiliano kwa meli na Kigoma (Tanzania) na Bujumbura (Burundi).

neg:
Mto Mkuva
Maji yake yanatiririkia Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Mpanda (Katavi)
Maji yake yanatiririkia Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Malagarasi
Beseni la Malagarasi lina eneo la kilomita za mraba 130,000 (sq mita 50,000). Chanzo cha mto ni karibu na mpaka wa Burundi na Tanzania. Kilomita 80 za kwanza za mto hufanya mipaka ya kimataifa kati ya Tanzania na Burundi. Matawimto kadhaa kutoka kwenye misitu ya Burundi hujiunga nao upande wa kulia. Baada ya kuungana na Mto Lumpungu, Malagarasi huingia Tanzania upande wa mashariki wa Ziwa Tanganyika kilomita 40 kusini mwa Kigoma, karibu na Ilagala. Mto Moyowosi ndio tawimto kuu, pamoja na mto Nikonga. Vyanzo vingine ni Mto Ugalla, Mto Gombe, Mto Ruchugi, Mto Lumpungu na Mto Nguya.

neg:
Bwawa la Malebo
Sehemu ya mto Kongo inayopitika kwa meli ndogo za mtoni kwenda hadi Mbandaka, Kisangani na Bangui inaanza hapa. Chini ya bwawa kuna maporomoko ya Livingstone yanayozuia usafiri kwa maji hadi bahari.

neg:
Gambia
Kimsingi nchi yote ni maeneo ya kandokando ya mto huo; urefu ni takriban km 500, upana kati ya 10 na 50.

neg:
Mto Nyamazama
Maji yake yanaelekea mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Niger (mto)
Wengine waliona utaishia kwenye mto Senegal au mto Kongo. Kuchanganyikiwa huku kulisababisha kwa karne nyingi ramani zisizoonyesha mwendo halisi wa mto. Wasafiri na wataalamu wa nje hawakuelewa ya kwamba mto mkubwa ulio karibu na Timbuktu na mto mkubwa unaoingia Atlantiki kwenye Ghuba ya Guinea huko Nigeria ni mto uleule.

neg:
Okavango
Okavango (pia: Okovango; katika Angola: Kubango au Cubango) ni mto wa Afrika ya kusini-magharibi. Inaanza nchini Angola katika milima ya Bié inapojulikana kwa jina la Kubango. Mwendo wake wa 1600 km ni kusini tu hadi jangwa la Kalahari inapoishia kwenye delta ya barani. Katika kusini ya Angola ni mpaka na Namibia. Inapita nchi ya Namibia mwanzoni wa kishoroba ya Caprivi na kuendelea Botswana inapoishia jangwani katika delta yake.

neg:
Mto Mkulyo
Maji yake yanatiririkia Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Longa
Maji yake yanaelekea Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Kamanga (Kigoma)
Maji yake yanaelekea Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Nyamagonga
Maji yake yanaelekea Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Kagugwe
Maji yake yanaelekea Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Amazonas (mto)
Kuhusu urefu hakuna mapatano bado kama Nile au Amazonas ni mto mrefu duniani. Makadirio hutegemea ni tawimto upi mwenye chanzo cha mbali zaidi unaokubaliwa na wataalamu. 1969 urefu wake ulipimwa kuwa 6.400 km.[1]

neg:
Mto Mbogo (Kigoma)
Maji yake yanaelekea Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Luega
Unatiririka hadi ziwa Tanganyika. Maji yake yanaendelea baadaye hata bahari ya Atlantiki kupitia mto Kongo.

neg:
Mto Kasaka
Maji yake yanaelekea Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Nkindo
Maji yake yanaelekea ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Kwilu
Mto Kwilu ni tawimto la mto Kwango, ambao tena ni tawimto la mto Kasai katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.

neg:
Mto Kundugu
Maji yake yanaelekea ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Kansogo
Maji yake yanaelekea Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Ntoba
Maji yake yanatiririkia Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Njungwe
Maji yake yanaelekea Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Kongo (mto)
Jina la mto limetokana na Ufalme wa Kongo uliokuwa dola kubwa katika Angola ya Kaskazini na Kongo ya Magharibi wakati wa karne ya 14-17 BK. Jamhuri zote mbili za Kongo zimepata majina yao kutoka kwa mto.

neg:
Kongo (mto)
Shirika la Eskom kutoka Afrika Kusini imepndekeza kuongeza lambo la tatu na -pamoja na matengenezo kwenye malambo mengine- kuongeza uwezo wa majiumeme hadi kiwango cha gigawati 40.

neg:
Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Mnamo karne ya 15, wakati wapelelezi wa kwanza Wareno walipofika kwenye pwani za Afrika, milki kubwa katika nchi ya Kongo ya magharibi pamoja na Angola ya kaskazini ilikuwa Ufalme wa Kongo. Wakati wa uenezaji mkuu ufalme huu ulianza kwenye mwambao wa Atlantiki na kuendelea hadi mto Kwango kwenye mashariki, halafu maeneo kutoka Pointe-Noire (leo: Jamhuri ya Kongo, upande wa kaskazini ya Cabinda) upande wa kaskazini hadi mto Loje (leo: mji wa Ambriz) katika kusini.

neg:
Kongo (mto)
Kongo na tawimito yake inapita katika eno kubwa la misitu ya mvua duniani (Amazonas pekee inapita katika msitu wa mvua mskubwa zaidi). Ikipita pande zote za ikweta, upande wa kaskazini na pia kusini, sehemu fulani ya beseni yake huwa na majira ya mvua muda wowote.

neg:
Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Jina la Kongo lahusiana na mto Kongo unaopitia nchi yote.

neg:
Jamhuri ya Kongo
Nchi ina lugha 62 tofauti, zikiwemo lugha 2 za taifa: Kingala na Kikongo (Kituba). Hata hivyo lugha rasmi ni Kifaransa.

neg:
Kabinda
Kabinda (pia: Cabinda) ni mkoa wa Angola kwenye pwani la Atlantiki. Eneo lake haligusani na maeneo mengine ya Angola bali limetengwa nayo kwa kanda la ardhi ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo lenye upana wa kilomita 30. Sehemu ya wenyeji wamepinga kutawaliwa na Angola wakidai uhuru.

neg:
Mto Mkanga
Maji yake yanaelekea Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Bwiga
Maji yake yanaelekea mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Kinshasa
ONATRA hutumia mistari mitatu ya reli mijini kuunganisha kituo cha mji kifaa, ambayo inakwenda Bas-Congo. .Mto wa Kinshasa ni bandari kuu ya Kongo. Bandari, iitwayo 'Le Beach Ngobila' inaenea kwa juu kando ya mto, ikiwa ni pamoja na alama ya Quay s na jetties na mamia ya meli iliyofungwa. Feri huvuka mto hadi Brazzaville, umbali wa Usafiri wa mto hulinganisha bandari kadhaa, kama Kisangani na Bangui.

neg:
Mekong (mto)
Mto Mekong ni kati ya mito mikubwa ya dunia na mto mkubwa wa tatu wa bara la Asia. Mkondo wake ni mkondo mkubwa wa kumi duniani.

neg:
Mto Ntembwe
Mto Ntembwe ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.

neg:
Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Nchi imegawiwa katika mikoa 26 kadiri ya Katiba mpya (2006) na utekelezaji wake wa mwaka 2015.
Wakazi asilia ni Wabilikimo, ambao kwa sasa ni 600,000. Kumbe walio wengi ni Wabantu.

neg:
Kongo (mto)
Jina la Bakongo kwa ajili ya jumla ya wasemaji wa lugha ya Kikongo ni jina la kisasa lililotumiwa tangu karne ya 20 tu.

neg:
Kingando (Kongo)
Kingando ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wangando. Isichanganywe na Kingando nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kingando imehesabiwa kuwa watu 220,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kingando iko katika kundi la C70.

neg:
Kinshasa
Mto Kongo ni mto mrefu wa pili katika Afrika baada ya Nile, na ni mkubwa zaidi katika suala la kutoa maji. Kama njia ya maji, hutumiwa kusafiri kwa kiasi katika bonde la Kongo, na unaweza kusafiri kati ya mito ya Kinshasa na Kisangani, na matawi yake mengi yanaweza kusafiriwa. Mto ni chanzo muhimu cha umememaji, na kusini mwa Kinshasa unaweza kuzalisha nguvu za kutosheleza matumizi kwa bara zima.

neg:
Kwando
Kwando (au: Cuando; kabla ya mdomo pia Linyanti halafu Chobe) ni mto wa Afrika ya Kusini na tawimto wa Zambezi. Chanzo chake iko nyanda za juu za Bié (Angola) inapoelekea kusini-mashariki. Inakuwa mpaka kati ya Angola na Zambia kwa 140 km halafu inapita Kishoroba cha Caprivi na kuwa mpaka kati ya Namibia na Botswana.

neg:
Mto Nkima
Mto Nkima ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.

neg:
Kongo (mto)
Lualaba inabadilisha jina lake mjini Kisangani ambako mto umepita maporomoko ya Bayoma na baada ya hapo huitwa Kongo. Mto unaelekea kwenda kaskazini halafu mwendo wake unapinda kuelekea kusini magharibi, unapita mji wa Mbandaka unapopokea mto Ubangi halafu unaingia katika Bwawa la Malebo (ing. "Stanley Pool"). Miji ya Kinshasa na Brazzaville inatazamana ikiwa pande mbili za bwawa hili. Baada ya bwawa mto unakuwa mwembamba ukipita katika mabonde ya korongo kwenye idadi ya maporomoko inayojulikana kama maporomoko ya Livingstone Falls). Unapita miji ya Matadi na Boma (Kongo) na kuufikia baharini kwenye mji mdogo wa Muanda.

neg:
Mto Ruboronga
Maji yake yanaelekea mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Jingwe
Maji yake yanaelekea mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Aruwimi
Aruwimi (pia: Ituri) ni tawimto wa Kongo wenye urefu wa km 1.287.

neg:
Mto Kagenda
Maji yake yanaelekea Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Mto Meketu
Maji yake yanatiririkia Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Luvua
Luvua ni mto wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.

neg:
Senegal (mto)
Beseni la Senegal ni kilometa za mraba 483,181. Tawimito muhimu ni Faleme, Karakoro na Gorgol.

neg:
Pierre Brazza
1879-1882 alitumwa na serikali ya Ufaransa kwa safari ya pili kwa shabaha ya kupeleleza mto wa Kongo. Wafaransa walitaka kuanzisha biashara na beseni ya Kongo na kujiandaa nafasi ya kuanzisha koloni. Hapo Brazza alifahamiana na mfalme Makoko wa Wabateke na kununua kutoka kwake ardhi kwa ajili ya kituo kilichokuwa baadaye mji wa Brazzaville. Alifanya pia mikataba ya ulinzi na Makoko na machifu wengine.

neg:
Kikoongo
Kikoongo (pia: Kikongo) ni lugha ya Kibantu hasa nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo ambako inahesabiwa kati ya lugha 4 za kitaifa. Kinazungumzwa na Wakoongo. Idadi ya wasemaji wa Kikoongo kama lugha ya kwanza katika Jamhuri imehesabiwa kuwa watu milioni tatu; pamoja na hayo kuna watu milioni tano ambao huongea Kikoongo kama lugha ya pili. Tena kuna wasemaji wa Kikoongo milioni moja nchini Angola na milioni moja nchini Jamhuri ya Kongo. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kikoongo iko katika kundi la H10.

neg:
Mkoa wa Kivu Kusini
Mkoa wa Kivu ya Kusini ni mmoja kati ya mikoa 26 ya kujitawala ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Uko upande wa Mashariki wa nchi ukipakana na nchi ya Tanzania na Ziwa la Tanganyika. Idadi ya wakazi wake ni takriban 2,837,779.

neg:
Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (au Kongo-Kinshasa) ni nchi iliyoko Afrika ya Kati; kwa ukubwa wa eneo ni ya pili barani Afrika. Ni tofauti na nchi jirani ya Jamhuri ya Kongo.

neg:
Chambeshi (mto)
Chambeshi (pia Chambezi) ni tawimto mkubwa wa mto Lualaba na ilhali chanzo chake ni chanzo cha mbali katika ya tawimito ya beseni ya Kongo kinatazamiwa pia kama chanzo cha mto Kongo mwenyewe.

neg:
Kiboko (mnyama)
Kimo cha mbegani kinafikia mita 1.5 na urefu wake hadi mita 4.5. Uzito wake ni kati ya kilogramu 2700 na 4500 kg. Hivyo kiboko inashindana na kifaru juu ya cheo cha kuwa mnyama mzito wa pili kwenye nchi kavu baada ya tembo. Akikimbia hufikia mwendo wa kilomita 48 kwa saa ingawa kwa muda mdogo tu. Viboko huishi majini na nchi kavu, hasa kwenye maziwa na mito ambako viboko dume huishi kwenye sehemu kubwa ya mto na jike na watoto 5 mpaka 30. Wakati wa mchana hubaki wametulia kwa kukaa ndani ya maji au matope; kuzaliana na kuzaa watoto vyote hutokea ndani ya maji. Hujitokeza nyakati za giza kula nyasi. Wakati viboko hupumzika pamoja ndani ya maji, wakati wa kula nyasi hutawanyika na hakuna mipaka.
Licha ya kufanana kimaumbile na nguruwe na wanyama wengine wenye kwato nne, wanyama ambao wanachimbuko moja la karibu la uhai ni "sesataseani", (nyangumi, porpoises nk.) ambako walitoka zaidi ya miaka milioni 55 iliyopita. Mnyama wa kale asili ya nyangumi na kiboko aligawanyika kutoka jamii nyingine za wanyama wenye kwato nne mnamo miaka milioni 60 iliyopita. Mabaki ya kale zaidi ya kiboko ni ya jenasi Kenyapotamus katika Afrika, wa tangu miaka milioni 16 iliyopita.

neg:
Bonobo
Bonobo ni spishi katika hatari ya kupotea kwa sababu inaishi katika maeneo ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo pekee. Wataalamu wameona ya kwamba spishi zote za "Pan" hazijui kuogelea vema kwa hiyo kuna hoja ya kuwa spishi hizi mbili ziliachana baada ya kutokea kwa Mto Kongo takriban miaka milioni 1.5 – 2 iliyopita. Bonobo huishi kusini kwa Mto Kongo lakini Sokwe Mtu wa kawaida huishi pande za kaskazini kwa mto huo.

neg:
Kongo (mto)
Kuna taarifa wa mwaka 1535 ufalme mdogo wa pili ulioitwa Kakongo kingdom. Ramani ya dunia iliyochorwa na Abraham Ortelius mnamo 1564 inaonyesha mji wa "Manicongo" kwenye mdomo wa mto kando ya bahari.

neg:
Mto Nkololue
Maji yake yanaelekea Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.

neg:
Oskar Baumann
Matokeo mazuri yalimpatia nafasi katika safari ya upelelezi wa beseni ya Kongo iliyotumwa na shirika la jiografia la Austria mwaka 1885 alipofaulu kuchora ramani halisi za kwanza za mto Kongo.

neg:
Kwango
Kwango (au Cuango) ni mto wa Angola na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo ambao ni pia tawimto mrefu wa mto Kasai.