query: Bakteria iligunduliwa mwaka upi?

pos:
Bakteria
Bakteria ziligunduliwa mara ya kwanza na Antonie van Leeuwenhoek mwaka wa 1676, kwa kutumia hadubini ya lensi moja ya muundo wake mwenyewe. Aliziita "animalcules" na alichapisha habari za utafiti wake kwenye msururu wa barua kwa Shirika la Muungano wa Mfalme. Jina "bacteriam" lililetwa miaka mingi baadaye, na Christian Gottfried Ehrenberg katika mwaka wa 1838.

neg:
Escherichia coli
"E. koli" iligunduliwa na daktari wa watoto na mtafiti wa bakteria Mjerumani Theodor Escherich katika 1885, na kwa sasa imeainishwa kama sehemu ya familia ya Enterobacteriaceae ya gamma proteobacteria.

neg:
Bakteria
Faida ya jumuiya ya ushirikiano wa pamoja wa seli za bakteria ni pamoja na ugavi wa kazi baina ya seli, upatifu wa rasilimali ambazo kawaida seli moja haiwezi kufanikiwa kutimiza, kwa pamoja kulinda dhidi ya adui , na kulinda dhidi ya kufifia kwa idadi yao kwa kujibadili hadi kwenye chembechembe tofauti. Kwa mfano, bakteria katika bio-filamus zaweza kuwa zimeongeza upinzani wake kwa ajenti wa bakteria mara zaidi ya 500 kuliko "bakteria" za kipekee za planktonik za aina hiyo.

neg:
Biotekinolojia
Tangu kutokea kwa mikrobiolojia wataalamu walianza kutambua viumbehai vidogo sana yaani bakteria zinazofanya kazi katika michakato hii. Maendeleo haya yalitegemea kugunduliwa kwa hadubini.

neg:
Escherichia coli
Bakteria za "E. koli" kwa kawaida zimekuwa zikipatikana katika maji ya burudani na uwepo wao hutumika kuashiria uwepo wa kuhasibika kwa kinyesi kwa hivi karibuni, lakini uwepo wa "E. koli" inaweza kosa kuwa dalili ya kinyesi cha binadamu. "E. koli" ni mkadhania katika wanyama wote wasioathiriwa na joto: ndege na mamalia. Bakteria ya "E. koli" pia zimepatikana katika samaki na kasa. Mchanga na udongo pia huifadhi bakteria ya "E." "koli" na baadhi ya aina za "E. koli" ambazo asilishwa . Baadhi ya maeneo ya kijiografia yanaweza kusaidia aina za kipekee za "E. koli" na kinyume, baadhi aina za "E." "koli" zina asili tofauti.

neg:
Bakteria
Bakteria huonyesha aina mbalimbali za umetaboli. Sifa za kundi la bakteria kijadi zimetumika katika kuainisha jamii zao, lakini aghalabu sifa hizi hazioani na uainishaji wa kisasa wa jeni. Umetaboli wa bakteria huainishwa katika makundi ya lishe kwa misingi ya vigezo vitatu vikuu: aina ya nishati inayotumika katika kukua, chanzo cha kaboni, na nyenzo za elektroni zinazotumika kwa ajili ya ukuaji. Kigezo kingine cha ziada cha vidubini vinavyopumua ni vinasa elektronivinavyotumika katika uzalishaji wa nguvu kwa kutumia oksijeni au bila oksijeni.

neg:
Biolojia
Hata hivyo, asili ya biolojia ya kisasa na mtazamo wake kwa utafiti wa viumbe mara nyingi hupata asili yake kwa Ugiriki wa kale. Huku mafunzo rasmi ya udaktari yakiwa yalianza wakati wa Hippokrates (460 KK hivi - 370 KK hivi), ni Aristotle (384 KK - 322 KK) ambaye alichangia sana ustawisho wa biolojia. Muhimu hasa ni "Historia ya Wanyama" na kazi zake nyingine ambazo alionyesha mwelekeo wa mwanaviumbe, na baadaye kazi za kijarabati zilizolenga usababisho wa kibiolojia na tofauti za uhai.

neg:
Malaria
Mapema katika karne ya 20, kabla [[viuavijasumu]] kuvumbuliwa, [[Julius Wagner-Jauregg]] aligundua kwamba wagonjwa wa [[kaswende]] wangeweza kutibiwa kwa kuambukizwa kimakusudi kwa vimelea vya malaria; homa iliyosababishwa iliua [[spirochete]] za malaria, hatimaye [[kwinini]] ingetolewa kudhibiti malaria. Ingawa baadhi ya wagonjwa walikufa kutokana na malaria, hii ilidhaniwa kuwa afadhali kuliko kifo ambacho hakinge epukika kutokana na kaswende.

neg:
Kidugala
Katika karne ya 19 kulikuwa hapa na makao makuu ya Mwene Ngele (au Ngera). Huyu alikaribisha Wamisionari wa Shirika la Misioni ya Kiluteri ya Berlin walioanzisha hapa kituo chao kwenye mwaka 1898. Kutoka hapa Kidugala iliendelea kuwa kitovu cha misioni ya Kiluteri katika Ubena. Mwaka 1904 Wamisionari walianzisha shule kwa ajili ya wainjilisti iliyoendelea kuwa chuo cha Biblia baadaye. Kanisa lilijengwa 1908, karahana ya kuchapa vitabu 1910. Mwaka 1911 hospitali ya misioni ilikamilika. 1914 ushirika wa kiluteri ulikuwa na Wakristo 114 na Wakatekumeni 71.

neg:
Bakteria
Utambulisho wa bakteria katika maabara ni muhimu, hasa katika dawa, ambapo matibabu sahihi hutokana na spishi inayosababisha maambukizi. Kwa hiyo, haja ya kutambua visababisha magonjwa ya binadamu ilikuwa msukumo mkubwa katika maendeleo ya kuibua mbinu za kutambua bakteria.

neg:
Bakteria
Baadhi ya bakteria wenye umbo la fimbo, waitwao vibrio, huwa na mviringo kidogo au umbo la koma; na wengine, wanaweza kuwa na umbo la pia, waitwao spirilla, au kuzungushwa kwa pamoja, waitwao spirokiti. Idadi ndogo ya spishi wana umbo la pembenne au hata umbo la sanduku. Hivi majuzi, bakteria waligunduliwa ndani ya sahani ya dunia ambao na kuwa na urefu kama wa fimbo na sehemu ya pembeni yenye umbo la nyota.

neg:
Bakteria
Waa la Gram, iliyoasisiwa mwaka 1884 na Hans Christian Gram, inaweka bakteria katika makundi mbalimbali kwa msingi wa miundo ya kuta za seli zao. Rusu nene za peptidoglaikoni "Gram-chanya" kuta za seli huwa na baka la zambarau ilihali ile nyembamba nyembamba "Gram-hasi" ukuta wa seli huonekana kuwa wa waridi. Kwa kuchanganya mofolojia na madoa ya Gram, bakteria wengi wanaweza kuainishwa kama waliyo kwenye kundi moja kati ya makundi manne (Gram-positive cocci, bacilli Gram-positive, cocci Gram-negative na bacilli Gram-negative bacilli). Baadhi ya viumbe hutambulika vizuri kwa kutumia mabaka kando na baka la Gram, hususan maikobakteria au "Nokardia," ambao huonyesha kasi ya asidi wakati wako kwenye Ziehl-Neelsen au baka sawia na hilo. Baadhi ya viumbe wanaweza kutambuliwa kwa kuwalea katika mazingira na vifaa maalumu, au kwa mbinu nyingine, kama vile serolojia.

neg:
Kifua kikuu
Kisababishi kikubwa cha kifua kikuu ni " Mycobacterium tuberculosis", ni kiumbe kidogo kinachohitaji oksijeni na kisichotembea bacillus Sifa nyingi za pekee za kiumbe hiki zinaletwa na ongezeko kubwa la mafuta Ina seli inayojigawa kila baada ya saa 16 hadi 20. Kiwango hiki si kikubwa ukilinganishwa na bakteria nyingine, ambazo kwa kawaida vinajigawa kwa muda usiopungua saa mmoja Mycobacteria wana utando wa nje utando wa mafuta Kama jaribio la Gramu stain likifanywa, MTB haikolei sana rangi yaani "Gram-positive" haipatikani na rangi haionekani kwa sababu utando wake una mafuta mengi mafuta pamoja na asidi Mycolic acid. MTB inaweza kuhimili kemikali dhaifu na hivi vimelea vinaweza kuishi katika sehemu kavu kwa wiki moja. Kwa kawaida, bakteria zinaweza kukua na kuishi tu ndani ya seli ya kiumbe viumbe, lakini" M. tuberculosis' inaweza kukuzwa ya maabara.

neg:
Maradhi ya zinaa
UKIMWI uligunduliwa kwa mara ya kwanza mwaka 1981 miongoni mwa wanaume waliokuwa wanaingiliana (mashoga) na miongoni mwa watu waliokuwa wanajidunga sindano katika jiji la New York na California. Baadaye maambukizi mengine yaligundulika pia kusini mwa jangwa la Sahara barani Afrika. Kwa haraka UKIMWI ukawa ugonjwa wa mlipuko duniani kote ukiathiri karibia kila nchi. Mpaka mwaka 2002, ilikadiriwa kuwa watu wazima wapato milioni 38.6 na watoto milioni 3.2 duania kote wanaishi na VVU au UKIMWI. Shirika la Afya Ulimwenguni, WHO, limekadiria kuwa kutoka mwaka 1981 mpaka mwisho wa mwaka 2002 watu karibia milioni 20 walikuwa wamekufa kutokana na UKIMWI. Kiasi cha hao milioni 4.5 walikuwa ni watoto wenye umri wa chini ya miaka 15.

neg:
Bakteria
Seli ya bakteria imezungukwa na utando wa lipidi, au utando wa seli, ambao huifunika na pia kuikinga dhidi ya kushikilia virutubisho, protini na sehemu nyingine muhimu za saitoplazimu ndani ya seli. Kwa kuwa hizi seli ni prokaryota, bakteria mara nyingi huwa hazina oganeli kwenye utando katika saitoplazimu yao, kwa hivyo, huwa na sehemu chache zilizo kubwa ndani ya seli. Kwa sababu hiyo hawana kiini, mitokondria, kloroplast na oganeli nyingine ambazo zinapatikana katika seli za eukaryota, kama vile sehemu za Golgi na retikilamu ya endoplazimu.

neg:
Mikrobiolojia
Mwaka 1859 Louis Pasteur alionyesha kuwa mchakato wa kuchachusha unasababishwa na ukuaji wa vijiumbe, na kwamba ukuaji huu si wa kizazi cha kujianzia. (Hamira na kuvu, ambazo kwa kawaida zinahusishwa na uchachushaji, si bakteria, ila ukungu.) Pamoja na mwenzake, Robert Koch, Pasteur alikuwa wa kwanza kuitetea nadharia ya kijidudu ya ugonjwa.

neg:
Escherichia coli
Katika 1946, Joshua Lederberg na Edward Tatum kwanza walielezea jambo lililojulikana kama kuunganisha bakteria kwa kutumia bakteria ya "E. koli" kama mfano, na inabakia kuwa mfano wa msingi wa kutafiti muungano. "E. koli" ilikuwa ni sehemu muhimu ya majaribio ya kwanza ya kuelewa jenetiki za kilabakteria, na watafiti mapema, kama vile Seymour Benzer, alitumia "E. koli" na kilabakteria ya T4 kuelewa topografia ya muundo wa jeni. Kabla ya utafiti wa Benzer, haikuwa inayojulikana kama jeni ilikuwa na utaratibu kimstari, au kama ulikuwa na muundo wa kimatawi.

neg:
Virusi
Takriban virusi zote ni ndogo kuliko bakteria na huonekana tu tangu kupatikana kwa hadubini ya kielektroniki. Lakini mwaka 2014 virusi kubwa sana, ukubwa wa bakteria ndogo, imeelezwa: "Pithovirus sibericus". Inaambukiza amiba.

neg:
Tekineti
Mwaka 1937 ilipatikana kwa njia iliyokubaliwa na umma wa sayansi kwenye chuo kikuu cha Palermo (Sisilia - Italia). Emilio Segrè na Carlo Perrier walipata elementi mpya katika ubamba wa Molibdeni uliowahi kupigwa kwa mnururisho wa kinyuklia. Hii ilikuwa elementi sintetiki ya kwanza iliyotengenezwa na binadamu. Wafumbuzi wakatoa jina la "technetium" kutokana na neno la Kigiriki kwa "bandia".

neg:
Nimonia
Uvumbuzi zaidi katika miaka ya 1900 uliboresha matokeo kwa waliokuwa na nimonia. Kwa majilio ya [[penicillin]] na antibiotiki zingine, mbinu za kisasa za upasuaji, na uangalizi makini wa wagonjwa katika karne 20, vifo vitokanavyo na nimonia vilivyokuwa vimefika asilimia 30 vilipungua sana katika ulimwengu uliostawi. Uchanjaji wa watoto wachanga dhidi ya "[[Haemofilasi influenzae]]" B ulianza katika mwaka wa 1988 na kusababisha kupungua pakubwa kwa visa baadaye. Uchanjaji dhidi ya "Streptokokasi numoniae" kwa watu wazima ulianza katika mwaka wa 1977 na kwa watoto katika mwaka wa 2000, na kusababisha kupungua sawa."

neg:
Upinzani wa kimaumbile kwa malaria
Katika mawaka wa 1910 daktari mmoja wa Chicago, James B. Herrick, alichunguza mundu viini katika damu ya mwanafunzi mmoja aliye na ugonjwa wa upungufu wa damu mwilini (anaemia),Walter Clement Noel. katika mwaka wa 1927 Vernon Hahn na Elizabeth Biermann Gillespie alionyesha kuwa kuingiliwa kwa seli za damu nyekundu ilikuwa ni kutokana na kiwango cha chini cha oksijeni. Katika baadhi ya watu binafsi mabadiliko hayo hutokea katika shinikizo la sehemu ya [12] imefikia katika mwili, na hutoa ugonjwa wa upungufu wa damu mwilini- anemia na matatizo mengine, yanayozingatiwa kuwa ni uginjwa wa mundu-kiini. Kwa watu wengine uviringwaji hutokea tu katika sehemu zilizo na presha ya chini sana, hawa huwa ni wabebaji a athari za mundu-kiini.
Awamu ya kisasa ya utafiti kuhusu ugonjwa huu ilianzishwa na mwakemia mashuhuri Linua Pauling mnamo mwaka wa 1949. Pauling alithibitisha kwamba himoglobin(HB)katika ugonjwa wa mundu- kiini haikuwa ya kawaida: inapondolewa oksijeni inabadilika kuwa chembechembe ndefu, nyembamba na yenye umbo ya mzunguko ambazo hupoteza umbo asili ya seli za damu nyekundu kuwa na umbo la mundu. Katika maabara yake uchunguzi wa kielektoforetiki ulionyesha kuwa mundu seli HB (S) kwali si ya kawaida, ikiwa na PH(kiwango cha asidi au alkaline) katika hali ya uhai iliyo ya chini kuliko ile ya watu wazima wa kawaida HB (A). Katika wabebaji wa mundu seli kuna karibu kiasi sawa cha HbA na HbS, huku katika watu waliona na ugonjwa wa mundu seli karibu HB ni ya aina ya S, isipokuwa kiasi kidogo cha HB ya kilenga. uchunguzi huu ulionyesha kuwa wagonjwa wengi wa ugonjwa wa mundu seli wako na jeni yenye asili moja yenye kufasiri HbS, huku wabebeji wa ugonjwa huu huwa ni wa jeni za asili tofauti kwa ugonjwa huu. Watu wanaopokea jeni mundu-seli na mwingine wa mabadiliko ya kijeni ya ugonjwa huu sehemu sawa. kwa mfano wa jeni ya thalasemia, anaweza pia kuwa na aina ya ugonjwa wa mundu-kiini. Pauling pia alianzisha neno "ugonjwa wa molukula", ambayo, pamoja na dawa za molekula", ambalo limetumiwqa sana .
maendeleo mengine muhimu sana yalivumbuliwa na Vernon Ingram katika mwaka wa 1959 kuwa HbS inatofautiana na HBS na amino asidi moja tu inayobadilishwa katika mnyororo wa peptidi nyingi (β6Glu → Val). Baadaye ilitambuliwa kwamba matokeo kutokana na ubadilishaji wa thimine badala ya adenine katika kodoni ya DNA kwa Glu (GAG → GTG). Hii ilikuwa mfano wa kwanza katika aina yoyote ya wanyama ya athari za mabadiliko katika ptotini.

neg:
Malaria
Mbinu ya kutasisha mdudu inajitokeza kama mbinu ya kudhibiti mbu. Maendeleo kuelekea transijeni, au wadudu waliogeuzwa vinasaba, zinaonyesha kwamba mbu mwitu wanaweza kubadilishwa kuwa sugu kwa malaria. Watafiti katika Imperial College London walibuni mbu wa kwanza wa malaria ulimwenguni aliyegeuzwa vinasaba, huku spishi wa kwanza sugu kwa Plasmodium akizinduliwa na watafiti kutoka Case Western Reserve University Ohio mwaka wa 2002. Mafanikio ya kubadilisha kizazi cha sasa na kizazi kilicho na vinasaba vipya, yanategemea mfumo kadhaa, kama vile vipengele vinavyoweza kubadilishwa kuruhusu nadharia nyingine za jenetikia mbali na ya Mendel. Hata hivyo, mbinu hii ina matatizo mengi na mafanikio yako mbali mno. Mbinu nyingine ya usoni zaidi ya kudhibiti vekta ni uwezekano wa kutumia mwanga wa leza kuua mbu wanaoruka. Pia inadaiwa kuwa harufu ya ndege wafugwao ikiwapo kuku huweza kuwafukuza wadudu warukao ikiwamo mbu wa malaria

neg:
Penisilini
Ugunduzi wa Penisilini umesemekana kuwa ilifanywa na mwanasayansi wa Uskoti na mpokeaji wa tuzo Nobel Alexander Fleming mwaka wa 1928. Alionyesha kuamba, kama penicillium notatum ilipandwa katika hali inayofaa, itaonyesha kitu kilicho na miundo ya antibiotiki, aliyokibandika jina Penisilini. Uchunguzi huu ulianzisha zama za kisasa za ugunduzi wa antibiotiki. Maendeleo ya Penisilini kutumika kama dawa unatokana na mpokeaji wa tuzo Nobel kutoka Australia Howard Walter Florey pamoja na Mjerumani mpokeaji wa tuzo Nobel Ernst Chain na mwanakemia Norman Heatley.

neg:
Bakteria
Baadhi ya spishi za bakteria huua na hula vijiumbe vingine, viumbe hawa huitwa bakteria wawindaji. Hawa ni pamoja na vijiumbe kama vile "Myxococcus xanthus," ambao huunda kundi la seli ambazo huua na kumeng'enya bakteria yoyote wanayokutana nayo. Bakteria nyingine wawindaji ama hujiunganisha kwenye mawindo yao ili kuimeng'enya na kunyonya virutubisho, kama vile "Vampirococcus," au huvamia seli nyingine na kuzaana ndani ya sehemu wazi ya seli, kama vile "Daptobacter." Bakteria wawindaji zinadhaniwa kwamba zilitokana na saprophages ambao walikula mizoga, na kutokana na mazoea iliwawezesha kunasa na kuua vijiumbe wengine.

neg:
Antibiotiki
Mnamo miaka ya 1920, Sir Alexander Fleming ambaye baadaye aligundua penicillin, aliona kitu kinachoitwa "lysozyme" katika misusumo mingi ya mwili kama vile machozi na jasho, na katika mimea na wanyama fulani. Lysozyme ilikuwa na tabia zinazofanana na antibiotiki nyingi, lakini haikuwa na manufaa kimatibabu.

neg:
Nimonia
Bakteria ndizo kisababishi kikuu cha nimonia iambukizayo katika jamii, ambapo "Streptokokasi numoniae" ilionekana kuhusika katika takriban asilimia 50 ya visa. Bakteria zingine zinazohusika sana ni: "Himofilasi influenzae" katika asilimia 20, "klamidofila numoniae" katika asilimia 13, na "Maikoplasma numoniae " katika asilimia 3 ya visa; "Stafilokokasi aureasi"; "Moraksela kataralisi"; "Lejionela numofila" na Basili isiyo na gram. Aina kadhaa za maambukizi yanayokinza dawa yaliyo hapo juu yamezidi kutokea sana, yakiwemo "Streptokokasi numoniae" kinzani na stafilokokasi aureasi-kinzani kwa methicillin.

neg:
Biolojia
Hata hivyo, wanasayansi wengi sasa wanafikiria kuwa mfumo huu wa jamii tano umepitwa na wakati. Mifumo mbadala ya kisasa ya uainishaji kwa jumla huanza na mfumo wa miliki tatu: Akea (awali Akeabakteria); Bakteria (awali yukabakteria); Yukariyota (ikiwa ni pamoja na protisti, kuvu, mimea, na wanyama) Miliki hizi huakisi kama seli zina viini au la, pamoja na tofauti katika vijenzi vya kemikali vya nje ya seli.

neg:
Bakteria
Wakati mwingine mabadiliko mengine makubwa ya kimofolojia yanaweza kutokea. Kwa mfano, wakinyimwa amino asidi, miksoobakteria wanaweza kugundua seli ambazo zimewazingira, hali iitwayo hisi ya kikundi, hujumuika pamoja, na hukusanyika kuunda maumbo marefu ambayo yanaweza kufika mikromita 500 na yenye takriban seli za bakteria 100,000. Katika maumbo haya, bakteria hutekeleza majukumu tofauti: aina hii ya ushirikiano ni mfano rahisi wa ushirika wa seli nyingi. Kwa mfano, karibu seli moja kwa kila seli 10 huhamia sehemu ya juu ya maumbo haya na huwa katika hali ya utulivu iitwayo "myxospores", ambayo ina uwezo wa kustahimili ukavu na hali nyingine mbaya zaidi za mazingira, kinyume na ilivyo seli zingine.

neg:
Nimonia
Kwa hali nadra sana, bakteria kwenye pafu zitatengeneza kibonge cha kiowevu chenye maambukizi kiitwacho jipu la pafu. Jipu kwenye pafu huonekana kwa eksirei ya kifua lakini mara kwa mara huitaji uchunguzi wa kielektroniki wa CT ya kifua ili kuthibitisha utambuzi.Kwa kawaida jipu hutokea katika nimonia ya aspiresheni, na mara kwa mara huwa na aina nyingi tofauti za bakteria. Antibiotiki za muda mrefu hufaa mara nyingi kwa kutibu jipu la pafuni, lakini wakati mwingine ni lazima jipu hilo lifyonzwe kwa mpasuaji aumrediolojia.

neg:
Cannabidiol
Cannabidiol ilivumbuliwa mwaka 1940 na kusemekana kuwa ya maana kama dawa. CBD ni kati ya cannabidiods 113 zilizoko katika mmea wa mbangi na huwa asilimia arobaini katika ule mmea.

neg:
Petroli
Tangu kugunduliwa kwa motokaa za kwanza na Carl Benz mnamo mwaka 1885 petroli ilianza kutumiwa kama fueli ya injini za magari na ndiyo matumizi yake makuu kwa sasa.

neg:
Malaria
Malaria imewaambukiza binadamu kwa zaidi ya miaka 50,000, na "Plasmodium" huenda imekuwa [[kijasumu]] kwa binadamu tangu spishi hiyo ilipoanza kuishi. Vimelea vinavyohusiana kwa karibu na vimelea vya malaria kwa binadamu vinapatikana miongoni mwa sokwe kwa wingi. Maelezo kuhusu homa za kipekee za malaria yamenakiliwa katika maandiko ya kihistoria, kuanzia mwaka 2700 KK huko Uchina. Neno malaria lina usuli wake katika[[Kiitaliano cha enzi ya kati:]] "mala aria" - [["hewa mbaya";]] ugonjwa huo zamani uliitwa "ague" au "Marsh fever" kutokana na ukuruba wake na mabwawa na maeneo ya kinamasi. Kuna nyakati ambapo visa vya malaria vilikuwa vingi [[Ulaya]] na [[Amerika Kaskazini,]] ambako sasa ugongwa huo [[haujaenea]] ingawa unaweza kuletwa na mgeni aliyesafiri kutoka nchi nyingine .

neg:
Kaharabu
Matumizi na biashara ya kaharabi inajulikana kutokana na utafiti wa kiakiolojia tangu miaka 12,000 hivi. Wagiriki wa Kale waliita kaharaba kwa jina "elektron" wakatambua ya kwamba kipande cha kaharaba baada ya kusuguliwa kinavuta sehemu ndogo za kitambaa au nyuzi kwake. Hapa ni asili ya neno "electric" (umeme) katika lugha za Ulaya.
Katika elimu ya historia ya viumbehai kaharabu ni muhimu kwa sababu mara nyingi vipande vyake vinatunza wadudu na viumbe wengine wadogo waliokaa kwenye miti na kufunikwa ndani ya kitone cha rezini bichi. Wadudu hao wamehifadhiwa hivyo kwa miaka milioni kadhaa na leo wanapatikana kwa uchunguzi wa kitaalamu.

neg:
Bakteria
Fimbriae ni nyuzi nyororo za protini, zenye kipenyo cha nonimita 20-10 tu na urefu wa mikromita kadhaa. Huwa wamesambaa kwenye sehemu za sseli, na hufanana na nywele laini zinapoonwa kupitia kwa hadubini ya elektroni. Inaaminika kuwa Fimbriae huhusika katika kuunganisha vitu yabisi kwenye sehemu zingine au katika seli zingine na ni muhimu katika kutengeneza sumu kali ya pathojeni fulani za bakteria. Pili "(kwa umoja" pilus) ni viambatisho vya seli, kubwa kidogo kuliko fimbriae, ambavyo vinaweza kuhamisha vitu vya jenetiki baina ya seli za bakteria katika mchakato uitwao muungano (tazama jenetiki ya bakteria, hapa chini).

neg:
Historia ya biolojia
Hata hivyo, asili ya biolojia ya kisasa na mtazamo wake kwa utafiti wa viumbe mara nyingi hupata asili yake kwa Ugiriki wa kale. Huku mafunzo rasmi ya udaktari yakiwa yalianza wakati wa Hippokrates (460 KK hivi - 370 KK hivi), ni Aristotle (384 KK - 322 KK) ambaye alichangia sana ustawisho wa biolojia. Muhimu hasa ni "Historia ya Wanyama" na kazi zake nyingine ambazo alionyesha mwelekeo wa mwanaviumbe, na baadaye kazi za kijarabati zilizolenga usababisho wa kibiolojia na tofauti za uhai.

neg:
Antibiotiki
Mwanzoni mwa muongo wa kwanza wa karne ya 20, mwanasayansi Mjerumani Paul Ehrlich alianza majaribio na kampaundi za oganiki ambazo zingeweza kupambana na vijidudu vya magonjwa ya kuambukiza bila kumuumiza/kuathiri mwili wa kiumbe chenye ugonjwa. Majaribio yale yalipelekea katika mwaka 1909 kutengenezwa kwa "salvarsan", dawa iliyokuwa na arsenic, ambao ilikuwa na tabia chaguzi juu ya "spirochetes", bakteria wanaosababisha kaswende. "Salvarsan" iliendelea kuwa matibabu pekee kwa kaswende mpaka ilipokuja penicillin katika miaka ya 1940.

neg:
Escherichia coli
Kustahimili Antibiotiki ni tatizo linalokua. Baadhi ya hii inatokana na kutumika sana kwa antibiotiki na binadamu, lakini baadhi yake pengine ni kutokana na matumizi ya antibiotiki kama viendelezi ukuaji wa chakula cha wanyama. Utafiti uliochapishwa katika jarida la "Sayansi" katika Agosti 2007 ulipata kuwa kiwango cha mabadiliko katika "E. koli" ni "juu ya mara 10 kwa kila jenomu kwa kizazi, ambayo ni mara 1000 zaidi ya makadirio ya awali," matokeo ambayo yanaweza kuwa na maana kwa ajili ya utafiti na uthibiti wa ustahimilivu kwa antibiotiki wa bakteria.

neg:
Sukari
Kwa njia hii hamu ya sukari ilikuwa sababu muhimu ya uenezaji wa ukoloni pamoja na biashara ya watumwa.
Hata kama koloni za Hispania, Ureno, Uingereza, Uholanzi, Ufaransa na Denmark zilitengeneza sukari bado ilikuwa ghali kwa watu wa kawaida katika nchi baridi hasa katika nchi zisizokuwa na koloni.
Katika karne ya 18 wanakemia Wajerumani walianza kugundua sukari ndani ya mimea ya nyumbani. Andreas Sigismund Marggraf alitambua sukrosi sawasawa na sukari ya miwa katika mimea mbalimbali ya kienyeji. Mwanafunzi wake Franz Carl Achard aliendelea kufanya majaribio akagundua nafasi kuwba ya bitiruti iliyolimwa kama chakula cha wanyama. Mwaka 1802 aliuza sukari ya kwanza kutoka bitiruti. Kwa kuteua mimea yenye sukari nyingi zaidi alizalisha aina mpya ya bitiruti ya sukari yenye kiwango cha asilimia 16-18 za sukari katika maji yake. Kiwango hiki ni kidogo kulingana na miwa lakini kimetosha kwa utengezeaji wa sukari kwa wingi.

neg:
Radi (elementi)
Radi ilitambuliwa mara ya kwanza 1898 na mwanakemia Mpoland Marie Curie na mume wake Mfaransa Pierre. Baadaye ilitumiwa kwa ajili ya saa ziliyotakiwa kuonekana usiku kwa sababu radi inang'aa gizani kutokana unururifu wake. Ilitumiwa pia kama dawa hadi ilipoonekana mnamo 1930 ya kwamba inasababisha magonjwa ya kansa.

neg:
Escherichia coli
Majaribio ya muda mrefu ya mabadiliko kwa kutumia "E. koli," yalianzishwa na Richard Lenski mwaka 1988, yameruhusu kushuhudiwa moja kwa moja kwa mabadiliko makubwa katika maabara. Katika jaribio hili, moja ya idadi ya "E. koli" bila kutarajia ilitoa uwezo wa kumetaboli siterati kwa kutumia oksijeni. Uwezo huu ni nadra sana katika "E. koli." Kwa kuwa kukosa uwezo na kukua kukiwepo oksijeni kwa kawaida hutumika kama njia ya kutofautisha "E. koli" kutokana nyingine, zinazohusiana kwa karibu sana kibakteria kama vile "Salmonella," uvumbuzi huu unaweza kuashiria tukio la kipekee kuonekana katika maabara.

neg:
Bakteria
Spishi nyingi za bakteria zinaishi kama seli moja tu, wengine huwa na ruwaza fulani ya muungano: "Neisseria" huunda diploidi (jozi), "Streptococcus" huunda minyororo, na "Staphylococcus" hujiunga kwenye kikundi cha "rundo la zabibu". Aidha bakteria zinaweza kurufushwa kuunda filamenti, kwa mfano Aktinobakteria. Mara nyingi bakteria za nyuzi huzungukwa na uo ambao una chembechembe nyingi za kibinafsi. Aina fulani, kama vile spishi za jenasi ya "Nocardia," huweza hata kuunda filamenti za kushangaza zenye matagaa, zinazofanana na vimelea vya mycelia.

neg:
Trakoma
Bakteria inayosababisha ugonjwa unaweza kusambazwa kwa mgusano wa macho au mapua wa moja kwa moja au usiokuwa wa moja kwa moja na mtu aliyeambukizwa. Mgusano wa macho au mapua usiokuwa wa moja kwa moja unajumuisha kupitia nguo au inzi walioguza mtu aliyeambukizwa. Maambukizi mengi huhitajika kwa zaidi ya miaka mingi kabla ya alama iliyoko kwa kigubiko cha jicho haijakuwa kubwa kwamba kope za macho zinaanza kukwaruza jicho. Watoto husambaza ugonjwa kila mara zaidi ya watu wazima. Mazingira chafu, maeneo yaliyo na watu wengi, na pasipo na maji safi ya kutosha na choo yanachangia usambazaji.

neg:
Bakteria
Katika bakteria wengi rusu ya S ya molekiuli za protini zilizounganishwa pamoja hufunika nje ya ukuta wa seli. Rusu hii hukinga seli dhidi ya athari za kikemikali na zingine na inaweza kuzuia kuenea kwamakromolekiula. Rusu za S- zina kazi mbalimbali lakini ambazo hazieleweki vizuri, lakini inajulikana kwamba hufanya kazi kama sumu kali katika "Campylobacter" na zina vimeng'enya katika "stearothermophilus Bacillus."

neg:
Kaswende
"Treponema pallidum" Kundi la spishi" pallidum" ni wa umbo-la mzunguko, Gramu-hasi, Bakteria inayosambazika kwa kasi.Magonjwa mengine matatu ya binadamu husababishwa na zinazohusiana na "Treponema pallidum", ikiwa ni pamoja na buba (kundi la spishi "pertenue"), pinta(kundi la spishi "carateum"), na bejel (kundi la spishi "endemicum"). Tofauti na aina ya "pallidum" haya hayasababishi ugonjwa wa neva. Wanadamu tu ndio wanaojulikana kuwa na hifadhi asili kwa kundi la spishi "pallidum". Bakteria hii haiwezi kuishi bila kimelea. Hii ni kwa sababu ya jenomu yake ndogo (1.14 MDa)na hivyo basi haitaweza kutengeneza virutubishi vikuu. Ina wakati mfupi wa kujiongeza zaidi ya saa 30.

neg:
Homa ya manjano
Ugonjwa ulianzia barani Afrika, ambapo ulisambaa Amerika Kusini kupitia biashara ya utumwa katika karne ya 17. Tangu karne ya 17 milipuko ya ugonjwa umetokea Marekani, Afrika na Uropa. Katika karne za 18 na 19, homa ya manjano ilionekana kama ugonjwa wa kuambukiza hatari sana. Virusi vya homa ya manjano vilikuwa virusi vya kwanza vya binadamu kugunduliwa.

neg:
Ubongo
wauti wa kwanza walionekana zaidi ya miaka milioni 500 iliyopita (mmi ), katika kipindi cha Kambri, na huenda walifanana kwa kiasi fulani na umbo la kisasa la samaki balika (hagfish). Papa walionekana takribani miaka milioni 450 iliyopita, amfibia yapata miaka milioni 400 iliyopita, reptilia yapata miaka milioni 350 iliyopita, na mamalia yapata miaka milioni 200 iliyopita. Hakuna spishi ya kisasa inayoweza kuelezewa kuwa "isiyositawi" zaidi ikilinganishwa na nyingine, kwa kuwa zote zina historia ndefu ya mageuko, lakini bongo za samaki balika wa kisasa, mikunga, papa, amfibia, reptilia na mamalia huonyesha tofauti katika ukubwa na uchangamani ambayo kwa kiasi fulani hufuata utaratibu wa mageuko. Bongo hizo zote zina mkusanyiko sawa wa vipengele muhimu vya kianatomia, lakini nyingi hazijakamilika katika balika, ambapo katika mamalia sehemu za kwanza kabisa zimesitawika na kupanuka sana.

neg:
Malaria
Tafiti za kisayansi kuhusu malaria zilipata mafanikio muhimu ya kwanza mwaka 1880, wakati daktari wa jeshi la Ufaransa [[Constantine Alphonse Laveran]] aliyekuwa akifanya kazi katika hospitali ya kijeshi nchini [[Algeria]] alipotambua kwa mara ya kwanza vimelea ndani ya [[chembechembe nyekundu za damu]] ya watu waliokuwa wakiugua malaria. Kwa hiyo, alipendekeza kwamba ugonjwa wa malaria unasababishwa na kiumbe huyo, mara ya kwanza kabisa ambapo kijiumbe mwenye seli moja (Protista) alitambuliwa kusababisha ugonjwa. Kwa sababu hii na vumbuzi nyingine za baadaye , alipokea [[Tuzo ya Nobel ya Tiba]] mwaka 1907. Kimelea cha malaria kiliitwa "Plasmodium" na wanasayansi wa Kiitalia [[Ettore]] [[Marchiafava]] na [[Angelo Celli]]. Mwaka mmoja baadaye, [[Carlos Finlay]], daktari wa [[Kuba]] aliyekuwa akitibu wagonjwa wa [[homa ya manjano]] huko [[Havana,]] alitoa ushahidi madhubuti kuwa mbu walihusika katika kusambaza ugonjwa huo miongoni mwa binadamu. Kazi hii ilifuata mapendekezo ya awali ya [[Yosia C. Nott,]] na [[Patrick Manson]] kuhusu maambukizi ya [[homa ya mitoki.]]

neg:
Upinzani wa kimaumbile kwa malaria
Malaria imetia shinikizi kubwa kabisa iliyowahi kujulikana kwa jenomu ya binadamu tangu uanzishaji wa kilimo katika kipindi kilichopita cha miaka 10,000. Aina kadhaa za kurithiwa za erithrositi zimekuwa kawaida katika sehemu nyingi za zamani ambapo zilijulikana kama sehemu za malaria duniani kutokana na uteuzi ulioonyeshwa na vimelea hivi. Uteuzi huu ulikuwa muhimu kihistoria kama kumbukumbu ya mfano wa kwanza ugonjwa kama wakala wa uteuzi wa kawaida katika binadamu Pia ilikuwa mfano wa kwanza wa kinga ya kudhibitiwa na jeni isiyo fanya kazi ambayo hufanya kazi mapema hali ya maambukizi, ikifuata kinga inayobadilika badillika ambayo huchangia madhara baada ya siku kadhaa. Katika malaria, kama magonjwa mengine, kinga-ndani huelekez na huchochea kinga-geuzi.

neg:
Bakteria
Kuna aina mbili kuu za kuta za seli katika bakteria, ziitwazo Gramu-chanya na Gramu-hasi. Majina haya yanatokana na athari ya seli kwa waa la Gram,utafiti ambao ulitumiwa kwa muda mrefu katika kuainisha spishi za bakteria.

neg:
Kingamwili
Maelezo ya kwanza kuandikwa ya dhana ya kinga yanaweza kuwa yalitolewa na Wathusaidi wa Athene ambao, mwaka wa 430 KK, walieleza kuwa wakati ugonjwa ulipoathiri mji huo "wagonjwa na waliokuwa mahututi walihudumiwa na wale waliokuwa wamepona, kwa sababu walijua uelekeo wa ugonjwa na hawakuwa na hofu. Kwa maana hakuna mtu aliyepata ugonjwa mara ya pili, au si kwa matokeo mbaya." Neno "wenye kingamaradhi", pia hupatikana katika shairi la kishujaa "Pharsalia" lililoandikwa mnamo 60 KK na mshairi Marcus Annaeus Lucanus kuelezea upinzani wa kabila la Afrika Kaskazini kwa sumu ya nyoka.

neg:
Penisilini
Hatua na njia za usafishaji/steralization zilijulikana heuristically kuweka kikazo kwa utokeaji na ueneaji wa ugonjwa. Hata hivyo, mfumo halisi wa mtindo kamili wa kiini,bakteria au virusi,vilikuwa nini,vilienezwa na nini na mitindo yao maalum ya kueneza na ushambulizi wa kibiolijia,vilivyoendelea kuwa ndani ya mwili katika sehemu ya seli,na utaratibu wa kibiolojia ya kemikali ya mtindo yao ya asili ndani ya miili ya viumbe hai ilikuwa haijulikani kwa undani,na ilikuwa haifikiriki katika mawazo ya karne ya 19 ya sayansi ya matibabu na mazoezi ya matibabu.

neg:
Bakteria
Vijisehemu vidogo kama vile kaboksisomu vinadhihisha kiwango kingine cha mpangilio, ambavyo ni sehemu zilizo ndani ya bakteria ambazo zimezungukwa na shanga za polihedra ya protini, badala ya utando wa lipidi. "Oganeli hizi za polihedra" hujikusanya na kugawa umetaboli wa bakteria katika vyumba, kazi ambayo hutekelezwa na oganeli zinazopatikana kwenye utando kwenye eukaryota.

neg:
Louis Pasteur
Pamoja na mke wake alifanya utafiti ulioonyesha ya kwamba mara nyingi magonjwa yanasababishwa na vidubini kama vile bakteria.

neg:
Hadubini
Uwezo wa lenzi ya kukuza kitu kinachotazamiwa kwake ulijulikana tangu kale. Tangu mwaka 1280 BK hivi mafundi nchini Italia walianza kutengeneza miwani ya kwanza. Ufundi wa lenzi na miwani ulienea polepole katika nchi mbalimbali za Ulaya hadi kupata lenzi bora zaidi. Mnamo mwaka 1600 mafundi nchini Uholanzi walifaulu kuunganisha lenzi mbili katika bomba na hivyo kuunda hadubini na darubini za kwanza; ugunduzi huu ulitumiwa maka michache baadaye na Galileo Galilei aliyefahamisha vifaa hizi kwa jumuiya ya wataalamu. Mwitalia Francesco Stelluti alichora mnamo 1630 mwili na miguu ya nyuki alizotazama katika hadubini yake; mnamo mwaka 1675 Mholanzi Antoni van Leeuwenhoek aliboresha lenzi zaidi akawa mtu wa kwanza aliyeona na kutoa wasifu wa bakteria na protozoa ndani ya tone la maji akitumia kifaa chenye lenzi 1 tu..

neg:
Kimeta
Spora au chembe za bakteria zinaweza kuishi kwa mamia ya miaka. Kwa kawaida watu hupata ugonjwa huo kutoka kwa wanyama. Kwa kawaida haiambukizi kutoka kwa mtu mmoja hadi mwingine.

neg:
Jenetikia
Ingawa bakteria huwa hazitumii njia ya uzazi unaohusisha ngono ya seti moja / mbili za kromosomu, zina njia nyingi za kupata maelezo mapya ya jeni. Baadhi ya bakteria zinaweza kuungana, na kuhamisha kipande kidogo cha mviringo cha DNA kwa bakteria nyingine. Bakteria pia zinazeza kuchukua vipande ghafi vya DNA vinavyopatikana katika mazingira na kuyaunganisha katika jenomu zao, jambo linalojulikana kama mabadiliko. Taratibu hizi zinasababisha uhamishaji wa jeni wa mlalo, hivyo kupeleka vipande vya maelezo ya jeni kati ya viumbe ambavyo vinginevyo havihusiani.

neg:
Bakteria
Kinyume na viumbe vyenye seli mingi, kuongezeka kwa ukubwa wa bakteria (ukuaji wa seli) na uzalishi kwa ugawi wa seli zinahusishwa haswa na viumbe vyenye seli moja. Bakteria hukua hadi kiasi fulani na kisha kuzaa kupitia kwa urudufuwa fishoni ambayo ni aina ya uzazi usio wa kingono. Katika hali ya timilifu, bakteria zinaweza kukua na kugawanya sana kwa haraka, na idadi yao kufikia mara mbili kila baada ya dakika 9.8. Katika mgawanyiko wa seli, seli mbili zenye kufanana clone ni zinazozalishwa. Baadhi ya bakteria, wakati bado zinazalisha bila kutumia ngono, hutengeza miundo ya uzazi ili kusaidia kugawa seli mpya zilizoundwa. Mifano ni pamoja na kutengezwa kwa mwili wa malezi wa matunda na "Myxobakteria" na utengezaji wa hypha angani na "Streptomyces" au kuunganika. Budding huhusisha seli inayojumuisha kivimbe kinachojitenga na kisha kuutoa seli mpya.

neg:
Bakteria
Mafanikio makubwa katika utafiti wa bakteria yalikuwa kutambuliwa kwa Carl Woese mwaka 1977 kwamba akea zilishuka kutokana na mabadiliko tofauti kutoka yale ya bakteria. Uanishaji huu mpya wa jamii ya filojenetiki ulikitwa kwenye misingi ya kufululizwa kwa ribosomu RNA 16S, na ukagawa prokaryota katika makundi mawili yenye mageuko tofauti, kama mojawapo ya sehemu ya mifumo ya vikoa vitatu.

neg:
Nimonia
[[Edwin Klebs]] ndiye aliyekuwa wa kwanza kuchunguza na kuona bakteria kwenye njia za hewa za watu waliofariki kutokana na nimonia katika mwaka wa 1875. Utafiti wa kwanza uliotambua visababishi viwili vikuu vya nimonia ya bakteria"Streptokokasi numoniae" na "Klebsiela numoniae " ulifanywa na [[Carl Friedländer]] na [[Albert Fränkel (1848-1916)|Albert Fränkel]] katika mwaka wa 1882 na 1884 mtawalia. Utafiti wa kwanza wa Friedländer ulitanguliza [[upakaji wa gram|Doa la gram]], uchunguzi wa kimsingi wa maabarani ambao bado unatumiwa kutambua na kuainisha bakteria. Makala ya [[Christian Gram]] yaliyoeleza utaratibu huu katika mwaka wa 1884 yalisaidia kutofautisha hizo bakteria mbili na kudhibitisha kuwa nimonia inaweza kusababishwa na zaidi ya kimelea kimoja.+/` 3

neg:
Bakteria
Flajela ni maumbo magumu yenye protini, yana kipenyo cha takriban nanomita 20 Mita huwa na urefu wa hadi mikromita 20, ambazo hutumika kuwezesha usafiri wa ufanisi. Flajela huendeshwa kutokana na nguvu zinazozalishwa kupitia kwa ubadilishanaji wa Ionchini ya mwinamo wa elektrokemikali kupitia kwa utando wa seli.

neg:
Bakteria
Katika udongo, vijiumbe wanaoishi kwenye raizosifia ya (a ukanda wa ozoni ambao ni pamoja na mizizi na udongo hunata kwenye mizizi baada ya kutikisa) hutekeleza jukumu la kuongeza nitrojeni kwa kuwageuza gesi ya nitrojeni kuwa misombo ya nitrojeni. Hii husaidia kutooa aina ya haidrojeni ambayo inanyonyek kwa urahisi na mimea mingi, ambayo haiwezi kujiongezea oksijeni yenyewe. Bakteria wengine wengi hupatikana kama saimbioti katika binadamu na viumbe wengine. Kwa mfano, uwepo wa spishi za bakteria zaidi ya 1,000 katika utumbo wa binadamu unaweza kuchanga katika kinga ya utumbo mmeng'enyo wa vitamini kaama vile asidi ya foliki vitamini k na biotin, kubadilisha protini ya maziwa na asidi laktik (Tazama "Lactobacillus"), pamoja na uchachushaji wa kabohaidreti kubwa zisizomeng'enyeka. Uwepo wa utumbo huu hudhibiti wa vimelea ambavyo husababisha magonjwa (kawaida kwa kutengwa kwa lazima) na bakteria hawa wa manufaa huuzwa kama chakula mbadala cha probiotiki.

neg:
Biolojia
Rasimu unganishi, BioCode, ilichapishwa mwaka wa kusanifisha utaratibu wa majina katika maeneo haya matatu, lakini bado haijakubaliwa rasmi. Rasimu ya BioCode imepokea usikivu mdogo tangu mwaka wa 1997; tarehe yake ya utekelezaji iliyopangwa awali ya 1 Januari 2000, imepita bila kutambuliwa. Hata hivyo, jarida la mwaka wa 2004 juu ya sianobakteria linatetea kukubaliwa kwa Kanuni za Biolojia na hatua za muda zinazojumuisha kupunguza tofauti baina ya kanuni. Kanuni ya Kimataifa ya Uainishaji na Utaratibu wa majina ya Virusi (ICVCN) bado haijajumuishwa ndani ya Kanuni za Biolojia.

neg:
Biotekinolojia
Tangu miaka elfu kadhaa watu walitumia mbinu za biotekiolojia kwa kutengeneza mkate, divai au pombe. Watengenezaji walitumia bakteria za hamira kwa matokeo yaliyotafutwa lakini bila kujua habari za viumbe vidogo sana waliowafanyia kazi hii.

neg:
Mikrobiolojia
Robert Koch alikuwa mwanzilishi wa taaluma ya uuguzi wa mikrobiolojia na alishughulikia kipindupindu, kimeta na kifua kikuu. Katika utafiti wake wa kifua kikuu, Koch hatimaye alithibitisha nadharia ya kijidudu, ambayo ilimfanya atunukiwe Tuzo la Nobel mwaka wa 1905. Katika madai yake, Koch aliweka vigezo vya kutathmini kama kiumbe ndicho husababisha ugonjwa, na madai haya yanatumika mpaka leo hii.

neg:
Kifaduro
Neno "kifaduro" hutokea kwa lugha ya zamani ya Kingereza  kitenzi "kifaduro", kumaanisha "kulia kwa sauti iliyokauka"; jina hili lilitumika kwa ugonjwa huu kwa mara ya kwanza nchini Scotland kisha kuenezwa katika karne ya 18. Kifaduro inayohusisha dondakoo kimejulikana tangu enzi za Homer Kale za Ugiriki na hadi 1826 ambapo kifaduro ya virusi ilitafautishwa kutoka kifaduro kwa sababu ya dondakoo na Bretonneau. Kuanzia hapo kifaduro ya virusi ikaitwa "kifaduro ya kijamba" na Mfaransa, na kisha "kifaduro" ikajulikana kama ugonjwa unaosababishwa na bakteria ya dondakoo. Kifaduro inayosababishwa na dondakoo inakaribia kusahaulika kufuatia kuzinduliwa kwa chanjo bora.

neg:
Malaria
Chanjo ya kwanza ambayo imebuniwa na kufanyiwa majaribio nyanjani, ni SPf66, iliyoandaliwa na [[Manuel Elkin Patarroyo]] mwaka 1987. Inatoa mchanganyiko wa mazindikomwili chanjo kutoka kwa spora (kutumia marudio ya CS) na vimelea vya merozoiti. Katika awamu ya kwanza ya majaribio umadhubuti wa 75% ulipatikana na chanjo ikaonekana kuhimiliwa vizuri na watafitiwa na ilikuwa na uwezo wa kuanzisha kingamwili. Awamu za IIb na III ya majaribio haikuridhisha sana, umadhubuti ulishuka kwa kiwango cha kati ya 38.8% na 60.2%. Jaribio lilifanyika Tanzania mwaka wa 1993 na kuonyesha umadhubuti wa 31% baada ya kufuatilia wahusika kwa mwaka, hata hivyo hivi karibuni (ingawa kuna utata) utafiti uliofanywa nchini Gambia haukuonyesha madhara yoyote. Licha ya muda mrefu na tafiti nyingi zilizofanywa, bado haijulikani jinsi chanjo ya SPf66 hutoa kinga; kwa hivyo inawezekana isiwe ufumbuzi wa tatizo la malaria.

neg:
Archaea
Archaea hazikujulikana kwa muda mrefu kwa sababu zinaonekana kwa hadubini tu. Mwili wote ni seli moja tu. Kimaumbile zinafanana na bakteria, hivyo kwa muda mrefu zilitazamwa kama kundi la bakteria.

neg:
Bakteria
Iwapo bakteria watakuwa na uhusiano wa kupe na viumbe wengine, huainishwa kama vimelea vya magonjwa. Bakteria wanaosababisha magonjwa ndiyo husababisha vifo vingi kwa binadamu na husababisha magonjwa ya kuambukizwa kama vile pepopunda, homa ya matumbo, mkamba, kaswende, kipindupindu, magonjwa yanayotokana na chakula, ukoma na kifua kikuu. Kimelea kinachojulikana kwa kusababisha magonjwa kinaweza kujulikana baada ya miaka mingi, kama ilivyokuwa kwa "Helicobacter pylori " na ugonjwa vidonda vya tumbo wa "peptiki." Magonjwa ya bakteria ni muhimu pia katika kilimo, huku bakteria wakisababisha madoa ya matawi, kukauka na kupukutika katika mimea, kadhalikaugonjwa wa Johne, ugonjwa wa maziwa, salmonella na kimeta katika wanyama wa kufugwa.

neg:
Curi
Curi iligunduliwa mwaka 1944 na wanasayansi Wamarekani waliofanya utafiti kwa mradi wa bomu ya nyuklia. Ilipatikana kutokana na majaribio ya plutoni.

neg:
Pembetatu ya Bermuda
"Ellen Austin" ainadhaniwa ilipata na meli, iliyokuwa imewekwa kwenye ubao wa tuzo wa mabaharia, na akajaribu kuenda nayo New York mwaka 1881. Kulingana na hadithi, meli hii ilitoweka; wengine wanafanunua kuwa meli ilitokea tena bila ya mabaharia, kisha kupotea tena na mabaharia wengine juu ya ubao. Ilipotazamwa kwenye rekodi za Lloyd ya London alithibitika kuwepo kwa "Meta," iliyojengwa katika mwaka wa 1854 na kwamba mnamo 1880 "Meta" ilibadilishwa jina na kuitwa "Ellen Austin." Hakuna majeruhi yanaorodheshwa ya chombo hiki, au chombo chochote wakati ule, ambayo ingeonyesha idadi kubwa ya watu waliokosekana ambao waliwekwa ndani ya meli ambayo ilitoweka baadaye.

neg:
Bakteria
Endospora haina umetaboli usiyoweza kuonekana nainaweza kustahimmili hali mbaya ya kimwili na kikemikali, kama vile viwango vya juu vya mwanga wa miale ya jua, mionzi ya gamma, sabuni za maji, vipukusi, joto, kuzizima, shinikizo na ukavu. Katika hali hii iliyotulia, viumbe hawa wanaweza kusalia na uwezo wa kujitegemea kwa mamilioni ya miaka, na endospora huwezesha bakteria hata kushi kwenye ombwe tupu na mionzi ya anga. Aidha, bakteria ambao hutengeneza endospora wanaweza kusababisha ugonjwa kwa mfano, unaweza kupata kimeta kwa kuvuta hewa yenye endospora za "Bacillus" "anthracis," na uchafuzi wa vindnda vya ndani na endospora za " Clostridium tetani" husababisha pepopunda.

neg:
Bakteria
Mara nyingi bakteria hujiunganisha kwenye sehemu zingine ili kuunda mikusanyiko mikubwa iitwayo biofilamu au mikeka ya bakteria. Filamu hizi zinaweza kuwa kati ya mikromita chache kwa unene hadi nusu mita kwa kina, na zinaweza kuwa na spishi nyingi za bakteria, protista na akea. Bakteria wanaoishi katika biofilamu huwa na mpangilio mgumu wa seli na vipengele vya nje ya seli, na kuunda maumbo ya daraja la pili kama vile mikrokoloni, umbo ambalo huwa na njia nyingi kuwezesha upitishaji wa virutubisho.

neg:
Biolojia
Tangu miaka ya 1950 hadi sasa, biolojia imenyooshwa sana katika miliki ya molekiuli. Msimbo-jeni ulibanguliwa na Har Gobind Khorana, Robert W. Holley na Marshall Warren Nirenberg baada ya DNA kufahamika kuwa na kodoni.

neg:
Bikari (kundinyota)
Bikari ni kati ya kundinyota zilizobuniwa katika enzi ya kisasa. Kama ilivyo kwa nyota nyingine zinazoonekana kutoka nusutufe ya kusini pekee haikujulikana kwa Wagiriki wa Kale wala kwa Waarabu, kwa hiyo wataalamu wa Ulaya hawakuwa na habari nazo. Kundinyota hili ilielezwa mara ya kwanza na Mfaransa Nicolas-Louis de Lacaille wakati wa karne ya 18 kwa jina “le Compas “ lililomaanisha “bikari” yaani kifaa cha kuchorea duara.

neg:
Eukaryota
Zinahesabiwa kwa jumla kama domeni kati ya viumbehai na domeni nyingine ni bakteria na archaea ambavyo ni viumbe vidogo sana vinavyoonekana kwa hadubini tu.

neg:
Nimonia
Antibiotiki huboresha matokeo kwa walio na nimonia ya bakteria. Aina ya antibiotiki mwanzoni hutegemea hali ya mtu aliyeathiriwa, kama vile umri, afya yake wakati huo, na eneo ambapo maambukizi yalipatikana. Nchini Uingereza matibabu ya jarabati pamoja na amoxicillin yamependekezwa kama awamu ya kwanza ya nimonia inayoambukiza katika jamii, pamoja na doxycycline au clarithromycin kama aina mbadala. Kaskazini mwa Marekani, ambapo aina mahususi za nimonia inayoambukiza katika jamii hutokea sana, macrolide (kama vile azithromycin auerythromycin), na doxycycline zimechukua mahali pa amoxicillin kama awamu ya kwanza ya matibabu kwa watu wazima wasiolazwa hospitalini. Kwa watoto walio na dalili ndogo au kiasi, amoxicillin husalia katika awamu ya kwanza. Matumizi ya fluoroquinolones katika visa visivyo tata yamewekewa vikwazo kwa sababu ya madhara yake na kusababisha upinzani kwa mujibu wa kutokuwa kwao na faida kubwa ya kimatibabu.Muda wa matibabu kikawaida umekuwa siku saba hadi kumi, lakini ushaidi unaoongezeka unaonyesha kuwa yale ya muda mfupi (siku tatu hadi tano) vile vile ni bora. Iliyopendekezwa kwa nimonia inayoambukiza hospitalini ni awamu ya tatu na ya nne ya cephalosporins, carbapenem, fluoroquinolones, aminoglycosides, navancomycin.Mara kwa mara antibiotiki hizi hupewa ndani ya mshipa na kutumiwa kwa mchanganyiko.kwa wale wanaotibiwa hospitalini, zaidi ya asilimia 90 hupata nafuu baada ya antibiotiki za kwanza.

neg:
Nimonia
Bakteria nyingi huingia kwa mapafu kupitia Aspiresheni ndogo ndogo za vimelea vinavyoishi katika koo au pua. Nusu ya watu wenye afya huwa na asipiresheni hizi wanapolala. Ijapokuwa koo huwa na bakteria kila wakati, zenye uwezo wa kuambukiza huishi hapo nyakati fulani tu na katika hali fulani. Aina chache za bakteria kama "maikobkteria ya kifua kikuu" na "Legionella numofila" hufika kwenye mapafu kwa matone madogo ya hewani yaliyoambukizwa . Bakteria zinaweza pia kuenea kupitia kwa damu. Zinapofika mapafuni, zinaweza kuvamia nafasi zilizo kati ya seli na kati ya alveoli, ambapo makrofeji na nutrofili (seli nyeupe za damu zinazolinda) hujaribu kuzilemaza. Nutrofili pia hutoa sitokini, na kusababisha uamsho wa kijumla wa mfumo wa kingamwili. Hii ndiyo inayosababisha joto jingi mwilini, kutetemeka, na uchovu unaoshuhudiwa katika nimonia ya bakteria. Nutrofili, bakteria, na viowevu kutoka kwa mishipa ya damu iliyo karibu hujaa katika alveoli na kusababisha konsolidesheni ionekanayo kwa eksirei ya kifua.

neg:
Ugonjwa wa uti wa mgongo
Tukio la kwanza la maambukizi ya bakteria ya meninjitisi fiche liliripotiwa na msomi wa bakteria wa nchi ya Austria [[Anton Weichselbaum]], ambaye mwaka wa 1887 alieleza kuhusu "meningokokasi". Kima cha uwezo wa kufa kutokana na meninjitisi kilikuwa juu sana (zaidi ya asilimia 90) katika ripoti za kwanza. Mnamo mwaka wa 1906, [[antisera]] ilitoleshwa kutoka kwa farasi; ambayo baadaye ilikuzwa zaidi na mwana sayansi Mmarekani [[Simon Flexner]], ambayo ilipunguza pakubwa uwezo wa kufa kutokana na ungonjwa unaosababishwa na meningokokasiMnamo mwaka wa 1944, [[penicillin]] iliripotiwa kwa mara ya kwanza kuweza kukabiliana na meninjitisi.Kuanzishwa kwa chanjo za "[[Haemophilus]]" katika karne ya 20 kulipelekea kushuka pakubwa kwa visa vya meninjitisi iliyohusishwa na viini hivi. Mwaka wa 2002, ushahidi ulitokea kuwa matibabu ya kutumia steroidi yangeboresha prognosi ya meninjitisi ya kibakteria.[[Jamii:Maradhi ya kuambukiza]]

neg:
Bakteria
Aidha bakteria walishiriki katika geuko la pili kubwa, la akea na eukaryota. Hapo, eukaryota walitokana na bakteria wa kale na kuwa na uhusiano uliowafaidi wote huku seli za kwanza za eukaryota, ambazo huenda zilihusiana na akea. Hii ilihusu kumezwa kwa seli za proto-eukaryota na alfa-protobakteria kwa manufaa ya wote na kuunda ama mitokondria au s haidrojenisomi, ambazo bado zinapatikana kwenye eukaryota zote (wakati mwingine katika hali iliyo dhaifu sana, kwa mfano katika protozoa ya "amitokondrial" ya kale). Baadaye, baadhi ya eukaryota ambazo tayari zilikuwa na mitokondria pia zilimeza viumbe ambavyo vilikuwa kama cyanobakterial. Hii ilisababisha kuundwa kwa kloroplasti katika mwani na mimea. Aidha, kuna baadhi ya mwani ambayo ilichimbuka baadaye kutoka kwa matukio ya hali ya kutegemeana. Hapa, eukaryota zilimeza eukaryota ya mwani ambayo baadaye ilinawiri na hata kuwa plastidi ya "kizazi cha pili". Hii inajulikana kama hali ya kutegeemana ya daraja la pili.

neg:
Escherichia coli
Tiba ya bakteriafeji virusi ambavyo hasa vinalenga baketria ya kipathojeni imekuwa ikiendelezwa kwa zaidi ya miaka 80 iliyopita, hasa katika Urusi ya zamani, ambapo ilitumika kuzuia kuhara kulikosababishwa na "E. koli." Hivi sasa, tiba ya kilabakteria kwa binadamu inapatikana tu katika Kituo cha Tiba ya kilabakteria katika Jamhuri ya Jeojia na Poland. Hata hivyo, tarehe 2 Januari 2007, shirika la Marekani la FDA lilitoa kibali kwa Omnilytics kutumia Tiba yake ya kilabakteria ya kuua"E." "koli" O157: H7 katika ukungu, kinyunyizio au safisha ya wanyama hai watakaochinjwa kwa ajili ya matumizi ya binadamu.
Bakteriafeji T4 ni feji iliyotafitiwa sana kwa malengo ya kuambukiza E. koli.

neg:
Choo
Choo hiki kilibuniwa huko Uswidi na siku hizi hutengenezwa nchini Finland. Kinatumia umeme kikifanya kazi kama friji. Kinyesi kinagandishwa na hivyo bakteria haziwezi kuendlea hakuna harufu mbaya. Hakuna haja ya maji au kemikali.

neg:
Bakteria
Bakteria za kuogelea mara kadhaa husonga kiasi cha umbali wa miili yao mara 10 kwa sekunde na chache hata kwa kasi ya mara 100. Hii huwafanya angalau kuwa kasi kama samaki, kwa uzani fulani.

neg:
Shibasaburo Kitasato
Alitumia miaka sita nchini Ujerumani akisoma chini ya usimamizi wa mwana bakteriolojia, Robert Koch. Kwa wakati huo aliweza kutenganisha
bakteria anayesababisha ugonjwa wa symptomatic anthrax na tetanasi.

neg:
Bakteria
Aina moja ya mawasiliano baina ya seli kupitia ishara za molekuli inaitwa Kiwango hisi ambayo huumika kwa kusudi ya kutathmini uwepo wa msongamano wa idadi ya kutosha ili kujiingiza kwenye shughuli ambazo zitafanikiwa tu iwapo kuna idadi kubwa ya viumbe sawia vyenye kujishughulisha kwenye shughuli sawia, kama vile katika utoaji wa Enzaimu za utumbo au kutoa mwangaza.

neg:
Nimonia
Chanjo za kuzuia baadhi ya aina za nimonia zipo. Matibabu hutegemea kisababishi cha msingi. Nimonia inayotazamiwa ya bakteria hutibiwa kwa antibiotiki. Iwapo nimonia hiyo ni kali, mwathiriwa hulazwa hospitalini.
Kila mwaka, nimonia huathiri takriban watu milioni 450  ambao ni asilimia saba ya idadi kamili ya watu duniani na husababisha takriban vifo milioni 4 . Ingawa nimonia ilichukuliwa na William Osler katika karne ya kuwa "nahodha wa visababishi vya vifo", majilio ya tiba ya antibiotiki na chanjo katika karne ya yameendeleza kuongoka.Hata hivyo katika nchi zinazostawi, na kwa wazee sana na wachanga sana na walio na wanaougua mara kwa mara, nimonia bado ndicho kisababishi kikuu cha vifo.

neg:
Kaswende
Kaswende inasababishwa na bakteria ya  spirochete "Treponema pallidum" baadhi ya spishi "pallidum". Njia ya kawaida zaidi ya kuambukizwa ni kupitia ngono; hata hivyo, kaswende pia inaweza kuambukizwa kutoka kwa mama hadi kwa mimba wakati wa ujauzito au wakati wa kuzaliwa kwa mtoto, na kusababisha kuzaliwa na kaswende. Magonjwa mengine ya binadamu yanayohusiana ni"Treponema pallidum"bakteria inajumusiha buba (baadhi ya spishi "pertenue"), pinta (baadhi ya spishi "carateum") na bejel (baadhi ya spishi "endemicum").

neg:
Bakteria
Bakteria, hususan bakteria wa asidi ya laktiki kama vile "Lactobacillus" na "Lactococcus," inapoongezwa chachu, wametumika kwa maelfu ya miaka katika maandalizi ya vyakula vya kuchachusha kama vile jibini, s pickle, sosi ya soya, sauerkraut, siki, divai ghururu.

neg:
Biolojia
Neno "biolojia" katika maana yake ya kisasa linaonekana kuwa lilianzishwa na Karl Friedrich Burdach (1800), Gottfried Reinhold Treviranus "(Biologie oder Philosophie der lebenden Natur," 1802), na Jean-Baptiste Lamarck "(Hydrogéologie," 1802).
Ni mchanganyiko wa zamani wenye wahyi ya neno la Kigiriki , "bios," "uhai" na kiambishi tamati ",-logia," "utafiti wa."

neg:
Malaria
[[Chanjo]] ya malaria inaendelea kufanyiwa utafiti na, hakuna chanjo madhubuti iliyopatikana hadi sasa. Ufafiti wa kwanza ulioonyesha uwezekano wa kupatikana kwa chanjo ya malaria ulifanyika mwaka wa 1967 kwa kumchanja panya na [[spora hai zilizodhoofishwa kwa mnunurisho]], na ilitoa kinga kwa takriban 60% ya panya baadaye walipodungwa kwa spora hai zinazoweza kuambukiza. Tangu 1970, kumekuwa na juhudi za kubuni chanjo kwa binadamu kutumia mikakati sawa na hiyo. Ilibainishwa kwamba mtu anaweza kupata kinga dhidi ya maambukizo ya "P. falciparum" ikiwa atang'atwa zaidi ya mara 1,000 na mbu walioambukizwa, ambao pia wamenunurishwa.

neg:
Nta ya sikio
Wakati utafiti ulipofanywa hadi miaka ya 1960 ulipatikana ushahidi kidogo kwa ajili ya kusaidia shughuli za kuzuia baceria kwa serumeni, zaidi utafiti wa hivi karibuni umegundua kuwa nta ya sikio ina athari za bactericidal juu ya matatizo ya baadhi ya bakteria. serumeni imekuwa kupatikana ili kupunguza uwezekano wa anuwai ya bakteria, ikiwa ni pamoja na "influenzae Haemofilasi , "Staphylococcus aureus , na lahaja nyingi ya "[[]]" " " Escherichia coli , wakati mwingine kwa kiasi kama 99% kama. Ukuaji wa aina kuu mbili zilizopo za kuvu katika otomikosisi pia huzuiliwa na serumeni ya binamu. Vitu vya vinavyo zuia bakteria kimsingi vinatokana na asidi yenye mafuta kolezi zilizopo,lysozyme na hasahasa kwenye kiasi kidogo cha asid ya nta ya sikio, laisozim (pH iko karibu 6.1 kwa mtu wa kawaida. ).

neg:
Mafua ya kawaida
Katika Uingereza, Kitengo cha Homa (CCU) kilianzishwa na Baraza la Utafiti wa Afya katika mwaka 1946 na ilikuwa hapa kwamba rhinovirus iligunduliwa katika mwaka 1956. Katika miaka ya 1970, CCU imeonesha kwamba matibabu na interferon wakati wa awamu ya kupevuka kwa maambukizi ya rhinovirus inatoa baadhi ya kinga dhidi ya ugonjwa. Hakuna tiba ya vitendo iliweza kukuzwa. Kitengo kilifungwa katika mwaka 1989, miaka miwili baada ya kukamilisha utafiti wa zinc gluconate lozenges katika kuzuia matibabu ya homa ya rhinovirus. Zinki ilikuwa tu ni matibabu fanisi iliyoundwa katika historia ya CCU.

neg:
Kipindupindu
Kipindupindu husababishwa na bakteria aina ya Vibrio cholerae zinazosababisha kuhara majimaji yenye rangi kama maji ya kupikia mchele. Bakteria hiyo ilitambuliwa mwaka 1854 na Filippo Pacini.

neg:
Kisukari aina ya 2
Kisukari ni mojawapo ya magonjwa yaliyoelezwa mwanzo katika mswada wa [[Misri]] kutoka mwaka [[1500]] hivi [[BK]] uliotaja "kukojoa kwa wingi." Visa vya kwanza kuelezwa yanaaminika kuwa aina ya 1 ya kisukari.Matabibu wa India wa enzi hizo pia walitambua ugonjwa huu na kuuainisha kama "madhumeha" au "mkojo wa asali" wakitambua kuwa mkojo huo ulivutia mchwa. [[Neno]] "diabitisi” (kisukari) au "kupitia katikati" lilitumika kwa mara ya kwanza mwaka [[230]] KK na [[Mgiriki]] [[Appollonius wa Memphis]]. Ugonjwa huu ulikuwa nadra wakati wa [[Ufalme wa Roma]] huku [[Galen]] akidokeza kuwa alitambua visa viwili tu katika [[taaluma]] yake.

neg:
Bakteria
Jadi ya bakteria wa sasa ilikuwa vijiumbe vya seli moja ambavyo ndivyo viumbehai wa kwanza duniani, takriban miaka bilioni 4 iliyopita.

neg:
Baruti
Baruti iligunduliwa na Wachina mnamo mwaka 1200. Kuna taarifa kutoka karne ya 13 kuhusu matumizi ya baruti kwa mabomu vitani. Kutoka China teknolojia ya baruti ilienea magharibi kupitia Waarabu na kufika Ulaya katika karne ya 13.

neg:
Kifaduro
Kifaduro cha bakteria kinaweza kugawanywa kuwa dondakoo la zoloto, trakeitisi ya bakteria, laringotrakeobronkitisi, na laringotracheobronkoniumonitisi. Dondakoo la zoloto husababishwa na "Corynebacterium diphtheriae" ilhali trakeitisi ya bakteria, laringotrakeobronkoniumonitisi kwa kawaida husababishwa na maambukizi ya virusi vilivyo na uvimbe wa baadaye wa bakteria. Bakteria ya kawaida inayohusishwa ni "Stafilokasi aureus", "Streptokokasi niumoniae", "Hemophilasi influenzae", na "Moraxella catarrhalis".

neg:
Bakteria
Licha ya ukawaida wao, bakteria wanaweza kuwa na muungano mkubwa na viumbe wengine. Uhusiano huu wa kutegemeana kugawanywa unaweza kugawanwa katika uhsiano wa ukupe, kutoshelezana na kunufaika. Kutokana na udogo wao, bakteria za komeshuali huwa na maumbo yasiyoeleweka na huishi kwa wanyama na mimea kama wanavyokua katika sehemu nyingine. Hata hivyo, ukuaji ukuaji wao unaweza kuongezwa kwa joto na jasho, na idadi kubwa ya viumbe hawa kwa binadamu ndiyo husababisha harufu ya mwili.

neg:
Bakteria
Baadhi ya nasaba ya bakteria wa Gram-chanaya, kama vile Bacillus, Clostridium, Sporohalobacter, Anaerobacter na "Heliobacterium," zinaweza kutengeneza maumbo yaliyotulia yenye uwezo kustahimili yaitwayo endospora. Karibu katika visa vyote, endospora moja hutengenezwa na huu siyo mchakato wa uzazi, ingawa "Anaerobacter" wanaweza kutengeneza endospora kwenye seli moja. Endospora huwa na kitovu muhimu cha satoplazimu chenye DNA na ribosomu iliyozungukwa na rusu ya gamba na kulindwa na ngozi ngumu isiyopenyeka.

neg:
Bakteria
Bakteria ya kawaida huwa na kipenyo cha µm 1 (mikromita 1).

neg:
Homa ya matumbo
Homa ya matumbo (kwa Kiingereza "typhoid fever") husababishwa na bakteria anayeitwa "Salmonella" Typhi. Ugonjwa huu huambukizwa kwa mtu kula au kunywa chakula au maji yaliyo na kinyesi cha mtu aliyambukizwa. Bakteria hawa hutoboa na kunyonya chakula kwenye matumbo ya binadamu.

neg:
Embriologia
Baada ya miaka ya 1950, waligundua muundo wa helikali wa DNA pamoja na kuongezeka ujuzi katika somo la baiolojia, maendeleo yalijitokeza kama shamba la utafiti kwenye malengo matatu: la kwanza kugundua mahusiano kati ya vinasaba na mabadiliko ya kiumbo, la pili kuamua ni kinasaba gani kinachosababisha kila badiliko la kiinitete, na la tatu kuelewa jinsi hivyo vinasaba vinarekebishwa.


query: Timu ya taifa ya soka nchini Nigeria inaitwaje?

pos:
Utamaduni wa Nigeria
kadanda (mara nyingi inajulikana kama "mpira") ni maarufu sana kote nchini na hasa miongoni mwa vijana, Katika soka ya viwanjani na soka ya kimataifa, imesababisha mazoea ya umoja na mgawanyiko. Wafuasi wa Manchester United, klabu ya Arsenal, Liverpool na Chelsea hujigawanya mara nyingi zaidi ya ugawanyaji wa kidini na kikabila ili kushiriki katika timu za Ligi Kuu ya Uingereza Timu ya Taifa ya Nigeria inayoitwa Super Eagles, ni timu ya taifa ya Nigeria na shughuli zake huendeshwa na na Shirikisho la Soka Nigeria (NFF). Kulingana na FIFA , Nigeria imechukua nafasi ya 22 nakushikilia nafasi ya tatu ya miongoni mwa mataifa ya Afrika nyuma Kamerun (11) na Côte d'Ivoire (16). Nafasi ya juu iliwahi fika nafasi ya 5 kwenye FIFA Aprili mwaka wa 1994.
Chakula cha Nigeria hasa huwa wanga kijadi wa Afrika kama Muhogo kikwa na vilevile supu ya mboga iliyotengenezwa kutoka majani . Inayosifiwa na Wanigeria kwa nguvu yake, Garri ni poda ya Nafaka ya Muhogo ambayo inaweza kwa urahisi kuliwa kama mlo na ni bei rahisi. Kikwa aidha hukaangwa kwa mafuta au usagwa na kutengeneza viazi vilivyobondwa kama pottage yam. Maharagwe ya Nigeria , ambayo ni tofauti kabisa na mbaazi za kijani, ni maarufu sana. Nyama pia ni maarufu na Suya ya Nigeria , njia ya kuchoma nyama, ni kitamu kinachojulikana. Nyama ya kichaka, nyama kutoka porini m kama twiga pia ni maarufu. Bidhaa za mitende hutumika hutumika kama vinywaji vya zamani, Mvinyowa mtende, na Muhogo lala.
muziki wa Nigeria ni pamoja na aina ya nyimbo za jadi na muziki maarufu , baadhi ya miziki hii inajulikana duniani kote. Wanamuziki wa jadi hutumia vyombo mbalimbali, kama vile ngoma za Gongon s.
Maneno mengine ya utamaduni yanapatikana katika siri mbalimbali za Nigeria, kama vile eyo , ya Ekpe na Ekpo ya Efik / Ibibio / Annang / Igbo watu wa pwani ya kusini-mashariki ya Nigeria (Ekpe zamani siri jamii ya Ufalme Calabar - mwanzilishi wa Nsibidi ), na Edo Kaskazini. Vinyango vya Yoruba vya mbao hutumika katika siri za Gelede .

neg:
Nigeria
Baada ya kungonjeka kwake, makamu wa rais Goodluck Jonathan alichukua madaraka ya urais kuanzia mwaka 2010 akachaguliwa kuwa rais kwenye kura ya mwaka 2011.

neg:
Rais wa Nigeria
Rais wa Nigeria ni mkuu wa dola wa The President of Shirikisho la Jamhuri ya Nigeria na kiongozi wa serikali. Vyeo vyake ni "Rais wa Shirikisho la Jamhuri ya Nigeria" na Amiri Jeshi Mkuu wa jeshi la Nigeria. Rais wa sasa ni Goodluck Jonathan.

neg:
Shomari Kapombe
Shomari Salum Kapombe (amezaliwa 28 Januari 1992) ni mchezaji wa soka wa Tanzania ambaye sasa anacheza kwenye klabu ya Simba S.C. na timu ya taifa ya Tanzania.

neg:
Nigeria
Hali ya hewa ni ya kitropiki. Kusini kuna mvua mwaka wote lakini kaskazini mwa nchi kuna ukame kati ya Novemba na Aprili.

neg:
Nigeria
Hivyo zilitokea maeneo ya "Southern Nigeria Protectorate" na "Northern Nigeria Protectorate". Hali halisi sehemu hizi haziwahi kuwa na umoja katika historia lakini hatimaye Uingereza iliamua kutawala maeneo yote kama koloni moja.
Nigeria ilipata uhuru wake tarehe 1 Oktoba 1960 kutoka kwa Uingereza ikiunganisha maeneo ya koloni la Nigeria na sehemu ya kaskazini ya eneo lindwa la Kamerun ya Kiingereza.

neg:
Sofapaka
Klabu ya Sofapaka , ni klabu ya mpira wa miguu yenye makao yake mjini Nairobi. Wao hucheza michezo yao ya nyumbani katika Uwanja wa Taifa wa nyayo.

neg:
Timu ya Taifa ya Kandanda ya Brazil
Brazil ni timu ya taifa yenye mafanikio zaidi katika Kombe la aduni la FIFA, mashindano ya mpira wa miguu ya kimataifa, kuwa mshindi wa taji mara tano: 1958, 1962, 1970, 1994 na 2002. Brazil pia ina utendaji bora zaidi katika Kombe la Dunia, kwa kawaida na masharti kamili, na rekodi ya ushindi 73 katika mechi 109 zilicheza, tofauti ya lengo la 124, pointi 237, na hasara 18. [12] [13] Brazil ni timu ya kitaifa pekee ya kucheza kwenye matoleo yote ya Kombe la Dunia bila kutokuwepo na haja ya playoffs. pia ni timu ya kitaifa yenye mafanikio katika Kombe la Confederations ya FIFA yenye majina manne: 1997, 2005, 2009 na 2013.

neg:
Mohamed Zidan
Ispokua Zidan alifuta kumbu kumbu zote ambazo sio nzuri kwa upande wa timu yake ya Taifa, katika kushiriki kwake kwa mara ya kwanza na timu yake ya taifa katika kombe la Afrika huko Ghana 2008, alisaidia sana timu yake ya taifa katika kuifunga Kameruni katika mechi hiyo alifunga magoli mawili katika magoli ma 4 kwakutumia umahiri na uchezaji wa pamoja.
Jezi anayovaa katika timu ya taifa ni 9 katika klabu yake ni 10 nanikipenzi cha washabiki Misri.

neg:
Ghana
Soka ndiwo mchezo ulio na umaarufu zaidi nchini.
Timu za kitaifa za soka ya wanaume zinajulikana kama The Black Stars, the Black Satellites na the Black Starlets na timu hizi hushiriki katika michuano mingi ikiwemo ile ya Kombe la Mataifa ya Afrika, Kombe la Dunia la FIFA na Kombe la Dunia la FIFA kwa walio chini ya miaka 20. Timu ya the Black Satellites ilishinda Kombe la Dunia la FIFA kwa walio chini ya miaka 20 mnamo 2009 baada ya kushinda timu ya Brazili ya Seleção. Kuna timu za soka kadhaa nchini Ghana za kutajika zaidi zikiwa Accra Hearts ya Oak SC na Asante Kotoko baina ya zingine. Baadhi ya wachezaji wa soka wa Ghana wanaojulikana katika daraja ya kimataifa au waliopata ufanisi katika soka ya Ulaya ni Abedi Pele, Ibrahim Abdul Razak, Tony Yeboah, Anthony Annan, John Paintsil, Asamoah Gyan, Samuel Osei Kuffour, Richard Kingston, Sulley Muntari, Laryea Kingston, Stephen Appiah, Andre Ayew, Emmanuel Agyemang-Badu, Dominic Adiyiah na Michael Essien.

neg:
Uislamu nchini Nigeria
Waislamu wa Nigeria ni wa dhehebu la Sunni wanaofuta mafundisho ya imamu Maliki, ambao pia hufuata utawala wa sheria ya Kiislamu, yaani, Sharia.

neg:
Nigeria
Imepakana na Benin, Niger, Chad na Kamerun.

neg:
Shirika la Nigeria ya Mamlaka ya Televisheni
Ulioanzishwa mwaka 1977, na ni mwili inayomilikiwa na serikali ya Nigeria na inahusika na utangazaji wa televisheni nchini humo. Inadai kuendesha mtandao wa televisheni kubwa zaidi katika bara la Afrika na vituo katika maeneo kadhaa ya Nigeria. Shirika hili lilianza na kunyakuwa vituo vya televisheni vya eneo hilo mwaka wa 1976 na waliokuwa mamlaka ya kijeshi ya Nigeria wakati huo. Inajulikana na wengi kama sauti halisi ya serikali ya Nigeria. Inajulikana zaidi kama kinywa-kipande cha serikali kuliko kama vyombo vya habari vya kujitegemea. Shirika hili lilijulikana awali kama "Nigeria Television" (NTV), yaani, Televisheni ya Nigeria. Baadaye, jina hilo lilibadilishwa kuwa "Nigerian Television Authority" inavyo julikana mpaka sasa. Mkurugenzi mkuu wake wa kwanza alijulikana kama Vincent Maduka, na alikuwa mhandisi. Kabla ya kuteuliwa Vincent Maduka alikuwa Meneja Mkuu wa "Western Nigerian Television", WNTV Ibadan, kituo cha kwanza cha televisheni barani Afrika. The Guardian katika uhatiri wake wa Jumapili 18 Oktoba 2009 ulisema "mtandao wa televisheni uliomilikiwa na serikali, "Nigeria Television Authority", (NTA) ni kwa umbakli stesheni kubwa zaidi barani Afrika ya umbo hio, lakini bado haina uhuru inayohitaji ili kuongeza uwezo wake". Utawala wa NTA'skatika hewa ya Nigeria ulivunjwa tangu katikati ya miaka ya 1990 kutokana na uanzishaji wa vituo vya televisheni vya kibinafsi mashuhuri miongoni mwao ukiwa Afrika Independent Television. Baadhi ya programu yake yaweza kutazamwa katika intaneti kupitia Africast. Baadhi matangazo ya habari ya NTA hupeperushwa kutoka Africa Independent Television, na baadhi ni pia hupeperushwa na BEN Television katika Ufalme wa Uingereza. Kituo hiki kinapatikana kupitia Sky Digital nchini Uingereza katika kanal 202 na katika jukwaa la IPTV SuncasTV, [www.suncastv.com].

neg:
Ademola Lookman
Ademola Lookman Olajade Alade Aylola Lookman (alizaliwa Oktoba 20, 1997) ni mchezaji wa soka wa Uingereza ambaye anacheza Everton, na kwa timu ya taifa yA Uingereza.

neg:
Kombe la Mataifa ya Afrika
Misri ndiyo taifa lililofanikiwa zaidi katika historia kombe hili kwa kuwa na rekodi ya kushinda kombe hili mara sita. Ghana na Kamerunwameweza kunyakuwa ubingwa mara nne. Nyara tatu tofauti zimetunzwa katika historia ya shindano hili. Ghana na Kamerunwameshinda matoleo mawili ya kwanza baada ya kila timu kushinda shindano hili mara tatu mfululizo . Nyara iliyo sasa ilitunzwa mara ya kwanza mwaka wa 2002.

neg:
Kombe la Mataifa ya Afrika
Ghana iliweza kunyakua ubingwa mara ya nne mwaka wa 1982 baada ya; kushinda Algeria katika nusu fainali katika muda wa ziada, na kupatana na Libya kama mwenyeji katika fainali . Hii mechi iliisha sare ya bao 1-1 baada ya dakika 120 na Ghana ilishinda katika penalti na kunyakuwa taji . Kamerun iliweza kuchukuwa taji la kwanza miaka miwili baadaye kwa kushinda Nigeria .Shindano la mwaka wa 1986ilikabiliana na Misri - watoro tangu fainali ya mwaka wa 1962 - Misri ilishinda kupituia penalti. Kamerun iliweza kushiriki katika fainali mara ya tatu mfululizo na kuchukua taji mara ya pili katika shindano la 1988hii ni baada ya kurudia kuchapa Nigeria mwaka wa 1984. Mwaka wa 1990, Nigeria ilipoteza nafasi ya kuchukua taji walipojiandikisha katika fainali mara ya tatu baada ya kujitokeza katika shindano hili mara nne na kupigwa na Algeria .

neg:
Historia ya Nigeria
Tangu mnamo 500 KK kulikuwa na Utamaduni wa Nok kaskazini mwa Nigeria. Unajulikana tu kutokana na sanamu kubwa za watu zilizotengenezwa kwa terakota (udongo wa kuchomwa) ambazo zilitengenezwa kati ya 500 KK na 200 BK kufuatana na vipimo vya rediokaboni.

neg:
Timu ya Taifa ya Kandanda ya Marekani
'Timu ya kitaifa ya soka ya Marekani, iitwayo "The Yanks" , ni timu ya taifa ya Marekani na imedhibitiwa na United States Soccer Federation. Wao hawajawahi kuhitimu kucheza katika Kombe la Dunia.

neg:
Nigeria
Jeshi la Nigeria linaundwa na Jeshi la Ardhi, ni Jeshi la Wanamaji na Jeshi la Anga. Jeshi nchini Nigeria limecheza jukumu kubwa katika historia ya nchi tangu uhuru. Junta mbalimbali zilikamata udhibiti wa nchi na zilitawala kupitia wengi wa historia yake.

neg:
Oghenekaro Etebo
Oghenekaro Etebo (alizaliwa Novemba 9, 1995) ni mchezaji wa soka wa Nigeria ambaye anacheza kama kiungo wa klabu ya Stoke City na timu ya taifa ya Nigeria.

neg:
AFC Leopards
AFC Leopards SC , mara nyingi hujulikana kama "AFC" au "the Leopards," ni klabu ya soka, mjini Nairobi, ambayo ilianzishwa mwaka wa 1964. Jina lake lingine ni "ingwe" ( "chui" katika lugha ya Kiluhya), ni klabu maarufu na ya kitamaduni ya Kenya na uwanja wake wa nyumbani ni Uwanja wa Taifa wa Nyayo, ambayo ina nafasi ya watu 30000. Licha ya kuwa na makao katika mji mkuu, Nairobi katika sehemu ya kusini mashariki, ushabiki wake kwa wingi hutoka mkoa wa magharibi. Timu huvalia jesi nyeupe , vinyasa vyeupe na soksi za bluu na wakati mwingine na shati yenye rangi ya bluu na nyeupe; nguo mbadala ni jesi nyekundu na vinyasa vyeupe. Mpinzani wake wa jadi ni Gör Mahia; makabiliano yao hufurahisha sana, na kutokana na mapenzi ya mashabiki makabiliano ya hawa wawili huchukuliwa kama "derby" maarufu na makali zaidi katika kanda. AFC inachukuliwa kama timu hatari ya Afrika ya mashariki, ya kati na ya kusini kwa sababu ya mechi nyingi ambazo imecheza barani na utawala wake katika michuano ya klabu ya CECAFA, kwa kuongezea wachezaji wake wazuri.

neg:
Bakaye Dibassy
Dibassy alicheza mechi yake katika timu ya soka ya taifa ya Mali katika kufuzu kwa Kombe la Dunia la FIFA na kufungwa 6-0 mwaka 2018 na timu ya taifa ya Morocco mnamo 1 Septemba 2017.

neg:
Victor Obinna
Obinna aliitwa kwenye timu ya taifa ya Nigeria hapo katika Shindano la Kombe la Afrika akifunga bao moja kabla ya timu yao kutolewa katika mkondo wa nusu fainali.

neg:
Nigeria
Mnamo mwaka 1500 kulikuwa na falme kubwa katika eneo la Nigeria ya leo. Katika kusini ni milki ya Benin (tofauti na nchi ya leo) na Onitsa ya Waigbo, katika kaskazini falme za Wahausa na Songhai ambazo zilitawaliwa na wafalme au masultani Waislamu. Falme za kaskazini zilishiriki katika biashara ya ng'ambo ya Sahara ambako hasa chumvi, dhahabu na watumwa walipelekwa kwa njia ya misafara hadi nchi za Waislamu karibu na Bahari Mediteranea. ,

neg:
Juma Abdul Mnyamani
Juma Abdul Mnyamani (amezaliwa 24 Novemba 1992) ni mchezaji wa kandanda au mpira wa miguu akiichezea klabu ya Yanga Sc ya Tanzania na timu ya taifa ya Tanzania Taifa Stars.

neg:
Kombe la Mataifa ya Afrika
Shindano hili lilienea na kuwa na timu tisa ambazo zilishiriki. Shindano hili la tatu la ANC mwaka 1962lilikuwa mjini Addis Ababa, na kwa mara ya kwanza kulikuwa na mechi za kufuzu ambapo timu nne zilifuzu kupigania ubingwa. Ethiopia kama mwenyeji Misri kama bingwa tetezi zilipata fursa ya kufaulu mara moja, na kuungwa na Nigeria na Tunisia katika timu nne za mwisho zilizo waania ubingwa. Misri iliweza kucheza fainali kwa mara ya tatu lakini Ethiopia waliwezakushinda, baada ya kupiga Tunisia katika semifinali nakulaza Misri katika muda wa ziada.

neg:
Timu ya Taifa ya Kandanda ya Senegal
Mwaka 2002, Senegal ilishiriki katika Kombe la Dunia la FIFA kwa mara ya kwanza na ilifikia katika hatua ya robo fainali.

neg:
Nigeria
Nigeria (kwa Kiswahili pia: Nijeria au Naijeria) ni nchi ya Afrika ya Magharibi kwenye pwani ya Bahari Atlantiki.

neg:
Emmanuel Adebayor
Adebayor namna ijulikanavyo ni mwenye asili ya Nigeria angalau amezaliwa Togo,yeye amechagua kuchezea timu ya taifa ya Togo kuliko kuichezea timu ya Nigeria.
Yeye aliisaidia timu yake ya taifa ya Togo kwenda kombe la dunia la 2006 Ujerumani na kombe la Mataifa ya Afrika 2006 Misri , na katika kugombea tiketi ya kwenda kwenye kombe hizo mbili alifunga magoli 11,

neg:
Haruna Chanongo
Haruna Chanongo (alizaliwa tarehe 14 Novemba mwaka 1991) ni mchezaji wa soka wa kitaalamu wa timu ya taifa ya Tanzania iliyopo barani Afrika.

neg:
Patrick Agyemang
Agyemang alicheza kwa mara ya kwanza katika timu ya taifa ya Ghana katika mechi dhidi ya Nigeria mnamo 30 Mei 2003 katika Shindano la Kombe la LG,lilioandaliwa na Nigeria. Alifunga bao baada ya dakika tatu tu.Ghana , ingawaje , walishindwa 3-1. Alicheza katika mechi za kirafiki za kabla ya Shindano la Kombe la Dunia dhidi ya Mexico mnamo 1 Machi 2006. Hata hivyo alipoteza nafasi katika timu ya Ghana iliyocheza katika Shindano hilo.

neg:
Siasa ya Nigeria
Bunge la Nigeria ina vyumba viwili. Baraza la Wawakilishi imesimamiwa na Spika wa Baraza la Wawakilishi. ina wabunge 360, waliochaguliwa kwa muda wa miaka minne katika majimbo ya kiti kimoja. Seneti inaongozwa na Rais wa SenA. Ina wajumbe 109, waliochaguliwa kwa muda wa miaka minne katika majimbo 36 yenye viti tatu ( kuwa sawa na majimbo) 36 ya nchi) na kiti kimoja katika jimbo la kiti kimoja (mji mkuu wa shirika hili ambao ni,mji wa Abuja).

neg:
Emmanuel Adebayor
Sheyi Emmanuel Adebayor (amezaliwa tar. 9 Februari 1985 mjini Lome, Togo) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka nchini Togo - mwenye asili ya Nigeria. Kwa sasa anaichezea klabu mashuhuri barani Ulaya ya Manchester City. Na pia huichezea Timu ya Taifa ya Togo.

neg:
Federal Capital Territory, Nigeria
Nigeria Federal Capital Territory ni eneo la mji wa Abuja, mji mkuu wa Nigeria.

neg:
Siasa ya Nigeria
Siasa ya Nigeria hutendeka katika mfumo wa ushirikisho wa urais wa demokrasia wakilishi jamhuri, ambapo Rais wa Nigeria (Umaru Musa Yar'Adua) ambaye ni mkuu wa nchi na pia kiongozi wa serikali, na mfumo wa vyama vingi. Serikali ndiyo yenye mamlaka makuu. mamlaka ya bunge yako katika serikali na pia vyumba viwili vya bunge,ambayo ni Baraza la mawakilishi na Seneti. Pamoja vyumba viwili vya sheria hufanya mwili maamuzi nchini Nigeria kinachoitwa Bunge. Mahakama ya juu mkono wa serikali ya Nigeria ni Mahakama Kuu ya Nigeria. Nigeria pia hutumia nadharia yaBaron de Montesquieu katika mgawanyo wa madaraka. Kazi ya bunge ni kufuatilia vitendo vya serikali.

neg:
Kombe la Mataifa ya Afrika
Katika mwaka wa 1957 kulikuwa na mataifa tatu yaliyoshiriki katika shindano hili ambayo ni: Misri, Sudan na Ethiopia. Afrika ya Kusini walikuwa walikuwa washiriki katika shindano hili lakini walizuiwa kutokana na sera za ubaguzi nchini humo. Tangu wakati huo, mchuano huu umeenea, na kusababisha michuano ya kufuzu. Idadi ya walioshiriki katika fainali ya shindano hili ilifika 16 katika mwaka 1998 (timu 16 zilikuwa zishiriki katika shinano hili mwaka wa 1996 lakini Nigeria walijitoa na kubakia timu 15), na tangu wakati huo, imebaki kuwa timu 61 ndizo zinashiriki katika shindano hili. Timu hizi hugawanywa katika vikundi ambavyo kila kundi kina timu nne ambapo timu mbili bora katika kila kundi ndizo zinafaulu katika hatua ya ya pili.

neg:
Timu ya taifa
Timu ya taifa (kwa Kiingereza: "national sports team", "national team" au "national side") ni kundi la wachezaji wanaowakilisha taifa lao, si klabu wala eneo fulani, katika michezo ya kimataifa.

neg:
Victor Obinna
Obinna katika lugha ya Kiigbo, linamaanisha "Moyo wa Baba". Yeye alichezea klabu ya Chievo katika ligi ya Uitalia ya Serie B,huku akicheza kwa kawaida katika klabu hiyo hadi waliposhushwa kutoka ligi yao katika mwaka wa 2007. Yeye alichezea ka mara ya kwanza katika mchezo ya kimataifa kwa timu ya Nigeria katika Shindano la Kombe la Afrika katika mwaka wa 2006,akafunga bao moja katika michuano mitatu.Nigeria walishindwa katika michezo ya nusu fainali.

neg:
Nigeria
Jeshi la Nigeria lina jukumu la kulinda Jamhuri ya Shirikisho ya Nigeria, kukuza maslahi ya usalama wa kimataifa ya Nigeria, na kuunga mkono juhudi za kulinda amani hasa katika Afrika Magharibi.

neg:
Kombe la Mataifa ya Afrika
Kombe la Mataifa ya Afrika, ni shindano kuu la la soka la kimataifa katika Afrika. Shindano hili husimamiwa na Confederation of African Football (CAF), na lilichezwa kwa mara ya kwanza mwaka wa 1957. Tangu mwaka wa 1968, shindano hili hufanyika baada ya miaka miwili. Wabingwa wa FIFA Confederations Cup walifuzu katika shindano hili.

neg:
Siasa ya Nigeria
Shirikisho limegawanywa katika majimbo 36 na eneo 1 *; makao mkuu ya shirikiho (Abuja) *, Abia, Adamawa, Akwa Ibom, Anambra, Bauchi, Bayelsa, Benue, Borno, Cross River, Delta, Ebonyi, Edo, Ekiti, Enugu, Gombe, IMO, Jigawa, Kaduna, Kano, Katsina, Kebbi, Kogi, Kwara, Lagos, Nasarawa, Niger, Ogun, Ondo, Osun, Oyo, Plateau, Rivers, Sokoto, Taraba, yobe, Zamfara
Kila jimbo limegawanywa katika Maeneo ya Serikali za Mitaa yanayojilikana kwa luga ya kimombo kama LGAs. Kuna LGAs 774 nchini Nigeria. Maeneo haya yameorodheshwa katika makala kwa kuwa jimbo. Jimbo la Kano lina idadi kubwa ya Serikali za Mitaa kwa mitaa 44, na Bayelsa ndilio jumba amabalo lina kiasi ambayo ni 9 . Mji mkuu wa shirikisho hili Abuja ina mitaa 6 . Maeneo ya Serikali za Mitaa yalichukua nafasi ya Wilaya ambayo ilikuwa kitengo cha tatu chini wakati wa utawala wa serikali ya Uingereza.

neg:
Shirikisho la Soka Kenya
Shirikisho la Soka Kenya (au Shirikisho la Mpira wa Miguu Kenya) (kwa Kiingereza: Football Kenya Federation au kifupi FKF) ni shirikisho la Timu ya Taifa ya Kandanda ya Kenya.
Orodha ya timu za Kenyan Premier League (ligi kuu):

neg:
Diego Costa
Alizaliwa huko Brazil na alicheza kwa timu ya soka ya taifa la Brazil kwa mara ya kwanza mwaka 2013. Hata hivyo, sasa anacheza Hispania. Hii imemfanya meneja wa Brazil, Luiz Felipe Scolari, kupatwa na hasira sana. Mwezi Machi 2014, Diego Costa alibadilisha timu ya taifa na kuchezea ile ya Hispania: hii ilikuwa wakati alipopewa uraia wa Hispania. Aliwakilisha Hispania katika Kombe la Dunia la FIFA la 2014.

neg:
Mbwana Samatta
Mbwana Aly Samatta (amezaliwa Dar es Salaam, 7 Januari 1992) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka nchini Tanzania ambaye anacheza kama mshambuliaji katika klabu ya Genk ya nchini Ubelgiji na ni nahodha wa timu ya taifa ya Tanzania.

neg:
Msikiti wa Taifa wa Abuja
Msikiti wa Taifa wa Abuja, pia unajulikana kama Msikiti wa Taifa wa Nigeria, ni jina la kutaja msikiti mkubwa wa taifa huko nchini Nigeria, nchi yenye Waislamu wengi waliothabiti barani Afrika. Msikiti ulijengwa mnamo mwaka wa 1984 na u-wazi hata kwa umma ambao si Waislamu, kasoro katika sala za masheha tu. "Ustadhi" Musa Mohammed ndiye imamu mkuu katika msikiti huu.

neg:
Timu ya Taifa ya Kandanda ya Kenya
Timu ya taifa ya soka ya Kenya, iitwayo "Harambee Stars" , ni timu ya taifa ya Kenya na imedhibitiwa na Shirikisho la Soka la Kenya. Haijawahi kuhitimu kucheza katika Kombe la Dunia.

neg:
Musa Otieno
Otieno ni mojawapo wa wachezaji mashuhura walioheshimika nchini Kenya ,kwani aliichezea timu ya taifa ya Kenya kwa mara ya kwanza dhidi ya Zaire mwaka wa 1993 akiwa tu na umri wa miaka 19. Tangia hapo,amekuwa nahodha wa Harambee Stars mara kadhaa. Alikuwa pia miongoni mwa kikosi cha timu ya Kenya cha mwaka wa 2004 kwenye Kombe la Mataifa ya Bara Afrika, ambao walimaliza katika nafasi ya tatu kwenye kundi lao katika mzunguko wa kwanza wa ushindani, na hiv basi kushindwa kufuzu kwa robo fainali.

neg:
Oscar Fanuel Joshua
Oscar amewahi itwa katika kikosi cha timu ya Taifa ya Tanzania huku akicheza michezo 14 ya Timu ya taifa ya Taifa stars mchezo wa mwisho kucheza Oscar wa timu ya Taifa ulikuwa ni mchezo kati ya Taifa Stars dhidi ya Misri Taifa stars ikifungwa 3 bila mchezo huo

neg:
Kaduna
Kaduna ilianzishwa na Waingereza mwaka wa 1913 na kuwa mji mkuu wa Nigeria wa zamani wa Mkoa wa Kaskazini mwaka 1917. Ilihifadhi hali hiyo mpaka 1967.
Watu walioyoka Kaduna ni pamoja na Emmanuel na Celestine Babayaro (Wachezaji mpira wa Nigeria) na Fiona Atlanta (Mwanasinema wa Uingereza na msichana katika sinema ya Bond)

neg:
Siasa ya Nigeria
Kikosi cha jeshi ya Nigeria kimekuwa na jukumu kubwa katika historia ya nchi, kwa kuachisha udhibiti wa nchi na kutawala katika vipindi kuu ya historia yake. Kipindi cha mwisho cha kikosi hiki cha wa utawala kilimalizika mwaka wa 1999 kufuatia kifo cha kiongozi wa awali wa kikosi hiki cha jeshi Sani Abacha j mwaka wa 1998.
Wafanyakazi katika huduma tatu za Nigeria zilizo na silaha ni jumla takriban 76,000. Jeshi ya Nigeria, ambayo ndiyo kubwa, ina wafanyakazi takriban 60,000 wanaotumika katikamaeneo mbili, kundi la Garrison amri ya Lagos (airbone na amphibious)( kitengo cha mgawanyiko wa kawaida ), na Brigadia Walinzi walio Abuja Kundi limeonyesha uwezo wake wa kuhamasisha, kupeleka, na kuendeleza wanajeshi katika kusaidia shughuli za kulinda amani nchini Liberia, Yugoslavia ya zamani, Angola, Rwanda, Somalia, na Sierra Leone. Wanajeshi wa majiwaNigeria (7.000) wamejihami kwafrigates,ndege za mashambulio na boti za doria katika mwambao. wanajwshi wa anga Nigeria (9.000) wanasafirisha, wakufunzi,wana helikopta, na ndege za vita, lakini nyingi zao hazitumiki. Nigeria pia ilianzisha sera ya kuendeleza mafunzo ya ndani na uzalishaji wa uwezo wa kijeshi. Nigeria imeendelea na sera ya mseto katika manunuzi ya kijeshi kutoka nchi mbalimbali. Baada ya kuanzishwa kwa vikwazo na mataifa mengi ya Magharibi, Nigeria iligeukia Jamhuri ya Watu wa Uchina, Urusi, Korea ya Kaskazini, na India kwa ajili ya ununuzi wa vifaa vya kijeshi na mafunzo.

neg:
Ahmed Musa
Musa pia ni mchezaji anaye ongoza kwa magoli nchini Nigeria. Musa alishinda magoli mawili dhidi ya Iceland katika hatua ya makundi katika Kombe la Dunia la FIFA 2018.

neg:
Joseph Yobo
Mnigeria huyu aliweza kucheza mechi tatu za Kimataifa na timu ya Super Eagles nchini Japan na Korea ya Kusini, katika mchuano wa Kombe la dunia la FIFA 2002, na kusaidia upande wake, katika bao lao moja tu katika mchuano huo Uchezaji wake wa kimataifa umepokea maneno chanya.

neg:
Mrisho Ngassa
Mrisho Ngassa (amezaliwa 5 Mei 1989) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Tanzania ambaye anaichezea klabu mashuhuri Tanzania Young Africans FC na pia huichezea timu ya taifa ya Tanzania.

neg:
Emmanuel Ake
Ake alikuwa katika timu ya Kenya katika Kombe la Mataifa ya Afrika nchini Tunisia mwaka wa 2004 na aliichezea mechi tatu Timu ya Taifa ya Kandanda ya Kenya, Harambee Stars. Alifunga bao la tatu wakati Kenya ilipata ushindi wake wa kwanza katika shindano hilo la Kombe la Mataifa ya Afrika dhidi ya Burkina Faso.

neg:
Rashidi Yekini
Aidha,Yekini alisaidia Nigeria kushinda Kombe la Mataifa ya Afrika la 1994. Alikuwa amecheza katika michezo ya Olimpiki ya 1988 jijini Seoul.Yekini alifunga mabao mengi katika Kombe la Mataifa ya Afrika kuliko mwanakandanda mwingine katika shindano hilo.

neg:
Kombe la Mataifa ya Afrika
Chimbuko la Kombe la Mataifa ya Afrika lilikuwa mnamo tarehe Juni 1956, wakati uundaji wa Confederation of African Football ulipendekezwa katika mkutano wa tatu wa bunge la FIFA mjini Lisbon. Kulikuwa na mipango ya haraka kwa mashindano ya mataifa ya bara kufanyika, na mwaka wa 1957 mwezi wa Februari shindano la kwanza la Kombe la Mataifa ya Afrika lilifanyika mjini Khartoum, Sudan. Hakukuwa na mechi za kufuzu katika shindano hili , kwani uwanja ulikuwa na mataifa manne ambao ndio wanzilishi wa CAF (Sudan, Misri, Ethiopia, na Afrika ya Kusini). Kukataa kwa Afrika ya Kusini kupeleka kikosi chenye wachezaji wa rangi tofauti katika ushindani kulisababisha wao kuadhibiwa na Ethiopia iliweza kufuzu katika fainali .
Kutokana na tukio hilo mechi mbili ndizo zilizochezwa na Misri kuwa bingwa wa kwanza katika bara baada ya kushinda Sudan katika nusu fainali na Ethiopia katika fainali. Miaka miwili baadaye, Misri ndiyo ilikuwa mwenyeji wa pili wa ANC mjini Cairo ambapo timu zile tatu ndizo zilishiriki .Kama mwenyeji na bingwa tetezi Misri iliweza kushinda baada ya kuwalaza sudan katika fainali.

neg:
Sikou Niakaté
Niakaté aliitwa kwenye timu ya taifa ya Mali katika mechi ya kufuzu Kombe la Dunia la FIFA mwaka 2018 dhidi ya Gabon.

neg:
Uwanja wa Nyayo
Uwanja wa kitaifa wa Nyayo ni uwanja wa azma tofauti tofauti mjini Nairobi, Kenya. Iko karibu na kituo cha mji. Uwanja huu unaweza kushikilia watu elfu thelathini na ulijengwa mwaka wa 1983. Hivi sasa hutumiwa zaidi kwa mechi ya kandanda. Klabu maarufu ya AFC Leopards huchezea mechi zao mengi za kinyumbani huko. Uwanja huu pia hutumika kwa Riadha na sherehe mbalimbali. Vifaa vingine katika uwanja wa nyayo ni pamoja na Gym na mita hamsini ya pahali pa kuogelea.
Kukamilika kwa uwanja wa nyayo ulipatia Kenya nafasi ya kuwekwa katika jamii ya Mataifa yalioalikwa
kushindania kuandaa michezo ya nne ya Pan African games mwaka wa 1987. Kenya ilinyakua nafasi hii na kuipa sifa kimataifa. Hivi uwanja wa kitaifa wa nyayo ulisababisha kujengwa kwa uwanja wa kimataifa wa Moi.
Uwanja wa nyayo ulibadilishwa jina na kuwa uwanja wa kitaifa wa coca cola, baada ya kampuni hii ya kimataifa kushinda haki za kuipa jina mwezi wa februari 2009. Mpango huo alikuwa wa thamani ya dola milioni 1.5,
na kampuni hii ya coca cola ingeweza kuipa jina, na kuirekebisha kwa miaka mitatu. Miezi mitatu tu baadaye, Coca Cola ilijiondoa kutoka kwenye mkataba, kwa sababu serikali ya Kenya ilitaka jina ya uwanja uwe uwanja wa kimataifa wa nyayo coca cola.
Makao makuu ya Shirikisho la Soka Kenya na Athletics Kenya, iko uwanja mkuu wa Nyayo.
Yafuatayo ni orodha kina ya miundombinu katika uwanja;
Miundo mikuu

neg:
Nigeria
Tangu mwaka 1999 nchi imerudi kwenye utawala wa kisheria ikapata katiba mpya na kumchagua rais Olusegun Obasanjo aliyerudishwa madarakani mara moja.

neg:
Ahmadu Bello
Katika uchaguzi wa kwanza uliofanyika Kaskazini mwa Nigeria mwaka 1952, Bwana Ahmadu Bello alishinda [[kiti[[ cha bunge cha Kaskazini, na kuwa mwanachama wa [[baraza tendaji]] kikanda kama [[waziri wa kazi]]. Bello aliweza kufanikiwa kuwa [[waziri wa Ujenzi]], katika Serikali za Mitaa, na ya [[Ustawi wa Jamii]] katika Mkoa wa Kaskazini mwa Nigeria.
Mwaka wa [[1954]], Bello aliweza kuwa [[mkuu]] wa kwanza wa Kaskazini mwa Nigeria. Katika Uchaguzi mkuu huru wa mwaka wa [[1959]], Bello aliongoza NPC kushinda viti vingi vya [[bunge]]. Chama cha Bello NPC kiliungana na chama cha [[Nnamdi Azikiwe]] NCNC [[(Baraza la Taifa la Nigeria na Kamerun)]] na kuunda serikali ya kwanza ya shirikisho la Nigeria ambayo ilileta [[uhuru]] kutoka Uingereza. Katika kutengeneza shirikisho la serikali huru ya Nigeria mwaka wa [[1960]], Bello alichagua kubaki mkuu wa Kaskazini mwa Nigeria na kumwachia [[makamu wa rais]] wa NPC [[Abubakar Tafawa Balewa]] nafasi ya [[Waziri Mkuu]] wa [[Shirikisho]] hilo.
Tendo kuu la Bello na urithi mkubwa alioacha ni kuunganisha watu mbalimbali wa Kaskazini mwa Nigeria. Aliuawa wakati wa [[mapinduzi ya kijeshi]] baada ya kuangusha serikali huru nchini Nigeria tarehe 15 Januari 1966 alipokuwa anatumikia kama mkuu wa Kaskazini mwa Nigeria wakati huo.

neg:
Didier Zokora
Zokora alianza kuichezea timu yake ya taifa ya [[Cote d'Ivoire]] mwaka 2000 lakini bila kua kiungo muhimu kutokana na umri wake mdogo nakuchezea katika ligi ya nyumbani kwani timu ya taifa ya [[Cote d'Ivoire]] hutegemea zaidi wachezaji wanaocheza nje, alipotoka nakujiunga na klabu ya huko Ubelgiji ndio alianza kucheza vizuri katika timu ya taifa nakushiriki katika mechi nyingi kama kiungo muhimu lakini alidhihirika zaidi nakupata umashuhuri zaidi mwaka 2005 katika mashindano yakugombea tiketi yakuelekea katika kombe la dunia lililofanyika huko [[Ujerumani]] waliweza kunyakua tiketi kutoka katika mikono ya timu kali kama [[Misri]] na [[Kameruni]] na huo mwaka waliweza kuifunga [[Misri]] nyumbani [[Misri]] 2-1 na huko [[Cote d'Ivoire]] 2-0 timu [[Cote d'Ivoire]] huo mwaka ilionekana timu kali sana ambayo ni vigumu kufungwa kiuraisi ilishiriki katika [[kombe la Mataifa ya Afrika]] misri ilitoa timu nyingi kama [[Nigeria]] na [[Kameruni]], walifika fainali lakini walifungwa kwa mapenelti na waandalizi wa kombe hilo [[Misri]].[[Jamii:Waliozaliwa 1980]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Cote d'Ivoire]]
[[Jamii:Watu walio hai]]

neg:
Ahmed Musa
Ahmed Musa (alizaliwa 14 Oktoba 1992) ni mchezaji wa soka wa Nigeria ambaye anacheza kama mshambuliaji na winga wa kushoto katika timu ya Al Nassr nchini Saudia na timu ya taifa ya Nigeria.

neg:
Nestroy Kizito
Joseph Nestroy Kizito (amezaliwa 27 Julai 1982 Uganda) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kulipwa kutoka nchini Uganda, ambaye kwa sasa anaichezea klabu ya FK Vojvodona nchini Serbia tangu Januari mwaka 2005. Yeye pia ndio kapteni wa Timu ya Taifa ya Uganda.

neg:
Soko la Hisa la Nigeria
Soko hili lilianzishwa mwaka wa 1960. Kutoka 9 Machi,2007, makampuni 283 zimeorodheshwa na jumla ya mitaji ya soko ya karibu trilioni N15 (bilioni $ 125). Nyimbo zote zimejumuishwa katika index iliyopo peke, ya soko hili, "All Share Index".

neg:
Jimbo la Niger
Jina la jimbo hili linatokana na Mto Niger, mbili kati ya stesheni kubwa za kutengezea nguvu za umeme za Nigeria. Bwawa la Kainji na Bwawa la Shiroro ziko katika Jimbo hili. Pia kuna Mbuga ya Kitaifa ya Kainji iliyo kubwa zaidi nchini Nigeria na ina Ziwa Kainji.

neg:
Kelechi Iheanacho
Kelechi Ahadi Iheanacho (alizaliwa 3 Oktoba 1996) ni mchezaji wa soka wa Nigeria ambaye anacheza katika klabu ya Ligi Kuu ya Uingereza iitwayo Leicester na timu ya taifa ya Nigeria.

neg:
Timu ya Taifa ya Kandanda ya Argentina
Timu ya soka ya taifa ya Argentina inawakilisha Argentina katika soka na inasimamiwa na Chama cha Soka cha Argentina (AFA), kiongozi wa soka nchini Argentina. Uwanja wa nyumbani wa Argentina ni Estadio Monumental Antonio Vespucio Liberti huko Buenos Aires.

neg:
Kombe la Mataifa ya Afrika
Katika historia ya Kombe la Mataifa, kumekuwa na aina tatu za taji ambazo zimepatianwa .Kombe la kwanza mbalo lilikuwa la fedha, lilijulikana kama " Kombe la Abdelaziz Abdallah Salem ", ambalo ilikuwa jina lake rais wa kwanza wa kutoka Misri jenuari Abdelaziz Abdallah Salem. Baada ya ushindi wa tatu katika Kombe la Mataifa Ghana iliweza kumiliki kombe hilo mwaka wa 1978.

neg:
Utamaduni wa Nigeria
Utamaduni wa Nigeria umeumbwa na kabila nyingi za Nigeria. Nchi hii ina zaidi ya lugha 250 na tamaduni mbalimbali. Hata hivyo, kabila kubwa ni Hausa - Fulani ambao ndio wengi kaskazini, Igbo ambao ndio wengi kusini-mashariki na Yoruba ambao ndio wengi kusini.
Makabila ya Benin yamejaa katika kanda kati Yorubaland na Niger Delta. Asilimia 80 ya Benin huwa Wakristo wakati asilimia 20 iliyobaki huwabudu Ogu. Wanafuatwa na Ibibio / Annang / Efik watu wa pwani ya kusini mashariki mwa Nigeria na Ijaw wa Niger Delta.
Makabila mengine ya Nigeria (wakati mwingine huitwa "mini-minorities") hupatikana nchini kote lakini hasa katika limekaliwa na watu wengi wa kusini. Hausa huwa Waislamu na Igbo, Wakristo. Wengi wa Efik, Ibibio, Annang watu ni Wakristo kwani Ukristo na mfumo wa Magharibi uliingia Nigeria kupitia mji mkuu wa Calabar. Wafuasi wote wa Ukristo na Uislamu wanapatikana miongoni mwa Yoruba. Dini za awali zimebakia muhimu, hasa katika kusini, na mara nyingi ni hurembeshwa na imani ya Kikristo.
Nigeria ni maarufu kwa Maandiko lugha ya Kiingereza muziki wake maarufu. Tangu mwaka wa 1990 Kiwanda cha Filamu cha Nigeria, wakati mwingine kilijulikana kama "Nollywood" kimeibuka kama kikosi cha kitamaduni kinachonea kwa haraka kote bara. Kote nchini, na hata katika kaskazini,muziki wa magharibi , nguo na sinema ni maarufu.

neg:
Freestyle Football Tanzania
FREESTYLE FOOTBALL TANZANIA (FFT) au FFT / Free Foot TZ ni chombo cha mchezo wa Uchezeaji wa Mpira wa Miguu (uchezea mpira) nchini Tanzania kama vile serikali ama shirikisho linavyofanya shughuli zake, FFT inasimamiwa na kuendeshwa na mfumo wa utawala wa klabu moja iitwayo Genius MP Freestyle Football Club. Klabu hii ni klabu mama ya mchezo huu yenye jukumu na mamlaka ya kusimamia, kuendesha, na kuratibu mchezo huu nchini na ndio inayotoa viongozi wakutawala FFT. Klabu ina usajili wa namba NSC 11410 (National Sports Council). FFT inahusiano na shirikisho la dunia la uchezeaji mpira wa miguu (World Freestyle Football Federation-WF3) ambalo balozi wake mkuu ni Ronaldinho. +255 653 910 255.

neg:
Nigeria
Mito mikubwa ni mto Niger na mto Benue; yote miwili inakutana na kuishia katika delta ya Niger ambayo ni kati ya delta kubwa zaidi duniani.

neg:
Nigeria
Ikichukua faida ya jukumu lake kama nchi yenye wakazi wengi wa Afrika, Nigeria imeweka jeshi lake kama kikosi cha kulinda amani Afrika. Tangu mwaka 1995, jeshi la Nigeria, kupitia mamlaka ya ECOMOG, limetumwa kulinda amani katika Liberia (1997), Ivory Coast (1997-1999), Sierra Leone 1997-1999, na kwa sasa katika mkoa wa Darfur huko Sudan chini ya Umoja wa Afrika.

neg:
Historia ya Nigeria
Mwaka 2015 alishindwa katika uchaguzi mkuu na mgombea mwenzake, Muhammadu Buhari.

neg:
Nigeria
Mji mkuu ni Abuja ikitanguliwa na Lagos hadi mwaka 1991.

neg:
Bendera ya Nigeria
Rangi ya kijani inatakiwa kuonyesha misitu na mashamba yenye rutba na mlia mweupe humaanisha amani.

neg:
Siasa ya Nigeria
Tawi hili la mahakama limeundwa hasana Mahakama Kuu ya Nigeria, ambayo ni mahakama ya juu katika nchi. linasimamiwa na Jaji Mkuu wa Nigeria na na majaji washirika kumi na tatu,ambao huteuliwa na Rais wa Nigeria kutokana na mapendekezo ya Baraza na Mahakama ya Taifa chini na Kipaimara kutoka Seneti.

neg:
Kombe la Mataifa ya Afrika
Afrika ya Kusini iliweza kuwa mwenyeji wa shindano la 20 la ANC mwaka wa 1996, na kushiriki katika shindano hili mara ya kwanza baada ya kupewa fursa ya kushiriki katika shindano hili walipoacha ubaguzi.Pia walikuwa wamejaribu mwaka wa 1994 lakini hawakufuzu. Idadi ya washiriki katika fainali iliongezeka hadi timu 16 ambazo ziligawanywa katika makundi manne. Hata hivyo, idadi halisi ya timu zilizocheza katika fainali mara ilikuwa15 tu kwani Nigeriailijiondoa katika shkindano hili dakika ya mwisho kwa sababu za siasa katika nchi yao. [11] Timu ya Bafana Bafana iliweza kushinda taji kwa mara ya kwanza kwa kuwalaza Tunisia. Nahodha wa Afrika Kusini Neil Tovey ndiye aliyekuwa mchezaji mzungu wa kwanza kuskika kile kikombe. [13]
Afika Kusini ingeweza kufika fainaliwa miaka miwili baadaye nchini Burkina Faso, lakini hawakuweza kutetea taji lao kwani, iliweza kunyakuwa ushindi kwa mara ya nne.

neg:
Freestyle Football Tanzania
FFT kabla ya kuwa chombo kilikuwa kinatambulika kama Chama cha uchezeaji wa mpira wa miguu wa Tanzania - TFFA (Tanzania Freestyle Football Association) , hivyo kilijulikana rasmi na serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania mnamo Julai 19, 2015 kama FFT (Freestyle Football Tanzania).. FFT iliweza kusajili klabu ya kwanza iitwayo Genius MP. Morison Mosses Jumanne ndiye rais wa awamu ya I ya FFT na mwenyekiti wa klabu ngazi ya taifa na Pascal Chang'a ndiye makamu wa rais wa awamu ya I ya FFT na makamu mwenyekiti wa klabu ngazi ya taifa tangu Julai 19, 2015.
Ni klabu mama ya mchezo wa kuchezea mpira wa miguu yenye jukumu na mamlaka ya kusimamia, kuendesha na kuratibu mchezo huu. Ilianzishwa 2015 na kusajiliwa Aprili 27, 2016 kwa kupewa namba ya usajili NSC 11410. Klabu ina uhusiano na shirikisho la ulimwengu ambalo balozi wake mkuu ni Ronaldinho Gaucho. Waanzilishi ni Morison Mosses Jumanne na Pascal Chang’a.

neg:
Soka kwa ajili ya Urafiki
198. Shirikisho la Jamhuri ya Nigeria

neg:
Lagos
Lagos ni mji mkubwa wa Nigeria. Ilikuwa mji mkuu wa nchi hadi mwaka 1991.

neg:
Kombe la Mataifa ya Afrika
Toleo la 2000 liliweza kufanyika Ghana na Nigeria, badala ya Zimbabwe kwa kuwa ilitoka sare ya 2-2 baada ya muda wa ziada katika fainali, Kamerun ilishinda Nigeria katika penalti. Mwaka wa 2002,timu ya Indomitable Lions ilipokea taji mara ya pili mfululizo kama Ghana ilivyofanya katika miaka ya 1960 baada ya Misri kufanya vivyo hivyo mwaka 1957 na 1959. Kupitia penalti, ya Kamerun ilishinda Senegal ambayo ilikuwa mara yao ya kwanza kucheza fainali, ambayo pia ilipata kushika nafasi katika Kombe la ulimwengu baadaye mwaka huo. Timu hizi mbili zilizofika fainali waliweza kutolewa katika robo fainali nchini Tunisia ambapo timu ya nchi hii ilipokea ubingwa baada ya kuchapa Moroko 2-1 katika fainali. Shindano la 2006 lilishindwa na, Misri ambayo ilikuwa nyumbani.Iliweza kuweka rekodi ya bara kwa kuwa washindi mara tano. Shindano la 2008 lilifanyika Ghana ambapo Misri waliweza kutetea ubingwa wao na kunenepesha rekodi na ushindi wa sita baada ya kuwalaza Kamerun 1-0 katika fainali.

neg:
Timu ya Taifa ya Kandanda ya Senegal
Timu ya soka ya taifa ya Senegal, inayojulikana kama "Lions of Teranga", ni timu ya taifa ya soka kutoka Senegal inayosimamiwa na Fédération Sénégalaise de Football.

neg:
Shirikisho la Soka Tanzania
Shirikisho la Soka Tanzania (au Shirikisho la Mpira wa Miguu Tanzania) (kwa Kiingereza: Tanzania Football Federation au kifupi TFF) ni shirikisho cha kitaifa cha mpira wa miguu katika Tanzania.
Orodha ya timu za Ligi Kuu ziko timu 16:

neg:
Timu ya Taifa ya Kandanda ya Argentina
La Selección (timu ya taifa), pia inajulikana kama Albicelestes, imeonekana katika fainali za Kombe la Dunia, ikiwa ni pamoja na mwisho wa 1930, ambao walipoteza 4-2 kwa Uruguay.

neg:
Nigeria
Nigeria inaunganisha maeneo tofauti sana ikiwa na msitu wa mvua upande wa kusini kupitia nchi ya savana hadi kanda ya Sahel na mwanzo wa jangwa la Sahara kaskazini kabisa.

neg:
Nigeria
Lugha rasmi ya nchi ni Kiingereza, ingawa wakazi wengi wanatumia zaidi lugha za makabila yao, ambayo ni zaidi ya 500. Muhimu zaidi ni Kihausa, Kiigbo na Kiyoruba.

neg:
Nigeria
Kwa sasa ni nchi ya Afrika yenye watu wengi na uchumi mkubwa kuliko zote. Kimataifa, ni ya 7 kwa idadi ya watu na ya 20 kwa uchumi.

neg:
Dennis Oliech
Alianza kucheza mechi ya kimataifa katika Timu ya Taifa ya Kenya na ilikua dhidi ya timu ya Nigeria na mechi hiyo walifungwa 3-0.

neg:
Haruna Niyonzima
Alianza kucheza rasmi katika timu ya taifa ya Rwanda mnamo 2007, na ameonekana katika mechi za kufudhu Kombe la Dunia la FIFA.

neg:
Mwinyi Kazimoto
Mwinyi Kazimoto (amezaliwa tarehe 25 Desemba 1988) ni mchezaji wa soka wa Tanzania. Anacheza kama kiungo wa timu ya taifa ya Tanzania na klabu ya Simba S.C.. Yeye ni mwanachama wa timu ya mpira ya miguu nchini Tanzania katika kufuzu kwa Afrika kimataifa mwaka wa 2013.

neg:
Guinness Nigeria
Guinness Nigeria , ambayo ni kisehemu ya kampuni kubwa inayojulikana iitwayo Diageo plc iliyoko Uingereza, iliingizwa mwaka 1962 kwa ujenzi wa kituo cha pombe huko Ikeja, moyo wa Lagos. Kituo hiki kilikuwa cha kwanza nje ya Ireland na Uingereza. Vituo vingine vilifunguliwa baadaye kama kituo cha Bennin, mwaka 1974, na cha Ogba, mwaka 1982.
Guinness Nigeria inajulikana kwa chapa maarufu za hali ya juu zikiwemo, Foreign Extra Stout(1962), Guinness Extra Smooth(2005), Malta Guinness(1990), Harp Lager Beer(1974), Gordon's Spark(2001), Smirnoff Ice(2006) na Satzenbrau(2006).
Kampuni ya Guinness Nigeria plc ni kampuni ambayo inaamini katika kuendeleza jamii yake. Imeweza kufanya hivi kwa kujiingiza katika miradi mizuri ya jamii kadhaa nchini Nigeria. Miradi hii ni kama; Water of Life Initiative, ambayo inatoa maji ya bomba kwa wanigeria kama 500,000 waliotawanyika katika maeneo ya mashambani, udhamini kwa wanafunzi, mahospitali ya macho ya Guinness katika miji mitatu nchini Nigeria.

neg:
Kombe la Mataifa ya Afrika
Katika mwaka 1963, Ghana ilishiriki kwa mara ya kwanza katika shindano hili , na iliweza kunyakua ushindi baada ya kuilaza Sudan katika fainali. iliweza kunyakuwa ubingwa miaka miwili baadaye katika Tunisia -ikisawazisha na Misri kama bingwa wa misimu miwili - na kikosi ambacho kilikuwa na wachezaji wawili tu kutoka timu ya 1963.

neg:
Nigeria
Rais huchaguliwa na wananchi wote: ndiye mkuu wa serikali. Anawajibika mbele ya bunge lenye vitengo viwili: Senati na Baraza la Wawakilishi.

neg:
Bendera ya Nigeria
Bendera ya Nigeria ina milia ya kusimama mitatu, miwili ya nje ni kijani na ile ya katikati ni myeupe.

neg:
Zakaria Kibona
Bwana Zakaria Kibona aliichezea timu ya taifa ya Tanzania ya vijana wa umri mdogo ya myaka 15 na myaka 17 kabla ya mwaka 2006 kuitwa kuichezea timu ya taifa ya Tanzania ya watu wakubwa na kwa sasa anamechi 15 na timu ya taifa hiyo ya Tanzania.

neg:
Salum Mayanga
Mnamo Januari 2017, alitangazwa kuwa meneja wa timu ya taifa ya mpira wa miguu nchini Tanzania akimchagua Charles Boniface Mkwasa.

neg:
Nigeria
Muundo wa Nigeria ni Jamhuri ya Shirikisho. Katiba ya nchi imefuata mfano wa katiba ya Marekani.

neg:
Nigeria
Mwaka 2015 alishindwa katika uchaguzi mkuu na mgombea mwenzake, Muhammadu Buhari.

neg:
Timu ya Taifa ya Kandanda ya Ubelgiji
Timu ya taifa ya Ubelgiji imehusika katika mashindano makubwa ya mpira wa miguu ya kila baada ya miaka minne. Ilionekana katika hatua za mwisho za vikombe kumi na tatu vya FIFA ya Dunia na michuano mitano ya UEFA ya Ulaya, na ilionekana katika mashindano ya soka ya Olimpiki, ikiwa ni pamoja na mashindano ya Olimpiki ya 1920 ambayo walishinda.

neg:
Shule ya Upili ya Kisii
chini ya uongozi wa Joseph Kinaro, mwalimu mkuu aliyeondoka, Kisii iliibuka timu bora zaidi ya Shule katika soka mnamo miaka ya tisini. Rekodi waliyoiweka inaweza kushindaniwa tu na timu ya Shule ya Kakamega.
Walishinda makombe matatu ya Kitaifa mfululizo mnamo 1996- 1999.
Wengi wa wachezaji wake wameichezea Timu ya Taifa,
na baadhi ya wengine anacheza soka ya kulipwa barani Uropa na Asia.