query: Je,kundi la Al-Jihad ya Misri ilianzishwa mwaka upi?

pos:
Jihadi ya Kiislamu ya Misri
Kundi lilijiita lenyewe Jihadi ya Kiislamu الجهاد الإسلامي na "Jeshi la ukombozi wa mahali patakatifu". Lilianza shughuli zake katika dekadi ya 1970. Lilitangazwa marufuku na Umoja wa Mataifa kama kundi linaloshirikiana na Al Qaida. Linaitwa "Jihadi ya Misri" kwa kuitofautisha na vikundi vingine vinavyotumia pia jina la "Jihad". Mwaka 2001 Al Qaida na mabaki ya Jihadi ya Kiislamu ya Misri waliungana kwa jina la 'Qaida al-Jihad'.

neg:
Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy
Katika mwaka wa 1922 Shaykh Abdullah Saleh Farsy alijiunga na chuo cha Msikiti Barza baada ya Maulamaa wawili kumtaka afanya hivyo:
Wa kwanza alikuwa Sayyid Hamid bin Mansab (1902-1965) aliyemfunza RISALATUL JAMI'A, yenye mafunzo ya taasisi ya Kiislamu. Imamu huyu wa msikiti wa Forodhani aliyefariki dunia wakati akitoa darsi ndani ya msikiti Gofu alikuwa mwanafunzi wa Shaykh Muhammad Abdul Rahman Makhzymy (1877-1946), mmojawapo wa waalimu wa Shaykh Abdullah Saleh Farsy.
Wa pili alikuwa Sayyid Alawy bin Abdul Wahab (1902-1960) aliyemsomesha vitabu 12 vya Fiq'hi katika lugha ya kiarabu pamoja na sharhi ya MATNI YA RABBIYYAH juu ya elimu ya urithi.

neg:
Jihadi
Jihadi ni neno lenye asili ya Kiarabu (جهاد "jihād") na lenye maana ya kujitahidi kwa ajili ya Allah katika dini ya Uislamu.

neg:
Leila Ahmed
Alizaliwa katika familia ya tabaka la juu mjini Kairo kabla ya uhuru wa nchi. Baba alikuwa Mmisri na mama Mturuki. Hivyo alilelewa katika dini ya Uislamu kwa upande mmoja na katika mazingira yenye mawazo huria jinsi ilivyokuwa katika familia nyingi za tabaka la juu za Misri kabla ya mapinduzi ya kijeshi ya mwaka 1952.

neg:
Ugaidi katika Afrika Chini ya Sahara: Boko Haram na al-Shabaab
al-Shabaab kimewawaajiri Wamarekani kusaidia na shughuli yake kama Msomalia ambaye alipiga sokoni katika Nairobi, Kenya mwaka 2016. Kikundi cha al-Shabaab kinaamini kwamba ni muhimu sana kuanzisha nchi huru kutoka ushawishi wa Magharibi kama Osama bin Laden. Viongozi wengi wa al-Shabaab wamepiga au wamefanya kazi na al Qaeda, lakini bin Laden hakutambua al-Shabaab kama sehumu ya al Qaeda katika mwaka wa elfu mbili na kumi na mbili (2012) baada ya Moktar ali Zubey alijuu mpaka nguvu.

neg:
Historia ya Algeria
Kuanzia mwaka 642 vikosi vya Waislamu Waarabu kutoka Misri walishambulia eneo la Afrika ya Kaskazini. Mwanzoni hawakufaulu kuwashinda Wabizanti lakini, baada ya uhamisho wa serikali ya makhalifa kutoka Medina kwenda Dameski, Waumawiya walikaza jitihada huko Afrika ya kaskazini.

neg:
Ugaidi katika Afrika Chini ya Sahara: Boko Haram na al-Shabaab
al-Shabaab wanavipiga vikundi vichache, kama African Union Mission katika Somalia (AMISOM), jeshi la Marekani, na Forces of the Federal Republic of Somalia (FFRS). Nchi ya Somalia imekosa utulivu na serikali halali kwa muda mrefu. Katika mwaka wa elfu moja mia tisa tisini na moja (1991), serikali ya Mohamed Siad Barre iliondoka na vita ilianza. Sasa, jeshi la AMISOM linawatumia wanajeshi kimsingi kutoka Kenya, Uganda, Burundi na pia Nigeria, Sierra Leone na Djibouti kutengeneza jeshi la elfu kumi na saba ya watu. Major General Fred Mugisha ameamuru AMISOM kutoka mwaka wa elfu mbili kumi na moja (2012) mpaka sasa na yeye anatoka Uganda. Maj. Gen. Mugisha anataka kutumia mikakati ya usalama na pia mikakati ya jeshi kuishindwa al-Shabaab. Yeye alisema katika mwaka wa elfu mbili kumi na moja (2011) kwamba : Tunahitaji msaada wa wote wa amani na upendo wa Wasomalia kutusaidia kurejesha amani na utulivu kwa mji. Tunawaomba raia ili kusaidia serikali yao na kujitenga na kukataa wahalifu.”

neg:
Daish
Kundi hilo lilianza kama Jama'at al-Tawhid wal-Jihad mwaka 1999, likawa na jina Tanzim Qaidat al-Jihad fi Bilad al-Rafidayn — maarufu kama al-Qaeda nchini Iraq (AQI) — lilipojiunga na al-Qaeda mwaka 2004. Kuanzia Agosti 2003 lilianza mapigano nchini Iraq, na mnamo Januari 2006 liliungana na makundi mbalimbali ya Wasuni wengine kuunda Mujahideen Shura Council, ambayo mnamo Oktoba 2006 ilitangaza "Islamic State of Iraq" (ISI).

neg:
Historia ya Sudan
Majaribio ya vita za jihadi dhidi ya Wabelgiji katika jimbo la Ikweta na dhidi ya Waitalia katika Eritrea yalishindikana pia.
Mwaka 1895 mkuu wa jeshi la pamoja la Misri na Uingereza, jenerali Horatio Kitchener aliamua kulipiza kisasi kwa vita ya 1885 akaongoza jeshi kubwa dhidi ya Sudan. Kwa kutumia meli za mvuke kwenye mto Nile na kujenga reli akasongea mbele hadi Omdurman.

neg:
Osama bin Laden
Katika miaka iliyofuata yalitokea mashambulio mbalimbali dhidi ya wanajeshi na taasisi za Kimarekani yaliyoendeshwa na wanajihadi mbalimbali kama vile huko Yemen 1992 na shambulio la 1993 dhidi ya World Trade Center mjini New York. Haijulikani hadi leo ni kiasi gani ya kwamba Osama na Al Qaida yalioshiriki katika mipango hii lakini watendaji walikuwa watu wenye mawasiliano na Bin Laden. Pia alitoa pesa kwa vita ya harakati ya kijihadi ya Groupe Islamique Armee nchini Algeria na kuhubiri dhidi ya serikali ya Saudia. Hapo Saudia ilifuta uraia wake na kukamata mali yake nchini. Familia ya bin Laden ilitangaza ya kwamba walimfukuza katika ukoo.

neg:
Anwar Sadat
Mwaka 1973 aliongoza Misri katika Vita ya Yom Kippur dhidi ya Israeli akafaulu kurudisha rasi ya Sinai kutoka utawala wa Israeli. Kufaulu hapo kulimfanya shujaa wa taifa akatumia heshima hii kwa majadiliano na Israeli na mkataba wa amani wa mwaka kati ya Misri na Israel. Mwaka 1977 Sadat alikuwa rais wa kwanza wa nchi ya Kiarabu aliyefika mwenyewe nchini Israel na kuhutubia bunge la Knesset.

neg:
Ayman Mohyeldin
Ayman amewahi kutoa habari za matukio makubwa katika nchi za Kiarabu kama vita vya Iraq, Uchaguzi wa kwanza uliohusisha wapigianaji urais walikuwa wengi nchini Misri 2005, Israeli kutoka Gaza na uchaguzi wa Palestina mwaka wa 2005 katika Ukanda wa Gaza. Amesafiri sana katika nchi za Kiarabu akiripotia kuhusu bomu la Sharm al-Sheikh (Julai 2005) na kuripuliwa kwa Hoteli ya Jordan (Novemba 2005).

neg:
Misri (1805-1881)
Kipindi cha 1840-79 ndicho kilikuwa cha mpito kwa Misri kutoka ukabaila kwenda kwenye hatua za mwanzo za uchumi wa kibepari ambao kwa kiwango kikubwa ulikuwa wa kilimo. Kwa kweli, sera ya serikali kumilki ardhi ilikuwa ni matayarisho ya umilikaji ardhi wa binafsi. Mwaka 1858, sheria ilipitishwa ambayo ilianzisha haki ya umilikaji binafsi wa ardhi na ilipofika 1880 watu kadhaa walikuwa wameshajitwalia maeneo makubwa ya ardhi.

neg:
Al-Qaeda
Kuanzia mwaka 1987, Azzam na Bin Laden walianza kujenga makambi ndani ya Afghanistan. Jukumu la mujahideen wa kujitolea wa kigeni, au "Waarabu wa Kiafghan", na MAK katika vita hiyo si moja kubwa. Wakati juu ya wamujahideen wa Afghanistan 250,000 wakipigana na Wasovieti na serikali ya kikomunisti ya Afghanistan, inakadiriwa kwamba kamwe kulikuwa na zaidi ya mujahideen wa kigeni 2000 vitani wakati wowote ule. Hata hivyo, walijitolea mujahedeen wa kigeni kutoka nchi 43 na idadi ya walioshiriki katika harakati za Afghanistan kati ya 1982 na 1992 wameripotiwa kuwa 35,000.

neg:
Al-Qaeda
Osama Bin Laden alielezea asili ya jina hilo katika mahojiano na mwandishi wa habari wa Al Jazeera Tayseer Alouni katika Oktoba 2001:
Imesemekana kuwa hati mbili zilizochukuliwa kutoka ofisi ya Sarajevo ya Benevolence International Foundation zinathibitisha kwamba jina halikuchukuliwa tu na wanaharakati hao wa mujahid na kwamba kundi linaloitwa al-Qaeda lilianzishwa mwezi Agosti 1988. Hati zote mbili zina dakika za mikutano iliyofanyika kuanzisha kikundi kipya cha kijeshi zenye jina "al-Qaeda".

neg:
Khartoum
Kuongezeka kwa idadai ya wakazi:
Khartoum ilianzishwa mwaka 1820/21 na mtawala wa Misri Mehmed Ali kama kambi la jeshi mahali mito miwili ya Nile inapokutana. Wafanyabiashara wenyeji na Wamisri hawakuchelewa kujenga karibu. Kituo kipya ikawa kitovu cha biashara kwa ajili ya maeneo makubwa ya Sudan, hasa biashara ya meno ya ndovu, mpira wa miti, manyoya ya mbuni kwa ajili ya masoko ya Ulaya na watumwa kwa ajili ya masoko ya Misri, Uturuki na Uarabuni.
Sehemu kubwa ya karne ya 19 Khartoum ilikuwa na nyumba ndogo za udongo na mitaa nyembamba. Nyumba kubwa za pekee zilikuwa ikulu ya gavana wa Misri, msikiti mkuu, kanisa la Wakopti, misioni ya Wakatoliki tangu 1847 na nyumba kadhaa ya wafanyabiashara Wagiriki na wazungu wengine. Palikuwa na ofisi za kibalozi za Austria na Uingereza. Idadi ya wakazi ilifikia takriban 50,000 ambao wengi walikuwa Waarabu na watumwa Waafrika.

neg:
Al-Qaeda
Al-Qaeda imetekeleza jumla ya mashambulizi sita kuu ya kigaidi, nne zao katika jihad yake dhidi ya Marekani. Katika kila kesi uongozi ulipanga shambulizi miaka mapema, ikipanga usafirishaji wa silaha na mabomu na kutumia biashara zake ya kutoa privatized ushirika pamoja na utambulisho safehouses na uongo.

neg:
Misri (1805-1881)
Kabla ya karne ya kumi na tisa, ardhi ilisimamiwa na wamultazim ambao jukumu lao kuu lilikuwa kukusanya mapato yaliyohitajika toka kwenye vijiji vyao na kuyapeleka hazina kuu. Hata hivyo, madaraka waliyokuwa nayo wamultazim juu ya ardhi yalionekana kwamba yangekwamisha maendeleo ya Misri kama taifa unganifu la kisasa. Ili kutatua tatizo hili, Muhammad Ali Pasha alibuni sera ya mgawanyo wa ardhi ambapo ardhi yote inayofaa kwa kilimo nchini Misri iligawanywa katika baadhi (kategoria) sita ambazo ziligawiwa kwa matabaka ya watu yafuatayo: familia ya Muhammad Ali Pasha na maofisa wa kijeshi; Mamluki; Maulama; watawala wa kigeni nchini Misri; Mafallahin (wakulima wadogo wadogo); na Mabedui.

neg:
Misri
Mwaka 525 KK mfalme wa Uajemi aliteka Misri. Kwa kipindi kifupi Wamisri waliweza kuwaondoa tena na kuendelea chini ya watawala wazalendo.

neg:
Ugaidi katika Afrika Chini ya Sahara: Boko Haram na al-Shabaab
Katika mwaka wa elfu mbili na mbili (2002) kikundi cha wakuu wa dini ya Kiislamu na kiongozi aliyeitwa Mohammed Yusuf katika Borno, Nigeria kilitengeneza kikundi cha “Boko Haram”. Yusuf alianzisha shule ya Kiislam kwa watu maskini na yeye alikuwa na imani nyingi kama Maitatsine. Kikundi cha Boko Haram kilitaka kutengeneza nchi ya Kiislamu pamoja na sehemu ya kusini ya nchi. Kuanza Yusuf na kikundi chake kilikuwa cha itikadi kali, lakini si cha vurugu. Katika mwaka wa elfu mbili na tisa (2009), watu wachache wa kikundi walikataa kuvua kofia ya pikipiki wakati walipokuwa wamepanda pikipiki na walipigana na polisi. Maandamano ya vurugu yalianza na watu mia nne walikufa. Mohammed Yusuf alikamatwa na alihojiwa, na hatimaye polisi waliamua yeye akiwa bila hukumu. Baada ya hatua hii, Boko Haram ilianza kufanya vurungu sana na kiongozi mpya anayeitwa Abubakar Shekau.

neg:
Susan Mashibe
Baada ya tukio la mfuatano wa mashambulizi manne yaliyotekelezwa na kundi la kigaidi la Al-Qaeda katika jengo maarufu la biashara (World Trade Center) nchini Marekani mnamo 11 Septemba 2001, Susan aliamua kurudi Tanzania na baadaye mwaka 2003 alianzisha kampuni iitwayo Tanjet ambayo kwa sasa inaitwa VIA.

neg:
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Jumuiya ya Nchi za Kiarabu ilianzisha taasisi iliyoitwa "Serikali kwa Palestina yote" (ing. All-Palestine Government, ar. حكومة عموم فلسطين "hukumat 'umum Filastin") wakati wa vita (1948) iliyotambuliwa na nchi za Kiarabu isipokuwa milki ya Yordani. Ilikuwa na mamlaka fulani katika Ukanda wa Gaza pekee, ikafanya kazi chini ya usimamizi wa Misri na mwisho wa 1948 ilipelekwa Kairo ikafutwa na serikali ya Misri mwaka 1959.

neg:
Al-Qaeda
Ingawa kwa wakati mmoja ilihusishwa na al-Qaeda, katika Septemba ya 2009 LIFG ilikamilisha "kodi" mpya kwa jihad, hati ya kidini yenye kurasa 417 inayoitwa "Corrective Studies". Kutokana uaminifu wake na ukweli kwamba wanajihadi wengine kadhaa maarufu katika Mashariki ya Kati wamegeuka dhidi ya al Qaeda, uso kuhusu LIFG inaweza kuwa hatua muhimu kuelekea kuvunja usajili wa al Qaeda.

neg:
Osama bin Laden
Osama bin Mohammed bin Awad bin Laden (kwa Kiarabu: أسامة بن محمد بن عوض بن لادن "ʾusāmah bin muḥammad bin ʿawaḍ bin lādin"); * 10 Machi 1957 – + 2 Mei 2011, alikuwa mwanzilishi na kiongozi wa kundi la kigaidi la Al Qaida.

neg:
Ugaidi katika Afrika Chini ya Sahara: Boko Haram na al-Shabaab
Sheikh Aweys alitaka kuzingatia malengo ya nchi tu na Sheikh Moktar Ali Zubeyr (au Godane) alitaka kuenea kimataifa. Hatimaye, Godane alishinda na al-Shabaab kiliahidi utii mpaka al Qaeda mwaka wa elfu mbili na kumi na mbili (2012). Yeye alifariki mwaka wa elfu mbili na kumi na nne (2014) kutoka bomu na ndege zisizo kuwa na rubani Marekani, na sasa Abu Ubaidah au Ahmed Omar ni kiongozi wa al-Shabaab. Yeye anapenda kushambulia vituo vya tassisi zisizo za kiserikali (NGOs) na Umoja wa Mataifa na kuwaaajiri vijana kutoka Kenya na nchi zengine.

neg:
Al-Qaeda
Al-Qaeda (pengine imeandikwa al-Qaida; kutoka Kiarabu "al-qa'idah," "msingi") ni kikundi cha Kiislamu kilichoanzishwa kati ya Agosti 1988 na mwanzoni mwa 1990.

neg:
Al-Qaeda
Wengi wa mujahedeen ambao baadaye walijiunga na Wataliban walipigana kando ya kundi la mkereketwa wa vita Nabi Muhammad Mohammadi la Harkat i Inqilabi wakati wa uvamizi wa Urusi. Kundi hili pia lilipata uaminifu wa wapiganaji wengi Waarabu wa Kiafghani.

neg:
Historia ya Sudan
Dola la Mahdi (kwa Kiarabu المهدية, "mahdiyya") lilianzishwa na Muhammad Ahmad Al-Mahdi mwaka 1881 alipojitangaza kuwa mahdi kufuatana na imani ya Kiislamu akaongoza uasi dhidi ya Misri iliyotawala Sudan ikisimamiwa yenyewe na Uingereza.

neg:
Washia
Kihistoria palikuwa na vikundi vingi vingine kama vile Wafatima waliotawala Misri kati ya 953 na 1171 BK.

neg:
Nation of Islam
Baada ya kutoweka kwa Fard mnamo Juni 1934, Nation of Islam liliongozwa na Elijah Muhammad, ambaye alianzisha mahali mbalimbali pa kuabudia ambapo alipaita (Mahekalu au Misikiti), shule iliyoitwa Muhammad University of Islam, mabiashara, mashamba, na mashamba makubwa na ujenzi wa majengo ambayo yalikuwa Marekani na nje ya Marekani. Wakati wa uongozi wa Elijah Muhammad, kulikuwa na makundi kibwena, yaani, mivutano baina ya watu hawa na wale hadi kupelekea kuondoka kwa kiongozi mkubwa katika shirika Bwana Malcolm X na kuamua kuwa dhehebu la Sunni. Baada ya kifo cha Elijah Muhammad mnamo 1975, mtoto wake Warith Deen Mohammed kabadili jina la jumuia na kuliita "World Community of Islam in the West" (na mara mbili baada ya hapo), na baadaye alijaribu kulirudisha shirika katika muundo mkuu wa Kiislamu wa itikadi za Kisunni.

neg:
Ugaidi katika Afrika Chini ya Sahara: Boko Haram na al-Shabaab
al-Shabaab kiliundwa kutoka mabaki ya Al-Itihaad Al-Islamiya (AIAI). Baada ya kuanguka ya serikali ya Somalia katika mwaka wa elfu moja mia tisa tisini na moja (1991), Al-Itihaad Al-Islamiya kiliunda kulazimisha sheria ya Uislam (“Shariah law”) , lakini Ethiopia ilitazama maendeleo ya Islamism, Wahhabism na Salafism kama tishio kubwa kwa sababu Ethiopia kimsingi ni nchi ya Kikristo. Jeshi la Ethiopia liliingia Somalia na liliharibu makundi ya Al-Itihaad Al-Islamiya na Muungano wa Mahakama za Kiislam (ICU) katika shughuli za mwaka wa elfu mbili na nne (2004) na elfu mbili na sita (2006). Vipande vilivyobaki vya makundi vilichanganya kutengeneza al-Shabaab au “vijana” na al-Shabaab kilikua kwa haraka sana. Katika mwaka wa elfu mbili na tisa (2009), Jeshi la Ethiopia liliondoka na wanachama wa al-Shabaab walipigana wenyewe kuhusu mawazo ya viongozi wawili.

neg:
Misri (1805-1881)
Ufufuaji wa Misri ulikuwa na athari iliyofika mbali. Baadhi ya maeneo barani Afrika kama vile Sudan, Ethiopia, Pembe ya Afrika (eneo la Kaskazini mashariki mwa Afrika) na eneo la Maziwa Makuu katika Afrika ya Kati yalipambana kwa mara ya kwanza na ubepari wa Misri uliobuniwa wakati wa kipindi cha mvuvumko. Mzinduko wa Misri pia ulitishia “mpango wa dunia” kama ulivyokuwa wakati huo, na mataifa yenye makoloni yaliona suluhisho la tishio hili ni upunguzaji wa silaha kwa Afrika.

neg:
Muhammad Ali Pasha
Hata kama alipaswa kukubali rasmi ukuu wa Sultani wa Osmani na kutawala kama gavana wake, alifanya Misri kuwa nchi ya kujitegemea akaunda nasaba ya watawala wa Misri walioendelea hadi mwaka 1952.

neg:
Al-Qaeda
Baadhi wamesema kuwa "bila ya maandiko" ya mwandishi na muwazaji wa Kiislamu Sayyid Qutb "al-Qaeda isingekuwepo." Qutb alihubiri kwamba kwa sababu ya ukosefu wa sheria ya Sharia ulimwengu wa Kiislamu haukuwa tena wa Kiislamu, ikiwa imerudia ujinga wa kabla ya Uislamu unaojulikana kama jahiliyyah.

neg:
Ndugu Wadogo
Upande wa Afrika, misheni ya Moroko iliendelea hadi alipouawa Mfransiskani wa Italia (1532) ikafunguliwa tena na Wakapuchini (1624-1700), wakifuatwa na Pekupeku (kuanzia 1630). Huko Tunisia Wakapuchini walipojaribu mara ya pili walifaulu kufungua nyumba (1674). Huko Libya Wariformati (1630), halafu Wakapuchini waliendelea muda mrefu kwa matunda mengi. Huko Misri Wafransiskani waliendelea hadi karne XIX. Afrika Magharibi (Gine, Kepuvede, Siera Leoni) walifanya kazi zaidi Wakapuchini (kuanzia 1634), ingawa walifukuzwa mara kadhaa. Wafransiskani walianzisha misheni ya kudumu Kepuvede (1656), iliyoeneza kazi yake hadi Siera Leoni. Misheni bora ni ile ya Wakapuchini Kongo-Angola (1645-1835), ingawa kulikuwa na matatizo mengi (kwa miaka 100 walifia huko wamisionari 144). Aliyeianzisha alikubaliwa kufungua nyingine Nijeria (1651-1693). Wakapuchini walianzisha misheni nyingine ya kudumu katika kisiwa cha Saotome (1686) wakihudumia hata Wakristo wa pwani.

neg:
A Tribe Called Quest
A Tribe Called Quest ni kundi la muziki wa hip hop kutoka nchini Marekani. Kundi lilianzishwa mnamo mwaka wa 1985, na linaunganishwa na rapa/mtayarishaji Q-Tip, rapa Phife Dawg aka Phife Diggy (Malik Taylor), na DJ/mtayarishaji Ali Shaheed Muhammad.

neg:
Al-Qaeda
Tarehe 29 Desemba 1992, shambulizi la kwanza la kigaidi la al-Qaida lilifanyika wakati mabomu mawili yalipolipuliwa Aden, Yemen. Shabaha ya kwanza ilikuwa hoteli ya Mövenpick na ya pili ilikuwa pahali pa kuegeza magari katika hoteli ya Goldmohur.

neg:
Gamal Abdel Nasser
Gamal Abdel Nasser (kwa Kiarabu جمال عبد الناصر gamal abd-an-nasir); (Alexandria, 15 Januari 1918; Kairo, 28 Septemba 1970) alikuwa mwanajeshi na rais wa Misri katika miaka 1954 hadi 1970.

neg:
Jihadi ya Kiislamu ya Misri
Pamoja na Osama bin Laden walirudi Afghanistan walipopata nafasi katika maeneo chini ya Taliban. Al-Jihad ikaendelea na mipango kama shambulio dhidi ya ubaolzi wa Misri nchini Pakistan ya 1995 walipouawa watu 16. Mbinu wa tendo hili lilikuwa kielelezo kwa mashambulio ya kigaidi ya 7 Agosti 1998 katika Afrika ya Mashariki dhidi ya balozi za MArekani huko Nairobi na Dar es Salaam.

neg:
Joseph Kony
Juhudi nyingi za kimataifa za kuleta amani na kukomesha utekaji nyara wa watoto na Kony na Wanamugambo wa kundi lake la Lord's Resistance Army zilifanyika kati ya 1996 na 2001. Juhudi zote zilishindwa kumaliza utekaji nyara wa watoto, ubakaji, askari-jeshi watoto mauji ya raia ikiwemo usambuliaji wa kambi za wakimbizi. Baada ya shambulizi la tarehe 11 Septemba Marekani ilitangaza rasmi wanamugambo wa Lord's Resistance Army kuwa kundi la kigaidi na Joseph Kony kuwa gaidi.

neg:
Osama bin Laden
Wanajeshi kadhaa wa Marekani waliendelea kukaa katika Saudia hata baada ya ushindi juu ya Irak katika vita
Hapo bin Laden alianza kupinga waziwazi siasa ya serikali yake. Kutokana na ugomvi huu aliamua kuhamia nchi ya Sudan alipotumia utajiri wake kuanzisha miradi, mashamba na makampuni lakini pia makambi kwa ajili ya vijana wafusi wa Uislamu mkali waliomfuata na kuhamia Sudan. Alikaa karibu na viongozi wa kundi la Al-Jihad ya Misri waliowahi kushirikiana naye Afghanistan na kupambana dhidi ya serikali ya rais Mubarak.

neg:
Misri
Hadi mwaka 969 Misri ilitawaliwa na watawala Waislamu Wasunni waliokuwa kwa jina magavana na wawakilishi wa makhalifa huko Dameski au Baghdad, lakini zaidi watawala wa kujitegemea hali halisi. Mwaka 969 Wafatimi kutoka sehemu za Tunisia ya leo walivamia na kuteka nchi wakianzisha ukhalifa wao. Wafatimi walikuwa Waismaili, wakati ule mwelekeo wa kimapinduzi ya Shia. Walianzisha makao makuu yao nje ya Fustat na Babylon wakaiita "Al-Qahira", yaani mwenye ushindi, na hii ilikuwa chanzo cha Kairo ya leo.

neg:
Al-Qaeda
Al Qaeda iligeukia na intaneti kutoa video zake ili kuwa na uhakika ingepatikana bila kusahihishwa, kuliko hatari ya uwezekano wa wahariri al Jazeera kuhariri wa video na kukatwa nje chochote muhimu kifalme wa Saudi familia. Ujumbe wa Bin Laden wa Desemba 2004 ulikuwa shadidi zaidi kuliko kawaida katika hotuba hii, kudumu zaidi ya saa moja.

neg:
Jihadi ya Kiislamu ya Misri
Hatua zilizochukuliwa dhidi ya Sudan iliyowapa magaidi nafasi ya kuwa wageni iliongeza shindikizo dhidi yao. Viongozi walipoamua kuwaua dhidi ya ombi la serikali ya Sudani vijana wadogo walioshtakiwa kushirikiana na polisi ya siri ya Misri ilileta azimio la Sudan kuwafukuza wanajihadi nchini.

neg:
Al-Qaeda
Katika mwaka wa 1993, Ramzi Yousef alitumia lori lililobeba bomu kushambulia World Trade Center jijini New York. Shambulizi hili lilikusudiwa kuvunja msingi wa Mnara wa Kwanza ili kuigonganisha na Mnara wa pili, na kuyaangusha chini majengo yote mawili.

neg:
Uislamu nchini Misri
Tangu mwaka 1980, Misri huhesabiwa kama taifa la kidini ijapokuwa haijatambulika rasmi.

neg:
Al-Qaeda
Kwa ukubwa, ilikuwa si mpaka mwishoni mwa miaka ya 1990 ndipo al-Qaeda ilianza mafunzo kwa Wapalestina. Hii si kupendekeza kuwa wapiganaji wa upinzani hawajawakilishwa vyema katika mtandao kwani idadi ya Wapalestina, wengi kutoka Yordani, walitaka kujiunga na wamejitokeza kutumikia majukumu makubwa nchini Afghanistan. Badala yake, makundi makubwa kama Hamas na Islamic Jihad ya Kipalestina ambayo hushirikiana na al-Qaeda katika sehemu nyingi-wamekuwa na matatizo kukubali muungano wa kimkakati, wakiogopa kuwa Al-Qaeda itachukua seli zao ndogo. Hii inaweza kuwa imebadilika hivi karibuni, kwani huduma za usalama na ujasusi za Israel zinaamini al-Qaeda imeweza kujiingiza ndani ya washirika kutoka Maeneo Yaliyonyakuliwa na kuingia Israeli, na inangojea wakati mwafaka wa kufanya mashambulizi.

neg:
Al-Qaeda
Kulingana na Wright, jina halisi la kundi halikuwa likitumika katika maongeo ya umma kwa sababu "uwepo wake bado ulikuwa siri iliowekwa na watu wachache wa karibu." Utafiti wake unaonyesha kuwa al-Qaeda iliundwa katika mkutano wa 11 Agosti 1988, kati ya "viongozi waandamizi kadhaa" wa Egyptian Islamic Jihad, Abdullah Azzam, na Osama Bin Laden, ambapo ilikubaliwa kuunganisha fedha za Bin Laden na utaalamu wa shirika la Islamic Jihad na kuchukua ya njia ya jihadi mahali pengine baada ya Wasovieti kujiondoa kutoka Afghanistan.

neg:
Algeria
Kuanzia mwaka 642 vikosi vya Waislamu Waarabu kutoka Misri walishambulia eneo la Afrika ya Kaskazini. Mwanzoni hawakufaulu kuwashinda Wabizanti lakini, baada ya uhamisho wa serikali ya makhalifa kutoka Medina kwenda Dameski, Waumawiya walikaza jitihada huko Afrika ya kaskazini.

neg:
Ukanda wa Gaza
Kanda hili ni kati ya mabaki ya Palestina ya Kiingereza yasiyotwaliwa na Israel wakati wa vita ya Kiarabu-Kisraeli ya 1948 na kuwa kimbilio kwa wakimbizi wengi Wapalestina waliowahi kukaa katika sehemu zilizokuwa Israel. Kati ya 1948 hadi 1967 lilitawaliwa na Misri. Tangu vita ya siku sita ya 1967 kanda lilikuwa chini ya Israel. Tangu 1994 ilikabidhiwa kwa mamlaka ya Palestina lakini Israel iliendelea kuwa na vijiji vya Waisraeli na vituo vya kijeshi ndani yake. Mapigano ya intifada yaliongezeka kuwa makali na kusababisha vifo vingi. Tangu 2005 Israel iliondoa wakazi na wanajeshi wake wote.

neg:
Al-Qaeda
Noman Benotman, Muarabu wa zamani wa Afghanistan na mpiganaji wa Kundi la Kupambana la Kiislamu la Libya, akajitokeza kwa umma na barua ya wazi ya kumkosoa Ayman al Zawahiri Novemba 2007 baada ya kuwavuta waandamizi wa uongozi wa zamani wa kundi lake waliofungwa jela kuingia katika mazungumzo ya amani na serikali ya Libya Wakati Ayman al Zawahiri akitangaza kuunganisha wa kikundi hicho na Al Qaeda katika Novemba 2007, serikali ya Libya iliyotolewa 90 wanachama wa kikundi kutoka gerezani miezi kadhaa baadaye baada ya "walikuwa alisema kuwa sagts upp ghasia."

neg:
Taarab
Katika miaka ya 1950 wanawake tisa wa Tanga walijikusanya na kuanzisha kikundi cha kuimba walichokiita Raha til Fuad maana yake Raha ya Moyo. Akina mama hawa chini ya bibie aliyeitwa Mama Akida au aka Mama Lodi, waliendesha kikundi chao wakiwa wanaimba nyimbo za Siti Binti Sadi na tungo zao ambazo waliimba katika melody ya nyimbo za Kihindi zilizotamba wakati huo. Kundi hili liliendelea na kuanza kuruhusu wanaume kujiunga hasa wakiwa wapiga vyombo, akiwemo mtoto wa Mama Akida, Akida Jumbe hatimaye alijiunga na kundi hili kama mpiga accordion kwenye mwaka 1962. Kundi hili ambalo baadaye lilikuja kuitwa Young Noverty, liliendelea mpaka kukaweko na mgawanyiko uliozaa kundi la Shaabab Al Waatan.

neg:
Mohamed Zidan
Mohamed Abdulla Zidan (kwa Kiarabu: محمد عبدالله زيدان) (amezaliwa 11 Desemba,1981 katika mkoa wa Port Said, Misri) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka katika nchi ya Misri, ambae ni mshambuliaji katika klabu ya Ujerumani ya Borussia Dormund na pia katika timu ya taifa ya Misri.

neg:
Jihadi
Waislamu kadhaa wanaitumia pia kwa maana ya kueneza Uislamu kwa njia ya silaha na matishio. Hapa kuna hata vikundi kama Al Qaida na Boko Haram wanaotumia mbinu za ugaidi kwa jihadi jinsi wanavyoielewa. Ingawa idadi yao si kubwa kati ya Waislamu kwa jumla, watu wengi nje ya Uislamu wanaelewa neno hasa kwa maana inayotangazwa na hao.

neg:
Al-Qaeda
Tarehe 23 Februari 1998, Osama Bin Laden na Ayman al Zawahiri, kiongozi wa Jihad ya Kiislamu ya Misri (EIJ), pamoja na viongozi wengine watatu wa Kiislamu, walitia saini pamoja na wakatoa Fatwa (tangazo la kidini linalofungamana) ikiwaita Waislamu kuwaua Wamarekani na washirika wao ambapo wanaweza, wakati wanaweza. Chini ya bendera ya World Islamic Front for Combat Against Jews and Crusaders wao walisema:

neg:
Al-Qaeda
Hadi mwisho wa 2004, serikali ya Marekani alitangaza kwamba theluthi mbili ya waandamizi al-Qaeda takwimu kuanzia mwaka 2001 alikuwa alitekwa na kuhojiwa na CIA: Abu Zubaydah, Ramzi bin al-Shibh na Abd al-Rahim al-Nashiri katika 2002; Khalid Sheikh Mohammed mwaka 2003; na Saif al Islam el Masry mwaka 2004. Mohammed Atef na wengine kadhaa waliuawa.

neg:
Twariqah Ahmadiyah Idrisiyah
Sheikh Muhammad Al-dandarawi (Qadasallahu Sirrahu) alizaliwa huko mji wa Dandara, nchini Misri mnamo mwaka 1813. Sheikh huyu alikuwa ni Muridi wa Sayidna Sheikh Ibrahim Ar-Rashid Qadasallahu Ruhahu , mbali ya kupewa khirqah ya Twariqah na sheikhe lake alirithi pia uchamungu, elimu na harakati za kida'awa kueneza twariqah hii katika miji mbali mbali duniani.

neg:
Al-Qaeda
Jina hili linatoka katika jina la Kiarabu "qā'idah," ambalo lina maana ya "msingi" na pia inamaanisha kambi la kijeshi. Silabi ya kwanza "al-" ni makala "ya" uhakika "the" ya lugha ya Kiingereza katika Kiarabu.

neg:
Amr Diab
Amr Diab alizaliwa mnamo tarehe 11 Oktoba 1961 mjini Port Said, Misri kutoka katika familia ya kisanii. Baba yake, Mzee Abdul Basset Diab, alikuwa mfanyakazi wa Shirika la Mfereji wa Suez na alikuwa mwenyekiti wa kampuni ya ujenzi iliyokuwa inajulikana kwa jina la Marine Construction & Shipbuilding huko Mfereji wa Suez. Baba yake mzazi alihusika vilivyo katika kutia utambi harakati za awali za kazi ya muziki ya Diab. Diab, katika umri wa miaka sita, alianza kupata umaarufu baada ya kuimba wimbo wa taifa la Misri "Bilady, Bilady, Bilady" katika kumbukizi za kila mwaka mnamo Julai 23 huko Port Said mbele ya hayati Gamal Abdel Nasser. Matokeo yake, akazawadia gitaa kutoka kwa gavana wa Port Said kipindi hiko, na kuanza kutambulika nchi nzima. Diab ni mhitimu wa shahada ya muziki wa Kiarabu kutoka katika Chuo Kikuu cha Sanaa cha Kairo ("Cairo Academy of Arts) mnamo mwaka wa 1986.

neg:
Schutztruppe
Chanzo cha jeshi hili kilikuwa kikosi kilichoajiriwa na Hermann von Wissmann mwaka 1889 kwa niaba ya Dola la Ujerumani kwa kusudi la kukomesha vita ya Abushiri kwenye pwani la Afrika ya Mashariki. Hapa wakazi wa pwani la Tanzania ya leo walipinga majaribio ya Kampuni ya Kijerumani kwa Afrika ya Mashariki ya kushika utawala juu ya pwani. Wissmann aliajiri maafisa 21 na maafande 40 kutoka Ujerumani akaelekea Afrika. Njiani alipita Misri akawaajiri askari Wasudan 600 kutoka jeshi la Misri (walioachishwa kazi wakati ule kutokana na kupungukiwa kwa jeshi la Misri baada ya vita ya Mahdi). Baadaye askari 150 Wazulu waliajiriwa katika Msumbiji kama nyongeza. Jeshi hili lilijulikana kama "Wissmanntruppe" (kikosi cha Wissmann). Kwa kutumia silaha za kisasa kama bombomu walifaulu kushinda upinzani dhi ya utawala wa Kijerumani.

neg:
Al-Qaeda
Katika mwaka wa 2007, Sayyed Imam Al-Sharif, Mwarabu mshawishi wa Afghanistan aliyefungwa jela, "kiitikadi mwandamizi mzazi wa Al Qaeda", na msaidizi wa zamani wa takfir, aliondoa msaada kutoka al Qaeda na kitabu "Wathiqat Tarshid Al-'Aml Al-Jihadi fi Misr w'Al-'Alam (Rationalizing Jihad in Egypt and the World)."

neg:
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Tarehe 15 Mei 1948 majeshi ya Misri, Yordani, Lebanoni, Syria na Irak yaliingia Palestina yakatwaa maeneo ya Kiarabu na kushambulia makazi ya Kiyahudi. Katika vita ya miezi 10 jeshi la Israeli lilifaulu kusimamisha wapinzani na kuwarudisha nyuma. Jeshi la Kiarabu pekee lenye uwezo lilikuwa Kikosi Arabu cha Yordani. Wakati wa kusimamisha mapigano Israeli ilikuwa imeongezeka maeneo yake ikatawala asilimia 78 za eneo la kukabidhiwa la awali yaani maeneo yote yaliyowahi kukusudiwa na Umoja wa Mataifa kwa ajili ya Dola la Kiyahudi pamoja na nusu ya maeneo yaliyokusudiwa kwa ajili ya Dola la Kiarabu.

neg:
Ugaidi katika Afrika Chini ya Sahara: Boko Haram na al-Shabaab
Boko Haram ni kikundi kingine kilichoanza kuwa maarafu na utekaji wa wasichana 234 katika mwaka wa elfu mbili kumi na nne (2014) kutoka mji wa Chibok, lakini kilikuwa kimeundwa mapema zaidi. Kikundi kiliundwa rasmi katika mwaka wa elfu mbili na mbili (2002), lakini mara ya kwanaza hakikutumia vurungu. Kikundi kilianza kutumia vurungu baada ya mfululizo wa migogoro na serikali ya Nigeria katika mwaka wa elfu mbili na tisa (2009). Pia, imani zao zilikuwepo kwa muda mrefu kabla ya kundi (kama 1970s).

neg:
Anwar Sadat
Ingawa Wamisri wengi walikubali mkataba wa amani, hasa kwa sababu ulirudisha Sinai kwa Misri, wengine walisikitika, hasa Jumuiya ya Ikhwan Muslimin waliokataa kabisa. Pia nchi nyingine za Kiarabu zinazounganishwa katika Jumuiya ya Nchi za Kiarabu -isipokuwa Sudan- zilikataa mkataba huo wa amani zikatenga Misri katika jumuiya hii hadi 1989. Sababu ilikuwa ya kwamba mkataba huo haukutaja suala la dola au nchi kwa Wapalestina waliokuwa wakimbizi tangu kufukuzwa kwao wakati wa kuundwa kwa Israel mwaka 1948.

neg:
Khalifa
Waabbasi walitwala mjini Baghdad hadi mnamo mwaka 945. Khalifa mashuhuri hasa kati hao alikuwa Harun ar-Rashid aliyebadilishana mabalozi na Uchina na Kaisari Karolo Mkuu mnamo mwaka 802. Baadaye nguvu ya kitawala ilikuwa mkononi wa viongozi wa vikosi vya ulinzi wasiokuwa Waarabu lakini Wajemi au Waturuki. Mwaka 1258 Wamongolia walishambulia na kuharibu mji wa Baghdad na kumwua khalifa Al-Mustasim. Mjomba wake al-Mustansir aliweza kukimbilia Misri alipopewa cheo cha Khalifa na mtawala wa nchi Sultani Baibars. Makhalifa waliomfuata katika Misri walikuwa viongozi kwa jina tu waliowategemea kabisa watwala wa Misri.

neg:
Al-Qaeda
Usimamizi wake falsafa umeelezewa kama "umoja wa uamuzi na madaraka ya utekelezaji mikoani." Kufuatia vita dhidi ya ugaidi, imedhaniwa kwamba uongozi wa al-Qaida "umegawanyika kijiografia", na hili limepelekea "kuibuka kwa uongozi uliogawanywa kikanda" wa makundi yanayotumia jina la al-Qaeda.

neg:
Jihadi ya Kiislamu ya Misri
Watu wa Al-Jihad waliendelea kuchukua nafasi muhimu katika Al Qaida ya bin Laden ingawa kundi bado liliendelea na mipango yake ya pekee. Mwaka 2001 vikundi viwili viliungana rasmi kabla ya mashambulio ya kigaidi ya 11 Septemba 2001 katika Marekani.

neg:
Abd el Kader
Abd el Kader alizaliwa mnamo 1807 au 1808 katika familia ya wataalamu wa Kiislamu walioamini walitoka katika ukoo wa mtume Muhamad
Tangu utotoni alianza masomo ya dini. Alipokuwa na miaka 14 alifikia hadhi ya hafizi (mwenye kukariri kurani yote) na mwaka 1825 aliondoka kuelekea Makka kwenye safari ya hajj. Safarini aliongeza elimu yake akavutiwa na matengenezo ya Muhammad Ali Pasha aliyoyaona wakati alipopitia Misri. Alirudi Algeria miezi michache kabla ya uvamizi wa Kifaransa.

neg:
Muhammad Ahmad ibn Abd Allah Al-Mahdi
Hapa aliaga dunia tar. 22 Juni 1885. Dola lililoanzishwa naye likaendelea hadi 1895 likavamiwa na jeshi la Waingereza pamoja na Wamisri na kurudi chini ya utawala wa nchi hizo.

neg:
Abd el Kader
Mwaka 1830 Algeria ilivamiwa na Ufaransa na utawala wao ulichukua nafasi iliyowahi kuwa mikononi mwa Waosmani kwa miaka 300. Wakati wa jeshi la Ufaransa kufika Oran katika Januari 1831, baba yake Abd el-Kader aliongoza majaribio ya upinzani chini ya bendera ya jihadi.

neg:
Al-Qaeda
Katika mwaka wa 1996, al-Qaeda ilitangaza jihad yake ya kufukuza maslahi na majeshi ya kigeni kutoka ardhi walizofikiria kuwa za Kiislamu. Bin Laden alitoa Fatwa, ambayo ilifikia tamko la umma kutangaza vita dhidi ya Marekani na washirika wake wowote, na wakaanza kulenga rasilimali za al-Qaeda kuelekea mashambulizi makubwa. Pia kilichotokea tarehe 25 Juni 1996, ilikuwa ulipuaji bomu minara ya Khobar, ziko katika Khobar, Saudi Arabia.

neg:
Jeshi la Misri
Jeshi la Misri ni vikosi vya kijeshi vya nchi ya Misri.

neg:
Al-Qaeda
Wakati akiwa nchini Sudan Bin Laden alipoteza pasipoti yake ya Saudi na chanzo cha mapato yake kama mwitikio kwa kumkasirisha mfalme wa Saudi. Mgeuko mkuu kwa Bin Laden ulitokea mwaka wa 1993 wakati Saudi Arabia ilikubaliana na Oslo Accords ambayo iliweka njia ya amani kati ya Israel na Wapalestina.

neg:
Al-Qaeda
Maandiko ya mkutano wa Bin Laden na wengine tarehe 20 Agosti 1988, yanaonyesha al-Qaeda ilikuwa kundi rasmi: 'kimsingi ikiwa kundi binafsi la Kiislamu, ikiwa na lengo la kuinua neno la Mungu, kuifanya dini Yake kushinda.' Orodha ya mahitaji ya uanachama yalikuwa kama yafuatayo: uwezo wa kusikiliza, tabia nzuri, utiifu na kufa amana (bayat) kufuata wakubwa wa mmoja.

neg:
Misri (1805-1881)
Wazo la Misri huru halikutoka kwa Muhammad Ali Pasha. “Jeshi la Makhufu” (Coptic Legion) la jumuiya ya “Ndugu Huru” ya Jenerali Yakub lilikuwa tayari limekwisha kulitangaza, lakini vuguvugu lao lilivunjika kufuatia kumalizika kwa Msafara wa Wafaransa na kuondolewa kwa kiongozi wao. Wafaransa walihimiza wazo la Misri huru kupinga utamalaki wa Waingereza. Hata hivyo, mawazo ya Muhammad Ali Pasha ya uhuru wa Misri yalitofautiana na yale ya Waingereza au Wafaransa.

neg:
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Taasisi mpya ikaundwa mwaka 1964 kwa azimio la Jumuiya ya Nchi za Kiarabu ikaitwa PLO (Palestine Liberation Organization, ar.: منظمة التحرير الفلسطينية [[munaẓẓamat at-taḥrīr al-filasṭīniyyah) ambayo ni maungano ya vikundi mbalimbali ya Kipalestina. [[Shabaha]] yake ilikuwa "ukombozi wa Palestina". Serikali ya Misri ilikuwa na [[athira]] kubwa katika PLO. Harakati ya [[Fatah]] mwanzoni haikushiriki. PLO iliendesha vikundi vya wanamgambo ya [[Fedayin]] Wapalestina walioshambulia mipaka ya Israel mara kwa mara.

neg:
Misri baada ya mwaka 1882
Misri kwa karne nyingi ilikuwa rasmi sehemu ya Milki ya Osmani lakini katika karne ya 19 hali halisi ilisimamiwa na Uingereza hasa kwa shabaha ya kutawala mfereji wa Suez.

neg:
Kombe la Mataifa ya Afrika
Katika mwaka wa 1957 kulikuwa na mataifa tatu yaliyoshiriki katika shindano hili ambayo ni: Misri, Sudan na Ethiopia. Afrika ya Kusini walikuwa walikuwa washiriki katika shindano hili lakini walizuiwa kutokana na sera za ubaguzi nchini humo. Tangu wakati huo, mchuano huu umeenea, na kusababisha michuano ya kufuzu. Idadi ya walioshiriki katika fainali ya shindano hili ilifika 16 katika mwaka 1998 (timu 16 zilikuwa zishiriki katika shinano hili mwaka wa 1996 lakini Nigeria walijitoa na kubakia timu 15), na tangu wakati huo, imebaki kuwa timu 61 ndizo zinashiriki katika shindano hili. Timu hizi hugawanywa katika vikundi ambavyo kila kundi kina timu nne ambapo timu mbili bora katika kila kundi ndizo zinafaulu katika hatua ya ya pili.

neg:
Mkimbizi
Vita vya Iran na Irak kati ya mwaka wa 1980 hadi mwaka wa 1988, Irak kuivamia Kuwait mnamo mwaka wa 1990, Vita vya Kwanza vya Ghuba na migogoro ya baadaye yote ilisababisha kuongezeka kwa mamia ya maelfu kama sio mamilioni ya wakimbizi. Iran pia ilitoa hifadhi kwa wakimbizi 1,400,000 wa Kiirak waliokuwa wameng'olewa kutoka makwao kutokana na Vita vya Ghuba ya Kiajemi (1990-91). Angalau Wakurdi milioni moja wa Irak walipoteza makazi yao wakati wa Kampeni ya Al-Anfal (1986-1989).

neg:
Misri (1805-1881)
Kufuatia kung’atuliwa kwa nguvu kwa Ismail kunako 1879, chama cha kitaifa, kikiungwa mkono na jeshi, kilimdhibiti kwa werevu mtawala mpya, Khedive Tawfik, na kumfanya kibaraka. Kutokana na hali hii, mataifa ya Ulaya yaliamua kulishughulikia suala la Misri kwa uvamizi wa kijeshi. Hivyo, kunako 1882 kikosi cha manowari cha Waingereza kiliishambulia kwa mabomu Alexandria. Uvamizi huu uliangamiza jeshi la Misri na Urabi.

neg:
Terror Squad (studio)
Terror Squad (zamani iliitwa Terror Squad Entertainment) nis tudio ya kurekodia muziki wa hip hop na R&B iliyoanzishwa na msanii wa hip hop maarufu kama Fat Joe, mjini The Bronx, New York, Marekani. Studio ilianzishwa mnamo mwaka wa 1992. Kazi za studio hiyo zilikuwa zikisambazwa na studio ya Relativity Records na Atlantic Records, lakini sasa, kazi za DJ Khaled zinasambazwa na studio ya Imperial Records na Virgin Records ya EMI.

neg:
Idris I wa Libya
Tangu mwaka 1951 aliongoza taifa jipya la Libya. Mwaka 1969 alipinduliwa na wanajeshi chini ya uongozi wa Muammar al-Gaddafi. Alikufa Misri uhamishoni mwaka 1983.

neg:
Daish
Tarehe 29 Juni 2014 kundi hilo lilijitangaza kuwa ukhalifa (khilāfah) wa kimataifa chini ya Abu Bakr al-Baghdadi na kwa sababu hiyo kupunguza maneno "fīl-ʿIrāq wash-Shām" (ya Iraq na Syria) katika jina lake kuwa الدولة الإسلامية, ad-Dawlah al-Islāmiyah tu.

neg:
Muhammad Ali Pasha
Mwaka 1801 Milki ya Osmani ilikusanya jeshi la kwenda Misri iliyowahi kuvamiwa na Napoleon Bonaparte wa Ufaransa. Kikosi cha askari 300 kutoka Kavala kilikuwa sehemu ya jeshi hilo na Muhammad Ali alishiriki akiwa makamu wa mkuu wa kikosi. Baada ya kifo cha mkuu miaka kadhaa baadaye aliongoza kikosi hiki cha Waalbania.

neg:
Al-Qaeda
Wakati viongozi wa Al Qaeda walipokuwa mafichoni katika maeneo ya kikabila kando ya mpaka wa Afghanistan na Pakistan, mrengo wa kati wa wanaharakati hao ulionyesha hali ya juu ya shughuli katika Somalia na Yemen.
"Tunajua kwamba Asia ya Kusini tena si wigo wao wa msingi," chanzo katika shirika la ulinzi Marekani alisema katika Washington Times. "Wao wanatafuta maficho katika maeneo mengine ya dunia na wanaendelea kupanua shirika lao. "
Nchini Somalia, mawakala wa Al Qaeda wanashirikiana na kikundi cha Shahab, wanawasjili watoto kwa mafunzo ya walipuaji wa kujitolea mhanga, na kupeleka vijana kushiriki katika hatua za kijeshi dhidi ya Wamarekani mpakani mwa Afghanistan na Pakistan.
Mwaka huu, mgawanyiko wa Al Qaida nchini Saudi Arabia has umejikutanisha na mrengo wa Yemeni kuunda Al Qaeda katika Peninsula ya Arabia wenye wigo katika Yemen.
Hapa magaidi huchukua faida ya uchumi maskini, demografia na usalama wa ndani. Katika mwezi wa Agosti walifanya jaribio la kwanza la mauaji dhidi ya mwanachama wa nasaba ya kifalme ya Saudi Arabia katika miongo.
Rais Obama katika barua yake yake alimuuliza mwenzake wa Yemen Ali Abdullah Saleh kuhakikisha ushirikiano wa karibu na Marekani katika mapambano dhidi ya kuongezeka kwa shughuli ya Al Qaeda katika wilaya za Yemen, na aliahidi kutuma nyongeza ya misaada ya kimataifa.
Kwa sababu ya vita nchini Iraq na Afghanistan, Marekani imeshindwa kulipa kipaumbele ya kutosha kwa Somalia na Yemen, ambayo yanaweza kusababishia Marekani baadhi ya matatizo makubwa katika siku chache zijazo.

neg:
Al-Qaeda
Katika mwaka wa 2007, karibu na maadhimisho ya sita ya 11 Septemba na miezi michache kabla ya "Rationalizing Jihad" kuonekana katika magazeti, ya Saudi Salman al-Ouda alitoa kemeo binafsi kwa Bin Laden. Al-Ouda, mwanachuo wa kidini na mmoja wa baba wa Sahwa, harakati ya kifandamentalisti iliyoamka na kuenea kote Saudi Arabia katika miaka ya 1980, ni mpinzani wa kuheshimiwa sana wa ujihadi. Al-Ouda alimuuliza kiongozi wa al Qaida kwenye televisheni
Ndugu yangu Osama, ni damu kiasi gani imemwagika? Watu wasio na hatia wangapi, watoto, wazee, na wanawake wameuawa ... katika jina la Al Qaeda? Je, utakuwa na furaha kukutana na Mwenyezi Mungu ukibeba mzigo wa hawa mamia ya maelfu au mamilioni [ya waathiriwa] nyuma yako?

neg:
Mohamed Zidan
Mohamed Zidan alianza kucheza mpira katika klabu ya mkoa inayoitwa Al-Misri Port Said mwaka 1998-1999, lakini uchezaji wake haukuwakenaisha wakuu wa klabu hiyo ya Port Said, wakamuacha akiwa na miaka 16, akafika anajiunga na Klabu ya Jamarek (Katika Klabu za Ligi ya pili) na akaweza kuthibitisha nafsi yake kidogo kidogo nakuonekana kuwa mchezaji mzuri na akasaidia klabu yake kushika nafasi ya pili katika Ligi hiyo kwa mara ya kwanzi katika historia ya klabu hiyo nakuchukua ubingwa wa mfungaji magoli mengi katika ligi hiyo, japo kupendelea kwao.

neg:
Muhammad Ahmad ibn Abd Allah Al-Mahdi
Gavana Mmisri alijaribu kumkamata lakini askari zake walishambuliwa na kuuawa na wafuasi wa al-Mahdi. Baada ya haya Muhamad Ahmad alitangaza vita ya jihadi akafaulu kukusanya maansar au wasaidizi wengi. Watu walimfuata kwa sababu mbalimbali. Wengine hasa watu wengi maskini walimwamini ndiye al-Mahdi wa Allah. Viongozi wa makabila ya Waarabu walichukia utawala wa Wamisri wakamkubali kama kiongozi atakayewaondoa. Wengine walikuwa walikuwa wakitajirika kwa njia ya biashara wa watumwa wakakasirika majaribio ya serikali ya Misri iliyotaka kukandamiza biashara hii.

neg:
Jihadi
Katika mafundisho wa wataalamu Waislamu wa karne za kwanza baada ya Muhammad jihadi ilikuwa na shabaha ya kupanua eneo chini ya utawala wa Uislamu na utetezi wake, hadi Uislamu ungekuwa dini tawala.

neg:
Muhammad Ahmad ibn Abd Allah Al-Mahdi
Mohammed Ahmad ibn Abd Allah (*12 Agosti 1844 - 22 Juni 1885) alikuwa mwenyeji wa Sudani aliyejitangaza kuwa ndiye mahdi. Alifaulu kuunganisha makabila mbalimbali ya nchi kwa vita ya jihadi akamaliza utawala wa kikoloni wa Misri iliyosaidiwa na Uingereza na kuanzisha Dola la Mahdi.

neg:
Al-Qaeda
Kwanza, wanaohesabika katika makumi ya maelfu, iliundwa, ikafunzwa, na kukabidhiwa vifaa kama vikosi vya wapiganaji wa kupambana" katika vita vya Usovyeti na Afghanistani. IlIundwa kimsingi na mujahideen wa kigeni kutoka Saudi Arabia na Yemen. Wengi walikwenda kupambana katika Bosnia na Somalia, ambapo vitendo vyao vilisaidia kuinua bendera ya jihad ya kimataifa.

neg:
Misri (1805-1881)
Yote haya yaliungana na mambo mengine na kuzaa vuguvugu la kitaifa la Misri lililokuwa na athari kubwa iliyoenea kote. Uhamishwaji wa jeshi la wavamizi wa Kifaransa mwaka 1801 ulitoa nafasi kwa vuguvugu la kitaifa la Misri kujiimarisha na kutaka kujitawala ndani ya himaya ya Kituruki. Hata hivyo, hadhi ya Misri kunako 1805 bado ilikuwa ile ya jimbo la himaya ya Kituruki.

neg:
Al-Qaeda
Idadi ya watu binafsi katika shirika ambao wamepitia mafunzo kamili ya kijeshi, na wana uwezo wa kuongoza vikosi vya wapiganaji, haijulikani kwa ukubwa. Katika mwaka wa 2006, ilikuwa inakadiriwa kwamba al-Qaida walikuwa na makamanda elfu kadhaa walioingizwa katika nchi arobaini mbalimbali. Katika mwaka wa 2009, iliaminika kuwa hakukuwa zaidi ya mia mbili au tatu ya wanachama ambao bado walikuwa wakihudumu kama makamanda .

neg:
Chuo Kikuu cha Al-Azhar
Al-Azhar imejulikana hasa kama chuo cha Kiislamu, lakini leo hii kuna idara nyingi kama vile madhab (Sheria ya Kiislamu), lugha ya Kiarabu, tiba, ualimu, uhandisi na fani nyingine.
Al-Azhar kilianzishwa wakati wa makhalifa Wafatima (wa Shia) kama chuo cha sharia kando ya msikiti wa Al-Azhar iliyojengwa mwaka 969 BK. Mwaka 975 mafundisho ya sheria ya Kiislamu yalianzishwa. Madrasa ya kufundisha kalam (teolojia ya Kiislamu) ilianzishwa mwaka 988.

neg:
Sheikh Muhammad Mansour Haji
Baada ya kuhitimu chuo cha forodhani alifanikiwa kupata fursa ya msaada wa masomo (scholar ship) kwenda kusoma Misri katika chuo kikuu cha Al-azhar mwishoni mwa mwezi septemba mwaka 1961.

neg:
Al-Qaeda
Kufuatia kukutanishwa kwa Yemeni mwaka 1990, Mwahhabi mitandao wamisionari wakaanza kuhamia ndani ya nchi katika jitihada ya kibepari subvert kaskazini. Ingawa ni ngumu kuwe na uwezekano Bin Laden au al-Qaida ya Saudi walihusika moja kwa moja, urafiki wa kibinafsi waliounda ungekuwa imara zaidi katika muongo uliyofuata na ungetumika katika shambulizi la USS "Cole."

neg:
Ayman Mohyeldin
Ayman alizaliwa mjini Cairo, Misri. Babake ana asili ya kutoka Misri na mamake ni wa Palestina. Yeye alikulia nchini Misri na Marekani lakini ameishi sana katika nchi za Kiarabu na amewahi kuishi miaka miwili nchini Iraq (2003-2005) kama mwanahabari wa kigeni alipokuwa akifanya kazi CNN. Hivi sasa, anaishi jijini Gaza na ni mwanahabari mkuu wa Al-Jazeera ya Kiingereza. Ayman hakusomea rasmi masomo ya uandishi habari, bali alisomea Siasa (International Politics) katika chuo kikuu cha American University mjini Washington DC. Alipata shahada yake ya kwanza ya Uhusiano wa Kimataifa kwa lengo la Umoja wa nchi za Ulaya na shahada yake ya pili kuhusu Siasa kwa lengo na azimio la amani na migogoro. Ripoti yake ya utafiti alipokuwa chuo kikuu "The News Media Paradigm in the Wars on Terrorism" ilitambulika na kukubaliwa na International Association of Media Researcher's Conference mjini Barcelona, Hispania (2002)

neg:
Al-Qaeda
Ni mtandao wa kimataifa usio na msingi katika taifa fulani na kundi la wanaharakati wa Sunni wanaotoa wito wa jihad kwa ulimwengu mzima.

neg:
Michezo ya Afrika Nzima
Mnamo Julai mwaka wa 1965, makala ya kwanza yalifanyika Brazzaville, nchini Congo, sasa ikijulikana kama michezo ya All-Africa. Kutoka mataifa 30, idadi ya wanariadha karibu 2500 walishiriki. Misri ilishikilia nafasi ya kwanza kwa kuwa na idadi kubwa ya medali.

neg:
Boko Haram
Tangu mwaka 2010 kundi hilo linatumia jina rasmi la جماعة أهل السنة للدعوة والجهاد, jamāʿat ahl as-sunna li-d-daʿwa wa-l-ǧihād, yaani "jumuiya ya watu wa Sunna kwa ajili ya uenezaji (wa Uislamu) na jihadi".


query: Mji mkuu wa Uttarakhand ni?

pos:
Uttarakhand
Uttarakhand ni jimbo ya Uhindi. Mji mkuu wake ni Dehradun.

pos:
Dehradun
Dehradun ni jina la mji mkuu wa jimbo la Uttarakhand katika Uhindi. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2001, mji una wakazi wapatao 450,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 657 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Sucre
Sucre ni mji mkuu wa kikatiba wa Bolivia na makao ya Mahakama Kuu ya nchi. Iko kwenye kusini ya nchi kwa kimo cha takriban mita 3,000 katika mkoa wa Chuquisaca. Idadi ya wakazi ni karibu watu 250,000 (2006).

neg:
Dushanbe
Dushanbe (Kitajiki: Душанбе, دوشنبه) ni mji mkuu wa Tajikistan ikiwa na wakazi 562,000.

neg:
Gangtok
Gangtok ni jina la mji mkuu wa jimbo la Sikkim katika Uhindi. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2001, mji una wakazi wapatao 30,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 1437 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Kaberamaido
Kaberamaido ni mji mkuu wa Wilaya ya Kaberamaido nchini Uganda. Idadi ya wakazi wake ni takriban 3,000.

neg:
Chungcheongnam-do
Chungcheongnam-do (충청남도 "au" 忠清南道) au Chungnam ni mkoa wa Korea Kusini. Mji mkuu ni Daejon (대전광역시 "au" 大田廣域市).

neg:
Tashkent
Tashkent imekuwa na makazi ya kibindadamu tangu angalau miaka 1,500. Mji ulistawi kwa biashara kwenye barabara ya hariri. Baada ya kutawaliwa na Waarabu na Wamongolia mji ulitwaliwa na Urusi mwaka 1865 ukawa makao makuu ya jimbo la Turkestan.

neg:
Ulanda
Ulanda ni jina la kata ya Wilaya ya Iringa Vijijini katika Mkoa wa Iringa, Tanzania yenye Postikodi namba 51205. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,257 waishio humo.

neg:
Masaka
Masaka ni mji mkuu wa Wilaya ya Masaka nchini Uganda. Idadi ya wakazi wake ni takriban 71,700.

neg:
Kerala
Kerala (Malayalam: കേരളം, Kēraḷam) ni jimbo ya Uhindi lililopo kwenye kusini magharibi ya nchi hii. Mji mkuu wake ni Thiruvananthapuram.

neg:
Uhindu
Katika Kiajemi neno "Hindu" linamaanisha wakazi wa Uhindi pamoja na wafuasi wa dini kubwa ya nchi hiyo. Mnamo karne ya 11 milki iliundwa na Waajemi katika Bara Hindi iliyoitwa "Hindustan" na mji mkuu ulikuwa Lahore.

neg:
Karaman
Karaman (zamani uliitwa Larende) ni mji wa kusini ya kati huko nchini Uturuki. Mji upo kaskazini mwa Milima ya Taurus, takriban kilomita 100 kutoka mjini kusini mwa Konya. Huu ni mji mkuu wa Mkoa wa Karaman. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, idadai ya wakazi wanaoishi hapa ilifikia kiwango cha 152,450 ambao wengine 105,834 wanaishi mjini kwa Karaman. Wanaokalia katika eneo la kilomita za mraba zipatazo 3,686.

neg:
Nagaland
Nagaland ni jimbo ya Uhindi. Mji mkuu wake ni Kohima.

neg:
Umoja, Sudan
Umoja ("Kar. الوحدة al-wahda") ni moja ya majimbo ("wilayat") 10 ya Sudan Kusini. Lina ukubwa wa eneo la 22,122 km 2 na wakazi wanaokadiriwa kuwa 4,700,000 (2000). Bentiu ndio mji mkuu wa jimbo hili. Lina wilaya tisa na ni eneo la mafuta baadhi ya mashamba yenye utajiri mkubwa wa mafuta.

neg:
Yucatán (jimbo)
Mji mkuu na mji mkubwa ni Mérida (Kimaya: "T'hó' " au "Ichkanzihóo").

neg:
Mkoa wa Uşak
Mkoa wa Uşak umegawanyika katika wilaya 6 (mji mkuu umekoozeshwa):

neg:
Uppsala
Uppsala ni mji kubwa nchini Uswidi. Ni mji mkubwa wa nne katika nchi wa Uswidi. Kuna wakazi 144,839 (mwaka 2008). Kuna pia Chuo Kikuu cha Uppsala.

neg:
Chittagong
Leo, Chittagong ni moja ya miji inayoongezeka kwa kasi katika ulimwengu ukiwa na kituo cha biashara na viwanda kwa ajili ya wilaya. Pamoja na miundombinu muhimu kutekelezwa kwa mji na bandari yenye kina kirefu, Chittagong ni kitovu cha mustakabali wa kanda. Bandari ni muhimu kwa maendeleo ya kiuchumi ya kusini mwa Asia ikiwa ni pamoja na India, Bhutan, Nepal na sehemu ya kusini ya China.

neg:
Orissa
Orissa ni jimbo ya Uhindi. Mji mkuu wake ni Bhubaneswar.

neg:
Ekuador
Mji mkuu ni Quito, lakini mji mkubwa zaidi ni Guayaquil.

neg:
Akçakale
Akçakale ni mji na wilaya iliopo katika Mkoa wa Şanlıurfa kwenye kanda ya Kusinimashariki mwa Anatolia huko nchini Uturuki.

neg:
Dola la Rakhaing
Lina eneo la kilomita za mraba 36,762 na wakazi 3,118,963. Makao makuu yapo mjini Akjab unaoitwa pia Sittwe. Milima ya Arakan inafikia kimo cha mita 3,063 metres kwenye Victoria Peak. Baharii kuna visiwa vikubwa kadhaa.

neg:
Khartoum
Wakati wa mtawala wa Misri Ismail Pascha Khartoum ikawa mji mkuu wa Sudan na makao ya gavana mkuu aliyekuwa Mwingerezea Gordon. Dhidi utawala wa Misri na Mwingereza Gordon kama gavana ilitokea ghasia na mapinduziy a Kiislamu. Jeshi la Muhammad Ahmad ibn Abd Allah Al-Mahdi iliteka Khartoum. Mahdi Muhammad hakutaka kukaa kwenye "mji wa makafiri" akajenga mji mpya wa Omdurman "mji wa waumini" ng'ambo ya mto Nile uliokuwa mji mkuu wa dola la mahdi 1885 - 1898.

neg:
Arunachal Pradesh
Arunachal Pradesh ni jimbo ya Uhindi. Mji mkuu wake ni Itanagar.

neg:
Bijapur
Bijapur ni mji kwenye jimbo la Karnataka katika kusini ya Uhindi. Mji upo kwenye nyanda za juu za Dekkan takriban kilomita 490 kusini-mashariki ya Mumbai na kilomita 470 kaskazini ya Bangalore kwa 16.83 N na 75.71 E. Kuna wakazi 271,064 (2005).

neg:
Uttar Pradesh
Uttar Pradesh ni jimbo ya Uhindi. Mji mkuu wake ni Lucknow.

neg:
Agartala
Agartala ni jina la mji mkuu wa jimbo la Tripura katika Uhindi. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2004, mji una wakazi wapatao 370,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 16 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Bangalore
Bangalore ni jina la mji mkuu wa jimbo la Karnataka katika Uhindi. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2009, mji una wakazi wapatao milioni 6 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 920 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Sri Jayawardenapura
Sri Jayawardenapura-Kotte ni mji mkuu wa Sri Lanka mwenye wakazi 115,826. Imekuwa mji mkuu tangu 29 Aprili 1982 badala ya jiji kubwa la jirani Colombo. Wakati ule jina lake likabadilishwa liliwahi kuitwa "Kotte" tu.

neg:
Chuo Kikuu cha Kyambogo
Kampasi ya chuo hiki kikuu iko katika kilima cha Kyambogo , takriban [1] kwa barabara, mashariki mwa eneo la kati la biashara la Kampala, mji mkuu na mji mkubwa zaidi Uganda, pamoja wa Barabara kuu ya Kampala-Jinja Uratibu wa kampasi ya chuo hiki kikuu ni: 00 21 00N, 32 37 48E (Latitude: 0.3500; Longitude: 32,6300).

neg:
Rajasthan
Rajasthan ni jimbo ya Uhindi. Mji mkuu wake ni Jaipur.

neg:
Kaduna
Kaduna ni mji mkuu wa jimbo la Kaduna kaskazini-kati mwa Nigeria. Mji,huu ambao uko kwenye Mto wa Kaduna, ni kiini cha biashara kubwa na usafiri kwa maeneo ya kilimo yaliyo karibu pamoja na reli na makutano za barabara. Idadi ya wakazi wa Kaduna ni1652844. Ishara ya Kaduna ni mamba, aitwaye "Kada" katika lugha ya Kihausa .

neg:
Madhya Pradesh
Madhya Pradesh ni jimbo ya Uhindi. Mji mkuu wake ni Bhopal.

neg:
Bhopal
Bhopal ni jina la mji mkuu wa jimbo la Madhya Pradesh katika Uhindi. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2001, mji una wakazi wapatao milioni 1.5 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 427 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Bududa
Bududa ni mji mkuu wa Wilaya ya Bududa nchini Uganda.

neg:
Mahabharata
Mandugu wa Kipandava wanajengewa ikulu mpya na , Maya ambaye ni Mdanava. Wanawaalika binamu zao wa Kikauraza katika mji wa Indraprastha. Duryodhana anatembea katika ikulu, na anadhani kuwa sakafu iliyong’aa sana ni maji, na anakataa kuikanyaga. Baada ya kuambiwa kuwa amekosea, anaona kidimbwi cha maji, na anadhani kuwa si maji na anatumbukia ndani. Draupadi anamchekelea na anamtania kwa kumwambia kuwa kwa kusema kuwa kukosea kwake ni kwa sababu ya babake Dhritrashtra kuwa kipofu. Duryodhana anaamua kulipiza kisasi kuabishwa kwake.

neg:
Mkoa wa Osaka
Osaka (大阪府) ni mkoa wa Japani. Mji mkuu ni Osaka (大阪市).

neg:
Pasargadi
Pasargadi (pia: Pasargadae, fa. پاسارگاد "pasargad") ni mahali pa kihistoria katika jimbo la Fars nchini Uajemi (Iran). Hapa ilikuwepo mji mkuu wa Koreshi Mkuu aliyeanza kuijenga mnamno mwaka 546 KK baada ya kuunganisha Umedi na Uajemi.
Wakati ule Koreshi alijiita "Mfalme wa Wamedi na Waajemi" alitaka kuwa na mji mkuu katika kila kati ya sehemu mbili za ufalme wake akitumia Ekbatana kama mji mkuu katika Umedi wakati wa joto na alianzisha Pasargadi kama mji wake katika sehemu ya uajemi kwa ajili ya majira ya baridi.

neg:
Mahabharata
Baada ya harusi, mandugu wa Kipandava wanaalikwa kurudi Hastinapura. Wazew wa familia ya Kuru na jamaa wanajadili na wanaamua kupasua milki, huku mandugu wa Kipandava wakipata maeneo mapya. Yudhishtira ana mji mkuu unaojengwa kwa eneo hili katika Indraprastha ambayo kwa wakati wa sasa ni Delhi. Pande za Kipandava na Kaurava hazifurahii mpangilio huu.

neg:
Ulan-Ude
Ulan-Ude (Kirusi: Улан-Удэ) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 408.903. Iko katika mkoa wa Buryatia.

neg:
Meghalaya
Meghalaya ni jimbo ya Uhindi. Mji mkuu wake ni Shillong.

neg:
Uzbekistan
Mji mkuu na pia mji mkubwa ni Tashkent.

neg:
Yaunde
Yaoundé ni mji mkuu na mji mkubwa wa pili nchini Kamerun baada ya Douala. Ina wakazi milioni 1,3.

neg:
Bangkok
Bangkok ni mji mkuu na pia mji mkubwa wa Uthai katika Asia Kusini-Magharibi. Kuna wakazi milioni saba walioandikishwa lakini imekadiriwa ya kwamba jumla ya wakazi inafikia hadi milioni 14-15.

neg:
Enugu
Hapo wali Enugu ilikuwa mji mkuu wa Mkoa wa Mashariki wakati Nigeria ilipata uhuru mwaka wa 1960. Tarehe 27 Mei 1967, serikali ya Nigeria iligawanya mikoa hii tatu katika majimbo 12. Mkoa wa Mashariki ulivunjwa na Enugu ilifanywa mji mkuu wa Jimbo Kuu ya Mashariki. Tarehe 30 Mei 1967, ilitangazwa kama mji mkuu wa taifa ya wa Jamhuri ya Biafra; tarehe 28 Septemba 1967, wakati Enugu ilitekwa na askari wa Nigeria,mji mkuu wa Biafran ulihamia Umuahia.
Mwishonim wa Vita vya Nigeria mwaka wa 1970, Enugu tena ikawa mji mkuu wa Jimbo Kuu ya Mashariki. Tarehe 3 Februari 1976, Jimbo Kuu Mashariki lilivunjwa katika majimbo mawili mapyaAnambra naIMO{/ 0} . Enugu ikawa mji mkuu wa jimbo laAnambra.
Mwaka wa 1991, udikteta wa kijeshi wa Ibrahim Babangida uligawanya jimbo la Anambra katika majimbo mawili mapya, jimbo la Enugu na jimbo la Anambra . Enugu alibakia kama mji mkuu wa jimbo lipya la Enugu, wakati huoAwka ikawa mji mkuu wa Anambra .
Wazawa kuu ya mji huu ni Ogui Nike ambao wanaishi katika maeneo yanayozunguka Hotel Rais na Obiagu na Ama-Igbo maeneo, kama vile Onu-Ihewuzi na maeneo ya Asata. Vikundi vingine ni pamoja na watu wa Awkunanaw , ambao wanaishi hasa katika eneo la Achara na maeneo ya Uwani;watu wa Enugwu Ngwo , ambao wanaishi juu ya vilima na mashamba yao yameenea kote bonde. Ugunduzi wa makaa ya mawe katika ardhi yao ilisababisha kuongezeka kwa makazi katika viini vya milima na wakazi walivyoongezeka, mji ulipanika katika maeneo mengine. Mji huu uliitwa Enugwu Ngwo kabla ya kubadilishwa na kuitwa Enugu . Wakazi wa Nike hasa huishi katika Abakpa, Iji-Nike, na Emene maeneo ya mji mkuu wa jimbo.

neg:
New Delhi
Tangu mwaka 1947 New Delhi ni mji mkuu wa Uhindi huru.

neg:
Andhra Pradesh
Andhra Pradesh (, ), ni moja kati ya majimbo 28 ya India. Jimbo lipo mjini kusini-mashariki mwa pwani ya India. Ni jimbo la nne kwa ukubwa wa eneo na ni la tano kwa hesabu ya wingi wa wakazi nchini India. Mji mkuu wake ni Hyderabad. Jumla ya pato la ndani ya Pradesh ni dola za Kimarekani zipatazi bilioni 100 na imeshika nafasi ya tatu miongoni mwa majimbo yote ya India. Jimbo hili ni la pili kwa ukuwa na ukanda wa pwani ulio-mkubwa zaidi ambamo kuna miongoni mwa majimbo yote ya India. Lugha ya kwanza mjini Andhra Pradesh ni Kitelugu na Kiurdu ni lugha rasmi katika baadhi ya sehemu, wakati lugha zingine zinazozungumzwa mjini hapa ni pamoja na Kihindi, Kimarathi, Kitamil, Kannada, na Kioriya. Idadi ya wakazi wa mjini hapa ni 84,655,533 - kulingana na sensa ya mwaka wa 2011.

neg:
Rukungiri
Rukungiri ni mji mkuu wa Wilaya ya Rukungiri nchini Uganda. Idadi ya wakazi wake ni takriban 14,000.

neg:
Mkoa wa Ordu
Ordu ni jina la kutaja mkoa uliopo nchini Uturuki. Upo kwenye pwani ya Bahari Nyeusi. Mkoa unaopakana karibu na hapa ni pamoja na Samsun upande wa kaskazini-maghribi, Tokat upande wa kusini-magharibi, Sivas upande wa kusini, na Giresun upande wa mashariki. Mji mkuu wake ni Ordu.
Mkoa wa Ordu umegawanyika katika wilaya 19 (mji mkuu umekoozeshwa):

neg:
Bamba la Uhindi
Tar. 8 Oktoba 2005 mwendo wa bamba la Uhindi chini ya Himalaya ulisababisha tetemeko la ardhi lililoua takriban watu 60,000 na kuharibu nyumba za watu milioni 2.5. Kitovu cha mshtuko kilikuwako karibu na Muzaffarabad katika eneo la Azad Kashmir upande wa Kipakistani ya Kashmir.

neg:
Brandenburg
Brandenburg ni sehemu ya Ujerumani inayozunguka jimbo la mji mkuu wa Berlin; menginevyo imepakana na Poland upande wa mashriki na majimbo ya Kijerumani ya Mecklenburg-Pomerini (Mecklenburg-Vorpommern), Saksonia ya chini (Niedersachsen), Saksonia (Freistaat Sachsen) na Saksonia-Anhalt (Sachsen-Anhalt).

neg:
Lyantonde
Lyantonde ni mji mkuu wa Wilaya ya Lyantonde nchini Uganda. Idadi ya wakazi wake ni takriban 7,900.

neg:
Budapest
Budapest ni mji mkuu wa Hungaria pia mji wake mkubwa mwenye wakazi milioni 1.7. Mto Danubi unamwaga maji kupitia Budapest. Mji wa leo ulianzishwa 1873 kwa kuunganisha miji mitatu ya jirani ya Buda, Obuda na Pest.

neg:
Oppland
Kuna majumba ya makumbusho kadhaa na vivutio vingine vilivyopo mjini Oppland na utalii ni pato muhimu sana kwa uchumi, Valdres na Gudbrandsdal huwa miongoni mwa vivutio mashuhuri sana. Gudbrandsdal imezunguka mto Gudbrandsdalslågen, na ina vijiji kama vile Øyer, Dovre na Dombås. Valdres inajumuisha eneo linaloanzia kutoka Jotunheimen hadi Bagn katika mto Begna. Ni sehemu mashuhuri sana kwa mchezo wa skiing na michezo mingine ya kipindi cha baridi. Mahali ambapo kuna wakazi wengi katika jimbo hili ni Beitostølen na Fagernes.

neg:
Uthai
Mji mkuu na mji mkubwa ni Bangkok (ukiwa na wakazi milioni 8).

neg:
Bihar
Bihar ni jimbo la Uhindi. Mji mkuu wake ni Patna.

neg:
Kathmandu
Mji una mahekalu mengi mazuri ya Uhindu na Ubuddha pamoja na ynumba za kihistoria. Bonde lote la Kathmandu liliingizwa na UNESCO katika orodha la urithi wa dunia.

neg:
Chhattisgarh
Chhattisgarh ni jimbo ya Uhindi. Mji mkuu wake ni Raipur.

neg:
Karnataka
Karnataka ni jimbo ya Uhindi. Mji mkuu wake ni Bangalore.

neg:
Pyongyang
Pyongyang (kwa Kikorea: 평양 직할시 'Phyŏngyang chighalshi' kwa mwandiko wa Kilatini) ni mji mkuu, pia mji mkubwa wa Korea Kaskazini wenye wakazi 2,926,443 na pamoja na rundiko la mji watu 3,702,757 (2005). Ni kati ya mahali pachache ambako wageni wa nje wanaruhusiwa kutembelea.

neg:
Himachal Pradesh
Himachal Pradesh ni jimbo ya Uhindi. Mji mkuu wake ni Shimla.

neg:
Montevideo
Montevideo ni mji mkuu wa Uruguay na mji mkubwa nchini. Uko kwenye mdomo mpana wa mto Rio de la Plata. Karibu nusu ya watu wote wa Uruguay hukaa jijini; milioni 1.35 mjini penyewe na milioni 1.8 katika rundiko la jiji.

neg:
Kajiado
Kajiado ni mji wa Kenya katika Bonde la Ufa la Afrika Mashariki. Mji wa Kajiado ni makao makuu ya Kaunti ya Kajiado.

neg:
Wilaya za Uganda
Uganda imegawanywa katika wilaya 121 na mji mkuu wa Kampala zilizosambaa katika mikoa minne.

neg:
Diyarbakır
Diyarbakır (Kiosmani Kituruki دیاربکر, "Diyâr-ı Bekr"; Kikurdi ئامه‌د, "Amed"; anc. "Amida") ni mji mkubwa sana uliopo kusini-mashariki mwa nchi ya Uturuki. Mji upo katika eneo la ukingo wa Mto Tigris, huu ni mji mkuu wa Mkoa wa Diyarbakır wenye wakazi karibuni milioni 1.5. Wenye lundiko la watu takriban 600,000, huu ni mji wa pili kwa ukubwa katika Uturuki ya Kusini-mashariki mwa mkoa wa Anatolia, baada ya Gaziantep.

neg:
Ashoka
Mara nyingi anatajwa kama mtawala mkuu katika historia ya Bara Hindi. Baada ya vita aliyoshinda mnamo 265/263 KK alishtuka juu ya vifo vingi na uharibifu akageukia kuwa Mbuddha. Mnamo mwaka 260 alitangaza ubuddha kuwa dini rasmi ya milki yake akatuma wamisionari kitangaza imani katika nchi jirani.

neg:
Omdurman
Mji ulianzishwa na Muhammad Ahmad ibn Abd Allah Al-Mahdi mwaka 1885. Baada ya jeshi lake kuteka Khartoum katika vita dhidi ya Misri na gavana yake Gordon Mahdi Muhammad hakutaka kukaa kwenye "mji wa makafiri" akajenga mji mpya wa Omdurman "mji wa waumini" ng'ambo ya mto Nile uliokuwa mji mkuu wa dola la Mahdi 1885 - 1898. Wakati ule Omdurman ilikuwa tayari na wakazi 150,000.

neg:
Thimphu
Thimphu (ཐིམ་ཕུ་ "; pia "Thimbu"") ni mji mkuu wa Bhutan. Ni pia jina la bonde penye mji na la mkoa wa nchi.

neg:
Mkoa wa Zonguldak
Zonguldak ni jina la mkoa uliopo mjini magharibi mwa pwani ya kanda ya Bahari Nyeusi huko nchini Uturuki. Mkoa unachukua eneo la kilomita za mraba zipatazo 3.481 na idadi ya wakazi takriban 558,645. Mikoa inayopakana karibu na mkoa huu ni pamoja na Duzce kwa upande wa kusini-magharibi, Bolu kwa upande kusini, Karabük kwa upande wa kusini-mashariki, na Bartın kwa upande wa mashariki mwa nchi. Mji mkuu wake ni Zonguldak.

neg:
Bukedea
Bukedea ni mji mkuu wa Wilaya ya Bukedea nchini Uganda. Idadi ya wakazi wake ni takriban 32,200.

neg:
Jharkhand
Jharkhand ni jimbo ya Uhindi. Mji mkuu wake ni Ranchi.

neg:
Sri Jayawardenapura
Kotte iliwahi kuwa mji mkuu wa milki ya Kotte kabla ya kuja kwa ukoloni wa Wareno. Baadaye Colombo ilichukua nafasi ya makao makuu ya utawala wakati wa ukoloni na pia katika miaka ya kwanza wa uhuru.
Ofisi za wizara kadhaa bado ziko Colombo.

neg:
Kentucky
Kentucky ni jimbo (commonwealth) la kujitawala la Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani. Mji mkuu ni Frankfort.

neg:
Östersund
Östersund ni mji nchini Uswidi. Kuna wakazi 43,796 (mwaka 2005). Mji ulianzishwa Karne ya 18. Ni mji mkuu wa jimbo la Jämtland.

neg:
Punjab (Uhindi)
Miji mingine muhimu ni Mohali, Ludhiana, Amritsar, Bathinda, Patiala and Jalandhar.

neg:
Kentucky
Miji muhimu baada ya Frankfort ni Louisville, Lexington, Paducah, Pikeville na Ashland.

neg:
Dola la Mahdi
Muhammad Ahmad Al-Mahdi alifaulu kukusanya wafuasi wengi na kushinda Wamisri. 26 Januari 1885 jeshi lake lilitwaa mji mkuu Khartum na kumwua gavana Gordon Pasha. Al-Mahdi alianzisha mji mkuu mpya ng'ambo ya mto Nile kwa kuunda Omdurman. Wamisri na Waingereza wakatoka nje ya Sudan.

neg:
Nouakchott
Nouakchott (Kiarabu: نواكشوط) ni mji mkuu wa Mauritania. Iko mwambaoni wa Atlantiki katika magharibi ya nchi. Idadi ya wakazi imekadiriwa kupita milioni moja.

neg:
Landes
Landes ni département au department la Aquitaine ya Ufaransa. Mji mkuu wake ni Mont-de-Marsan.

neg:
Chandigarh
Chandigarh ni mji wa Uhindi kaskazini. Eneo lake lahesabiwa kama eneo maalumu la kitaifa si sehemu ya jimbo lolote lakini wakati huohuo ni mji mkuu wa majimbo mawili jirani Punjab na Haryana.

neg:
Aude
Aude ni département au department la Languedoc-Roussillon ya Ufaransa. Mji mkuu wake ni Carcassonne.

neg:
Kathmandu
Kathmandu (Kinepali: काठमाडौं, काठमान्डु)ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Nepal mwenye wakzi milioni 1.5. Iko katika bonde la Kathmandu kando la mto Bagmati kwenye milima ya Himalaya kwa kimo cha mita 1,300. Miji ya Patan na Bhaktapur iko karibu. Mahali pake ni 27°43′N 85°22′E.

neg:
Budaka
Budaka ni mji mkuu wa Wilaya ya Budaka nchini Uganda. Idadi ya wakazi wake ni takriban 19,900.

neg:
Lindi (mji)
Lindi ni mji nchini Tanzania ambao ni makao makuu ya Mkoa wa Lindi. Lindi iko mdomoni wa mto Lukuledi takriban 150 km kaskazini ya Mtwara mwambaoni wa Bahari Hindi. Kulingana na sensa ya mwaka 2002 idadi ya wakazi wake ilihesabiwa kuwa 41,549

neg:
Osama bin Laden
Afghanistan ilikuwa katika hali ya vita ya wenyewe kwa wenyewe na miezi michache baada ya kufika kwa Osama kundi la Taliban lilivamia mji mkuu wa Kabul na kutangaza Emirati ya Afghanistan likaendelea kutawala sehemu kubwa ya nchi.

neg:
Uwandani
Uwandani ni jina la kata ya Wilaya ya Chake Chake katika Mkoa wa Pemba Kusini, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 2,322 waishio humo.

neg:
Kampala
Baada ya uhuru ikawa mji mkuu wa kitaifa wa Uganda.

neg:
Kampala
Kampala ni mji mkuu wa Uganda, pia mojawapo ya wilaya za nchi. Iko karibu na ziwa kubwa la Nyanza Viktoria, mita kama 1,189 juu ya UB.

neg:
Kopenhagen
Kopenhagen (Kidenmark: "København" = "Bandari ya wafanya biashara") ni mji mkuu wa Denmark pia mji mkubwa wa nchi na kitovu cha utawala, uchumi na utamaduni.

neg:
Tashkent
Tangu 31 Agosti 1991 mji umekuwa mji mkuu wa Uzbekistan huria.

neg:
Jimbo la Nile ya Juu, Sudan
Nile ya Juu ("Kiing.:Upper Nile, Kar. أعالي النيل a'ala an-nil") ni moja ya majimbo (wilayat) 10 ya Sudan Kusini. Malakal ndio mji mkuu wa jimbo hili.

neg:
Umeå
Umeå ni mji nchini Uswidi. Ni mji mkubwa wa kumi na mbili katika nchi wa Uswidi. Umeå ni mji mkuu wa mkoa ya Västerbotten. Kuna wakazi Emelie Vestin (mwaka 2005).

neg:
Kolkata
Mji ulikuwa mji mkuu wa Uhindi wa Kiingereza hadi 1911. Baada ya ugawaji wa Uhindi hali yake ilirudi nyuma kwa sababu ya ugawaji wa Bengali kwa jumla. Baadaye jina limekuwa mashuhuri tena kimataifa kutokana na kazi ya Mama Teresa aliyeishi hapa.

neg:
Ulsan
Ulsan (Kikorea: 울산) ni mji nchini Korea Kusini. Ni mji mkubwa wa saba katika nchi wa Korea Kusini. Kuna wakazi 1,126,879 (mwaka 2008).

neg:
Brandenburg
Kuna mihji minne mikubwa kidogo ambayo ni mji mkuu Potsdam uliopo mpakani wa Berlin halafu miji ya viwanda Brandenburg an der Havel, Cottbus na Frankfurt (Oder) (ambayo ni tofauti na Frankfurt katika Hesse).

neg:
Ibadan
Ibadan (kwa Kiyoruba "Ìbàdàn" , kirefu (Ìlú) Ẹ̀bá-Ọ̀dàn, (mji kwenye) ombwe la mbuga) mji mkubwa wa tatu wa Nigeria wenye wakazi 3,800,000 (kadirio 2007) na wengi wao ni Wayoruba. Ni mji mkuu wa jimbo la Oyo.

neg:
Ankara
Ankara ni mji mkuu wa Uturuki. Iko katika kitovu cha Anatolia kwenye kimo cha 938 m juu ya UB. Huu ndiyo mji mkuu wa Mkoa wa Ankara.

neg:
Tanga (mji)
Jiji la Tanga ni mji mkuu wa Mkoa wa Tanga uliyoko ufukoni mwa Bahari ya Hindi wenye Postikodi namba 21100.


query: Mji mkuu Sudan ni gani?

pos:
Historia ya Sudan
Muhammad Ahmad Al-Mahdi alifaulu kukusanya wafuasi wengi na kushinda Wamisri. Tarehe 26 Januari 1885 jeshi lake lilitwaa mji mkuu Khartum na kumwua gavana Gordon Pasha.

neg:
Sudan Kusini
Vita hivyo vya pili vilikwisha mwaka 2005 kwa mkataba wa amani ulioacha kusini kama sehemu ya kujitawala ndani ya Sudan hadi ipigwe kura juu ya swali la kujitenga iliyopangwa kwa mwaka 2011.

neg:
Khartoum
Kuongezeka kwa idadai ya wakazi:
Khartoum ilianzishwa mwaka 1820/21 na mtawala wa Misri Mehmed Ali kama kambi la jeshi mahali mito miwili ya Nile inapokutana. Wafanyabiashara wenyeji na Wamisri hawakuchelewa kujenga karibu. Kituo kipya ikawa kitovu cha biashara kwa ajili ya maeneo makubwa ya Sudan, hasa biashara ya meno ya ndovu, mpira wa miti, manyoya ya mbuni kwa ajili ya masoko ya Ulaya na watumwa kwa ajili ya masoko ya Misri, Uturuki na Uarabuni.
Sehemu kubwa ya karne ya 19 Khartoum ilikuwa na nyumba ndogo za udongo na mitaa nyembamba. Nyumba kubwa za pekee zilikuwa ikulu ya gavana wa Misri, msikiti mkuu, kanisa la Wakopti, misioni ya Wakatoliki tangu 1847 na nyumba kadhaa ya wafanyabiashara Wagiriki na wazungu wengine. Palikuwa na ofisi za kibalozi za Austria na Uingereza. Idadi ya wakazi ilifikia takriban 50,000 ambao wengi walikuwa Waarabu na watumwa Waafrika.

neg:
Al Qadarif (jimbo)
Al Qadarif Gadaref, Gadarif au Qadārif) ni moja ya Wilayat au majimbo 26 ya Sudan. Lina ukubwa wa eneo la 75,263 km ² na wakaazi wanaokadiriwa kuwa 1,400,000 (2000). Al Qadarif ndio mji mkuu wa jimbo hili; miji mingine ni ni pamoja na Doka

neg:
Juba, Sudan
Mwaka wa 1922, idadi ndogo ya wafanyabiashara wa Kigiriki waliwasili katika eneo hilo na kuanzisha Juba, kando na ufuo wa mto White Nile. Wagiriki ambao walikuwa na mahusiano bora na kabila za Juba (Bari) walijenga kinacho julikana leo kama Business District. Majengo ambapo leo ni Buffalo Commercial Bank, Nile Commercial Bank, Paradise Hotel, ya Kinorwe Consul's House na hivyo wengine wengi, walikuwa awali kujengwa na Wagiriki na walikuwa miundo ya kudumu tu mtu anaweza kupata mpaka mwanzoni 40's.

neg:
Historia ya Sudan
Khalifa alifaulu kupanua utawala wake juu ya maeneo karibu yote ya Sudan ya leo lakini alishindwa kufikia jimbo la Ikweta ambako Emin Pasha aliendelea kutetea mabaki ya Sudani ya Kimisri.
Itikadi ya kupanua utawala wa mahdiyya kwa njia ya jihad ilimsababisha khalifa kushambulia nchi jirani ya Ethiopia iliyotawaliwa na kaisari wa Kikristo. Mwaka 1887 akaongoza jeshi la askari 60,000 hadi Gondar. Waethiopia wakajibu kwa kushambulia Sudan mwaka 1889. Kifo cha Kaisari Yohane IV katika mapigano ya Metemma tarehe 9 Machi 1889 ililazimisha Waethiopia kurudi kwao. Lakini jeshi la mahdiyya lilipoteza wanajeshi wengi pia likadhoofika.

neg:
Kiwali (Sudan)
Kiwali ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan inayozungumzwa na Wawali. Isichanganywe na lugha ya Kiwali inayozungumzwa nchini Ghana. Mwaka wa 2013 idadi ya wasemaji wa Kiwali imehesabiwa kuwa watu 15,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwali iko katika kundi la Sudaniki-Mashariki.

neg:
Sudan
Majimbo ya Kaskazini hasa ndio makubwa nchini Sudan, na pia miji mikubwa iko katika majimbo haya. Zaidi ya milioni 22 wanaoishi katika majimbo haya ni Waislamu-Waarabu na wanaongea Kiarabu, lakini wengi pia huongea lugha 70 za kikabila hasa Kinubi, Kibeja, Kifur, Kinuban, Kiingessana, kwa kikundi hiki kuna wale wavutia zaidi kama: Wa-Kababish kutoka kaskazini Kordofan, watu hawa wanaofuga ngamia; Ga’alin (الجعلين), Rubatab (الرباطاب), Manasir (المناصير) and Shaiqiyah (الشايقيّة); makabila ambao kikao chao ni karibu na mito ni kama Baggara wa Kurdufan na Darfur; Wakiham Beja eneo ya bahari ya Shamu na Wanubi wa kaskazini Nile, ambao wengine wamehamishwa karibu na mto Atbara. Eneo la Shokrya kwa Wa-butana, Wa-bataheen wamepakana na Waga’alin na Washorya, upande wa kusini-magharibi eneo ya Butana. Pia kuna Warufaa, Wahalaween na makabila mengine mingi eneo la Gazeera na kwa ufuo wa Bluu Nile na eneo ya Dindir. Hata Wanubi kusini mwa eneo la Kurdufan na Wafur upande wa magharibi.

neg:
Jimbo la Sokoto
Tangu uanzishi wake kama jimbo mwaka wa 1976 (kutokana na kugawanywa kwa jimbo la kaskazini-magharibi kuwa majmbo mawili ya Sokoto na Niger, jimbo la Sokoto limetawalwa na magavana na maafisa wengi wa kijeshi wa zamani, kila mmoja wao akipata muda mfupil kutawala.
Sokoto, kama eneo, lina historia ndefu. Wakati wa utawala wa himaya ya Fulani katika karne ya 19, Sokoto lilikuwa jimbo muhimu la Fula na pia lilikuwa mji mkuu wa sehemu lililokuwa linajulikana kama magharibi ya kati ya Sudan.
Kutoka ca. 1900, wakati Waingereza walianza ukoloni, Sokoto, ambayo ililkuwa inazunguka sehemu nzima ya kona ya kaskazini-magharibi ya Nigeria, ikawa mkoa wa "British protectorate" wa Nigeria. Hii haikuwa muda mrefu baada Gando kuongezwa kama mkoa mdogo wa Sokoto. Mikoa hii miwili kisha ilifunlika eneo a eneo maili elfu 35 (eneo a eneo kilomita elfu 90) na wakazi walikadiriwa kuwa zaidi ya laki 5. Mikoa hii ilijumuisha falme za Zamfara na Argunga, au Kebbi.
Ifuatayo kutoka "Encyclopaedia Britannica" ya mwaka wa 1911 inatoa baadhi ya taarifa kutoka mtazamo wa Waingereza waliokuwa katika utawala:

neg:
Sudan
Kadirio ni kwamba wakazi ni milioni 40 mwaka 2015.

neg:
Historia ya Sudan Kusini
Baada ya kipindi cha amani, vita vilianza upya mwaka 1983 wakati kanali John Garang alipounda SPLA dhidi ya badiliko la Sudan kutangazwa nchi ya Kiislamu.

neg:
Baghdad
Baghdad (Kar.: بغداد ) ni mji mkuu pia mji mkubwa nchini Iraq. Iko kando la mto Tigris.

neg:
Uislamu nchini Sudan
Uislamu nchini Sudan ni dini yenye wafuasi wengi mno, na Waislamu wameshikilia taasisi nyingi za serikali tangu uhuru mnamo 1956. Kwa mujibu wa UNDP Sudan, idadi ya Waislamu umefikia asilimia 97 ya wakazi wa nchi nzima, wakiwemo makundi mbalimbali ya Waarab na wasio Waarab. Asilimia tatu ilobakia huhesabiwa aidha Ukristo au dini nyingine za jadi. Sehemu kubwa ya waumini wa ni wafuasi wa dhehebu la Sunni wanaofuata mafundisho ya imamu Maliki, wenye athira kubwa ya Usufi. Vilvile kuna baadhi ya taasisi za Shia huko mjini Khartoum.

neg:
Modibo Keïta
Alizaliwa huko Bamako-Coura, jirani ya Bamako, ambayo ilikuwa wakati huo mji mkuu wa Sudan ya Kifaransa. Familia yake walikuwa Waislamu wa Mali ambao walidai asili ya moja kwa moja kutoka kwa waanzilishi wa Dola la Mali. Alifundishwa Bamako na Ecole Normale supérieure William Ponty huko Dakar Senegal, ambapo alikuwa mwanafunzi wa nafasi ya kwanza kwenye darasa lake. Kuanzia mwaka wa 1936, alifanya kazi kama mwalimu huko Bamako, Sikasso na Timbuktu. Jina lake la utani baada ya shule ya msingi ilikuwa Modo.
Modibo Keita alihusika katika vyama mbalimbali. Mwaka wa 1937, alikuwa mratibu wa kikundi cha sanaa na maonyesho. Pamoja na Ouezzin Coulibaly, alisaidia kupatikana Umoja wa Walimu wa Ufaransa wa Afrika Magharibi.

neg:
Sudan Kusini
Maeneo matatu ya Milima ya Nuba, Abyei na Nile ya Buluu kiutamaduni na kisiasa ni sehemu za Sudan Kusini lakini kwa mujibu wa CPA yatakuwa na utawala tofauti mpaka kura ya maoni ambayo ifanyike juu ya kujiunga na Sudan Kusini au kubaki chini ya utawala wa Sudan. Lakini kuna wasiwasi kama Sudan itaitisha kura za namna hiyo.

neg:
Dakar
Dakar ni mji mkuu wa Senegal ikiwa na wakazi 2,352,000. Iko kwenye rasi la Verde ambalo ni pembe la magharibi ya Afrika. Bandari yake ina nafasi nzuri kwa biashara na Ulaya na Amerika.

neg:
Historia ya Sudan Kusini
Kuna nyaraka chache sana za historia ya mikoa ya kusini mpaka mwanzo wa utawala wa Misri upande wa kaskazini mapema 1820 na baadaye kuendelezwa kwa biashara ya utumwa kuingia kusini.

neg:
Dar es Salaam
Ni mji mkuu wa kibiashara wa Tanzania wakati Dodoma ni mji mkuu wa Tanzania (kinadharia tangu mwaka 1973). Mpango wa kuhamishia serikali mjini Dodoma unaendelea kwa kasi chini ya rais John Magufuli, japokuwa bado ofisi kadhaa za serikali, ikiwa ni pamoja na Ikulu, zipo Dar es Saalaam.

neg:
Khartoum
Khartoum (الخرطوم al-Khartūm) ni mji mkuu wa Sudan na pia mki mkuu wa dola la shirikisho la Khartoum. Mji uko mahali mito ya Nile nyeupe na Nile ya buluu inapokutana. Kisheria "Khartoum" ni eneo tu mashariki ya Nile nyeupe na kusini ya Nile ya buluu lakini hali halisi Khartoum pamoja na miji ya Omdurman na Bahri ni kama mji mmoja mkubwa sana unaounganishwa kwa madaraja kadhaa.

neg:
Juba, Sudan
Juba ni mji wa Sudan Kusini ambao ndio mji mkuu wa nchi hiyo na wa jimbo la Jubek.

neg:
Yosefina Bakhita
Karibu miaka miwili baadaye, Legnani alipotakiwa kurudi Italia, Bakhita alimuomba aende naye. Mwishoni mwa mwaka 1884 walifaulu kukimbia Khartoum iliyozingirwa wakiwa na rafiki yao, Augusto Michieli. Kisha kusafiri katika hatari kubwa kilometa 650 (maili 400) wamepanda ngamia hadi Suakin, bandari kuu ya Sudan.

neg:
Jimbo Kuu la Juba
Jimbo Kuu la Juba (kwa Kilatini Archidioecesis Iubaensis) ni mojawapo kati ya majimbo 7 ya Kanisa Katoliki nchini Sudan Kusini na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.

neg:
Juba, Sudan
Mwaka 2008 kulikuwa na barabara tatu katika Juba lami. Moja kuu ni konkreta barabarani, kujengwa na Uingereza katika miaka ya 1950. Ya kujenga upya wa Juba ni katika mchakato kamili sasa; ushahidi wa hili ni yalijitokeza ripoti ya Walta Information Center kwamba Ethiopia Airlines itaanza Juba flygningar kwa mara tatu kwa wiki katika Septemba 2006. Julai 2008 hadi sasa kuna kila siku ndege kutoka Nairobi International Airport na makampuni ya 3, kila siku ndege kutoka Khartoum na kampuni moja tu na kila wiki kwa ndege Entebbe na Addis Abeba. Juba ni kutumikia kwa Juba Airport (JUB / HSSJ).

neg:
Historia ya Sudan
Baada ya uhuru wa nchi (1956), makabila ya kusini ambayo hayakukubali kusilimishwa yalipigania vita ndefu hadi kupata uhuru wao tarehe 9 Julai 2011.

neg:
Historia ya Sudan Kusini
Katika kipindi cha kati ya karne ya 15 na karne ya 19, uhamiaji wa makabila, hasa kutoka eneo la Bahr al Ghazal, ulileta watu hawa katika maeneo yao ya sasa. Makabila yasiyo Niloti yaani Waazande, ambao waliingia Sudan Kusini katika karne ya 16, waliunda jimbo kubwa zaidi katika kanda hii.

neg:
Historia ya Sudan
Khalifa Abdullahi aliimarisha utawala wake wa kuwaua wapinzani bila neema, kati yao wanafunzi na ndugu za mahdi mwenyewe. Akajenga jumba mjini Omdurman linalosimama hadi leo.

neg:
Sudan
Imepakana na Misri kaskazini, Bahari ya Shamu kaskazini-mashariki, Eritrea na Ethiopia mashariki, Sudan Kusini kusini-mashariki, Afrika ya Kati na Chadi magharibi, na Libya kaskazini-magharibi.

neg:
Sudan Kusini
Sudan Kusini inajumuisha zaidi ya makabila 200 yakizungumza lugha 60 zinazopatikana hasa katika Sudan ya Kusini na lugha nyingine kutoka nchi jirani za Kenya, Ethiopia, Uganda, Kongo, Sudan (Khartoum) na nyingine (angalia Orodha ya lugha za Sudan Kusini).

neg:
Ufalme wa Aksum
Ufalme wa Aksum (pia: Axum) (kwa Ge'ez: አክሱም), ulikuwa milki muhimu katika karne za kwanza baada ya Kristo. Uliunganisha sehemu za nchi za leo za Ethiopia ya kaskazini, Eritrea, Sudan na Yemen. Mji mkuu Aksum uko katika Ethiopia ya leo. Milki hii ilianzishwa mnamo karne ya 1 KK ikaishia wakati wa karne ya 7 BK.

neg:
Bahari ya Shamu, Sudan
Bahari ya Shamu al-Bahr al-Ahmar) ni moja ya Wilayat au majimbo 26 ya Sudan. Lina ukibwa wa eneo la 218,887 km ² na wakaazi wanaokadiriwa kuwa 700,000 (2000). Port Sudan ndio mji mkuu wa jimbo hili. Sudan bado inadai, lakini haina udhibiti katika Hala'ib Triangle, mkoa ambao umekuwa chini ya utawala wa Misri tangu 2000.

neg:
Korea Kusini
Mji mkuu, pia mji mkubwa, ni Seoul ambako karibu nusu ya wakazi wote huishi ama mjini ama katika mazingira yake. Seoul ni kati ya miji muhimu ya biashara na uchumi kimataifa.

neg:
Darfur Kusini
Darfur Kusini (; ambayo inatafsiriwa kutoka : Janob Darfor) ni mojawapo wa wilayat majimbo 26 ya Sudan. Ni mojawapo wa majimbo matatu yanayojumuisha eneo la Darfur magharibi mwa Sudan. Lina ukubwa wa eneo la kilomita mrba 127,300 na idadi ya watu inayokadiriwa kuwa 2,890,000 (2006). Nyala ndio mji mkuu wake. Kwa hakika, Darfur ndilo jimbo kubwa zaidi nchini Sudan.

neg:
Darfur Kaskazini
Darfur Kaskazini (; inayotafsiriwa kuwa: Shamal Darfor) ni mojawapo ya wilayat au majimbo 26 ya Sudan. Ni mojawapo ya majimbo yanayojumuisha kanda ya Darfur . Lina ukubwa wa eneo wa 296,420 km ² na idadu ya wakaazi wake wanakadiriwa kuwa 1,583,000 (2006). Al-Fashir ndio mji mkuu wake. Miji mingine muhimu ni pamoja na miji ya Kutum na Tawila.
Historia ya Darfur Kaskazini ni sawa na ile ya Darfur.

neg:
Sudan
Dola la Mahdi (kwa Kiarabu المهدية, "mahdiyya") lilianzishwa na Muhammad Ahmad Al-Mahdi mwaka 1881 alipojitangaza kuwa mahdi kufuatana na imani ya Kiislamu akaongoza uasi dhidi ya Misri iliyotawala Sudan ikisimamiwa yenyewe na Uingereza.

neg:
Orodha ya miji ya Sudan
Hii ni Orodha ya miji nchini Sudan:

neg:
Sudan
Kadiri ya sensa za mwaka 1993, wakazi walihesabiwa kuwa milioni 26. Hakuna sensa nyingine ya hakika iliyofanyika baada ya mwaka huo kwa sababu ya vita vya wenyewe kwa wenyewe.

neg:
Sudan Kusini
Nchi imeathiriwa vibaya na vita vya kwanza vya Anya-nya (1) na vya pili Anya (2) na pia Vita vya Pili vya Wenyewe kwa Wenyewe vya Sudan vya SPLA / M kwa karibu miaka 21 tangu historia ya mwanzo wa SPLA / M mwaka wa 1983 - na kupelekea kutelekezwa vibaya, ukosefu wa miundomsingi ya maendeleo, na uharibifu mkubwa na kuhama kutoka makazi yao.

neg:
Dola la Mahdi
Muhammad Ahmad Al-Mahdi alifaulu kukusanya wafuasi wengi na kushinda Wamisri. 26 Januari 1885 jeshi lake lilitwaa mji mkuu Khartum na kumwua gavana Gordon Pasha. Al-Mahdi alianzisha mji mkuu mpya ng'ambo ya mto Nile kwa kuunda Omdurman. Wamisri na Waingereza wakatoka nje ya Sudan.

neg:
Historia ya Sudan
Hivyo Waingereza walitawala Sudan pamoja na Misri hadi 1956, na Kitchener akawa gavana mkuu wa kwanza.

neg:
Historia ya Sudan
Khalifa Abdullahi alijaribu kutumia teknolojia mbalimbali. Akanunua meli za mvuke za mtoni alizoziona Waingereza walizitumia pia akajenga kiwanda cha kutengenezea bunduki. Akaanzisha nyaya za mawasilaino kwa simu. Lakini kwa ujumla vita na utawala wa mahdiyya zilikuwa ziliharubu uchumi iliyoendelea kuzorota.

neg:
Sudan
Hivyo Waingereza walitawala Sudan pamoja na Misri hadi 1956, na Kitchener akawa gavana mkuu wa kwanza.

neg:
Bahri
Bahri au "Khartoum Bahri" (Kar: الخرطوم بحري al-Khartūm Bahrī = "Khartoum ya bahari yaani mtoni") ni mji wa Sudan jirani ya Khartoum upande wa kaskazini ya Nile ya buluu. Inaitwa pia "Khartoum ya kaskazini". Hata kama ni mji wa pekee kisheria halisi Bahri pamoja na miji ya Omdurman na Khartoum ni kama mji mmoja mkubwa sana unaounganishwa kwa madaraja kadhaa.

neg:
Historia ya Sudan Kusini
Mbali na Katiba ya Mpito ya Jamhuri ya Sudan , Katiba ya Mpito ya Sudan Kusini ya 2005 iliwekwa kuwa sheria kuu ya Sudan Kusini.

neg:
Sudan Kusini
Sudan Kusini (jina rasmi: Jamhuri ya Sudan Kusini, kwa Kiingereza Republic of South Sudan) ni nchi huru iliyojitenga rasmi na Sudan tarehe 9 Julai 2011, ikiwa ni ya 54 katika bara la Afrika na ya 193 duniani.

neg:
Sudan Kusini
Lugha tatu kubwa za Kiafrika zinazotumika Sudan Kusini ni Thongjieng (wazungumzaji 3,000,000), Thok Naadh (wazungumzaji 1,599,000), na Shilluk (zaidi ya wazungumzaji 1,000,000).

neg:
Sudan
Khalifa Abdullahi aliimarisha utawala wake wa kuwaua wapinzani bila neema, kati yao wanafunzi na ndugu za mahdi mwenyewe. Akajenga jumba mjini Omdurman linalosimama hadi leo.

neg:
Historia ya Sudan Kusini
Baada ya kifo cha John Garang, majeshi ya Southern Sudan Army na South Sudan Defense Force (SSDF) yalisitisha uhasama wao na kuungana mnamo Januari 2006, chini ya Azimio la Juba. SSDF ilianzishwa na Makamu wa Rais wa sasa wa Sudan Kusini, Dkt. Riek Machar.

neg:
Historia ya Sudan Kusini
Nchi imeathiriwa vibaya na vita vya kwanza vya Anya-nya na vya pili Anya na pia Vita vya Pili vya Wenyewe kwa Wenyewe vya Sudan vya SPLA / M kwa karibu miaka 21 tangu historia ya mwanzo wa SPLA / M mwaka wa 1983 - na kupelekea kutelekezwa vibaya, ukosefu wa miundomsingi ya maendeleo, na uharibifu mkubwa na kuhama kutoka makazi yao.

neg:
Mto Nile, Sudan
Mto Nile ni jimbo ya Sudan.

neg:
Sudan
Ufalme huo uliposambaratika, zilitokea falme mbalimbali katika eneo lake, mmojawapo ukiwa ule wa Nubia.

neg:
Sudan
Sudan ina aina mbili za utamaduni — Waafrika walio na Uarabu na Waafrika wasio Waarabu — na maelfu ya makabila na migao ya kabila, lugha tofautitofauti kwa makundi au kabila – migawanyiko hii uleta siasa za utengo na ubaguzi.

neg:
Historia ya Sudan Kusini
Chini ya Azimio la Juba, Jenerali Matip akawa Naibu Kamanda Mkuu wa Jeshi la Sudan Kusini, na vikosi vyake vya SSDF kuingizwa katika Jeshi la Sudan Kusini, na kuongezea safu yake kutoka 50,000 hadi 309,000. Jumla ikawa askari 359,000. Wote sasa ni jeshi moja linalojulikana kama Jeshi la Sudan Kusini.

neg:
Sudan Kusini
Tofauti kubwa kati ya pande hizo ilikuwa kwamba katika Sudan yenyewe idadi kubwa ya watu wamekuwa Waislamu na utamaduni wao una mchaganyiko wa tabia za Kiarabu na Kiafrika pamoja na usambazaji mkubwa wa lugha ya Kiarabu. Kumbe kusini kuna Waislamu wachache, wengi ni wafuasi wa dini za jadi au ni Wakristo. Kiuchumi na kielimu kusini wako nyuma sana kulingana na kaskazini.

neg:
Sudan Kusini
Nuer inazunguzmwa katika Bentiu, Nasir, Akobo, Maywuut nk na Shilluk inazunguzmwa katika Upper Nile au katika Ufalme wa Shilluk; Kiarabu cha Juba kinazunguzmwa karibu katika kila sehemu ya Sudan Kusini lakini hasa katika majimbo ya Equatora Mashariki, Equatoria Magharibi na Bahr el Jabel.

neg:
Kapoeta (jimbo)
Kapoeta State ni mojawapo kati ya majimbo 32 yanayounda Sudan Kusini.

neg:
Juba, Sudan
Idadi ya watu wake ilikuwa 525,953 mwaka wa 2017. Sensa ya Aprili / Mei 2008 matokeo yake yalikataliwa na serikali ya Kusini mwa Sudan.

neg:
Maridi (jimbo)
Maridi State ni mojawapo kati ya majimbo 32 yanayounda Sudan Kusini.

neg:
Historia ya Sudan
Tarehe 2 Septemba 1898 jeshi la mahdiyya lilishindwa kabisa katika mapigano ya masaa matano. Safari hiyo Waingereza waliandaliwa vizuri zaidi, pia silaha mpya kama bunduki ya mtombo ziliwapa ushindi. Upande wa khalifa walikufa askari 11,000, upande wa Waingereza na Wamisri watu 400 pekee.

neg:
Juba, Sudan
Mji huu ni eneo la Juba National University na United Nations Mission in Sudan (UNMIS)ina kiwanja kikubwa karibu na Juba Airport.

neg:
Sudan Kusini
Kabla ya hapo, Sudan Kusini ilijumuisha majimbo kumi ambayo kihistoria yalikuwa Mikoa mitatu ya Bahr el Ghazal, Equatoria, na Nile ya juu.
Inakubaliwa na wengi kuwa kabila kubwa zaidi Sudan Kusini ni Dinka (15%), ikifuatiwa na Nuer (10%) kisha Bari, Azande, Shilluk. Makabila mengine ni Acholi, Murle, Nubi, Kuku, Funj, Maban, Zandi, Oduk na mengineyo.

neg:
John Garang
SPLA ilipata msaada wa Libya, Uganda na Ethiopia. Garang na jeshi lake walidhibiti sehemu kubwa ya mikoa ya kusini mwa nchi, iliyoitwa "Sudan Mpya" . Yeye alidai kuwa 'ujasiri wa askari wake kutoka kwa "uthibitisho kwamba sisi tunapambana vita vya haki. Hilo ni jambo ambalo Sudan Kaskazini na watu wake hawana. " Wakosoaji walipendekeza motisha za fedha kwa uasi wake, wakibainisha kuwa kiasi kikubwa cha mafuta ya Sudan kiko katika kusini mwa nchi.
Garang alikataa kushiriki katika serikali ya mpito mwaka wa 1985 au uchaguzi wa 1986, na kubaki akiwa kiongozi wa waasi. Hata hivyo, SPLA na serikali zilitia saini mkataba wa amani tarehe 9 Januari 2005 mjini Nairobi, Kenya. Tarehe 9 Julai 2005, aliapishwa kama makamu wa rais, cheo cha pili kwa ukuu katika nchi, kufuatia sherehe ambapo yeye na Rais Omar al-Bashir walitia saini katiba ya kugawana madaraka. Yeye pia alikuwa kiongozi wa utawala wa kusini mwa Sudan yenye uhuru mdogo kwa miaka sita kabla ya kufanyika kwa kura ya maoni ya uwezekano wa Kuganywa. Hakuna Mkristo au mtu kutoka kusini aliwahi kushikilia cheo cha juu kama hicho serikalini. Akizungumza baada ya sherehe, Garang alisema, "Mimi nawapongeza watu wa Sudan, hii si amani yangu au amani ya al-Bashir, ni amani ya watu wa Sudan."

neg:
Kusini Darfur
Kusini Darfur ni jimbo ya Sudan.

neg:
Kura ya maoni ya uhuru wa Sudan Kusini, 2011
Kura ya maoni ilichukua nafasi Kusini mwa Sudan kuanzia tarehe 9 hadi 15 Januari 2011, katika hali ya aidha kanda ya kusini ibaki kuwa sehemu ya Sudan au iwe huru. Kura hii ya maoni ni moja kati ya tokeo la 2005 la Mkataba wa Naivasha baina ya Khartoum na serikali kuu ya Sudan People's Liberation Army/Movement (SPLA/M).

neg:
Sudan
Muhammad Ahmad Al-Mahdi alifaulu kukusanya wafuasi wengi na kushinda Wamisri. Tarehe 26 Januari 1885 jeshi lake lilitwaa mji mkuu Khartum na kumwua gavana Gordon Pasha.

neg:
Jimbo la Nile ya Juu, Sudan
Gavana wa sasa ni Gatluak Deng Garang. Mto wa Nile Nyeupe unapitia hapa. Lina ukubwa wa eneo la 22,122 km² na wakaazi wanaokadiriwa kuwa 4,700,000 (2000). Mji wa Kodok, ambao ndio mahala pa Matukio ya Fashoda yaliyomaliza "mashindano ya wakoloni kugawa Afrika" , uko katika jimbo hili.

neg:
Riyad
Riyad (Kar.: الرياض "ar-riyāḍ") ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Ufalme wa Uarabuni wa Saudia.

neg:
Sudan
Nchini Sudan kuna lugha zaidi ya 70. Kati yake, muhimu zaidi ni Kiarabu, ambacho ndicho lugha rasmi pamoja na Kiingereza. (Angalia Orodha ya lugha za Sudan.)Dini kubwa zaidi nchini ni Uislamu (97%).

neg:
Mji mkuu
Afrika Kusini ina miji mikuu mitatu kikatiba: Pretoria ndipo makao makuu ya serikali, Cape Town ndipo makao makuu ya bunge, Bloemfontein ndipo makao makuu ya Mahakama Kuu.
Bolivia ina mji mkuu rasmi katika jiji la Sucre, lakini ofisi nyingi za serikali ya kitaifa zimehamia mji mkubwa wa nchi La Paz.

neg:
Historia ya Sudan
Al-Mahdi alianzisha mji mkuu mpya ng'ambo ya mto Nile kwa kuunda Omdurman. Wamisri na Waingereza wakatoka nje ya Sudan.

neg:
Juba, Sudan
Kwa sababu ya vita vigumu Juba anaweza kuitwa "Usafiri Hub" tena. Barabara na bandari sasa si katika matumizi kutokana na mbaya. Umoja wa Mataifa na serikali ya Sudan ya Kusini ni ukarabati wa barabara, lakini matengenezo kamili unatarajiwa kuchukua miaka mingi. Schweiziska Foundation Mine Action (FSD) kwenye 2003 ulianza kwa wazi barabara Juba kupelekea kutoka Uganda na Kenya, inatarajiwa kwamba barabara hizi utakuwa na demined upya kabisa katika mwendo wa 2006-2008. The kujengwa upya wa barabara, wengi un-lami, inachukua kiasi ya jitihada kubwa na muda kwa sababu ya ugumu wa kazi kutokana na msimu wa mvua, ambao unadumu kuanzia Machi hadi Oktoba. Barabara ya kwanza kwamba imeanza kuwa upya ni barabara ya Uganda. Barabara hii ni muhimu hasa kama wengi wa asili ya habitants Juba walikimbia na Uganda wakati wa vita. Barabara ni muhimu mno kwa mchakato wa amani nchini Sudan haja yao kama watu kurudi majumbani mwao na regain gani wanahisi ni maisha ya kawaida tena.

neg:
Sudan
Ardhi yenyewe ni kiwara, lakini kuna milima upande wa mashariki na magharibi.

neg:
Umoja, Sudan
Wakati serikali ya kitaifa mjini Khartoum inatambua jina la Alwahda = Umoja, serikali mpya ya sehemu ya Sudan Kusini inatambua jimbo hili kama Nile ya juu ya Magharibi (Western Upper Nile). Kabla ya mpangilio wa kiutawala wa mwaka wa 1994, Umoja ilikuwa sehemu jimbo kubwa la Upper Nile.

neg:
Historia ya Sudan Kusini
Maasi ya Mahdist ya miaka ya 1880 yaliuyumbisha mkoa huu mchanga, na Equatoria ilikoma kuwepo kama milki ya Misri mwaka 1889. Makazi muhimu katika Equatoria yalikuwa pamoja na Lado, Gondokoro, Dufile na Wadelai.

neg:
Dola la Mahdi
Mwaka 1895 mkuu wa jeshi la pamoja la Misri na Uingereza jenerali Horatio Kitchener aliamua kulipiza kisasi kwa vita ya 1885 akaongoza jeshi kubwa dhidi ya Sudan. Kwa kutumia meli za mvuke kwenye mto Nile na kujenga reli akasongea mbele hadi Omdurman. Tar. 2 Septemba 1898 jeshi la mahdiyya lilishindwa kabisa katika mapigano ya masaa matano. Safari hii Waingereza waliandaliwa vizuri zaidi pia silaha mpya kama bunduki ya mtombo ziliwapa ushindi. Upande wa khalifa walikufa askari 11,000, upande wa Waingereza na Wamisri watu 400 pekee.

neg:
Historia ya Sudan
Ufalme huo uliposambaratika, zilitokea falme mbalimbali katika eneo lake, mmojawapo ukiwa ule wa Nubia.

neg:
Seoul
Seoul ni mji mkuu na mji mkubwa katika Korea ya Kusini. Kihistoria na hadi mwaka 1945 ilikuwa mji mkuu wa Korea yote.

neg:
Sudan Kusini
Uchumi unategemea kilimo vijijini na cha kujikimu, lakini mwanzoni mwa mwaka 2005, uchumi alianza mpito wa kutoka vijijini na mijini katika Sudan Kusini kumeonekana maendeleo kupindukia.

neg:
Sudan
Katika milenia ya 5 KK watu walizidi kuhama Sahara ikigeuka jangwa wakasogea katika eneo la Sudan ya sasa (bonde la mto Nile).

neg:
Juba, Sudan
Mnamo Aprili 2009, Juba uwanja wa ndege ni tovuti ya idadi kubwa ya kuleta ndege ya UN na NGO (Non-Governmental Organization) ndani ya misaada Kusini mwa Sudan, vilevile abiria na mizigo hewa kwa ujumla. Uwanja wa ndege ni busy sana, miongoni busiest katika Afrika Mashariki. Ujenzi wa terminal mpya ilikuwa imeanza mwishoni mwa mwaka 2007 wakati bei ya mafuta walikuwa juu sana ($ 100 +). Tangu wakati huo, kwa bei ya mafuta kurudi chini, ya hatima ya terminal mpya ni uhakika.

neg:
Dakar
Mji ulianzishwa na Wafaransa mwaka 1857 walipoondoka kisiwa cha Goree kuhamia bara. Ukapata bandari ya biashara na pia bandari ya kijeshi halafu ukawa mwanzo wa reli katika Senegal. Mwaka 1902 Dakar ilikuwa mji mkuu wa Afrika ya Magharibi ya Kifaransa badala ya Saint-Louis. Kati 1959 hadi 1960 ilikuwa mji mkuu wa Shirikisho la Mali, baadaye mji mkuu wa Senegal.

neg:
Darfur
Muundo huo wa maendeleo uliokuwa umekunjwa uliendelea kufuatia uhuru wa kitaifa wa Sudan mwaka wa 1956. Suala la mgogoro wa kisiasa lilisababishwa na mbadala wa vita kati ya Sudan, Libya na Chad. Ushawishi wa itikadi ya ukuu wa Kiarabu ulienezwa na kiongozi wa Libya Muammar al-Gaddafi na ulianza kutendwa na watu wa Darfur, pamoja na wale waliotambuliwa kama "Waarabu" na "Waafrika".

neg:
Sudan
Majaribio ya vita za jihadi dhidi ya Wabelgiji katika jimbo la Ikweta na dhidi ya Waitalia katika Eritrea yalishindikana pia.
Mwaka 1895 mkuu wa jeshi la pamoja la Misri na Uingereza, jenerali Horatio Kitchener aliamua kulipiza kisasi kwa vita ya 1885 akaongoza jeshi kubwa dhidi ya Sudan. Kwa kutumia meli za mvuke kwenye mto Nile na kujenga reli akasongea mbele hadi Omdurman.

neg:
Omdurman
Waingereza walipoteka Sudan mwaka 1898 Omdurman ilirudi nyuma lakini wakati wa miaka ya mwisho wa karne ya 20 ilikua tena kupita Khartoum kutokana na kufika kwa wakimbizi wengi mjini kutoka nchi jirani kama Chad, Eritrea, Ethiopia na Uganda, pia wakimbizi kutoka vita ya Sudan ya Kusini. Wakimbizi hawa walijenga mitaa mikubwa ya vibanda.

neg:
Kura ya maoni ya uhuru wa Sudan Kusini, 2011
Wakati huohuo kulikuwa na kura ya maoni ambayo ilipaswa ifanyike mjini Abyei katika hali ya aidha iwe sehemu ya Sudan Kusini lakini zoezi lilighairishwa kwa kutokana na mgogoro juu ya haki ya makazi na mipaka.

neg:
Sudan
Pia kuna wanamgambo upande wa mashariki Umbele wa Mashariki.

neg:
Sudan
Wakristo ni waumini hasa wa Kanisa Katoliki, Anglikana (Kanisa la Sudan), Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki (Wakopti, Waethiopia na Waeritrea).

neg:
Sadd
Sadd ("pia: "Sudd" katika tahajia ya Kiingereza, kutoka Kar. سد sadd = kizuizi") ni eneo kubwa la mabwawa matope katika Sudan Kusini linalopitiwa na mto Nile.

neg:
Gbudwe (jimbo)
Gbudwe State ni mojawapo kati ya majimbo 32 yanayounda Sudan Kusini.

neg:
Osama bin Laden
Wanajeshi kadhaa wa Marekani waliendelea kukaa katika Saudia hata baada ya ushindi juu ya Irak katika vita
Hapo bin Laden alianza kupinga waziwazi siasa ya serikali yake. Kutokana na ugomvi huu aliamua kuhamia nchi ya Sudan alipotumia utajiri wake kuanzisha miradi, mashamba na makampuni lakini pia makambi kwa ajili ya vijana wafusi wa Uislamu mkali waliomfuata na kuhamia Sudan. Alikaa karibu na viongozi wa kundi la Al-Jihad ya Misri waliowahi kushirikiana naye Afghanistan na kupambana dhidi ya serikali ya rais Mubarak.

neg:
Juba, Sudan
Juba ni mmojawapo wa miji inayokua haraka sana duniani na unaendelea kutokana na fedha za mafuta na kuja kwa Wachina kwa ajili ya kazi na maendeleo.

neg:
Orodha ya Marais wa Sudan
Makala hii inaonyesha orodha ya marais na wakuu wengine wa serikali ya Sudan.