query: Kiongozi wa Biafra mwaka 1967 anaitwa nani?

pos:
Biafra
Mwaka huohuo wa 1967 mauaji mapya ya Waigbo yalitokea katika kaskazini. Katika hali hii afisa kiongozi wa jeshi katika mkoa wa mashariki kanali Emeka Ojukwu tar. 30 Mei 1967 alitangaza uhuru wa mkoa wa mashariki ulioitwa sasa "Jamhuri ya Biafra". Nchi chache tu zilitambua nchi mpya zilikuwa Gabon, Haiti, Côte d'Ivoire, Tanzania na Zambia.

pos:
Emeka Ojukwu
Ojukwu alikuwa rais wa Biafra kati ya 30 Mei 1967 na 8 Januari 1970. Baada ya Biafra kushindwa katika vita ya wenyewe kwa wenyewe ya Nigeria Ojukwu alikimbia Côte d'Ivoire. Mwaka 1980 alikaribishwa na rais wa Nigeria Alhaji Shehu Shagari arudi nyumbani.

pos:
Emeka Ojukwu
Chukwuemeka Odumegwu Ojukwu (* 4 Novemba 1933 Zungeru (Nigeria) ni mwanasiasa wa Nigeria aliyekuwa mwanajeshi na rais wa jamhuri ya Biafra iliyojitenga na Nigeria 1967 - 1970.

neg:
Polisario
Kiongozi wa Polisario ni Katibu Mkuu Mohamed Abdelaziz aliyechaguliwa 1976. Ndiye pia mkuu wa jeshi la ukombozi wa Sahara lenye askari wa kiume na kike takriban 6000-7000. Anawajibika kama kiongozi wa chama mbele ya Kamati Kuu na Mkutano Mkuu unaofanyika kila baada ya miaka minne. Mkutano una wawakilishi waliochaguliwa katika makambi ya wakimbizi na wajumbe kutoka shirika za wanawake, vijana na wafanyakazi pia ktuoka vikosi vya jeshi. Kamati Kuu ina wajumbe 44; 12 kati ya hawa ni wajumbe wa siri kutoka Sahara ya Magharibi iliyoko chini ya utawala wa Maroko.

neg:
Pol Pot
Ya Jamhuri ya Watu wa China ilikuwa kuu ya kimataifa msaidizi wa Khmer Rouge na kiongozi wake Pol Pot. Kichina fedha zinazotolewa na msaada wa kijeshi kwa chama hata baada ya kuangushwa mwaka 1979. Ya umoja wa MATAIFA pia kutambuliwa na Serikali ya Umoja wa Kidemokrasia Kampuchea, ambayo ni pamoja na Khmer Rouge, badala ya Jamhuri ya Watu wa Kampuchea.

neg:
Pasteur Bizimungu
Katika miaka ya themanini na tisini (80s and 90s), Bizimungu alifanya kazi serikalini ya wahutu ya MRND iliyo tawala hadi 1994. Kabla ya 1990, Bizimungu alikuwa na uhusiano wa karibu na rais Juvénal Habyarimana[2] aliyekuwa mhutu. Katika kipindi hiki, alishikilia nyadhifa kadhaa zikiwemo mkurugenzi mkuu wa Electrogaz, kampuni ya stima nchini Rwanda.[1]

neg:
Joseph Kabila
Tangu kuwa rais mwaka 2001 Joseph Kabila alijitahidi kumaliza hali ya vita vya wenyewe kwa wenyewe Kongo akakubali kufika kwa walinzi wa amani wa UM.

neg:
Pol Pot
Katika oktoba 1970, Sar ilitoa azimio kwa jina la Kamati Kuu. Azimio alisema kanuni ya uhuru-mastery (aekdreach machaskar), ambayo ilikuwa wito kwa ajili ya Cambodia kuamua yake mwenyewe baadaye huru ya ushawishi wa nchi nyingine yoyote. Azimio pia ni pamoja na kauli kuelezea usaliti wa Cambodia Socialist harakati katika miaka ya 1950 na Viet Minh. Hii ilikuwa kauli ya kwanza ya kupambana na Kivietinamu sera hiyo itakuwa sehemu kubwa ya Pol Pot serikali wakati alichukua madaraka miaka ya baadaye.

neg:
Pol Pot
Khmer Rouge juu wakati wa 1973. Baada ya kufikiwa nje kidogo ya Phnom Penh, Sar ilitoa amri wakati wa kilele cha msimu wa mvua kwamba halmashauri ya kuchukuliwa. Amri imesababisha bure mashambulizi na kupita maisha ndani ya Khmer Rouge jeshi. Na katikati ya mwaka 1973, Khmer Rouge chini Sar kudhibitiwa karibu theluthi mbili ya nchi na nusu ya idadi ya watu. Kaskazini Vietnam waligundua kwamba hakuna tena kudhibitiwa hali na alianza kutibu Sar kama zaidi ya sawa kiongozi kuliko kama mshirika.

neg:
Paolo Maldini
Maldini alianza kuichezea Italia mwaka 1988 akiichezea kwa miaka 14 ambayo ni rekodi iliyovunjwa na Fabio Cannavaro mwaka 2009 na Gianluigi Buffon mwaka 2013. Maldini alikuwa nahodha wa Italia kwa miaka 8 na kuvaa kitambaa cha unahodha mara 74 mpaka alipomuachia Cannavaro 2010. Akiwa na Italia, Maldini alishiriki kwenye michuano ya UEFA European Championship mara tatu na FIFA World Cups mara nne.Ingawa hakushinda taji lolote akiwa na Italia, alifikisha Italia kwenye fainali za 1994 Kombe la dunia na Euro mwaka 2000,na nusu fainali za Kombe la dunia mwaka 1990 na Euro 1998. Alichaguliwa pamoja na timu yao iliyong'ara kwenye michuano ile pamoja na Euro 1996.

neg:
Papa Wemba
Tangu mwaka 1977, Viva la Musica imeona kutoka kwa wanamuziki kwa kila miaka miwili au mitatu na kuibuka vipaji vingine vipya. Fafa de Molokai, Debs Debaba, Mfalme Kester Emeneya (1977-1982), Koffi Olomide, kama mwimbaji, (1978-1979), Djuna Djanana (1978-1981), Dindo Yogo (1979-1981), Maray-Maray (1980 -1984), Lidjo Kwempa (1982-2001), Reddy Amissi (1982-2001), Stino Mubi (1983-2001) ni kati ya sasa linajulikana wanamuziki wa Kongo ambao aliwahi wakati mmoja au mwingine katika Viva la Musica. Kuna hadithi ya kinshasa inayosema kuwa mwanafunzi wa chuo basi-aitwaye Antoine Koffi alikuwa mtunzi stadi hadi siku moja mwaka 1977 Papa Wemba kuwahimiza, "Ooh! l'homme idee "(Oh! wazo-jamaa!) hivyo tangu siku hiyo alimwita kijana mwimbaji-mtunzi Koffi Olomide - na jina likabaki ...

neg:
Pasteur Bizimungu
Mnamo 6 Aprili 2007 Bizimungu alitiwa huru kupitia msamaha wa Rais Kagame. Hakuna sababu iliotolewa ya msamaha huo [4].Kufikia Aprili 2011, mtambulishi wa chama cha PDR mwenzake Charles Ntakirutinka alibaki korokoroni na alitajwa na Amnesty International kama "Swala la Dharura". [8]

neg:
Philip Emeagwali
Emeagwali alizaliwa katika Akure, Nigeria tarehe 23 Agosti 1954. Aliacha shule mwaka wa 1967 kwa sababu ya vita vya Nigeria vya Biafran. Wakati alipofikisha miaka kumi na nne, alitumbukizwa ndani ya jeshi laBiafra . Baada ya vita alimaliza masomo sawa na ya shule ya upilikwa kujifunza na alienda Marekani kusoma katika chuo kikuu chini ya udhamini. Kwa kweli, Emeagwali alisomea Uingereza baada ya kutoka Afrika. Aienda Marekani baadaye. Alipata shahada ya hisabati kutoka Chuo Kikuu cha Oregon mwaka wa 1977. Alipata Shahada ya bwana katika uhandisi wa mazingira kutoka Chuo Kikuu cha George Washington mwaka wa 1981, na shahada nyingine ya bwana ya Hisabati kutoka Chuo Kikuu cha Maryland, College Park mwaka wa 1986. Yeye pia alipewa shahada ya uhandisi wa bahari, pwani na marina kutoka Chuo Kikuu cha George Washingt mwaka huo. Alikuwa pia anafanya kazi kama mhandisi katika Ofisi ya Ardhi katika Wyoming reclamation katika kipindi hiki.

neg:
Kofi Annan
Kofi Annan (8 Aprili 1938 - 18 Agosti 2018) alikuwa Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa 1996 - 2006. Annan na Umoja wa Mataifa walipata Tuzo ya Amani ya Nobeli mwaka 2001. Alikuwa mwanzilishi na mwenyekiti wa Kofi Annan Foundation na pia mwenyekiti wa Elders, shirika la kimataifa lililoanzishwa na Nelson Mandela.

neg:
Kofi Annan
Mwaka 1996 alichaguliwa kuwa Katibu Mkuu wa UM, akarudishwa cheo mwaka 2001. Tangu 1 Januari alifuatwa ofisini na Ban Ki-moon.

neg:
Kombe la Mataifa ya Afrika
katika shindano la 1968 ilibidi mpango wa mchuano huo ubadilike na kuongeza hadi timu 8 zitakazo faulu kati ya timu 22 zilizofaulu katika raundi ya hapo awali. Timu zilizofaulu ziligawanyishwa katika makundi mawili kila kundi likiwa na timu nne ambazo zilicheza michezo ya mizunguko ambapo timu mbili bora zaidi katika kila kundi zilifaulu katika nusu fainali.Mfumo huu uliendelea kutumika katika fainali hadi mwaka wa 1992. Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo iliweza kushinda baada ya kuwachapa Ghana. Kuanzia mwaka wa 1968 shindano hili limekuwa likitendeka baada ya miaka miwili katika miaka iliyo sawa. Mchezaji wa mbele wa Ivory Coast, Laurent Pokou aliongoza kwa mabao katika michuano ya 1968 na 1970 kwa mabao sita mwaka wa 1968 na mabao nane katika mwaka wa 1970 na kuwa na mabao 14 kwa jumla na kushikilia rekodi kwa muda hadi 2008. Shindano hili liliweza kuonyehwa katika runinga mara ya kwanza mwaka wa 1970 likiwa nchini Sudan, ambayo iliweza kuchukua taji baaada ya kuwashinda Ghana- iliyokuwa ikicheza fainaili ya nne mfululizo.

neg:
Historia ya Zambia
Aliyefuata tena ni rais Rupiah Banda (2008-2011), halafu Michael Sata wa Patriotic Front party (2008-2014).

neg:
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
[[Picha:Baada ya Vita ya Siku Sita 1967.png|thumbnail|300px|Maeneo yaliyotwaliwa na Israeli baada ya vita ya siku 6 mwaka 1967 hadi mapatano ya Misri 1973]]
Bada ya vita ya 1948-1949 nchi jirani zilikataa kutambua dola la Israeli. Hali ya vita ikaendelea ingawa bila mapigano kati ya majeshi makubwa. Wanamgambo wa Wafedayin Wapalestina waliendelea kuvuka [[mpaka]] kutoka makambi ya wakimbizi na kushambulia vijiji vya Kiyahudi. Wanamgambo hao walipata mara nyingi silaha na mafunzo kutoka kwa majeshi ya Misri na Syria.
Vita ya 1948-1949 ilisababisha ghasia na mashambulio dhidi ya Wayahudi walioishi katika nchi za Kiarabu. Nchi kadhaa za Kiarabu ziliweka sheria za ubaguzi dhidi ya Wayahudi. Hivyo katika miaka baada ya kuundwa kwa Israeli karibu Wayahudi wote waliondoka au walifukuzwa katika nchi za Kiarabu na kufika kama wakimbizi katika Israel, Marekani au Ulaya. Jumla ya wakimbizi hao Wayahudi karibu ililingana na idadi ya Waarabu waliofukuzwa kutoka Palestina. Hivyo idadi ya wananchi Wayahudi wa Israeli iliongezeka sana.

neg:
Winnie Madikizela-Mandela
Katika miaka ya 1980 na miaka ya 1990, alivuta hisia za taifa na mataifa kwa ujumla, na alikuwa akifanyiwa mahojiano na waandishi wa habari wa kitaifa na kimataifa. Chama cha ANC kilichokuwa marufuku ndani ya Afrika Kusini alimtumia kama uso wa upinzani dhidi ya apartheid mbele ya umma wa kimataifa.
Rais Thabo Mbeki alitaja nafasi hii katika barua ya mwaka 2008:
"„Katika muktadha wa mapambano ya kimataifa kwa ajili ya uhuru wa wafungwa wa kisiasa katika nchi yetu, harakati yetu ilichukua uamuzi wa kimakusudi kutumia jina la Nelson Mandela kama kielelezo cha wafungwa hawa. Hivyo tulitumia pia wasifu wake wa kibinafsi wa kisiasa, pamoja na mateso ya mkewe wa awali, Winnie Mandela, kuonyesha dunia na jamii ya Afrika Kusini ukatili wa mfumo wa ubaguzi wa rangi.“"

neg:
John Agyekum Kufuor
John Kofi Agyekum Kufuor (* 8 Desemba 1938 mjini Kumasi, Ghana) ni mwanasiasa. Alikuwa rais wa 11 wa Ghana tangu 7 Januari 2001 hadi 7 Januari 2009.

neg:
Riz Khan
Mwaka wa 1996, alianzisha kipindi cha mahojiano ya "CNN: Q & A with Riz Khan," na amewahoji watu maarufu kama aliyekuwa Katibu Mkuu wa Shirika la Umoja wa Mataifa Kofi Annan, Marais wa zamani wa Marekani Jimmy Carter na Bill Clinton, Dalai Lama na Nelson Mandela, na mwanasayansi J . Venter Craig. Khan pia aliwahi kufanya mahojiano ya kipekee ulimwenguni mzima na Mkuu wa Pakistan Pervez Musharraf kufuatia mapinduzi yake mnamo Oktoba 1999. Khan alitangaza kipindi cha "Q & A-Asia with Riz Khan."
Hivi vipindi vya mahojiano huweka wanahabari kote duniani na watu maarufu pamoja na wao huulizwa maswali na watazamaji kwa kutumia simu, barua pepe, au kipepesi, pamoja na maswali na maoni kuchukuliwa kutoka chumba cha kipepesi kifunguacho nusu saa kabla ya kila kipindi.

neg:
Bumbuli
Kiongozi wa jadi aliyekuwa anaongoza Bumbuli kabla ya uhuru alikuwa anaitwa Zumbe Daudi Sozi Kibanga. Moja ya sifa za kiongozi huyu ilikuwa kuleta mvua, tofauti na viongozi wa makabila mengine Zumbe Daudi Sozi Kibanga alikuwa haleti mvua kwa njia ya uganga au uchawi, la hasha. Zumbe Daudi alikuwa na kipawa cha kuomba (sala) kwa Mwenyezi Mungu na wananchi wakapata mvua.

neg:
Msambara
Viongozi waliowahi kuongoza kijiji cha Msambara ni Samweli Nyamwali (wakati wa kuanzishwa kijiji hadi 1977), Ndg Amos Mutwe (1977 - 1982), Ndg Saidi Nsindagi Nkanyagu 1983 - 1987 na 1993 - 1997, Ndg Yakobo Ntarumanga 1987 -1992 na Ndg Yona Mayila 1997 - 2002, Saidi Nsindagi 2002 - 2007.

neg:
FORD-Kenya
2002 Ford-K ilijiunga na harakati ya NARC ikawa sehemu ya maungano yaliyompeleka Mwai Kibaki katika ikulu ya Nairobi. Kiongozi wa chama Michawel Wamalwa alikuwa makamu wa rais lakini alikufa 2003 katika ajali ya ndege. Kiongozi mpya akawa Musikari Kombo.

neg:
Dawda Jawara
Sir Dawda Kairaba Jawara alizaliwa 16 Mei 1924 katika Barajally, Central River Division, ni mwanasiasa Gambia. Yeye alikuwa wa kwanza waziri mkuu 1962 1970 katika Gambia. Yeye alikuwa rais 1970-1994.

neg:
Kisangani
Kisangani iliathiriwa mara nyingi na vita, hasa wakati wa uhuru wa Kongo katika miaka ya 1960 na tangu 1996 katika vita vilivyosababisha anguko la dikteta Mobutu Sese Seko mwaka 1997 na kuendelea katika mapigano kati ya Rwanda, Uganda na vikundi vya Kikongo.

neg:
Freeman Mbowe
Freeman Aikaeli Mbowe (amezaliwa 14 Septemba 1961) ni mwanasiasa Mtanzania, mwanachama, mbunge na mwenyekiti wa Chama cha kisiasa cha Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA). Alichaguliwa tangu mwaka 2000 kuwa mbunge wa Jimbo la Hai lililopo mkoa wa Kilimanjaro, akarudishwa kwa miaka 2015 – 2020.

neg:
Laurent Kabila
Kuanzia 1967 aliungana na kundi dogo la Parti de la Revolution Populaire (PRP) akaongoza jeshi la Forces Armees Populaires (FAP) lililokuwa na makambi Tanzania na Zambia lakini aliweza pia kutawala eneo dodo katika milima ya Fizi ya mkoa wa Kivu hadi 1977 alipokufuzwa na jeshi la serikali ya Mobutu.

neg:
Mangosuthu Buthelezi
Inkosi Mangosuthu ("Gatsha") Ashpenaz Nathan Buthelezi (amezaliwa tar. 27 Agosti 1928) ni kiongozi wa Kizulu huko nchini Afrika Kusini, na vile vile kiongozi wa chama cha Inkatha Freedom Party (IFP) ambacho kiliundwa mwaka 1975.

neg:
Biafra
Katika Januari 1966 ilitokea ghasia katika Nigeria. Sehemu za jeshi zilipindua serikali wakamwua waziri mkuu Abubakar Tafawa Balewa aliyekuwa wa asili ya kaskazini. Kiongozi wa serikali mpya alikuwa jenerali mkuu wa jeshi la Nigeria Johnson Aguiyi-Ironsi aliyekuwa Igbo ambaye mwenyewe hakushiriki katika uasi. Lakini katika miji ya kaskazini ya Nigeria raia Waigbo walitafutwa na kuuawa ovyo. Waigbo maelfu walikimbia katika miji ya kaskazini na kukimbilia kwao nyumbani walipoleta habari za mauaji.

neg:
Saba Saba (Tanzania)
Tangu mwaka 1967 TANU ilitangaza itikadi ya Ujamaa kama siasa rasmi na hapo ilitumia mara nyingi lugha ya kukazia "wakulima na wanfayakazi" jinsi ilivyokuwa kawaida katika vyama vilivyofuata itikadi ya usoshalisti duniani. Hivyo sikukuu ya chama ya Saba Saba iliadhimishwa pia kama "sikukuu ya wakulima na wafanyakazi". Mtindo huu uliendelea kutumiwa pia baada ya mwaka 1977 ambako TANU iliungana na Chama cha Afro-Shirazi (ASP) cha Zanzibar kuwa Chama Cha Mapinduzi (CCM).

neg:
Modibo Keïta
Mnamo Oktoba 1946, Africa Democratic Rally (RDA) iliundwa katika mkutano uliofanyika Bamako uliokuwa na wajumbe kutoka Afrikaya Kifaransa. Wakati umoja uliongozwa na Félix Houphouët-Boigny, Keita alishika nafasi ya Katibu Mkuu wa RDA katika Sudan ya Kifaransa, na mkuu wa washirika wake wa US-RDA. Mwaka wa 1948, alichaguliwa mkuu wa baraza wa Sudan ya Kifaransa. Mnamo 1956, alichaguliwa Meya wa Bamako na akawa mbunge wa Bunge la Ufaransa. Mara mbili aliwahi kuwa katibu wa serikali katika serikali za Maurice Bourgès-Maunoury na Félix Gaillard. Modibo Keïta alichaguliwa rais bunge la katiba la Mali Julai 20, 1960, ambalo lilijumuisha Sudani ya Kifaransa na Senegal. Senegal baadaye iliondoka katika shirikisho.

neg:
Walter Mondale
Walter Frederick "Fritz" Mondale (amezaliwa 5 Januari 1928) ni mwanasiasa wa Marekani akiwa mwanachama wa Chama cha Kidemokrasia. Kuanzia mwaka wa 1964 hadi 1976 alikuwa mbunge wa Senati ya Marekani akiwakilisha jimbo la Minnesota. Halafu alikuwa Kaimu Rais wa Marekani chini ya Rais Jimmy Carter kuanzia mwaka wa 1977 hadi 1981. Mwaka wa 1984 aligombea urais yeye mwenyewe lakini akashindwa na Rais Ronald Reagan.

neg:
Dwight D. Eisenhower
Dwight David Eisenhower (14 Oktoba 1890 – 28 Machi 1969) alikuwa mwanajeshi na mwanasiasa kutoka nchi ya Marekani. Watu wengi walikuwa humwita Ike (tamka Aik). Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia alikuwa jenerali mkuu aliyeongoza uvamizi wa Normandy tarehe 5 Juni 1944. Kuanzia mwaka wa 1953 hadi 1961 alikuwa Rais wa 34 wa Marekani. Kaimu Rais wake alikuwa Richard Nixon.

neg:
Pol Pot
Khmer Rouge pia alikuwa na sera ya kusafirishia maeneo ya mijini na kuhamia kwa nguvu zao wakazi wa vijijini. Wakati Khmer Rouge alichukua mji wa Kratie katika 1971, Sar na wanachama wengine wa chama hicho walikuwa kutishwa kwa jinsi haraka "huru" maeneo ya mijini shook mbali ya ujamaa na kurudi kwa njia ya zamani. Mawazo mbalimbali walikuwa walijaribu ili re-kujenga mji katika picha ya chama, lakini hakuna kazi. Katika 1973, nje ya jumla ya kuchanganyikiwa, Sar aliamua kwamba suluhisho pekee ilikuwa kutuma idadi ya watu wote wa mji na mashamba katika nchi. Yeye aliandika katika wakati "kama matokeo ya wengi dhabihu ilikuwa kwamba mabepari kubaki katika udhibiti, nini ilikuwa maana ya mapinduzi?". Muda mfupi baada ya, Sar amri ya uokoaji ya 15,000 watu wa Kompong Cham kwa sababu hiyo hiyo. Khmer Rouge kisha kuhamia juu ya mwaka 1974 na kuokoa kubwa ya mji wa Oudong.

neg:
Laurent Kabila
Laurent-Désiré Kabila (27 Novemba 1939 – 18 Januari 2001) alikwa rais wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo kuanzia Mei 1997 hadi kuuawa 2001. Alifuatwa na mwanawe Joseph Kabila.

neg:
Raila Odinga
Uchaguzi mwenyewe ulikuwa na matatizo kwa sababu matokeo ya kwanza yalimwonyesha Raila kuwa na kura nyingi lakini Tume la Uchaguzi lilisimamisha matangazo ya matokeo ghafla. Matangazo yaliyofuata baada ya siku mbili ghafla yalimwonyesha Rais Kibaki kuwa na kura nyingi akaapishwa haraka bila kusubiri muda wa kisheria kwa malalamiko. Odinga alitangazwa na ODM kama mshindi wa kweli na farakano hili lilisababisha ghasia kali sana zilizoendelea kukaribia hali ya vita ya wenyewe kwa wenyewe. Watu wengi walifukuzwa katika maeneo hasa ya Bonde la Ufa na pia katika mitaa ya vibanda kwenye miji mbalimbali kufuatana na kabila yao. Baada ya vifo ya watu maelfu na kuporomoka kwa uchumi nchini majadiliano kati ya pande zote mbili chini ya Kofi Annan yalileta maelewano juu ya kuundwa kwa serikali ya umoja wa kitaifa na Kibaki kama rais na Raila kama waziri mkuu.

neg:
Mukhisa Kituyi
Aliwahi pia kuwa mwenyekiti wa Baraza la mawaziri wa Afrika, Caribbean na Pacific (ACP) Kundi la Mataifa, na aliongoza mazungumzo ya mawaziri wa Mashariki na Kusini mwa Afrika wakati wa Umoja wa Ulaya-ACP wa Kiuchumi Ushirikiano Mkataba na mazungumzo. Alikuwa "convenor" wa  mazungumzo ya Sita ya kilimo yaliyofanyika katika Shirika la Biashara Duniani ya Mawaziri wa Mkutano uliofanyika katika Hong Kong, China mwaka 2005.

neg:
Evo Morales
Juan Evo Morales Aima (* 26 Oktoba 1959) ni rais wa Bolivia tangu 22 Januari 2006. Morales ni Mwaymara na rais wa kwanza anayetoka kati ya wakazi asilia ya nchi.

neg:
Bruno Tshibala
Bruno Tshibala Nzenze (alizaliwa 20 Februari 1956) ni mwanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo aliyekuwa Waziri Mkuu wa nchi hiyo tangu Mei 2017.

neg:
Modibo Keïta
Baada ya kurudishwa mji mkuu wa Bamako mnamo Februari 1977 katika kile kilichodaiwa kuwa ni hatua ya serikali kuelekea upatanisho wa kitaifa katika maandalizi ya kufunguliwa kwake. Modibo Keita alikufa akiwa bado ni mfungwa, Mei 16, 1977. Sifa zake zilirejeshwa mwaka 1992 baada ya kupinduliwa kwa Moussa Traoré na uchaguzi wa rais wa baadaye uliompitisha Alpha Oumar Konaré. Sanamu ya kumbukumbu ya Modibo Keita iliwekwa Bamako Juni 6, 1999.

neg:
Thomas Sankara
Noël Isidore Thomas Sankara (* 21 Desemba 1949 mjini Yako, Volta ya Juu; † 15 Oktoba 1987 mjini Ouagadougou, Burkina Faso) alikuwa mwanajeshi na mwanasiasa nchini Burkina Faso. Kuanzia 4 Agosti 1983 hadi kuuawa kwake tarehe 15 Oktoba 1987, Sankara alikuwa rais wa tano wa Volta ya Juu aliyoibadilishia jina kuwa Burkina Faso.

neg:
Shirika la Msalaba Mwekundu
Mnamo 16 Oktoba 1990, Mkutano Mkuu wa Umoja wa Mataifa uliamua kuiteu ICRC kama Mwangalizi wa vikao vya mikutano yake na mikutano ya kamati ndogo, mara yake ya kwanza kuwahi kulifanya shirika la kibinafsi kuwa Mwangalizi. Azimio hilo lilipendekezwa na nchi wanachama 138 na lililetwa mbele ya mkutano na balozi wa Kiitaliano, Vieri Traxler, kama kumbukumbu la asili ya shirika hilo katika Mapigano ya Solferino. Mkataba na serikali ya Uswizi uliotiwa saini 19 Machi 1993, aliimarisha sera ya muda ya uhuru kamili wa Kamati kutokana na kuingiliwa kwa vyovyote na Uswizi. Mkataba huo hulinda kikamilifu ICRC pamoja na mali yake yote pamoja na makao yake makuu nchini Uswizi, Hifadhi ya Nyaraka zake, kuwapa wanachama na wafanyakazi kinga kisheria, kuikinga ICRC kutotozwa ushuru na ada, kutoa dhamana ya ulinzi na kutotozwa ushuru kwa bidhaa, huduma, na fedha wakati wa usafirishaji, kuiwezesha ICRC kupata mawasiliano salama kwa kiwango sawa kama ubalozi za kigeni, na Kurahishisha kusafiri kwa Kamati ndani na nje ya Uswizi.

neg:
Robert Kennedy
Mwaka wa 1968, Kennedy alikuwa mgombea wa kuongoza kwa uteuzi wa Kidemokrasia; Alitoa wito hasa kwa masikini, Waafrika wa Kiafrika, wa Puerto Rico, Wakatoliki na wachanga. Alimshinda Seneta Eugene McCarthy katika primaries ya rais wa California na South Dakota. Muda mfupi baada ya usiku wa manane tarehe 5 Juni 1968, Kennedy aliuawa na Sirhan Sirhan, mwenye umri wa miaka 24 wa Palestina, kwa sababu alikuwa amemtetea msaada wa Marekani kwa Israeli. Kennedy alikufa siku iliyofuata.

neg:
Historia ya Libya
Kisha kupindua mfalme Idris I, Muammar al-Gaddafi alitawala kidikteta tangu mwaka 1969 hadi alipopinduliwa na kuuawa mwaka 2011.

neg:
Joseph Kony
Joseph Kony (alizaliwa mwaka 1961) ni kiongozi wa kundi la wanamgambo wa Lord's Resistance Army (LRA), kundi la kuvizia ambalo limejihusisha na kampeni za ghasia likiwa na azma ya kuanzisha serikali inyoongozwa na viongozi wa dini nchini Uganda, kundi hili liandai limejengeka kwenye misingi ya Biblia ya Kikristo na amri kumi. Kundi la LRA ambalo lilijulikana kwa vitendo vyake dhidi ya wenyeji wa Uganda Kaskazini, limeteka nyara takribani watoto 30,000 na kusababisha watu milioni 1.6 kukimbia makazi yao tangu uasi wao ulipoanza mwaka 1986.

neg:
Muammar al-Gaddafi
Amiri Muammar al-Gaddafi "(kwa Kiarabu:"معمر القذافي " Mu‘ammar al-Qadhāfī)" alikuwa kiongozi wa taifa la Libya.

neg:
Flora Nwapa
Baada ya vita ya wenyewe kwa wenyewe kutokana na farakano la Biafra miaka 1967–1970 aliitwa kuhudumia kama waziri wa afya na ustawi wa jamii kwenye Jimbo la Kati Mashariki (1970–1971) na baadaye kama waziri wa ardhi na maendeleo ya makazi.(1971–1974).

neg:
Joshua Nkomo
Hata baada ya kufikia lengo la kumwondoa Ian Smith na idadi kubwa ya wazungu.. bado Nkomo na Mugabe hawakuelewana. Nkomo alikuwa akijitahidi kuweka mahusiano mazuri katika vyama vyao viwili lakini Mugabe hakuwahi kuonesha ushirikiano kwani aliamini kuwa ZAPU kilikuwa na malengo ya kufanya mapinduzi na kukitoa madarakani chama cha ZANU.
Wakati Julius Nyerere alipoviita vyama hivyo viwili katika mkutano uliokusudia kurejesha mahusiano mazuri, vyama hivyo viliingia katika ofisi ya Nyerere tafauti tofauti. Kwanza alianza Nkomo na kufuatiwa na Mugabe.
Wakati Mugabe alipopewa kiti kwa ajili ya kukaa alimwambia Nyerere. "If you think I'm going to sit right where that fat bastard just sat, you'll have to think again" yaani “ kama unadhani naweza kukaa hapa na huyo mpumbavu alieakaa hapo, inabidi ufikirie tena”
Kutoka na hali hiyo, mkazo uliongezwa kati ya mahusiano yao, mapigano kati ya chama cha ZANLA na ZIPRA yaliongezeka na kuongeza kutoelewana kati ya hawa watu wawili
Hatimaye, baada ya majadiliano ya muda mrefu na kukataliwa mara kadhaa, Nkomo hatimaye alichaguliwa katika baraza la mawaziri, lakini mwaka 1982, alishtakiwa kwa kosa la kupanga mapinduzi ya kijeshi, baada ya mawakili kutoka Afrika ya Kusini kwenda Zimbabwe central Intelligence Organisation, kujaribu kutengeneza kutokuaminiana kati ya vyama vya ZAPU na chama cha ZANU, waliweka kwa kukusudia silaha katika mashamba yanayomilikwa na chama cha ZAPU na kwenda kutoa taarifa kwa Mugabe juu ya kukutwa kwa silaha katika katika mashamba hayo
Katika hotuba yake, Mugabe alisema “ZAPU and its leader Dr. Joshua Nkomo, are like a cobra in a house the only way to deal with effectively with a snake is to strike and destroy its head ” yaani “ZAPU na kiongozi wake, Dr Joshua Nkomo ni kama nyoka ndani ya nyumba, njia pekee ya kufanya kwa nyoka na kumshambulia na kuharibu kichwa chake”
Aliagiza kikosi cha jeshi kwa eneo analokaa Nkomo, yaani katika ardhi ya Matebele katika oparesheni ya Gukurahundi na kuua wandebele 3,000 katika jaribio la kutokomeza chama cha ZAPU na kutengeneza serikali chini ya chama kimoja.
Nkomo alitoroka Nchini Zimbabwe, na Serkali ya Mugabe ikadai kuwa ametoroka akiwa amevaa kama mwanamke.

neg:
Steve Biko
Mnamo mwaka 1972 Biko akawa rais wa kuzuga kuwa ndio rais anaeangalia kanuni za watu weusi (Kwa kiing: president of the Black People's Convention). Biko aliwekewa vikwazo wakati wa kipindi cha ubaguzi wa rangi umeshamiri mnamo Machi mwaka 1973. Lengo kuu la kumvisha kiremba cha ukoka bwana Biko, walimaansha ya kwamba Biko haruhusiwi kuzungumza na zaidi ya mtu mmjoa kwa wakati mmoja.

neg:
David Ben Gurion
Aliendelea kama waziri mkuu hadi 1963 alipojiuzulu lakini alishiriki katika siasa hadi 1970.

neg:
Shirika la Msalaba Mwekundu
Marais wa zamani (hadi mwaka 1977 wenye jina "Mwenyekiti") walikuwa:[[File:Schweiz Genf IRK-Museum.jpg|thumb|Entry ya Kimataifa ya Msalaba Mwekundu na Red Crescent Museum mjini Geneva.]]
Kwa jumla, kuna watu milioni 97 duniani kote ambao hutumikia ICRC, Shirikisho la Kimataifa na Vyama vya Kitaifa. Na kuna jumla ya wafanyakazi wa kudumu takriban 12,000.
Kongamano la Kimataifa la 1965 huko [[Vienna]] liliratibisha kanuni saba za msingi ambazo zilifaa kutumiwa na pande zote za Muungano, na ziliongeza kwa masharti rasmi ya Muungano mwaka wa 1986.

neg:
Mohamed Abdelaziz
Alikuwa kati ya viongozi wa kwanza wa Polisario iliyopigania uhuru wa Sahara ya Magharibi. Alichaguliwa kuwa Katibu Mkuu wa Polisario mwaka 1976 halafu pia rais wa serikali ya Jamhuri ya Sahara. Anaishi katika kambi la wakimbizi la Tindouf (Algeria).

neg:
Winnie Madikizela-Mandela
Wakati wa mabadiliko ya Afrika ya kusini kuwa serikali ya Kidemokrasia, Winie alikuwa kidogo anawapendelea wazungu kuliko mume wake.Pamoja na kuwa na mume wake wakati akiachiwa huru mwakan1990.Miaka 38, ya ndoa ilimalizika walipaochana mwezi wa nne mwaka1992,baada ya kugundulika kuwa alikuwa sio mwaminifu kwa kipindi ambacho Mandela alipokuwa gerezani.Wawili hao walitalikiana mwezi wa tatu mwaka 1996.lakini alikuwa tayari kashapata jina la pili la Madikizela-Mandela. Alichaguliwa kuwa waziri wa sanaa,utamaduni, Sayansi na tekinolojia kama madaraka yake ya kwanza katika seriakali baada ya sera ya ubaguzi nchi humo yaani Apartheid.mwezi wa tano mwaka 1994,lakini alinyang'anywa wadhifa huo miezikumi na moja baadae baadaya kushutumiwa kwa kula rushwa.
Alibakia maarufu kwa wnachama wengi wa chamacha ANC, na mwezi wa kumi na mbili mwaka1993,alichaguliwa kugombea nafasi ya uraisi kwa tiketi ya chama ca ANC, chamacha wanawake.japokuwa alijivua wadhifa huo na kuwa makamu mwenyekiti wa Raisi wa chama hicho, katika harakati kwenye mkutanowa Mafikeng mwezi wa kumi na mbili mwaka 1997.
Mwaka 1997,alitokezakatika baraza laUkweli na Mapatani.Mchungai Desmond Tutu, alitambua umuhimu wake na nafasi yake katika harakati za kupigania uhuru na usawa lakini alimwomba akubali makosa yake na aweze kuomba msamaha.Katika kujibu alisema na kukubaki kuwa mambo yalikwenda vibaya sana.

neg:
Usoshalisti
Upande wa Afrika, mojawapo ni "Ujamaa" ambao ulipendekezwa na Julius Kambarage Nyerere (1922-1999), rais wa kwanza wa Tanzania, na ulipitishwa katika Tamko la Arusha.

neg:
Joseph Kabila
Joseph Kabila Kabange (* 4 Juni 1971) ni rais wa nne wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.

neg:
Historia ya Nigeria
Kati ya miaka 1967-1970 nchi iliona vita ya wenyewe kwa wenyewe; magharibi ya nchi, inayokaliwa na Waigbo hasa, ilijaribu kujitenga kwa jina la Biafra, ikipinga utawala wa wanajeshi Waislamu. Takriban watu milioni 2 walikufa kwa njaa wakati ule.

neg:
Joshua Nkomo
Nkomo alitiwa Kizuizini katika kambi ya Gonakudzingwa na serikali ya Ian Smith mwaka 1964, wanamapinduzi wenzake kamam vile Ndabaningi Sithole, Edger Tekere Maurice Nyagubo na Robert Mugabe hadi mwaka 1974, lakini baadae waliachiwa baada ya shinikizo kutoka na Raisi wa Afrika ya Kusini.during the apartheid eraSouth African B.J.Vorster.
Baada ya Kuachiwa, Nkomo alienda nchini Zambia kuendelea na mapambano ya chini chini na pia majadiliano. Tofauti na ZANU yaani (Zimbabwe African National Liberation Army) na mapambano ya silaha , chama cha ZAPU (Zimbabwe people’s Revolution Army) kilikuwa kimeamua kufanya mapambano ya msituni na mazungumzo. Katika kipindi cha uhuru, ZIPRA ilikuwa na silaha za kijeshi za kisasa na zilizokuwa zimehifadhiwa katika nchi za Zambia na Angola iliyokuwa pamoja na silaha nyingine za kivita kulikuwa na mizinga ya vita na wafanyakazi wa kisasa katika matumizi ya vifaa ivyo.

neg:
Nikita Krushchov
Nikita Sergeyevich Krushchov (Kirusi: Ники́та Серге́евич Хрущёв - "Nikita Sergeyevich Khrushchyov") (* 17 Aprili 1894 – + 11 Septemba 1971) alikuwa kiongozi wa Umoja wa Kisovyeti baada ya kifo cha Joseph Stalin. Alitawala kati ya 1953 hadi 1964.

neg:
Kizazi kipya cha viongozi wa Afrika
Katika miaka ya 1980 na 1990, mataifa mengi yaliyo kwenye Afrika chini ya Sahara yalikuwa yakifanya uchaguzi wa vyama vingi. Vita Baridi, vita vya kushirikiana kati ya Marekani na Umoja wa Kisovyeti na vilevile Ubaguzi wa rangi katika Afrika ya Kusini ulikuwa umefika mwisho. Kizazi kipya cha viongozi wa Afrika walikuwa wamechaguliwa na waliahidi kubadili bara lao. Ndoto hii ilijulikana kama African Renaissance. (kuzaliwa tena kwa Afrika) Dhana hii mara nyingi hufafanuliwa tofauti na big man syndrome - uongozi katika miongo miwili ya kwanza baada ya uhuru ambao mtu mmoja alimiliki mamlaka yote na hivyo kuitwa "big men" wa siasa za Afrika .
Wakati rais wa zamani wa Marekani Bill Clinton alipofanya ziara yake ya Afrika mnamo Machi 1998, alisaidia kueneza wazo hili wakati aliposema kuwa aliweka tumaini katika kizazi kipya cha viongozi wa Afrika waliojitolea kuleta demokrasia na mageuzi ya kiuchumi. Ingawa Bill Clinton hakubainisha viongozi hao wa Afrika kwa majina, kwa ujumla inadhaniwa kwamba alikuwa akimaanisha, miongoni mwa wengine, Yoweri Museveni wa Uganda, Paul Kagame wa Rwanda, Meles Zenawi ya Ethiopia na Isaias Afewerki wa Eritrea. Tangu wakati huo, viongozi wengine wameongezwa kwenye orodha hii, nao ni pamoja na Jerry Rawlings wa Ghana, Joaquim Chissano wa Msumbiji na Thabo Mbeki wa Afrika ya Kusini.
Kwa upande mwingine, mabingwa wa uhuru wa Afrika katika miaka ya 1960, km. Kwame Nkrumah, Julius Nyerere, Patrice Lumumba, Jomo Kenyatta, Kenneth Kaunda, Robert Mugabe, na mara kwa mara Pan-Africanists W.E.B Du Bois na Marcus Garvey - wakati mwingine huitwa "kizazi cha zamani cha viongozi wa Afrika" (katika miaka ya 1960 pia walikuwa wakiitwa "kizazi kipya cha viongozi Watukufu" na "kizazi kipya cha Pan-Africanists", na kinyume cha mambo - "kizazi kipya cha viongozi wa Afrika").

neg:
Wilbrod Peter Slaa
Katika CHADEMA amewahi kuwa makamu mwenyekiti kabla hajachaguliwa kuwa katibu mkuu mwaka 2004, mwaka ambao Freeman Mbowe alichaguliwa kuwa mwenyekiti. Mwaka 2015 Willbroad Peter Slaa aliwashangaza wengi, wanachama wa Chadema na Watanzania kwa ujumla, pale alipotangaza kujiuzulu nafasi ya ukatibu mkuu wa Chadema, kujitoa uanachama wa Chadema na kuachana na siasa, kwa ujumla kwa madai ya kupinga ujio WA waziri mkuu mstaafu Edward lowassa ambaye ndiye aliyepewa nafasi ya kugombea Urais kupitia Chama hiko katika uchaguzi mkuu mwaka 2015.

neg:
Lubumbashi
Kongo aliingia uangamizaji mwingine wa vita vya wenyewe kwa wenyewe katika miaka ya 1990. Waasi wa Muungano wa Democratic Forces kwa Ukombozi wa Kongo waliteka Lubumbashi mwezi Aprili 1997. Kiongozi wa waasi Laurent-Désiré Kabila alizungumza kutoka Lubumbashi kujitangaza rais wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo tarehe 17 Mei 1997 baada ya Mobutu Sese Seko kukimbia Kinshasa.

neg:
Cyril Ramaphosa
Mnamo Desemba 2017 alichaguliwa mwenyekiti wa chama cha African National Congress (ANC).

neg:
Zimbabwe African National Union
Chama kilianzishwa mwaka 1983 kama farakano kutoka chama cha ZAPU na mchungaji Ndabaningi Sithole (1920-2000) pamoja na wakili Herbert Chitepo wasiopendezwa na mwelekeo mkali wa Joshua Nkomo kiongozi wa ZAPU na mweleko wake upane wa Umoja wa Kisovyeti.

neg:
Burundi
Tangu mwaka 1995 Umoja wa Afrika na Umoja wa Mataifa zilijitahidi kujenga mapatano kati ya vikundi. Marais na wanasiasa walioshiriki katika jitihada hizo walikuwa pamoja na Julius Nyerere, Boutros Boutros-Ghali, Nelson Mandela, Thabo Mbeki na rais wa Marekani Bill Clinton.

neg:
Mobutu Sese Seko
Wakati wa kuporomoka kwa Umoja wa Kisovyeti nchi za magharibi hawakuona haja tena kumsaidia Mobutu. Tangu mwaka 1990 alipaswa kukubali vyama vya upinzani hata akijaribu kuendeleza udikteta wake.
Katika miaka 1996 na 1997 waasi walioongozwa na Laurent Kabila walienea katika mashariki ya Zaire kwa msaada wa nchi jirani Uganda na Rwanda. Mobutu alipaswa kumkubali mpinzani wake Etienne Tshisekedi kama waziri mkuu lakini jeshi la Kabila likaendelea kusonga mbele.

neg:
Adama Barrow
Adama Barrow (*16 Februari 1965) ni rais wa Gambia na mwanasiasa wa chama cha United Democratic Party.

neg:
Ujamaa
Mwaka 1967 Rais Nyerere alichapisha mwongozo wa maendeleo yake, ambao uliitwa Azimio la Arusha, ambapo alionyesha haja ya kuwa na mtindo wa Kiafrika wa maendeleo; huo ukawa msingi wa Usoshalisti wa Afrika.

neg:
Joshua Nkomo
Nkomo alianzisha chama cha National Democratic Part (NDP) , na mwaka ambao waziri Mkuu wa Uingereza bwana Harold Macmillan alipoongelea “upepo wa mabadiliko” unavuma katika Afrika Robert Mugabe aliungana nae. Chama cha NDP kilifungiwa na serikali ya kibabe ya Smith na baadae chama cha Zimbabwe African People Union ZAPU ambacho pia kilianzishwa na Joshua Nkomo pamoja na Robert Mugabe mwaka 1962, kilichua nafasi ya NDP. Lakini pia kilizuiwa mapema.
Chama cha ZAPU, kiligawanyika mwaka 1963, wakati wengine walihisi mgawanyiko huo ulikuwa ni kutokana na masuala ya Kikabila, lakini zaidi inaonesha kuwa mgawanyiko huo ulitokana na kushindwa kwa Sithole, Mugabe, Takawira na Malianga kuchukua madaraka ya ZAPU kutoka kwa Nkomo. ZAPU kikabaki chama chenye mjumuisho wa makabila mengi hadi kupatika kwa uhuru.

neg:
Anwar Sadat
Mwaka 1973 aliongoza Misri katika Vita ya Yom Kippur dhidi ya Israeli akafaulu kurudisha rasi ya Sinai kutoka utawala wa Israeli. Kufaulu hapo kulimfanya shujaa wa taifa akatumia heshima hii kwa majadiliano na Israeli na mkataba wa amani wa mwaka kati ya Misri na Israel. Mwaka 1977 Sadat alikuwa rais wa kwanza wa nchi ya Kiarabu aliyefika mwenyewe nchini Israel na kuhutubia bunge la Knesset.

neg:
Jamhuri ya Afrika ya Kati
Mwaka wa 1993, kura za kidemokrasia za kwanza zilifanywa na kumchagua Ange-Félix Patassé kuwa Rais. Lakini Rais Patassé alipinduliwa na Jenerali François Bozizé mwaka wa 2003. Baadaye huyo alishinda uchaguzi mnamo Mei 2005 na kuiongoza nchi mpaka Machi 2013 alipolazimika kukimbia.

neg:
Aníbal Ibarra
Ibarra akaanza siasa kwa kuwa mwanachama katika baraza. Katika mwaka wa 2000, alichaguliwa kuwa Meya wa Jiji la Autonomous Buenos Aires katika duru ya kwanza, akimshinda Domingo Cavallo, aliyekuwa Waziri wa Uchumi wa nchi. Katika mwaka wa 2003, alichaguliwa tena kuwa Meya, akishinda duru ya pili ya kurudia uchaguzi dhidi ya mfanyabiashara Mauricio Macri. Yeye alikuwa ameuungwa mkono na rais mpya aliyechaguliwa, Néstor Kirchner.

neg:
Modibo Keïta
Modibo Keïta (4 Juni 1915 - Mei 16, 1977) alikuwa Rais wa kwanza wa Mali (1960-1968) na Waziri Mkuu wa Shirikisho la Mali. Aliongoza kwa kutumia itikadi ya Ujamaa wa Afrika.

neg:
Jean-Bedel Bokassa
Tar. 1 Januari 1966 Bokassa akampindua rais Dacko akajitangaza kuwa rais mpya akafuta katiba ya nchi.
Bokassa alisaidiwa mara kadhaa na Ufaransa. Mwaka 1967 aliomba na kupata msaada wa wanajeshi Wafaransa ili apate kuimarisha utawala wake.

neg:
Yoweri Kaguta Museveni
Kutokana na mafanikio ya mapambano dhidi ya ugonjwa wa Ukimwi na kukubali kwake kufuata sera za Benki ya Dunia na Shirika la Fedha Duniani, Museveni alipata sifa kubwa toka kwa viongozi wa mataifa ya Magharibi. Mwishoni mwa miaka ya 1990, Museveni alikuwa akielezewa kuwa ni mfano bora wa kizazi kipya cha viongozi wa Afrika.

neg:
Milton Obote
Kati ya miaka 1962 na 1966 Obote alikuwa waziri mkuu wa Uganda. Aliendelea kutawala kama rais wa Jamhuri ya Uganda tangu 1966 hadi 1971 akarudia baadaye, tangu mwaka 1980 hadi 1985.

neg:
Pol Pot
Mapema mwaka 1966, mapigano yalizuka katika nchi kati ya wakulima na serikali juu ya bei ya kulipwa kwa ajili ya mchele. Sar wa Khmer Rouge alikuwa hawakupata kwa mshangao na machafuko na hakuweza kuchukua faida halisi ya yao. Lakini kukataa kwa serikali kutafuta ufumbuzi wa amani wa tatizo kuundwa vijijini machafuko ya kwamba alicheza katika mikono ya socialist harakati.

neg:
Mali
Keita alipinduliwa mwaka 1968 na wanajeshi akishtakiwa kuwa ameharibu uchumi na kujitajirisha. Kiongozi mpya Moussa Traoré alitawala kama dikteta wa kijeshi, baadaye kwa msaada wa katiba ya chama kimoja.

neg:
Ghana
Wanadiplomasia na wanasiasa wengi Waghana wana vyeo katika mashirika ya kimataifa. Hawa ni pamoja na mwanadiplomasia Mghana na Katibu Mkuu wa zamani wa Umoja wa Mataifa, Kofi Annan, Jaji wa Mahakama ya Kimataifa ya Jinai Akua Kuenyehia, na rais wa zamani Jerry Rawlings, ambaye alichaguliwa kuwa mwenyekiti wa Jumuiya ya Kiuchumi ya Mataifa ya Afrika Magharibi (Economic Community of West African States).

neg:
Zambia
Aliyefuata tena ni rais Rupiah Banda (2008-2011), halafu Michael Sata wa Patriotic Front party (2008-2014).

neg:
Cyril Ramaphosa
Katika mkutano mkuu wa ANC wa Desemba 2017 Ramaphosa alimshinda Nkosazana Dlamini-Zuma (mke wa zamani wa rais Zuma) akawa mwenyekiti wa ANC. Katika hotuba yake ya kwanza baada ya kuchaguliwa alitangaza nia yake ya kumaliza rushwa katika taifa .

neg:
Michael Wamalwa Kijana
Katika pilkapilka za uchaguzi wa mwaka 2002, walianzisha muungano wa kisiasa na Mwai Kibaki na Charity Ngilu ili kuja na upande wa kushinda. Baadaye Kalonzo Musyoka na Raila Odinga,walipogundua upande wao wa KANU ulikuwa umeelekea kupoteza, walibadili mrengo na kujiunga nao ili kufaidi na hali na watu kwa sasa kutoa changamoto kwa chama cha aliyekuwa rais wakati huo Daniel arap Moi, Kenya African National Union, Kenya African National Union (KANU). Muungano huu uliitwa National Rainbow Coalition (NARC), na ulipata ushinda mkubwa katika uchaguzi huo na Mwai Kibaki kama Rais. Wamalwa aliteuliwa makamu wa rais.

neg:
Wilfried Martens
Wilfried Achiel Emma Martens (amezaliwa 19 Aprili 1936) ni mwanasiasa kutoka nchi ya Ubelgiji. Alikuwa Waziri Mkuu wa Ubelgiji mara mbili, yaani kuanzia 3 Aprili 1979 hadi 6 Aprili 1981, na tena 17 Desemba 1981 hadi 6 Machi 1992.

neg:
Kenneth Matiba
Alikuwa mmoja wapo wa wanasiasa katika upinzani walioanzisha chama cha Forum for the Restoration of Democracy (FORD). Katika uchaguzi wa Disemba 1992, Matiba aliwania urais wa Kenya chini ya chama cha FORD-Asili. Ford-Asili ilianzishwa baada ya chama cha FORD kusambaratika. Moi alimpiku Matiba na kushinda uchaguzi huo. Matiba aliibuka wa pili. Katika uchaguzi wa maeneo bunge, alishinda kiti cha Kiharu. Matiba alisusia uchaguzi wa urais wa mwaka 1997 akisema kwamba hakungekuwa na demokrasia katika uchaguzi huo. Aliichoma kadi yake ya usajili wa kura. Matiba ana uhasama wa kisiasa wa muda mrefu na aliyekuwa rais wa Kenya Mwai Kibaki. Kabla ya uchaguzi wa Disemba 2002, Matiba alikuwa kiongozi wa chama cha Saba Saba Asili. Alikataa chama chake kujiunga na muungano wa NARC, ulioongozwa na Mwai Kibaki. Katika uchaguzi huo, Matiba hakuwania urais wala ubunge.

neg:
KwaZulu
Kiongozi wa KwaZulu hadi kufutwa kwa eneo mwaka 1994 alikuwa chifu Mangosuthu Buthelezi aliyeongoza chama cha Inkatha Freedom Party.

neg:
Jacob Zuma
Mwisho wa 2017 ulitokea tena mkutano mkuu wa ANC pamoja na uchaguzi wa uongozi mpya. Zuma alimtaka Nkosazana Dlamini-Zuma (aliyewahi kuolewa naye mnamo 1982 akipata talaka 1998) kwa nafasi ya mwenyekiti wa chama atakayegombea baadaye pia urais. Lakini mkutano ulimchagua kuwa kiongozi wa chama Cyril Ramaphosa, makamu wa rais aliyewahi kupinga sehemu za siasa ya Zuma na hasa uenezaji wa rushwa.

neg:
Steve Biko
Mnamo tarehe 18 Agosti ya mwaka 1977, Biko alitiwa nguvuni na mapolisi kwa kosa la ugaidi kifungu namba 83 cha 1967 cha nchini Afrika Kusini.
Steve Biko alipatwa na majelaha makubwa kichwani baada ya kukamatwa na mapolisi na kuanza kumpa kipigo kisichokuwa na kifani. Wakamfunga na minyororo katika kidirisha cha machuma kwa muda siku nzima.

neg:
Shirika la Msalaba Mwekundu
Kufikia Novemba 2009, rais wa IFRC ni [[Tadateru Konoe]] (Shirika la Msalaba Mwekundu la Kijapani). Makamu wa rais ni [[Paul Bierch]] (Kenya), Jaslin Uriah Salmon (Jamaika), Mohamed El Maadid (Qatar) na [[Bengt Westerberg]] (Uswidi).

neg:
Biafra
Vita ilisababisha njaa kali na wakazi milioni 2 - 3 wa Biafra walikufa kutokana na njaa na magonjwa. Tarehe 13 Januari 1970 mabaki ya jeshi la Biafra yalijisalimisha mjini Amichi. Rais Ojukwu alikimbia kwenda Côte d'Ivoire.

neg:
Libya
Kisha kupindua mfalme Idris I, Muammar al-Gaddafi alitawala kidikteta tangu mwaka 1969 hadi alipopinduliwa na kuuawa mwaka 2011.

neg:
Enugu
Kwa jina ya utani eneo hili linajulikana kama "the Coal City" katika miaka ya 1900, Enugu ilikuwa kituo kuu chamadini ya makaa ya mawe kilichozinduliwa na Albert Ernest Kitson katika Udi Kampuni ya makaa ya Nigeria imekuwa mjini Enugu tangu ianzishwe mwaka wa 1950. Vita ya Biafran vilileta uharibifu ambao ulilazimishwa kupunguka kwa kutengeneza kwa makaa ya mawe kutoka hasara au uharibifu wa vifaa. [1] ingawa makaa ya mawe si tena chanzo kikuu cha mapato, ni kiasi kidogo sana kinachosafirishwa kusini kwa reli hadi Bahari la Harcourt kwa ajili ya kuuza nje.
Uchumi wa mji huu mpana katika miaka ya sasa na unaendeshwa na uuzaji, biashara, na viwanda vidogo vidogo.
Wengi wa watu wa Enugu huuza bidhaa njiani au katika moja la masoko za Enugu. Baadhi ya masoko maarufu zaidi katika Enugu ni soko la Ogbete , Soko la Artisan , na Nsoko lipya. Masoko haya huuza vyakula vya kawaida, mazao, mavazi, na vilevile mapambo.

neg:
Pierre Nkurunziza
Nkurunziza alizaliwa mwaka 1963 mjini Bujumbura katika familia ya kabila la Wahutu. Alisoma shule ya msingi kwenye mkoa wa Ngozi.
Babaye Eustache Ngabisha alikuwa mbunge wa Burundi mwaka 1965 akaendelea kuwa mkuu wa mkoa katika mikoa miwili. Mzee aliuawa katika kipindi cha vita ya wenyewe kwa wenyewe mwaka 1972 pamoja na Warundi wengine 400,000 hivi.
Nkurunziza alikuwa mwalimu wa Chuo Kikuu cha Burundi wakati vita ya wenyewe kwa wenyewe ilianza baada ya kuuawa kwa rais wa kwanza aliyechaguliwa kutoka jamii ya Wahutu Melchior Ndadaye mwaka 1993.

neg:
Mamluki
Mamluki walitumiwa kupigana katika vita vya wenyewe kwa wenyewe Nijeria, miaka 1967-1970. Wengine walitumiwa kuendesha ndege kwa niaba ya Wabiafra. Kwa mfano, Oktoba mwaka 1966, ndege aina DC-4M Argonaut ya shirika la ndege la Burundi lililokuwa likiendeshwa na mamluki Heinrich Wartski, aliyejulikana pia kama Henry Wharton, lilianguka Kameruni likiwa na bidhaa za kijeshi zilizokuwa zikipelekwa Biafra.

neg:
Kaizer Chiefs F.C.
Kaizer Chiefs ilianzishwa mwaka wa 1970 muda mfupi baada ya kurejea kwa Kaizer "Chincha Guluva" Motaung kutoka Marekani ambako alicheza kama mshambuliaji wa klabu ya Atlanta Chiefs ya Ligi ya Soka ya Amerika Kaskazini (NASL).
Watu wengine kadhaa wamecheza majukumu muhimu katika malezi na ukuaji wa Chiefs, pamoja na marehemu Gilbert Sekgabi, Clarence Mlokoti, China Ngema, na Ewert "The Lip" Nene.
Kaizer Chiefs –pia inajulikana kama Amakhosi na mashabiki wake-ilikuwa moja ya klabu za kwanza kugeuka kuwa klabu ya utaalamu kikamilifu. Makao yao makuu ni "Kaizer Chiefs V" illage, katika sehem ya Naturena, kilomita sita kusini ya Johannesburg.
Mbali na rekodi yake ya kuvutia ya mataji 80 katika miaka 36, Chiefs pia wameweka vigezo katika udhamini wa soka ya mitaa.
Msimu wa 2001/2002 ilikuwa moja ya misimu bora ya klabu hii, kwani lilishinda nyara nne kuu katika miezi minne. Nyara hizi zilijumuisha Vodacom Challenge, BP Top Eight, kombe la Coca-Cola, na kombe la CAF la mabingwa, pia inajulikana kama "kombe la Mandela."
Kwa kulishinda Kombe la Mandela, Chiefs walikwenda kucheza na mabingwa wa wakati huo wa ligi ya mabingwa ya CAF, Al-Ahly ya Misri katika kombe la Super. Mwezi Aprili 2002, mafanikio ya Kaizer Chiefs yalitambuliwa kwa kuchaguliwa kama "Klabu ya CAF ya Mwaka."
Katika msimu wa 2003/2004 Chiefs walipewa tuzo la Fair Play katika Kombe la Amani nchini Korea Kusini. Chiefs walikamilisha msimu kama mabingwa wa ligi kwa kushinda PSL kwa mara ya kwanza katika historia yao.
Katika msimu wa soka wa 2004/2005, Chiefs waliwapita viongozi wa muda mrefu wa ligi hiyo (Orlando Pirates) katika mechi ya mwisho ya msimu kutetea taji lao la PSL. Chini ya uongozi wa kocha mwenye asili ya Kiromania, Ted Dumitru, mshambuliaji wa Zambia, Collins Mbesuma, alikuwa na msimu wa kuvunja rekodi kwa kufunga mabao 35 katika mashindano yote.
Ushiriki wa Kaizer Chiefs katika mashindano ya Afrika ulisimamishwa na marufuku ya Shirikisho ya Kandanda ya Afrika (CAF). Hata hivyo, Kaizer Chiefs itarejea mashindanoni kombe la kila mwaka la Vodacom Challenge ambayo itajumuisha Kaizer Chief na Orlando Pirates pamoja na klabu ya Ulaya itakayoalikwa. Chiefs wameshinda kombe la Vodacom Challenge mara 4 tangu kuanzishwa kwake. Waliicharaza timu changa ya Manchester United mwaka wa 2006 na kushinda nyara hiyo.
Manmo Machi 2007, kocha Ernst Middendorp aliiacha klabu ya Chiefs. Mara moja klabu lilimwajiri kocha wa zamani wa Orlando Pirates Kostadin Papic kwa salio la msimu wa 2006/07.
Muhsin Ertugral alirudi msimu wa 2007/2008 kuanza hisabu yake ya pili na Chiefs kwa kuwa tayari ameikocha "Glamour of Soweto Boys" kuanzia mwaka wa 1999 hadi 2003.

neg:
Emeka Ojukwu
Ojukwu amezaliwa katika kabila la Waigbo. 1957 alijiunga na jeshi. 1966 akiwa kanali alikuwa afisa kiongozi na gavana wa kijeshi wa mkoa wa mashariki.
Baada ya mauaji wa Waigbo wengi upande wa kaskazini ya Nigeria alitangaza uhuru wa mkoa wa mashariki penye Waigbo wengi ulioitwa "Biafra".

neg:
Osama bin Laden
Mwaka 1988 jeshi la Kisovyeti ilianza kuondoka Afghanistan. Viongozi wa mujahedin Waarabu katika Afghanistan waliokuwa Bin Laden na Wamisri kama Aiman az-Zawahiri na Abdullah Azzam walishauriana pamoja namna gani kuendeleza jitihadi zao. Walitofautiana kama kulenga serikali za nchi za Kiarabu zisizokuwa za kidini kama huko Misri au kuhamia Palestina au kupeleka jihadi yao kwenda jamhuri za Kisovyeti za Asia ya Kati kama Tajikistan au Kirgistan zilizokaliwa na Waislamu.

neg:
Historia ya Rwanda
Mtoto wake Mwami Kigeri V aliwekwa kwenye kiti chake. Tendo hili lilisababisha ghasia na vurugu nchini kwa sababu Wahutu walidai kuwa na neno katika mabadiliko ya serikali. Mwezi wa Novemba 1959 Mwami Kigeri V. alilazimishwa kuondoka nchini akikimbilia Uganda. Watutsi wenye siasa kali walijaribu kumwua kiongozi wa Mouvement Democratique Republicain (MDR) chama kikubwa cha Wahutu. Wahutu walijibu kwa kuwashambulia na kuua Watutsi. Wabelgiji walitumia wanajeshi wao kupoza hali nchini. Katika uchaguzi wa kwanza wa halmashauri ya tarafa na miji kabla ya uhuru ndicho chama cha Parmehutu kilichopata kura nyingi. Viongozi wa Parmehutu walitangaza serikali mpya mwaka 1961. Uchaguzi wa Bunge ulileta kura ya 77% kwa ajili ya chama cha Parmehutu kilichomchagua kiongozi wake Grégoire Kayibanda kuwa Rais.

neg:
Daniel Arap Moi
Baadaye aliweza kupanda cheo zaidi akawa Makamu wa Rais mnamo 1967. Kama kiongozi kutoka kabila dogo, alituliza makabila haya makubwa nchini Kenya.

neg:
Muungano wa Madola ya Afrika
Kiongozi wa zamani wa Libya Muammar al-Gaddafi, ambaye 2009 alikuwa mwenyekiti wa Umoja wa Afrika (UA), aliendeleza wazo la Muungano wa Madola ya Afrika katika mikutano mwili ya kanda ya Afrika: wa kwanza mwezi Juni 2007 mjini Conakry, Guinea, halafu tena mnamo mwezi wa Februari mwaka 2009 mjini Addis Ababa, Ethiopia. Gaddafi awali alisukuma kuanzishwa kwa suala hili katika mkutano uliofanyika mwaka 2000 mjini Lomé, Togo, aliealeza UA kama kushindwa kwa baadhi ya mambo; Gaddafi alidai ya kwamba muungano wa kweli pekee ndiyo unaweza kutupatia uthabiti na utajiri kwa Afrika yetu.
Baadhi ya viongozi wakuu wa UA walikubaliana na shirikisho lililopendekezwa, wakiamini ya kwamba ingeliweza kuleta amani katika Afrika mpya. Alpha Oumar Konaré, Rais wa zamani wa Mali na mwenyekiti wa zamani wa Tume ya Umoja wa Afrika, alizungumzia wazo hili katika sherehe za Siku ya Afrika, mnamo Mei 25, 2006.

neg:
Sahara ya Magharibi
Tangu mwaka 1973 wanaharakati ya kupigania uhuru wa Polisario walipigana na jeshi la Wahispania. Wakati uleule dikteta wa Hispania Francisco Franco aligonjeka kabla ya kifo chake. Serikali yake ilianza majadiliano na Polisario kuhusu uhuru lakini majirani yake, Moroko na Mauretania, walidai ya kwamba koloni la Hispania lingestahili kuwa sehemu ya maeneo yao.

neg:
Salif Keïta
Keita alizaliwa katika mji wa Djoliba. Akatupwa na familia yake na jamii kwa sababu ya uzeruzeru wake, iliyochukuliwa kama ishara ya bahati mbaya katika utamaduni wa Mandinka. Alitoka Djoliba kuelekea Bamako mwaka 1967, ambapo yeye alijiunga na bendi iliyodhaminiwa na serikali iitwayo Super Rail Band de Bamako. Mwaka 1973 Keita alijiunga na kundi, "Les Ambassadeurs". Keita na "Les Ambassadeurs" walikimbia kutoka nchini kwa sababu za rabsh za kisiasa nchini Mali wakati wa miaka ya 1970 hadi Abidjan, Cote d'Ivoire na hatimaye walibadilisha jina la kundi lao kuwa les "Les Ambassadeurs internationales." Sifa ya "Les Ambassadeurs internationales" ilivuma hadi wakajulikana kimataifa katika miaka ya 1970 na mwaka 1977 Keita alipokea "Tuzo la Taifa" kutoka rais wa Guinea, Sékou Toure.

neg:
Owerri
Owerri ilikuwa mji mkuu wa Jamhuri ya Biafra mwaka wa 1969. Mji mkuu wa jimbo hili lilikuwa linabadilishwa bada ya askari wa Nigeria iliteka miji ya zamani. Enugu, Aba,,Umuahia na miji mingine mikuu ilikuwa kabla ya Owerri.

neg:
Historia ya Rwanda
Tangu ushindi wa kijeshi mwaka 1994 RPF walianzisha serikali ya umoja wa kitaifa. Rais alikuwa Pasteur Bizimungu mwanasiasa Mhutu aliyeshikamana na RPF, Kagame akiwa makamu wake. Baada ya kupinduliwa kwa Bizimungu mwaka 2000 Kagame akawa Rais.


query: Bahari kuu Kenya ni gani?

pos:
Mlima Kenya
Spishi za ndege, k.v. chozi, kwenzi, tai na tumbusi hupatikana katika ukanda wa alpi ya kiafrika. Ndege ni muhimu katika mfumo wa ekolojia hiyo kwa kuwa wao husaidia katika mchavusho.
Tabianchi ya Mlima Kenya ni ya milima ya ikweta ambayo Hedberg alieleza kuwa ni 'majira ya baridi kila usiku, majira ya joto kila mchana"'." Mlima Kenya mojawapo ya vituo vya uchunguzi wa angahewa vya Global Atmospheric Watch.
Mlima Kenya hushuhudia misimu miwili tofauti, misimu ya joto na misimu ya mvua, kama maeneo mengine ya Kenya. Miteremko ya mashariki kaskazini hupata mvua kubwa zaidi kwa kuwa uko katika upande wa pepo za kusi ambazo huleta mvua kutoka Bahari Hindi. Mvua hii huwezesha msitu uliosongamana katika upande huo. Katika miinuko ya juu, usimbishaji hufanyika kama theluji na kutengeneza barafuto.

pos:
Kenya
Kuwepo kwa Wareno Afrika Mashariki kuliwawezesha kudhibiti biashara katika Bahari ya Hindi, na kulinda njia za baharini zinazounganisha Uropa na Asia. Manowari zao za kivita zilikwamisha biashara za maadui wao magharibi mwa Bahari ya Hindi na walitoza kodi juu ya bidhaa zilizosafirishwa kupitia eneo hilo kwani walitawala bandari zote na njia kuu za meli.

pos:
Jiografia ya Kenya
Kutoka pwani ya Bahari ya Hindi, nyanda za chini zimeinuka hadi milima ya kati. Milima hii imetenganishwa na eneo la Bonde la Ufa; sehemu tambarare yenye rutuba upande wa mashariki. Milima ya Kenya ni kati ya zilizofaulu kwa kilimo barani Afrika.

pos:
Bahari ya Hindi
Bahari ya Hindi ni bahari ya tatu kwa ukubwa duniani ikiwa imechukua asilimia 20 ya uso wa dunia.

neg:
Kenya
Mazingira ya Kenya yanatishiwa na ongezeko kubwa la idadi ya watu na athari zake.
Mabaki ya mamba mkubwa ajabu wa zamani za Mesozoic Era, ambayo ni miaka milioni 200 iliyopita, yaligunduliwa nchini Kenya katika chimbo zilizochimbwa na wataalamu kutoka Chuo Kikuu cha Utah na Makavazi ya Kitaifa nchini Kenya miezi ya Julai hadi Agosti 2004 katika bonde la Lokitaung, karibu na Ziwa Turkana.

neg:
Bahari kuu
Bahari Kuu (ing. "w:ocean") ni jina linalotumika kutaja jumla ya maeneo makubwa ya maji ya chumvi duniani yanayopakana na kufuatana kama gimba moja. Kwa maana hii bahari kuu inafunika zaidi ya theluthi mbili za uso wa dunia.

neg:
Milima Aberdare
Milima ya Aberdare (ambayo zamani ilikuwa inajulikana kama Milima ya Sattima , Kikuyu: "Nyandarua" ) ni mlima wa urefu wa kilomita 160 katika upande wa juu wa kaskazini ya mji mkuu wa Kenya ambao ni Nairobi yenye wastani wa kimo wa fiti 11,000 (mita 3.350). Milima hii inapatikana katika sehemu ya magharibi ya kati ya Kenya, kaskazini mashariki ya Naivasha na Gilgil na kusini mwa ikweta. Milima hii hufomu sehemu ya mashariki ya Bonde la Ufa kuu inayoteremka kutoka kwa tambarare ya Kinangop hadi kwa ngome ya Laikipia ambayo iko kaskazini ukielekea kusini. Upande wa mashariki, mtiririko wa maji wa Milima hii huteremka ndani ya Bonde la Ufa na unaweza kuona Ziwa Naivasha na ngome ya Mau kwa mbali.
Milima ya Aberdare ina wastani wa mwinuko wa fiti 12,000 - 13,000 juu ya usawa wa bahari na ina msitu mzito. Wingi wa msitu umelindwa ndani ya Mbuga ya Kitaifa ya Aberdare tangu ianzishwe mwaka wa 1950. Anuwai hii huvutia idadi kubwa ya wapenzi wa kutembea na wapandaji milima, wanaoendesha shughuli zao nje ya miji ya Naivasha na Gilgil. Mteremko ya chini hutumiwa kwa ukulima huku maeneo ya juu yanajulikana sana kwa wanyamapori. Tukio la The Rhino Charge ni tukio la kila mwaka linaloendeshwa na wahafidhina nchini Kenya wanaolipa kuweka ua katika mbuga ya kitaifa ya Aberdare kama njia ya kulinda msitu mkubwa kabisa katika eneo la Afrika Mashariki kutoka kwa uharibifu.
Jina la zamani la milima hii bado linatumiwa katika sehemu ya Oldoinyo la Satima ( "mlima wa ng'ombe dume mdogo"); ifikapo mita 4,001 wa milima (fiti 13.120), ndicho kilele cha juu kabisa katika Milima ya Aberdare. Mlima Kenya (mita 5.199, fiti17,057), mlima wa pili mkubwa barani Afrika (baada ya Mlima Kilimanjaro), linapatikana kilomita kadhaa mashariki mwa Milima ya Aberdare.
Eneo hili linajulikana sana kama makao makuu ya Dedan Kimathi, kiongozi wa kundi la Mau Mau lililoanzishwa mwaka 1950. Pia, Malkia Elizabeth akawa Malkia wa Uingereza wakati alikuwa amekufa kutembea katika Milima hii ya Aberdares. ] Eneo hili pia lilikuwa eneo ambalo JA Hunter alimwua tembo katika msitu wa Aberdare.

neg:
Bahari ya Hindi
Afrika Kusini, Msumbiji, Tanzania, Kenya, Somalia, Jibuti, Eritrea, Sudani na Misri (kupitia Bahari ya Shamu).
Ndani ya Bahari Hindi kuna mataifa huru ambayo ni nchi za visiwani pamoja na Bahrain (Ghuba ya Uajemi), Komori, Madagaska, Maldivi, Morisi, Shelisheli na Sri Lanka.

neg:
Kenya
Eneo hili la milima ndilo la juu zaidi nchini Kenya (na la pili kwa urefu barani Afrika): Mlima Kenya, unaofikia urefu wa mita 5,199 (futi 17,0570) na ni eneo lenye mito ya barafu. Mlima Kilimanjaro () huweza kuonekana upande wa kusini, ng'ambo ya mpaka wa Kenya na Tanzania .

neg:
Kaunti ya Nyeri
Topografia ya kaunti huwa na miinuko mikali na mabonde. Mlima Kenya hupatikana katika mpaka wa Meru na Nyeri. Mto Chania na Mto Sagana ni mito mikubwa ambayo hupitia katika kaunti hii.

neg:
Jiografia ya Kenya
Mvua ya masika hunyesha kuanzia Aprili hadi Juni. Mvua ya vuli nayo hunyesha kuanzia Oktoba hadi Desemba. Wakati mwingine mvua hii huwa nyingi na aghalabu hunyesha wakati wa alasiri na jioni. Majira ya joto jingi ni kuanzia Februari hadi Machi nayo ya baridi ni Julai hadi Agosti.

neg:
Kenya
Kutawaliwa kwa pwani ya Kenya na Tanzania na Waarabu kutoka Omani kuliifanya miji hii iliyojitawala hapo awali iwe chini ya uangalifu mkali wa wageni kuliko ilivyokuwa katika enzi za utawala wa Wareno. Waarabu wa Omani, kama Wareno waliowatangulia, waliweza kutawala eneo la pwani tu, si eneo la bara. Hata hivyo, kuanzishwa kwa mashamba makubwa ya mikarafuu, kuongezeka kwa biashara ya utumwa na kuhamishwa kwa makao makuu ya Waomani hadi Zanzibar mwaka wa 1839 na Seyyid Said kulisababisha Waomani kuimarisha utawala wao katika eneo hilo.

neg:
Mto Beguro
Mto Beguro unapatikana katika kaunti ya Mombasa, kusini mashariki mwa Kenya (kwenye bahari ya Hindi).

neg:
Kenya
Wafanyabiashara wa Kiarabu walianza kuja pwani ya Kenya karne ya 1 BK. Ukaribu wa Kenya na Uarabuni kuliraisisha ukoloni, na Waarabu na Waajemi walianza kuishi eneo la pwani karne ya 8. Hata hivyo, baadhi ya walioitwa "Waarabu" katika eneo la Afrika Mashariki walikuwa machotara, Waafrika-Waarabu.

neg:
Mto Kiama
Mto Kiama unapatikana Kenya. Ni tawimto la mto Thika, ambao tena ni tawimto la mto Tana ambao ndio mrefu kuliko yote nchini na unaishia katika Bahari ya Hindi.

neg:
Mto Nyangoni
Mto Nyangoni unapatikana katika kaunti ya Kwale, kusini mashariki mwa Kenya (kwenye bahari ya Hindi).

neg:
Bandari ya Kilindini
Bandari ya Kilindini ni hori kubwa asili ya maji yenye urefu kwenda chini unaoendelea barani kutoka Mombasa, Kenya. Inatumika kama bandari ya Mombasa, na inayo uendelezaji mikoani hadi Uganda na Sudan. Bandari ya Kilindini ni sehemu kuu ya Bandari ya Mombasa, bandari ya kimataifa ya pekee nchini Kenya. Inasimamiwa na Mamlaka ya Bandari ya Kenya (KPA). Mbali na upakuaji na upakiaji mizigo, bandari ya Mombasa ni hupokea meli za kitalii kwa mara nyingi.

neg:
Mamlaka ya Viwanja vya Ndege ya Kenya
Mamlaka ya Viwanja vya Ndege ya Kenya (KAA) ni mmiliki na muendeshaji wa viwanja tisa vikubwa na vidogo vya ndege vya kiraia nchini Kenya. Mamlaka ya Viwanja vya Ndege ya Kenya ilianzishwa kwa Kitendo cha Bunge katika mwaka wa 1992, na serikali ya chama tawala cha Kenya African National Union. KAA Act, Sehemu ya 395, hutolea nguvu na utendaji wa Mamlaka.

neg:
Mto
Jumla ya eneo ambako matawimito yote hadi vijito asilia kabisa vinaanza na kupokea maji yake huitwa beseni. Sehemu kubwa ya Tanzania ya kaskazini-magharibi pamoja na Kenya magharibi ni sehemu ya beseni la Nile kwa sababu matone ya mvua kama yanafika mtoni yote huelekea ziwa Viktoria Nyanza na kuingia mto Nile kwenda bahari ya Mediteranea.

neg:
Hifadhi ya Taifa ya Tsavo Mashariki
Hifadhi ya Taifa ya Tsavo Mashariki ni moja ya hifadhi kubwa zaidi na kongwe nchini Kenya iliyo tambaa eneo la kilomita za mraba 11,747. Ilifunguliwa mnamo Aprili 1948, na iko karibu na kijiji cha Voi katika Wilaya ya Taita Mkoa wa pwani. Hifadhi hii imegawanywa katika sehemu za mashariki na magharibi na barabara na reli ya A109. Jina lake ambalo linatokana mto Tsavo, ambao unatiririka kutoka magharibi hadi mashariki kupitia hifadhi hii, iko mpakani mwa mbuga ya kitaifa ya milima ya Chyulu, na hifadhi ya wanyama ya Mkomazi nchini Tanzania.

neg:
Maeneo bunge ya Kenya
Nairobi(Mji Mkuu)
Wilaya ya Nyeri Wilaya ya Kirinyaga Wilaya ya Maragua Wilaya ya Muranga Wilaya ya Thika Wilaya ya Kiambu
Wilaya ya Kwale Wilaya ya Lamu Wilaya ya Malindi Wilaya ya Mombasa Wilaya ya Taita-Taveta Wilaya ya Tana River Wilaya ya Embu Wilaya ya Isiolo Wilaya ya Kitui Wilaya ya Machakos Wilaya ya Makueni Wilaya ya Marsabit Wilaya ya Mbeere Wilaya ya Meru Wilaya ya Meru Kaskazini Wilaya ya Meru Kusini Wilaya ya Moyale Wilaya ya Mwingi Wilaya ya Tharaka Wilaya ya Garissa Wilaya ya Ijara Wilaya ya Wajir Wilaya ya Mandera Wilaya ya Bondo Wilaya ya Gucha Wilaya ya Homa Bay Wilaya ya Kisii Wilaya ya Kisumu Wilaya ya Kuria Wilaya ya Migori Wilaya ya Nyamira Wilaya ya Nyando Wilaya ya Rachuonyo Wilaya ya Siaya Wilaya ya Suba Wilaya ya Baringo Wilaya ya Bomet Wilaya ya Buret Wilaya ya Kajiado Wilaya ya Keiyo Wilaya ya Kericho Wilaya ya Koibatek Wilaya ya Laikipia Wilaya ya Marakwet Wilaya ya Nakuru Wilaya ya Nandi Wilaya ya Narok Wilaya ya Samburu Wilaya ya Trans Mara Wilaya ya Trans-Nzoia Wilaya ya Turkana Wilaya ya Uasin Gishu Wilaya ya Pokot Magharibi Wilaya ya Bungoma Wilaya ya Busia Wilaya ya Butere / Mumias Wilaya ya Kakamega Wilaya ya Lugari Wilaya ya Mount Elgon Wilaya ya Teso Wilaya ya Vihiga

neg:
Historia ya Kenya
Wakushi kutoka Afrika kaskazini waliingia eneo linaloitwa Kenya miaka ya 2000 KK.
Katika milenia ya 1, wazungumzaji wa lugha za Kinilo-Sahara na lugha za Kibantu waliingia katika eneo hili, na sasa Waniloti ni 30% ya Wakenya wote. Pwani ya Kenya ikawa makao ya jamii ya wahunzi na jamii ya wakulima wadogo wadogo, wawindaji na wavuvi ambao walikuwa mhimili wa uchumi kwa kushirika katika kulimo, uvuvi, utengenezaji chuma, na kufanya biashara na nchi za kigeni.
Kuanzia karne ya 6 au karne ya 9, Kenya ilijihusisha na shughuli za ubaharia kukuza uchumi ikaanza kutengeneza meli za kuabiria kusini hadi miji mingine yenye bandari kama Kilwa na Shanga iliyo katika pwani ya Afrika Mashariki.

neg:
Mto Kanana (Kwale)
Mto Kanana (Kwale) unapatikana katika kaunti ya Kwale, kusini mashariki mwa Kenya (kwenye bahari ya Hindi).

neg:
Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Upande wa Kenya mstari ulichorwa kuanzia Bahari Hindi kwa mdomo wa mto Umba hadi Ziwa Jipe, halafu kufuata mitelemko ya kaskazini ya mlima Kilimanjaro na kutoka hapa hadi Ziwa Viktoria. Mipaka na Uganda ilifuata latitudo ya kwanza ya kusini ya ikweta hadi mpaka na Kongo. Upande wa Kongo mpaka ulifuata sehemu za chini za bonde la Ufa na katikati ya maziwa kama Kivu na Tanganyika.

neg:
Mto Liki Kusini
Mto Liki Kusini unapatikana katikati ya Kenya.

neg:
Diani Beach
Diani Beach ni mji wa Kenya.

neg:
Mto Maru (Mombasa)
Mto Maru (Mombasa) unapatikana katika kaunti ya Mombasa, kusini mashariki mwa Kenya (kwenye bahari ya Hindi).

neg:
Kenya
Kuanzia karne ya 6 au karne ya 9, Kenya ilijihusisha na shughuli za ubaharia kukuza uchumi ikaanza kutengeneza meli za kuabiria kusini hadi miji mingine yenye bandari kama Kilwa na Shanga iliyo katika pwani ya Afrika Mashariki.

neg:
Mto Meuk
Mto Meuk unapatikana magharibi mwa Kenya.

neg:
Benki Kuu ya Kenya
Benki Kuu ya Kenya ilianzishwa mwaka 1966 baada ya Kufutwa kwa East Africa Currency Board (EACB).

neg:
Kenya
Jamhuri ya Kenya ni nchi iliyoko Afrika Mashariki katika ikweta, kando ya Bahari ya Hindi.

neg:
Embakasi (Nairobi)
Embakasi ni mtaa wa Nairobi, mji mkuu wa Kenya. Uko mashariki mwa katikati ya jiji. Ni mtaa wa makazi na wengi wa raia wanaoishi humo ni wa mapato ya daraja la pili la wastani. Uwanja wa Kimataifa wa Jomo Kenyatta, uwanja wa ndege mkuu Nairobi uko Embakasi na ulijulikana kama "Embakasi Airport" wakati ulipofunguliwa mwaka wa 1958.

neg:
Milima Aberdare
Aberdares iko katika sehemu ya vyanzo vya maji kwa mabwawa ya Sasumua na Ndakaini, ambazo hutoa zaidi ya maji kwa wakazi wa mji mkuu wa Kenya, Nairobi. Maeneo ya Msitu wa Mlima ni vyanzo vya Mto Tana, mto mkubwa zaidi nchini Kenya, ambayo husambaza maji kwa “Seven Fork hydropower plants” zinaotengeneza zaidi ya asilimia 55 ya jumla ya umeme nchini Kenya.

neg:
Mto Kiuu
Mto Kiuu ni kati ya mito ya Kenya Kusini ambayo maji yake yanaishia katika Bahari Hindi kupitia mto Athi-Galana-Sabaki.

neg:
Mto Muhaka
Mto Muhaka unapatikana katika kaunti ya Kwale, kusini mashariki mwa Kenya (kwenye bahari ya Hindi).

neg:
Ziwa Viktoria
Ziwa Viktoria (pia: Viktoria Nyanza, Ziwa Nyanza) ni ziwa kubwa la Afrika ya Mashariki lililopo baina ya Tanzania, Kenya na Uganda. Ni ziwa kubwa kuliko yote barani Afrika, na la pili duniani, baada ya Ziwa Superior ambalo lipo Amerika ya Kaskazini.

neg:
Utalii nchini Kenya
Kenya imeorodheshwa miongoni mwa nchi zinazoongoza katika sekta ya wanyamapori zaidi ya miaka arobaini na inajulikana kote ulimwengu kwa ajili yake. Kuna hifadhi za taifa, mapori ya akiba na ya wanyama na kuonekana wakati mwingine havina uhai kimya na hata hivyo kuna wanyamapori wengi mno. Mashimo ya maji na mabwawa ni muhimu ambapo wanyama wanaweza kunywa maji ili kukata kiu.

neg:
Kaunti ya Mombasa
Uchumi wa Mombasa na nchi ya Kenya kwa jumla hutegemea sana bandari ya Mombasa. Bandari ya Mombasa ndio bandari kubwa zaidi katika ukanda wa Afrika Mashariki. Bidhaa nyingi hupitia hapo kutoka na kuingia ndani ya nchi. Bandari hii pia hutegemewa na nchi ya Uganda, Burundi, Sudani Kusini, Jamuhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na Rwanda kupitisha bidhaa kama vile, mafuta.
Mombasa pia ni kituo kikuu cha utalii kwa sababu ya fuko zake zenye mchanga, Fort Jesus na Mji wa Kale. Baada ya mashambulizi kadhaa ya kigaidi katika miaka ya awali ya mwongo wa 2010 na Al Shabaab na vikundi vingine, utalii ulidorora. Nchi za Marekani, Uingereza, Ufaransa pamoja na nchi zingine za magharibi zilianza kutoa tahadhari za safari. Baada ya Operesheni Linda Nchi, na juhudi za polisi kukumbana na ugaidi, juhudi zinaelekezwa kuimarisha utalii tena. Pia, kuanzishwa kwa huduma ya reli mpya ya SGR kati ya Jiji la Mombasa na Nairobi, kumeongeza idadi ya watalii wa ndani.

neg:
Machakos
Machakos ni kati ya miji ya kwanza ya Kenya bara ikaundwa mwaka 1899 na Waingereza na kuwa makao makuu ya koloni la Afrika ya Mashariki ya Kiingereza (mbali na eneo lindwa la pwani lililokodishwa na Usultani wa Zanzibar na Uingereza) kwa muda mfupi.

neg:
Wilaya, tarafa na kata za Kenya
Chanzo chake ni orodha lifuatalo:Mikoa ya Kenya ilikuwa kama ifuatavyo:
Bonde la Ufa - Kaskazini-Mashariki - Kati - Magharibi - Mashariki - Nairobi - Nyanza - Pwani

neg:
Historia ya Kenya
Historia ya ukoloni ya Kenya ilianza wakati milki ya Ujerumani ya nchi lindwa ("protectorate") ilipoanzishwa. Nchi lindwa hii ilikuwa mali ya Sultani wa Pwani na Zanzibar na wakati huo ulikuwa mnamo 1885.

neg:
Jiografia ya Kenya
Kenya ni nchi yenye jua kali na nguo za majira ya joto huvaliwa mwaka mzima. Hata hivyo, huwa na baridi usiku na pia asubuhi na mapema.

neg:
Mto Awach
Mto Awach unapatikana nchini Kenya na unaishia katika ziwa Viktoria, ukichangia hivyo mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

neg:
Bahari kuu
Bahari Kuu imegawiwa na ardhi ya mabara kwenye nusutufe ya kaskazini ya dunia lakini sehemu zake zinaungana kwenye nusutufe ya kusini.
Eneo hili kubwa huhesabiwa mara nyingi kama bahari kuu tatu yaani:

neg:
Mkoa wa Pwani (Kenya)
Mkoa wa Pwani ni kati ya mikoa nane ya Kenya ukipakana na Bahari Hindi, Tanzania na mikoa ya Kenya ya Bonde la Ufa , Mashariki na Kaskazini-Mashariki.

neg:
Turkana (ziwa)
Ziwa Turkana ni ziwa katika kaskazini yabisi ya Kenya. Halina mto unaotoka, hivyo maji yanayoingia yanapotea kwa njia ya uvukizaji. Ni ziwa kubwa la Kenya lakini ncha ya kaskazini iko ndani ya Ethiopia. Ni pia ziwa la jangwani liliko kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Elimu nchini Kenya
Chuo kongwe zaidi nchini Kenya ni Chuo Kikuu cha Nairobi. Vingine ni pamoja na vyuo vikuu vya Kenyatta, Chuo Kikuu cha Jomo Kenyatta cha Kilimo na Teknolojia, Chuo Kikuu cha Egerton, Moi, Chuo Kikuu cha Maseno na Chuo Kikuu cha Masinde Muliro cha Sayansi na Teknolojia (zamani kilijulikana kama Chuo Kikuu cha Magharibi).

neg:
Mto Lumi
Mto Lumi (au Lomi au Luffu) ni mmojawapo kati ya mito ya Tanzania (upande wa kaskazini mashariki) na ya Kenya (upande wa kusini).

neg:
Mkoa wa Pwani (Kenya)
Mombasa ndipo ilipo bandari kuu ya Kenya. Kuna maeneo muhimu ya utalii kama Malindi na sehemu za pwani kusini (Diani)na kaskazini (Kikambala) ya Mombasa. Eneo la Voi katika mkoa wa Pwani ni maarufu kwa kulima makonge.

neg:
Mto Keiyani
Mto Keiyani unapatikana katika kaunti ya Migori, magharibi mwa Kenya (kwenye ziwa Nyanza).

neg:
Mto Lunao
Mto Lunao unapatikana magharibi mwa Kenya.

neg:
Historia ya Kenya
Mombasa ulikuwa mji wenye bandari wa nchi ya Kenya kabla ya ukoloni katika Enzi ya kati. Bandari hiyo ilitumika kuendeleza biashara na miji mingine yenye bandari Afrika, Uajemi, na wafanyabiashara Waarabu, Yemeni na hata Bara Hindi.

neg:
Mto Mtomkuu
Mto Mtomkuu unapatikana katika kaunti ya Mombasa, kusini mashariki mwa Kenya (kwenye bahari ya Hindi).

neg:
Kenya Data Networks
KDN imeeneza mtandao mkubwa zaidi wa fibre optic katika eneo hili. Na zaidi ya kilometa 500 ya kamba ya fibre optic ya Metropolitanmjini Nairobi, 50 katika Kisumu na Mombasa na 20 katika Nakuru, Eldoret na Tika, KDN imeenea katika miji muhimu nchini Kenya. Uti wa mgongo mkuu nchini, kutoka Mombasa (kupitia Voi, Nairobi, Nakuru na Eldoret) mpaka Malaba (mpaka wa Kenya-Uganda) ulimalizwa mwaka wa 2006 na sasa KDN inapanga kutengeneza "redundant links". Hizi zitaunda mchoro wa nambari nane kwenye uti wa mgongo mkuu. Awamu ya kwanza inaunganisha Malaba na Nakuru kwa kupitia Busia, Kisumu, Kisii, Kericho na Njoro. Kisha muunganisho kutoka Nakuru hadi Nairobi inatumia muunganisho iliopitia Nyahururu, Nyeri na Thika ikielekea Nairobi kama akiba. Mtandao kutoka Nairobi hadi Mombasas nayo intumia ile imepiria Thika, Garissa, Garsen na Malindi ikielekea Mombasa kama Akiba.

neg:
Kenya
Wale wanyama wakubwa watano wa Afrika wanapatikana Kenya: simba, chui, nyati, kifaru na ndovu. Wanyama wengine wengi wa pori na ndege hupatikana katika mbuga za taifa na hifadhi za wanyama hawa nchini.

neg:
Mto Kabewyan
Mto Kabewyan unapatikana magharibi mwa Kenya.

neg:
Sahara
Mnamo miaka 7000 iliyopita Sahara ilikuwa eneo nusu yabisi lenye maji katika mito mirefu. Inawezekana kuilinganisha na Kenya Kaskazini ya leo. Watu waliwinda na kufuga wanyama.

neg:
Mombasa
Mombasa ni kitovu cha utalii wa pwani ya Kenya. Watalii wengi hufika kupitia Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa Moi. Wengine pia husafiri kupitia barabara kutoka Nairobi wakitazama mandhari mbalimbali. Kutoka Nairobi kwenda Mombasa ni takribani kilomita 483.77. Watalii wengi hupenda kuuona mji wa Mombasa kwanza, kisha wanaunganisha ndege hadi Kilimanjaro na sehemu nyingine zilizo na vivutio nchini Tanzania.

neg:
Mto Segara
Mto Segara unapatikana katikati ya Kenya.

neg:
Mkoa wa Mashariki (Kenya)
Mkoa wa Mashariki ("Eastern Province") ni mkubwa wa pili kati ya mikoa minane ya Kenya. Umepakana na Ethiopia halafu na mikoa ya Bonde la Ufa, Kati, Nairobi, Pwani na Mashariki-Kaskazini.

neg:
Shirika la Riadha la Kenya
Kenya ni taifa lenye ustadi katika Riadha, lakini talanta hii huishia katika mbio za mbali. Wanariadha maarufu wa Kenya kwa kawaida hutoka wilaya kama Keiyo, Marakwet na Nandi katika magharibi ya Kenya. Karibu wote huwa kabila la Kalenjin.
Mashindano makuu ya kwanza ya kimataifa ambako Kenya ilishiriki ilikuwa michezo ya Ulaya ya 1954, huko Cardiff, lakini Kenya haikushinda medali yoyote.

neg:
Mto Mwena (Kwale)
Mto Mwena (Kwale) unapatikana katika kaunti ya Kwale, kusini mashariki mwa Kenya (kwenye bahari ya Hindi).

neg:
Uislamu nchini Kenya
Sehemu kubwa ya pwani ya Kenya imejawa na wakazi wengi wa Kiislamu, lakini Nairobi pia ina misikiti kadhaa na Waislamu kadhaa maarufu.

neg:
Benki Kuu ya Kenya
Benki hii iko katika mji wa Nairobi. Gavana wa sasa wa benki ni Profesa Njuguna Ndungu ambaye alianza kazi 4 Machi 2007. Prof Ndung'u ni Profesa msaidizi wa Uchumi katika Chuo Kikuu cha Nairobi na ana PhD katika uchumi kutoka Chuo Kikuu cha Göteborg, Uswidi, na vyeo vya Masters na bachelor's katika uchumi kutoka Chuo Kikuu cha Nairobi. Jina la benki kwa ufupi ni "CBK".

neg:
Kenya
Kenya imepakana na Ethiopia (kaskazini), Somalia (kaskazini mashariki), Tanzania (kusini), Uganda na Ziwa Victoria (magharibi), kisha Sudan Kusini (kaskazini magharibi).

neg:
Historia ya Kenya
Uhasimu wa umilki ulianza kuonekana wakati Ujerumani ulipatiana sehemu yake ya pwani kwa milki ya Uingereza mwaka wa 1890, ili uweze kuidhibiti pwani ya Tanganyika.

neg:
Mto Keringa
Mto Keringa unapatikana Kenya. Ni tawimto la mto Sagana ambao unaingia katika mto Tana ambao ndio mrefu kuliko yote nchini na unaishia katika Bahari ya Hindi.

neg:
Mpeketoni
Karibu na Mpeketoni kuna ziwa la Lake Kenyatta. Vijiji ndani ya tarafa ni pamoja na Kiongwe, Baharini, Mkunumbi, Bomani, Uziwa, Mapenya, Lakeside, Kibaoni.

neg:
Mkoa wa Pwani (Kenya)
Pwani la Kenya ni nchi ya miji ya Waswahili hasa. Miji hii kama vile Lamu, Mombasa, Malindi, na mengi mengine iliyokuwa vituo vya biashara ya kimataifa tangu zaidi ya miaka 1000 iliyopita. Upepo wa monsuni ulibeba jahazi kutoka Uarabuni, Uajemi hata Bara Hindi kwenda pwani la Afrika ya Mashariki. Monsuni ulipogeuka kila baada ya nusu mwaka jahazi ziliweza kurudi kwao na bidhaa za biashara. Hivyo vituo vya biashara na mapunziko vikawa miji ya Waswahili, utamaduni uliounganisha tamaduni za wafanyabiashara Waarabu au Waajemi na Waafrika wenyeji wa pwani.

neg:
Mto Marin
Mto Marin unapatikana katika kaunti ya West Pokot nchini Kenya (eneo la Bonde la Ufa la Afrika Mashariki).

neg:
Kenya
Kenya ina eneo kubwa wanapoishi wanyamapori likiwemo Masai Mara, ambapo nyumbu na wanyama wengi walanyasi hushiriki katika uhamaji kila mwaka. Uhamaji huo, hasa uhamaji wa nyumbu, hutokea Juni hadi Septemba na hushirikisha mamilioni ya wanyama. Tukio hili huwavutia sana wapigaji picha za sinema. Takribani nyumbu 250,000 huangamia kila mwaka katika uhamaji huu wa kutafuta lishe wakati wa kiangazi.

neg:
Mto Mamuja
Mto Mamuja unapatikana katika kaunti ya Kwale, kusini mashariki mwa Kenya (kwenye bahari ya Hindi).

neg:
Historia ya Kenya
Kabla ya hapo mwaka 1652 Mholanzi, kwa jina Jan van Riebeeck, alianzisha mji wa Cape Town kwa niaba ya Kampuni ya Kiholanzi inayopatikana Mashariki ya Nchi ya India. Kampuni hii ilihitaji kituo kwa ajili ya jahazi zake zilizosafiri kati ya Ulaya na visiwa vya Indonesia.

neg:
Historia ya Kenya
Wafanyabiashara Waarabu walianza kwenda pwani ya Kenya mara kwa mara karne ya 1 BK. Kenya ilikuwa karibu na Peninsula ya Arabia na hii ilialika ukoloni.

neg:
Historia ya Kenya
Uvumbuzi wa majuzi karibu na Ziwa Turkana unaonyesha kwamba kiumbe kama Australopithecus anamensis aliishi katika eneo ambalo sasa ni Kenya kuanzia miaka milioni 4.1 iliyopita.

neg:
Kenya
Kutoka pwani ya Bahari ya Hindi, nyanda za chini zimeinuka hadi milima ya kati. Milima hii imetenganishwa na eneo la Bonde la Ufa; sehemu tambarare yenye rutuba upande wa mashariki. Milima ya Kenya ni kati ya iliyofaulu kwa kilimo barani Afrika.

neg:
Mto Maara Nene
Mto Maara Nene unapatikana katika kaunti ya Meru, katikati ya Kenya.

neg:
Mto Kibeita
Mto Kibeita unapatikana magharibi mwa Kenya.

neg:
Kenya
Utawala wa Waarabu katika bandari kuu zote za pwani ya Afrika Mashariki uliendelea hadi Uingereza ilipoamua kumaliza biashara ya utumwa na uanzishaji wa utaratibu wa kufanya kazi kwa malipo ukaanza kushinikiza utawala wa Waomani.

neg:
Kenya
Waafrika walichaguliwa moja kwa moja katika bunge la uwakilishi kwa mara ya kwanza mwaka wa 1957. Licha ya Waingereza kutamani kuwakabidhi mamlaka wapinzani wasio na siasa kali ya Kiafrika, ni chama cha Kenya African National Union (KANU) kilichoongozwa na Jomo Kenyatta kilichounda serikali punde tu kabla ya Kenya kupata uhuru tarehe 12 Desemba 1963. Tarehe 12 Desemba 1964, Kenya ilipotangazwa kuwa jamhuri, Kenyatta akawa rais wa kwanza.

neg:
Historia ya Kenya
Hii ilifuatiwa na kuwasili kwa "British East Africa Company (BEAC)" ya William Mackinnon mwaka wa 1888, baada ya kampuni hiyo kupokea mkataba wa kifalme na haki za kuungama kwa pwani ya Kenya kutoka Sultani wa Zanzibar kwa kipindi cha miaka 50.

neg:
Kenya
Nairobi inaendelea kuwa kituo muhimu na cha kimsingi kwa mawasiliano na biashara cha Afrika Mashariki. Kinajivuna kuwa na miundo msingi ya uchukuzi na mawasiliano bora zaidi katika eneo hili, na wafanyi kazi wenye ujuzi. Makampuni mengi ya kigeni hudumisha matawi yao katika eneo hili ama ofisi za kuyawakilisha mjini Nairobi. Mnamo Machi 1996, Marais wa Kenya , Tanzania na Uganda waliifufua Jumuia ya Afrika Mashariki (EAC). Shabaha za EAC ni pamoja na kasawazisha kodi na ada zinazotozwa bidhaa, utembeaji huru wa watu na kuimarisha miundo msingi katika eneo hili. Nchi hizi tatu za Afrika Mashariki zilitia saini mkataba wa Customs Union Agreement mwezi wa Machi 2004.

neg:
Mto Yala
Mto Yala unapatikana magharibi mwa Kenya na unaishia katika ziwa Viktoria, ukichangia hivyo mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.

neg:
Utalii nchini Kenya
Vivutio vikuu vya utalii ni safari za picha kupitia mbuga za kitaifa na michezo ya uhifadhi ambayo idadi yao ni 19. Vivutio vingine ni pamoja na misikiti katika jiji la Mombasa; mandhari inayojulikana ya Bonde la Ufa; shamba la kahawa mjini Thika; mtazamo wa Mlima Kilimanjaro, ukivuka mpaka kuingia Tanzania; na fukwe zake kando ya Bahari ya Hindi. Hata hivyo kuna mapato mengi ya kitalii nchini Kenya .

neg:
Orodha ya mito ya kaunti ya Mombasa
Orodha ya mito ya kaunti ya Mombasa inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Kenya kusini mashariki (kwenye bahari ya Hindi).

neg:
Jimbo la Uchaguzi la Bahari
Bahari ni Jimbo la uchaguzi nchini ]Kenya. Jimbo hili linapatikana katika Mkoa wa Pwani wa Kenya na ni mojawapo ya majimbo matatu ya uchaguzi katika Wilaya ya Kilifi.

neg:
Mto Riara
Mto Riara unapatikana kusini mwa Kenya.

neg:
Utalii nchini Kenya
Hifadhi ya taifa ya Nairobi ilikuwa mbuga ya kwanza nchini Kenya ilipoanzishwa mwaka wa 1946. Iko takriban kilomita 7 kusini mwa katikati ya Nairobi, mji mkuu wa Kenya, na ni ndogo ikilinganishwa na mbuga nyingine za wanyama barani Afrika. Majumba marefu jijini Nairobi yaweza kuonekana kutoka kwenye mbuga.

neg:
Mto Maria Maio
Mto Maria Maio unapatikana katika kaunti ya Machakos, kusini mwa Kenya.

neg:
Jiografia ya Kenya
Jiografia ya Kenya inahusu nchi hiyo ya Afrika Mashariki ambayo ni ya 47 kwa ukubwa duniani ikifuata mara Madagaska ikiwa na eneo la kilomita mraba 580,367 (maili mraba 224,081).

neg:
Utalii nchini Kenya
Kenya ni kati ya nchi zilizo na mazingira murua zaidi ulimwenguni na bila shaka watalii hufurahia mno kuzuru eneo hili. Kama wahenga walivyosema kuwa kutembea kwingi ni kuyaona mengi, Rabuka ametunukia Kenya hidaya kochokocho kwa kuipatia wanyama wengi, misitu na maskani rembo kupindukia.

neg:
Utalii nchini Kenya
Mbuga ya kimataifa ya Kora iko Mkoani Pwani, Kenya. Mbuga hii ina upana wa eneo a eneo wa kilomita 1787. Mbuga hii imejasisiwa kilomita 125 mashariki mwa Mlima Kenya. Awali mbuga hii ilijaridiwa kama hifadhi ya kiasili mwaka wa 1973. Ilijaridiwa kama mbuga ya kitaifa mwaka wa 1990, kufuatia mauaji ya George Adamson na wawindaji wanyama.

neg:
Bahari kuu
Hizi sehemu tatu hutajwa pia kama "bahari kuu" kwa kuzitofautisha na maeneo madogo zaidi ya maji ya chumvi au sehemu zinazoitwa bahari ya kando.

neg:
Utalii nchini Kenya
Baadhi ya mambo yanayopendeza ni Mto Tana, ufuko wa bahari, makazi ya viboko, hifadhi ya tembo, joto na hali ya anga yenye kupendeza na sehemu nyingine mbalimbali.

neg:
Mto Nasaia
Mto Nasaia unapatikana nchini Kenya.

neg:
Mto Kiye (Tana)
Mto Kiye (Tana) ni kati ya mito ya Kenya ambayo maji yake yanaishia katika Bahari Hindi kupitia mto Tana.

neg:
Homa Bay
Homa Bay ni mji wa Kenya magharibi, makao makuu ya kaunti ya Homa Bay.

neg:
Historia ya Kenya
Licha ya Waingereza kuwa na matumaini ya kuwapa wapinzani Waafrika mamlaka "ya wastani" zaidi, ilikuwa Kenya African National Union (KANU) ya Jomo Kenyatta, mwanachama wa kabila la Kikuyu na mfungwa wa zamani, ambayo iliunda serikali muda mfupi kabla ya Kenya kupata uhuru tarehe 12 Desemba 1963.

neg:
Mto Kami
Mto Kami unapatikana magharibi mwa Kenya, mpakani mwa Uganda.

neg:
Mto Karameno
Mto Karameno unapatikana katikati ya Kenya.

neg:
Mkoa wa Pwani (Kenya)
Pwani limekuwa sehemu ya Usultani wa Zanzibar wakati wa karne ya 19 BK. Baada ya kuja kwa ukoloni wa Uingereza mwisho wa karne hiyo ya 19. BK Sultani wa Zanzibar alikodisha pwani kwa Wakoloni. Mwaka 1964 pwani lilikuwa sehemu ya nchi mpya ya Kenya.

neg:
Pate
Pate ni kisiwa kikubwa cha funguvisiwa ya Lamu mbele ya pwani la Kenya katika Bahari Hindi. Pate ni kisiwa ambacho ni karibu na Somalia. Wakati ya maji kujaa Pate inagawanywa katika sehemu mbili kwa mtaro wa bahari karibu na Siyu; wakati wa maji kupwa mtaro huwa ni pakavu.

neg:
Mto Kadingo
Mto Kadingo unapatikana katika kaunti ya Kwale, kusini mashariki mwa Kenya (kwenye bahari ya Hindi).

neg:
Mto Kigutu
Mto Kigutu unapatikana katika kaunti ya Kwale, kusini mashariki mwa Kenya (kwenye bahari ya Hindi).