query: Kristoforo Kolumbus alizaliwa wapi?

pos:
Kristoforo Kolumbus
Kristoforo Kolumbus (kwa Kiitalia: Cristoforo Colombo; kwa Kihispania: Cristóbal Colón; kwa Kilatini: Columbus; Genova, 1451; Valladolid, 20 Mei 1506) alikuwa mfanyabiashara na mpelelezi aliyegundua njia ya usafiri kati ya Hispania na Amerika.

neg:
Tarso
Tarso au Tarsus imejulikana zaidi kama mji alikozaliwa mtume wa Ukristo Paulo wa Tarso. Ndivyo Paulo alivyopata kuwa Mroma ingawa alifika Roma kwa mara ya kwanza akiwa na umri wa miaka 54 hivi.

neg:
Michelle Rodriguez
Rodriguez alizaliwa mjini Bexar County, Texas. Yeye ni mtoto wa Carmen Milady na Rafael Rodriguez - aliyefanya kazi kwa jeshi la Marekani.
Rodriguez alihamia nchini Dominican Republic alipokuwa na miaka minane pamoja na mamake na akaishi Puerto Rico mpaka alipofika miaka kumi na moja, na baadaye kuhamia mjini New Jersey. Rodriguez alijiunga na chuo kikuu na kusomea biashara lakini akaiacha na kujiunga na shule ya uigizaji, akiwa na azma ya kuwa mwandishi wa filamu.

neg:
Wolfgang Petersen
Wolfgang Petersen alizaliwa wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia mnamo tarehe 14 Machi katika mwaka wa 1941 katika kitongoji kidogo cha Emden-kaskazini mwa Ujerumani karibu kidogo na mpaka wa Dutch, mahali ambapo maji ya Mto Ems yanamwagikia katika Bahari ya Kaskazini. Kuanzia mwaka 1953 mpaka 1960 Petersen alihitimu eleimu yake ya msingi katika shule ya Johanneum ya mjini Hamburg.

neg:
Kofi Annan
Alizaliwa huko Kumasi, Ghana. Alipewa jina Kofi kuonyesha kuwa alizaliwa siku ya Ijumaa kuendana na utamaduni wa Ashanti. Jina Annan linamaanisha kuwa alikuwa ni mtoto wa nne kuzaliwa.

neg:
Karl Friedrich Benz
Karl Friedrich Benz alizaliwa tar. 25 Novemba 1844 akiitwa Karl Friedrich Michael Vaillant huko Mühlburg / Karlsruhe Ujerumani wa Kusini Magharibi. Baada ya kumzaa mamake Josephine Vaillant akaolewa na babake Johann Georg Benz. Hivyo akaitwa Karl Friedrich Michael Benz lakini baadaye akajiita Carl Friedrich Benz.

neg:
Carlos Santana
Carlos Augusto Santana Alves (amezaliwa tar. 20 Julai 1947 mjini Autlán de Navarro, Mexiko) ni mshindi wa Tuzo ya Grammy, akiwa kama mwanamuziki-mpiga gitaa bora wa Kimexiko. Ameanza kujipatia umaarufu tangu kunako miaka ya 1960 na mwanzoni mwa miaka ya 1970 akiwa na bendi yake ya Santana Bendi, ambayo imejizolea umaarufu na mafanikio makubwa kwa muziki wao wa rock, blues, salsa, na jazz fusion.

neg:
Koffi Olomide
Alizaliwa Kisangani, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo kwa mama mzaliwa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na baba mzaliwa wa Kongo, na alilelewa katika mji wa Kinshasa.
Alienda Ufaransa kusoma. Akiwa Paris, alianza kucheza gitaa na kuandika nyimbo. Aliporudi Kongo, alikuwa mwanachama wa Viva la Musica, bendi ya Papa Wemba. Koffi aliimarisha mtindo wa polepole wa soukous, uliokuwa umeisha umaarufu. Aliuita mtindo huu Tcha Tcho, na ulipata umaarufu nje ya Kongo. Muziki wa Koffi unaweza kusababisha utata, maana hutumia matukio na mada inayofikiriwa vibaya na kihafidhina katika jamii. Yeye pia ameshiriki katika mradi wa muziki wa salsa wa Africando.

neg:
Lewis Carroll
Charles Lutwidge Dodgson, au Lewis Carroll (Daresbury 27 Januari 1832 – Guildford 14 Januari 1889), alikuwa mwandishi wa riwaya nchini Uingereza. Hususani anafahamika zaidi kwa riwaya yake ya "Alice's Adventures in Wonderland" (1865) na "Through the Looking-Glass, and What Alice Found There" (1871).

neg:
Louis Armstrong
Louis alizaliwa katika jiji la New Orleans, Louisiana, alipewa jina la utani "Satchel Mouth" ambalo baadaye lilikuja kukatishwa kama "Satchmo". Maisha ya Louis utotoni mwake yalikuwa ya shida kwani alitumia muda mwingi bila maana na vijana wa mjini New Orleans. Hii ilitokana na baba yake William Armstrong kuitelekeza familia, hiyo ilimfanya Louis kuishi bila kuwa na baba. Hivyo alilelewa na mama yake Mary Albert Armstrong (1886-1942). Baada ya kufariki Mary, Louis na mdogo wake wa kike aliyeitwa Betrice Armstrong Collins (1903-1987) wakiwa chini ya uangalizi wa bibi yao Josephine, Louis kwanza alianza kujifunza kupiga koneti (hii ni aina ya tarumbeta dogo).

neg:
Coolio
Coolio alizaliwa mjini Monessen, Pennsylvania, akiwa kama mtoto wa Artis Leon Ivey Sr., fundi seremara, na Jackie Slater, mfanya kazi wa kiwandani. Wazazi wake walitalikiana na familia ili hama na kwenda mjini Compton, California. Coolio aliingia matatani akiwa nje ya nymbani kwa jinsi alivyotumia wakati wake na vijana wa kuhuni wa Compton's Mona Park Crips, ijapokuwa hakukubaliwa kabisa kuingia kwenye uhuni.

neg:
Sikukuu ya msalaba
Hadithi zilizoenea sana zinadai mwaka 326 msalaba halisi wa Yesu uligunduliwa na mtakatifu Helena wa Konstantinopoli, mama wa Kaisari Konstantino I, alipohiji Yerusalemu. Hapo kanisa la Kaburi na Ufufuo wa Yesu lilijengwa mahali penyewe, kwa amri ya Helena na Konstantino, na sehemu ya msalaba iliachwa huko, ila sehemu nyingine zilipelekwa Roma na Konstantinopoli.

neg:
Moïse Katumbi
Moïse Katumbi alizaliwa na mama Mkongo na baba Mgiriki, Nissim Soriano, aliyetorokea Rhodes kati ya vita viwili vya dunia ilipotawaliwa na Fascist Italy. Alihamia Katanga, karibu na Ziwa Moero.

neg:
Kristoforo Kolumbus
Upande wa dini, alikuwa Mkristo wa Kanisa Katoliki, tena mwanachama wa Utawa wa Tatu wa Mt. Fransisko.

neg:
Ukristo barani Afrika
Hapo alijitokeza nahodha Mwitalia kwa jina Kristoforo Kolombo aliyetaka kujaribisha mafundisho haya mapya. Ikiwa dunia kweli ina umbo la chungwa inawezekana kuelekea magharibi kutoka Hispania na kufika mashariki katika Bara Hindi. Kwa njia hiyo inawezekana kufanya biashara moja kwa moja na nchi tajiri za mashariki bila kuwapa faida wafanyabiashara Waarabu. Mfalme wa Hispania akampa Kolombo fedha za kuandaa meli tatu.

neg:
Papa Leo I
Alizaliwa na familia ya kisharifu ama Roma ama katika mkoa wa Toscana (Italia ya kati) mwaka 400 hivi.

neg:
Alfonso Maria wa Liguori
Alfonso Maria wa Liguori (Marianella, leo katika jiji la Napoli, nchini Italia, 27 Septemba 1696 - Nocera de' Pagani, katika wilaya ya Salerno, 1 Agosti 1787), pamoja na kuwa mtawa na padri mwanzilishi wa shirika la Mkombozi Mtakatifu sana, halafu askofu wa Kanisa Katoliki, anajulikana kama mwanateolojia wa maadili, mwalimu wa maisha ya Kiroho kwa wote, hasa watu wa chini, mwandishi wa vitabu vingi sana, mwanashairi, mchoraji na mwanamuziki.

neg:
Konfusio
Alizaliwa katika Jimo la Lu (魯), China mnamo 27 ya mwezi namba nane kwa kalenda ya Kichina (inayotegemea Mwezi) mwaka 551 KK. Baba yake alikuwa akiitwa Shu Liang He (叔梁纥), na mama yake alikuwa akiitwa Yan Zheng Zai (顏徵在).

neg:
Historia ya Wokovu
Dionisi Mdogo, mmonaki aliyeanzisha (mwaka 533 hivi) mtindo wa kuhesabu miaka kuanzia kuzaliwa Yesu kurudi nyuma (K.K.) au kwenda mbele (B.K.), alikosea hesabu zake. Leo tunakisia Yesu alizaliwa mwaka 6 hivi K.K. kwa sababu alizaliwa Bethlehemu chini ya Herode Mkuu aliyefariki mwaka 4 K.K. Huyo alipojaribu kumuua mtoto Yesu, familia takatifu ilikimbilia Misri mpaka baada ya kufa kwake. Hapo ikarudi Galilaya hata Yesu akajulikana kwa jina la kijiji cha Nazareti kilichodharauliwa na Wagalilaya pia. Ndipo alipokulia na kuishi akifanya kazi ya ufundi.

neg:
Ice Cube
Ice Cube alizaliwa kama O'Shea Jackson mjini South Central Los Angeles, Marekani, ni mtoto wa Doris, kalani wa hospitalini, na Andrew Jackson, ambae baadae alikuja kufanya kazi katika Chuo Kikuu cha California, Los Angeles (kwa Kiing: University of California, Los Angeles, kwa kifupi:UCLA).

neg:
Colby O'Donis
Alizaliwa mjini Marble Hill sehemu ya The Bronx, New York, akiwa na asili kamili ya Kipuerto Rico na Kiguyana. Wazazi wa Colby waligundua kipaji cha mtoto wao akiwa na umri wa miaka 3 pale aliposhinda shindano la watoto wenyevipaji kwa kuimba wimbo wa Michael Jackson.

neg:
Niseforo wa Konstantinopoli
Niseforo I wa Konstantinopoli (kwa Kigiriki: Νικηφόρος Α΄, "Nikēphoros I"; Konstantinopoli (leo Istanbul nchini Uturuki), 758 hivi – Konstantinopoli, 5 Aprili 828) alikuwa mwandishi wa Kikristo wa Dola la Bizanti na Patriarki wa Konstantinopoli tangu 12 Aprili 806 hadi 13 Machi 815.

neg:
Samuel Eliot Morison
Samuel Eliot Morison (9 Julai 1887 – 15 Mei 1976) alikuwa mwanahistoria na mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Wasifu mara mbili, kwanza mwaka wa 1943 kwa wasifu yake ya Kristoforo Kolumbus, na tena 1960 kwa wasifu yake ya John Paul Jones.

neg:
Constantine John Kanyasu
Alizaliwa katika hospitali ya wilaya ya Geita. Alisoma shule ya msingi Nyankumbu na Nzera, halafu sekondari Geita na Mbegani.

neg:
Jimmy Wales
Jimmy "Jimbo" Donal Wales (amezaliwa tar. 7 Agosti 1966) ni mwanzilishi na ni rais wa sasa wa Wikimedia Foundation. Anafahamika zaidi kama mwanzilishi wa kamusi elezo huru ya Wikipedia. Kwa sasa anaishi mjini St. Petersburg, Florida.

neg:
Kuba
Kuba ilikuwa koloni la Hispania kuanzia kufika kwa Kristoforo Kolumbus mwaka 1492 hadi mwaka 1898. Wenyeji asilia walikuwa Waindio lakini wengi wao walikufa haraka kutokana na magonjwa kutoka Ulaya na ukali wa ukoloni wa Wahispania.

neg:
Steven Kanumba
Steven Charles Kanumba (alizaliwa tarehe 8 Januari 1984, Shinyanga - alikufa tarehe 7 Aprili 2012) alikuwa msanii wa maigizo na filamu kutoka nchini Tanzania. Katika historia ya tasnia ya filamu nchini Tanzania, Kanumba ndiye aliyekuwa msanii wa kwanza nchini kufanya kazi nje ya nchi na kuweza kuwavuta wageni kutoka nchi mbalimbali kuja kuigiza Tanzania. Hasa walikuwa Wanigeria kama vile Mercy Johnson, Emmanuel France, Nkiru Silvanus, Ramsey Nouah, na wengine wengi tu. Kanumba pia ameweza kuwaleta waongozaji filamu kadhaa was Kinigeria nchini.

neg:
Hispania
Wiki chache kabla ya kushinda huko Granada wafalme wa Hispania walimkubalia nahodha Kristoforo Kolumbus kutafuta njia ya kufika Bara Hindi kupitia magharibi. Badala ya kufika India Kolumbus alifika kwenye visiwa vya Amerika ya Kati.

neg:
Kristoforo Kolumbus
Alipofika kwenye visiwa vya Karibi katika Amerika ya Kati aliamini ya kwamba hivi vilikuwa visiwa vya Kihindi. Akaviita "Uhindi wa Magharibi" na wakazi kwa lugha ya Kihispania "Indio" yaani Wahindi. Hadi kifo chake hakutaka kukubali ya kwamba nchi hii haikuwa Uhindi wala sehemu yoyote ya Asia ila kitu kipya.

neg:
Amerika ya Kilatini
Kipaumbele cha lugha za Kirumi kimetokana na historia. Baada ya Kristoforo Kolumbus nchi hizi zilikuwa koloni ama za Hispania au za Ureno hadi karne ya 19. Wakazi wengi ni watoto wa wahamiaji kutoka Ulaya au chotara kati ya wahamiaji wale na wakazi asilia.

neg:
Konrado wa Piacenza
Konrad wa Piacenza (jina lake kwa Kiitalia lilikuwa Corrado Confalonieri), ambaye alizaliwa Piacenza, Emilia-Romagna, Italia, 1290 hivi, akafariki Noto, Siracusa, Sicilia, Italia visiwani tarehe 19 Februari 1351, alikuwa mkaapweke wa Utawa wa Tatu wa Mt. Fransisko anayeheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu tangu mwaka 1625.

neg:
Thomas Aquinas Mtakatifu
Mtakatifu Thomas Aquinas (Roccasecca, katika eneo la watawala wa Aquino, leo katika wilaya ya Frosinone, Italia, 1224 au 1225 - Fossanova, wilaya ya Latina, Italia, 7 Machi 1274) alikuwa mtawa wa Shirika la Wahubiri na padri wa Kanisa Katoliki.

neg:
Kristoforo Kolumbus
Nia ya Kolumbus ilikuwa kugundua njia ya kufika Uhindi kwa kuelekea magharibi. Sababu yake ilikuwa hali ya siasa ya wakati wake: njia zote za mawasiliano kati ya Ulaya na Uhindi zilitawaliwa na Waislamu. Bei za bidhaa zote zilizofika Ulaya kutoka Uhindi zilikuwa ghali sana kwa sababu ya vituo vingi vya biashara kati ya Uhindi na Ulaya.

neg:
Ukristo
Yesu alizaliwa miaka kama 1800 baada ya Abrahamu. Vitabu vya Injili vinaeleza matukio na mafundisho ya Yesu ambayo ndiyo mwongozo wa imani hiyo. Maisha na kazi ya Yesu vimeibua mambo mengi katika historia. Ndiyo sababu kalenda iliyoenea duniani huhesabu miaka kutoka ujio wake; huu ni mchango mmojawapo wa Ukristo katika ustaarabu.

neg:
Salomon Kalou
Salomon Kalou (alizaliwa tarehe 5 Agosti 1985 mjini Oumé, Côte d'Ivoire) ni mchezaji kandanda kutoka Ivory Coast, ambaye sasa anasakata kabumbu katka klabu ya Chelsea na zamani alikuwa anachezea klabu ya Kiholanzi ya Feyenoord

neg:
Konstantinopoli
Mji ulianzishwa upande wa Ulaya wa mlangobahari wa Bosporus kati ya hori la "pembe ya dhahabu" na Bahari ya Marmara.

neg:
Tshimanga Assosa
Assossa alizaliwa katika mji wa Kamina uliopo Jimbo la Shaba huko Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo mnamo tarege 4 Aprili, 1949. Alipata elimu ya Sekondari katika Shule iliyojulikana kama Charles Ruangwa hapo Kamina. Assosa alianza kuimba akiwa bado mdogo na kwamba aliyejipeleka mwenyewe katika kwaya ya Kanisa la Mtakatifu Baram huko Kamina ambako Mapadri walimsaidia kumfundisha muziki. Pamoja na juhudi zake hizo, Baba yake mzazi kamwe hakutaka mwanaye ajitumbukize katika muziki na kumtaka afuate masomo yake shuleni.

neg:
Yakobo wa Marka
Alizaliwa Monteprandone (karibu na Ascoli Piceno, leo katika mkoa wa Marche, nchini Italia) tarehe 1 Septemba 1393. Kisha kusoma huko Ascoli Piceno alijipatia digrii ya Sheria huko Perugia kwenye mwaka 1412. Baadaye alifanya kazi kama hakimu na wakili huko Bibbiena na Firenze katika mkoa wa Toscana.

neg:
Pythagoras
Alizaliwa kisiwani Samos karibu na pwani ya Asia Ndogo.

neg:
Carl Friedrich Gauss
Alizaliwa mjini Braunschweig katika Ujerumani ya kaskazini (leo hii jimbo la Saksonia ya chini). Akili zake zilionekana alipokuwa bado moto mdogo. Alipokuwa na umri wa miaka mitatu alimwonyesha babake kosa wakati huyu alipopiga hesabu ya mshahara wake. Mtoto alijifundisha mwenyewe kusoma.

neg:
Matias Mulumba Kalemba
Matias Mulumba Kalemba (1836 hadi 27 Mei 1886, Kampala) ni mfiadini mmojawapo kati ya Wakristo 22 wa Kanisa Katoliki wanaojulikana na kuheshimiwa duniani kote kama Wafiadini wa Uganda.

neg:
Kemal Atatürk
Alizaliwa mjini Thesalonike katika Ugiriki ya Kaskazini iliyokuwa sehemu ya Milki ya Osmani hadi 1913.

neg:
Amerika
Neno "Amerika" limetokana na jina la kwanza la Mwitalia Amerigo Vespucci (1451-1512). Vespucci alikuwa baharia na mfanyabiashara katika utumishi wa familia ya Medici kutoka Firenze (Italia). Tangu mwaka 1499 alisafiri kwenye pwani za Amerika ya Kusini na Amerika ya Kati akaandika kitabu juu ya safari zake. Humo aliandika ya kwamba hakukubaliana na Kristoforo Kolumbus ya kwamba visiwa na nchi zilizofikiwa na Kolumbus zilikuwa sehemu ya Uhindi. Amerigo alipendekeza ya kwamba zilikuwa sehemu za "dunia mpya" au bara jipya akiwa mtu wa kwanza kuandika hivyo.

neg:
Bahamas
Inaaminiwa ya kwamba mahali pa kwanza pa Amerika alipofika Kristoforo Kolumbus kilikuwa kisiwa kimoja cha Bahamas, labda San Salvador.

neg:
Pico Cristóbal Colón
Pico Cristóbal Colón ni mlima wa Andes katika nchi ya Kolombia (Amerika Kusini).

neg:
Historia ya Wokovu
Nchi ambayo Yesu alizaliwa akafundisha ni nchi ileile ambayo Mungu aliwaahidia Waisraeli tangu zamani za Abrahamu, ni nchi ileile waliyoiteka chini ya Yoshua, ni nchi ileile waliyoirudia kutoka utumwani Babeli. Lakini wakati wote wa Agano Jipya, yaani tangu Yesu alipozaliwa hadi mwisho wa maisha ya mitume wake, nchi hiyo haikuwa huru, bali chini ya himaya ya Warumi, ingawa pengine hao waliwakabidhi vibaraka, yaani watawala wenyeji waliowekwa na wakoloni. Vibaraka hao ni Herode Mkuu (37-4 K.K.) na wazawa wake, ambao tena hawakuwa Waisraeli halisi bali Waedomu ingawa kabila lao lililazimishwa kuingia dini ya Kiyahudi karne iliyotangulia. Ukoo huo unajulikana kwa ukatili, uchu wa madaraka na uzinifu wake.

neg:
Amerigo Vespucci
Mtoto wa tatu wa mwanasheria wa Firenze, Amerigo alifanya kazi kwa kampuni ya Medici akatumwa nayo mwaka 1491 kwenda Sevilla katika Hispania. Huko alikutana na Kolumbus amerudi kutoka Amerika.

neg:
Kristofa Magallanes
Kristofa Magallanes (kwa Kihispania Cristóbal Magallanes Jara, Totatiche, Jalisco, Mexico, 30 Julai 1869 - Colotlán, Jalisco, 25 Mei 1927) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki nchini Meksiko hadi alipouawa bila kesi wakati wa Vita vya Wakristero.

neg:
Kristoforo Kolumbus
Mara nyingi aliitwa Mzungu wa kwanza wa kufika Amerika, lakini baadaye imejulikana ya kwamba Waviking walitangulia kufika Amerika ya Kaskazini mnamo mwaka 1000. Ila jitihada zake zilianzisha njia ya mawasiliano ya kudumu kati ya Amerika na mabara mengine tofauti na safari zote zilizovuka bahari kabla yake.

neg:
Yesu
Alizaliwa na bikira Maria kwa uwezo wa Roho Mtakatifu, huko Bethlehemu ya Uyahudi. Maisha yake yalikuwa ya pekee kwa kuwa alifahamu vitu vingi kwa mfano: sheria hata kuwazidi walimu wa sheria japokuwa hakusomea sheria. Alifanya pia maajabu mengi.

neg:
Kolumba
Kolumba (7 Desemba 521 – 9 Juni 597) — anayejulikana pia kama Colum Cille, Colm Cille, Calum Cille, Colum Keeilley, Kolban na Kolbjørn (maana yake "Njiwa wa Kanisa") - alikuwa mmonaki mmisionari kutoka Ireland aliyeeneza Ukristo kati ya Wapikti wa Scotland na anahesabiwa kati ya Mitume kumi na wawili wa Ireland.

neg:
Akursius
Akursius alizaliwa Italia ya kati, akafia dini ya Ukristo huko Morocco pamoja na Ndugu Wadogo wenzake Berardo, Petro wa San Gemini, Oto na Adiutus.

neg:
Kanku Kelly
Nkashama Kanku Kelly (20 Januari, 1958) ni mwanamuziki maarufu wa muziki wa dansi kutoka nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo- Tanzania. Anafahamika zaidi kwa kuwa miongoni wapigaji mashuhuri wa trampeti mwenye historia ya ndefu katika muziki - hasa kwa kushirikiana na Maquis du Zaire na kuwa mwanzilishi wa The Kilimanjaro Band. Vilevile amebahatika kushikana mikono na viongozi wakubwa wanaoheshimika duniani kote, Mwalimu Julius Kambarage Nyerere na Mzee Nelson Mandela.
Kanku ambaye alifukuzwa shule kwa ajili ya muziki, jina lake halisi ni Nkashama Luis Polycarp, alizaliwa Januari 20, 1958, katika mji wa Kananga Mkoa wa Kasai, Magharibi mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.
Kanku ambaye aliingia nchini Tanzania akiwa kinda kabisa (chini ya miaka ishirini) alikuwa kivutio kikubwa kwenye safu ya wapulizaji wa trumpet katika bendi iliyokuwa tishio miaka ya 1970 hadi 1990 ya Maquis du Zaire iliyokuwa ikipiga muziki wake katika ukumbi wa White House, Ubungo jijini Dar es Salaam. Baba yake mzee Chasuma Leonard alikuwa Daktari wa binadamu na mama yake Chibwabwa Kayipu, alikuwa mfanyabiashara katika mji huo wa Kananga. Kelly alipata elimu ya msingi katika shule ya Kamilabi ambayo miongoni mwa masomo yaliyokuwa yakifundishwa somo la muziki lilikuwemo. Baadaye aliendelea na masomo ya juu katika shule ya Sekondari ya Lyceede Kelekele, ambako aliishia kidato cha tano kwa kufukuzwa shule baada ya kufumwa na mwalimu akiandika wimbo wa Nyboma Mwandido darasani mwaka 1973.

neg:
Thomas Aquinas Mtakatifu
Alizaliwa na Landolfo, sharifu mwenye asili ya Kilombardi, na mke wake, Teodora, katika ngome ya familia yao.

neg:
Dominica
Jina limetokana na lugha ya Kilatini na linamaanisha „Jumapili“ kwa sababu Kristoforo Kolumbus alifika huko mara ya kwanza siku ya Jumapili tarehe 3 Novemba 1493.

neg:
Kolumbani
Kolumbani abati (540 – 23 Novemba 615; , maana yake "Njiwa mweupe") alikuwa mmonaki mmisionari kutoka Ireland, maarufu kwa kuanzisha monasteri nyingi na kueneza Ukristo wa Kiselti katika nchi mbalimbali za Ulaya bara, ukiwa ni pamoja na kanuni kali ya kitawa, malipizi, na maungamo ya binafsi kwa padri.

neg:
Amerika ya Kaskazini
Neno "Amerika" limetokana na jina la kwanza la Mwitalia Amerigo Vespucci (1451-1512). Vespucci alikuwa baharia na mfanyabiashara katika utumishi wa familia ya Medici kutoka Firenze (Italia). Tangu mwaka 1499 alisafiri kwenye pwani za Amerika ya Kusini na Amerika ya Kati akaandika kitabu juu ya safari zake. Humo aliandika ya kwamba hakukubaliana na Kristoforo Kolumbus ya kwamba visiwa na nchi zilizofikiwa na Kolumbus zilikuwa sehemu ya Uhindi. Amerigo alipendekeza ya kwamba zilikuwa sehemu za "dunia mpya" au bara jipya akiwa mtu wa kwanza kuandika hivyo.

neg:
Washington, D.C.
Jina la mji mkuu limechaguliwa kwa heshima ya kiongozi wa uhuru na rais wa kwanza George Washington. Jina la "District of Colombia" likachaguliwa kwa heshima ya Kristoforo Kolumbus mpelelezi wa Amerika.

neg:
Nicolaus Copernicus
Alizaliwa Toruń, mji wa Hansa huko Poland, katika familia yenye damu ya Kijerumani.

neg:
Karoli Borromeo
Karoli Borromeo alizaliwa katika mji wa Arona katika mkoa wa Lombardia nchini Italia mwaka 1538.

neg:
Jakaya Kikwete
Amezaliwa 7 Oktoba 1950 katika kijiji cha Msoga, kata ya Lugoba, tarafa ya Msoga, jimbo la uchaguzi la Chalinze, Wilaya ya Bagamoyo, mkoa wa Pwani.

neg:
Joatham Mporogoma Mwijage Kamala
Joatham alizaliwa katika kijiji cha Bwemera/Bwoki, kata ya Bugandika, wilaya ya Missenyi (Bukoba vijijini kwa wakati huo) mkoani Kagera. Alianza elimu yake ya msingi katika shule ya msingi Bugandika kutoka darasa la kwanza mpaka la nne, aliendelea na darasa la tano mpaka la nane katika shule ya msingi Kigarama. Baada ya elimu ya shule ya msingi, alichaguliwa kujiunga na shule ya sekondari ya Kahororo ambapo alisoma kutoka kidato cha kwanza mpaka cha nne. Baada ya hapo alijiunga na elimu ya juu ya sekondari katika shule ya sekondari ya Ihungo, Kagera ambapo alihitimu kidato cha sita. Baada ya elimu ya sekondari, alifanikiwa kuendelea na elimu ya chuo kikuu, katika Chuo kikuu cha Dar es salaam na kupata Shahada ya Sayansi ya Siasa na Uongozi wa Umma, huko alijengeka kisiasa na kushiriki kwenye harakati mbalimbali pamoja na wanasiasa wengine kama Pius Ng'wandu, Adam Marwa, Yoweri Museveni, Jenerali Ulimwengu, Marehemu Sebastian Kinyondo na wengine wengi.

neg:
Köln
Kuna kanisa kubwa la Ujerumani wote "("Kölner Dom")" ambalo ni maarufu kwa sababu limejengwa katika muda miaka 700 tangu mwaka 1248 hadi 1880. Masalio ya mamajusi watatu waliomtembelea mtoto Yesu huko Bethlehemu yanasemekana kutunzwa humo. Köln ni kitovu muhimu wa kanisa katoliki na makao wa askofu mkuu.

neg:
Petro Krisologo
Petro Krisologo (Forum Cornelii, leo Imola, Italia, 380 hivi - Imola, 450 hivi) alikuwa askofu mkuu wa Ravenna (wakati huo mji mkuu wa mwisho wa Dola la Roma la Magharibi, leo katika mkoa wa Emilia-Romagna huko Italia kaskazini) aliyevutia umati wa watu kwenye imani kwa mafundisho yake yaliyo bora kwa hekima na ufasaha wa lugha.

neg:
Kolombia
Jina la nchi limeteuliwa kwa heshima ya Kristoforo Kolumbus" (Kihisp.: Cristóbal Colón; kwa Kiitalia: Cristoforo Colombo)" aliyegundua njia kati ya Hispania na Amerika mwaka 1492.

neg:
Valladolid
Mwaka 1469 wafalme Ferdinand II wa Aragon na Isabella I wa Kastilia walifunga ndoa kwa siri mjini Valladolid na kuunda umoja wa Hispania. Kristoforo Kolumbus aliaga dunia mjini mnamo 20 Mei 1506.

neg:
John Ngugi
John Ngugi Kamau (alizaliwa mnamo 10 Mei 1962 katika sehemu ya Kigumo, wilayani Muranga) [8] ni mkimbimbiaji wa zamani wa Kenya na mara nyingi huitwa mmoja wa wanariadha bora nchini katika mbio za “cross-country” na ni mshindi wa mita 5,000 katika Olimpiki ya mwaka wa 1988.

neg:
Historia ya Hispania
Wiki chache kabla ya kushinda huko Granada wafalme wa Hispania walimkubalia nahodha Kristoforo Kolumbus kutafuta njia ya kufika Bara Hindi kupitia magharibi. Badala ya kufika India Kolumbus alifika kwenye visiwa vya Amerika ya Kati.

neg:
Amini Cishugi
Amini Cishugi alizaliwa Jumamosi, Julai 13, 1996 huko Bukavu (makao makuu ya Mkoa wa Kivu Kusini), Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, wa tatu kati ya watoto nane. Alipata elimu kwa njia ya kidini katika Kashofu Institute, ambapo alikuwa akijifunza Biochemistry. Baada ya kuhitimu kutoka shule ya sekondari Juni 2015, alihudhuria Chuo Kikuu cha Kimataifa cha Afrika Mashariki (International University of East Africa) huko Kampala, Uganda.

neg:
Yohane Krisostomo
Yohane alizaliwa Antiokia wa Siria katika familia tajiri ya Kikristo mwaka 347 hivi. Wakati huo mji huo ulikuwa unamfuata Konstantinopoli na Aleksandria tu kwa umuhimu upande wa mashariki wa Dola la Roma.

neg:
Amerigo Vespucci
Mwaka 1499 alichukua nafasi yeye mwenyewe na kibali cha akina Medici akajiunga na safari kwenda Amerika kufuata nyayo za safari ya tatu ya Kolumbus kwa kusudi la kugundua zaidi ya pwani. Mbele ya pwani ya Guyana (leo: Surinam) aliachana na wenzake akaendelea kusini akafika hadi mdomo wa mto Amazonas akiamini ya kwamba amefika Uhindi jinsi ilivyokuwa imani ya kawaida wakati ule.

neg:
Francisco Pizarro
Pizarro alizaliwa 1471 (au 1478) mjini Trujillo (Hispania). Mwaka 1509 aliondoka Hispania kwenda Amerika katika koloni mpya za Hispania.
Alipokaa miaka kadhaa katika Panama Pizarro alisikia habari za nchi tajiri katika kusini iliyoitwa "Piru". Alifanya safari tatu akifuata mwambao wa Kolombia na Ekuador akafika katika mji wa Tumbes uliokuwa tayari sehemu ya Dola la Inka alipopokelewa vizuri.

neg:
Carlos Henrique Casimiro
Alizaliwa São José dos Campos, São Paulo, Casemiro alikuwa ni matunda ya akademi ya São Paulo FC.Akiwa na umri wa maka 11 na zaidi alikuwa kama nahodha wa timu.Alijulikana kama "Carlão" ambayo ni moja ya matamshi ya jina lake la kwanza kwa kireno.

neg:
Galenos
Galenos alizaliwa Pergamon (leo hii: Bergama katika Uturuki), mji wa Ugiriki ya Kale ambao ulikuwa na hekalu muhimu la Asklepios aliyeheshimiwa kama mungu wa tiba.

neg:
Frida Kahlo
Frieda alizaliwa kama binti wa Mjerumani aliyehamia Mexiko na mama mwenye asili ya Kiindio. Alipokuwa na miaka 18 alipatiwa na ajali nzito kwenye basi akaendelea kuishi kwa maumivu ya kila siku, na hakuweza kuzaa watoto. Aliolewa na mchoraji Diego Rivera, alifanya kazi pamoja naye hata kama huyu hakuwa mwaminifu kwake mara kwa mara.

neg:
Klemens wa Aleksandria
Titus Flavius Clemens (kwa Kigiriki: Κλήμης Αλεξανδρεύς, Klemes Alexandreus; * mnamo 150 Athens; † mnamo 215 Aleksandria) anayejulikana zaidi kama Klemens wa Aleksandria alikuwa mwanafalsafa na mwanateolojia wa Ukristo katika mji wa Aleksandria (Misri) mwanzoni Mwa karne ya 3.

neg:
Alberto Mkuu
Alberto Mkuu (Lauingen, Donau, leo nchini Ujerumani, 1205 hivi - Cologne, Ujerumani, 15 Novemba 1280) ni jina alilopewa kwa heshima askofu Alberto wa Bollstädt (au wa Cologne) kutokana na mchango wake mkubwa upande wa elimu ya kawaida na ile ya dini na vilevile upande wa uchungaji na wa upatanishi wa watu na watawala.

neg:
Dekula Kahanga
Wilaya ya Uvira
Mkoa wa Kivu ya Kusini) al-maarufu Vumbi ni mwanamuziki maarufu wa muziki wa dansi kutoka nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo- Tanzania. Alifahamika zaidi kwa kuwa miongoni mwa wapigaji gitaa la solo wakubwa wa bendi ya Marquis Original.
Dekula Kahanga Vumbi ni mpenzi mkubwa wa kupiga gitaa, lakini baba yake hakupenda kabisa apige gitaa, lakini bahati nzuri alikulia kwa bibi yake katika mji wa Uvira, mkoa wa Kivu, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo ambako alikuwa na uhuru zaidi na akaanza kwa kutengeneza magitaa yake, ambalo lilikuwa likivunjwa kila baba yake alipokuwa akija kumtembelea bibi yake. Jirani na alipokuwa akiishi kulikuweko na bar inaitwa Sikiya sosi ambapo palikuweko na bendi ikiitwa Gramick Jazz, bendi iliyopitiwa na wanamuziki wengi waliokuja Tanzania akiwemo Dr. Remmy.

neg:
Utoto wa Yesu
2:1 Yesu alipozaliwa katika Bethlehemu ya Uyahudi zamani za mfalme Herode, tazama, mamajusi wa mashariki walifika Yerusalemu, wakisema, 2 Yuko wapi yeye aliyezaliwa mfalme wa Wayahudi? Kwa maana tuliiona nyota yake mashariki, nasi tumekuja kumsujudia. 3 Basi mfalme Herode aliposikia hayo, alifadhaika, na Yerusalemu pia pamoja naye. 4 Akakusanya wakuu wa makuhani wote na waandishi wa watu, akatafuta habari kwao, Kristo azaliwa wapi? 5 Nao wakamwambia, Katika Bethlehemu ya Uyahudi; kwa maana ndivyo ilivyoandikwa na nabii,

neg:
Amerika ya Kusini
Mwaka 1492 Kristoforo Kolumbus alifika kwenye visiwa vya Karibi na kwenye safari yake ya tatu mwaka 1498 alipita kwenye pwani ya Venezuela.

neg:
Ukristo barani Afrika
Mwaka 1492 Kolombo akaondoka Hispania akakuta bara jipya magharibi lililoitwa baadaye Amerika. (Mwenyewe alifikiri amefika Bara Hindi, hivyo akawaita wenyeji "Wahindi" na visiwa alipofika mwanzoni mpaka leo huitwa "West Indies" = India ya Magharibi). Wahispania walipora utajiri wa mataifa ya Amerika yaliyokosa silaha za kushindana nao. Utajiri huu mpya ulisaidia maendeleo ya Ulaya kupita yale ya mataifa ya Waislamu na ya Asia.

neg:
50 Cent
50 Cent alizaliwa mjini South Jamaica, Queens ndani ya New York, Marekani.
50 Cent ameanza kujishughulisha na masuala ya uuzaji wa dawa za kulevya toka akiwa na umri wa miaka 12, hiyo ilikuwa kwenye miaka ya '80', akiwa anajushughulisha na masuala ya uuzaji wa dawa za kulevya. 50 Cent pia akawa anajaribu kidogo masuala ya muziki wa rap na hip hop.

neg:
Kristoforo Kolumbus
Kwa jumla Kolumbus alifanya safari nne hadi Amerika. Mwaka 1498 katika safari yake ya tatu alifika mara ya kwanza kwenye bara lenyewe katika mdomo wa mto Orinoco katika Venezuela. Kwa jumla alipoteza jahazi 9 katika safari zake.

neg:
Tshimanga Assosa
Tshimanga Kalala Assosa (4 Aprili, 1949) ni mwanamuziki maarufu wa muziki wa dansi kutoka nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo- Tanzania. Alifahamika zaidi kwa kuwa miongoni mwa waimbaji wakubwa wa bendi ya Marquis Original na bendi yake binafsi Orchestra Mambo Bado.
Tshimanga Kalala Assosa ni mwanamuziki maarufu aliyewahi kupiga muziki katika bendi kubwa huko Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo za Negro Success, ]Les Kamalee, Lipua Lipua na Fuka Fuka. Assosa ni mwenye kipaji cha kutunga na kuimba nyimbo za muziki wa dansi pia ni kiongozi wa bendi ya Bana Maquis iliyopo jijini Dar es Salaam. Kwa hali isiyokuwa ya kawaida, Tshimanga Assosa amekuwa akikataa ofa lukuki za kwenda ‘kula maisha’ Ulaya na Marekani na kuamua kuishi katika Jijini la Dar es Salaam nchini Tanzania. Akiwa katika bendi hizo alishirikiana wanamuziki nguli akina Bavon Marie Marie, Nyboma Mwandido, Pepe Kalle na Kiamuangana Mateta Wazola Mbongo ‘ Verckies’.

neg:
Mkataba wa Tordesillas
Historia ya mapatano hayo ilianza kwa teknolojia mpya ya jahazi iliyowaruhusu kwanza Wareno kusafiri kwenye Atlantiki hata mbali na pwani na kufikia Rasi ya Tumaini Jema, kusini kabisa mwa Afrika kwenye mwaka 1493. Wahispania waliwafuata katika teknolojia na hapo Kolumbus alirudi mwaka 1493 kutoka safari yake ya Amerika akiamini alifika kwenye visiwa vya Asia ya mashariki.

neg:
Nicolaus Copernicus
Alisoma theolojia, sheria na tiba huko Poland na Italia, akawa |padri wa Kanisa kuu la Frauenburg-Fromburg, ambapo alifariki mwaka 1543 akazikwa chini ya sakafu yake.

neg:
Korintho
Kimataifa Korintho inajulikana kutokana na mfereji wa Korintho unaokata shingo ya nchi kwa urefu wa kilomita sita na kufupisha safari kutoka bahari ya Adria kuingia Mediteranea ya mashariki kwa meli ndogo na za wastani.
Kihistoria jina la mji linajulikana zaidi kutoka Biblia ya Kikristo, na hasa barua za Mtume Paulo kwa Wakristo mjini zinazopatikana katika Agano Jipya kama Waraka wa kwanza kwa Wakorinto (1Kor) na Waraka wa pili kwa Wakorinto (2Kor).

neg:
Kaswende
Mwanzo halisi wa kaswende haijulikani Kuna nadharia tete mbili za kimsingi:. Moja inapendekeza kuwa kaswende ililetwa Ulaya na wafanyikazi wa meli kutoka Christopher Columbus safari kuelekea Marikani, na nyingine inapendekeza kwamba kaswende ilikuwepo Ulaya hapo awali, lakini haikuwa imetambuliwa. nadharia hizi hujulikana kama nadharia "Columbian" na "kabla ya Columbian", mtawalio. Nadharia ya Columbia inathibitiswa na ushahidi uliopo. Taarifa ya kwanza iliyoandikwa kuhusu mlipuko wa kaswende katika Ulaya iliyotokea katika mwaka wa 1494/1495 katikaNaples, Italia, wakati waliingiliwa na Ufaransa. Kutokana na kuenezwa na kundi la wapiganaji wafaransa waliporudi, hapo awali ilijulikana kama "ugonjwa wa Kifaransa". Mwaka wa 1530, jina "kaswende" lilitumiwa kwanza na daktari Mwitaliano na mshairi GirolamoFracastoro kama kichwa chaKilatini shairi lake kuelezea ongezeko la ugonjwa huo Italia. Kaswende pia ilijulikana kihistoria kama "Poksi Kuu".

neg:
Mtakatifu Paulo
Mtakatifu Paulo alizaliwa kati ya miaka 7-10 BK katika familia ya Kiyahudi ya kabila la Benyamini (Israeli) na madhehebu ya Mafarisayo iliyoishi katika mji wa Tarsus (kwa sasa mji huo uko sehemu ya kusini mashariki ya nchi ya Uturuki).

neg:
John Bosco
Giovanni Bosco alizaliwa na Francesco Bosco na Margherita Occhiena tarehe 16 Agosti 1815 karibu na Castelnuovo d'Asti, leo Castelnuovo Don Bosco. Baba yake alifariki mwaka 1917 akimuachia mke wake watoto watatu. Ilikuwa miaka migumu kwa maradhi na njaa, lakini mama yake alijitahidi kuwatunza na kuwalea vizuri.

neg:
Kenneth Kaunda
Kaunda ni mtoto wa mwisho kutoka katika familia ya watoto wanane. Alizawa katika hospitali ya Misheni ya Lubwa katika kitongoji cha Chinsali, katika Mkoa wa Magharibi mwa Northern Rhodesia, sasa hivi Zambia.

neg:
Henry Rono
Rono alizaliwa katika sehemu ya Milima ya Nandi nchini Kenya na kabila yake ni Kinandi. Alianza mbio akiwa angali katika shule ya msingi. Kuanzia mwaka wa 1977 alihudhuria Chuo Kikuu cha Washington State, pamoja mkimbiaji mwenzake Samson Kimobwa, ambaye alivunja rekodi ya dunia ya mita 10,000 mwaka wa 1977. Mkufunzi wake katika chuo kikuu alikuwa John Chaplin. Wakimbiaji zaidi kutoka nchi ya Kenya baadaye walijiandikisha katika chuo kikuu cha Washington State, pamoja na Bernard Lagat, Mike Kosgei, na Patrick Muturi. Akiwa angali bado katika chuo kikuu cha Washington State, Rono akawa mtu wa tatu tu katika historia (baada ya Gerry Lindgren na Steve Prefontaine) kushinda mchuano wa Cross Country wa wanaume wa NCAA mara tatu, katika miaka ya 1976, 1977, na 1979. Muda wake wa ushindi ulikuwa 28:07 mwaka wa 1976 na muda wake umebakia wa kasi zaidi katika mita 10,000 ya cross-country katika historia ya NCAA (ingawa mwaka wa 2008 Galen Rupp alikimbia kwa muda wa 27:41 katika mkutano wa mkoa wa NCAA katika kozi ambayo ilisemekana kuwa mita 80 fupi kuliko mpimo wa kawaida ). Pia alikuwa bingwa mtetezi wa steeplechase ya NCAA miaka ya 1978 na 1979 na bingwa wa mchuano wa ndani (yaani indoor kwa lugha ya kimombo) wa NCAA katika mita 3000 mnamo mwaka wa 1977.

neg:
Gallus Steiger
Alizaliwa huko Bueron, Uswisi. Alisoma katika shule maarufu ya Abasia ya Wabenediktini huko Einsiedeln, Uswisi. Mwaka 1902 alifunga nadhiri za utawa kama Mbenediktini huko St.Ottilien (Ujerumani). Alitumwa kama mmisionari na kufika Dar es Salaam 04/06/1906. Baada ya kushinda Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia, Waingereza waliwafukuza wamisionari wenzake Wajerumani, lakini yeye kama raia wa Uswisi hakufukuzwa. Mwaka 1920 aliruhusiwa kuendelea na umisionari huko Ndanda kusini mashariki mwa nchi Tanganyika. Mwaka 1922 aliteuliwa kuwa Prefect Apostolic wa huko Lindi na akawa mkuu wa wamisionari Wabenediktini. Mwaka 1928 alikuwa Abate (mwanzoni mwa Lindi na mwaka 1931 Abate wa Peramiho) na alipata wakfu kuwa askofu mwaka 1934 huko Einsiedeln. Alistaafu 1953 na kufa huko Peramiho 1966. Alizikwa kwenye kanisa kuu la Peramiho.

neg:
Agostino wa Hippo
Agostino alizaliwa tarehe 13 Novemba 354 mjini Thagaste katika mkoa wa Numidia. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa "Aurelius Augustinus". Wakati ule Ukristo ulikuwa tayari dini iliyokubaliwa katika Dola la Roma; dhuluma dhidi ya Wakristo zilikuwa zimekwisha rasmi mwaka 313 kwa Hati ya Milano iliyotolewa na Konstantino Mkuu ili kuruhusu uhuru wa dini.

neg:
Christian Doppler
Doppler alizaliwa Salzburg katika familia ya wachongaji wa mawe. Ilhali alikuwa mtoto mdhaifu hakujiunga na biashara ya familia bali aliruhusiwa kusoma. Alisoma kwenye chuo cha politekniki cha Salzburg akawa profesa msaidizi huko Prague iliyokuwa sehemu ya milki ya Austria wakati ule. 1836 alifunga ndoa na Mathilde Sturm. 1840 alipokelewa katika Shirika ya Sayansi ya Kifalme ya Bohemia na mwaka uliofuata alipewa nafasi ya kuwa profesa kamili kwenye Chuo cha Uhandisi Prague.

neg:
Kyrilo wa Saloniki
Mtakatifu Kyrilo (kwa Kigiriki: Κύριλλος, Kyurillos; kwa Kikyrili: Кирилъ;Thesalonike, 815; Roma, 14 Februari 869) alikuwa mmisionari, mmonaki na mtaalamu wa Kigiriki aliyeweka msingi wa utamaduni wa Kikristo kati ya mataifa ya Waslavoni.
Alipozaliwa na askari wa Kibizanti na mama Mslavoni mjini Thesaloniki (kifupi Saloniki) katika Ugiriki ya kaskazini wakati wa enzi za Dola la Bizanti alipewa jina la "Konstantino"

neg:
Daniel Filmus
Kazi ya sasa : Seneta wa Buenos Aires
Aliingia Ofisi :10 Desemba 2007
Wizara ya Elimu, Sayansi na Teknolojia : 25 Mei 2003 – 10 Desemba 2007
Rais wake: Néstor Kirchner
Aliyekuwa katika ofisi hiyo awali:Graciela Giannettasio
Aliyeingia ofisi :Juan Carlos Tedesco
Alizaliwa : 3 Juni 1955 (1955-06-03) (umri wa miaka 54) aliyezaliwa Buenos Aires

neg:
Chuo Kikuu cha Columbia
Chuo Kikuu Cha Columbia ni chuo chenye masomo ya shahada katika mji wa New York. Kilibuniwa mwaka 1754 na Kanisa la Uingereza kikiitwa King's College (Chuo Cha Mfalme), baada ya kupata idhini ya kutoa mafunzo kutoka kwake mfalme George II wa Uingereza.
Miongoni mwa waliofuzu kutoka katika chuo hiki ni rais wa Marekani, Barack Obama, rais wa Estonia Toomas Hendrik Ilves, na wasanii waimbaji Alicia Keys na Lauryn Hill.

neg:
Baada ya Kristo
Dionysio baada ya kufanya utafiti alidhani Yesu alizaliwa mwaka 754 tangu kuanzishwa kwa Roma.

neg:
Klaus Barbie
Klaus Barbie alizaliwa mjini Bad Godesberg, karibu na mji wa Bonn, Ujerumani. Barbie alizaliwa katika familia ya waumini wa dhebu la Wakatoliki. Wazazi wake wote walikuwwa walimu. Kunako mwaka wa 1923 alipelekwa shule ambayo babake ndiko alikokuwa akifundishia. Baada ya hapo, akapelekwa shule ya bweni ya mjini Trier.

neg:
Eustasi wa Luxeuil
Eustasi alizaliwa huko Burgundy (leo nchini Ufaransa) akatawa huko Luxeuil. Kolumbani, mwanzilishi wa abasia hiyo, alipofukuzwa na mfalme wa Burgundy kwa sababu ya kukemea maadili yake, alimpendekeza Eustasi achaguliwe kushika nafasi yake, akahamia Bobbio, Italia.


query: Lugha ya kitaifa Misri ni gani?

pos:
Misri
Lugha rasmi ni Kiarabu Sanifu cha Kisasa, wakati wananchi wanatumia kwa kawaida aina mbalimbali za Kiarabu, hasa Kiarabu cha Kimisri (68%)

neg:
Jihadi ya Kiislamu ya Misri
Mwaka 1995 wanajihadi walijaribu kumwua rais mpya wa Misri Hosni Mubarak aliposhirki kwenye mkutano wa Umoja wa Muungano wa Afrika lakini walishindwa. Serikali ya Misri ikajibu kwa kutafuta vikali watu watu walioweza kuwa na uhusiano na kundi. Hapo msingi wake nchini iliharibika na kunda likategemea zaidi pesa za Osama bin Laden.

neg:
Mapatano juu ya matumizi ya maji ya mto Nile ya 1929
Misri inadai hadi leo ya kwamba nchi zilizojitokeza tangu uhuru ni wafuasi wa Uingereza katika mapatano. Wanasiasa Wamisri waliwahi kudokeza ya kwamba Misri inatazama swali la maji kama jambo la usalama la taifa au kwa maneno mengine yalitisha ya kwamba matumizi ya maji katika nchi nyingine inaweza kusababisha vita.

neg:
Orodha ya lugha za Kenya
Kenya ni nchi ya lugha nyingi. Lugha zake za taifa ni Kiswahili na Kiingereza. Kuna jumla ya lugha 62 zinazozungumzwa nchini Kenya (kulingana na "Ethnologue"), nyingi zikiwa za asili ya Kiafrika na baadhi za asili ya Kiasia na Mashariki ya Kati.

neg:
Lugha za Kikushi
Lugha za Kikushi ni kati ya lugha za Kiafrika-Kiasia. Zinatumika hasa katika Pembe la Afrika na nchi za jirani, kuanzia Misri hadi Tanzania.

neg:
Misri ya Kale
Uti wa mgongo wa Misri ya Kale ulikuwa mto Naili. Sehemu kubwa ya nchi hiyo ni jangwa lakini umwagiliaji wa mashamba kwa njia ya maji ya mto ulileta mazao mazuri yaliyolisha watu wengi.

neg:
Misri
Mwaka 525 KK mfalme wa Uajemi aliteka Misri. Kwa kipindi kifupi Wamisri waliweza kuwaondoa tena na kuendelea chini ya watawala wazalendo.

neg:
Lugha ya taifa
Lugha rasmi ni lugha iliyopewa hadhi maalumu katika nchi fulani, kwa kawaida lugha rasmi ni lugha inayotumiwa haswa na serikali kwa mawasiliano kati ya ofisi zake pia katika matangazo rasmi. Vile vile lugha rasmi ni lugha iliyopewa hadhi maalumu katika eneo fulani au nchi fulani ili itumike katika mazingira maalumu.
Mara nyingi lugha rasmi katika Taifa huteuliwa ili itumike kwenye mahakama, bungeni na kwenye shughuli nyinginezo za kiutawala. Lugha inaweza kupewa hadhi maalumu na kuwa lugha rasmi ijapokuwa lugha hiyo haijasambaa eneo kubwa, pia inaweza isiwe na wazungumzaji wengi, kwa mfano, nchini New Zealand Kimaori kiliteuliwa kuwa lugha rasmi mwaka 1987 ijapokuwa lugha hii inazungmzwa na watu wachache.

neg:
Misri
Wakazi wengi (91%) ni Wamisri asili.

neg:
Misri (1805-1881)
Kipindi cha 1840-79 ndicho kilikuwa cha mpito kwa Misri kutoka ukabaila kwenda kwenye hatua za mwanzo za uchumi wa kibepari ambao kwa kiwango kikubwa ulikuwa wa kilimo. Kwa kweli, sera ya serikali kumilki ardhi ilikuwa ni matayarisho ya umilikaji ardhi wa binafsi. Mwaka 1858, sheria ilipitishwa ambayo ilianzisha haki ya umilikaji binafsi wa ardhi na ilipofika 1880 watu kadhaa walikuwa wameshajitwalia maeneo makubwa ya ardhi.

neg:
Guinea ya Ikweta
Ni nchi pekee ya Afrika ambapo lugha ya Kihispania ndiyo lugha rasmi na ya taifa, hasa ukiacha Ceuta na Melilla (maeneo ya Hispania yaliyozungukwa na Moroko) na Jamhuri ya Sahara ya Kidemokrasia ya Kiarabu (nchi-isiyotambulika-kimataifa). Pamoja nacho, Kifaransa na Kireno pia ni lugha rasmi.

neg:
Mkoa wa Kasai Mashariki
Kifaransa ni lugha rasmi. Tshiluba ni lugha inayotumiwa na wakazi wengi ambacho ni moja ya lugha za kitaifa za Kongo.

neg:
Kidomari
Kidomari ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Iran na nchi nyingi nyingine za Mashariki ya Kati inayozungumzwa na Waromani. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kidomari nchini Iran imehesabiwa kuwa watu 1,340,000. Idadi ya wasemaji wote duniani imekaribia milioni nne, baina yao ni wasemaji 2,280,000 nchini Misri (2006), wasemaji 202,000 nchini Uhindi (2000), wasemaji 33,000 nchini Libya (2006), wasemaji 28,500 nchini Uturuki (1985) na wasemaji wengine mijini mwa Sudan. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidomari iko katika kundi la Kiaryan.

neg:
Kiribati
Kuna lugha mbili tu nchini Kiribati, zote mbili zikiwa lugha rasmi, yaani Kiingereza na hasa Kikiribati.

neg:
Eire
Wakazi walio wengi hutumia lugha ya Kiingereza lakini lugha ya Kieire ni lugha ya kwanza ya taifa. Kinazungumzwa katika maeneo kadhaa ya vijijini na hufundishwa shuleni.

neg:
Lugha ya taifa
Katika nchi mbalimbali lugha rasmi imetajwa katika katiba ya Taifa au katika sheria mahususi lakini nchi nyingine hazina sheria juu ya lugha rasmi hata kama hali halisi ipo, kwa mfano, nchini Namibia Kiingereza ni lugha rasmi kufuatana na katiba lakini lugha nyingine pamoja na Kiafrikana na Kijerumani zimetajwa kama lugha za kitaifa zinazoweza kutumiwa pia kama lugha ya mafundisho shuleni.

neg:
Misri baada ya mwaka 1882
Tangu mwaka 1952 Misri imepata uhuru kamili, na tangu hapo ilitawala pia mfereji wa Suez.

neg:
Kigiriki
Alfabeti ya Kigiriki ilikuwa msingi wa alfabeti mbili, za Kilatini na Kikirili, pia kwa miandiko ya abijadi kama herufi za Kiarabu au za Kiebrania. Kiswahili huandikwa kwa herufi za Kilatini.

neg:
Cote d'Ivoire
Lugha zinazotumika kawaida ni 65, lakini lugha rasmi ni Kifaransa.

neg:
Kiharar
Kiharar (pia Kioromo-Mashariki) ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Ethiopia inayozungumzwa na Waoromo. Isichanganywe na lugha ya Kiharari ambayo ni lugha ya kisemitiki. Mwaka wa 1994 idadi ya wasemaji wa Kiharar imehesabiwa kuwa watu 4,530,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiharar iko katika kundi la Kikushi.

neg:
Kappa
Kappa ni herufi ya kumi katika Alfabeti ya Kigiriki. Umbo la kappa kubwa na ndogo limeendelea vilevile katika alfabeti ya Kilatini na hivyo hutumiwa vile hadi leo katika lugha zote zinazotumia mwandiko huo kama vile Kiswahili, Kiingereza na kadhalika. Matamshi yake ni "K", sawa na Kiswahili.

neg:
Jamhuri ya Kongo
Nchi ina lugha 62 tofauti, zikiwemo lugha 2 za taifa: Kingala na Kikongo (Kituba). Hata hivyo lugha rasmi ni Kifaransa.

neg:
Puducherry
Lugha rasmi za Puducherry zinategemea lugha kuu ya mazingira ya kila sehemu: kwa Pondicherry na Karakal ni Kitamil, kwa Yanam ni Kitelugu na kwa Mahe ni Kimalayalam. Kifaransa bado ni lugha rasmi lakini haitumiki sana: hali halisi serikali inafanya kazi kwa kutumia Kiingereza.

neg:
Laos
Lugha rasmi ni Kilao pamoja na Kifaransa.

neg:
Kiajemi
Kiajemi au Farsi (فارسی) ni lugha ya taifa ya Uajemi. Ni kati ya lugha za Kihindi-Kiajemi, ambazo tena ni kati ya lugha za Kihindi-Kiulaya. Inaandikwa kwa herufi za Kiarabu ambamo herufi nne za ziadi zimeongezwa kwa kutaja sauti zizizoweza kuonyeshwa kwa Kiarabu asilia. Hizi herufi za ziada ni p, , tsh, zh na ɡ.

neg:
Ethiopia
Ethiopia ina lugha 84 za kienyeji (angalia Orodha ya Lugha za Ethiopia). Mifano fulani ni kama ifuatavyo:

neg:
Malta
Lugha ya Kimalta ni lugha ya pekee. Asili yake ni lahaja ya Kiarabu iliyopokea maneno mengi ya Kiitalia, Kisisili, Kiingereza, Kihispania na Kifaransa. Ni lugha pekee ya Kisemiti inayoandikwa rasmi kwa alfabeti ya Kilatini.

neg:
Misri
Hadi mwaka 969 Misri ilitawaliwa na watawala Waislamu Wasunni waliokuwa kwa jina magavana na wawakilishi wa makhalifa huko Dameski au Baghdad, lakini zaidi watawala wa kujitegemea hali halisi. Mwaka 969 Wafatimi kutoka sehemu za Tunisia ya leo walivamia na kuteka nchi wakianzisha ukhalifa wao. Wafatimi walikuwa Waismaili, wakati ule mwelekeo wa kimapinduzi ya Shia. Walianzisha makao makuu yao nje ya Fustat na Babylon wakaiita "Al-Qahira", yaani mwenye ushindi, na hii ilikuwa chanzo cha Kairo ya leo.

neg:
Lugha ya kidini
Pamoja na hayo Kiarabu cha Qurani na cha sala ni lugha isiyotumiwa tena na watu katika maisha ya kila siku. Hata sehemu kubwa ya Waarabu wanaelewa kisehemu tu. Sarufi ya Kiarabu sanifu cha kimaandishi cha leo ni bado kilekile kama lugha ya Qurani, lakini msamiati umebadilika mno na pia sarufi ya lugha inayozungumzwa.

neg:
Historia ya Gambia
Mwaka 2015 Jammeh alitangaza Gambia kuwa nchi ya Kiislamu na mwaka uliofuata alitangaza Kiarabu kuwa lugha rasmi badala ya Kiingereza.

neg:
Misri ya Kale
Misri ya Kale ni ustaarabu uliokuwepo Afrika kaskazini, sambamba na mto Naili, kuanzia kwenye delta au mdomo wa Naili, toka kaskazini mwa Misri kwenda kusini hadi Jebel Barkal, kwenye maporomoko ya nne, wakati wa kupanuka kwake (Karne ya 15 KK).

neg:
Wakopti
Hata hivyo, Wakopti wanabaki asilimia 10-20 ya Wamisri wote, isipokuwa wanazungumza Kiarabu, si Kikopti tena, ambacho kinatumika tu katika liturujia.

neg:
Waarabu
Lugha ya Kiarabu ilienea baada ya kuja Uislamu na kufika sehemu nyingi duniani kwa sababu ya watu kutaka kujua dini yao na kuweza kusoma Qurani Tukufu na kujua maneno ya Mtume wao Muhammad (SAW), na kwa kuwa imetawanyika sehemu nyingi za Mashariki ya Kati kumezuka lahaja mbali mbali ambazo mara nyengine ni taabu kufahamika baina ya watu wa sehemu fulani na wengineo wa nchi nyenginezo. Juu ya hivyo, kuna lahaja zilizo karibu kama lahaja za Shamu na lahaja za Ghuba na za Bara Arabu na lahaja za Afrika ya Kaskazini na lahaja ya Misri na Sudani.

neg:
Mfereji wa Suez
Mwaka 1956 serikali ya Misri chini ya rais Gamal Abdel Nasser ilitaifisha mfereji na tendo hili likasababisha vita ya Suez ya 1956 ambako Uingereza, Ufaransa na Israel zililazimishwa na mataifa makubwa kujiondoa katika Misri baada ya uvamizi wao.

neg:
Muhammad Ali Pasha
Baada ya kuwafukuza Wafaransa kulitokea ugomvi katika Misri kati ya wawakilishi wa Sultani na mamluki wa Misri. Mamluki wa Misri walikuwa askari watumwa waliowahi kutawala Misri kwa karne kadhaa kwa niaba ya Sultani. Wamamluki walidhoofishwa kutokana na uvamizi wa Kifaransa na idadi yao ilipungukua lakini hawakutaka kuachana na nafasi yao ya utawala.

neg:
Alpha Blondy
Alpha Blondy mara nyingi huimba kwa lugha ya kidioula ambayo ndio lugha yake ya taifa huku akichanganya Kifaransa na Kiingereza , Lakini pia wakati mwingine huimba kwa Kiarabu au Kiyahudi. Mashairi yake yanamanisha siasa kali yenye mwelekeo na uchangamfu.

neg:
Uislamu nchini Misri
Tangu mwaka 1980, Misri huhesabiwa kama taifa la kidini ijapokuwa haijatambulika rasmi.

neg:
Muhammad Ali Pasha
Anatazamwa kama mwanzilishi wa Misri ya sasa kutokana na mabadiliko makubwa aliyoleta katika jeshi, uchumi na utamaduni wa Misri.
Alizaliwa mjini Kavala (leo hii nchini Ugiriki, wakati ule Milki ya Osmani) na lugha yake ya kwanza ilikuwa Kialbania. Hakusoma shule, akajifunza kusoma na kuandika tu alipokuwa na miaka 40.

neg:
Misri baada ya mwaka 1882
Mwaka 1914 ilitangazwa kuwa nchi lindwa chini ya Uingereza; tangazo la uhuru la mwaka 1922 bado liliacha athira kubwa kwa Uingereza.

neg:
Misri
Misri imepakana na Bahari ya Mediteranea, Israel, Eneo la mamlaka ya Palestina, ghuba ya Suez, ghuba ya Aqaba, Bahari ya Shamu, Sudan na Libya. Umbo la nchi hufanana na trapeza.

neg:
Misri (1805-1881)
Wakati ambapo mabwenyenye wa Misri walipata umashuhuri baada ya 1840 na watu kama vile Tahtawi na A. Mubarak wakaanzisha utamaduni halisi wa kitaifa, jeshi la Misri lilikuwa ndio lenye nguvu zaidi katika Afrika. Jeshi hili lilikuwa na dhima kubwa katika jitihada za kuleta mapinduzi nchini Misri. Kuibuka kwa kikundi chenye nguvu kiitwacho “Kikundi cha Hilwan” kikiongozwa na Urabi kilikuwa ndio mwanzo wa mapinduzi. Kikundi kilishinikiza matakwa yake kwa taifa na kikafanikiwa wakati mwingine. Hatimaye kilibadilika kabisa na kuwa chama cha kitaifa mwaka 1879, ambacho kilishirikiana kwa karibu na vikundi vyenye wafuasi wengi nchini na kufungamana mno na jeshi.

neg:
Komori
Ina lugha rasmi tatu ambazo ni Kifaransa, Shikomor (inayofanana na Kiswahili) na Kiarabu.

neg:
Ufaransa
Lugha ya taifa ni Kifaransa lakini kuna lugha za maeneo kama vile Kibaski, Kibretoni, Kikatalani, Kikorsika, Kijerumani, Kiholanzi na Kioxitania.

neg:
Moroko
Lugha rasmi ya nchi ni Kiarabu na Kiberberi. Waberber wengi, hasa kaskazini, wameacha lugha yao na kutumia Kiarabu lakini walileta maneno yao katika lahaja ya Kiarabu cha Kimaroko. Hata Kifaransa kinatumika sana.

neg:
Kibedawiyet
Kibedawiyet au Kibeja ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Sudan, Misri na Eritrea inayozungumzwa na Wabedawi. Mwaka wa 1982 idadi ya wasemaji wa Kibedawiyet nchini Sudan imehesabiwa kuwa watu 951,000. Pia kuna wasemaji 77,000 nchini Misri (1993) na wasemaji 158,000 nchini Eritrea (2006). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibedawiyet iko katika kundi la Kikushi.

neg:
Lebanoni
Wenyeji wana damu mchanganyiko sana, lakini lugha ya kawaida na lugha rasmi ni Kiarabu.

neg:
Kidime
Kidime ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Ethiopia inayozungumzwa na Wadime. Mwaka wa 1994 idadi ya wasemaji wa Kidime imehesabiwa kuwa watu 6500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidime iko katika kundi la Kiomotiki.

neg:
Kiharari
Kiharari ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Ethiopia inayozungumzwa na Waharari. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kiharari imehesabiwa kuwa watu 25,800. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiharari iko katika kundi la Kisemitiki.

neg:
Lugha ya taifa
Dhana ya lugha ya Taifa imetumika kiutofauti katika mataifa tofauti tofauti. Kwa kawaida lugha ya Taifa ni lugha kuu, yaani lugha inayotumika katika shughuli za kimahakama, kisiasa, katika ngazi ya Taifa, kwa mfano, nchini Uingereza lugha kuu ni kiingereza lakini ki-welsh kina nafasi yake haswa katika eneo la Wales.

neg:
Omani
Lugha rasmi na ya kawaida ni Kiarabu, lakini Kibeluchi, Kiurdu na Kiingereza pia vinatumika sana.

neg:
Misri
Tabianchi ni yabisi sana na maeneo makubwa ni jangwa, pamoja na oasisi na maeneo ya savana ya miiba. Karibu wananchi wote huishi ndani ya kanda nyembamba ya bonde la mto Naili. Bonde hili linavuka nchi kuanzia mpakani na Sudani katika kusini kuelekea kaskazini hadi mdomo wa mto kwenye Bahari ya Mediteranea. Ardhi pande zote mbili za mto inamwagiliwa na kulimwa. Kwatika umbali mdogo kutoka mto jangwa inaanza.

neg:
Misri
Lakini hali ilikuwa ngumu baada ya magavana wa Roma na baadaye wa Bizanti kujaribu kuwalazimisha Wakopti kufuata liturgia na mafundisho ya Kanisa rasmi yaani Kanisa la Kiorthodoksi.

neg:
Fasihi ya Kiafrika
Misri ya Kale ulikuwa miongoni mwa tamaduni za kale zaidi za Kiafrika zenye desturi ya kuandika, ambao baadhi ya maandishi yake yaliyotumia picha na alama kuashiria kitu au jambo huishi mpaka leo. Kazi kama vile Kitabu cha Wafu cha Misri kawaida hutumiwa na wasomi kama rejeleo la msingi la imani ya kidini ya Misri ya kale na sherehe.

neg:
Uislamu nchini Misri
Idadi hii inabeba asilimia 94.7 ya wakazi wote wa nchini humo na hiyo ni kwa mujibu wa sensa yao ya mwaka wa 2010.

neg:
Uajemi
Iran ina mchanganyiko wa makabila na dini uliounganishwa na utamaduni na lugha ya Kiajemi, ambayo inatumiwa na wananchi walio wengi na ndiyo lugha rasmi, ikifuatwa na lugha nyingine za jamii ya Kihindi-Kiulaya, lakini pia za jamii nyingine kama Kiazeri (16%) na Kiarabu (2%) (angalia orodha ya lugha za Uajemi).

neg:
Misri (1805-1881)
Asasi za elimu zilizoendelea za wakati wa Muhammad Ali zilipanuliwa na kupatiwa nguvu za kisheria na sera ya elimu ya taifa ya Ismail. Mfumo wa elimu wa Misri ulichanganya sifa za kimapokeo na za kisasa; ulikuwa na chuo kikuu cha kimapokeo chenye kiwango cha juu kabisa cha taaluma, asasi nyingi za kisayansi zenye mtaala uliokitwa katika mawazo ya kisasa ya kisayansi na kielimu-jamii.

neg:
Misri
Uvamizi wa Aleksander Mkuu mwaka 332 KK ulianzisha kipindi cha Misri ya Kigiriki. Mji mpya wa Aleksandria ulikuwa mji mkuu mpya. Jemadari wa Wagiriki walitumia pia cheo cha Farao na kutawala kama nasaba ya Ptolemi, lakini tabaka ya watawala ilikuwa na utamaduni tofauti sana na wananchi wakulima wa kawaida.

neg:
Misri (1805-1881)
Kufuatia kung’atuliwa kwa nguvu kwa Ismail kunako 1879, chama cha kitaifa, kikiungwa mkono na jeshi, kilimdhibiti kwa werevu mtawala mpya, Khedive Tawfik, na kumfanya kibaraka. Kutokana na hali hii, mataifa ya Ulaya yaliamua kulishughulikia suala la Misri kwa uvamizi wa kijeshi. Hivyo, kunako 1882 kikosi cha manowari cha Waingereza kiliishambulia kwa mabomu Alexandria. Uvamizi huu uliangamiza jeshi la Misri na Urabi.

neg:
Bara Arabu
Kiarabu ndiyo lugha inayotumika kwenye nchi hizi saba, na ndiyo lugha rasmi ya nchi hizi, lakini hivi karibuni Kiingereza kimeanza kutumika sana kwa sababu ya kuwepo dharura ya kutumia lugha hii katika biashara, mawasiliano baina ya wananchi na wageni, na katika uhusiano wa kimataifa baina ya nchi mbalimbali ulimwenguni.

neg:
Kimisri
Kimisri ni lugha ya kale ya Misri. Kiliandikwa kwa kutumia hiroglifi.

neg:
Mapatano juu ya matumizi ya maji ya mto Nile ya 1929
Mapatano juu ya matumizi ya maji ya mto Nile yalifikiwa baina ya serikali za Misri na Ufalme wa Maungano (Uingereza) mwaka 1929 kwa njia ya kubadilishana nyaraka za kidiplomasia.

neg:
Ali Muhsin al-Barwani
Mwaka 1974 Sheikh Ali Muhsin alifunguliwa nakuachiwa huru, akaamua kuondoka nakuelekea Kenya nakuomba ukimbizi na wakati alipopata ukimbizi aliamua kuelekea Misri, Kairo, Alikaa muda mrefu huko Kairokiasi cha myaka 10 na huko alisoma katika Chuo Kikuu cha Al-Azhar nchini Misri, yeye alikua rafiki mzuri wa raisi wa Misri Gamal Abdel Nasser. Baada ya kukaa muda mrefu huko Misri aliamua kurejea Kenya, na baadae aliamua kuelekea Falme za Kiarabu,Dubai na huko huko ndio alifasiri Qurani kwa Lugha ya Kiswahili ambayo inaumashuhuri mwingi kwa wale Waislamu wazungumzao Lugha ya Kiswahili ulimwenguni haswa Afrika ya Mashariki na ya Kati pia na ya Kusini na Visiwa vya bahari Hindi

neg:
Guyana ya Kifaransa
Lugha rasmi na ya kawaida ni Kifaransa.

neg:
Kirgizia
Lugha ya kawaida ni Kikirgizi, ambacho ni lugha rasmi pamoja na Kirusi. Angalia pia orodha ya lugha za Kirgizia.

neg:
Misri (1805-1881)
Ismail (1863-79) aliyerithi baada ya tawala fupi za al-Abbas na Said, aliona kuwa tatizo la kitaifa lilihusu uhuru na kujitawala kitaifa. Alibuni mkakati wa kupunguza utegemezi wa Misri kwa Uturuki kwa njia ya mazungumzo, ambapo baadaye angeifanya Misri iwe nchi huru na kisha angeanzisha asasi za serikali ya ndani. Kwa maneno mengine, Ismail alidhani kwamba njia za taratibu za kulishughulikia suala la uhuru wa Misri zingekuwa bora zaidi kuliko papara za kutumia nguvu. Ili kuimarisha nafasi yake, alianzisha mfumo wa kurithishana ufalme wa Misri, na pia akajipatia cheo cha Khedive. Zaidi ya hayo alijitwalia haki ya kutangaza sheria za kiutawala na ya kujadiliana juu ya mipango ya kiuchumi na nchi za kigeni bila kulazimika kuidhinishwa kwanza na Sultani. Na mnamo 1873 aliifasili Misri kama “taifa/dola”.

neg:
Misri
Katika karne zilizofuata, mnamo 3000 KK yalitokea muungano wa sehemu mbalimbali wa Misri chini ya wafalme wenye nguvu wanaotajwa kwa cheo cha farao. Katika historia iliyotungwa na waandishi Wagiriki wa Kale ni kwa kawaida Farao Menes anayetajwa kuwa mtawala wa kwanza aliyeunganisha Misri ya Kaskazini na Misri ya Kusini kuwa milki moja. Lakini leo hii inajulikana kuna wafalme waliomtangulia waliokuwa tayari na milki kubwa. Hata hivyo Menes alianzisha utawala wa nasaba mbalimbali zilizofuatana, pamoja na vipindi vya kati ambako vita vya wenyewe kwa wenyewe na mafarakano katika nasaba ziliweza kugawa nchi tena kwa muda.

neg:
Amr Diab
Amr Diab alizaliwa mnamo tarehe 11 Oktoba 1961 mjini Port Said, Misri kutoka katika familia ya kisanii. Baba yake, Mzee Abdul Basset Diab, alikuwa mfanyakazi wa Shirika la Mfereji wa Suez na alikuwa mwenyekiti wa kampuni ya ujenzi iliyokuwa inajulikana kwa jina la Marine Construction & Shipbuilding huko Mfereji wa Suez. Baba yake mzazi alihusika vilivyo katika kutia utambi harakati za awali za kazi ya muziki ya Diab. Diab, katika umri wa miaka sita, alianza kupata umaarufu baada ya kuimba wimbo wa taifa la Misri "Bilady, Bilady, Bilady" katika kumbukizi za kila mwaka mnamo Julai 23 huko Port Said mbele ya hayati Gamal Abdel Nasser. Matokeo yake, akazawadia gitaa kutoka kwa gavana wa Port Said kipindi hiko, na kuanza kutambulika nchi nzima. Diab ni mhitimu wa shahada ya muziki wa Kiarabu kutoka katika Chuo Kikuu cha Sanaa cha Kairo ("Cairo Academy of Arts) mnamo mwaka wa 1986.

neg:
Ghana
Lugha tisa zina hadhi ya kuwa lugha zinazodhaminiwa na serikali: Akan, hasa Ashanti Twi, Fanti, Akuapem Twi, Akyem, Kwahu, Nzema; Dagaare/Wale, Dagbani, Dangme, Ewe, Ga, Gonja na Kasem.

neg:
Kiarabu
Kiarabu ("ar.: العَرَبِيَّة, "al-ʻarabiyyah, kwa kirefu" al-luġatu al-ʿarabiyya" ) ni lugha ya Kisemiti inayotumiwa na watu milioni 206 kama lugha ya kwanza na milioni 246 wa ziada kama lugha ya pili. Ilhali kuna lahaja nyingi, Kiarabu sanifu (ar. الفصحى "fuṣḥā") ni lugha rasmi ya nchi 22 za Jumuiya ya Nchi za Kiarabu na ya Mkutano wa Kilele wa Kiislamu na mojawapo ya lugha rasmi za Umoja wa Mataifa. Kuna pia matumizi kama lugha ya kidini katika Uislamu.

neg:
Misri
Ni nchi yenye wakazi milioni 90 na mji mkuu Kairo ni kati ya miji mikubwa zaidi duniani.

neg:
Misri
Mwaka 1914 ilitangazwa kuwa nchi lindwa chini ya Uingereza; tangazo la uhuru la mwaka 1922 bado liliacha athira kubwa kwa Uingereza.

neg:
Eritrea
Nchi haina lugha rasmi ili kuheshimu sawasawa lugha zote. Hata hivyo Kitigrinya, Kiarabu na Kiingereza vina nafasi za pekee.

neg:
Misri ya Kale
Ustaarabu huo ulidumu kwa karibu milenia tatu, toka takribani mwaka 3000 KK hadi mwaka 30 KK nchi ilipovamiwa na Waroma na kuwa sehemu ya Dola la Roma.

neg:
Kigiriki
Kati ya karne ya 3 KK hadi karne ya 6 BK Kigiriki kilikuwa lugha ya kimataifa katika eneo kubwa la kandokando ya bahari ya Mediteranea pamoja na Mashariki ya Kati.

neg:
Gabon
Lugha ya Kifaransa ndiyo lugha rasmi ya taifa ambayo hutumika kwa mawasiliano (wakazi wanaoimudu ni 80%). Wafaransa 10,000 wanaishi Gabon, na Ufaransa unaathiri mambo ya kigeni, utamaduni na biashara nchini Gabon.

neg:
Ukristo barani Afrika
Kumbe Misri Ukristo uliendelea. Wakristo Wakopti walikwisha kuathiriwa na utamaduni wa Kiarabu, lakini waliendelea kuimba kwa lugha ya Kikopti (Kimisri cha kale) katika ibada zao. Katika miji mikubwa ya Kairo na Aleksandria, vilevile katika vijiji vya Misri Kusini, Wakristo walikuwa wengi kidogo. Hasa Aleksandria tangu karne nyingi waliishi pia Wagiriki Wakristo.

neg:
Misri
Mafarao wa Misri ya Kale walifaulu mara kadhaa kupanua mamlaka yao hadi ndani ya Sudani ya leo, na pia kwa vipindi juu ya sehemu za Palestina na Syria ya leo. Mara kadhaa wavamizi kutoka nje walifaulu kushika utawala juu ya Misri kama vile Wahyksos kutoka Palestina / Kanaan, Wakushi kutoka Nubia au watu kutoka Lybia. Wavamizi hao walitumia pia cheo cha Farao wakijaribu kuendeleza tabia nyingi za milki za awali. Hatimaye wote walipinduliwa tena na viongozi wazalendo walioanzisha nasaba mpya.

neg:
Kairo
Kairo (Kar القاهرة "al-Qāhira" – „mwenye ushindi“) ni mji mkuu wa Misri na mji mkubwa wa nchi zote za kiarabu, pia moja kati ya majiji makubwa duniani.

neg:
Lugha za Kinilo-Sahara
Katika familia hiyo kuna lugha takriban 200 zenye jumla ya wasemaji milioni 50-60 katika nchi 17, zikiwemo Algeria, Libya, Misri, Chad, Mali, Niger, Benin, Sudan, Sudan Kusini, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na Afrika Mashariki, k.m. Kijaluo na Kimaasai.

neg:
Libya
Lugha kuu ni Kiarabu pamoja na lugha kadhaa za Kiberberi.
Ndizo:

neg:
Misri
Tangu mwaka 1952 Misri imepata uhuru kamili, na tangu hapo ilitawala pia mfereji wa Suez.

neg:
Nile
Hadi leo Misri inadai ya kwamba mapatanao yale yanakataa ujenzi wa malambo na kuanzishwa kwa miradi ya umwagiliaji inayotumia maji ya Nile bila kibali cha serikali yake. Hapa Misri inadai ya kwamba nchi zote zilizokuwa makoloni ya Uingereza wakati ule zinafungwa na mapatano ya 1929 na hizi ni pamoja na Sudan, Uganda, Kenya, Tanzania, halafu pia Ethiopia iliyopatana na Uingereza wakati ule. Nchi nyingine hazikubali, na majadiliano juu ya mapatano mapya ya ushirikiano katika beseni ya Nile yanaendelea.

neg:
Misri baada ya mwaka 1882
Misri kwa karne nyingi ilikuwa rasmi sehemu ya Milki ya Osmani lakini katika karne ya 19 hali halisi ilisimamiwa na Uingereza hasa kwa shabaha ya kutawala mfereji wa Suez.

neg:
Kijula
Kijula (au Kidyula) ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso, Cote d'Ivoire na Mali inayozungumzwa na Wajula. Ni lugha ya taifa ya Burkina Faso. Mwaka wa 1990 idadi ya wasemaji wa Kijula nchini Burkina imehesabiwa kuwa watu milioni moja. Pia kuna wasemaji 179,000 nchini Cote d'Ivoire na 50,000 nchini Mali. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kijula iko katika kundi la Kimande.

neg:
Liberia
Lugha rasmi ni Kiingereza, ambacho kinatumiwa na asilimia 15 za wakazi. Lugha za taifa ni 4: Kiingereza cha Kiliberia, Kikpelle, Kimeriko na Krioli.

neg:
Farao
Farao (kwa Kimisri "jumba") lilikuwa jina la heshima ambalo kila mfalme wa Misri ya kale alipewa. Katika lugha ya Kiswahili linatumika pia jina Firauni. Jina hili lilitumika hadi Warumi walipoiteka Misri mwaka 30 KK. Kabla ya hapo, wafalme wa kale wa Misri walikuwa na majina matatu: Horus, Nesu Bety na Nebty.

neg:
Misri
Mnamo mwaka 1517 Waosmani walivamia na kuteka Misri. Hadi karne ya 19 Misri ikaendelea kama jimbo la Milki ya Osmani, kisheria hata hadi Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia. Hali halisi nchi ilikuwa na kipindi kifupi kama milki ya kujitegemea wakati wa karne ya 19, hadi kusimamiwa na Uingereza hasa kwa shabaha ya kutawala mfereji wa Suez na kushuka kwa ngazi ya nchi lindwa.

neg:
Mapatano juu ya matumizi ya maji ya mto Nile ya 1929
Mapatano haya yaliipa Misri haki zifuatazo:
· Misri ina haki ya kukataza kazi zozote zinaoweza kuwa hatari kwa mwendo wa maji ya mto Nile
· Misri ina ahidiwa matumizi ya mita za ujazo bilioni 55.5 katika jumla ya billioni 84 m³ ya maji ya Nile.
· Misri ina haki ya kutembelea na kuchungulia kila mahali kwenye mwendo wa mto Nile na kuchungulia miradi yote ya matumzi ya maji kando lake.

neg:
Jihadi ya Kiislamu ya Misri
Pamoja na bin Laden Jihadi ya Kiislamu ya Misri ilipata kimbilio kipya huko Sudani. Kutoka hapa waliendelea kupanga mashambulio dhidi ya wawakilishi wa serikali ya Kairo. 1993 walijaribu kumwua waziri wa mambo ya ndani na baadaye waziri mkuu kwa mabomu yaliyobebwa na wanajihadi waliojirusha pamoja na mabomu lakini waliua tu walinzi wa wanaisasa hao pamoja na watu raia waliopita tu.

neg:
Kinobiin
Kinobiin ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan na Misri inayozungumzwa na Wanobiin. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kinobiin nchini Sudan imehesabiwa kuwa watu 295,000. Pia kuna wasemaji 310,000 nchini Misri (2006). Lugha pia huitwa Kifedicca nchini Misri, na Kimahas nchini Sudan. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinobiin iko katika kundi la Sudaniki-Mashariki.

neg:
Al-Qaeda
Zawahiri na EIJ, ambao walikuwa kama msingi wa al-Qaeda lakini pia wakishiriki katika shughuli zingine tofauti dhidi ya serikali ya Misri, walikuwa na bahati mbaya zaidi nchini Sudan. Katika mwaka wa 1993, msichana mdogo mwanafunzi wa shule aliuawa katika jaribio la EIJ lililotibuka kwenye maisha ya Waziri wa Mambo ya Ndani wa Misri, Hasan al-Alfi. Maoni ya umma ya Misri ikageuka dhidi ya ulipuaji wa mabomu na wanaharakati wa Kiislam na polisi wakawakamata zaidi ya wanachama 280 wa al-Jihad na kuwanyonga wasita wao.

neg:
Kifaransa
Kifaransa ni kati ya lugha za Kirumi. Asili yake ni Kilatini lugha ya Waroma wa Kale. Hadi mwaka 50 KK watu waliokalia Gallia (eneo la Ufaransa wa leo) walitumia lugha mbalimbali za Kikelti. Baada ya uvamizi na Waroma Gallia ilikuwa sehemu ya Dola la Roma. Lugha ya Kilatini ilienea hadi kuwa lugha ya watu wengi. Kikelti kimebaki hadi leo katika maeneo madogo kama Ubritani.

neg:
Yemen
Lugha rasmi na ya kawaida ni Kiarabu.

neg:
Lugha ya taifa
Tofauti katika maana, Lugha ya Taifa ni lugha iliyokubaliwa kitaifa itumike katika mawasiliano yake, kwa mfano, lugha ya Kiswahili iliteuliwa kuwa lugha ya Taifa mwaka 1964 lakini lugha rasmi ni lugha iliyoteuliwa na kuchaguliwa na serikali itumike katika shughuli za kiserikali, kwa mfano, kiingereza.

neg:
Kifinisia
Kifinisia ilikuwa lugha ya kwanza iliyoandikwa kwa aina ya alfabeti iliyoendelezwa baadaye katika alfabeti ya Kigiriki. Hali halisi mwandiko huu ulikuwa abjadi ukawa mama wa miandiko yote ya Kisemiti (kama herufi za Kiarabu na Kiebrania) na pia wa alfabeti zote zilizofuata alfabeti za Kigiriki na Kilatini.

neg:
Kamerun
Lugha rasmi na lugha za taifa ni Kifaransa (kinachoongoza kwa zaidi ya asilimia 80) na Kiingereza.

neg:
Niger
Tangu wakati wa ukoloni, lugha rasmi ni Kifaransa. Lakini kuna lugha 8 za taifa kati ya lugha kuu za makabila asili. Muhimu zaidi ni Kihausa na Kizarma-Sonrai.

neg:
Alfabeti ya Kigiriki
Asili ya mwandiko huo ulikuwa alfabeti ya Kifinisia inayoaminiwa kuwa alfabeti ya kwanza kabisa duniani. Wagiriki waliongeza alama za vokali (kama a-e-i-o) na kubadilisha mwendo wa mwandiko kutoka kushoto kwenda kulia, tofauti na Kifinisia iliyoandikwa kutoka kulia kwenda kushoto jinsi ilivyo hadi sasa katika mwandiko wa Kiarabu na wa Kiebrania ambazo ni lugha za Kisemiti jinsi ilivyokuwa Kifinisia.

neg:
Sheria
Katika nyakati za sasa, mifumo ya kisheria katika mataifa mengi ya Kiislamu hutegemea sheria za kiraia na sheria ya kawaida na pia sheria na tamaduni za Kiislamu. Katiba za baadhi ya nchi za Kiislamu, kama vile Misri na Afghanistan, zinatambua Uislamu kama sheria ya taifa, hivyo kuyafanya mabunge katika nchi hizo yasiwe na budi kufuata Sharia. Saudia inatambua Korani kama katiba, na inatawaliwa kwa msingi wa sheria ya Kiislamu. Iran pia imeshuhudia kurudi kwa sheria ya Kiislamu katika mfumo wake wa kisheria baada ya mwaka 1979. Katika miongo michache iliyopita, mojawapo ya tofauti kuu ya harakati ya mwamko wa Kiislamu imekuwa wito wa kuirejesha Sharia, wito ambao umeibua kiasi kikubwa cha maandishi na kuathiri siasa duniani.

neg:
Kifali
Kifali ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria inayozungumzwa na Wafali. Mwaka wa 1990 idadi ya wasemaji wa Kifali imehesabiwa kuwa watu 20,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kifali iko katika kundi la Kichadiki.