query: Je,msitu mkubwa zaidi nchini Kenya ni gani?

pos:
Msitu wa Mau
Msitu wa Mau ni misitu tata katika Bonde la Ufanchini Kenya. Ni msitu asili wa milimani ulio mkubwa zaidi katika Afrika Mashariki. Msitu tata wa Mau una eneo wa hektari 273300 [0]

neg:
Mvua ya mawe
Tone zito zaidi lililowahi kupimwa lilinyesha sehemu za Gopalganj (Bangladesh) tarehe 14 Aprili 1986, likiwa la kilogramu 1.02. Kericho nchini Kenya penye mvua ya radi mara nyingi ni mahali ambako mvua ya mawe inanyesha zaidi kushinda sehemu nyingine za Dunia.

neg:
Jiografia ya Kenya
Mvua ya masika hunyesha kuanzia Aprili hadi Juni. Mvua ya vuli nayo hunyesha kuanzia Oktoba hadi Desemba. Wakati mwingine mvua hii huwa nyingi na aghalabu hunyesha wakati wa alasiri na jioni. Majira ya joto jingi ni kuanzia Februari hadi Machi nayo ya baridi ni Julai hadi Agosti.

neg:
Jiografia ya Kenya
Eneo hili la milima ndilo la juu zaidi nchini Kenya (na la pili kwa urefu barani Afrika): Mlima Kenya, unaofikia urefu wa mita 5,199 (futi 17,0570) na ni eneo lenye mito ya barafu. Ng'ambo ya mpaka wa Tanzania Mlima Kilimanjaro () huweza kuonekana upande wa kusini.

neg:
Kenya
Kenya ina eneo kubwa wanapoishi wanyamapori likiwemo Masai Mara, ambapo nyumbu na wanyama wengi walanyasi hushiriki katika uhamaji kila mwaka. Uhamaji huo, hasa uhamaji wa nyumbu, hutokea Juni hadi Septemba na hushirikisha mamilioni ya wanyama. Tukio hili huwavutia sana wapigaji picha za sinema. Takribani nyumbu 250,000 huangamia kila mwaka katika uhamaji huu wa kutafuta lishe wakati wa kiangazi.

neg:
Jiografia ya Jibuti
Milima iliyopo katikati ya nchi hugawa tambarare za Pwani kutoka plateau. Eneo la chini zaidi ni Ziwa Assal -155m na la juu zaidi ni Moussa Ali 2028m.Hakuna shamba la ukulima, unyunyizaji maji, mimea iliyojimeza huko au msitu. (msitu upo tu katika milima ya Goda, hasa mbuga ya Day Forest). Takribani asilimia 9 ya nchi ni malisho yeliyojimeza (1993 mashariki). Kwa hivyo Jibuti inahesabiwa kuwa sehemu ya nyasi ya Ethiopia, isipokuwa kijisehemu kinachopakana na Red Sea ambacho ni baadhi ya Jangwa la Pwani ya Eritrea amayo inajulikana kuwa njia nzuri ya uhamiaji a ndege ambao wanaweza kuwindwa.

neg:
Utalii nchini Kenya
Vivutio vikuu vya utalii ni safari za picha kupitia mbuga za kitaifa na michezo ya uhifadhi ambayo idadi yao ni 19. Vivutio vingine ni pamoja na misikiti katika jiji la Mombasa; mandhari inayojulikana ya Bonde la Ufa; shamba la kahawa mjini Thika; mtazamo wa Mlima Kilimanjaro, ukivuka mpaka kuingia Tanzania; na fukwe zake kando ya Bahari ya Hindi. Hata hivyo kuna mapato mengi ya kitalii nchini Kenya .

neg:
Utalii nchini Kenya
Mbuga hii ina wanyamapori wengi tofauti. Ni ugo tu unaotenganisha mbuga hii ya wanyama kutoka mji mkuu. Wanyama walao mimea hujaa sana katika mbuga hii wakati wa kiangazi. Ni mojawapo kati ya makimbilio ya vifaru yaliyofanikiwa sana nchini Kenya.

neg:
Kenya
Wale wanyama wakubwa watano wa Afrika wanapatikana Kenya: simba, chui, nyati, kifaru na ndovu. Wanyama wengine wengi wa pori na ndege hupatikana katika mbuga za taifa na hifadhi za wanyama hawa nchini.

neg:
Hifadhi ya Taifa ya Mlima Kenya
Mbuga ya Taifa ya Mlima Kenya , iliyoanzisha mwaka wa 1949, hulinda kanda inayozunguka Mlima Kenya. Awali ilikuwa ni hifadhi ya misitu kabla ya kutangazwa kama mbuga ya kitaifa. Hivi sasa ni mbuga ya taifa ndani ya hifadhi ya misitu ambayo imeizunguka.Mnamo Aprili mwaka wa 1978 eneo hilo lilifanywa hifadhi ya Biosphere ya UNESCO. Mbuga ya taifa na hifadhi ya misitu ziliunganishwa zikawa katika orodha ya Urithi wa Dunia wa UNESCO mwaka wa 1997.

neg:
Ziwa Eyasi
Ziwa Eyasi (zamani pia Ziwa Njarasa, au Ziwa Hohenlohe) ni ziwa kubwa ya chumvi nchini Tanzania. Liko upande wa kaskazini, karibu na Hifadhi ya Serengeti, mita 1,030 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Utalii nchini Kenya
Kenya ni kati ya nchi zilizo na mazingira murua zaidi ulimwenguni na bila shaka watalii hufurahia mno kuzuru eneo hili. Kama wahenga walivyosema kuwa kutembea kwingi ni kuyaona mengi, Rabuka ametunukia Kenya hidaya kochokocho kwa kuipatia wanyama wengi, misitu na maskani rembo kupindukia.

neg:
Mto Nabergoit
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Komakatae
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Milima Aberdare
Mazingira kuu ndani ya milima hii ya Aberdare ni pamoja na Msitu ya mvua ambayo ina misitu ya mianzi na kisha moorland.
Pembe za magharibi ya mwinuko wa kilima haina wanyamapori wengi ikilinganishwa na miteremko wa misitu upande wa mashariki ambayo ni makazi kwa wanyamapori mbalimbali kwa upana. Kuna umati wa tembo, nyati, Nguruwe wa msitu na vilevile kifaru ambaye yuko hatarini. Aina za paka wanaweza kuonekana pamoja kama vile chui na paka wa dhahabu wa Kiafrika ambaye ni nadra . Wanyamapori wengine ambao wako hatarini ni pamoja na nguchiro wa aina ya Jackson. Tumbili wa rangi Nyeusi na nyeupe ambaye anajulikana sana kama Colobus na tumbili wa aina ya Sykes ni wengi katika sehemu hii, na vilevile ni ndogoro, forhi, mindi, paka wa aina ya serval na pongo.
Aberdares ina mimea mbalimbali tajiri. Kuna spishi za mimea 778i, spishi zingine ambazo zinapatikana katika Mbuga ya Kitaifa ya Aberdare, kutokana na mvua na kimo cha mbuga hii. Aina ya miti ni pamoja na mkulo, mtarakwa, mpodo na mlozilozi.

neg:
Uoto asilia
Msitu ni mkusanyiko wa miti mirefu na mikubwa ambayo huota sehemu kubwa kwa kukaribiana na vichaka ambavyo ni miti midogomidogo na mifupi iliyokusanyika kwa pamoja sana na mbuga ni uoto wa kisavana ambao ni kama nyasi.

neg:
Mto Nauruto
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Nakuwotom
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Wakisii
Kitambo, Kisii ilikuwa na misitu mikubwa, pamoja na miti iliyozeekana yenye matawi pana. Ilikuwa ni sehemu ya msitu wa Bonde la Kongo. Mabaki ya pekee ya msitu huu Kenya ni msitu Kakamega, ambao ni pembe magharibi zaidi ya msitu wa Equator.Maeneo mawili ya misitu huo yalikuwa yanaunganishwa kupitia Nandi na Kericho, kabla ya maeneo ya Nandi na Kericho kukatwa miti ili chai ipandwe na matu wakae pale.

neg:
Msitu
Msitu ni mkusanyiko wa uoto asilia unaojumuisha miti mingi ya aina mbalimbali (kwa mfano: mipingo, mikoko n.k.) mimea na nyasi ambazo huweza kuwa fupi au ndefu.

neg:
Mlima Kenya
Vilele virefu zaidi ni Batian (m 5,199), Nelion (m 5,188) na Lenana (m 4,985).

neg:
Sahel
Ni kilometa 5,400 kwa 450-1,000 hivi kusini kwa jangwa la Sahara na kaskazini kwa eneo la misitu, ikienea kwa kiasi tofauti katika nchi zifuatazo (kutoka magharibi kwenda mashariki): Senegal, Mauritania, Mali, Burkina Faso, Aljeria, Niger, Nijeria, Chad, Sudan, Sudan Kusini, Eritrea, Kamerun, Jamhuri ya Afrika ya Kati na Ethiopia.

neg:
Mto Kathunguru
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Chui
Licha ya umbo lake, mnyama huyu ni vigumu sana kuonekana mwituni. Sehemu nzuri za kuwaona chui katika afrika ni Sabi Sand Private Game Reserve huko Afrika ya Kusini, ambako chui wameyazoea magari ya safari na huonekana hata mchana kwa ukaribu kwelikweli. Huko Asia, huonekanakatika Mbuga ya Taifa ya Yala nchini Sri Lanka, ambako ni miongoni mwa seheme zenye chui wengi zaidi duniani, lakini hata hapa kuonekana hakujahakikishiwa kwasababu zaidi ya nusu ya mbuga imefungwa kwa jamii. Sehemu nyingine nzuri ya kuwona chui ni mbuga ya Taifa ya Wilpattu huko Sri Lanka, bila ya kusahau Madhya Pradesh na Uttarakhand huko India.

neg:
Ziwa Nakuru
Hifadhi hii ya wanyama sasa (2009) ina zaidi ya vifaru weusi 25, moja ya viwango vya ukubwa nchini, pamoja na takriban vifaru weupe 70. Pia kuna idadi fulani ya twiga aina ya Rothschild, ambazo ziliamishwa kwa usalama kutoka magharibi mwa Kenya mwanzo wa mwaka 1977. Waterbuck ni ya k Kati ya wanyama wanaokula wenzao ni simba na chui, lakini ni chui ambayo imekuwa ikionekana sana hivi karibuni. Hifadhi hii pia ina nyoka wakubwa ambao wanaishi ndani ya msitu na uonekana ya kivuka barabara ama kurukaruka mitini.

neg:
Mlima Kenya
Mfumo wa ekolojia wa Mlima Kenya una aina tofauti za mimea na wanyama. Mteremko hufunikwa na aina tofauti ya misitu. Spishi asilia ni kama vile mianzi, tai na pimbi. Kwa sababu hii, eneo la km 715 linalozunguka mlima ni hifadhi ya taifa na liliorodheshwa na UNESCO kama urithi wa dunia mwaka 1997. Hifadhi hupokea wageni zaidi ya 15,000 kwa mwaka.

neg:
Utalii nchini Kenya
Wenyeji wa sehemu hii ni Wamasai, lakini watu kutoka maeneo mengine ya nchi wanakaa huko kwani walivutiwa na uchumi uliofanikiwa na ambao ulisababishwa na utalii na kilimo kabambe kandokando ya mifumo wa mabwawa ambayo yanaifanya eneo hili lenye mvua kidogo (wastani wa milimita 350 kwa mwaka) kuwa mojawapo ya sehemu bora duniani kuwatazama wanyamapori. Mbuga hii hulinda mabwawa mawili kwa matano ambayo yako, na inahusisha ziwa lililokauka la Pleistocene na mimea yenye nusu-ukame.

neg:
Mlima Kenya
Vilele vyake vya juu vinaitwa Batian (m 5,199), Nelion (m 5,188) na Lenana (m 4,985). Kuna barafuto nane mlimani lakini zinapungua kila mwaka kutokana na kupanda kwa halijoto duniani na kupungua kwa usimbishaji kwa sababu ya kukatwa kwa miti mingi.

neg:
Nakuru
Nakuru ni mji wa Kenya ambao ni makao makuu ya kaunti ya Nakuru. Ukiwa na wakazi 307,990 (sensa ya 2009) ni mji mkubwa wa nne nchini Kenya baada ya Nairobi, Mombasa na Kisumu.

neg:
Mto Keringa
Mto Keringa unapatikana Kenya. Ni tawimto la mto Sagana ambao unaingia katika mto Tana ambao ndio mrefu kuliko yote nchini na unaishia katika Bahari ya Hindi.

neg:
Mlima Kenya
Spishi za ndege, k.v. chozi, kwenzi, tai na tumbusi hupatikana katika ukanda wa alpi ya kiafrika. Ndege ni muhimu katika mfumo wa ekolojia hiyo kwa kuwa wao husaidia katika mchavusho.
Tabianchi ya Mlima Kenya ni ya milima ya ikweta ambayo Hedberg alieleza kuwa ni 'majira ya baridi kila usiku, majira ya joto kila mchana"'." Mlima Kenya mojawapo ya vituo vya uchunguzi wa angahewa vya Global Atmospheric Watch.
Mlima Kenya hushuhudia misimu miwili tofauti, misimu ya joto na misimu ya mvua, kama maeneo mengine ya Kenya. Miteremko ya mashariki kaskazini hupata mvua kubwa zaidi kwa kuwa uko katika upande wa pepo za kusi ambazo huleta mvua kutoka Bahari Hindi. Mvua hii huwezesha msitu uliosongamana katika upande huo. Katika miinuko ya juu, usimbishaji hufanyika kama theluji na kutengeneza barafuto.

neg:
Mto Chikuu
Mto Chikuu unapatikana katika kaunti ya Tharaka-Nithi, katikati ya Kenya.

neg:
Mlima Kenya
Mlima Kenya ni volkeno rusu iliyoumbwa takriban miaka milioni 3 baada ya kuumbika wa Bonde la Ufa. Umekuwa na theluji kwa maelfu ya miaka. Theluji hiyo hufanya kuwe na mmomonyoko unaosababishwa na barafuto na kutengeneza mabonde. Barafuto zimepungua kutoka 18 hadi 10. Mlima huu ni chanzo muhimu cha maji kwa Kenya.

neg:
Mto Aguli
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Napeitau
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Msitu wa Tembo
Msitu wa Tembo ni kata ya Wilaya ya Simanjiro katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,054 waishio humo.

neg:
Utalii nchini Kenya
Hifadhi ya taifa ya Nairobi ilikuwa mbuga ya kwanza nchini Kenya ilipoanzishwa mwaka wa 1946. Iko takriban kilomita 7 kusini mwa katikati ya Nairobi, mji mkuu wa Kenya, na ni ndogo ikilinganishwa na mbuga nyingine za wanyama barani Afrika. Majumba marefu jijini Nairobi yaweza kuonekana kutoka kwenye mbuga.

neg:
Utalii nchini Kenya
Kenya imeorodheshwa miongoni mwa nchi zinazoongoza katika sekta ya wanyamapori zaidi ya miaka arobaini na inajulikana kote ulimwengu kwa ajili yake. Kuna hifadhi za taifa, mapori ya akiba na ya wanyama na kuonekana wakati mwingine havina uhai kimya na hata hivyo kuna wanyamapori wengi mno. Mashimo ya maji na mabwawa ni muhimu ambapo wanyama wanaweza kunywa maji ili kukata kiu.

neg:
Mombasa
Mombasa ni mji mkubwa wa pili wa Kenya na wenye bandari muhimu zaidi Afrika Mashariki. Mji huu uko kwenye mwambao wa Bahari Hindi.

neg:
Shirika la Riadha la Kenya
Mashindano mengine yanayoandaliwa na Shirika la Riadha la Kenya ni kama mfululizo wa mbio za nyika na zingine za barabarani. Kenya husimamia matukio ya mbio mara tatu kila mwaka. Mbio za nyika za Nairobi ilianza majuzi, lakini sasa inaongoza katika ushindani na ushiriki. Zingine ni Mbio za nyika za Mombasa na ile ya Ziwa Kuu, inayofanyika mjini Kisumu. Isitoshe, kuna ushindani unaojulikana kama , ambayo inahusisha mashindano mawili sawa na (42 km) na nusu Mbio za nyika, lakini ni mbio ya nyika kwa hivyo haiwezi linganishwa na Mbio za nyika. Hata hivyo, tukio la Mbio za nyika za Lewa limewavutia wakenya wakimbiani wengi wa kimataifa na limeshindwa na Paul Tergat, Catherine Ndereba na Joyce Chepchumba katika miaka iliyopita.

neg:
Hifadhi ya Taifa ya Tsavo Mashariki
Hifadhi ya Taifa ya Tsavo Mashariki ni moja ya hifadhi kubwa zaidi na kongwe nchini Kenya iliyo tambaa eneo la kilomita za mraba 11,747. Ilifunguliwa mnamo Aprili 1948, na iko karibu na kijiji cha Voi katika Wilaya ya Taita Mkoa wa pwani. Hifadhi hii imegawanywa katika sehemu za mashariki na magharibi na barabara na reli ya A109. Jina lake ambalo linatokana mto Tsavo, ambao unatiririka kutoka magharibi hadi mashariki kupitia hifadhi hii, iko mpakani mwa mbuga ya kitaifa ya milima ya Chyulu, na hifadhi ya wanyama ya Mkomazi nchini Tanzania.

neg:
Mto Kaitio
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Uhuru Gardens
Uhuru Gardens ni eneo la burudani lililoko karibu na Wilson Airport, barabara ya Langata. Bustani hii ni kumbukumbu kubwa zaidi mjini Nairobi ya vita vya uhuru nchini Kenya. Sanamu ya Uhuru limejengwa pahali Uhuru kutoka kwa uingereza ulitangazwa saa sita usiku tarehe 12 Desemba 1963. Sanamu hii ina urefu wa mita 24 na hushikilia jozi la mikono iliyoshikana na njiwa wa amani. Sanamu hii iko juu ya sanamu ya wapiganiaji uhuru wakipandisha uhuru. Bustani hii iko na chemichemi ya muziki na jukwaa la kuangalilia.

neg:
Msitu wa mvua
Maeneo makubwa yako hasa Brazil katika beseni ya Amazonas, Afrika katika beseni ya mto Kongo, Asia ya Kusini-Mashariki na kaskazini ya Australia.

neg:
Meru, Kenya
Mji huu uko umbali wa maili tano kaskazini mwa ikweta, urefu wa futi 5000, katika eneo la mchanganyiko wa misitu mahali wazi, miji midogo, vijiji, mashamba vijijini na wengi wa wakazi ni wa Ameru.

neg:
Msitu
Msitu wa mvua wa Amazoni ni msitu mkubwa zaidi na wa asili zaidi duniani.
Msitu wa koniferi katika Alpi za Uswisi (Hifadhi ya Taifa)
Milima ya Adirondack ya New York Kaskazini hufanya sehemu ya kusini ya mpito wa misitu ya mashariki ya Mashariki.
Misitu juu ya Mlima Dajt, Albania

neg:
Myombo
Miti hii inaunda misitu isiyo minene hasa katika mazingira makavu kiasi ya Afrika ya Mashariki na Kusini hasa katika nchi Zimbabwe, Zambia, Msumbiji, Angola, Tanzania na Malawi. Misitu ya miyombo inafunika maeneo ya kilomita za mraba milioni 5.

neg:
Msitu
Misitu isiyo ya asili ni misitu ambayo hupandwa na mwanadamu kwa malengo mbalimbali.

neg:
Mto Narubu
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Lazuli
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Kit Mikayi
Kit-Mikayi, pia hutajwa kama Kit Mikayi , Kitmikayi na Kitmikaye ni mwamba mkubwa uliyoko kwenye barabara ya Kisumu-Bondo magharibi mwa Kenya, karibu kilometa 29 magharibi mwa Kisumu. Kit-mikayi inamaanisha "Mawe ya mke wa kwanza" katika Dholuo, lugha ya Waluo.

neg:
Elimu nchini Kenya
Chuo kongwe zaidi nchini Kenya ni Chuo Kikuu cha Nairobi. Vingine ni pamoja na vyuo vikuu vya Kenyatta, Chuo Kikuu cha Jomo Kenyatta cha Kilimo na Teknolojia, Chuo Kikuu cha Egerton, Moi, Chuo Kikuu cha Maseno na Chuo Kikuu cha Masinde Muliro cha Sayansi na Teknolojia (zamani kilijulikana kama Chuo Kikuu cha Magharibi).

neg:
Hifadhi ya Mlima Kilimanjaro
Hifadhi ya Mlima Kilimanjaro ni hifadhi ya taifa nchini Tanzania, lakini ni maarufu duniani kutokana na mandhari nzuri ya Mlima Kilimanjaro ambao ni mlima mrefu kuliko yote barani Afrika na unapatikana katika nchi ya Tanzania.

neg:
Msitu ya Amani
Uhifadhi huo kwa sasa umekuwa ni kivutio kizuri cha utalii kwani kimezidi kukua na kuongezeka.
Eneo hili lina makundi makubwa ya ndege, vipepeo na miti ambayo mingine hupatikana katika hifadhi hii tu. Pia kuna nyani weupe, weusi na wa rangi ya bluu.
Pia kuna aina tisa za mimea jamii ya "violet" ("African violet") na ndege kam bundi na tai"Nduk Eagle owl" ambao wanapatikana katika hifadhi hii pekee.

neg:
Hifadhi ya Serengeti
Bara la Maasai lina mbuga ya wanyama bora zaidi Afrika Mashariki. Serikali za Tanzania na Kenya hutunza idadi kadhaa ya maeneo yaliyochunwa: mbuga, maeneo ya hifadhi, mapori ya akiba, n.k., ambayo hutoa ulinzi wa kisheria kwa zaidi ya 80% ya Serengeti.

neg:
Msitu
Misitu ni mazingira mazuri ya ardhi duniani, na yanasambazwa duniani kote.Misitu akaunti ya 75% ya uzalishaji mkuu wa msingi wa biosphere ya Dunia, na ina 80% ya mimea ya mimea ya Dunia. Uzalishaji wa msingi wa msingi unakadiriwa kufikia 21.9 gigatonnes kaboni kwa mwaka kwa ajili ya misitu ya kitropiki, 8.1 kwa misitu yenye joto, na 2.6 kwa misitu ya boreal.

neg:
Mto Mtulu
Mto Mtulu unapatikana katika kaunti ya Kilifi, kusini mashariki mwa Kenya (eneo la pwani).

neg:
Mto Nachoo
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Naekitoenyala
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mlima Kenya
Mlima Kenya umezungukwa na misitu. Uoto katika misitu unategemea kiwango cha mvua, na spishi hutofautiana zaidi kusini na kaskazini mwa mteremko. Misitu katika kitako cha mlima hutishiwa na binadamu wanaokata miti ili watengeneze mbao na wanyakuzi ardhi.

neg:
Mto Laga Tulu-Bor
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Ekebekebyeke
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mlima Kenya
Wameru wanaishi Mashariki na Kaskazini mwa mlima. Walilima na kufuga katika sehemu yenye rutuba nyingi nchini Kenya. Jina la Mt. Kenya kwa Kimeru ni "Kirimara" (kutokana na weupe wa theluji).
Wazungu wa kwanza kutembelea Mlima Kenya mara nyingi walileta wajumbe wa makabila mengine kama marafiki na mabawabu. Wengi wao hawakuwa na uzoefu wa baridi, au kuwahi kuona theluji. Maitikio yao mara nyingi zilikuwa za woga na tuhuma.

neg:
Mto Kaimo
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mkoa wa Magharibi (Kenya)
Mlima mkubwa wa pili wa Kenya, Mlima Elgon, uko ndani ya eneo hilo, kwenye mpaka wa Uganda. Msitu wa Kakamega ni kati ya misitu asilia ya mwisho wa Kenya.

neg:
Msitu
Msitu ni eneo kubwa linaloongozwa na miti. Maana ya ufafanuzi sahihi zaidi wa msitu hutumiwa duniani kote, kuhusisha mambo kama vile mti wa wiani, urefu wa mti, matumizi ya ardhi, usimamaji wa kisheria na kazi ya mazingira. Kwa mujibu wa ufafanuzi wa Chakula na Kilimo uliotumiwa sana , misitu ilifunika hekta bilioni 4 (ekari 9.9 × 109) (kilomita za mraba milioni 15) au asilimia 30 ya eneo la ardhi duniani mwaka 2006.

neg:
Chuo Kikuu cha Nairobi
Chuo Kikuu cha Nairobi (UoN) ni chuo kikuu kikubwa zaidi nchini Kenya. Ingawa historia yake kama taasisi ya elimu ilianza 1956, hakikufanya kuwa chuo kikuu huria mpaka 1970 wakati Chuo Kikuu cha Afrika Mashariki kiligawanywa katika vyuo vikuu huria: Chuo Kikuu cha Makerere nchini Uganda, Chuo Kikuu cha Dar es Salaam nchini Tanzania, na Chuo Kikuu cha Nairobi.

neg:
Mto Thiba
Mto Thiba unapatikana nchini Kenya. Ni tawimto la mto Tana ambao ndio mrefu kuliko yote nchini na unaishia katika Bahari ya Hindi.

neg:
Ruiru
Una eneo la km 292 na umezungukwa na mashamba ya Kahawa. Ruiru ni mmoja kati ya miji inayotambulika zaidi nchini Kenya, ambao unaweza kufikika kwa urahisi kupitia barabara au reli.

neg:
Chuo Kikuu cha Kenyatta
Chuo Kikuu cha Kenyatta (kwa Kiingereza: Kenyatta University), kilichoko katika mji wa Nairobi, Kenya, ndicho chuo kikuu cha umma cha pili kwa ukubwa nchini Kenya (baada ya Chuo Kikuu cha Nairobi). Chuo Kikuu cha Kenyatta kimo katika eneo la Kahawa, umbali wa kilomita 20 (maili 12) kutoka mji wa Nairobi, katika barabara kuu ya kuelekea mji wa Thika.

neg:
Orodha ya mito ya kaunti ya Kisumu
Orodha ya mito ya kaunti ya Kisumu inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Kenya magharibi (kwenye ziwa Nyanza).

neg:
Hifadhi ya Taifa ya Ziwa Nakuru
Hifadhi ya Taifa ya Ziwa Nakuru ni mbuga ya wanyama nchini Kenya iliyoko kando ya Ziwa Nakuru, karibu na mji wa Nakuru. Umbali wa Nairobi ni km 140. Geti kuu liko kilomita 4 kutoka mji wa Nakuru. Eneo lake ni takriban km² 188. Inajulikana hasa kwa wingi wa ndege aina ya heroe na kundi la vifaru ambao wanaonekana hapa kwa uhakika mkubwa kulingana na mbuga nyingine za Kenya.

neg:
Kisumu
Kisumu ni mji mkubwa wa tatu wa Kenya, ukiwa na wakazi 968,909 (sensa ya mwaka 2009). Pia ni mji mkubwa wa Kenya ya Magharibi na makao makuu ya kaunti ya Kisumu.

neg:
Msitu wa mvua
Misitu ya mvua huonyesha rutba kubwa lakini ardhi yenyewe mara nyingi inakosa rutba.

neg:
Mto Ruiru (Kiambu)
Mto Ruiru (Kiambu) ni jina la miwili kati ya mito inayopatikana katika kaunti ya Kiambu, katikati ya Kenya.

neg:
Mto Kasaguru
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Dubu Mkubwa (kundinyota)
Dubu Mkubwa - Ursa Major iko karibu na ncha ya anga ya kaskazini. Kwa hiyo inafika tu kidogo juu ya upeo wa macho kwa mtazamaji wa Tanzania; picha inaonyesha anga jinsi inavyoweza kutazamiwa huko Lamu- Kenya.

neg:
Mto Mkuzu
Mto Mkuzu (au Mkusu) ni mmojawapo kati ya mito ya Tanzania.
Unatiririka upande wa kaskazini mashariki.
Mto unapitia pia kijiji cha Kifungilo.

neg:
Utalii nchini Kenya
Mbuga ya taifa ya Mlima Kenya , iliyoanzisha mwaka wa 1949, hulinda kanda inayozunguka Mlima Kenya. Awali ilikuwa ni hifadhi ya misitu kabla ya kutangazwa kama mbuga ya kitaifa. Hivi sasa ni mbuga ya taifa ndani ya hifadhi ya misitu ambayo imeizunguka.Mnamo Aprili mwaka wa 1978 eneo hilo lilifanywa hifadhi la Biosphere la UNESCO. Mbuga ya taifa na hifadhi ya misitu ziliunganishwa zikawa katika orodha ya Urithi wa Dunia wa UNESCO mwaka wa 1997.

neg:
Msitu wa mvua
Misitu hii iko kwenye kanda ya ikweta duniani kati digrii za longitudo 10° kusini na kaskazini.

neg:
Uoto wa Asili (Tanzania)
Uoto wa asili ni matokeo ya athari za hali ya hewa, ambayo nayo huhusiana na kuathiriwa na sura ya nchi. Kwa mfano misitu minene hustawi katika sehemu za milima zenye mvua nyingi.

neg:
Mto Kaiemute
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Ititu (Makueni)
Mto Ititu (Makueni) ni jina la miwili kati ya mito inayopatikana katika kaunti ya Makueni, kusini mwa Kenya.

neg:
Mto Asasum
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Hifadhi ya Taifa ya Meru
Huku kuna wanyama si haba ambao hutokea misitu iliyokaribia Mlima Kenya.

neg:
Mto Kisitu
Mto Kisitu ni kati ya mito ya mkoa wa Tabora (Tanzania Magharibi).

neg:
Mlima Kenya
Majina ya barafuto za Mlima Kenya kwa mzunguko wa akrabu kutoka kaskazini ni ni:
Jalidi usiku hufanya kuwe na miundo ya kingo za kingo za barafuto. Kuna sentimita chache ardhi jalidi chini ya uso wa ardhi. Kupanuka na kupunguka kwa ardhi kwa sababu ya halijoto, hufanya mimea isiweze kumea katika kingo.
Mlima Kenya ni eneo kuu la vyanzo vya maji vya mito miwili mikubwa nchini Kenya; Mto Tana na Mto Ewaso Ngiro Kaskazini. Mfumo wa ekolojia wa Mlima Kenya hupatia watu zaidi ya milioni 2 maji. Wiani wa vijito ni kubwa hasa katika miteremko ambayo haijawahi kuwa na barafuto. Vijito na mito inayoanza Mlima Kenya humwaga maji ndani ya Mto Sagana, Mto Tana na Mto Ewaso Ngiso Kaskazini moja kwa moja au kupitia mito mingine.
Eneo la Mlima Kenya lina kanda tofauti za kiekolojia. Kila ukanda una sifa zake na spishi kuu ya mimea. Spishi nyingi zinazopatikana katika sehemu zilizo juu ya mlima zinapatikana pia katika maeneo mengine ya mlima na Afrika Mashariki.

neg:
Msitu
Chini ya ufafanuzi wa matumizi ya ardhi, kuna tofauti kubwa juu ya mahali ambapo cutoff pointi ni kati ya msitu, kuni, na savanna. Chini ya ufafanuzi fulani, misitu yanahitaji viwango vya juu sana vya kifuniko cha miti, kutoka 60% hadi 100%, ukiondoa savanna na misitu ambayo miti ina chini ya kifuniko. Maelekezo mengine yanaona savanna kuwa aina ya misitu, na ni pamoja na maeneo yote yenye mti wa juu ya 10%.

neg:
Madhara ya ongezeko la joto duniani
Mbali na matokeo wazi ya kiikolojia na kiuchumi, misitu mikubwa iliyokufa huleta hatari ya moto. Hata misitu mingi inayoonekana kuwa yenye afya inaonekana kuwa katika hatari ya mioto ya misitu kwa sababu ya ongezeko la joto. Miaka kumi ya wastani ya misitu iliyochemeka katika eneo la Marekani kasakazini, baada ya miongo mingi ya karibu 10,000 km² (ekari milioni 2.5), imeongezeka polepole tangu 1970 hadi zaidi ya 28,000 km² (kari milioni 7) kila mwaka.. Ingawa mbadiliko katika mbinu za usimamizi wa misitu huenda ukawa umechangia mabadiliko haya, katika eneo la magharibi la Marekani, tangu mwaka wa 1986, majira marefu zaidi ya kiangazi yamesababisha mioto mikubwa ya misituni kuongezeka mara nne na maeneo yanayochomwa kuongezeka mara sita, ikilinganishwa na kipindi kati ya 1970 na 1986. Ongezeko sawa la mioto ya misituni imeripotiwa nchini Kanada kati ya mwaka wa 1920 na 1999.

neg:
Msitu mweusi
Mlima mkubwa ni Feldberg mwenye kimo cha mita 1,493m.

neg:
Mto Akukuth
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mto Nakilima
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Mlima Kenya
Makabila makuu wanaoishi kuzunguka Mlima Kenya ni Wakikuyu, Wameru, Waembu na Wamaasai. Hao wote huona mlima huo kama kipengele muhimu cha tamaduni zao.

neg:
Hifadhi ya Taifa ya Nairobi
Mbuga hii ina wanyamapori wengi tofauti. Ni ugo tu unaotenganisha mbuga hii ya wanyama kutoka mji mkuu. Wanyama walao mimea hujaa sana katika mbuga hii wakati wa kiangazi. Ni mojawapo kati ya makimbilio ya vifaru yaliyofanikiwa sana nchini Kenya.

neg:
Ziwa Viktoria
Ziwa Viktoria (pia: Viktoria Nyanza, Ziwa Nyanza) ni ziwa kubwa la Afrika ya Mashariki lililopo baina ya Tanzania, Kenya na Uganda. Ni ziwa kubwa kuliko yote barani Afrika, na la pili duniani, baada ya Ziwa Superior ambalo lipo Amerika ya Kaskazini.

neg:
Utalii nchini Kenya
Hifadhi ya Masai Mara ni mojawapo kati ya maskani bora zaidi ambapo wanyamapori wengi wamehifadhiwa. Hapa ndipo wanapoishi zaidi wanyama wenye kutambulika kama ‘watano wakubwa’: simba, chui, ndovu, nyati na kiboko. Hapa watalii hasa watoto hufurahishwa sana na mazingira na maajabu mengi wanayoyaona.

neg:
Msitu wa mvua
Misitu hii imepungua sana kutokana na kukatwa kwa miti na upanuzi wa kilimo.

neg:
Mlima Kenya
Juu ya ukanda wa mianzi ni ukanda wa mpaka wa miti. Miti hapa mara nyingi ni midogo kuliko miti katika misitu ya kitako cha mlima.

neg:
Ziwa Naivasha
Ziwa Naivasha ni moja ya maziwa makubwa nchini Kenya.

neg:
Elgon (mlima)
Elgon ni mlima mkubwa wa pili nchini Kenya baada ya Mlima Kenya. Upande wa Uganda ni mlima mkubwa wa mashariki ya nchi lakini milima ya safu ya Ruwenzori ni mirefu kushinda Elgon.

neg:
Jangwa la Chalbi
Jangwa la Chalbi ni jangwa dogo katika kaskazini ya Kenya kusini ya mpaka wa Ethiopia. Jangwa liko mashariki mwa Ziwa Turkana ambalo ni ziwa kubwa duniani linalodumu ndani ya jangwa. Mji wa North Horr umo katika jangwa hili. Mji mkubwa wa karibu ni Marsabit.


query: Bahari ni nini?

pos:
Bahari
Bahari ni eneo kubwa lenye maji ya chumvi. Katika Kiswahili cha kila siku neno hili hutumiwa pia kwa kutaja magimba madogo zaidi ya maji kama vile ziwa.

neg:
Dunia
Kwa jumla dunia ni sayari pekee katika mfumo wa jua yenye maji katika hali ya kiowevu usoni mwake. Bahari kuu ya dunia inashika asilimia 96.5 ya maji yote yaliyopo duniani. Maji ya bahari huwa na asilimia 3.5 chumvi ndani yake.

neg:
Utalii nchini Morisi
Kutembea chini ya bahari ni shughuli za utalii zisizo za kawaida ambapo washiriki chapeo na mshipi wa uzito ili waweze kutembea kando ya bahari na kulisha samaki. Oksijeni hubombwa kutoka ardhini hadi kwa washiriki. Maeneo kuu ya shughuli hii ni Grand BAIE na Belle Mare.

neg:
Bara
Neno "bara" lamaanisha nchi kavu, tofauti na bahari au visiwa vidogo karibu na pwani ya nchi kavu kubwa zaidi. Si lazima kutaja maeneo makubwa tunayomaanisha tukiongea juu ya "mabara saba ya dunia". Neno "kontinenti" latokana na Kilatini "terra continens" yaani "nchi (kavu) mfululizo".

neg:
Mkondo wa bahari
Nguvu inayosukuma maji si mtelemko na nguvu ya uvutano jinsi ilivyo kwa mito ya nchi kavu bali kani mbalimbali kama mazunguko ya dunia, upepo, halijoto ya eneo na tofauti za kiwango cha chumvi ndani ya maji kieneo.
Mikondo ya bahari yaenedelea kwa maelfu ya kilomita. Ina athira kubwa kwa hali ya hewa. Mfano bora ni mkondo wa ghuba unaosukuma maji yaliyozizimuliwa kutoka Karibi hadi Atlantiki ya kaskazini ikisababisha hali ya hewa ya Ulaya kuwa na joto zaidi kulingana maeneo ya Siberia au Kanada kwenye latitudo ileile.

neg:
Timazi
Kifaa ambacho ni sawa na timazi inatumiwa pia na mabaharia kwa kupima kina cha maji. Ila tu hapa hawaangalii kama kitu ni wima; wanapima kina cha maji kwa kutupa uzani uliofunga kwa kamba katika maji na kuona ni mita au futi ngapi za kamba zinazoingia hadi uzani unafika mwisho. Hii inasaidia wakati meli inakaribia pwani au kisiwa kuona kama kina kinatosha.

neg:
Hali maada
Mfano ambao hueleweka kwa urahisi ni maji. Maji ni dutu ileile inayofanywa na molekuli za HO zenye atomu moja ya oksijeni na atomu mbili za hidrojeni. Maji tunajua kwa umbo tatu za kawaida (hali kiowevu kati ya sentigredi 1-99), barafu (chini ya sentigredi 0 ambayo ni hali mango) na mvuke (hali ya gesi, juu ya 100°C).

neg:
Katerina wa Siena
Wewe ni fumbo la kina kuliko bahari;
kadiri ninavyotafuta naona; na kadiri ninavyoona nakutafuta.

neg:
Bara
Kwa hiyo elezo la neno bara / kontinenti katika sayansi ya jiografia ni "masi kubwa na mfululizo za nchi kavu zinazotengwa kwa maeneo makubwa ya maji" Lakini hali halisi sehemu kubwa ya mabara saba yanayokubaliwa kwa kawaida hayatengwi kabisa kati yake kwa maji. Pia neno "masi kubwa" halieleweki waziwazi kabisa. Kwa nini Greenland yenye eneo la kilomita za mraba 2,166,086 inaitwa "kisiwa" lakini Australia yenye eneo la 7,617,930 huitwa bara?

neg:
Barafu
Kutokana na hali hiyohiyo, barafu ni nyepesi kuliko maji, hivyo hubaki juu ya maji. Vipande vikubwa vya barafu vikiyeyuka na barafu ya Antaktiki au Aktiki vinaelea baharini kama siwa barafu vinaweza kuharibu hata meli kubwa, jinsi ilivyoonyesha mfano wa meli Titanic.

neg:
Meli
Meli ni chombo kikubwa cha kusafiria kwenye maji.

neg:
Bara
Bara (au kontinenti) ni sehemu kubwa ya dunia iliyochomoza juu ya bahari, ambayo kwa kawaida hukaliwa na watu na kuwa juu yake na milima na mimea na wanyama na kila aina ya viumbe, ingawa viumbe hai wengi zaidi wanaishi baharini. Sehemu hii ya dunia ndiyo inayojulikana kama bara, na sehemu nyingine ya dunia ni ile iliyoko chini ya bahari.

neg:
Malezi
Malezi ni kazi maalumu ya muda mrefu ambayo binadamu anamsaidia mwingine kukabili maisha kwa jumla au sehemu yake mojawapo.

neg:
Bahari ya Chumvi
Bahari ya Chumvi (kwa Kiebrania: יָם הַמֶּלַח "yam ha-melaḥ" "bahari ya chumvi"; kwa Kiarabu: ألبَحْر ألمَيّت "al-bahrᵘ l-mayyit", "bahari ya mauti"; kwa Kiingereza: ) ni ziwa lililoko kati ya nchi za Israel, Palestina na Yordani.

neg:
Mfereji wa bahari
Mara nyingi mifereji ya bahari huwa na mitelemko mikali ya kuelekea chini. Huwa mirefu lakini kiasi nyembamba. Urefu unaweza kufikia kilomita 2,400 na upana hadi km 112.

neg:
Mwambao
Mwambao ni sehemu iliyo karibu na bahari, ziwa au mto pale ambako nchi kavu na maji zinakutana.

neg:
Bahari Nyeusi
Katika lugha zote za kisasa bahari inaitwa "bahari nyeusi": Kigiriki Μαύρη θάλασσα, Kibulgaria "cherno more" (Черно море), Kigeorgia "shavi zghva" (შავი ზღვა), Kiromania "Marea Neagră", Kirusi "chyornoye more" (Чёрное море), Kituruki "Karadeniz", Kiukraine "chorne more" (Чорне море).
Jina hili limepatikana kwa hakika tangu karne ya 13 lakini asili yake haijulikani.

neg:
Nahari (kundinyota)
Hatuna uhakika jinsi gani Wagiriki wa Kale katika mawazo yao kuhusu umbo la Dunia walivyoona Eridanus – Nahari; inaweza kumaanisha "mto" kwa maana ya jumla ya maji yaliyozunguka nchi kavu yote na maji haya waliyaita “Okeanos”, neno ambalo baadaye likawa “” (Bahari kuu) katika lugha za Ulaya. Waandishi wengine wa Ugiriki ya Kale walitaja mto fulani kwa jina “Eridanus”, ama mto Po wa Italia au mto katika kaskazini ya Ulaya ulioishia katika bahari penye kaharabu .

neg:
Umaskini
Umaskini (kutoka neno la Kiarabu) ni hali ya ukosefu wa mahitaji ya msingi ya binadamu kama vile chakula, maji salama, huduma za afya, mavazi na nyumba kutokana na kukosa uwezo wa kuvinunua. Hii pia inajulikana kama umaskini uliokithiri au ufukara.

neg:
Matumbawe
Matumbawe (pia: fufuwele, chawe) ni mawe laini yanayopatikana chini ya bahari, au kando ya bahari.

neg:
Meli ya abiria
Soko nyingine kwa meli za abiria ni huduma ya feri za baharini. Huduma hii ni muhimu hasa kama kuna magari mengi pamoja na visiwa na miji muhimu inayotengwa na gimba la maji lisilo kubwa mno. Kwa hiyo safari nyingi kwa feri zinahesabiwa Ulaya (Uingereza, Skandinavia, Bahari Baltiki), kwenye Mediteranea pale Ugiriki na Uturuki, na katika Amerika ya Kaskazini.

neg:
Kiumbehai
Kwa upande mmoja viumbehai ni molekuli za mata jinsi ilivyo kwa vitu vingine, kwa mfano udongo, mawe, fuwele au hewa. Kwa upande mwingine mata hii ina mfumo wenye tabia mbalimbali ambazo kwa pamoja zinaunda uhai kama vile uwezo wa kuzaa, kukua na umetaboli (uwezo wa kujenga au kuvunja kemikali mwilini).

neg:
Panzi-bahari
Panzi-bahari, panzi-maji, panzimai au ndegemaji ni samaki wa baharini wa familia Exocoetidae katika oda Beloniformes ambao wanaweza kuruka juu ya maji na kwenda mbali kiasi, mpaka mamia ya mita. “Mabawa” yao ni mapeziubavu kwa kweli. Katika spishi za jenasi "Cheilopogon" na "Cypselurus" hata mapezitumbo yanatumika kama mabawa na kwa hivyo huitwa “panzi-bahari mabawa-manne”. Uwezo huu usio wa kawaida katika samaki ni utaratibu wa asili wa utetezi kuepuka mbuai. Pengine pezimgongo ni refu na huitwa tanga.

neg:
Tezi (meli)
Tezi (au: shetri) ni sehemu ya nyuma ya meli. Huko kuna usukani wa chombo unaoelekeza meli kule inakotakiwa kuelekea. Ni pia mahali pa rafadha inayosukuma chombo mbele.

neg:
Sakafu ya bahari
Sawa na uso wa dunia barani sakafu ya bahari huwa na milima, mabonde, tambarare na volkeno. Kwa jumla maeneo mbalimbali ya sakafu ya bahari hufanana kuliko maeneo ya uso wa dunia bara kwa sababu athira za kufinyanga na kubadilisha uso wa sakafu ni chache kulingana na nchi kavu. Hapo chini ni hasa mikondo ya maji inayobadilisha uso wa sakafu tofauti na nchi kavu ambako mvua, mito, upepo na mabadiliko makali ya joto na baridi zinachangia mmomonyoko na kufinyanga uso wa nchi.

neg:
Dunia
Dunia (kutoka neno la Kiarabu; wakati mwingine pia: ardhi na kwa neno asili la Kibantu nchi) ni gimba la angani ambapo juu yake tunaishi sisi binadamu na viumbehai wengine wengi, tukipata mahitaji yetu, kuanzia hewa ya kutufaa na maji.

neg:
Mto
Maji ya mtoni ni maji matamu, tofauti na maji ya chumvi ya baharini. Hii ni sababu ya kwamba mimea, wanyama na watu hupenda kukaa karibu na mito.

neg:
Bendera
Matumizi ya kale kabisa ya mabendera ni kuwasilisha habari. Matumizi haya yanahitaji uelewano kuhusu maana ya rangi zinazoonyeshwa. Rangi mbalimbali pamoja zinaweza kumaanisha maneno, herufi au amri. Bendera zenye rangi hizi zinaonekana kwa umbali wa wastani unaotegemea ukubwa wa bendera. Utaratibu huu uliwahi kutumika kati ya meli baharini tangu karne nyingi.

neg:
Bahari kuu
Kiasi cha maji baharini kinajulikana kuwa kilicheza na kubadilika katika historia ya dunia. Wakati wa vipindi vya baridi duniani, kama vile enzi ya barafu, sehemu kubwa ya maji yalipatikana kwa umbo la barafu na maji kiowevu yalikuwa kidogo. . Kuongezeka kwa halijoto duniani kunasababisha kupanda kwa uwiano wa bahari kote duniani. Nchi mbalimbali hasa kwenye pwani au nchi za visiwa zitapungua kieneo.

neg:
Haidra (mnyama)
Haidra au hidra (kutoka Kigiriki Ὕδρα, hyudra, "wa majini", kupitia Kiingereza hydra) ni wanyama wasio na uti, mwenye tabaka mbili za seli za mwili. Wanaishi katika maji safi. Mwili wao ni kama mwale. Wana kama mfuko katika miili yao ambayo hutumika kwa wote kuchukua chakula na kuondosha taka.

neg:
Bahari kuu
Bahari Kuu (ing. "w:ocean") ni jina linalotumika kutaja jumla ya maeneo makubwa ya maji ya chumvi duniani yanayopakana na kufuatana kama gimba moja. Kwa maana hii bahari kuu inafunika zaidi ya theluthi mbili za uso wa dunia.

neg:
Dunia
Maeneo ya bahari kuu ya dunia kwa kawaida hugawiwa kwa bahari kubwa 3 za Pasifiki, Atlantiki na Bahari Hindi. Sehemu ya chini baharini iko kwenye Mfereji wa Mariana katika Pasifiki (mita 11,034 chini ya UB). Kwa wastani bahari huwa na kina cha mita 3,800.

neg:
Bahari ya Kara
Bahari ya Kara ni tawi la Bahari ya Aktiki, kaskazini kwa Urusi. Eneo la 893.400 км²

neg:
Nanga
Nanga ni kifaa cha kushikilia meli au boti mahali pamoja ikikaa kwenye maji isiyo na kina kubwa mno lakini mbali na ufuko kiasi haiwezi kufungwa kwa kamba ufukoni.

neg:
Baharia Sindbad
Baharia Sindbad (pia: Sinbad; Kar. السندباد البحري as-Sindibād al-baḥri; Kaj.: سندباد Sandbād) ni jina la baharia na mshujaa wa hadithi kadhaa katika mkusanyiko wa fasihi ya Kiarabu unaopatikana katika kitabu cha Alfu Lela U Lela (Usiku Elfu na Moja). Katika hadithi hizi Sindbad ni mtu wa mji wa Basra (Iraki ya leo) wakati wa Ukhalifa wa Waabbasi na hasa khalifa Harun al-Rashid.

neg:
Meli
Mkuu na kiongozi kwenye meli anaitwa nahodha. Watu wanaofanya kazi kwenye meli kwa jumla ni mabaharia.Vyombo vya kwanza vya kusafiria majini yalikuwa mashua na maboti madogo kama mtumbwi.

neg:
Bahari ya Chumvi
Kama ilivyo desturi, watalii huzuru bahari hiyo na kuosha miili yao kwa kufaidika na madini hayo. Lakini si lazima mtu azuru Bahari ya Kifo ili apate matibabu kutokana na madini haya. Siku hizi kuna kampuni nyingi ambazo zinayauza kwa bei nafuu. Matope hayo yamebeba ioni ambazo hutoa uchafu na kemikali ambazo huharibu ngozi ya binadamu. Kulingana na mahitaji ya mtu binafsi, madini hayo yaweza kutumiwa peke yake ama pamoja na bidhaa nyingine kama vile mafuta ya ngozi na nywele.

neg:
Madini
Madini ni tofauti na miamba. Madini ni kampaundi ya kikemia yenye viwango maalumu ya elementi ndani yake na kwa kawaida mfumo maalumu ya fuwele.

neg:
Uvukizaji
Katika metorolojia uvukizaji ni hasa mwendo wa maji kuwa mvuke au gesi. Mwendo huu ni nguvu muhimu sana katika duara ya maji duniani. Maji ya baharini au unyevu nchini vinapashwa moto hasa na mionzi ya jua hadi kuwa mvuke unaopanda juu kuwa mawingu.

neg:
Pwani
Pwani ni ukanda ulio pembezoni na unaopakana na bahari, mara nyingi huanzia kwenye fukwe hadi umbali kadhaa kuelekea barani.

neg:
Ziwa
Ziwa ni gimba kubwa la maji linalozungukwa na nchi kavu pande zote. Tofauti na bahari ni ukubwa na kutobadilishana maji na bahari kuu. Lakini maziwa kadhaa yamepewa pia jina la "bahari" hasa kama yana maji ya chumvi au kama watu wa eneo lake hawajui magimba makubwa zaidi ya maji. Mfano wake ni Bahari Kaspi katika Asia ambayo ni kubwa sana lakini hali halisi ni ziwa lenye maji ya chumvi.

neg:
Maji kujaa na kupwa
Kwenye pwani ambako mtelemko wa nchi si mkali kuna kanda ya eneo linalobadilika kila siku kuwa nchi kavu kwa masaa kadhaa halafu tena bahari. Karibu na Mombasa kuna kanda la pwani ambako bahari inarudi kila siku kwa upana wa kilomita mbili na wakati wa maji kupwa inawezekana kutembea kwa kilomita hizi mbili ambako baada ya masaa kadhaa bahari itarudi.

neg:
Jahazi
Jahazi (kutoka neno la Kiarabu) ni chombo ambacho hutumika kusafiri majini na hasa hutumiwa na watu wa hali ya chini.

neg:
Hidrografia
Hidrografia (ing."hydrography") ni tawi la jiografia linalohusika upimaji wa magimba ya maji duniani kama vile bahari, maziwa na mito na tabia zao . Neno hidrografia latokana na maneno ya Kigiriki ὕδωρ (hidor), "maji" na γράφω (grafō), "andika".

neg:
Jiografia
Sehemu za jiografia ni vitu kama mabara, bahari, mito na milima. Wakazi wake ni watu wote na wanyama waishio juu yake. Maajabu yake ni vitu vinavyotokea kama vile maji kujaa na kupwa, upepo, na tetemeko la ardhi.

neg:
Mnara wa taa
Mnara wa taa ni mnara au jengo refu kando ya bahari lenye taa kubwa juu yake. Kusudi lake ni kupatia meli baharini mwongozo wakati wa usiku. Nuru yake huonyesha njia ya kufika bandarini pia ni onyo ya kwamba pwani iko karibu.

neg:
Dira
Dira ni kifaa cha kutambua mwelekeo. Ni chombo muhimu kwa kutafuta njia baharini au kwenye ardhi pasipo na alama zinazoonekana kama vile jangwani.

neg:
Kidaka
Kidaka ni sehemu ya mwambao wa bahari inayozungukwa na nchi kavu pande tatu. Ni kidogo kuliko ghuba na kwa kawaida pana kuliko hori iliyosababishwa na mdomo wa kijito au mto baharini na kuelekea ndani ya bara.

neg:
Panzi-bahari
Panzi-bahari wamepata mabadiliko ya kimofolojia katika historia yao na lile la kwanza ni matao ya kineva yaliyopanuka sana ambayo hutumika kama mahali pa kuingiza misuli, tishu zinazounganisha na mishipa katika kiunzi cha samaki. Matao haya mapana ni thabiti na imara zaidi, yakiumba hivyo kiungo imara kati ya uti wa mgongo na fuvu. Hatimaye hii inaruhusu uti wa mgongo mgumu na imara ambayo una manufaa katika kuruka. Kuwa na mwili mgumu wakati wa kuruka na kunyiririka hupatia panzi-bahari faida ya kupitia hewa, ikiongeza kasi yake na kuboresha lengo lake. Sifa hizi zinapatia panzi-bahari nguvu kubwa na kuwawezesha kuruka nje ya maji na kunyririka umbali wa ajabu bila kudhoofisha hewani. Mwishoni wa mnyiririko, hukunja mapeziubavu yao ili kurudi baharini, au kuweka mkia wao ndani ya maji ili kusukuma dhidi yai maji na kujiinua kwa mnyiririko mwingine, labda wakibadilisha mwelekeo. Umbo la mchirizo wa "bawa" unafanana na umbo la kubebwa na hewa la bawa la ndege. Samaki huweza kuongeza muda wake katika hewa wakiruka moja kwa moja ndani au kwa pembe kwa mwelekeo wa hewa inayoenda juu ambayo inayosababishwa na mchanganyiko wa mikondo ya hewa na bahari.

neg:
Bahari ya Karibi
Bahari ya Karibi ni bahari ya pembeni ya Atlantiki iliyoko kusini ya Ghuba ya Meksiko. Upande wa magharibi imepakana na Amerika ya Kati, kusini na Amerika ya Kusini. Pinde la Visiwa vya Karibi linaitenga na Atlantiki yenyewe.

neg:
Planktoni
Planktoni (Kigiriki πλαγκτος "planktos" "inayoelea kwenye maji") ni jina la kujumlisha viumbe vidogo sana ama mimea au wanyama wanaoishi baharini. Wadogo jinsi walivyo hawana nguvu kuogelea dhidi ya mikondo ya bahari kwa hiyo wanaelea tu baharini wakisukumwa na mwendo wa maji.

neg:
Kilomita ya ujazo
Kwa mfano mjao wa bahari hutajwa kwa kipimo hiki. Bahari zote za dunia huhesabiwa kuwa na kiasi cha 1,385,990,800 km³ za maji.

neg:
Bahari kuu
Halijoto ya bahari na mikondo yake ni athira muhimu mno kwa ajili ya mabadiliko ya hali ya hewa.

neg:
Mirihi
Tambarare za kaskazini zina mchanga na vumbi nyingi. Maeneo haya yana rangi tofauti: mengine yanaonekana meusimeusi kwa darubini. Maeneo haya yaliaminiwa zamani ndiyo bahari, hivyo yaliitwa kwa jina la Kilatini "mare" (bahari) kama vile Mare Erythraeum au Mare Sirenum.

neg:
Meli za abiria Marekani
Meli ni chombo cha usafiri kitembeacho majini. Chombo hiki hutumika hasa katika kusafirisha mizigo mizito kama vile magari na vitu vingine vingi, lakini hata kusafiriha watu.

neg:
Boti
Boti ni chombo cha usafiri kwenye maji ambacho kinaweza kuwa na ukubwa mbalimbali lakini ni kidogo kuliko meli kulingana na ukubwa, ukubwa na mizigo au uwezo wa abiria.

neg:
Rasi Agulhas
Ni mpaka kati ya maji za Atlantiki na Bahari Hindi na mstari unaoelekea kusini kutoka hapa umekubaliwa na Shirika la Kimataifa la Hidrografia kuwa mpaka kati ya bahari hizi mbili.

neg:
Mwari
Wari (pia miari au wali) ni ndege wakubwa wa maji wa jenasi "Pelecanus", jenasi pekee ya familia Pelecanidae, wenye domo kubwa na rangi nyeupe au kijivu. Ndege hawa huvua samaki kwa kundi. Domo lao la chini ni ngozi inayoweza kunyoka na kuumba mfuko ili kuuwekea samaki kwa kitambo. Jike huyataga mayai mawili ardhini au kwa tago la matete na matawi kati ya matete, juu ya mti mrefu au juu ya mwamba wa bahari.

neg:
Nyambizi
Nyambizi (pia: sabmarini) ni meli na mara nyingi manowari inayosafiri chini ya maji.

neg:
Bahari
Katika matumizi ya kawaida, neno "bahari" humaanisha pia eneo la pekee ambalo ni sehemu ya bahari kuu inayogawiwa na mabara katika pande tatu kubwa:

neg:
Bahari ya Eritrea
Bahari ya Eritrea (Kigiriki ερυθρά θάλασσα, erythrá thálassa) ni jina la kale la Bahari ya Shamu na Bahari Hindi. Neno "erythra" katika lugha ya Kigiriki inamaanisha rangi nyekundu ("thalassa" = bahari). Hivyo bahari ile iliitwa kwa jina kama "Bahari Nyekundu" (linganisha Kiing. "Red Sea"). Inasemekana ya kwamba jina hili limetokana na aina ya mwani unaoonyesha rangi hiyo wakati mwingine.

neg:
Maji
Kikemia maji ni kampaundi ya elementi za oksijeni na hidrojeni, ikiunganisha atomi mbili za hidrojeni na atomi moja ya oksijeni kuwa molekuli ya HO au maji.

neg:
Atlantiki
Atlantiki ni bahari kubwa inayotenganisha Amerika upande wa magharibi na Afrika na Ulaya upande wa mashariki. Eneo lake ni kilometa za mraba 106,200,000 au sehemu ya tano ya uso wa dunia pamoja na bahari za pembeni kama bahari ya Baltiki na Mediteranea. Hivyo ni bahari kubwa ya pili duniani baada ya Pasifiki. Bila bahari hizi za pembeni eneo lake ni kilometa za mraba 82,400,000.

neg:
Bahari ya Kusini
Sehemu zake karibu na pwani hufunikwa na barafu inayokua wakati wa baridi. Katika miezi ya joto vipande vikubwa vya barafu huvunjika na kuelea katika maji kama siwa barafu ambako ni hatari kwa ajili ya meli lakini zinayeyuka polepüole kadri jinsi zinavyofika maji yasiyo baridi tena.

neg:
Maji ya chumvi
Kwa wastani, maji katika bahari ya dunia ina chumvi kwa karibu 3.5% (35 g / L, 599 mM). Hii ina maana kwamba kila kilo ("takriban lita moja na kiasi") ya maji ya bahari ina takriban 35 gramu (1.2 oz) ya chumvi zilizoharibiwa (Zaidi ya sodiamu (Na+) Na kloridi (Cl-) Ions). Wastani wa wiani juu ya uso ni 1.025 kg / L. Maji ya bahari ni denser kuliko maji safi na maji safi yana ("wiani 1.0 kg / L saa 4 ° C (39 ° F)") kwa sababu chumvi zilizoharibiwa huongeza wingi kwa kiasi kikubwa. Sehemu ya kufungia ya maji ya bahari inapungua kama ongezeko la chumvi linapo ongezeka. Katika salinity ya kawaida, inafungia saa 2 ° C (28 ° F). Maji ya bahari ya baridi ("katika hali ya kioevu") ilikuwa mwaka 2010, katika mkondo chini ya glacier ya Antarctic, na kipimo cha -2.6 ° C (27.3 ° F). Maji ya bahari ya pH ni kawaida kwa kiwango cha kati ya 7.5 na 8.4. Hata hivyo, hakuna kiwango cha pH kinachokubaliwa kwa kiwango kikubwa kwa maji ya bahari na tofauti kati ya vipimo kulingana na mizani tofauti ya kumbukumbu inaweza kuwa hadi vipimo 0.14.

neg:
Bahari za China
Bahari za China ni mfululizo wa bahari za pembeni katika Pasifiki ya magharibi, karibu na China.

neg:
Bari
Bari ni sumu kali kwa miili ya wanadamu na wanyama. Lakini kuna pia kampaundi ambazo haziyeyuki kabisa katika maji kama vile sulfati ya bari BaSO (inayotokea kama madini kwa jina bariti).

neg:
Uchafuzi wa bahari
Shughuli hizi mara nyingi hutokana na binadamu mwenyewe, katika hali ya kujitafutia riziki za kila siku, hususani katika kipindi hiki cha ukuaji wa teknolojia za viwanda, na mara nyingi huwa ni za uvuvi baharini pamoja na zile ambazo hufanyika karibu au pembezoni mwa bahari husika.

neg:
Wimbi
Wimbi kwa lugha ya kawaida ni mwendo unaonekana kwenye uso wa maji tukitembea ufukoni mwa bahari. Kwa lugha ya fizikia wimbi halihusu maji pekee bali ni jambo linaloweza kutokea katika kila kitu.

neg:
Ibada
Uislamu unaona ibada kuwa lengo lenyewe la uumbaji wa binadamu na majini. Katika karne ya 13 mwanachuo Ibn Taymiyyah aliieleza ibada ni "neno pana linalojumlisha kila jambo ambalo Allah analipenda na anapendezwa nalo - lile usemi au matendo, ya nje na ya ndani".

neg:
Mfereji wa bahari
Kwa hiyo mazingira ya mifereji ya bahari yana mitetemeko ya ardhi ya mara kwa mara pamoja na tsunami zinazotokana na mitetemeko hiyo.

neg:
Madhara ya ongezeko la joto duniani
Bahari huingiza joto kutoka jua, huku barafu ikimulika mianga ya jua hadi nafasi ya angani. Kwa hivyo, barafu ya baharini inayorudi nyuma itaruhusu jua kuongeza joto katika maji ya bahari ambayo sasa yameachwa wazi, hivyo kuongeza kiwango cha ongezeko la joto Duniani. Mbinu ni sawa kama ya gari nyeusi inayokuwa moto haraka zaidi inapokaa katika jua kuliko gari nyeuzi. Badiliko hili la kumulika joto la jua pia ndiyo sababu kuu mbona Jopo la Kimataifa la Mabadiliko ya Hali ya Anga linatabiri kuwa vipimo vya joto katika pembe ya kasakazini mwa Dunia itaongezeka kwa kiasi mara mbili ikilinganishwa na maeneo mengine Duniani. Mnamo tarehe Septemba mwaka wa 2007, eneo la barafu katika bahari ya Aktiki lilifika nusu ya ukubwa wake ikilinganishwa na ukubwa wa wastani wa majira ya kiangazi mchache zaidi kati ya mwaka wa 1979 na 2000. Pia mnamo mwezi Septemba mwaka wa 2007, barafu ya eneo la Bahari ya Aktiki Arctic ilirudi nyuma kiasi kwamba iliruhusu barabara ya kaskazini magharibi kuweza kupitika na meli kwa mara ya kwanza katika historia iliyorekodiwa. The record losses of 2007 and 2008 may, however, be temporary.
Mark Serreze wa Kituo cha Marekani cha Theluji na Barafu kinatazama mwaka wa 2030 kama "mwaka ambapo kofia ya barafu ya eneo la Akitiki itakuwa bila barafu. Ongezeko la joto Duniani katika maeneo ya ncha za Dunia halitarajiki kufanyika katika eneo la Ulmwengu wa Kusini. Barafu ya bahari ya Antaktiki ilifikia kiwango chake cha juu zaidi kilichorekodiwa tangu mwanzo wa uchunguzi mnamo mwaka wa 1979, lakini faida kutokana na barafu katika eneo la kusini ni inazidiwa na hasara katika eneo la kaskazini. Mwenendo wa barafu ya bahari Duniani, huku ncha za Dunia za Ulimwengu wa kaskazini na kusini zikijumuishwa zinaonyesha upungufu wazi.

neg:
Wangwa
Wangwa ni eneo la maji lililotengwa na bahari lakini kuna njia kwa maji kuingia na kutoka. Kama wangwa uko kwenye pwani na mito inaishia humo maji yake ni mchanganyiko wa maji ya chumvi na maji matamu. Kama wangwa haupokei maji ya mto na pia kuna njia nyembamba upande wa bahari tu inawezekana maji yake huwa na kiwango cha juu cha chumvi kutokana na uvukizaji.

neg:
Bahari ya Chumvi
Kiasi hicho kikubwa cha chumvi kimezuia kuwepo kwa samaki ndani yake; uhai pekee ni aina za bakteria na algae.

neg:
Madini
Madini (Kiarabu معدن "ma'adan") ni dutu mango inayopatikana duniani kiasili. Madini huwa na tabia maalumu wa kikemia, si mata ogania na mara nyingi huwa na muundo wa fuwele (kristali). Kwa lugha nyingine: Madini ni elementi au kampaundi ya kikemia inayoonyesha umbo la fuwele na ambayo imejitokeza kutokana na mchakato wa kijiolojia.

neg:
Maji kujaa na kupwa
Maji kujaa na kupwa ni mabadiliko ya uwiano wa bahari unaopanda na kushuka kila siku. "Maji kujaa" ni hali ya juu na "maji kupwa" ni hali ya chini ya maji ya bahari. Tofauti kati ya hali hizi inaweza kufikia hadi mita kadhaa.

neg:
Wimbi
Kwa maana hii wimbi ni vurugo endelevu au mbembeo unaopanuka katika mata au kwenye uga ya nishati. Mawimbi ya bahari kwenye ufuko yanaweza kutokana na dhoruba iliyopuliza maji kilomita elfu kadhaa kutoka mahali tunapoyaona. Kwa hiyo kimsingi kila wimbi ni mwendo wa nishati (si ya mata) unaoendelea kwa njia ya mtetemo au mbembeo. Lakini mawimbi ya maji ni sehemu ndogo tu ya mawimbi kwa jumla.

neg:
Tengamaji
Tengamaji (ing. "drainage divide") ni sehemu za juu zinazotenganisha beseni za mito inayokusanya maji ya eneo fulani. Kila upande wa tengamaji maji yote hutirikika kuelekea mto mkubwa unaobeba maji hadi baharini, au kwenda ziwa fulani mfano Ziwa Chad, Bahari ya Kaspi lisilo na uhusiano na bahari.

neg:
Barafu
Barafu ni maji yaliyoganda. Maji huganda yakishikwa na baridi na kufikia 0 °C.

neg:
Mlango wa bahari
Mlango wa aina hii mara nyingi ni njia muhimu ya mawasiliano, usafiri na biashara. Milango ya bahari ina pia umuhimu wa kijeshi kwa sababu anayetawala mlango ana nafasi ya kuzuia au kuruhusu wengine watumie ama wasitumie njia hiyo.

neg:
Sitaha
Sitaha ni uso wa juu wa meli. Ni dari juu ya bodi ya meli.

neg:
Sayari
Sayari (kwa Kiingereza "planet") ni kiolwa kikubwa cha angani linalozunguka jua (au nyota nyingine) na kung'aa kutokana na nuru ya jua iliyoakisiwa, tofauti na nyota na jua zinazong'aa peke yake. Kwa macho inaonekana kama nyota, lakini baada ya kuitazama kwa muda wa mwaka inaonekana inabadilisha mahali pake angani, tofauti na nyota kwa jumla.

neg:
Mlango wa bahari
Mlango wa bahari (pia: mlangobahari) ni mahali ambako magimba mawili ya nchi kavu hukaribiana kwa pwani zao na kuacha nafasi kwa ajili ya bahari.

neg:
Ugonjwa
Ugonjwa (pia "maradhi") ni hali ya mvurugo katika utendaji wa kawaida wa shughuli za mwili na roho inayoathiri vibaya starehe ya kiumbehai. Hakuna tofauti kamili baina ya ugonjwa na hali ya kujisikia vibaya.

neg:
Bahari ya pembeni
Bahari ya pembeni ni sehemu ya bahari kubwa fulani inayotengwa nayo kwa kiasi fulani cha nchi kavu, kama rasi, visiwa au funguvisiwa pamoja na miinuko iliyopo chini ya maji.

neg:
Bahari kuu
Wakati mwingine Bahari ya Aktiki na Bahari ya Antaktiki hutajwa kama bahari kuu ("oceans") za pekee.

neg:
Bahari Nyeusi
Bahari Nyeusi ni bahari ya pembeni ya Mediteranea inayozungukwa na nchi kavu pande zote iliyoko kati ya Ulaya ya Mashariki na Asia ya Magharibi. Imeunganishwa na Bahari ya Mediteranea kwa njia ya Bahari ya Marmara pamoja na milango ya bahari ya Bosporus na Dardaneli. Ina eneo la takriban 424,000 km² na kina hadi 2,244 m.

neg:
Bahari ya Kusini
Bahari ya Kusini (pia: Bahari ya Antaktiki) ni jina jipya katika jiografia. Linamaanisha maji yote kusini ya latitudo ya 60 yanayozunguka bara la Antaktiki.

neg:
Madhara ya ongezeko la joto duniani
Jukumu la bahari katika ongezeko la joto Duniani ni la utata. Bahari hutumika kama eneo ambapo kaboni monoksaidi huingia, na kuchukua nyingi ambayo ingebaki katika anga, lakini ongezeko la CO limesababisha aside kuongezeka baharini. Aidha, kadiri kiwango cha joto cha bahari kinavyongezeka, zinashindwa kuchukua ndani CO nyingi. Ongezeko la joto Duniani inatabiriwa kuwa na athari nyingi kwa bahari. Baadhi ya athari zinazoendelea ni ongezeko la eneo la bahari lenye maji kwa sababu ya upanuzi unaosababishwa na joto na kuyeyuka kwa theluji na mabati ya barafu, na kuongezeka kwa joto katika uso wa bahari, hivyo kusababisha ongezeko la tofauti za vipimo vya joto. Athari zingine zinazowezekana ni kubadilika kwa mzunguko wa bahari katika eneo kubwa.

neg:
Bahari ya Mediteranea
Katika lugha ya Biblia Kiebrania iliitwa "Bahari ya Magharibi" au "Bahari Kuu"; Waroma wa Kale waliotwala nchi zote zinazopakana na Bahari ya Mediteranea waliita "mare nostrum" yaani "bahari yetu". Waarabu na Waturuki wanaiita "Bahari Nyeupe" (Kitur. Akdeniz au Kiarab. البحر الأبيض al-baHr-al-abyaD)

neg:
Bara
Kwa macho ya jiolojia “bara” ni pana kuliko nchi kavu tu: inaweza kutaja pia maeneo ya tako la bara yaliyo chini ya maji yasiyo na kina kikubwa pamoja na visiwa vya sehemu hizi. Kwa mtazamo huu visiwa vya Britania na Eire ni sehemu ya Ulaya na vivyo hivyo Autralia na Guinea Mpya ni bara moja.

neg:
Bahari ya Kusini
Katika eneo hili maji ya Bahari ya Atlantiki, Bahari Hindi na Pasifiki hukutana na kuingiliana. Kwa muda mrefu wataalamu wa Shirika la Kimataifa la Hidrografia walihesabu eneo kama vitengo vya kusini vya bahari tatu kubwa lakini katika karne ya 20 wazo la kuitazama kama bahari ya pekee imesambaa na Bahari ya Kusini imerudi kwenye ramani.

neg:
Bata-bahari
Mabata-bahari ni ndege wa maji wa nusufamilia ya Merginae katika familia ya Anatidae. Mabata hawa wanaishi baharini hasa nje ya majira ya kuzaa. Wengi wana tezi za chumvi maalum ambazo zinawawezesha kuvumilia maji ya bahari. Mabata-domomeno hupenda zaidi mazingira ya mito.

neg:
Usawa bahari wastani
Usawa wa wastani wa maji ya bahari hutumika kama kipimo cha kulinganisha kimo cha mahali duniani toka usawa wa bahari. Hali halisi usawa wa bahari hubadilika kati ya mahali na mahali na muda hadi muda. Kwa hiyo kuna kadirio la wastani wa vipimo hivyo inayotumika kuwa usawa bahari wastani.

neg:
Bahari ya Kaskazini
Mabandari makubwa ni Rotterdam, Hamburg, Bremen na Antwerpen. Bahari ya Kaskazini ni kati ya bahari zinazopitiwa na meli nyingi duniani; zaidi ya robo ya usafiri wote wa baharini wa dunia unatokea hapo.

neg:
Nguva
Nguva (ing.: Sirenia) ni wanyama wakubwa wanaoishi baharini. Hata hivyo ni mamalia wanaozaa watoto walio hai na kuwalisha kwa maziwa. Nguva huwa na mikono ya mbele na mkia wenye umbo la pembetatu. Wanaishi kwenye pwani za Bahari ya Hindi, Bahari ya Karibi, Afrika ya Magharibi na mto wa Amazonas. Wanaweza kufikia urefu wa mita 2.5 hadi 4 na uzito wa kg 1,500.

neg:
Bahari ya Mediteranea
Bahari ya Mediteranea (pia: Bahari ya Kati) ni bahari ya pembeni ya Atlantiki kati ya mabara ya Afrika, Ulaya na Asia ya Magharibi. Eneo lake ni takriban milioni 2,5 km². Kina chake kirefu ni 5,267 m. Ina kanda ya hali ya hewa ya pekee pamoja na mimea na wanyama.

neg:
Samaki
Samaki ni wanyama wenye damu baridi wanaoishi kwenye maji ya mito, mabwawa, maziwa au bahari.

neg:
Bahari
Tangu zamani bahari ni njia kuu za mawasiliano ya kimataifa. Hadi leo asilimia 92 ya mizigo yote hubebwa kwa meli baharini kati ya bandari.

neg:
Maji
Jina la maji hutumika hasa kwa hali ya kiowevu ya HO. Hali mango huitwa barafu na hali ya gesi huitwa mvuke. Yenyewe hayana rangi wala ladha au harufu.


query: Nani rais wa kwanza Ethiopia?

pos:
Ethiopia
Serikali ya Majimbo ya Demokrasia ya Jamhuri ya Ethiopia ilichukua mamlaka mnamo Agosti 1995. Rais wa kwanza Negasso Gidada. EPRDF ikaongoza serikali na Waziri Mkuu Meles Zenawi ambaye aliunga mkono majimbo ya kikabila, na kuwapa madaraka viongozi wa kikabila. Ethiopia sasa ina majimbo 9 ambayo yana serikali ya madaraka ya shirika, na hata majimbo haya yanakubaliwa kutoza ushuru na kutumia akiba ya ushuru. Hata hivyo, uhuru wa habari na kisiasa bado umefinywa.

pos:
Historia ya Ethiopia
Serikali ya Majimbo ya Demokrasia ya Jamhuri ya Ethiopia ilichukua mamlaka mnamo Agosti 1995. Rais wa kwanza Negasso Gidada. EPRDF ikaongoza serikali na Waziri Mkuu Meles Zenawi ambaye ameunga mkono majimbo ya kikabila, na kuwapa madaraka viongozi wa kikabila. Ethiopia sasa ina maeneo 9 ambayo yana serikali ya madaraka ya shirika, na hata majimbo haya yanakubaliwa kutoza ushuru na kutumia akiba ya ushuru. Hii aina ya serikali imefanya Waethiopia kupata uhuru wa siasa lakini Uhuru wa idhaa na gazeti bado umefinyiliwa.

neg:
Ethiopia
Mnamo 5 Septemba 2005, Kamisheni ya Uchaguzi Ethiopia, ilitoa matokeo na kusema kwamba (EPRDF) kashinda uchaguzi na kwa hiyo iongoze serikali. Lakini vyama vya upinzani viliongezea viti bungeni kutoka 12 mpaka 176. Muungano wa umoja na demokrasia ulishinda viti vyote vya Addis Ababa, kwa Bunge la Taifa na Baraza la mtaala.

neg:
Frumensyo
Siku moja Frumensyo aliomba ruhusa ya mfalme aende nyumbani kuangalia kama wazazi wake bado wanaishi. Mfalme akamruhusu akamwomba atafute kule walimu wanaoweza kufundisha elimu aliyokuwa nayo Frumensyo pamoja na imani ya Kikristo. Frumensyo akamwendea Askofu Mkuu wa Misri aliyemweka wakfu kuwa askofu kwa ajili ya Waethiopia. Hivyo Kanisa lilianza katika nyanda za juu za Ethiopia. Mfalme Ezana akabatizwa akifuatwa na watu wengi wa makao makuu.

neg:
Historia ya Eritrea
Vita vya uhuru viliisha mwaka 1991, Waeritrea na waasi Waethiopia kutoka Tigray walishinda jeshi la Ethiopia na kuteka Addis Ababa; serikali ya Derg ikaanguka miaka miwili baadaye.

neg:
Historia ya Ethiopia
Historia ya Ethiopia inahusu eneo la Afrika Mashariki ambalo wakazi wake leo wanaunda Jamhuri ya Shirikisho ya Ethiopia.

neg:
Mengistu Haile Mariam
Tangu ziara yake ya Marekani kama meja kabla ya mapinduzi Mengistu alisoma vitabu vya kikomunisti akaendelea kujiona kama mfuasi wa itikadi ya Marx na Lenin. Hapo alitumia madaraka yake kuelekeza Ethiopia kwenye njia ya kikomunisti.

neg:
Ellen Johnson-Sirleaf
Johnson amekuwa Rais wa kwanza mwanamke barani Afrika. Hata hivyo yeye sio mwanamke wa kwanza kuongoza nchi barani Afrika. Malikia Zauditu wa Ethiopia aliongoza nchi yake kwa miaka 13 toka mwaka 1917 hadi 1930. Ruth Perry ni mwanamke wa kwanza Afrika kuwa mkuu wa nchi pale alipokuwa mwenyekiti wa urais wa pamoja wa jamhuri ya Liberia toka mwaka 1996 hadi 1997.

neg:
Anwar Sadat
Mwaka 1973 aliongoza Misri katika Vita ya Yom Kippur dhidi ya Israeli akafaulu kurudisha rasi ya Sinai kutoka utawala wa Israeli. Kufaulu hapo kulimfanya shujaa wa taifa akatumia heshima hii kwa majadiliano na Israeli na mkataba wa amani wa mwaka kati ya Misri na Israel. Mwaka 1977 Sadat alikuwa rais wa kwanza wa nchi ya Kiarabu aliyefika mwenyewe nchini Israel na kuhutubia bunge la Knesset.

neg:
Ethiopia
Ethiopia ndiyo Nyumba ya kiroho ya Mwendo wa Rastafari, ambao wanaamini Ethiopia ni Zion. Warastafari wamuona mfalme Haile Selassie I kama Yesu.

neg:
Gianfranco Chiarini
Chiarini amendeleza upishi wake huko uispania, Bara europa na Bara Africa, Asia, Australia, New Zealand na Oceania. Huko Africa chiarini alifanya kazi katika hoteli za kifahari Starwood hotels, Mashariki mwa Africa; Sheraton Addis, ambayo ni moja yazo Starwood hotels. Ethiopia inajulikana kama nchiya ubalozi bara la africa, Sababu hio bwana Chiarini aliweza kukutana na marais wana siasa, mabalozi wa bara la Africa would cross.

neg:
Haile Mariam Desalegne
Baada ya kumaliza shule ya sekondari alihamia Addis Ababa aliposoma uhandisi hadi digrii ya kwanza. Alirudi katika kusini ya nchi akafanya kazi kwenye taasisi ya teknolojia ya maji huko Arba Minch. 1990 alitumwa kwa masomo ya juu kwenda Tampere, Ufini aliposoma hadi digrii ya pili akarudi kama master in sanitation engineering. Akaendelea kufanya kazi ya taasisi ya teknolojia ya maji hadi kuwa mkuu wake. Wakati wa kupanda ngazi katika taasisi alijiunga na chama tawala cha Ethiopia EPRDF.

neg:
Ethiopia
Maandamano yalizuka tena mitaani 1 Novemba, ambapo vyama vya upinzani viliitisha mgomo kwa jumla na pia kwa Bunge mpya, wakatae matokeo ya uchaguzi. Polisi tena walijaribu kuzuia maandamano hayo na watu 42 wakafa kwa misukosuko mjini Addis Ababa. Polisi saba pia wakafa na mwingine pia kafa kutokana na majeruhi ya mlipuko wa bomu. Tope la watu walishikwa na kufungwa jela. Februari 2006 watu elfu sita bado walikuwa jela wakingoja hukumu Machi.

neg:
Haile Selassie
Haile Selassie (23 Julai 1892 – 27 Agosti 1975) alikuwa Kaisari au Negus Negeste wa Ethiopia. Alizaliwa katika kijiji kiitwacho Ejersa. Kabla ya kuwa mfalme aliitwa Ras Tafari Makonnen. Jina lake la kifalme lina maana ya "Utukufu wa Utatu (Mtakatifu)". Pia anafahamika kwa jina la "Simba wa Yuda, Mfalme wa wafalme" (H.I.M).

neg:
Historia ya Ethiopia
Mwaka 1994, Ethiopia kaiweka Katiba mpya ambayo ilileta uchaguzi wa kidemokrasia.

neg:
Ethiopia
Kutoka 1991, Ethiopia imetafuta urafiki zaidi na Marekani na Umoja wa Ulaya, ili kuweza kukopa fedha za kusaidia uchumi wake na pia kutoka Benki ya Dunia.

neg:
Chuo Kikuu cha Addis Ababa
Addis Ababa University ni chuo kikuu nchini Ethiopia. Awali iilijulikana kwa jina "Chuo na Chuo Kikuu cha Addis Ababa" katika uanzilishi chake, kisha kikabadilishwa jina kwa ajili ya kaizari wa Ethiopia Haile Selassie I mwaka 1962,na kupokea jina linaloyumika leo hii mwaka wa 1975.

neg:
Negus Negesti
Negus Negesti ilikuwa cheo cha mfalme mkuu au Kaisari wa Ethiopia. Maana yake ni "mfalme wa wafalme".

neg:
Negus Negesti
Negus Negesti wa mwisho alikuwa Haile Selassie kati ya 1930 hadi 1974 alipopinduliwa katika mapinduzi yaliyomaliza utawala wa kifalme katika Ethiopia.

neg:
Ethiopia
Kiongozi wa kabila la Agaw alimwoa binti wa mfalme wa mwisho wa Aksum akaanzisha nasaba ya Zagwe na kuunda upya ufalme wa Kikristo katika nyanda za juu. Kitovu cha ufalme huu kilipelekwa zaidi mbali na pwani.

neg:
Bendera ya Ethiopia
Bendera ya Ethiopia mara nyingi inatajwa kuwa bendera ya kwanza ya kiafrika. Rangi zake ni kijani kibichi, njano na nyekundu. Kutokana na sifa za Ethiopia za kuwa nchi ya pekee katika Afrika iliyojitetea dhidi ya uvamizi wa ukoloni. Rangi zake zilikuwa kama alama ya umoja na uhuru wa Afrika zikatumika kama rangi za Umoja wa Afrika katika bendera za nchi nyingi za Kiafrika.

neg:
Historia ya Ethiopia
Ilifuata milki kubwa ya Aksum, iliyoanzishwa wakati wa kuzaliwa Yesu. Ufalme wa Aksum ulikuwa milki ya kwanza kutawala maeneo makubwa ya Ethiopia. Nabii Mwajemi Mani aliuweka Ufalme wa Aksum kwa utukufu sawa na Roma, Uajemii na Uchina kama nchi zilizokuwa na nguvu duniani karne ya 3 BK, wakati yeye alipoishi.

neg:
Ethiopia
Mwaka 1993 jimbo la Eritrea likawa huru kutoka Ethiopia, kufuatia kura ya maoni iliyofanywa ili kumaliza vita hivyo vilivyodumu miaka 20, mmojawapo kati ya migogoro ya muda mrefu zaidi Afrika.

neg:
Historia ya Eritrea
Mfalme wa Ethiopia, Haile Selassie hakupendezwa na utaratibu huoː alilenga kuunganisha tena Eritrea na Ethiopia na kwa mbinu mbalimbali alipata kura ya bunge la Eritrea ya kujivunja na kuwa jimbo la Ethiopia (1962).

neg:
Historia ya Ethiopia
Uchaguzi wa Ethiopia uliendekeza wanabaraza kwa viti 547 Bungeni. Baraza hilo la bunge lilijumuika Juni 1994 na kupitisha katiba mpya ya Jimbo la Demokrasia ya Jamhuri ya Ethiopia mnamo Desemba 1994. Uchaguzi huu ulikuwa wa kwanza kuchagua wanabaraza wa kitaifa kwa sifa bungeni na wanabaraza wa majimbo mnamo Mei na Juni 1995. Vyama vingi vya upinzani viligoma kushiriki uchaguzi. Ushindi ulichukuliwa na Chama cha Mapinduzi cha Kidemokrasi cha Watu wa Ethiopia (EPRDF). Umoja wa Mataifa ukasema vyama vya upinzani vingeweza kushiriki uchaguzi kama zingetaka.

neg:
Ezana
Yeye alimchagua Frumensyo, mlezi wake wa utotoni kutoka Lebanoni, kuwa mkuu wa Kanisa la Ethiopia. Ni kwamba mwaka 316 hivi, wakati alipotawala Kaisari Konstantino Mkuu kule Roma, meli moja ilikuwa safarini kutoka Shamu kwenda Bara Hindi ikaharibika kwenye pwani ya Ethiopia. Vijana wawili waliokolewa wakapelekwa mbele ya mfalme kule Aksum.

neg:
Addis Ababa
Mji huu uko kwa tako la Mlima Entoto na ni makazi maalum ya Chuo Kikuu cha Addis Ababa. Chuo Kikuu cha Addis Ababa kilijulikana kama Chuo Kikuu cha Haile Selassie I, kutokana na jina la Mfalme wa mwisho wa Ethiopia, ambaye alitoa jumba la mfalme (Jumba Guenete Leul) liwe makao maalum ya Chuo Kikuu cha Addis Ababa mwaka wa 1961.

neg:
Ethiopia
Ethiopia ni moja ya nchi mbili za Afrika ambazo hazikutawaliwa na wakoloni wakati walipong’ang’ania Afrika. Nchi nyingine ni Liberia. Kabla ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia Ethiopia ilivamiwa na Waitalia (1936) lakini ilipata uhuru wake tena baada ya miaka michache.

neg:
Negus
Cheo hiki kilitumiwa katika historia ya Ethiopia na watawala mbalimbali wa majimbo kwa mfano wa Shewa, Gonder, Tigray na Gojam. Mtawala mkuu wa Ethiopia alitumia cheo cha "Negus Negesti" "(pia: "Negusa Nagast" au mfalme wa wafalme)" kinacholingana na "Kaisari".

neg:
Historia ya Jamhuri ya Afrika ya Kati
Mwaka wa 1993, kura za kidemokrasia za kwanza zilifanywa na kumchagua Ange-Félix Patassé kuwa Rais. Lakini Rais Patassé alipinduliwa na Jenerali François Bozizé mwaka wa 2003. Baadaye huyo alishinda uchaguzi mnamo Mei 2005 na kuiongoza nchi mpaka Machi 2013 alipolazimika kukimbia.

neg:
Ethiopia
Ufalme wa Aksum ulikuwa milki na nchi ya kwanza kukubali Ukristo, ambapo askofu Frumentius wa Taya, aliyetumwa na Atanasi wa Aleksandria kuiinjilisha nchi, alimuongoa Ezana wa Aksum katika karne ya 4.

neg:
Mengistu Haile Mariam
Chama cha wafanyakazi wa Ethiopia kilianzishwa mwaka 1984 kikiwa chama cha pekee kilichoongozwa na kamati kuu. Mengistu alikuwa mwenyekiti wa chama na pia rais wa nchi tangu 10 Septemba 1987. Jina la nchi lilibadilishwa kuwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Watu wa Ethiopia.

neg:
Historia ya Ethiopia
Katika Uchaguzi wa Ethiopia, 2005 EPRDF ilitokea iking’ang’ania uongozi.
Tarehe za kwanza za Juni na tena Novemba, polisi kwa amri ya EPRDF wakafyatua risasi na kuua watu kwa maandamano yaliyokuwa yakipinga matokeo ya kura.

neg:
Ethiopia
Nasaba hii ilipinduliwa mnamo 1270 na Yekuno Amlak aliyetumia jina la kifalme Tasfa Iyasus. Alianzisha nasaba iliyojiita "Wa Suleimani" kwa kudai ilikuwa ukoo wa mwana wa mfalme Suleimani na malkia wa Sheba. Tasfa Iyasus alitumia cheo cha Negus Negesti ("Mfalme wa Wafalme").

neg:
Zauditu wa Ethiopia
Zauditu (29 Aprili 1876 – 2 Aprili 1930) alikuwa malkia mtawala wa Uhabeshi kuanzia 27 Septemba 1916 hadi kifo chake. Alimfuata Iyasu V. Jina lake la kubatizwa lilikuwa "Askala Maryam". Alikuwa mtoto wa kwanza wa Menelik II. Mwanzoni utawala wake ulisumbuliwa na uasi wa Iyasu aliyekuwa ameuzuliwa. Malkia huyu anajulikana kwa jinsi alivyopenda dini na alivyokuwa mpinzani mkubwa wa mabadiliko aliyokuwa akiyafanya Ras Tafari Makonnen. Zauditu aligombana sana naye Makonnen, kuhusu mambo ya siasa lakini alishindwa. Naye Tafari alimfuata kama mfalme chini ya jina la Haile Selassie.

neg:
Waamhara
Tangu mwaka 1974, baada ya mapinduzi ya Ethiopia na kuondolewa kwa utawala wa wakuu wa ardhi, watu wa kabila la Amhara wamekuwa makini sana katika umilikaji wa ardhi. Baada ya mwaka 1974, watawala wa ardhi waliondolewa na nafasi zao kuchuliwa na viongozi wa serikali ambao pia walifanya kazi zilezile.

neg:
Historia ya Ethiopia
Karne ya 20 miaka ya kwanzakwanza ilimilikiwa na Mfalme Haile Selassie I, aliyechukua nafasi ya kuendeleza Ethiopia mpaka uongozi wake ulipokatizwa kwa Vita vya pili vya Uhabeshi na Waitalia (1936). Waingereza na wazalendo wa Jeshi la Ethiopia wakakomboa nchi mwaka 1941, na Waingereza kukiri madaraka ya Ethiopia kwa mkataba wa Uingereza na Ethiopia mnamo Desemba 1944.

neg:
Historia ya Ethiopia
Uchaguzi mwingine wa Ethiopia ulikuwa tarehe 15 Mei 2005, ambao ulivutia wapigakura kiasi cha juu zaidi, asilimia 90% ya wananchi waliojiandikisha. Watazamaji wa Umoja wa Ulaya walidai uchaguzi haujafikia kiwango cha kimataifa, lakini Umoja wa Afrika ulitoa ripoti tarehe 14 Septemba kwamba Waethiopia walionyesha kujitokeza na adabu ya kidemokrasia, halafu tarehe 15 Septemba, US Carter Center, ikasema matokeo ya uchaguzi yaaminika na kuonyesha ushindani wa kisiasa. Uangalizi na ushuhuda wote ulimalizia kuranki Uchaguzi wa Ethiopia na kesi nyingine waipa, asilimia 64% ya matokeo mazuri, na vizuri zaidi kulingana na kesi nyingine 24%.

neg:
Historia ya Ethiopia
Mwaka 1998 magombano ya mipaka na Eritrea yalileta Vita vya Eritrea na Ethiopia ambayo ilidumu hadi Juni 2000. Vita hivi vilileta uvivu wa uchumi na nguvu ya muungano unaongoza nchi.

neg:
Wagikuyu
Mwaka 1961, Jomo Kenyatta aliachiliwa huru na kuwa rais wa kwanza wa Jamhuri ya Kenya mwaka 1964. Tangu mwaka huo, Wakikuyu wametoa marais watatu wa Kenya, ikiwemo Emilio Stanley Mwai Kibaki na Uhuru Muigai Kenyatta.

neg:
Haile Selassie
Kwa njia hii Ras Tafari akawa kiongozi muhimu zaidi nchini. 1928 Zauditu akampa cheo cha negus chini yake mwenyewe. Baada ya kifo cha Zauditu 1930 Ras Tafari akapokea taji na cheo cha Negus Negeste (au mfalme wa wafalme) wa Ethiopia akajiita Haile Selassie.

neg:
Historia ya Eritrea
Mwaka huo Umoja wa Mataifa ulikabidhi Eritrea kwa Ethiopia kama eneo la pekee lenye serikali na bunge lake katika shirikisho.

neg:
Historia ya Ethiopia
Mwaka 1993, jimbo la Eritrea ukawa huru kutoka Ethiopia, kufuatia kura ya maoni iliyofanywa ili kumaliza vita hii iliyodumu miaka 20, mojawapo kati ya migogoro ya muda mrefu zaidi Afrika.

neg:
Historia ya Ethiopia
Haya yalizua magombano kati ya Waethiopia na Waitalia na Vita vya Adowa mwaka 1896, ambapo Waethiopia walishtua dunia kwa kupiga nguvu za wakoloni na kulinda madaraka yao kwa uongozi wa Menelik II. Italia na Ethiopia zilisaini mkataba wa amani tarehe 26 Oktoba 1896.

neg:
Kisoli (ukoo)
Kwao Amlak alidai kuwa wazaliwa wa kiume wa moja kwa moja kutoka kwenye nyumba ya kifalme ya kale [Axum]] ambayo Zagwes imebadilishwa kwenye kiti cha enzi. Menelik II wa Ethiopia Menelik II, na baadaye binti yake Zewditu I, ndiye wa mwisho wa wafalme wa Ethiopia ambao wangeweza kudai wanaozaliwa moja kwa moja wa kiume wa Solomon wa Israel na Malkia wa Sheba (Iyasu V na Haile Selassie I walikuwa katika mke wa kike, Iyasu V kwa njia ya mama yake Shewarega Menelik, na Haile Selassie I kwa bibi ya baba yake, Tenagnework Sahle Selassie). Mstari wa kiume, kwa njia ya uzao wa mzazi wa Menelik Dejazmatch Taye Gulilat, bado ulikuwepo, lakini ulikuwa umepigwa kando kwa kiasi kikubwa kutokana na shida ya Menelik binafsi kwa tawi hili la familia yake.[ ref> Nasaba ya Sulemani iliendelea kutawala Ethiopia na kuvuruga kwache hadi mwaka wa 1974, wakati mfalme wa mwisho, Haile Selassie I, amewekwa. Familia ya kifalme kwa sasa haijaswali. Wajumbe wa familia huko Ethiopia wakati wa mapinduzi ya 1974 walifungwa; wengine waliuawa na wengine walihamishwa. Mnamo mwaka wa 1976, wajukuu kumi wa Haile Selassie I waliondolewa kutoka Ethiopia katika jitihada iliyofuata baadaye katika kitabu cha Jodie Collins yenye jina la " Neno la Kanuni: Catherine ". Wanawake wa nasaba waliachiliwa na serikali kutoka jela mwaka 1989, na wanaume hao waliachiliwa mwaka wa 1990. Wanachama kadhaa waliruhusiwa kuondoka nchini katikati ya 1990, na wengine waliondoka mwaka 1991 wakati wa kuanguka kwa Mfumo wa Kikomunisti. Wajumbe wengi wa familia ya Imperial tangu wakati huo wamerejea kuishi Ethiopia.

neg:
Historia ya Ethiopia
Lakini hii haikuzuia ukereketwa wa jimbo la Eritrea na Tigray, ambapo ukame wa mwaka 1985 na mapinduzi ya siasa hasa kwa Kambi za Ujamaa, zilileta uongozi wa Derg 1991 kukoma. Chama cha kukomboa Eritrea (EPLF) na Chama cha Mapinduzi cha Kidemokrasi Ethiopia (EPRDF), ziliungana kukomboa Ethiopia, wengi wa wanamgambo wakiwa wakombozi wa Eritrea.

neg:
George Weah
Kwenye uchaguzi wa urais mwaka 2005, Weah alishindwa kwenye raundi ya pili na rais wa kwanza mwanamke Afrika, Ellen Johnson Sirleaf. Uchaguzi uliofuata mwa mwaka 2011, Weah alipigania kiti cha umakamu wa rais kama mgombea mwenza wa Winston Tubman. Mwaka 2014, Weah alishinda kiti cha useneti kupitia chama cha Congress for Democratic Change kwenye Kaunti ya Montserrado.

neg:
Iyasu IV
Iyasu IV alikuwa mfalme wa Ethiopia kuanzia tarehe 18 Juni 1830 alipomfuata Gigar, hadi tarehe 18 Machi 1832 alipoondoshwa madarakani. Alikuwa mwana wa Solomon III. Aliyemfuata ni Gebre Krestos.

neg:
Ezana
Siku moja Frumensyo aliomba ruhusa ya mfalme aende nyumbani kuangalia kama wazazi wake bado wanaishi. Mfalme akamruhusu akamwomba atafute kule walimu wanaoweza kufundisha elimu aliyokuwa nayo Frumensyo pamoja na imani ya Kikristo. Frumensyo akamwendea Askofu Mkuu wa Misri aliyemweka wakfu kuwa askofu kwa ajili ya Waethiopia. Hivyo Kanisa lilianza katika nyanda za juu za Ethiopia. Mfalme Ezana akabatizwa akifuatwa na watu wengi wa makao makuu.

neg:
Kisoli (ukoo)
Nasaba ya Sulemani iliendelea kutawala Ethiopia na kuvuruga kwache hadi mwaka wa 1974, wakati mfalme wa mwisho, Haile Selassie I, amewekwa. Familia ya kifalme kwa sasa haijaswali. Wajumbe wa familia huko Ethiopia wakati wa mapinduzi ya 1974 walifungwa; wengine waliuawa na wengine walihamishwa. Mnamo mwaka wa 1976, wajukuu kumi wa Haile Selassie I waliondolewa kutoka Ethiopia katika jitihada iliyofuata baadaye katika kitabu cha Jodie Collins yenye jina la " Neno la Kanuni: Catherine ". Wanawake wa nasaba waliachiliwa na serikali kutoka jela mwaka 1989, na wanaume hao waliachiliwa mwaka wa 1990. Wanachama kadhaa waliruhusiwa kuondoka nchini katikati ya 1990, na wengine waliondoka mwaka 1991 wakati wa kuanguka kwa Mfumo wa Kikomunisti. Wajumbe wengi wa familia ya Imperial tangu wakati huo wamerejea kuishi Ethiopia.

neg:
Chama cha Mapinduzi cha Kidemokrasi cha Watu wa Ethiopia
EPRDF ilishinda kila uchaguzi tangu 1991. Wapinzani wanadai ya kwamba chama kilitumia mbinu zisizo halali na kubadilisha matokeo ya kweli mara kwa mara pamoja kupeleka wapinzani wengi gerezani.

neg:
Mwai Kibaki
Mwai Kibaki ni rais wa tatu wa Jamhuri ya Kenya akiwa ametanguliwa na Rais wa Kwanza wa Kenya,Mzee Jomo Kenyatta, na Daniel Arap Moi. Jina lake la kubatizwa ni Emilio Stanley .

neg:
Historia ya Ethiopia
Enzi ya Mfalme Lebna Dengel, Ethiopia iliweza kuwasiliana na nchi za Ulaya na kudumisha ubalozi na nchi kama Ureno. Lakini, Mfalme Susenyos alipojiunga na Kanisa Katoliki mwaka 1622, chakari na misukosuko ilifuata. Wamisionari Wajesuiti walichukiwa na waamini wa Kanisa la Ethiopia, na katika hiyo karne ya 17 Susenyos mwana wa Mfalme Basil aliwafukuza wanamisheni hao.

neg:
Historia ya Ethiopia
Mabaki ya ufalme wa Aksum yaliharibiwa mnamo mwaka 900 wakati na malkia Gudit au Judith aliyekuwa ama Myahudi au kiongozi wa makabila ya kipagani kutoka nyanda za juu.

neg:
Ethiopia
Mabaki ya ufalme wa Aksum yaliharibiwa mnamo mwaka 900 wakati na malkia Gudit au Judith aliyekuwa ama Myahudi au kiongozi wa makabila ya kipagani kutoka nyanda za juu.

neg:
Watawala wa Ethiopia
Wafalme wa Aksum na wafalme wa D’mt hawaorodheshwi kutokana na mapengo mengi; tena hakuna uhakika kuhusu mfululizo wao.

neg:
Historia ya Ethiopia
Ni nchi ambayo ina historia ya pekee Afrika na hata duniani kwa ujumla.

neg:
Omar Bongo
Kiongozi huyo amevunja rekodi ya kuwa Rais aliyekaa muda mrefu marakani kuliko Rais yeyote barani Afrika. Rais huyo amefariki dunia akiwa na umri wa miaka 73, ambapo ameiongoza Gabon kwa miaka 42.
Bongo alijiunga na serikali ya Gabon mwaka 1965 na mwaka 1967 akawa makamu wa Rais ambapo mwaka huo huo akashika hatamu ya kuwa Rais wa nchi hiyo kufuatia cha kifo cha ghafla cha Rais Leon Mba.
Bongo alipoingia madarakani alijenga utawala imara ambao ulinufaika zaidi baada ya kugunduliwa kwa mafuta nchini Gabon ingawa utajiri wake ulinufaisha idadi ndogo ya watu wanaokadiriwa kuwa milioni 1.5. kitu kilicholeta lawama kubwa kwa kiongozi huyo.
Rais huyo amefariki dunia wakati akipata tiba ya saratani jijini Barcelona nchini Hispania.
Rais Bongo ameaga dunia takribani miezi mitatu baada ya kifo cha mkewe, Edith Lucie Bongo Ondimba (45) aliyefariki dunia 14 Machi mwaka huu wakati akipata tiba mjini Rabat nchini Morocco.
Bongo na Edith walifunga ndoa mwaka 1990. Edith aliuguzwa kwa miezi kadhaa nchini Morocco, na umma haukutangaziwa sababu za kifo chake. Edith alikuwa binti wa Rais wa Congo, Denis Sassou Nguessou. Mwanaharakati huyo wa mapambano dhidi ya Ukimwi alikuwa mke wa pili kwa Bongo, mke wa kwanza wa Rais huyo alikuwa, Josephine Nkama.

neg:
Haile Mariam Desalegne
Haile Mariam Desalegne (* 19 Julai 1965 Boloso Sore, Wolayita, Ethiopia) ni mwanasiasa wa nchini Ethiopia. Mwaka 2010 alikuwa waziri wa mambo ya nje na makamu wa waziri mkuu wa Ethiopia. Baada ya kifo cha waziri mkuu Meles Zenawi terehe 20 Agosti 2012 alikuwa waziri mkuu mtendaji.

neg:
Ethiopia
Katika Uchaguzi wa Ethiopia, 2005 EPRDF ilitokea iking’ang’ania uongozi.
Tarehe za kwanza za Juni na tena Novemba, polisi kwa amri ya EPRDF wakafyatua risasi na kuua watu kwa maandamano yaliyokuwa yakipinga matokeo ya kura.

neg:
Historia ya Sudan
Khalifa alifaulu kupanua utawala wake juu ya maeneo karibu yote ya Sudan ya leo lakini alishindwa kufikia jimbo la Ikweta ambako Emin Pasha aliendelea kutetea mabaki ya Sudani ya Kimisri.
Itikadi ya kupanua utawala wa mahdiyya kwa njia ya jihad ilimsababisha khalifa kushambulia nchi jirani ya Ethiopia iliyotawaliwa na kaisari wa Kikristo. Mwaka 1887 akaongoza jeshi la askari 60,000 hadi Gondar. Waethiopia wakajibu kwa kushambulia Sudan mwaka 1889. Kifo cha Kaisari Yohane IV katika mapigano ya Metemma tarehe 9 Machi 1889 ililazimisha Waethiopia kurudi kwao. Lakini jeshi la mahdiyya lilipoteza wanajeshi wengi pia likadhoofika.

neg:
Historia ya Ethiopia
Ilikuwa karne ya 4 AD ambapo mtu Syro-Mgiriki alikuwa amepotelea baharini kutokana na kuzama kwa jahazi. Frumentius alishikwa na Wahabeshi na kupelekwa kortini na baadaye kumuongoa mfalme Ezana kuingia Ukristo. Kwa hiyo Wahabeshi wakampa jina "Abba Selama".

neg:
Historia ya Ethiopia
Biblia ina taarifa juu ya ziara ya malkia wa Sheba aliyemtembelea mfalme Suleimani wa Yerusalemu. Milki ya Sheba imedaiwa kuwepo ama Ethiopia ama Yemen na wengine huamini ya kwamba ilikuwa dola la pande zote mbili za mlangobahari wa Bab el Mandeb unaotenganisha Eritrea ya leo na Uarabuni Kusini.

neg:
Ludwig Krapf
Mwaka 1836 alikutana na mwakilishi wa Church Missionary Society (CMS) aliyemkaribisha kufanya kazi na CMS. Misioni ya Basel ilimpa ruhsa akapokea wito wa kwenda Ethiopia. Krapf alianza mara moja kujiandaa akisoma Ge’ez (lugha ya Kale ya Ethiopia) na Kiamhari (lugha ya kisasa ya Wakristo katika nyanda za juu Ethiopia).

neg:
Historia ya Ethiopia
Mambo hayo yote yalifanya Ethiopia itengwe miaka ya 1700. Wafalme wakawa kama wakurugenzi, ambao waliamriwa na masharifu kama Ras Mikael Sehul wa Tigrinya. Ethiopia ilitoka kutoka utengo kwa kufuatia misheni ya Uingereza kufika Ethiopia na kukamilisha muungano kati ya nchi hizi mbili; lakini, hadi milki ya Tewodros II ndipo Ethiopia ilipoanza tena shauri za Duni.

neg:
Orodha ya Mawaziri Wakuu wa Ethiopia
Ukarasa huu una orodha ya Mawaziri Wakuu wa Ethiopia:

neg:
Historia ya Ethiopia
Ni kwamba vyama vya upinzani vililalamika kwamba EPRDF iliiba kura na kuwazisha wananchi na kusema baraza 299, wapata hitilafu ya wizi wa kura. Hayo yote yalichunguzwa na Watazamaji wa Uchaguzi wa kimataifa na pia Kamisheni ya Uchaguzi Ethiopia.

neg:
Oreste Baratieri
Baratieri aliongoza wanajeshi wake katika ushindi wa mapigano mbalimbali dhidi ya vikosi vya watemi na makabila ya Ethiopia.

neg:
Addis Ababa
Baadaye Waitaliano walipingwa na wazalendo wa Ethiopia na pia kushindwa vitani na Waethiopia kwa usaidizi wa Waingereza kwa kampeni ya Afrika Mashariki na pia ukombozi wa Ethiopia, Mfalme Haile Selassie alirudi Addis Ababa tarehe 5 Mei 1941, baada ya miaka mitano kamili, na kuanza kazi ya kuendeleza Mji Mkuu, Addis Ababa.

neg:
Waamhara
Wanahistoria kwa ujumla wana imani ya kuwa, watu wa kabila la Amhara, kuwa ndilo linaloongoza kwa kutoa viongozi wengi katika nafasi mbalimbali, kuanzia Haile Selassie, mfalme wa mwisho wa Ethiopia. Lakini wachangiaji wengine kama vile Marcos Lemma wanaona kuwa si hivyo, kwani hata makabila mengine yameonekana kuchangia katika siasa za nchini humo.

neg:
Ezana
Ijapokuwa sarafu za nchi hiyo zimeandika jina lake, Ezana haijulikani katika orodha ya wafalme. Kwa mujibu wa tamaduni mbalimbali za nchini humo, wafalme kama vile 'Abreha na 'Asbeha ndio walioongoza Ethiopia wakati dini ya Kikristo ilipoingizwa, inawezekana ndiyo majina waliyoitwa hawa wafalme kama vile Ezana na ndugu yake. Pengine hayo ndiyo majina yao ya ubatizo.

neg:
Eritrea
Vita vya uhuru viliisha mwaka 1991, Waeritrea na waasi Waethiopia kutoka Tigray walishinda jeshi la Ethiopia na kuteka Addis Ababa; serikali ya Derg ikaanguka miaka miwili baadaye.

neg:
Yohane IV
Yohannes IV (* 1831 kwa jina la Dejazmach Kassay; † 10 Machi 1889 Metemma, Sudan) alikuwa Ras wa Tigray na Kaisari wa Ethiopia kati ya 1872–1889. Baada ya kumshinda Tekle Giyorgis II vitani, alimfuata Tewodros II katika kutawala juu ya majimbo yote ya Ethiopia. 1876 aliweza kuzuia mashambulio ya Misri dhidi ya Ethiopia. Aliuawa katika mapigano ya Metemna dhidi ya jeshi la Mahdi tar. 10 Machi 1889. Kichwa chake kilikatwa na kuonyeshwa baadaye mjini Omdurman.

neg:
Sahle Dengel
Sahle Dengel alikuwa mfalme wa Ethiopia kuanzia Oktoba 1832 alipomfuata kaka yake Gebre Krestos. Tangu 1840 hadi 11 Februari 1855, yeye na binamu yake Yohannes III waliondoshana madarakani na kurudishiwa utawala mara kwa mara. Aliyewafuata ni Tewodros II.

neg:
Kisoli (ukoo)
[[File: Lion of Judah.svg|thumb|right|200px|Simba wa kabila la Yuda.]]
Nguo ya Imperial ya silaha ilipitishwa na Haile Selassie I, na kwa sasa imesimamiwa na mrithi wake wa moja kwa moja katika mstari wa kiume, Prince Zera Yacob, na [Baraza la Mahakama ya Ethiopia]. Mikononi inajumuisha Kiti cha enzi cha kifalme kilichopigwa na malaika wawili, mmoja mwenye upanga na mizani miwili, mwingine akiwa na fimbo ya kifalme. Kiti cha enzi mara nyingi kinaonyeshwa na [msalaba wa Kikristo], na [[Nyota ya Daudi], (inayowakilisha mila ya Kikristo na ya Kiyahudi). Inakabiliwa na vazi nyekundu na [vyombo vya taji # Ethiopia] Mtawala wa Imperial], na mbele ya kiti cha enzi ni [[Simba la Yuda # Simba la Yuda huko Ethiopia] Simba la kabila la Yuda]]. Simba la Yuda lilikuwa ishara kuu ya [[Bendera ya Ethiopia]] bendera ya rangi ya Ethiopia] wakati wa utawala wa ufalme, na sasa hutumika kama ishara kuu ya [[Monarchism | Ethiopia]. Simba la Yuda pia limekubaliwa kama ishara ya kidini inayoongoza kwa harakati ya [[Rastafari]] ambayo inahusu Mfalme Haile Selassie kama Mungu.

neg:
Ethiopia
Mapinduzi hayo yalifuatwa na msukosuko wa vita na migogoro pamoja na ukame na shida za wakimbizi.

neg:
Historia ya Ethiopia
Mnamo 14 Novemba, Bunge la Ethiopia lilipitisha mkataba kuimarisha Kamisheni huru na kuchunguza visa vya 8 Juni na tarehe 1 na tarehe 2 Novemba. Februari 2006 Waziri mkuu wa Uingereza Tony Blair, alitamka kwamba, EPRDF kashinda kura, lakini angetaka kuona Ethipia ikitatua shida zake yenyewe na iendelee katika njia ya demokrasia. .

neg:
Ethiopia
Biblia ina taarifa juu ya ziara ya malkia wa Sheba aliyemtembelea mfalme Suleimani wa Yerusalemu. Milki ya Sheba imedaiwa kuwepo ama Ethiopia au Yemen na wengine huamini ya kwamba ilikuwa dola la pande zote mbili za mlangobahari wa Bab el Mandeb unaotenganisha Eritrea ya leo na Uarabuni Kusini.

neg:
Ethiopia
Wataalamu wengi huamini ya kwamba Ethiopia (pamoja na Kenya na Tanzania) inaweza kuwa mahali ambako watu wa aina ya Homo Sapiens walianza kupatikana duniani.

neg:
Togo
Rais wa kwanza alikuwa Sylvanus Olympio.

neg:
Historia ya Eritrea
Italia ilijibu kwa kuvamia Ethiopia kwa jeshi kubwa. Jeshi hilo lilishindwa na Waethiopia katika mapigano ya Adowa tarehe 1 Machi 1896. Italia ilipaswa kukubali uhuru wa Ethiopia katika mkataba wa amani tarehe 26 Oktoba 1896. Ethiopia ilikubali mamlaka ya Italia juu ya koloni lake katika kaskazini.

neg:
Ethiopia
Waoromo (34.49%), Waamhara (26.89%), Wasomali (6.20%) na Watigrinya (6.07%) ni zaidi ya 73 % ya wananchi wote. Kumbe kuna makabila mengine yenye watu wachache kiasi kama 10,000.

neg:
Joseph Kabila
Katika uchaguzi wa kitaifa wa tarehe 30 Julai 2006 alipata kura nyingi kuliko wagombea wote kuwa rais lakini hakufikia nusu ya kura zote. Katika uchaguzi wa pili kati yake na Jean-Pierre Bemba alishinda akathibitishwa kuwa rais tarehe 17 Novemba 2006. Joseph Kabila ni rais wa kwanza wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo aliyechaguliwa na wananchi wote katika uchaguzi huru.

neg:
Ethiopia
Mnamo Aprili 2005, Mnara wa Aksum, mojawapo ya dafina za kidini Ethiopia, ulirudishwa na Waitalia
 ambao waliunyakua mwaka 1937 na kuupeleka Roma. Italia ikakubali kuurudisha mnamo 1947 kulingana na mkataba wa Umoja wa Mataifa.

neg:
Historia ya Ethiopia
Matokeo ya uchunguzi huo kama haijatokea mnamo Juni 2005, wanafunzi wa chuo kikuu walianza maandamano wakisaidiwa na wanamgambo wa Muungano wa Vyama vya Upinzani. Lakini serikali kwa kutoa amri ya kukomesha maaandamano, mnamo 8 Juni, watu 26 waliuliwa mjini Addis Ababa kwa msukosuko wa maandamano na wengine wengi kushikwa.

neg:
Kisoli (ukoo)
Inasemekana kuwa nasaba hii ilitawala Ethiopia kama mwanzo wa karne ya 10 KK, ingawa hakuna ushahidi wa kihistoria wa kuunga mkono dai hili. Kumbukumbu za historia ya nasaba zilikuwa zimehifadhiwa na makaazi ya monasteri ya Ethiopia ya karibu na zamani; hata hivyo, ikiwa rekodi hizo zilikuwepo, wengi walipotea kama matokeo ya uharibifu wa makao ya dini ya Orthodox na Wayahudi wafuasi Gudit-Judith I. Okuno Amlak Nilianzisha tena nasaba, na kufuatilia mababu yake kwa Mfalme wa mwisho wa Sulemani wa Axum, Dil Na'od. Nasaba imejenga tena juu ya 10 Nehasé 1262 kalenda ya Ethiopia EC A. K. Irvine, "Mapitio: Mikusanyiko Ya Nakala ya Namugś Nyimbo katika Kitabu cha Ethiopia na Mchango Wao." " Bulletin ya Shule ya Mashariki na Mafunzo ya Afrika, Chuo Kikuu cha London ". Shule ya Mashariki na Afrika, 1985. (10 Agosti 1270 WK) wakati Mukuno Amlak alipoteza mtawala wa mwisho wa nasaba ya Zagwe.

neg:
Ethiopia
Milki ya Haile Selassie ilikoma mwaka 1974, ambapo Wakomunisti wa "Derg" walimpindua na kuanzisha serikali ya kikomunisti.

neg:
Ethiopia
Machi 2006, Waethiopia wawili walitamalaki mbio za masafa marefu, kwa jina wakiwa: Haile Gebreselassie (Bingwa wa Dunia na Olimpiki) aliyevunja rekodi ya kilometa 10 na sasa pia kilomita 20, NusuMarathoni, na rekodi ya kilomita 25, na kijana Kenenisa Bekele (bingwa wa dunia, mbio za majira (bara), na pia bingwa wa olimpiki), anayeshikilia Rekodi za Dunia za mita 5,000 na 10,000.

neg:
Eritrea
Bunge la Taifa la viti 150, liliyotekezwa mwaka 1993 baada ya Uhuru, lilimchagua Rais wa sasa, Isaias Afewerki. Kura za nchi huwa zinapangwa na kupanguliwa.

neg:
Ethiopia
Uchaguzi mwingine wa Ethiopia ulikuwa tarehe 15 Mei 2005, ambao ulivutia wapigakura kiasi cha juu zaidi, asilimia 90% ya wananchi waliojiandikisha. Watazamaji wa Umoja wa Ulaya walidai uchaguzi haujafikia kiwango cha kimataifa, lakini Umoja wa Afrika ulitoa ripoti tarehe 14 Septemba kwamba Waethiopia walionyesha kujitokeza na kuheshimu demokrasia, halafu tarehe 15 Septemba, Carter Center, ikasema matokeo ya uchaguzi yaaminika na kuonyesha ushindani wa kisiasa. Uangalizi na ushuhuda wote ulimalizia kuranki Uchaguzi wa Ethiopia na kesi nyingine waipa, asilimia 64% ya matokeo mazuri, na vizuri zaidi kulingana na kesi nyingine 24%.

neg:
Derg
1987 Derg ilikabidhi madaraka kufuatana na katiba mpya na Ethiopia kutangazwa kuwa jamhuri ya kisoshalisti na Mengistu rais wake.

neg:
Haile Selassie
Haile Selassie alifukuzwa katika Ethiopia mwaka 1936 Italia ilipovamia Ethiopia, akarudi 1941 kwa msaada wa Uingereza iliyoondoa Waiitalia nchini katika Vita Kuu ya Pili ya Dunia.

neg:
Jiografia ya Tanzania
Mpaka sasa muungano umekuwa na marais watano: Julius Kambarage Nyerere, Benjamin William Mkapa, Ali Hassan Mwinyi, Jakaya Mrisho Kikwete, John Pombe Magufuli.

neg:
Mapigano ya Adowa
Mwaka 1889 mtemi wa Shewa Menelik II alijitangaza Negus wa Ethiopia baada ya kushinda mapigano kati ya watemi wa Ethiopia yaliyofuata kifo cha Negus aliyemtangulia Yohanne IV. Katika hilo Menelik alisaidiwa na Waitalia ambao walishika Eritrea tayari.

neg:
Sani Abacha
Abacha alitanguliwa na Rais Ernest Shonekan.
Kama Rais, Abacha alifahamika sana kwa udikteta. Baada ya kifo cha Abacha, akakamata madaraka Abdulsalami Abubakar aliyekaa madarakani kwa muda wa mwaka mmoja tu, kisha uchaguzi wa kitaifa ukapita.

neg:
Oreste Baratieri
Mnamo Oktoba 1895 Baratieri alivuka mto Mareb na kuingia Ethiopia. Baada ya mapigano ya kwanza alijifunza kuhusu jeshi kubwa la Menelik, akaamua kusubiri hadi akiba za chakula cha Waethiopia ziishe. Lakini serikali ya waziri mkuu Francesco Crispi ilitaka kutangaza mapema ushindi, ili kunyamazisha upinzani wa ndani, hivyo iliamua kumtuma jenerali Baldissera kushika nafasi ya Baratieri.