query: Je,Sungura wa Kizungu anaweza zaa watoto wangapi kwa wakati mmoja?

pos:
Sungura wa Kizungu
Jike la sungura wa Kizungu huwa hawatoi mayai mpaka baada ya kupandwa. Uterasi yao imegawanyika sehemu mbili hivyo kupandana kunaweza kuhusisha matendo kadhaa ambayo yaweza kusababisha mimba kadhaa kutoka kwa madume tofauti. Dume la sungura huwa hawawezi kutoa shahawa wakati wa joto la kiangazi (majira ya joto).
Sungura jike hubeba mimba kwa siku 30 mpaka 32 na kuzaa watoto 12 – 13. Wakati mwingine huweza kufikisha watoto 18.

neg:
Ngogo
Spishi za "Synodontis" hazikutopea na kula vyakula vingi mbalimbali. Wadudu, gegereka, moluska, anelidi, mbegu na miani imepatikana ndani ya tumbo ya spishi mbalimbali za ngogo. Wanajilisha kwa sakafu ya maji na huweza kuwa walatakataka, na spishi kadhaa zinaweza pia kujitohoa kwa kujilisha zikichuja maji. Hii inawawezesha kukabiliana na mabadiliko ya misimu na makazi na kuwapatia uwezo bora wa kuenea katika makazi tofauti. Spishi tofauti za ngogo zina kiwango cha ukuaji tofauti lakini wengi wao ni sawa. Majike ya spishi ni wakubwa kuliko madume kwa kawaida. Dume na jike wote wawili hukua haraka sana mwaka wa kwanza na kisha ukuaji hupungua huku wakizeeka. Umbo na muundo wa samaki hawa ni tofauti sana wakilinganishwa na samaki wengine. Ukubwa na umbo la kinywa ni tofauti kwa sababu kipo chini ya kichwa na kwa kawaida samaki hawa wana umbo la pembetatu au mcheduara wakiangaliwa kutoka upande. Hakuna vitu vingi vinavyojulikana kuhusu uzazi katika samaki hawa. Imegunduliwa kuwa Julai hadi Oktoba ni wakati wanapotaga na kwamba wanaogelea kwa jozi wakati huu. Wameonwa kutaga kwa kipindi cha mafuriko cha majira ya mvua.

neg:
Kuku
Idadi ya kuku duniani inakadiriwa kuwa zaidi ya bilioni 10 (mpaka kufikia bilioni 24 mwaka 2003) na wengi wanafugwa kwa wingi wakiotamiwa na kuishi zizini. Kwa njia ya ufugaji aina nyingi za kuku zimeendelezwa kwa kuchagua wale wenye tabia maalumu na kuzaliana. Wanaofugwa siku hizi ni aina zinazotoa hasa nyama na aina nyingine zinatoa hasa mayai.
Kuku dume huitwa jogoo na jike ni tembe; mtoto wa kuku ni kifaranga. Kutokana na ufugaji uwezo wa kuruka umepotea.

neg:
Sungura wa Kizungu
Sungura pindi wanapowekwa ndani ya nyumba kwa ajili ya kufugwa hutambulika kama sungura wa nyumbani. Wakiwa ndani ya nyumba sungura huwekwa kwenye sanduku lao kubwa lenye nafasi ya wao kutmbea – tembea. Huweza hata kuzoeshwa kutumia sanduku vingine kuweka uchafu au hata kuitikia kusogea pindi wanapoitwa. Pia huweza kuishi kama rafiki wa karibu kabisa na watu kwa kuwa kwenye sanduku linalioweza kufikia kirahisi. Popote walipo na maranyingi huwekwa sebuleni au vyumbani. Wakati wa mchana huweza kuwekwa mahali salama na wazi ili wapate mwanga wa jua na kurudishwa ndani giza linapoingia.

neg:
Wangulu
Wanguu wana ngoma zaidi ya nne lakini iliyo maarufu ni sero kwa ajili ya kumtoa msichana aliye tayari kuolewa ambaye huitwa mwali; ngoma hiyo huchezwa siku 30 baada ya msichana kukaa ndani bila kutoka, mchezaji wa ngoma ya sero huvaa manyoya ya mnyama aitwaye mbega mabegani, kichwani na kiunoni, pia huvaa kengele nyingi miguuni na huwa na filimbi. Mwali huacha matiti wazi na huvaa kama mcheza ngoma na hucheza huku akitunzwa vitu mbalimbali.

neg:
Waalagwa
Katika taarafa ya Kolo kulikuwa na mmiliki aliyeitwa sultani Salim Kimolo (toka enzi za ukoloni). Sultani huyo alikuwa anaongea sana lugha hiyo, ukizingatia yeye alikuwa mtu kama jamii ya Wamang'ati au Wairaqw. Alipofika Kondoa - Kolo na lugha hiyo ilipochukua nafasi akapaita Kolo kama Kolowasi. Alikuwa na watoto 43, na watu wote walimuheshimu na kutumia lugha hiyo hata katika kutoa maamuzi wakati wa kesi mbalimbali. Watu wengi wa jamii hii ni Waislamu na ni kutokana na mahusiano kati ya sultani Salim Kimolo na Waarabu hapo zamani.

neg:
Kunguru
Huko Marekani kunguru huwindwa kwa kibali cha serikali. Isipokuwa kwanzia Agosti mpaka Machi, msimu wa uwindaji kunguru sababu huwa wengi na hapo watu huruhusiwa kuwinda kunguru. Huko Uingereza ni marufuku mpaka pale mtu atakapopewa kibali.
Kunguru anamaamuzi ya haraka sana, na anamacho yenye uwezo mkubwa wa kuona, pia kunguru anaonekana kuwa na ujasiri mkubwa hamwogopi binadam wa kike (mwanamke)

neg:
Goregore
Goregore, gegemela au vinuka ni ndege wa jenasi "Phoeniculus" katika familia Phoeniculidae. Hawa ni ndege weusi wenye mkia mrefu na domo refu jekundu au jeusi lililopindika. Mwangani kwa jua manyoya yao yana mng'ao kijani au zambarau wa metali. Kuna mabaka meupe kwa mabawa na mkia. Hupenda kuwa kwa makundi na hupiga kelele pamoja mara kwa mara wakitetea. Inaelekea kama sauti yao ni asili ya jina “gegemela”. Hula wadudu ambao wanawatafuta katika nyufa za miti kama vigong'ota. Jike huyataga mayai 2-4 ndani ya tundu asilia ya mti au tundu ya zuwakulu au kigong'ota. Baina ya kundi la kama ndege kumi ipo jozi moja tu inayozaa. Ndege wengine wasaidia hawa wawili kutunza makinda.

neg:
Akon
Akon ni Mwislamu, na anasema hajawahi kulewa pombe kutokana na imani yake. Kumekuwa na madai kuwa ana wake watatu, hata hivyo amebaini kuwa anaye mmoja tu, aitwaye Tomeka. Akon alidai kuwa amepata watoto sita na wanawake watatu tofauti katika mahojiano na jarida la Blender. Akon pia anadai kuwa na uhusiano mzuri sana na watoto wake wote, na kwamba yeye anataka kukinga familia yake kutokana na jicho la umma. Yeye pia anasema kwamba dini yake ilimfanya kuwa mtu bora, na inampa mwongozo wa jinsi ya kutagusana na watu wengine maishani.

neg:
Mzee Small
Mzee Small kwa sasa ana watoto watano, watatu wakiume na wawili wakike, ambapo anawasisitizia watoto wake kusoma na kama wanataka kujiingiza katika sanaa, “huo utakuwa ni uamuzi wao baada ya kumaliza masomo.”
Mzee Small anatoa ushauri wake kwa wasanii chipukizi wanaoibuka, Mzee Small aliwataka kutobweteka na kubuni vitu vipya kila wakati ili vichekesho au maigizo yao yapendwe kila kukicha, sio kuridhika na walipofikia.

neg:
Kangaruu
Kangaruu hula nyasi na majani ya vichaka, spishi ndogo za kangaruu hula fungi. Spishi nyingi huchanganyika usiku na hutumia muda mwingi wa mchana kupumzika kivulini, na kutembea kutafuta chakula jioni tulivu, usiku na asubuhi.
Kwa sababu ya ulaji wake meno ya kangaroo yamejifanyia meno mengine maalum. Meno yake chonge yanauwezo wa kung’ata nyasi chini kabisa karibu na ardhi na magego yake kwa ajili ya nyasi.mfumo wa mmeng’enyo wa chakula kama ya chakula usio toa gesi ya methane. Licha ya kuwa na utaratibu wa mfumo wa mmengenyo wa chakula kama wa wanyama wengine wala nyasi, mfano ngombe ambao hutoa kiasi kikubwa cha methane; wakati wa kutoa hewa kangaruu hawatoi nje gesi ya methane. Hewa ya hidrojeni badala ya kuwa methane, hubadilishwa na huwa kemikali ya aseteki, ambayo hutumika kutengeneza nishati zaidi. Wanasayansi wa mimea wanashauku kubwa ya kubainisha bakteria wanaofanya kazi hiyo toka kwa kangaroo mpaka kwa ng'ombe sababu gesi ya methane hutoka kwa ng'ombe. Ng’ombe huchangaia uchafuzi wa hali ya hewa mara 23 zaidi kuliko hewa ya ukaa.

neg:
Cheche Mtungi
Cheche ni mtu wa wanawake sana, lakini pia anampenda sana mkewe na watoto zake. Cheche ni baba wa watoto watatu watundu balaa. Katika suala zima la kupenda wanawake, Cheche ameonekana kushindwa kabisa kujizuia anapoona totozi. Mkewe anafahamu kama Cheche mtu wa wanawake, lakini ana mvumilia kwa sababu wanapendana kwa dhati licha ya madhila ya kutoka nje ya ndoa. Jambo hili la Cheche kupenda wanawake, lilipelekea mkewe Cheusi Mtungi kujiunga na programu ya uzazi wa mpango na kuwekewa kitanzi cha kuzuia mimba hadi hapo atakapokuwa tayari.

neg:
Kuku Mashuhuri Tanzania
Kuku wa kienyeji wanatofautiana kwa umbo na rangi lakini wote wanafanana kwa mambo yafuatayo. Kwanza woteni wadogo kwa umbo na wana wastani wa uzito wa kilo 1 hadi kilo 2 wanapofika umri kamili. Kutaga kwao huwa kwa kipindi, na kwa wastani hutaga mara tatu kwa mwaka. Wataalam wachunguzi walifanya majaribio na wakaona kuwa kuku wa kienyeji alitaga wastani wa mayai 72 kwa mwaka ambapo kuu wa kigeni alitoa wastani wa mayai 182 na zaidi kwa mwaka.

neg:
Ndovu
Tembo hutuma mkonga kwa kazi mbali mbali mojawapo kupukuta jicho lake. Mkonga ni muunganiko wa pua na mdomo wa juu, umenyooka na kuwa ogani muhimu kwa tembo. Tembo wa Afrika wana vitu kama vidole viwili hivi mwishoni mwa mikongo yao, huku tembo wa Asia wakiwa na kimoja tu. Kulingana na wanabiolojia, mkonga wa tembo unatakribani ya misuli 40,000 ndani yake, inayoifanya uwe na uwezo wa hata kuinua kipande kidogo cha kioo, vile vile kuwa na nguvu za hata kung’oa matawi ya misuli ndani ya mkonga wa tembo ni karibu ya 100,000 wanyama wengi wala majani hutumia meno yao chonge kurarua na kuchana majani. Hata hivyo, isipokuwa kwa wakiwa bado wadogo, tembo hutumia mikonga yao kuchuma chakula na kuweka kinywani mwao. Hula majani, matunda na matawi yake huangusha mti wote kabisa. Mkonga wa tembo hutumika pia kunywea maji. Tembo huvuta maji kupitia tundu za mkonga wake, mapaka lita kumi na nne kwa wakati mmoja, na kuyamimina kinywani mwake. Wakati mwingine hujimwagia maji mwilini kwa maana ya kuoga. Pia huweza kujipaka vumbi na tope, ambapo pindi hukauka huwa kama namna ya kujikinga na mwanga mkali wa jua. Wakati wa kuogelea, mkonga huwa kama neli yam zamia huwa nzuri kweli kweli. Mkonga pia hufanya kazi kubwa katika mahusiano ya jamii yake na wanyama wengine. Tembo husalimiana kwa kukutanisha na kuishikisha mkonga yao, sawia na binadamu anayosaliamana kwa kushikana mikono. Huitumia mikonga yao wakti wa kupishana, kupapasana na wenzi na pia mama anapoluwa anambembeleza mtoto. Pia pindi anapoinua mkonga wake humaanisha kusalimu amri. Tembo hujilinda wenyewe kutoka kwa wavamizi kwa kuwadaka na kuwabana.

neg:
Historia ya Wasangu
Hasa Merere aliwauza utumwani watoto wa Kisafwa na Kihehe ambao aliwateka wakati wa vita. Uwezo wake Merere katika kupigana na jirani zake ulisaidiwa sana na ushauri aliokuwa anaupata toka kwa wazee wa Kisangu na pia toka Mbaluchi ambaye alikwenda Usangu na kuwa Mshauri Mkuu wa Vita wa Chifu Merere I ambaye yaaminiwaaliingia nchi ya Usangu kati yamwaka1878 na mwaka1880. Mbaluchi (Mburushi) huyu aliitwa Jemadari ambaye kufika kwake Utengule/Usangu kulisababisha Wabaluchi wengine kuja Usangu na kuanza shughuli za kilimo cha mpunga (angalia chini ya kilimo hapa chini). Wasangu wenyewe wanasimulia kuwa Waarabu walianza kuingia nchi ya Usangu wakati wa utawala wa Chifu Njali aliyewazaa akina Merere.

neg:
Fimbi
Jike wa fimbi huyataga mayai 2-6 katika tundu ya mti au mwamba, pengine katika tundu ya kigong'ota au zuwakulu. Dume afunga mwingilio wa tundu kwa matope, mavi na nyama ya matunda. Awaletea jike na makinda chakula.

neg:
Kindi-miamba
Hula manyasi hasa lakini pengine matunda, mbegu na majani pia. Wana meno yenye kichwa kirefu na mizizi mirefu. Jike huzaa jozi ya watoto mara moja kwa mwaka, kiwango kidogo cha kuzaa kisicho kawaida baina ya wagugunaji. Watoto hulikizwa baada ya wiki tatu lakini waendelea kutegemea wazazi wao muda wa miezi tisa.

neg:
Sean Combs
Combs hajawahi kuolewa, lakini ni baba biologiska wa watoto watano na isiyo stepfather ya mtoto mwingine. Wake juu-tena, off-tena girlfriend Kimberly Porter alikuwa mwana, Quincy Jones Brown (Desemba 1991) na 1980 New Jack Swing Romantic mwimbaji / mtayarishaji Al B Sure. Quincy ulifanywa tarehe "My Super Sweet 16." Combs 'mtoto biologiska kwanza ilikuwa Justin Dior Combs (Desemba 1993), mwana wake kutoka uhusiano na high school sweetheart, designer Misa Hylton-Brim. Mtoto wake wa pili ni mwana Mkristo Casey Combs (Aprili 1998) pamoja na Kim Porter. Porter pia alikuwa Combs 'pacha wa kike, Combs D'Lila Star na Jessie James Combs, Desemba 2006. Mwezi Julai 2007 Combs na kuishia Porter uhusiano wao. Oktoba 2007 Combs alichukua wajibu wa kisheria kwa ajili ya Kubahatisha, binti yake pamoja na Sarah Chapman.

neg:
Wahehe
Kilonge Mudegela alimuoa Maumba Sekindole aliyemzalia Ngawonalupembe na Munyigumba, lakini pia akamuoa Sekindole mwingine aliyewazaa Gunyigutalamu, mkewe wa tatu aliyeitwa pia Sekindole aliwazaa Magidanga, Mhalwike, Mupoma, Magoyo na Magohaganzali.

neg:
Wahehe
Munyigumba alikuwa na wake watano – Sengimba, Sendale, Sekinyaga (aliyekuwa mke wa kaka yake), Sembame na Sengimba mdogo. Sengimba mkubwa aliwazaa Kilemaganga, Mkwawa, Mpangile, Mulimbila na Wiyolitwe; Sendale alimzaa Mgungihaka; Sengimba mdogo alimzaa Msengele Kilekamagala; Sekinyaga alimzaa Malangalila Gamoto (kwa Ngawonalupembe); na Sembame alimzaa Mpugumoto.

neg:
Sungura
Sungura wanapatikana maeneo mengi sana na wameyazoea, na kuzaliana kwa haraka, hivyo hata uwindaji wao hauthaminiwi sana kama kwa wanyama wengine. Wakati fulani huko Amerika ya Kaskazini  walitumika sana kwa chakula, lakini kutokana na kiasi kidogo cha mafuta kwenye nyama zao hawatumuki kama chakula cha kutegemewa,  Sungura huandaliwa, huchomwa kama kawaida au kuliwa pamoja na mkate ama la.

neg:
Jogoo
Jogoo (pia huitwa Jimbi ) , ni kuku wa kiume ("( kwa jina la Kigiriki anaitwa Gallus Gallus)" . Kuku wa kiume wale wachanga wenye umri chini ya mwaka mmoja anaitwa jogoo mdogo. Jina Kongwe ni "cock," kutoka jina la Kiingereza ya zamani, "coc" . Wakati mwingine jina hili hubadilishwa na jina "cockerel" (ambayo kwa kawaida humaanisha kuku changa wa kiume katika lugha ya Kimombo) hutumiwa nchini Uingereza na hujulikana karibu kila sehemu ya Amerika Kaskazini na Australia kama "rooster" (jina mpya). "Shia" ni katika matumizi ya jumla kama jina kwa ajili ya mume wa aina nyingine ya ndege, kwa mfano "Shia sparrow." "Roosting" ambalo ni kitenzi la Kiingereza linamaanisha kuwaweka ndege hawa kulala sehemu ya juu usiku na tendo hili hufanywa na jinsia zote.
Jogoo mmoja anaweza kuwasaidia kuku wa kike kutagaa mayai lakini hawezi kuvilinda viota kadhaa vya mayai mara moja. Jogoo huyu hulinda wa eneo la jumla ambapo kuku wake wa kike wana viota na atawashambulia jogoo wengine ambao wataingia katiak eneo lake. Wakati wa mchana, mara kwa mara yeye huketi juu ya sangara, kwa kawaida fiti 4-5 kutoka kwa ardhi kuhudumu kama mlinzi kwa kundi lake la kuku. Jogoo huyu atawika iwapo kutakuwepo na hatari kutoka kwa wanyama wengine.

neg:
Hondohondo
Jike wa hondohondo huyataga mayai 2-6 katika tundu ya mti au pengine katika tundu ya kigong'ota au zuwakulu. Dume afunga mwingilio wa tundu kwa matope, mavi na nyama ya matunda. Awaletea jike na makinda chakula.

neg:
Huduma ya Kangaroo
Katika huduma ya kangaroo kawaida mtoto huvaa mbeleko peke yake na hufungwa kwa mlalo wa kichwa juu katika kifua wazi cha mama na ugwe wa nguo kwa namna ambayo kichwa na shingo ya mtoto huzuia apnea. Mama huvaa shati au gauni ya hospitali iliyofunguliwa mbele. Nguo huzungushwa karibu na chini ya mtoto ili kuleta mkunjo.

neg:
Teofilo Kisanji
Kisanji aliolewa akazaa watoto 15 na mke wake Perpetua.

neg:
Simba
Huwa na uzito wa kg 1.2-2.1 wakati wa kuzaliwa na huweza kuanza kutambaa baada ya siku moja mpaka mbili na kuweza kutembea nje baada ya majuma matatu. Simba jike huyo huwahamisha watoto wake mara kadhaa kwa mwezi, kwa kuwabeba mmojammoja kwa shingo zao, ili kuzuia harufu kujijenga kwenye malazi yao na hivyo kuvuta wanyama wengine wala nyama ambao pengine wangeweza kuwadhuru watoto.

neg:
Ujauzito
Pengine mimba si moja bali mbili au zaidi kwa wakati mmoja. Hapo watazaliwa watoto pacha.

neg:
Kunguru
Kama kundi, kunguru wameonekana kuwa na akili sana na majaribio mbalimbali yamethibitisha hili. Kunguru wamepata alama za juu sana kwenye tafiti za awali. Kunguru wa huko Israeli wamejifunza kutumia vipande vya mkate kama chombo cha kuvulia samaki. Spishi moja, New Caledonian Crow, wamefanyiwa tafiti sana kutokana na uwezo wao wa kutengeneza zana za matumizi ya kila siku. . Ujuzi mwingine ni ule wa kuangusha mbegu ngumu kwenye barabara inayopitisha magari makubwa ili yapasue, na kisha kusubiri taa za barabarani kuruhusu watu wapitie watawanye mbegu hizo. Na tafiti hivi karibuni zinaonesha kuwa kunguru wana uwezo wa nyuso za watu.

neg:
Chui milia
Ukubwa wa wanyama hao hutofautiana kutokana na maeneo yao na nususpishi zao. Wale wa Sumatra ni wadogo wakiwa na urefu wa mwili (pamoja na kichwa bila mkia) sentimita 140 pekee na uzito wa 120 kg. Mkubwa ni chui milia wa Siberia mwenye urefu unaopita mita 2 na uzito wa kilogramu 150 (jike) hadi 250 (dume). Aina ya Siberia ni kubwa kushinda simba Mwafrika.
Jike anazaa wadogo 2-3 na kuwatunza kwa miaka 2 - 3. Baadaye wanapaswa kujitafutia eneo lao. Kwa umri wa miaka 3-4 anaweza kuzaa na kufikia umri wa miaka 20 - 25.

neg:
Jinsia
Kuna pia njia ya kujizalisha ambayo ni namna ya pekee ya uzalioni kijinsia. Mimea kama karanga na pia wanyama kadhaa mfano vyawa na samaki kadhaa wanaweza kuanzisha wadogo bila manii ya kiume. Wanyama kama mategu ni huntha wanaobeba manii pamoja na vijiyai mwilini na wanazaa ndani yao.

neg:
Papa Mbingusi
Uzazi hutokea mara moja tu kwa mwaka kwa papa mbingusi, na mara nyingi hutokea kwa papa wa kiume kumuuma papa wa kike kwa ukali mpaka yeye anakubaliana kujamiana naye. Papa mbingusi anaonyesha ile hali ya uzazi na wakike kujifungua ili kuishi vijana. Kama papa wengine, utungisho ni ndani ambapo wakiume anahamisha manii kwa mwanamke kupitia moja ya viungo viwili vya intromittent vinavyoitwa claspers. Kiinitete kikuacho mara ya kwanza kinahimilishwa kwa kifuko cha kiiniyai. Wakati upatikanaji wa kiiniyai umekwisha, kifuko cha kiiniyai kilichoisha kinabadilishwa katika muundo linganifu na kondo la mamalia (huitwa "yolk sac plasenta" au "pseudoplacenta"), njia ambayo mama huwasilisha riziki hadi kuzaliwa. Mara papa mtoto anapozaliwa, hapewi huduma na wazazi kwa njia yoyote. Kawaida kuna mkumbo mmoja wa vitoto kati ya 12 hadi 15; isipokuwa mbingusi mkubwa ambaye huzaa mkumbo mmoja wa vitoto kati ya 20 hadi 40. Hawa papa watoto husongamana pamoja na kuogelea kuelekea maji joto hadi watakapofikia umri wa kutosha na ukubwa wa kutosha kuishi peke yao.

neg:
Nyangumi
Spishi nyingi za nyangumi ni kubwa sana. Nyangumi buluu (Blue whale) anaweza kufikia uzito wa tani 200 na urefu wa mita 33. Nyangumi wadogo ni hasa familia ya pomboo ambao wale wadogo wanafikia urefu wa mita na nusu tu.

neg:
Wazigula
Katika kabila la Wazigua, kutoa majina kwa watoto wanaozaliwa huzingatia wakati, mahali, na mahusiano. Kila Mzigua lazima awe na jina la asili na la kidini, mfano Andrew Kizenga Shundi jina lake la asili anaitwa Chamdoma (dyauta netangwa Chamdoma, Dyamwale). Kiasili majina hutolewa wakati mtu anapozaliwa (Chamdoma), Dyamwale anapotoka kutahiriwa, kuchezewa ngoma na kukabidhiwa upinde, hivyo hupewa jina na kuwa kijana wa Kizigua aliyefikia utu uzima. Anapooa huitwa Samachau, na anaeolewa Wanamachau.

neg:
Nguruwe-kaya
Nguruwe dume huweza kushiriki masuala ya uzazi katika umri wa miezi 8 mpaka 10. Kwa uzao mmoja, wanaweza kupatikana watoto 6 mpaka 12, waitwao vibwagala. Kisha kuachishwa kunyonya, familia mbili au tatu zinaweza kuishi pamoja mpaka msimu mwingine wa kujamiiana.

neg:
Ring'wani
Kijiji cha Ring’wani kina historia ya kuwa na familia za mifugo mingi na pia wafugaji mahiri waliowahi kutokea wakiongozwa na Nyamarasa Masiko Nyangogho aliyekadiriwa kuwa na idadi ya ng’ombe wapatao 14000 mpaka wakati wa kifo chake, pia waliwahi kuwapo wazee matajiri wa mifugo kama Masosota Ighonga na nduguye Edward Ghaghuri Ighonga, Mzee Nyanduku Maheri “Tip Tip" Masiko Moghita na Chacha Nyaruchowa waliofahamika kwa idadi kubwa ya mifugo katika historia ya kijiji cha Ring’wani.

neg:
Chui
Chui ni lazima apiganie chakula na malazi na wawindaji wingine kama simba, tigers , fisi madoa na mbwa mwitu wa Afrika hata na wale wa Asia. Wanyama hawa huweza kuiba mawindo ya chiu au hata kuwawinda kwa ajili ya kitoweo watoto wa chui. Chui ameweza kuishi na wanyama hawa pamoja kwa kuwa na muda tofauti wa kuwinda, na kutokuwa muda mwingi maeneo ambayo wanyama hawa wapo. Kwa usalama zaidi, chui hubeba aidha watoto wake au kitoweo chake alichowinda mpaka juu ya miti. Simba mara chache huweza kukwea juu ya miti kufikia chakula cha chui, na kama amevutiwa sana, tiger mkubwa anaweza pia kukwea mti kufikia chakula hicho.

neg:
Henry Fonda
Henry Fonda alioa mara tano. Kwa mara ya kwanza alimuoa "Margaret Sullavan" mnamo mwaka 1931 hawakukaa muda mwingi wakatengana, kisha taraka rasmi ikawa mwaka 1933. Mnamo mwaka 1936, Fonda akamuoa Frances Ford Seymour, wakazaa watoto wawili, ambaye ni "Peter Fonda" na "Jane Fonda".

neg:
Pomboo
Kama nyangumi wote wana maisha yanayofanana na samaki lakini si samaki, bali mamalia wanaozaa watoto hai na kuwanyonyesha maziwa kwa kutumia viwele vyao. Wana damu moto na kupumua kwa mapafu, maana yake hawawezi kukaa chini ya maji muda wote kama samaki, bali wanapaswa kufika kwenye uso wa maji na kupumua kabla ya kuzama chini tena kwa muda mrefu.

neg:
Nyegere
NYEGERE (Honey burger)
a.k.a "The fearless animal"
TABIA NA MAMBO YAKE MENGINE
Nyegere ni mnyama mwenye wivu na
mapenzi makubwa sana kwa jike
lake, hutembea nyuma ya jike huku
akiwa ameziba sehemu za siri za jike,
hata jani tu likiigusa sehemu ya siri
ya jike litararuliwa na kupokea
kichapo cha hatari,maana wivu wake
ni kuwa jani laitakuwa "limefaidi
utamu" wa jike
Nyegere anaweza kununua ugomvi
mpaka kijiji cha sita, walina asali
ndio waathirika wakubwa wa hasira
za Nyegere,anaweza kuujambia
mzinga akala kidogo asali na
kupeleka kwa mke,mlina asali akifika
na kupakua, nyegere ana uwezo ya
kufuatilia harufu ya aliyeiba asali
yake mpaka nyumbani, na akifika
anavunja mlango na kuingia ndani
na kumvamia mwizi wa asali yake
(ukizingatia milango ya vijijini si
imara). Watu wengi vijini
wameuwawa kwa namna hii.
Huko Singida aliwahi kusafiri zaidi ya
kilomita saba usiku kwa usiku
anafuata harufu ya mtu aliyelina
mzinga wa asali aliyoijambia,
alipofika akavunja mlango na kukuta
wamelala watu wanne kwenye mkeka
mmoja,akabagua yule mwizi wake,
akagawa kichapo halafu akarudi
porini kimya kimya
Ni mnyama mdogo anayekula nyoka,
kenge, majani, matunda, kenge,
mizoga ya binadamu, chui, simba,
duma, ndege n.k...kwa kifupi anakula
kila kitu na ngozi yake ni ngumu
sana kiasi kwamba mishale na mikuki
au risasi ni ngumu kupenya..ukitaka
kumuua ni kumpiga katika fuvu la
kichwa chake na kitu kizito au risasi
kichwani,katika guines world book of
records yeye ndio the most fearless
creature on the planet mwili wake
haudhuriki na sumu ya nyoka wa
kawaida na ikitokea ameumwa na
nyoka mwenye sumu kali na sumu
ikapenya kwenye damu yake
itamfanya alale kwa masaa kadhaa tu
kisha ataendelea na mambo yake.
Ana meno makali/magumu sana
yenye uwezo wa kupasua hata jumba
la kobe. .Ashawahi kukutwa
akipigana na simba na hata tembo
na vifaru katika nyakati tofauti.
Ni mvivu katika maswala ya nyumba
yake hivyo basi anapojisikia uvivu
hujilaza sehemu yoyote
inayomfaa..ishaonekana akiwa
kajiliza katika pango la mbwa mwitu
kama kwake.
Wanapatikana India,Kusini
magharibi barani Asia na Afrika.

neg:
Hekaya ya Genji
Genji ni mwana wa mfalme Kiritsubo wa Japani na hawara (mke wa kando) anayependwa na baba yake lakini mfalme hawezi kumpa nafasi juu ya mrithi wake rasmi. Kufuatana na mila anapewa jina tofauti ya familia Minamoto (aka Genji), hahitaji kufanya kazi, lakini anapewa mafunzo katika usanii na michezo ya kijeshi.

neg:
Sungura wa Kizungu
Asili ya sungura wa kizungu ni Ulaya ya magharibi-kusini (Hispania na Ureno) na Afrika ya magharibi-kaskazini (Maroko na Aljeria) lakini wamewasilishwa katika maeneo mengi duniani. Mara nyingi huleta hasara kubwa, k.m. katika Australia, Nyuzilandi na Hawaii. Sungura huishi sana kwenye maeneo yenye malisho ya majani, miti, misituni, vichakani na nyikani. Pia huweza kuishi jangwani na sehemu tepe – tepe.

neg:
Omari Kungubaya
Kwa maeleoz ya "Mzee Kungubaya alisema kwamba", kabla mkewe huyo hajafariki alimpa ruksa ya kuoa mwanamke mwingine, ameoa, na wamebahatika kupata watoto watatu, ingawa mmoja alifariki.

neg:
Burundi
Wanawake wanazaa kwa wastani watoto 6: hii nafasi ya juu ya tano duniani kote.

neg:
Sungura
Kwa kawaida mnyama huyu mwenye aibu, sungura wa Ulaya, hubadilika tabia yake wakati wa masika ambapo sungura hawa dume huonekana wakati wa mchana wakifukuzana. Hii huwa ni mashindano ya sungura dume kutawala eneo kubwa na hivyo huwa na jike wengi wakati wa msimu huu.

neg:
Waburunge
Waburunge wana tamaduni zifuatazo
1. wanakeketa wanawake hadi leo
2. wanarithi wajane hadi leo
3. wanaume wanatahiriwa porini na anakaa porini kwa zaidi ya miezi sita
4. katika suala la ndoa mwanamke hana sauti kwani anaweza kuozeshwa hata mtu asiyemjua wala kumuona hata siku moja kwani anasikiliza anachoambiwa na wazazi wake
5. kwa Waburunge mwanamke ni kiumbe duni ambaye hana kauli yoyote ile mbele ya wanaume
6. suala la dini kwao ni geni sana kwani dini zimeingia hivi karibuni na hadi sasa robo ya waburunge ni Wapagani bali wachache wamejiunga na Ukristo na wachache sana wapo katika Uislamu
7. suala la elimu kwao ni sumu kwani huona kumpeleka mtoto shule ni sawa na kupoteza muda kwani huwadharau wale wachache ambao wanasomesha na hii imeanza kufutika baada ya serikali kuanzisha shule za kata na kufanya ulazima wa mtoto yeyote yule anayefaulu kwenda shule kwani wazazi hawapendi.
8. lugha yao si ya Kibantu ila ina uhusiano kidogo na lugha za Wairaq na Wagorowa kwani Mburunge anaweza kuelewa Mwiraq anachokiongea kutokana na maneno yao kuwa na mizizi ileile bali viambishi tofauti
9. wana ngoma zao za asili na wanaziheshimu sana kwani kila mtu anachezeshwa kutokana na jinsia yake na kanuni za ukoo lakini kila mtu lazima acheze kwa mwaka; ngoma yao kuu hufanyika mwezi wa saba kuanzia tarehe saba hadi kumi katika kijiji cha Chambalo.
10. wao wanaamini pombe ni kitu muhimu kwani katika shughuli zozote za mkusanyiko lazima pombe iwepo.
11. wanafuga na kuwinda pia
12. wanapenda kukaa milimani sana
13. wana njia zao za asili za kutambua majira ya mwaka na jinsi mwaka utakavyokuwa kama utakuwa na mvua nyingi au kidogo.
14. wana njia za asili za kuhifadhi vyakula.
15. wana vyumba zao za asili ambazo zinajengwa kwa miti na udongo tu.

neg:
Mbuni
Mbuni hukomaa na kuwa na uwezo wa kuzaa wakiwa na miaka miwili/minne watoto wa mbuni hukua kwa kiasi ya sm 25 kwa mwezi. Wakiwa na umri wa mwaka mmoja tu, mbuni huwa na uzito wa kg 45. Mbuni jike huweza kuyatambua mayai yake hata kwenye kiota cha jumuiya.

neg:
Zeu
Zeu alimwoa dadake Hera akazaa watoto naye lakini alitoroka mara kwa mara kufanya mapenzi na miungu wa kike wengine au na mabinti wa kibinadamu; mitholojia ya Wagiriki ilitaja zaidi ya majina 30 ya miungu au mabinti aliozaa nao.

neg:
Wangulu
Masimulizi ya kale ya Mbega na Kimweri yanasema kuwa kabila la Wanguu ndilo kabila mama la makabila ya Wazigua, Wabondei, Wasambaa, Waluvu na Wakilindi, ambapo makabila hayo yanaendeleza mila na desturi za asili moja na katika umoja huo hujulikana pia kwa jina moja la Waseuta. Kwa asili Wanguu ni wafugaji na wakulima.

neg:
Spishi
Kwa mfano, farasi na punda ni spishi mbili tofauti zinazoweza kuzaliana lakini watoto wao, wanaoitwa baghala, hawazai tena. Mbwa wote ni spishi moja, hata kama wanaonekana na maumbile tofauti kutokana na historia ya ufugaji wa kuteua sifa kadhaa tu kwa kuzaana. Lakini hata mbwa mkubwa kabisa anaweza kuzaliana na mbwa mdogo na watoto wao wanazaa tena.

neg:
Sungura
Sungura huonekana mpaka wakipigana kwelikweli. Kwa muda mrefu iliaminika kuwa mapigano haya yalikuwa baina ya dume wawili lakini sasa imefahamika kuwa baina ya jike na dume, labda huwa jike akikataa kujamiiana na wakati mwingine akimjaribu tu kama dume amejizatiti.

neg:
Nguruwe
Kuzaa huwezekana msimu wote wa mwaka katika ukanda wa tropiki, lakini hasa misimu ya mvua. Nguruwe jike huweza kubeba mimba akiwa na miezi 8 mpaka 18. Kisha ataanza kupata hedhi kwa muda wa siku 21 kama hajashika mimba. Nguruwe dume huweza kushiriki masuala ya uzazi katika umri wa miezi 8 mpaka 10. Kwa uzao mmoja, wanaweza kupatikana watoto 6 mpaka 12, waitwao vibwagala. Kisha kuachishwa kunyonya, familia mbili au tatu zinaweza kuishi pamoja mpaka msimu mwingine wa kujamiiana.

neg:
Eberi
Wana wake walikuwa Pelegi na Yoktani. Kufuatana na Mwa 11:17 Eberi alimzaa Pelegi alipokuwa na umri wa miaka 34 baadaye aliishi miaka 430 akizaa wana na mabinti.

neg:
Simba
Simba jike hubeba ujauzito kwa siku 110, na kisha hujifungua watoto mmoja mpaka wane kwenye sehemu maalumu, mara nyingi mbali na lilipo kundi lake. Mara nyingi huwinda peke yake wakati watoto bado hawajiwezi, wakikaa karibu na watoto huzaliwa wakiwa hawaoni, mpaka baada ya wiki hivi.

neg:
Ubuddha
Alipofikia umri wa kuoa, baba yake alimpa mke ambaye alimzalia mjukuu mmoja. Hapo Siddharta alikuwa anatimiza miaka takribani ishirini na tisa.

neg:
Rosebud Kurwijila
Ameolewa na pia ana watoto wanne (4).

neg:
Sungura wa Kizungu
Sungura wamekuwa chanzo kikubwa cha uharibifu wa mazingira, pindi wanapowekwea kwenye mazingira mapya. Kutokana na namna ya kula,na kiwango chao kikubwa cha kuzaliana, sungura wa mwituni huwa chanzo kikubwa cha tatizo hasa kwenye kilimo. Njia mbalimbali zikiwemo kupiga risasi kuweka uzio, kunyunyiza dawa na kuweka mitego hujaribu kudhibiti wingi wao,lakini ike ya kuweka magonjwa yanayowahatarisha sungura tu ndio hufanikiwa sana. Mfano ugonjwa wa myxomatosis na calicivirus’ ambayo ni virusi waliotengenezwa kwa mara ya kwanza huko Hispania kuwasaidia wakulima kuwadhibiti sungura.

neg:
Sululu
Sululu ni ndege wa jenasi mbalimbali katika familia ya Scolopacidae. Hata jenasi "Numenius" huitwa sululu, lakini jina membe linastahabiwa. Ndege hawa wana rangi zilizofifia na hawaonekani rahisi wotoni. Huruka tu wakati mtu anapowakaribia sana. Wana miguu mifupi na mdomo mrefu. Wapenda mahali majimaji na hula wadudu na nyungunyungu. Wakati wa majira ya kuzaa dume hufanya mkogo wa kubembeleza jike akishuka ghafla angani na kusabibisha manyoya maalum ya mkia kutoa uvumi kubwa. Hujenga tago kwa manyasi linalofichwa sana na jike huyataga mayai 3-4.

neg:
Chui
Chui dume hufuata jike ambalo linamvutia, ingawa maranyingi kupigania haki za kuzaliana hutokea. Kutegemeana na eneo, chui hujamiiana mwaka mzima (Afrika na Asia) au kwa kipindi maalumu Januari mpaka Februari (Manchuria na Siberia). Chui jike kawaida huwa kwenye kipindi cha joto kwa siku 6 – 7.  Hubeba mimba kwa siku 90 – 105.  Watoto kwa kawaida huzaliwa kwa wingi wa 2 – 4, lakini kiwango cha kufa kwa watoto ni kikubwa kiasi cha kupona mtoto 1 – 2 tu kwa uzao mmoja.

neg:
Wanjiru Kihoro
Alifunga ndoa na Wanyiri Kihoro wakawa na watoto wanne Wangui, Pambana, Amandla and Wairimu.

neg:
Kiongozi (ndege)
Viongozi hawatengenezi tago lao lenyewe. Jike hulitaga yai moja katika kila moja la matundu 5 au 6 ya spishi nyingine ya ndege, mara nyingi zile za vigong'ota, zuwakulu na goregore lakini walembe huchagua matago ya mviringo ya vinengenenge, videnenda, magamaga na vibwirosagi. Jike mmoja anaweza kuyataga mayai 20 katika mwaka mmoja. Domo la kinda la kiongozi lina kikulabu kinachotumika kwa kuyatoboa mayai ya mwenyeji na kuwaua makinda yake.

neg:
Mimba ya fumbatio
Mimba ya fumbatio iliyoendelea inamaanisha hali ambapo mimba hiyo imeendelea zaidi ya wiki 20 za ujauzito. Katika hali hizo, uzazi hai umeripotiwa, hivyo katika taarifa kutoka Nigeria kumekuwa na uzaaji wa watoto wanne hai kati ya mimba 20 za fumbatio 20.i Mara nyingi, hata hivyo, mimba ikiendelea kukua usaidizi kwa kijusi huhatarishwa na kijusi hufa. Mgonjwa anaweza kubeba kijusi kilichokufa lakini hawezi kuhisi uchungu wa kuzaa. Baada ya muda, kijusi hupitia ukalisishaji na kuwa lithopedioni.

neg:
Takadini
Baada ya miaka tisa Sekai alipata ujauzito, kitendo hicho kilizidi kuwakasirisha Dadirai na Rumbidzai. Siku moja wakati Sekai akiwa anatapika nyuma ya kibanda, Dadirai na Rumbidzai walimwona Sekai akiwa anatapika. Dadirai na Rumbidzai wakaanza kutoa maneno ya kejeli. "Amai Chipo", Rumbidzai aliuliza ili kumuumiza roho Sekai, "ni ndama wangapi ambao ng'ombe wako mzee amepata kwa miaka minne iliyopita?" "Oh, amezaa watatu kwa miaka minne, Amai Tukai", Dadirai alijibu kwa sauti ya juu hata Sekai akasikia.

neg:
Abrahamu
Lakini Abrahamu anazeeka pamoja na Sarai bila ya kuzaa watoto. Baada ya kusubiri muda mrefu mno Sarai akamwambia azaliane na Hagar aliye mtumishi wa kike. Mwana huyu wa Hagar akaitwa Ismaeli (Mwa 16:1-15). Lakini baadaye kukawa na fitina kati ya Sarai na Hagar hivyo huyo akafukuzwa pamoja na mtoto. Biblia inamtaja Ismaeli kama babu ya Waarabu wote.

neg:
Wamatengo
Wanaume wa Kimatengo walioa mke zaidi ya mmoja kwa kuwa wanapenda kuwa na watoto wengi. Katika tamaduni za Wamatengo mama akiwa mjamzito wa miezi mitatu hutengwa na hukaa nyumba ya peke yake hadi atakapojifungua. Walifanya hivyo kama ishara ya kuboresha afya ya mama na mtoto kwa kuwa waliamini kuwa mjamzito akijumuika na watu wengine anaweza kupatwa na magonjwa ambukizi, kuangaliwa vibaya na watu au kumkasirisha mama mjamzito.

neg:
Waturkana
Mifugo ni kipengele muhimu kwa utamaduni wa Waturkana. Mbuzi, ngamia, punda na ng'ombe wa zebu ndio kundi la msingi la mifugo wanaotumiwa na Waturkana. Katika jamii hii, mifugo si tu kuwapa maziwa na nyama, bali pia kama aina ya sarafu inayotumika kwa ajili ya ulipaji wa mahari. Mara nyingi, kijana atapewa mbuzi mmoja wa kuanzia, na atalimbikiza zaidi kwa ufugaji. Kwa upande mwingine, baada ya kulimbikiza mifugo wa kutosha, mifugo hao watatumika kulipia mahari kwa wake zao. Ni kawaida kwa wanaume wa Kiturkana kuwa na maisha ya ndoa ya bibi wengi, kwani idadi ya mifugo itaashiria idadi ya wake kila mmoja anaweza kulipia na kukimu.

neg:
Sun Tzu
Kuna hadithi juu yake ya kwamba siku moja mfalme alimwamuru kuonyesha utaalamu wake kama jenerali. Akampa hawara 300 wa nyumba yake. Sun Tzu aliwagawa katika vikosi viwili akaweka hawara 2 waliopendwa hasa na mfalme kama maafisa. Baadaye aliwaeleza amri kadhaa akawapa amri watekeleze. Hawara walianza kucheka tu bila kufanya kitu. Sun Tzu alisema: "Kama amri si dhahiri na askari hawaelewi ni kosa la jenerali" akaeleza shughuli tena na kurudia amri. Mabinti walicheka tena. Sasa alisema: "Kama amri zinaeleweka na askari hawatii ni kosa la maafisa" akatoa amri ya kukata vichwa vya hawara 2 waliopendwa na mfalme. Baada ya kuona vifo vya wenzao wengine walitii bila kusita tena.

neg:
Wasamburu
Kimila Wasamburu walitegemea sana mifugo yao. Chakula kuu cha kimila kilikuwa maziwa, ambacho kwa siku ya kawaida kingejumuisha kwa ukamilifu mlo wao. Maziwa ya ng'ombe huhafadhlishwa. Kondoo na mbuzi pia hukamuliwa, ingawa wengi hufikiria kuwa maziwa yao ni dhaifu au hufaa zaidi kwa matumizi ya chai. Katika maeneo ya ukame ambapo ngamia ni maarufu maziwa yao hupendwa sana, lakini Wasamburu ambao hawafugi ngamia husema kuwa maziwa hii si nzuri kwa matumizi kama chakula. Maziwa inaweza kunywewa aidha kama ni “fresh” au “fermented” na maziwa "iliyoiva" mara nyingi kufikiriwa kuwa kuu. Nyama kutoka kwa ng’ombe huliwa sanasana katika hafla za sherehe au wakati ng'ombe huaga dunia. Nyama kutoka wanyama ndogo ni huliwa zaidi kwa kawaida, ingawa bado si mara kwa mara. Leo, Wasamburu hutegemea sana bidhaa za kilimo zilizonunuliwa - pamoja na pesa wanazopata kutokana na mifugo yao wanayouza - na hasa unga wa mahindi ambayo hutumika kutengeneza uji. Chai pia ni mlo wa kawaida na hunywewa kwa kiasi kikubwa cha sukari na (ikiwezekana) maziwa, na kwa kweli ni mlo mkuu wa kisasa wa Wasamburu. Damu ni huchukuliwa kutoka kwa wanyama waliohai na pia hukusanywa kutoka kwa wale wanyama waliochinjwa. Kuna njia angalau 13 za kuandaa au kutayarisha damu na la ajabu ni kwamba damu inaweza kuunda mlo mzima! Baadhi ya Wasamburu siku hizi wamegeuka na kuanza kushiriki katika kilimo, pamoja na matokeo tofauti.

neg:
Kangaruu
Kwa muda mrefu Ulaya ilimuona kangaroo kama mnyama wa ajabu watu wa mwanzo walisema kuwa kangaroo wanakuwa kama tandala (bila ya pembe); amesimama kama binadamu na anaruka kama chura.
Kangaroo wana miguu ya nyuma yenye nguvu, maalumu kwa ajili ya kuruka, mkia mrefu wa nyuma wenye misuli kwa ajili ya balance, na kichwa kidogo, kangaroo jike huwa na mfuko (masupilim) ambamo mtoto humalizia kukua akiwa humo ndani.

neg:
Upofu
Kauli zinazodai kwamba baadhi ya spishi za mamalia "huzaliwa zikiwa vipofu" inamaanisha kuwa huwa zinazaliwa zikiwa zimefunga macho yao imefungwa na kope zao fused kwa pamoja, na macho wazi baadaye. Mfano moja ni sungura. Katika binadamu kope huwa zimeunganishwa kwa muda kabla ya kuzaliwa, lakini hufunguka tena kabla ya wakati wa kawaida wa kuzaliwa, lakini watoto waliozaliwa mapema sana wakati mwingine huzaliwa na macho yao yakiwa yameunganishwa, na hufunguka baadaye. wanyama wengine kama vile panya fuko iliyo kipofu huwa vipofu kwa kweli vipofu na hutegemea hisia zingine.

neg:
Mkwawa
Wakati wa Julai 1898 aliongozana na wavulana 4 pekee, halafu Wazungwa 2, mume na mke. Tarehe 16 Julai Wajeumani waliowahi kusikia habari zake walimkuta huyu mama Mzungwa alipotafuta chakula wakamkamata hata akawaambia Mkwawa alielekea kusini. Wakamfuata na tarehe 18 Julai Mkwawa alimwua mume Mzungwa kwa hofu ya kusalitiwa.

neg:
Wazigula
Idizina bya Ngasu netangwa Samachau ni jina apewalo mtu mzima aliyepata mchumba na kuoa. Wazigula hupewa jina litakalotumika wakati na baada ya ndoa, badala ya kuitwa Andrew hivi sasa naitwa Samachau na mke wangu anaitwa Wanamachau. Hivyo utaona kuwa “SA” inakwenda kwa mwanamume na “WA” inakwenda kwa mama wa watoto.

neg:
Waluguru
Kama Wazaramo, Wakaguru, Wakutu na Wakwere, kabila hilo linafuata mfumojike (kwa Kiingereza "matrilinear") yaani ukoo wa mama ndio unaoongoza familia na watoto wote wanahesabiwa kuwa wa ukoo huo. Hata hivyo, mtoto wa Kiluguru huitwa jina la ukoo wa baba yake, ambao ndio ukoo wa bibi mzaa baba. Yaani: Waluguru wana 'mtala' na ukoo. Mtala ni jina la ukoo wa baba ambalo ndilo analoitwa mtoto. Kwa mfano: mtoto akiitwa 'Kobero' jina hili ni mtala, si jina la ukoo wake, kwani 'Kobero' ni jina analopewa mtoto ambaye baba yake ni 'Mmadze'. Hali kadhalika, mtoto akiitwa 'Mkude' jina hili ni mtala wa ukoo wa 'Wamwenda', lakini si jina la ukoo wa mtoto. Hivyo basi, kwa Waluguru baba hutoa jina na mama hutoa ukoo: jina ni la ukoo wa baba, na ukoo ni wa mama!
Waluguru wanapenda kuishi pamoja na kushirikiana. Pia hupenda kunywa pombe na kushiriki kwenye sherehe za kimila.

neg:
Samuel Wanjiru
Wanjiru alikuwa mumewe Triza Wanjiru na walikuwa na watoto wawili. Hata hivyo, Wanjiru alikuwa mpenda anasa kupita na inasemekana alikuwa na wapenzi kadhaa. Kufuatia kuaga kwake, wanawake kadhaa walijitokeza wakidai urithi, wakiwemo Judy Wambui ambaye alikuwa mja mzito kupitia Wanjiru.

neg:
Gideon Moi
Amemuoa Zahra na ana watoto watatu Kimoi, Kigen na Lulu. Yeye ni Muislamu licha ya Gideoni kuwa Mkristo lakini wengi hudai kwamba aliacha utamaduni wake ili kuwa na nafasi katika familia ya rais ya Kenya.

neg:
Kangaruu
Kangaruu (kutoka Kiing.: kangaroo) ni jina la wanyama mamalia wa spishi mbalimbali walio wenyeji wa Australia. Wote ni wala majani wanaobeba watoto wao wachanga ndani ya pochi ya ngozi iliyopo nje ya mwili juu ya tumbo wakiwa spishi zinazojulikana zaidi ya wanyama wa ngeli ndogo ya marsupialia. Familia ya spishi zao huitwa kwa jina la bioloja "Macropodidae" yaani wenye miguu mikubwa (Kigiriki "makrós" (kubwa) na "poús" (mguu)). Kuna spishi zaidi ya 60 zinazojulikana.

neg:
Simba
Simba pia wana uwezo wa kushambulia wanyama wanaofugwa na binadamu; kwa mfano huko India ng’ombe wengi huwa chakula cha simba. Simba pia wanaweza kula wanyama wenzao wanaokula nyama kama vile chui, duma, fisi na mbwa mwitu. Pia wakati mwingine hula mizoga ya wanyama wengine waliouawa kwa majanga au na wanyama wengine, na huangalia sana mahali wapozungukazunguka tai, wakijua fika mahali walipo patakuwa na mizoga. Simba anaweza kula mpaka kg 30 kwa mlo mmoja; na kama hawezi kula windo lake lote, hupumzika kwa saa kadhaa na kisha kuendelea tena. Wakati wa mchana na joto kali, kundi la simba hukaa kivulini na dume mmoja au wawili kubakia kama walinzi. Simba jike anahitaji walau kg 5 za nyama kwa siku wakati dume ni kg 7.

neg:
Mumbi
Spishi zote mbili zinatokea Afrika chini ya Sahara. Hula wadudu wakubwa, makoa, nyungunyungu, mijusi, nyoka na hata kuchakulo na sungura. Jike huyataga mayai 1-3 katika tundu asilia ya mwamba au mti. Hafungwi ndani ya tundu tofauti na spishi za hondohondo. Hata yakiwapo mayai 2 au 3, kinda mmoja tu aishi. Ndugu wa jozi inayozaa husaidia kuwaletea jike na kinda chakula.

neg:
Huntha
Inakadiriwa kuna spishi 65,000 tu kati ya 8,600,000 hivi za wanyama huntha, lakini si binadamu, hata kama huyo amezaliwa pengine na viungo vya uzazi visivyoeleweka. Kinachotambulisha jinsia ya mtu ni chembeuzi Y kuwepo (mwanamume) au kutokuwepo (mwanamke).

neg:
Huduma ya Kangaroo
Inaelekea kwamba kuanzisha huduma ya kangaroo saa mbili za mwanzo za kuzaliwa kwa mtoto ndiyo wakati mwafaka ili kufaulu katika kunyonyesha. Watetezi wengi wa njia za kawaida za kujifungua huhimiza mguso wa moja kwa moja wa ngozi punde tu mtoto anapozaliwa baina ya mama na mtoto bila usumbufu wowote. Watoto lazima wawe na joto na bila unyevunyevu. Njia hii inaweza kutumika kila wakati ama kwa muda wa kipindi kifupi kila siku hatua kwa hatua huku ikiongezwa kadri mtoto anavyozidi kuizoea kwa wale watoto ambao wameathirika na matatizo makubwa ya kiafya. Inaweza kuanzishwa wakati mtoto amezaliwa au baada ya saa, siku, au majuma baada ya kuzaliwa. Wanaounga mkono huduma ya Kangaroo wanasisitiza njia ya mguso wa moja kwa moja wa ngozi kwa muda wa takriban majuma sita ili mtoto na mama waweze kuimarika katika unyonyeshaji na na wawe wamepona kutokana na matatizo ya ya kiafya yanayotokana na kujifungua.

neg:
Ndegejinga
Ndegejinga ni ndege wakubwa wa bahari wa familia Sulidae. Wana domo refu na mabawa marefu yaliyochongoka. Takriban spishi zote wana mwili mweupe na viasi mbalimbali vya nyeusi kwa mabawa na mkia. Spishi kadhaa zina namna kahawia na ndegejinga tumbo-jeupe ana rangi ya kahawa nzito na tumbo jeupe. Ndege hawa hupiga mbizi kutoka urefu mkubwa ili kukamata samaki au ngisi. Huzaa ndani ya makoloni makubwa. Jike hutaga yai moja au mayai mawili, lakini kinda atokaye kwanza katika yai lake amsukuma ndugu wake mdogo nje ya tundu. Huyu afa kwa njaa au aliwa na ndege wa aina nyingine.

neg:
Wasangu (Tanzania)
Bwana wake hawezi kula chakula hicho kilichopikwa na mke wake mpaka kwanza mke ampe bwana yake shilingi sitini ndipo ale chakula chake. Chakula kingine kilichopikwa na huyo mke kinapelekwa kwa baba mkwe. Mali kadhalika baba mkwe hawezi kula chakula cha mkwe wake mpaka naye apewe na huyo mkwe wake (mke wa mtoto wake) shilingi ishirini na tano ndipo ale chakula chake. Bila ya kupewa hizi shilingi ishirini na tano baba mkwe hawezi kula chakula cha mkwe wake.

neg:
Mbegha
Baada ya kuondoka katika Ungulu alihamia kwanza Kilindi alipokumbukwa kutokana na babake na pia umaarufu wake kama mwindaji. Chifu wa mji akampatia nyumba akawa rafiki wa mwana wa chifu. Siku moja walipoenda pamoja kuwinda huyu kijana aliuawa na nguruwe mwitu na Mbegha aliona hawezi kurudi Kilindi akiogopa hasira ya chifu akaamua kuhama tena akiongozana na vijana 14 na mbwa zake.

neg:
Mende
Mende jike wakati fulani huonekana wakibeba vipeto vya mayai. Kipeto cha mayai cha mende wa Ujerumani hubeba mayai takribani 30 mpaka 40, membamba na yaliojipanga vema. Mayai hujiangua kutokana na mgandanizo wa hewa na kutoa tunutu ambao huendelea kupata hewa na huwa wengi na wagumu baada ya masaa manne kipindi cha mpito wakati wakuanguliwa na wakati wa kuvua. Magamba yaliozeeka ulizua hisia kwamba hao ndio mende zenuzenu kwanzia mende kukua mpaka kufikia umbo kamili huchukuwa miezi mine na kwaujumla mende huishi kwa muda wa mwaka mmoja tu. Mende jike anaweza kutaga mpaka mara nane katika maisha yake na kuzalisha mende takribani 300 hadi 400. Baadhi ya spishi mende hupewa mimba mara moja tu na kutaga mayai yake yote.

neg:
Jawaharlal Nehru
Baada ya kurudi Uhindini alimwoa Kamala Kaul aliyemzaa mtoto wake wa pekee Indira Priyadarshini. Indira alimfuata baadaye kuwa waziri mkuu wa Uhindi na baada yake mjukuu wake Nehru Rajiv Gandhi. Katika miaka ya mwisho ya utawala wa Kiingereza Nehru alikuwa na mapenzi na Edwina Mountbatten mke wa mfalme mdogo Louis Mountbatten.

neg:
Wasangu (Tanzania)
Iwapo watoto hawakutoroshana, basi baada ya posa kupelekwa kwa baba mkwe, wazazi wa msichana wanaweza kumleta binti yao kwa bwana yake wakati wowote ule na wala hakuna sherehe kubwa katika kufanya hivi. Baada ya ndoa, mvulana pamoja na msichana (mkewe) huhamia kwa baba mkwe na kujenga nyumba yao huko. Ilikuwani lazima msichana avunje ungo ndipo aweze kuposwa.

neg:
Utungisho katika wanyama
Utungisho wa ndani hutokea ndani ya mwili wa kiumbe cha kike. Kawaida kiumbe wa kiume huwa na uume au ogani nyingine inayoingiza manii ndani ya njia ya uzazi. Mamalia wote, reptilia na ndege na hata baadhi ya wanyama wasio na uti wa mgongo ("invertebrates"), ikijumuisha konokono, minyoo, na wadudu, hutumia utungisho wa ndani. Utungisho wa ndani siyo muhimu kuwa kiinitete kinachotengenezwa kuendelea kubakia ndani ya mwili wa kiumbe cha kike. Katika nyuki wa asali, kwa mfano, malkia huweka mayai yaliyorutubishwa katika vyumba maalum ndani ya sega. Vyumba hivi huwekewa chakula ili nyuki wadogo waweze kuvitumia kadiri wanavyokua.

neg:
Nguva
Nguva (ing.: Sirenia) ni wanyama wakubwa wanaoishi baharini. Hata hivyo ni mamalia wanaozaa watoto walio hai na kuwalisha kwa maziwa. Nguva huwa na mikono ya mbele na mkia wenye umbo la pembetatu. Wanaishi kwenye pwani za Bahari ya Hindi, Bahari ya Karibi, Afrika ya Magharibi na mto wa Amazonas. Wanaweza kufikia urefu wa mita 2.5 hadi 4 na uzito wa kg 1,500.

neg:
Shaka Zulu
Utawala wa Shaka ulikuwa na tabia za kinyama zilizosababisha chuki nyingi dhidi yake. Baada ya kifo cha mamake Nandi alikuwa na hasira kiasi cha kuua watu 7000 kati ya wanajeshi wake kwa kosa la kutoonyesha huzuni ya kutosha na kuamuru kipindi cha kufunga miezi mitatu. Aliamuru mashamba yasilimwe kwa mwaka mmoja na kila mwanamke aliyeonekana kuwa na mimba katika kipindi hiki aliuawa pamoja na mumewe. Wataalamu wengine huona ya kwamba wakati ule Shaka alionekana kuwa na kichaa. Maadui walifanya mipango dhidi yake mwishowe aliuawa na ndugu zake. Mwaka 1828 impi nyingi zilikuwa mbali vitani ikuli ikawa bila ulinzi wa kutosha. Kaka zake Dingane na Mhlangana walimwua na kutupa maiti shimoni.

neg:
Wasangu (Tanzania)
Mvulana baada ya kupatana na msichana anayetarajia kumwoa humpa msichana huyo shilingi ishirini, na msichana huchukua hizo shilingi ishirini na kununua nguo yoyote ile inayompendeza, bila ya kuwaeleza wazazi wake. Kama wazazi wake wakimwuliza kapata wapi nguo aliyovaa, huwaambia kauza kuni ndizo zilizomletea fedha za kununulia nguo. Baada ya hapo, mchumba wake aweza kumchukua mchumba wake bila ya wazazi wa msichana kujua na kumpeleka mchumba wake hadi kwa mama yake mvulana ambaye naye hutoa shilingi ishirini na kumpa huyo mchumba wa mtoto wake. Baada ya kufanya hivyo, habari zinaietwa kwa wazazi wa msichana kuwa mtoto wao wanaye nyumbani kwao na kwamba wanataka kumuoa. Wazazi wa msichana hukubali na baada ya siku nne hivi, msichana hurudishwa kwa wazazi wake. Siku ya kwanza ambayo msichana huchukuliwa na mchumba wake, anapofika mlangoni kwa nyumba ya mama ya mchumba lazima apewe shilingi 150/- na mchumba wake. Safari ya pili, msichana huyo huchukuliwa na mchumba wake baada ya kukaa kwao msichana miezi mitatu au sita, na sasa msichana hupelekwa moja kwa moja hadi nyumbani kwa mvulana, ambako hulala siku mbili hivi, halafu baba ya mvulana huwaambia wazazi wa msichana kuwa binti yao yuko hyumbani kwake. Wazazi wa msichana humwambia baba ya mvulana kuwa warudishiwe binti yao siku ya pill. Basi msichana hurudishwa saa za jioni siku hiyo ya pili na msichana hupewa shilingi tatu au nne hivi kama kuku wa kuwapa wazee wake ikiwa kama ni adhabu.

neg:
Simba
Simba, tofauti na paka wengine, huweza kuchangamana kwa urahisi. Kundi la simba hujumuisha simba jike ndugu kadhaa na watoto na idadi ndogo ya simba dume wakubwa. Kundi la simba jike huwinda pamoja, hasa huwinda wanyama wenye kwato. Simba huwinda wenyewe japo mara kadhaa huonekana wakijilisha mizoga. Wakati simba kwa kawaida hawawindi binadamu, wachache wameripotiwa kumla na hivyo kumwinda.

neg:
Taya (mnyama)
Wakati wa majira ya kuzaa, kutoka Agosti hadi Desemba, dume hupanda majike wote wanaogawana bara lake naye. Kwa kawaida majike mmoja au wawili tu wamo katika kila bara. Baada ya muda wa mimba wa miezi 6–7 mtoto mmoja azaliwa. Pindi ya wiki 8–10 za kwanza jike huficha mwanake katika manyasi mazito ambapo atalala bila kujongea akikaribiwa. Mamake hurudi mara kwa mara kumnyonyesha. Watoto hulikizwa baada ya miezi 4–5. Majike hupevua baada ya miezi 10, madume baada ya miezi 14.

neg:
Tegu
Mategu ni aina za minyoo yaliyo bapa (minyoo-bapa) katika oda Cestoda na faila Platyhelminthes. Mategu waliokomaa huishi kama vidusia katika mfumo wa mmeng'enyo wa chakula wa vertebrata ambapo hufyunda virutubishi katika giligili ya utumbo. Lava wa takriban spishi zote hukua katika spishi nyingine ya mwenyeji kuliko yule wa wazazi na mara nyingi katika arithropodi. Wenyeji wakubwa wana spishi kubwa za mategu, k.m. "Polygonoporus giganticus" wa nyangumi ana urefu wa m 30, na wenyeji wadogo wana mategu wadogo, k.m. "Vampirolepis murini" wa virukanjia ana urefu wa mm 8-15. Tegu anayedusia mwanadamu mara nyingi, "Taenia saginata" (Tegu wa Ng'ombe), ana urefu wa 20 m.

neg:
Punda
Punda ni wanyama wakubwa kiasi wa nusujenasi "Asinus" ya jenasi "Equus" katika familia "Equidae" wafananao na farasi mdogo. Spishi moja ("Equus kiang"), ambayo inatokea Asia, huitwa kiang'. Punda anayejulikana sana ni yule anayefugwa (Punda-kaya), lakini kuna punda porini pia. Watu huwatumia punda wafugwao kwa kubeba mizigo, kuvuta magari au kuwarakibu. Punda wanaweza kuzaliana na farasi lakini watoto wao (baghala au nyumbu) hawazai tena kwa kawaida.

neg:
Huduma ya Kangaroo
Inaaminika kuwa huduma ya kangaroo huwafaidi zaidi watoto wanaozaliwa kabla ya kipindi cha ujauzito kukamilika na watoto wenye uzani mdogo, ambao hupata joto la kawaida, mpigo wa moyo, na kasi ya kupumua , kupata uzani zaidi , visa vichache vya maambukizi ya hospitali na kupungua kwa matukio ya ugonjwa wa njia ya kupumua Zaidi ya hayo, utafiti unaonyesha kwamba watoto ambao huzaliwa kabla ya muda wa ujauzito kukamilika ambao hupata huduma ya kangaroo na huboresha uwezo wao wa kiakili, kiwango cha chini c ha msongo, kutohisi maumivu kwa urahisi, ukuaji ulio mzuri, na mabadiliko mazuri katika ukuaji wa hisi. Aidha, huduma ya kangaroo husaidia kukuza ruwaza za watoto kulala na huenda ikawa suluhisho kwa riahi ya watoto. Kuruhusiwa kutoka hospitali mapema pia ni unaweza kutokea matokeo Mwisho, huduma ya kangaroo husaidia kukuza unyonyeshaji wa mara kwa mara, na inaweza kuboresha kuunganika baina ya mtoto na mama.

neg:
Nyangumi
Oda yao ina spishi 80 hivi. Spishi ndogo huitwa pomboo kwa kawaida na spishi kadhaa za pomboo huishi kwenye maji matamu ya mito mikubwa kama Ganges au Amazonas.

neg:
Mahabharata
Mmoja wa mababu wa Janamejaya anayeitwa Shantanu, mfalme wa Hastinapura ana ndoa fupi na mungu wa kike anayeitwa Ganga na mwana, Devavrata (ambaye baadaye anapewa jina Bhishma), ambaye anakuwa mrithi dhahiri.

neg:
Koreshi Mkuu
Koreshi alioa mke kwa jina Kassandane aliyetoka katika kabila lake. Walizaa watoto wanne, kati yao Kambisi II aliyemfuata baba baadaye na binti Atossa aliyekuwa mama wa mjukuu wake Xerxes I. Kassandane alipokufa mapema Koreshi alionyesha huzuni kubwa sana. Kufuatana na taarifa kadhaa alioa baadaye mke kutoka kwa Wamedi.
Wataalamu wa historia wanatofautiana kuhusu taarifa ya Herodoti katika vipengele mbalimbali. Lakini picha inakubaliwa kuwa anguko la mfalme Astyages wa Umedi lilisababishwa na uasi wa sehemu za jeshi lake -labda chini ya Harpagus- pamoja na uasi wa Waajemi walioongozwa na Koreshi.

neg:
Mahabharata
Miaka mingi baadaye, wakati ambapo mfalme anaenda uwindaji, anamuona Satyavati, binti ya mvuvi na anamuomba baba yake ruhusa kumuoa. Baba yake anakataa kukubali ndoa ile isipokuwa Shantanu akubali ahadi ya kufanya mwana yeyote atakayezaliwa na Satyavati kuwa mfalme wakati atakapokufa. Ili kutatua mtanziko wa mfalme, Devavrata anakubali kuwa hatayachukua mamlaka. Kwa sababu mvuvi hana uhakika ikiwa watoto wa mfalme wataweka ahadi hiyo, Devavrata pia anafanya nadhiri ya useja maisha yake yote kuhakikisha ahadi ya baba yake.
Shantanu ana watoto wawaili na Satyavati, Chitrangada na Vichitravirya. Baada ya kifo cha Shantanu, Chitrangada anakuwa mfalme. Anaishi maisha mafupi sana ambayo hayana matukio mengi ya maana kasha anakufa. Vichitravirya, mwana mwenye unmri mdogo anatawala Hastinapura. Wakato uo huo, Mfalme wa Kāśī anapanga arranges swayamvara kwa mabinti wake watatu. Hata hivyo, hahaliki familia ya kifalme ya Hastinapur. Ili kupanga ndoa ya Vichitravirya ambaye ana umri mdogo, Bhishma anaenda Kāśī kufanya swayamvara ya mabinti watatu wa mfalme, Amba, Ambika na na Ambalika, bila kualikwa. Kwa kuwa ana nguvu, anawateka nyara kwa hasira bila kujali nia yao. Ambika na Ambalika wanakubali kuolewa na Vichtravirya. Binti wa mfalme anayeitwa Amba, anamfahamisha Bhishma kuwa angependa kumuoa Shalvaraj (mfalme wa Shalva) ambaye Bhishma alishinda katika eneo la swayamvar. Bhishma anamuwacha aende kumuoa Shalvaraj lakini Shalvaraj anakataa kumuoa, na analengwa na machozi jinsi alivyoaibishwa mbele ya Bhishma. Amba basi anarudi kumuoa Bhishama lakini anakataa kwa sababu ya nadhiri yake ya useja. Amba baada ya hapo anakasirika na anakuwa adui mkubwa wa Bhishma, na kumlaumu kwa shida yake. Baadaye anazaliwa upya kwa Mfalme Drupada kama Shikhandi (au Shikhandini) na anasababisha kumwangusha Bhishma kwa usaidizi wa Arjuna katika vita vya Kurukshetra.

neg:
Hifadhi ya Taifa ya Ziwa Nakuru
Baadaye vifaru walipelekwa hapa wakati walivindwa ovyo katika mbuga nyingine nchini na kuwa hatarini mwa kupotea. Leo hii kuna takriban vifaru 60 mbugani wanaolindwa na walinzi wa pori. Hadi leo watoto yatima wa vifaru wanaopatikana katika mbuga mbalimbali wanapelekwa hapa. Vilevile kama hali ya uwindaji ovyo unazidi katika eneo fulani na walinzi walishindwa kuukomesha vifaru walitiwa sindano ya kuwatuliza, kukamatwa na kupelekwa Nakuru. Kutokana na hali ya kuhatarishwa kwa vifaru mbuga yote imezungukwa na fensi.

neg:
Wasangu (Tanzania)
Vijana wa Kisafwa walikuwa hawana taabu katika kuoa mke kwa sababu mahari yalikuwa rahisi sana. Lakini siku hizi mahari yamekuwa makubwa; Ng'ombe sita au zaidi hudaiwa kama mahari na hii yasababisha kushindwa kwa vijana wengi wa Kisafwa kuoa wanawake na wanawake kushindwa kuolewa. Kwa hiyo namba ya wanawake wasioolewa huzidi na ya wanaume yaongezeka, na mwishowe umalaya waongezeka nchini.

neg:
Ninga-bahari
Kwa kawaida ninga-bahari huzaa kwa visiwa vya mbali visipokaa watu wala mamalia wengine. Huyatembelea makoloni yao usiku kuzuia ndege au wanyama mbua. Jike hulitaga yai moja tu kwa kawaida ndani ya kishimo au mwanya wa mwamba.