query: Je, ndovu hubeba mimba kwa miezi ngapi?

pos:
Ndovu
Tembo ndiyo mamalia wa nchi kavu wakubwa kuliko wote sasa. Tembo hubeba mimba kwa miezi 22, muda mrefu kuliko wanyama wote wa ardhini. Ndama wa tembo akizaliwa huwa na uzito wa kilogramu 120. Tembo huishi kwa miaka 50-70, lakini tembo aliyevunja rekodi aliishi miaka 82.

neg:
Mdudu Mabawa-makubwa
Wadudu mabawa-makubwa ni wadudu wakubwa kiasi hadi wakubwa sana wa oda Megaloptera (megalos = kubwa, ptera = mabawa) ambao wana mabawa makubwa yakilinganishwa na mwili wao. Wanaruka angani vigoigoi. Muda wa maisha ya wadudu wapevu ni mfupi, kwa kawaida siku chache (si zaidi ya wiki moja). Kwa kinyume lava huishi miaka 1-5 majini.

neg:
Udhibiti wa uzazi
Mbinu ya amenorea ya unyonyeshaji huhusisha matumizi ya utasa asili wa baada ya kuzaa wa mwanamke na unaweza kuendelezwa kwa kunyonyesha. Hii kwa kawaida huhitaji kutokuwepo kwa damu ya hedhi, kunyonyesha tu mtoto mchanga, na mtoto aliye chini ya miezi sita. Shrika la Afya Ulimwenguni hueleza kuwa iwapo kunyonyesha ndio njia ya pekee ya mtoto kupata chakula, kiwango cha kufeli katika miezi sita ya kwanza baada ya kuzaa ni asilimia 2. Majaribio yametambua viwango vya kufeli kuwa kati ya asilimia 0 hadi 7.5. Viwango vya kufeli huongezeka hadi asilimia 4-7 katika mwaka moja na asilimia 13 katika miaka miwili. Kulisha watoto, kubembeleza badala ya kutunza, matumizi ya mpira wa watoto, na kulisha chakula kigumu vyote huongeza kiwango chake cha kufeli. Kwa wale wanaonyonyesha, takribani asilimia 10 hupata hedhi kabla ya miezi tatu na asilimia 20 kabla ya miezi sita. Kwa wanaonyonyesha, uwezo wa kuzaa unaweza kurudi wiki nne baada ya kuzaa.

neg:
Nguruwe
Kuzaa huwezekana msimu wote wa mwaka katika ukanda wa tropiki, lakini hasa misimu ya mvua. Nguruwe jike huweza kubeba mimba akiwa na miezi 8 mpaka 18. Kisha ataanza kupata hedhi kwa muda wa siku 21 kama hajashika mimba. Nguruwe dume huweza kushiriki masuala ya uzazi katika umri wa miezi 8 mpaka 10. Kwa uzao mmoja, wanaweza kupatikana watoto 6 mpaka 12, waitwao vibwagala. Kisha kuachishwa kunyonya, familia mbili au tatu zinaweza kuishi pamoja mpaka msimu mwingine wa kujamiiana.

neg:
Bamvua
Bamvua inasababishwa na graviti ya jua na mwezi wakati dunia yetu, mwezi na jua ziko kwenye mstari nyoofu. Hii inaonekana kutokana na hali ya mwezi kuwa ama mwezi mwandamu au mwezi mpevu na karibu na siku hizi bamvua inatokea.

neg:
Ujauzito
Pengine mimba si moja bali mbili au zaidi kwa wakati mmoja. Hapo watazaliwa watoto pacha.

neg:
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba
Mbinu za kuepuka mimba zinazotegemea ute wa uke na joto la mwili kubainisha uwezo wa kutunga mimba baada ya kijiyai kudondoshwa, hushindikana mara chache sana zinapotumika vizuri. Hata hivyo, mbinu hizo huwa na upungufu fulani katika kubaini uwezo wa kutotunga mimba kabla ya kudondosha kijiyai. Rekodi ya joto la mwili pekee haitoi mwongozo kuhusu uwezekano wa mimba kutungwa au kutotungwa kabla ya kijiyai kudondoshwa. Kubaini uwezekano wa kutoshika mimba kabla ya tukio hilo kunaweza kufanywa kwa kuchunguza ute wa uke; hata hivyo, njia hii inafanikiwa kwa kiwango cha chini kuliko ule unaoshuhudiwa katika kipindi baada ya kudondosha kijiyai. Kutegemea uchunguzi wa ute pekee pia ina maana kwamba tendo la ndoa haliruhusiwi wakati wa hedhi, kwa sababu ute wowote hautakuwa dhahiri.

neg:
Ndovu
Tembo wa Asia duniani, pia hufahamika kama tembo wa India, hukaribia 60,000 walau mara moja ya kumi ya tembo wa Afrika. Kwa ukaribu zaidi inakadiriwa kuwa tembo 38,000 mpaka 53,000 wapo misituni na 14,500-15,300 wanafungwa kwenye makazi ya watu nap engine 1000 hivi wametawanyika kwenye sehemu za kuonyeshea wanyama. Kupungua kwa tembo wa Asia, pengine ni kwa hali ya juu zaidi kuliko kwa tembo wa Afrika kutokana na ujangili na uvamizi wa makazi ya tembo unaofanywa na binadamu.

neg:
Udhibiti wa uzazi
Mimba za utotoni, yaani za wasichana wadogo, huwa katika hatari kuu ya matokeo mabaya pamoja na kuzaa kabla ya wakati, kuzaa mtoto aliye na uzito wa chini na kifo cha mtoto. Nchini Marekani asilimia 82 ya mimba kwa walio kati ya miaka 15 na 19 ni zile zisizopangwa. Mafundisho ya ngono kwa kina na utumiaji wa kontraseptivu huwa bora katika idadi ya mimba katika kikundi hiki cha umri.

neg:
Ndovu
Spishi nyingine ya ndovu wa Afrika ni ndovu-misitu ("Loxodonta cyclotis"), ambao ni wadogo na wa mviringo kiasi, pembe zao zikiwa fupi kiasi na zilizonyooka kuliko tembo wa savanna. Tembo wa misituni hufikia mpaka uzito wa kg. 4500 na husikia urefu wa mita 3. Mambo mengi hayafahamiki kuhusu tembo hawa ukivilinganisha na tembo wa savanna, kutokana na mazingira wanamoishi. Mara nyingi huishi katika misitu ya Afrika, ile mizito nay a mvua, ya kati na magharibi mwa Afrika. Japo mara chache husogea mipakanai mwa misitu yao, na kuzaliana na tembo wa savanna.

neg:
Udhibiti wa uzazi
Udhibiti wa uzazi huboresha kuishi kwa mtoto katika ulimwengu unaokua kwa kuacha nafasi kubwa kati ya mimba. Katika idadi hii ya watu matokeo huwa mabaya zaidi mama anaposhika mimba kati ya miezi kumi na nane ya baada ya kujifungua. Kuchelewesha mimba baada ya kuharibika kwa mimba hata hivyo hakuonekani kupunguza hatari na wanawake hushauriwa kujaribu kushika mimba katika hali hii wakati wowote wanapokuwa tayari.

neg:
Maziwa ya mama
Kiwango cha Imunoglobilini A (IgA) katika maziwa bado huwa juu kutoka siku 10 hadi angalau baada ya miezi 7.5 baaada ya kuzaa.

neg:
Chura
Kipindi hiki cha utoto kwenye maji kinadumu kati ya wiki tatu hadi miaka miwili kutegemeana na spishi za chura. Mara nyingi ni kama wiki 10 - 15.
Akitoka kwenye maji chakula chake ni wanyama wengine hasa wadudu. Lakini chura wakubwa wameonekana pia kula mamalia wadogo, samaki na chura wadogo zaidi. Spishi kadhaa wana ulimu wa kunata wanashika wadudu wanaopita haraka lakini wengine wanakamata windo kwa kutumia mikono yao.

neg:
Mimba kuharibika
Kati ya 10% na 50% ya mimba hutamatishwa kwa njia zinazoweza kubainishwa kimatibabu, kutegemea umri na afya ya mwanamke mjamzito.

neg:
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Ripoti ya kesi ya kwanza kuchapishwa kuhusu donge la damu na mvilio kwenye mishipa ya mapafu katika mwanamke aliyekuwa akitumia "Enavid (Enovid" miligramu 10 katika Marekani) katika kiwango cha miligramu 20 /kila siku haikutokea hadi Novemba 1961, miaka minne baada ya kuidhinishwa kwake, wakati ambapo ilikuwa imetumiwa na wanawake zaidi ya milioni moja. Ingechukua karibu muongo mmoja wa tafiti za epidemiolojia kuonyesha kwa uthabiti hatari iliyoongezeka ya mvilio kwenye mishipa katika watumiaji wavidonge vya upangaji uzazi na ongezeko la hatari ya kiharusi na matatizo ya moyo katika watumiaji wa vidonge vya upangaji uzazi ambao huvuta sigara au wana shinikizo la damu au hatari zingine zinazohusiana na moyo au ubongo. Hatari hizi za vidonge vya kuzuia mimba ziliigizwa katika kitabu cha "The Doctors' Case Against the Pill" kilichoandikwa katika mwaka wa 1969 na mwandishi wa habari mfeministi Barbara Seaman aliyesaidia kupanga kesi za Nelson za mwaka wa 1970 zilizoandaliwa na Seneta Gaylord Nelson. Kesi hizi ziliongozwa na Seneta, wote waliokuwa wanaume na mashahidi katika raundi ya kwanza ya kesi hizi walikuwa wote wanaume, jambo ambalo lilimfanya Alice Wolfson na wanafeministi wengine kupinga kesi hiyo na kuvutia vyombo vya habari. Kazi yao ilisababisha kulazimisha kuwekwa kwa vijikaratasi, kwenye pakiti za idonge hiv vya upangaji uzazi, vilivyokuwa na maelezo kwa watumiaji kuhusu madhara na hatari za kutumia vidonge hivyo ili kusaidia kuwezesha utoaji idhini. Kiwango cha kawaida kinachotumiwa leo cha vidonge vya upangaji uzazi huwa na kiwango estrojeni ambacho ni theluthi moja chini ya kilichokuwa katika kidonge cha kwanza kilichowahi kuuzwa na huwa na vipimo vya chini vya aina za projestini zenye nguvu zaidi katika misombo mbalimbali. Limekuwa jambo rahisi kupata agizo la dawa kutoka kwa daktari, na njia ya kawaida gharama ni $ 15 na $ 50 kwa mwezi.

neg:
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba
Mbinu zinazotegemea dalili zinafuatilia moja au zaidi kati ya ishara tatu za msingi za kuweza kutunga mimba - joto la msingi la mwili, ute wa uke na mkao wa seviksi.

neg:
Mnyoo
Wagonjwa wanaweza kubakia bila dalili yoyote kwa muda mrefu sana. Na kwa kadri mabuu yanasafiri sehemu mbalimbali za mwili, wanaweza kusababisha uharibifu wa viungo vya ndani, kuvimba tumbo,na kuvimba ini au wengu, kusababisha sumu mwilini, na kichomi. Kuambukizwa na minyoo mingi inaweza kusababisha utapia mlo, na madhara mengine, wakati mwingine ni hatari sana, kwa kuziba utumbo kwa donge la minyoo (huweza kuonekana hasa kwa watoto) na kuziba mrija wa nyongo. Zaidi ya minyoo 796 "yenye uzito" unaokaribia 550 g waligundulika baada ya uchunguzi wa maiti ya mtoto msichana wa umri wa miaka 2 nchini Afrika Kusini. Minyoo ilikuwa imesababisha msokoto na kuoza kwa sehemu ya utumbo mdogo ambayo ilikuja kutafsirwa kama sababu ya kifo.

neg:
Kondomu
Visanduku vikitolewa kiwandani kwenye baridi hupakiwa hadi melini na kuanza safari ya miezi baharini vikikumbana na joto kali (hata 70°C) ndani ya kontena.

neg:
Ndovu
Hawa tembo wa Savanna (Elephas maximus sumatramus), wanapatikana tu hasa Sumatra, na ni wadogo kuliko wale wa India. Tembo hawa wana idadi takribani 2100 mpaka 3000. Wana rangi nyepesi ya kijivu kuliko tembo wengine wa Asia, na madoa ya pinki kwenye masikio yao. Tembo wa Sumatra huwa na urefu wa mita 1.7-2.6 mabegani mwao na uzito wao ni takribani kg. 3000

neg:
Matende
Matibabu hayo kwa kawaida yanachukua muda wa miaka sita.
Dawa zitumiwazo ni pamoja na “albendazole” pamoja na “ivermectin” au “albendazole” pamoja na “diethylcarbamazine” Dawa hizo haziwaui minyoo wazima bali zinazuia kusambaa zaidi kwa maradhi hadi minyoo wenyewe wanapokufa. Jitihada za kuzuia umo wa mbu zinapendekezwa zikiwa na jitihada za kupunguza idadi ya mbu pamoja na kuhimiza matumizi ya chandarua.
Idadi ya watu walioambukizwa na matende inazidi milioni 120.
Takriban watu bilioni 1.4 wa nchi 73 wanakabiliwa na hatari ya kuambukizwa. Maeneo ambayo yanaathirika zaidi yako katika Afrika na Asia.

neg:
Mimba ya fumbatio
Mimba ya fumbatio iliyoendelea inamaanisha hali ambapo mimba hiyo imeendelea zaidi ya wiki 20 za ujauzito. Katika hali hizo, uzazi hai umeripotiwa, hivyo katika taarifa kutoka Nigeria kumekuwa na uzaaji wa watoto wanne hai kati ya mimba 20 za fumbatio 20.i Mara nyingi, hata hivyo, mimba ikiendelea kukua usaidizi kwa kijusi huhatarishwa na kijusi hufa. Mgonjwa anaweza kubeba kijusi kilichokufa lakini hawezi kuhisi uchungu wa kuzaa. Baada ya muda, kijusi hupitia ukalisishaji na kuwa lithopedioni.

neg:
Ukimwi
Hatari ya kusambazwa kutoka kwa mama hadi mtoto inaweza kupunguzwa hadi 1% kwa kutumia matibabu mwafaka. Matibabu ya kukinga hujumuisha mama kutumia dawa za kudhibiti virusi wakati wa ujauzito na kuzaa, kuchagua kuzaa kwa kupasuliwa, kutonyonyesha na kumpa mtoto dawa za kudhibiti VVU.Hata hivyo, idadi kubwa ya mbinu hizi hazipatikani katika mataifa yanayostawi. Iwapo damu itachafua chakula wakati wa mtoto kutafuna, itaongeza hatari ya kuambukiza.

neg:
Uzazi wa mpango kwa njia asilia
Kwa kuzingatia tabia hizo mbili tofauti, maharusi wakitaka mtoto wa kiume wanatakiwa kufanya tendo la ndoa siku ya kwanza baada ya kilele (kujisikia kuteleza) na kuendelea kwa miandamo 6 ya hedhi.
Kama mwanamke hajapata mimba baada ya miandamo 6, waanze kuonana siku ya kilele na siku inayofuata. Kama mwanamke amekosa siku ya kilele, yaani kama utelezi wa ute unaendelea siku inayofuata, waonane tena siku inayofuata.

neg:
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba
Seviksi hubadilisha mkao kutokana na homoni zilezile zinazosababisha ute wa uke kutolewa na kukauka. Wakati mwanamke yuko katika awamu ya kutoshika mimba katika mzunguko wa hedhi, seviksi hushuka chini katika mfereji wa uke, ikiguswa huwa ngumu (kama ncha ya pua ya mtu), na upenyu (mlango wa seviksi) unakuwa mdogo ukilinganishwa na wakati mwingine, au umefungika. Kadiri mwanamke anavyozidi kuwa na uwezo wa kushika mimba ndivyo seviksi inavyopanda juu katika mfereji wa uke, inakuwa laini ikiguswa (kama mdomo wa mtu), na upenyu unakuwa wazi zaidi. Baada ya kudondoshwa kwa kijiyai, seviksi itarejea mkao wake wa wakati usio wa kushika mimba.

neg:
Ndovu
Meno ya tembo ni tofauti sana na yale ya mamalia wengine. Wakati wa maisha yao yote, huwa na jumla ya meno 28. Haya hujumuisha meno change ba pili (hizi ndizo pembe), meno ya maziwa kabla ya pembe, magego madogo 12:3 kila upande wa taya, magego 12:3 kila upande wa taya.

neg:
Uzazi wa mpango kwa njia asilia
Mbali ya huo ujuzi wa jumla, uzazi unaweza kupangwa kwa kutofanya tendo la ndoa siku 13 hivi ambapo katika mzunguko wa hedhi kuna uwezekano wa kupata mimba.

neg:
Hedhi
Mizunguko mingi ya hedhi huwa na siku kadhaa za mwanzo ambapo mimba haiwezi kupatikana (muda wa kutoshika mimba kabla ya kudondosha kijiyai), halafu siku ambazo mimba inaweza kutungika, na kisha siku kadhaa tu kabla ya hedhi ambazo mimba haiwezi kutungika (muda wa kutoshika mimba baada ya kijiyai kudondoshwa).

neg:
Mwezi mwandamo
Mwezi mwandamo ni awamu la Mwezi ambako hauonekani kwa macho. Awamu hili linatokea kila baada ya siku 29 1/2.

neg:
Kangaruu
Yai la kangaroo jike huwa ndani ya ovari na hushuka mpaka kwenye uterasi tayari kwa ajili ya kurutubishwa.kijusi hukua kwa haraka sana na kutoka nje baada ya siku 33, kwa kawaida huwa anazaliwa mtoto mmoja tu. Mtoto huyo huwa haoni hana nywele na urefu wa sentimeta chache sana miguu yake ya nyuma huwa inakuwa haijakuwa hivyo hutumia tu miguu ya mbele kujisogeza kwenye mfuko wa mama yake, na huchukua dakika tatu mpaka tano. Akifika ndani ya pochi huanza kunyonya. Baada ya siku 150, mtoto anaweza kutokeza nje kwa mara ya kwanza. Baada ya kuchunguila chungulia nje kwa siku kadhaa na kuona kuwa ni salama. Baada ya hapo hutumia muda wake mwingi kuchungulia nje duniani na baada ya siku 235, hutoka nje ya pochi kwa mara ya mwisho.

neg:
Kindi-miamba
Hula manyasi hasa lakini pengine matunda, mbegu na majani pia. Wana meno yenye kichwa kirefu na mizizi mirefu. Jike huzaa jozi ya watoto mara moja kwa mwaka, kiwango kidogo cha kuzaa kisicho kawaida baina ya wagugunaji. Watoto hulikizwa baada ya wiki tatu lakini waendelea kutegemea wazazi wao muda wa miezi tisa.

neg:
Ndovu
Tembo wakubwa hawana wanyama wanaowawinda ingawa samba huweza kuwashambulia ndama wa tembo na tembo wadhaifu. Japokuwa hutuishiwa sana na kuwa hatarini kutokana na mwingiliano na binadamu na ujangili. Kadiri ya sensa ya mwaka 2007, tembo wa Afrika walikuwa kati ya 470,000 au 690,000. Tembo hulindwa duniani kote. Hii ni sambamba na maeneo maalumu ya kuwakamata, matumizi ya nyumbani na biashara kwenye mazao yake kama viel vipusa. Mataifa kadhaa yameripoti kupungua kwa tembo wao mpaka kufikia theluthi mbili, na hata wale walio kwenye maeneo tegefu nao wako hatarini kutoweka kutokana na kuongezeka kwa ujangili kwa zaidi ya asilimia 45% kupelekea hata takwimu za sasa kutokuwepo.
Tembo wa jenasi ya ‘Loxodonta’, kwa ujumla hujulikana kama tembo wa Afrika. Kwa sasa wanapatikana katika nchi 37. Tembo wa Afrika hutofautishwa na tembo wa Asia kwa namna mbali mbali. Kwanza masikio yao ni makubwa sana na mwili wao ni mkubwa wenye mgongo uliopinda. Wote, dume na jike wa tembo wa Afrika huwa na pembe za ndovu/vipusa kwa nje na miili yao huwa na nywele kidogo kuliko tembo wa Asia.

neg:
Simba
Simba jike hubeba ujauzito kwa siku 110, na kisha hujifungua watoto mmoja mpaka wane kwenye sehemu maalumu, mara nyingi mbali na lilipo kundi lake. Mara nyingi huwinda peke yake wakati watoto bado hawajiwezi, wakikaa karibu na watoto huzaliwa wakiwa hawaoni, mpaka baada ya wiki hivi.

neg:
Chui
Chui jike mwenye mimba hutafuta pango, uwazi kwenye miamba, mti wenye uwazi mkubwa au kichaka kwaajili ya kuzalia na kuweka makazi ya mwanzo. Watoto hufungua macho yao baada ya siku 10. Manyoya ya watoto huwa marefu na mengi kuliko ya wakubwa. Ndani ya miezi mitatu watoto huanza kuwafuata mama zao nje kuwinda. Wakiwa na umri wa mwaka mmoja chui wana uwezo wa kujilisha wenyewe lakini hubaki na mama zao kwa miezi 18 mpaka 24.

neg:
Mimba kuharibika
Kisababishi kikuu cha mimba kuharibika katika miezi mitatu ya kwanza huwa matatizo ya kromosomu ya kiinitete / kijusi, hali ambayo husababisha angalau 50% ya kutoka kwa mimba mapema.

neg:
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba
Ishara tatu za msingi za uwezekano wa kushika mimba ni "joto msingi la mwili", "ute wa uke" na "mkao wa seviksi." Mwanamke anayetumia dalili hizo ili kujua uwezo wake wa kupata mimba anachagua kutumia ishara moja, mbili, au zote tatu pamoja. Wanawake wengi hung'amua pia ishara nyingine za ziada kulingana na mzunguko wa hedhi, kama vile maumivu na uzito tumboni, maumivu mgongoni, ulaini wa matiti na maumivu ya kudondosha kijiyai.

neg:
Simba
Jike anaanza kuzaa akifikia umri wa miaka 2-3. Baada ya kuwa mzito kwa miezi 3 1/2 anazaa wadogo 2-3. Wakati mwingine idadi hii inaweza kuwa hadi wadogo 6 lakini wanaozidi 3 kwa kawaida wanakufa mapema.

neg:
Utoaji mimba
Mbinu nyingine lazima zitumike tu kuavya mimba katika miezi mitatu ya pili ya ujauzito. Uzazi wa kabla ya kipindi kuwadia unaweza kuchochewa kwa kutumia dawa zinazotoa mimba; hii inaweza kuambatanishwa na kudungwa sindano iliyo na mchanganyiko wa toni ya misuli (haipatoni) pamoja na chumvi au urea kwenye majimaji ya amnioni.

neg:
Utoaji mimba
Baada ya wiki 16 za ujauzito, uavyaji mimba unaweza kusababishwa kwa utanuaji na uchopoaji kamili, yaani ugandamuaji wa fuvu la kichwa kizazini, ambao huhitaji ugandamuaji wa fuvu la kichwa cha kijusi kabla ya kuchopolewa. Wakati mwingine huitwa "uzazi mdogo wa utoaji mimba", ambao umepigwa marufuku nchini Marekani.

neg:
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
COCP ni njia bora ya kuzuia utungaji mimba kwanzia kidonge cha kwanza kabisa ikiwa itaanza kutumia katika kipindi cha siku tano za kwanza baada ya kuanza kupata hedhi (katika siku tano za siku ya kwanza ya hedhi). Ikiwa zitaanza kumezwa wakati wowote katika hedhi, COCP huwa kizuizi bora cha kutunga mimba tu baada ya kumeza dawa zinazofanya kazi kwa siku 7 mfululizo, hivyo basi ikiwa inatumika kama njia ya ziada ya kupanga uzazi, inafaa kutumiwa hadi vidonge vinavyofanya kazi vitumiwe kwa siku saba mfululizo. Vidonge vya COCP vinafaa kumezwa kwa takribani wakati sawa kila siku.

neg:
Nyati wa Afrika
Majike huzaa mara ya kwanza baada ya miaka mitano, baada ya kipindi cha mimba miezi 11.5. Ndama waliozaliwa hufichwa katika vichaka kwa wiki chache za kwanza wakitunzwa na mama zao kabla ya kujiunga na kundi kuu. Ndama huwa katikati ya kundi kwa ajili ya usalama.

neg:
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Vidonge vinavyochanganywa vya upa simulizi za mpango wa uzazi zichukuliwe wakati huo huo kila siku. Ikiwa kidonge kimoja au zaidi kitasahaulika kwa zaidi ya masaa 12, ukingaji wa kutunga m mtu mmoja au vidonge zaidi ni kusahaulika kwa zaidi ya masaa 12 zaidi, kinga ya mimba itakuwa kupunguzwa. Aina nyingi za vidonge vinavyochanganywa hufungwa moja ya pakiti mbili za ukubwa tofauti, zikiwa zimetiwa alama za matumizi ya siku 28. Kwa pakiti ya vidonge vya kutumiwa siku 21, kidonge kimoja kumezwa kila siku kwa wiki tatu, ikifuatiwa na wiki ya kutomeza dawa yoyote. Kwa pakiti vidonge vya siku 28, vidonge 21 humezwa, ikifuatiwa na wiki ya kumeza dawa za kipozauwongo au za sukari. Mwanamke anayetumia atatokwa na damu kidogo wakati wowote katika wiki anayomeza dawa za kipozauongo, na bado atakuwa amelindwa kutokana na kutunga mimba katika wiki hii. Pia kuna aina mbili mpya zaidi za dawa za kupanga uzazi zinazochanganywa (Yaz 28 na Loestrin 24 Fe) ambazo zina kidonge cha homoni kinachofanya kazi kwa siku 24, ikifuatiwa na siku nne za kumeza dawa za kipozauwongo.

neg:
Simba
Huwa na uzito wa kg 1.2-2.1 wakati wa kuzaliwa na huweza kuanza kutambaa baada ya siku moja mpaka mbili na kuweza kutembea nje baada ya majuma matatu. Simba jike huyo huwahamisha watoto wake mara kadhaa kwa mwezi, kwa kuwabeba mmojammoja kwa shingo zao, ili kuzuia harufu kujijenga kwenye malazi yao na hivyo kuvuta wanyama wengine wala nyama ambao pengine wangeweza kuwadhuru watoto.

neg:
Mimba ya fumbatio
Mimba ya fumbatio ya msingi inamaanisha mimba iliyopachikwa moja kwa moja katika mwina wa fumbatio na viungo vyake, isipokuwa katika neli na ovari, mimba kama hiyo ni nadra sana, visa 24 tu ndivyo vimeripotiwa tangu 2007. Kwa kawaida mimba ya fumbatio ni ya upili ikiwa upachikaji umetokana na upachikaji katika neli (mara chache kutoka katika ovari) na kupachikwa tena. Ili kuagua mimba nadra ya fumbatio ya msingi, vigezo vya Studdiford vinafaa kutimika: neli na ovari lazima ziwe katika hali ya kawaida, isiwe na miunganisho isiyo ya kawaida (nasuri) kati ya chupa ya uzazi na mwina fumbatio, na kwamba mimba ihusiane na utando wa fumbatio pekee bila ishara kwamba kulikuwa na mimba ya neli kwanza.

neg:
Chui
Chui dume hufuata jike ambalo linamvutia, ingawa maranyingi kupigania haki za kuzaliana hutokea. Kutegemeana na eneo, chui hujamiiana mwaka mzima (Afrika na Asia) au kwa kipindi maalumu Januari mpaka Februari (Manchuria na Siberia). Chui jike kawaida huwa kwenye kipindi cha joto kwa siku 6 – 7.  Hubeba mimba kwa siku 90 – 105.  Watoto kwa kawaida huzaliwa kwa wingi wa 2 – 4, lakini kiwango cha kufa kwa watoto ni kikubwa kiasi cha kupona mtoto 1 – 2 tu kwa uzao mmoja.

neg:
Ndovu
Ndovu au tembo ni aina za wanyama wenye umbo kubwa kupita wanyamapori wote. Watoto wake wakizaliwa hufikia kg 100 na ndovu mzima huwa na uzito wa tani 2 hadi 5; kimo ni hadi m 4.

neg:
Udhibiti wa uzazi
Kinga mbili ni matumizi ya mbinu zinazozuia maambukizi ya zinaa na mimba. Hii inaweza kuwa kwa kodomu pekee au pamoja na mbinu nyingine ya kudhibiti uzazi au kwa kuepuka ngono ya kuingiliana.
Iwapo mimba ni hoja kuu kutumia njia zote mbili kwa wakati mmoja kunakubalika, na aina zote mbili zimependekezwa kwa wale wanaotumia dawa isiyo na chunusiisotretinoini, kwa sababu ya hatari kuu ya matatizo ya uzazi itumiwapo wakati wa ujauzito.

neg:
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba
Kinyume chake, wakitaka mtoto wa kike wanatakiwa kufanya tendo la ndoa siku ya kwanza ya ute wa uzazi. Halafu wapumzike mpaka siku ya nne baada ya kilele. Waendelee hivyo kwa miandamo michache.
Kama mwanamke hajapata mimba baada ya miezi michache, wafanye tendo la ndoa siku ya kwanza na ya pili ya ute wa uzazi halafu wapumzike mpaka siku ya nne baada ya kilele. Waendelee hivyo kwa miandamo michache.
Kama mwanamke hajapata mimba baada ya miezi michache, wafanye tendo la ndoa pia siku ya tatu ya ute wa uzazi halafu wapumzike mpaka siku ya nne baada ya kilele. Waendelee hivyo kwa miandamo michache.
Kwa njia hiyo mbegu zenye kromosomu Y zitakufa kabla ya kuweza kuungana na kijiyai, na hivyo zitabaki zenye kromosomu X kuwa na nafasi hiyo.
Siku nzuri ya kupata mtoto wa kike ni kufanya tendo la ndoa siku mbili kabla ya kilele.

neg:
Njiti
Mara nyingi mtoto wa namna hiyo anazaliwa hai baada ya miezi saba ya ujauzito.

neg:
Mende
Mende jike wakati fulani huonekana wakibeba vipeto vya mayai. Kipeto cha mayai cha mende wa Ujerumani hubeba mayai takribani 30 mpaka 40, membamba na yaliojipanga vema. Mayai hujiangua kutokana na mgandanizo wa hewa na kutoa tunutu ambao huendelea kupata hewa na huwa wengi na wagumu baada ya masaa manne kipindi cha mpito wakati wakuanguliwa na wakati wa kuvua. Magamba yaliozeeka ulizua hisia kwamba hao ndio mende zenuzenu kwanzia mende kukua mpaka kufikia umbo kamili huchukuwa miezi mine na kwaujumla mende huishi kwa muda wa mwaka mmoja tu. Mende jike anaweza kutaga mpaka mara nane katika maisha yake na kuzalisha mende takribani 300 hadi 400. Baadhi ya spishi mende hupewa mimba mara moja tu na kutaga mayai yake yote.

neg:
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba
Vipimo vya ujauzito si sahihi mpaka wiki 1-2 baada ya kudondoshwa kijiyai. Kujua tarehe inayokisiwa ambayo kijiyai kitadondoka kunaweza kukamzuia mwanamke asipate matokeo yasiyo sahihi kutokana na upimaji wa mapema mno. Pia, siku 18 mfululizo za joto la juu zinamaanisha mwanamke ni mjamzito karibu bila shaka.

neg:
Uzazi wa mpango kwa njia asilia
Dalili tatu za msingi za uwezekano wa kushika mimba ni "joto msingi la mwili", "ute wa uke" na "mkao wa mlango wa kizazi". Wanawake wengi hung'amua pia dalili nyingine za ziada kulingana na mzunguko wa hedhi, kama vile maumivu na uzito tumboni, maumivu mgongoni, ulaini wa matiti na maumivu ya kudondosha kijiyai.

neg:
Punda milia
Kama ilivyo kwa wanyama wengi, punda milia jike hukua haraka kuliko punda milia dume. Jike huweza kupata mtoto akiwa na miaka mitatu tu wakati kwa dume ni mpaka miaka mitano au sita. Jike huweza kupata kila mtoto baada ya miezi kumi na mbili na hukaa na mtoto kwa takribani mwaka mmoja. Kama ilivyo kwa farasi, ndama wa punda milia huweza kusimama, kutembea na kunyonya muda mfupi tu kisha kuzaliwa. Wanapozaliwa ndama wa punda milia huwa na rangi ya kahawia na nyeupe badala ya nyeusi na nyeupe. Ndama na punda milia wa mlimani na wale wa nyikani hutunzwa na mama zao na baba zao pia.

neg:
Hedhi
Hedhi (kutoka Kiarabu حيض) ni kipindi maalumu katika mzunguko wa mwanamke mwenye umri wa kuzaa. Wakati huo, ambao kwa kawaida unarudi kila baada ya mwezi mmoja hivi, yeye hutokwa na damu kwenye uke.

neg:
Kuku
Kuku kwa kawaida, hukaa kwenye kiota kwa siku mbili baada ya kuangua mayai yake. Mayai yote ambayo hayakurutubishwa na jogoo, hayataanguliwa. Kuku kisha kusubiri kwa siku kadhaa, hukiacha kiota chake. Kuku huwa mkali sana nyakati hizi, na kuwafunika vifaranga mara nyingi ili kuwapa joto. Huwaongoza kwenye chakula na maji, kuwaita kwenye chakula na mara kadhaa huwalisha moja kwa moja. Hukaa nao kwa wiki kadhaa mpaka wawe wakubwa, na pindi wanapokuwa, hupoteza hamu nao na kuanza kutaga nao.

neg:
Shinikizo la juu la damu
Shinikizo juu la damu hutokea takriban 8-10% za ujauzito. Wanawake karibu wote wenye shinikizo juu la damu wakiwa na mimba walikwishaumwa na shinikizio la damu la kawaida. Hali hiyo ikitokea katika ujaa uzito ni dalili ya kwanza ya kifafa cha mimba kabla hakijashikika kabisa. Maradhi hayo hutokea katika muda wa pili wa ujaa uzito na majuma machache baada ya kujifungua. Uaguzi wa maradhi hayo ni pamoja na shinikizo la damu kuongezeka na dalili za protini ndani ya mkojo. Maradhi hayo hutokea takribin 5% ya ujaa uzito yakisababisha takribin 16% ya vifo vya wenye ujaa uzito. Hatari ya kifo cha mtoto inaongezeka maradufu kutokana na maradhi hayo dunia nzima. Kwa kawaida hakuna dalili maalum za kifafa cha mimba kabla hakijashikika kabisa hugunduliwa na uchujaji wa kawaida. Zinapotokea dalili za maradhi hayo hizo ndizo ni kuumwa kichwani, taabu za kuona vizuri (mwanga wa kumulika ghafla) kutapika, maumivu ya epigastriumu na kuvimba. Kifafaa cha mimba kabla hakijashikika kabisa wakati mwingine inaweza kuletea hali inayotisha maisha inayoitwa kifafa cha mimba. Kifafa cha mimba kinaleta hali ya dharura ya shinikizo la damu inayotatiza sana. Matatizo hayo ni pamoja na upofu, kuvimba kwa ubongo, utendaji wa kiklonasi ulio katika hali ya kukazika au kuvutika na kutia kifafa, kuharibika kwa mafigo, edema ya mapafu, disseminated intravascular coagulation (kutoganda vizuri kwa damu).
Shinikizo juu ya damu ikiathiri uja uzito: Dawa Ukunga na Elimuuzazi:

neg:
Ndovu
Tembo ni mamalia wakubwa wa jenasi Elephas na ‘Loxodonta’ za familia ya ‘Elephantidae’. Kuna spishi tatu tu za tembo zinazoishi mapaka leo: Ndovu-nyika au tembo wa vichakani wa Afrika (African Bush Elephant), ambao ni mkubwa kuliko wengine; tembo wa misituni wa Afrika (African Forest Elephant) na tembo wa Asia (Asian Elephant). Wanafanana lakini hawazaliani. Ndovu-misitu alitazamwa muda mrefu kama nususpishi ya Ndovu wa Afrika lakini wataalamu wamethibitisha ni spishi tofauti. Hufikia kimo cha mita 2 tu; anaishi hasa katika misitu ya Kongo. Spishi nyingine zote za tembo zimekoma.

neg:
Mimba kuharibika
Mimba nyingi huharibika katika hatua za mapema sana za ujauzito, kiasi kwamba mwanamke hafahamu kwamba alikuwa mjamzito. Utafiti mmoja uliofanywa kupima homoni za kutoa yai na ujauzito uligundua kuwa 61.9% ya uhamili ulipotezwa kabla ya wiki 12, na 91.7% ya kuhabirika huko kulitokea bila ya dalili, na bila ya fahamu ya mwanamke aliyekuwa mjamzito.

neg:
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba (kwa Kiingereza "Fertility Awareness", kifupi FA) unahusu mbinu zinazotumika kutambua wakati mwanamke anapoweza kushika mimba na asipoweza kushika mimba katika mzunguko wa hedhi. Mbinu hizo zinaweza kutumika ili kuzuia mimba isiyotamaniwa na vilevile kupata mimba iliyotamaniwa, lakini pia kama njia ya kusimamia afya ya uzazi wa mwanamke.

neg:
Mimba ya fumbatio
Kwa ujumla inapendekeza kufanya laparotomia mimba ya fumbatio inapotambuliwa. Hata hivyo, kama mimba imezidi wiki 24 na mtoto yu hai na mifumo ya usaidizi wa kimatibabu ipo, uangalizi makini inaweza kufanyika kumfikisha mtoto anapoweza kujitegemea (wiki 34-36 ). Wanawake wenye mimba ya fumbatio hawawezi kuhisi uchungu wa kuzaa Uzalishaji katika hali ya mimba ya fumbatio iliyoendelea hufanywa kwa laparotomia. Uwezekano wa kuishi kwa mtoto huwa umepunguzwa na viwango vya vifo baada ya kuzaliwa huongezeka, ongezeko kati ya 40-95% vimeripotiwa.

neg:
Kaswende
Inaaminiwa kuwa kaswende iliathiri watu milioni 12 mwaka wa 1999, 90% ya maambukizi yakiwa kwa nchi zinazoendelea. Huathiri kati ya mimba 700,000 na milioni 1.6  kwa mwaka, na kusababisha kuharibika kwa mimba bila hiaris, kuzaa mtoto aliyekufa na kuzaliwa na kaswende. Katikasub-Saharan Africa, kaswende huchangia takriban 20% ya vifo vya watoto wakati wa kuzaliwa. Viwango viko juu zaidi vikilinganishwa na wanaojidunga dawa kwa mshipa, walio na maambukizi ya VVU, na wanaume wanaofanya ngono na wanaume wengine. Nchini Marekani viwango vya kaswende mno mwaka wa 2007 vilikuwa mara sita zaidi kwa wanaume kuliko ya Wanawake, hata ingawa viwango hivi vilikuwa karibu sawa mwaka wa 1997. Wafrika Wamarika walichangia kwa takriban nusu ya walioambukizwa mwaka wa 2010.

neg:
Mimba ya fumbatio
Takriban asilimia 1 ya mimba ya nje ya mji wa mtoto nchini Marekani ni ya fumbatio, au 10 kati ya kila mimba 100,000. Ripoti kutoka Nigeria yaonesha kuwa matukio katika nchi hiyo ni 34 katika kila uzazi 100,000. Sababu za hatari ni sawa na za mimba ya neli huku magonjwa ya zinaa yakiwa ndiyo yanayoleta athari kubwa. Kiwango cha vifo vya wajawazito kinakadiriwa kuwa juu ya 5 kwa kila kesi 1,000, ikiwa takribani mara saba kijumla juu mimba ya nje wa mji wa mtoto, na mara 90 juu ya kiwango cha uzaaji (takwimu za Marekani).

neg:
Hedhi
Maumivu haya ni ya kawaida kabisa kwa wanawake wanapopitia kipindi hiki ambacho hujirudia kila mwezi. Maumivu kwa kawaida huanza kati ya siku moja ama mbili kabla ya hedhi kuanza kutoka, mwanamke hujiskia mamumivu haya kwenye tumbo la chini, kwenye nyonga na kiuno kwa ujumla. Maumivu haya yanaweza kuwa madogo au yakawa makali sana na huisha ndani ya masaa 12 mpaka 72 huku yanaweza kuambatana na kutapika na kupata kizunguzungu. Kwa wanawake wengi maumivu haya, ambayo ni ya kawaida kabisa, hupungua kadiri umri unavyokwenda na pia pale mwanamke akijifungua.

neg:
Magonjwa ya kuku
Kuku walioathiwa na ugonjwa huu huonyesha dalili zifuatazo. Kati ya majuma manne hadi kumi hivi, baada ya kuambukizwa kuku huharisha damu, Kuku ambao wameshikwa sana na ugonjwa huu, huonekana wemedhoofika sana na huwa kama wemavaa koti, na shingo yao huinama chini.

neg:
Uzazi wa mpango kwa njia asilia
Kama mwanamke hajapata mimba baada ya miezi michache, wafanye tendo la ndoa siku ya kwanza na ya pili ya ute wa uzazi halafu wapumzike mpaka siku ya nne baada ya kilele. Waendelee hivyo kwa miandamo michache.
Kama mwanamke hajapata mimba baada ya miezi michache, wafanye tendo la ndoa pia siku ya tatu ya ute wa uzazi halafu wapumzike mpaka siku ya nne baada ya kilele. Waendelee hivyo kwa miandamo michache.

neg:
Mimba ya fumbatio
Mara mtoto anapozaliwa udhibiti kondo huanza kutoa usaha au damu. Katika kujifungua kwa kawaida kujikaza kwa uterasi hutoa nguvu maalum inayodhibiti kupoteza damu hata hivyo, katika mimba ya fumbatio kondo iko juu ya tishu ambayo haiwezi kujikaza na jaribio la kuliondoa linaweza kusababisha kutokwa na damu nyingi. Kijumla, isipokuwa kondo inaweza kufungwa au kuondolewa kwa urahisi amefungwa, inaweza kuwa bora kuliacha lilipo kuliko kuliondoa hivyo kuruhusu mageuzi ya kawaida. Hatua hii inaweza kuchukua muda wa miezi minne na inaweza kufuatiliwa kwa kuangalia viwango vyaproteni ya korioni na viwango vya useleleaji. Matumizi ya methotrexate kuongeza kasi ya kumalizika kwa kondo una utata mkubwa kwa kuwa kiwango kikubwa cha kufa kwa tishu kunaweza kuunda sehemu ya kuambukizwa. Mishipa ya kondo pia imezibwana na angiografia na ugandanji damu mishipani.

neg:
Hedhi
Siku ya kwanza ya kuvuja damu inahesabiwa kuwa siku ya kwanza ya mzunguko wa hedhi. Mbinu mbalimbali za kufahamu uwezo wa kushika mimba huhesabu kwa njia tofauti kidogo kipindi ambapo kuna uwezekano wa kupata mimba, yaani hutumia ishara za msingi za uwezekano huo, historia ya mzunguko, au zote mbili.

neg:
Ukimwi
VVU vinaweza kusambazwa kutoka kwa mama hadi mtoto wakati wa ujauzito, kuzaa au kunyonyesha. Njia hii ni ya tatu kwa umaarufu wa kusambaza VVU kote duniani. Bila matibabu, hatari ya kusambazwa wakati wa au baada ya kuzaliwa ni takriban 20%, na 35% kwa watoto wanaonyonya.Kufikia mwaka wa 2008, usambazaji wima ulichangia takriban 90% ya visa vya VVU katika watoto.

neg:
Sufu
Sufu (pia: sufi, tazama pale; kutoka kar. صوف "suf") ni nywele manyoya laini za wanyama mbalimbali kama vile kondoo, mbuzi, ngamia, lama au sungura zinazofaa kusokotwa kuwa uzi ndefu kwa matumizi ya nguo au matandiko na blanketi.
Sufu ilianza kutumiwa kwa nguo tangu miaka 4000 KK na watu wamechagua wanyama wanaofaa na kuwafuga kwa tabia hii. Leo hii kiasi kikubwa kabisa cha sufu kinapatikana kutokana na kondoo. Nchi ya Australia ina kondoo nyingi duniani inazaa asilimia 30 za mahitaji ya sufu duniani.

neg:
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba
Mbinu za ufahamu wa uwezo wa kushika mimba hutegemea uchunguzi wa mabadiliko ya ishara za msingi yanayoashiria uwezekano wa kutunga mimba (kama vile joto la mwili, ute wa uke, na mkao wa seviksi) kwa kufuatilia mzunguko wote wa hedhi na hivyo kubaini wakati ambapo inawezekana kushika mimba.

neg:
Kipepeo
Kiwavi anapokuwa na kukamilika, homoni kadhaa huanza kuzalishwa wakati huu, kiwavi huacha kula na kuanza kutafuta sehemu ya kutulia, na mara nyingi huwa chini ya majani. Hatimaye kiwavi hubadirika na kuwa bundo, baada ya kuambua ngozi yake kwa mara ya mwisho. Bundo kwa kawaida huwa hajongei, isipokuwa huweza kujitikisa/kujinyonga ny’onga na kutoa milio kadhaa kuwatishia madui.

neg:
Nguva
Nguva (ing.: Sirenia) ni wanyama wakubwa wanaoishi baharini. Hata hivyo ni mamalia wanaozaa watoto walio hai na kuwalisha kwa maziwa. Nguva huwa na mikono ya mbele na mkia wenye umbo la pembetatu. Wanaishi kwenye pwani za Bahari ya Hindi, Bahari ya Karibi, Afrika ya Magharibi na mto wa Amazonas. Wanaweza kufikia urefu wa mita 2.5 hadi 4 na uzito wa kg 1,500.

neg:
Fimbi
Jike wa fimbi huyataga mayai 2-6 katika tundu ya mti au mwamba, pengine katika tundu ya kigong'ota au zuwakulu. Dume afunga mwingilio wa tundu kwa matope, mavi na nyama ya matunda. Awaletea jike na makinda chakula.

neg:
Mimba
Mimba ni mtoto wa mamalia ambaye anakua katika tumbo la uzazi la mama yake hadi azaliwe.

neg:
Uzazi wa mpango kwa njia asilia
Ni kwamba mizunguko mingi ya hedhi huwa na siku kadhaa za mwanzo ambapo mimba haiwezi kupatikana (muda wa kutoshika mimba kabla ya kudondosha kijiyai), halafu siku ambazo mimba inaweza kutungika, na kisha siku kadhaa tu kabla ya hedhi ambazo mimba haiwezi kutungika (muda wa kutoshika mimba baada ya kijiyai kudondoshwa). Siku ya kwanza ya kuvuja damu inahesabiwa kuwa siku ya kwanza ya mzunguko wa hedhi.

neg:
Mimba kuharibika
Mimba inayotamatika kabla ya wiki ya 37 katika kipindi cha ujauzito husababisha uzaaji wa mtoto hai na hujulikana kama kuzaliwa mapema.

neg:
Kidukari
Jinsia ya vidukari ni ya kike kwa kawaida. Kwa hivyo mayai ya majike hukua bila kurutubishwa. Vidukari wengi zaidi huzaa lava waliotoka kwa mayai ndani ya ovarioli za mama. Lava wanafanana na mamao isipokuwa ukubwa wake. Kwa kawaida lava huambua mara nne kabla ya kuwa wapevu. Spishi nyingi huzaa madume wakati majira yanakuwa mabaya. Baada ya kupandana majike huyataga mayai ambayo yanapumzika mpaka majira mazuri.

neg:
Ndoero
Ndoero ni ndege wa jenasi "Dromas", jenasi pekee ya familia Dromadidae. Spishi hii inafanana na kiluwiluwi mwenye miguu mirefu lakini ina domo refu na nene. Rangi zake ni nyeupe na nyeusi. Hula kaa, kombe na makoa ya bahari. Ndege hawa hupenda kuzaa katika makoloni ya ndege wengi, hadi 1500. Huchimba mashimo ndani ya kando za mchanga. Jike hulitaga yai moja jeupe tu, pengine mayai mawili. Tofauti na viluwiluwi kinda la ndoero hatembei sasa hivi akitoka yai.

neg:
Kichaa cha mbwa
Muda kati ya kuambukizwa ugonjwa na mwanzo wa dalili ni kawaida mwezi mmoja hadi miezi mitatu. Hata hivyo, kipindi hiki kinaweza kutofautiana kutoka chini ya wiki moja hata zaidi ya mwaka mmoja. Muda unategemea umbali, kwa sababu virusi lazima kusafiri kufikia mfumo mkuu wa neva kwa kufuata mishipa ya pembeni.

neg:
Mimba
Ukuaji huo unaendelea moja kwa moja, bila kupitia hatua zilizo wazi, ingawa pengine lugha zinatumia misamiati tofauti kadiri ya siku au wiki zilizopita tangu mimba itungwe.

neg:
Mkanda wa jeshi
Upele na maumivu kwa kawaida hupunguka baada ya kati ya wiki tatu hadi tano, lakini takriban mgonjwa mmoja kati ya watano hupitia hali ya maumivu inayoitwa niuraljia ya baada ya malengelenge, ambayo mara nyingi ni ngumu kudhibiti. Kwa wagonjwa wengine, tutuko zosta yanaweza kufufuka tena na kujitokeza kama "zoster sine herpete:" maumivu yanayotokan kwenye njia ya neva moja ya uti wa mgongo "usambazaji wa chini ya ngozi)," lakini usioambatana na upele. Hali hii inaweza kuleta matatizo yanayoathiri viwango kadhaa vya mfumo wa neva na kusababisha niuropathia nyingi za fuvu, kuvimba kwa neva, mieliti, au ugonjwa uvimbe wa tando za uti wa mgongo na ubongo usio na bakteria. Madhara mengine makubwa yanayoweza kutokea katika baadhi ya matukio ni pamoja na kupooza usoni (kwa kawaida huwa ni kwa muda), uharibifu wa sikio, au uvimbe ubongo. Wakati wa ujauzito, maambukizo ya kwanza ya VZV, yanayosababisha tetekuwanga, yanaweza kusababisha maambukizi ya kijusi na kuleta matatizo kwa mtoto mchanga, lakini maambukizi sugu au ufufuaji wa vipele hayahusishwi na maambukizi kwa kijusi.

neg:
Ujauzito
Ujauzito ni hali ya mja (yaani mtu, hususan mwanamke) kuwa mzito kutokana na mimba.

neg:
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba
Mbinu zinazotegemea kalenda hubainisha uwezekano wa kutopata mimba kabla na baada ya kudondosha kijiyai kulingana na historia ya mzunguko. Zinapotumika vizuri kuzuia mimba, mbinu hizo si madhubuti kama mbinu zinazotegemea dalili, hata hivyo umadhubuti wake unalingana na mbinu zuizi kama vile kiwambo na kizibo cha seviksi.

neg:
Ndovu
Tembo wana ngozi pana sana kwenye asilimia kubwa ya msuli wao na hukaribia sentimeta 2.5 kwa upana. Japo ngozi kwenye mdogo na sikioni ina upana wa karatasi tu. Ngozi ya tembo wa Asia huwa na nywele kiasi, hasa wakati wa utoto na kupungua wakati wanapoendelea kukua; huku tembo wa Afrika wakiwa hawana nywele kabisa.

neg:
Uzazi wa mpango kwa njia asilia
Ni kwamba jinsia ya mimba inategemea tu kromosomu za mbegu za baba ambazo ni nusunusu: X kwa kuzaa watoto wa kike na Y kwa kuzaa watoto wa kiume. Mbegu zenye kromosomu X ni dhaifu kidogo nazo huogelea polepole, lakini zinaishi muda mrefu. Kumbe zenye kromosomu Y zina nguvu zaidi na kuogelea upesi, lakini hufa upesi.

neg:
Mimba kuharibika
Hatari ya kutoka mimba ghafla hupungua kwa kiasi kikubwa baada ya wiki 10 kutoka kipindi cha mwisho cha hedhi.

neg:
Kuvu
Ugonjwa mgumu zaidi ni kukua kwa kuvu kwenye ngozi za utumbo. Wakinamama huathiriwa mara nyingi na kuvu ndani ya uke.

neg:
Utoaji mimba
Mimba inaweza ikatolewa kwa hiari kwa njia nyingi. Namna iliyochaguliwa hutegemea hasa umri wa kiinitete au kijusi, ambacho hukua kwa ukubwa kadiri siku zinavyopita.

neg:
Ndubwi
Kipindi hiki cha utoto kwenye maji kinadumu kati ya wiki tatu hadi miaka miwili kutegemeana na spishi za chura. Mara nyingi ni kama wiki 10 - 15.

neg:
Ukimwi
VVU husambaa hasa kupitia njia tatu kuu: ngono (ikiwa ni pamoja na ulawiti na hata ngono ya mdomoni), kuingiliana na viowevu vya mwili vilivyoambukizwa (hasa kuongezewa damu au kudungwa sindano) na kutoka kwa mama hadi mtoto wakati wa ujauzito, kuzaa au kunyonyeshaBaadhi ya viowevu vya mwili, kama vile mate na machozi, havisambazi VVU.

neg:
Udhibiti wa uzazi
Sponji za kontraseptivu huunganisha kizuizi na spemisidi. Kama daframu, huingizwa ukeni kabla ya ngono na inapaswa kuwekwa juu ya seviksi kwa matokeo bora. Kufeli katika mwaka wa kwanza hulingana na iwapo mwanamke amewahi kuzaa au la, ikiwa asilimia 24 kwa wale wamewahi kuzaa na asilimia 12 kwa wale hawajawahi kuzaa. Sponji inaweza kuingizwa hadi masaa 24  kabla ya kufanya ngono na inapaswa kuachwa pale kwa angalau masaa sita baadaye. Athari ya aleji na athari zingine kali kama vile sindromu ya mshtuko wa sumu zimeripotiwa.

neg:
Uzazi wa mpango kwa njia asilia
Pia kuna mbinu zinazotegemea kalenda, ambazo hufuatilia mzunguko wa hedhi na kwa kuzingatia urefu wake hutambua mwanamke anapoweza kupata mimba. Mbinu hizo si madhubuti kama mbinu zinazotegemea dalili, hasa kwa baadhi ya wanawake na ya vipindi vya maisha yao.

neg:
Ngogo
Spishi za "Synodontis" hazikutopea na kula vyakula vingi mbalimbali. Wadudu, gegereka, moluska, anelidi, mbegu na miani imepatikana ndani ya tumbo ya spishi mbalimbali za ngogo. Wanajilisha kwa sakafu ya maji na huweza kuwa walatakataka, na spishi kadhaa zinaweza pia kujitohoa kwa kujilisha zikichuja maji. Hii inawawezesha kukabiliana na mabadiliko ya misimu na makazi na kuwapatia uwezo bora wa kuenea katika makazi tofauti. Spishi tofauti za ngogo zina kiwango cha ukuaji tofauti lakini wengi wao ni sawa. Majike ya spishi ni wakubwa kuliko madume kwa kawaida. Dume na jike wote wawili hukua haraka sana mwaka wa kwanza na kisha ukuaji hupungua huku wakizeeka. Umbo na muundo wa samaki hawa ni tofauti sana wakilinganishwa na samaki wengine. Ukubwa na umbo la kinywa ni tofauti kwa sababu kipo chini ya kichwa na kwa kawaida samaki hawa wana umbo la pembetatu au mcheduara wakiangaliwa kutoka upande. Hakuna vitu vingi vinavyojulikana kuhusu uzazi katika samaki hawa. Imegunduliwa kuwa Julai hadi Oktoba ni wakati wanapotaga na kwamba wanaogelea kwa jozi wakati huu. Wameonwa kutaga kwa kipindi cha mafuriko cha majira ya mvua.

neg:
Homa ya Q
Wakati wa mimba,homa ya Q ni vigumu kutibu kwa sababu doxycycline na ciprofloxacin hutumika kwa nyakati tofauti wakati wa mimba. Matibabu yanayofaa huwa ni wiki tano kwa kutumia trimoxazole.

neg:
Ujauzito
Miezi mitatu ya kwanza ndiyo yenye hatari zaidi ya mimba kuharibika.

neg:
Kingamwili
Kinga tulivu ya uzazi ni aina ya kinga tulivu ya asili, na inahusu kinga iliyoibuliwa na kingamwili iliyowasilishwa kwa kijusi mamake wakati wa ujauzito. Kingamwili za uzazi (MatAb) huwasilishwa kupitia kwa kondo hadi kwa kijusi kupitia kipokezi cha FcRn kwenye seli za kondo. Hii hutokea katika mwezi wa tatu wa kipindi cha ujauzito. IgG (imunoglobulini) ndio isotaipu pekee ya kingamwili inayoweza kupitia kwa kupitisha kwa kondo. Kinga tulivu pia hutolewa kupitia uhamisho wa kingamwili za IgA (immunoglobulini A) zinazopatikana katika maziwa ya mama zinazohamishwa hadi kwa matumbo ya mtoto, kulinda dhidi ya maambukizi ya bakteria, hadi mtoto atakapoweza kusanisi kingamwili zake mwenyewe.
Kinga tulivu inayopatikana kwa kughushi ni kingamardhi ya muda mfupi inayosababishwa na uhamisho wa kingamwili, ambayo inaweza kutolewa katika aina mbalimbali; kama plazma ya damu ya binadamu au ya mnyama, kama immunoglobulini iliyochangwa kwa matumizi ya ndani ya mshipa (IVIG) au ya ndani ya misuli (IG), na kama kingamwili za monoklonali (MAb). Uhamisho tulivu hutumika kukinga katika kesi za magonjwa ya ukosefu wa kinga mwilini, kama vile haipogamaglobulinemia. Inatumika pia katika matibabu ya aina mbalimbali za maambukizi hatari, na kutibu kuathiriwa na sumu. Kinga inayotokana na kingamaradhi tulivu hudumu kwa muda mfupi tu, na pia kuna uwezukano wa hatari ya athari za wepesi kupita kiasi kuhisi, na ugonjwa unaotokana na mwili kukataa majimaji ya damu kutoka nje, hasa kutoka kwa gama globulini ya asili isiyo ya binadamu.

neg:
Hedhi
Maumivu haya yasiyo ya kawaida yanaweza pia kusababishwa kwa athari za bakteria ama virusi katika via vya uzazi. Kwa kawaida maumivu haya huanza mapema zaidi wakati wa hedhi ya huchukua muda mrefu zaidi kuisha ukilinganisha na maumivu ya kawaida (primary dysmenorrhea), na pia maumivu haya yanakuwa hayaambatani na kutapika, kuharisha, kizunguzungu wala kukosa nguvu na ganzi.Maumivu hayo hutokana na kitendo cha misuli ya uterasi kukaza na kusinyaa kupitia, kitendo hiki huratibiwa na homoni ya prostaglandins. Ni kawaida kwa uterasi ambao ni mfuko unaobeba mimba kusinyaa kipindi chote cha mzunguko wa hedhi ambacho huchukua siku 28. Lakini tofauti ni kwamba wakati wa kutoa hedhi yenyewe mfuko huu husinyaa na kujikaza zaidi na hivyo kukatisha hewa safi ya oksijeni kufika kwenye misuli ya mfuko huu wa mimba. Maumivu ni matokeo ya kukosekana kwa muda kwa hewa ya oksijeni kwenye baadhi ya misuli ya uterasi.

neg:
Norplant
Norplant huingizwa chini ya ngozi katika sehemu ya juu ya mkono wa mwanamke, kwa kuukata kidogo na kuingiza vidonge hivo vyenye muundo wa feni. Uingizaji wa Norplant kwa kawaida huchukua muda wa dakika 15 na wakati mwingine vidonge hivyo vinaweza kuonekana chini ya ngozi, ingawa kwa kawaida huonekana kama mishipa midogo. Pia vidonge hivi vinaweza kuhisiwa chini ya ngozi. Baada ya kuingizwa, dawa hiyo ya kuzuia mimba hufanya kazi kuanzia masaa 24 na hudumu hadi miaka mitano.

neg:
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Katika mwaka wa 1953, baada ya kupendekezewa na Pincus, Rock alianzisha haliya kutotaga mayai kutokana na kuwa na mimba katika wagonjwa wake wa utasa 27 kwa kuwafanya wameze miligramu 300 kwa siku za dawa zilizokuwa na projesteroni pekee kwa muda wa siku 20 kuanzia siku 5-24 za mzunguko zikifuatiwa siku ambazo hawakuhitajika kumeza dawa hizi ili kusababisha kutoka damu. Zoezi h zinazozalishwa sawa moyo 15% mimba kiwango cha wakati zifuatazo miezi minne bila kumsumbua amenorrhea ya awali kuendelea na estrogen na progesterone regimen. Lakini asilimia 20 ya wanawake breakthrough damu na katika mzunguko wa kwanza alikuwa ovulation hayataota 85% tu ya wanawake, kuonyesha kwamba hata kubwa zaidi na ghali zaidi vipimo simulizi ya progesterone itakuwa zinahitajika kuzuia awali mfululizo ovulation.

neg:
Ndovu
Tembo wametokea sana kwenye tamaduni za dunia. Ni ishara/alama ya hekima huko Asia na ni maarufu kwa uwezo wao wa kumbukumbu na akili, ambapo hufanikiwa kukaribiana na jamii ya binadamu wa kale. Mwanafalsafa Aristotle aliwahi kusema ndiye “mnyama pori anayewapiku wengine wote kwa hekima na akili”. Jina la tembo kwa Kiingereza lina asili ya neno la Kigiriki lenye maana ya meno/pembe za ndovu.

neg:
Homa ya ndengi
Kwa watu wengine, ugonjwa huu huingia katika awamu ya ukali baada ya joto hili jingi kuisha. Awamu hii hudumu siku 1 au 2. Katika awamu hii viowevu vinaweza kujikusanya kwenye kifua nafumbatio. Hii hutendeka kwa sababu mishipa midogo ya damu huvuja. Viowevu hujikusanya na kukomakuzunguka Mwilini. Hii ina maana kuwa ogani muhimu zaidi hazipati damu ya kutosha kama kawaida. Kwa sababu hii ogani hizi hazifanyi kazi kikawaida. Pia mtu huyu anaweza kutokwa na damu nyingi(huwa kutoka kwa ufereji wa utumbo.)

neg:
Ndovu
Tembo mkubwa kupata kuishi alikuwa huko Angola na kupigwa risasi mnamo mwaka 1956. Tembo dume huyu alikuwa na uzito wa kg. 12,000, akiwa na kimo mpaka mabegani cha mita 4.2, mita moja zaidi kuliko tembo wa sasa wa Africa. Tembo wadogo, kama saizi ya ndama, au nguruwe mkubwa, waliishi zamani sana, huko visiwa vya Crete.


query: Ni mto upi unapitia ndani ya mji wa London?

pos:
Mto Effra
Mto Effra ni mto katika kusini London, Uingereza. Hasa huwa chini ya ardhi. Jina limetokana na neno la Celtic mafuriko "(taz." 'ffrydlif' katika lugha ya welsh ya sasa) lililotolewa na makabila kabla ya Kirumi (angalia Petro Akroyd's 'Thames') au jina la shamba katika Brixton.

pos:
Mto Quaggy
Mto Quaggy (mara nyingi Quaggy mto au tu Quaggy) ni mto wa mijini,ulio na urefu wa kilomita 17 , unapitia kusini-mashariki ya London Borough ya Bromley, Greenwich na Lewisham, unajulikana kama Kyd Brook, katika maeneo yake ya juu . Mto huu huanzia kutoka vyanzo viwili karibu na hospitali ya Farnborough katika Locksbottom na ni tawimto wa Mto Ravensbourne ambao hutiririka ndani ya kituo cha Lewisham katika Lewisham.

neg:
Kongo (mto)
Lualaba inabadilisha jina lake mjini Kisangani ambako mto umepita maporomoko ya Bayoma na baada ya hapo huitwa Kongo. Mto unaelekea kwenda kaskazini halafu mwendo wake unapinda kuelekea kusini magharibi, unapita mji wa Mbandaka unapopokea mto Ubangi halafu unaingia katika Bwawa la Malebo (ing. "Stanley Pool"). Miji ya Kinshasa na Brazzaville inatazamana ikiwa pande mbili za bwawa hili. Baada ya bwawa mto unakuwa mwembamba ukipita katika mabonde ya korongo kwenye idadi ya maporomoko inayojulikana kama maporomoko ya Livingstone Falls). Unapita miji ya Matadi na Boma (Kongo) na kuufikia baharini kwenye mji mdogo wa Muanda.

neg:
Mto Nkima
Mto Nkima ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.

neg:
Mto Mangali
Mto Mangali ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.

neg:
Mto Don, South Yorkshire
Kando na mnyoosho wa Sheffield-Rotherham wa mto huu kuna kuta tano ambazo zimezingatia njia ya kutembea na ya baiskeli, Njia ya kuta tano. Njia nyingine ni, Njia ya Don ya juu, inatengenezwa ili kuwa na uwezekano wa kutembea au kuendesha baiskeli kutoka mji wa Sheffield hadi Oughtibridge.

neg:
Mto Conwy
Katika kinywa cha Conwy unapoingia ndan ya Conwy Bay ni mji wa Conwy na Ikulu maarufu duniani - Ikulu ya Conwy na madaraja mawili maarufu. Moja ya madaraja ya mapema ya barabara ya Telford Thomas sasa hubeba njia ya miguu na daraja la chuma la Robert Stephenson bado hubeba reli kuu ya London hadi Holyhead. Daraja la tatu sasa huwa na barabara, na hivi karibuni bado ni A55 sasa hupitia k chini ya kinywa.

neg:
Mto Effra
Wakati mfumo wa taka katika London ulijengwa katikati ya karne ya 19, muundaji Sir Joseph Bazalgette alihusisha Mto Effra ndani ya Victoria na bomba lake la uchafu, pia ulijulikana kama Effra uliotoka Kilima cha Herne mashariki chini ya Peckham na njia mpya katika Deptford.

neg:
Mto Wey
Mto Wey katika {Surrey, Hampshire{/1} na West Sussex ni tawimto wa Mto Thames na matawi mawili tofauti ambayo huungana katika Tilford. Chanzo cha tawi la kaskazini kiko katika Alton, Hampshire na tawi la kusini kiko katika Blackdown kusini yaHaslemere kusini, na pia karibu na Gibbet Hill, karibu Hindhead (tawi la kusini hujigawanya katika mito ndogo miwili). Mto Wey una ujumla wa eneo na kupitia sehemu za Surrey, Hampshire na West Sussex. Hujiunga na Mto Thames karibu na Weybridge, ambayo jina lake ni baada ya mto, chini ya Shepperton Lock.

neg:
Mto Fal
Mto Fal unapitia Cornwall, Uingereza, kqwanzia Goss Moor (kati ya St Columb na St Austell) na kufika katika mtaro wa Uingereza Falmouth . Juu au karibu na ufuko waa Fal ni majumba ya Pendennis na St Mawes na vilevile Shamba la Trelissick . Mto Fal hutenganisha Peninsula ya Roseland kutoka Cornwall. Kama wengi wa aina yake kwenye pwani ya kusini Cornwall na Devon,kinywa cha Fal Estuary huwa mtaro ulio kivyake au bonde la mto.

neg:
Mto Leam
Mto Leam au Mto Leame ni mto mdogo nchini Uingereza unaopita mashariki na kusini mwa Warwickshire unaoishia katika mto Avon. Ni mto mfupi ambao una urefu usiozidi kilomita 50. Mji wa Leamington Spa huwa juu yake uliopokea jina lake kutoka kwa mto huu.

neg:
Mto Ungoni
Mto Ungoni ni kati ya mito ya mkoa wa Ruvuma (Tanzania Kusini) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi kupitia mto Ruvuma.

neg:
Mto Ure
Kivutio mashuhuri cha kwanza karibu Ure ni Mbuga wa Wanyama karibu na Hawes; maili chache mashariki ya mto na kupitia katika uzuri wa Maporomoko ya maji ya Aysgarth . Mto huu kisha unapitia Middleham Castle na kisha katika Jervaulx Abbey. Kando na mto ni mji wa soko waMasham ambapo ni nyumbani kwa Theakston Brewery. Vivutio vifuatavyo ni Marmion Tower saa Magharibi Tanfield na Norton Conyers.

neg:
Mto
Kwa mfano mito ya Ubangi na Kongo inakutana kwenye mji wa Mbandaka. Huko Kongo ni mto mkubwa kushinda Ubangi; hivyo baada ya Mbandaka kuelekea bahari mto unaendelea kuitwa "Kongo".

neg:
Mto Tweed
Bonde la Tweed pia ni eneo la kuvutia sana inapokuja wakati wa kuangalia historia ya uyeyukaji wa barafu katika Uingereza. Sakafu la bonde ambapo mto huu hupitia ni shamba la drumlin la mto wa barafu la paleo ambalo ulitiririka katika eneo hili wakati wa uyeyukaji wa mwisho wa barafu.

neg:
Mto Kelvin
Pia maarufu ni [[Kelvin Aqueduct]] ambayo hubeba Nne na mtaro wa Clyde juu ya mto. Ilikuwa kubwa zaidi katika Uingereza wakati ilifunguliwa. Mto hutumika kama mhusika wa nmtaro huu.

neg:
Mto Madawi
Mto Madawi ni kati ya mito ya mkoa wa Mbeya (Tanzania Kusini Magharibi) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi kupitia mto Rufiji.

neg:
Mto Litapwasi
Mto Litapwasi ni kati ya mito ya mkoa wa Ruvuma (Tanzania Kusini) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi kupitia mto Ruvuma.

neg:
Uingereza
Uingereza iko kwenye kisiwa cha Britania ambayo ni kisiwa kikubwa cha Ulaya. Imepakana na Welisi upande wa magharibi na Uskoti upande wa kaskazini. Mji Mkuu ni London.
Ufaransa iko upande wa kusini ng'ambo ya Mfereji wa Kiingereza. Tangu mwaka 1994 kuna njia ya reli kwa tobwe chini ya mfereji inayounganisha Uingereza na Ufaransa.

neg:
Mto Leam
Baada ya Offchurch, Mto Leam huingia nje ya mji wa Leamington Spa kando ya mfereji wa Grand Union - hata hivyo, mtaro huu umefuata mto huu katika vituo mbalimbali kutoka Braunston.

neg:
Mto Mlawi
Maji ya mto huo yanaishia Bahari Hindi kupitia mto Rufiji.

neg:
London, Ontario
London ni mji mkubwa wa nne katika mkoa la Ontario. Mwaka 2006 ilikuwa na wakazi 352,395 mjini, pamoja na mitaa ya jirani rundiko la mji lina wakazi 457,720. Eneo lake ni 420.57 km².

neg:
Mto Stour, Suffolk
Mto Stour ni mto katika Anglia Mashariki, Uingereza. {Una urefu wa 76 km (47 mi) na unaunda mpaka wa kata kati ya Suffolk kaskazini, na Essex ya kusini. Huanzia katika mashariki Cambridgeshire, na kupita mashariki ya Haverhill, kupitia Cavendish, Sudbury na Dedham Vale, na kujiunga na Bahari ya Kaskazini katika Harwich. Jina "Stour" lilitokana na "sturr" ya Celtic lialomaanisha "nguvu".

neg:
Mto Fowey
Huanzia kaskazini-magharibi ya Brown Willy katikae Bodmin Moor, hupitia Lanhydrock House, Restormel Castle na Lostwithiel,baadaye kunenepa katikiaMilltown kabla ya kujiunga na mtaro wa Uingereza katika Fowey. huvukika tu kwa kutumia vyombo vikubwa Kuna feri kati ya Fowey na Bodinnick. Barabara ya kwanza inyuvuka kwenda juu iko katika katika Lostwithiel. Mto huu una mito midogo saba, mkubwa ukiwa mto Lerryn. Sehemu ya Bonde la Fowey kati ya Doublebois na kituo cha reli Bodmin Parkway inajulikana kama bonde la Glynn (kutoka Glynn House, Cardinham). Bonde hili ni njia ya barabara kuu ya A38 na reli (iliyojengwa na kampuni ya Reli katika Cornwall mwaka wa 1859). Reli huwa juu ya ukuta wa mawe nane (tazama reli ya Cornwall ).

neg:
Mto
Wakati mwingine ni swali la uzoefu tu jinsi ya kutaja mto; Kongo inaitwa Lualaba hadi mji wa Kisangani. Wataalamu wengine wanasema ya kwamba mto Kagera ingestahili kuitwa "Nile" kwa sababu ni mto uleule unaopita tu kwenye ziwa Viktoria Nyanza.

neg:
London
London ina watu wa kutoka tamaduni mbalimbali, dini tofautitofauti, na zaidi ya lugha 300 huzungumzwa jijini London.

neg:
Mto Ure
Mto Ure (Humber) ni mto katika Kaskazini Yorkshire, Uingereza. Ni mto kuu wa Wensleydale , ambao ni moja tu maarufu ya Yorkshire Dales sasa unaojulikana baada ya kijiji kuliko mto wake. Jina la zamanila bonde hili lililotoka kwenye mto lilikuwa Yoredale.

neg:
Mto Foyle
Mto Foyle na na mito yake midogo ni maeneo maalum ya kisayansi ,kwa kimombo ni (ASSI).Inajumuisha Mto Foyle na vyanzo vyake yaani sehemu ya mto Finn ambayo iko ndani ya Ireland ya Kaskazini, mto Mourne na vyanzo vyake Mto Strule (hadi unapokutana na mto Owenkillew) na Mto Derg, pamoja na vyanzo vyake viwili vidogo, Mtona Mourne Beg wa Mourne na mto Glendergan. Eneo huwa na mkondo wa maji kilomita 120 na ni mashuhuri kwa raslimali ya ufukona mitaro ya kipekee hasa katika maeneo ya juu na utajiri jamii za mimea na wanyama . Muhimu kabisa ni idadi ya samaki wa Atlantiki, ambaye ni moja wa samaki wakubwa Ulaya. Utafiti imesema kwamba kila eneo ndogo la uvuvi katika mfumo hulisha jamii ndogo tofauti.

neg:
Mto Tweed
Mto Tweed ni mto wa pekee nchini Uingereza ambapo leseni ya shirika la Mazingira haihitajiki.

neg:
Mto River
Mto River ni kati ya makorongo ya mkoa wa Dar es Salaam (Tanzania Mashariki) ambao maji yake yanaishia katika Bahari Hindi.

neg:
Mto Don, South Yorkshire
Ujenzi wa reli kutoka Doncaster hadi Goole mwaka wa 1870 ulipunguza sana trafiki hii na wakati mtaro katika makutano mapya kutoka Stainforth hadi Aire na njia ya Calder (Knottingley na mtaro wa Goole ) magharibi ya Goole ulimalizika mwaka wa 1897, mto wa Kiholanzi ulirudi karibu na mkondo wake wa awali.

neg:
Mto Ure
Mto huu kisha unapitia masharikiya jiji Ripon la kihistoria ambapo imengwa na mto Skell. Ripon Cathedral ni moja ya nyororo zaidi nchini. Mto huu kisha hupitia Jumba la Newby na makaburi ya zamani yanayojulikana kama Mishale ya shetani. Mto Ure una daraja ya barabara ya magari ya A1 (M) magharibi ya mji wa Boroughbridge.

neg:
Mto Fowey
Mto Fowey ni mto katika Cornwall, Uingereza.

neg:
Mto Ember
Mto Ember ni mto katika kata ya Surrey, Uingereza. Ni tawimito wa Mto Mole ambao unagawanyika mara mbili katika Hifadhi ya Kisiwa cha barn katika Kusini Mashariki na Magharibi Molesey. Sehemu kubwa huwa Mto Ember na hutiririka katika mashariki na kisha magharibi kuzunguka hifadhi. Mto Mole huelekea mashariki na kisha kaskazini kuzunguka hifadhi. Mito hii miwili kisha hutiririka kandd ya mwingine kuelekea upande wa kaskazini mashariki, na kuungna mita 400 kabla ya kujiunga na Mto Thames upande wa kusini juu ya Teddington Lockkando ya Ikulu ya Mahakama ya Hampton.

neg:
Mto Londo
Mto Londo ni kati ya mito ya mkoa wa Morogoro (Tanzania Mashariki) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi.

neg:
London
London ni mji mkuu wa Uingereza na mji mkubwa wa nchi hii wenye wakazi milioni 7.5. Kwenye rundiko la mji idadi ya watu ni karibu milioni 14.

neg:
Mto Yarrow (Lancashire)
Green Withins Brook huanzia "Kilima cha mawe yaliyosimama" na kujiunga na Yarrow karibu na magofu ya "Shamba la Simm."
Limestone Brooke huwa na chanzo karibu na "mtaro wa ibilisi," na hutiririka kupitia "Shooting HUTS" katika Anglezarke moor ambapo hujiunga na Yarrow katika "Mkutano wa Maji."
Black Brook hutiririka kutoka Great Hill kupitia White Coppice (ambapo unajulikana kama "Warth Brook)," na lesserly kutoka "Eagle Tower" katika Heapey. Kijito hiki hujiunga na mto katika Daraja la Yarrow  kabla ya kuingia Duxbury Woods. Kijito hiki kwa kweli ni kubwa kuliko Yarrow, kutokana na kiwango kikubwa cha maji kuondolewa kutoka Yarrow kwa matumizi. Kwa kweli, Yarrow ilifurika wakati Hifadhi ya Anglezarke  iliondolewa maji mwaka wa 2002,na kujaza maji katika mashamba katika daraja la Nick Hiltons .
Kati ya Duxbury Woods na "Drybones" (kando ya Burgh Lane), Eller Brook huchangia mtiririko kutoka Adlington.
Clancutt Brook hutiririka mbali na bahari, na hujiunga katika Birkacre karibu na Coppull.
Mto CHOR hujiunga na Yarrow katika ufuko wa kawaida wa Chorley, karibu na Euxton.
Kijerumani Brook huingia baadaye.
Culbeck Brook hujiunga katika Euxton.
Syd Brook hujiunga Croston.
Hatimaye, Mto wa Lostock hulisha Yarrow katika Bretherton.

neg:
Mto Moselle (London)
[[Jamii:Mito ya Uingereza]]

neg:
Mto Humber
Kutoka 1974-1996 maeneo yanayojulikana kama Riding Mashariki, Kaskazini Lincolnshire na Kaskazini Mashariki Lincolnshire iliunda Humberside. Kwa mamia ya miaka kabla ya hiyo, Humber ilikuwa kati ya Lindsey na Riding Mashariki ya Yorkshire. "Riding Mashariki" imetoka kwa "Thriding Mashariki", na vivyo hivyo kwa Ridings mengine. "Thriding" ni neno la kale la asili ya Norse linalomaanisha sehemu ya tatu. Tangu mwishoni mwa karne 11, Lindsey imekuwa moja ya sehemu za Lincolnshire.

neg:
Mto Ngaka
Mto Ngaka ni kati ya mito ya mkoa wa Ruvuma (Tanzania Kusini) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi kupitia mto Zambezi.

neg:
Mto Mwimbi
Mto Mwimbi ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.

neg:
Mto Londongwe
Mto Londongwe unapatikana katika kaunti ya Makueni, kusini mwa Kenya.

neg:
Mto Hull
Mto Hull tangu jadi huonekana kama laini inayogawanyisha Magharibi na Mashariki ya Hull, makao ya mashabiki wa Hull FC na Hull Kingston Rovers.

neg:
Mto Leam
Baada ya kupita pampu ya maji katikati mwa Leamington Spa, Mto Leam hutiririka maili mbili zaidi hadi kujiunga na Mto Avon kati ya Warwick na Leamington.

neg:
Mto Motoine
Mto Motoine unafululiza katika Dimbwi la Nairobi, ziwa lililofanywa na wanadamu kutoa maji ya kunywa kwa wakazi wa Nairobi. Mbele zaidi huendelea kama Mto Ngong.

neg:
Mto Lubi
Mto Lubi ni kati ya mito ya mkoa wa Ruvuma (Tanzania Kusini) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi kupitia mto Zambezi.

neg:
Mto Nairobi
Mto Nairobi una vijito kadhaa, kama vile (katika utaratibu wa kushuka kutoka kaskazini hadi kusini):Mto Motoine unafululiza katika Dimbwi la Nairobi, ziwa lililofanywa na wanadamu kutoa maji ya kunywa kwa wakazi wa Nairobi. Mbele zaidi huendelea kama Mto Ngong.

neg:
Mto Tay
Katika karne ya 19 Daraja ya Reli ya Tay ilijengwa kupitia juu ya ya bahari katikaDundee kama sehemu ya reli kuu ya pwani ya mashariki, ambayo iliunganishaAberdeen katika kaskazini na Edinburgh na hatimaye, London kusini. Tarehe 28 Desemba 1879 daraja hii ilibomoka wakati gari la moshi lilikuwa likipitia juu yake. Gari la moshi lilianguka kenye bahari, na abiria 75 na wafanyikazi wa gari hilo la moshi kuangamia. Tukio hili lilihusuishwa katika shairi, The Tay Bridge Disaster, lililoandikwa na William McGonScotlandagall, mshari mtukutu kutoka . Mwitikio muhimu wa makala yake ilulishugulikiwa kwa sababu alikuwa hapo awali ameandikwa mashairi mawili ya kuadhimisha nguvu na baadhi ya kutokufa kwa daraja ya reli ya Tay. Riwaya ya kwanza ya AJ Cronin , "Hero's Castle" (1931), inahususha tukio katika janga la daraja la reli ya Tay, na toleo la Filmu katika 1942 huonyesha picha ya kubomoka kwa daraja hilo.

neg:
Uholanzi
Mito mikubwa kadhaa inaingia Uholanzi na kutiririka katika Bahari ya Kaskazini. Mto Rijn (Mto Rhine) unaingia kwa Tolkamer upande wa mashiriki, na karibu na Nijmegen Mto Waal unajitenga ambao unachukua 70% ya maji. Mto IJssel unajitenga karibu na Westervoort na kwenda upande wa kaskazini. Mto Maas (Mto Meuse) unaingia Uholanzi upande wa kusini wa Limburg, na karibu na Mook unageuka upande wa magharibi. Mto Schelde unaingia upande wa kusini wa Zeeland.

neg:
Mto Aire
Huanzia katika Malham Tarn na kupitia hadiMalham Cove (Aire kuu), karibu na Malham, katika Kaskazini Yorkshire na hupitia pia Gargrave na Skipton. Baada ya Cononley, mto huu huingia Yorkshire Magharibi ambapo hupitia katika maeneo ya viwanda Keighley, Bingley, Saltaire, Shipley, kisha hupitia Leeds, katika vijiji vya Swillington na Woodlesford. Katika Castleford ni mkutanbo wa Aire na Calder; upande wa chini wa mkutano huu kulikuwa na ford ambapo barabara ya kale ya Uingereza, ilitumika na kurekebishwa na Warumi, kuvukia kuelekea kaskazini York. Mto huingia tena kaskazini Yorkshire karibu na Knottingley na sehemu uyake ya chini inaunda mpaka kati ya Kaskazini Yorkshire na Mashariki ya Riding Yorkshire.

neg:
Mto Londongwe
Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari ya Hindi.

neg:
Mto Kalosi
Mto Kalosi ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.

neg:
Uganda
Mto mkubwa ni Nile inayopita nchi yote kati ya Ziwa Viktoria hadi Ziwa Albert na kuendelea hadi mpaka wa Sudani ikiitwa mwanzoni Nile ya Viktoria na baadaye Nile ya Albert.

neg:
Mto Don, South Yorkshire
Don umekuwa na mafuriko nmashuhuri kadhaa. Katika usiku wa 26 Oktoba 1536 kuinuka ghafla kwa ngazi ya maji ya mto kulizuia majeshi ya Hija ya neema kuvuka mto huu katika Doncaster, na kuilazimisha kuingia katika mazungumzo na vikosi vya Henry VIII. Mafuriko makuu ya Sheffield , ambayo yalitokea tarehe 11 Machi 1864 kufuatia kuzimia kwa bwawa la Dale Dike yaliharibu nyumba 800, na kuwauwa watu 270.

neg:
Jamaika
Iko mito mingi mifupi; mto mrefu ni Black River yenye km 53.4. Mto wa Hector's River una mwendo wa km 6 chini ya ardhi.
Hali ya hewa ni ya kitropiki. Hakuna tofauti kubwa ya halijoto mwaka wote. Halijoto ya wastani katika Kingston ni 25 °C wakati wa Januari na 27 °C wakati wa Julai.

neg:
Mto Ngong (Nairobi)
Kati ya mito ya jiji hilo, Mto Motoine unafululiza katika Dimbwi la Nairobi, ziwa lililofanywa na wanadamu kutoa maji ya kunywa kwa wakazi wa Nairobi. Mbele zaidi huendelea kama Mto Ngong.

neg:
Mfereji wa Kiingereza
Mfereji wa Kiingereza ni mlango wa bahari kati ya Uingereza na Ufaransa. Urefu wake ni 560 km na sehemu nyembamba ni mlango wa Dover mwenye upana wa 34 km. Unaunganisha Bahari ya Kaskazini na Atlantiki upande wa kusini ya Britania.

neg:
Mekong (mto)
Kutoka chanzo katika milima ya Himalaya (Tibet) mto unapita jimbo la Yunnan (China) ukijulikana kama Meigong kwa Kichina. Halafu unakuwa mpaka wa Myanmar na Laos. Baada ya km 200 unakutana na tawimto Ruak kwenye eneo linaloitwa "pembetatu ya dhahabu". Kuanzia hapa mto ni mpaka kati ya Uthai na Laos. Hapa unaitwa "Maè Nam Khong" katika nchi zote mbili. Kuanzia mji wa Luang Prabang unatumika kwa usafiri wa maboti na meli ndogo. Baada ya kupita mji Vientiane Mekong iko ndani ya eneo la Laos kwa kilomita chache. Kabla ya kuingia Kambodia mto unapita maporomoko ya Khone yanayozuia usafiri kwa meli kati sehemu za juu na chini za mto.

neg:
Mto Kennet
Maili ya kwanza ya mto huu, kwanzia mdomo wa Kennet hadi High Bridge katika Reading, umekuwa ukipitika tangu karne ya 13, na kuwasaisia watu wa mjini na Reading Abbey. Hapo awali eneo hili lilikuwa chini ya udhibiti wa Abbey; leo, pamoja na Blake Lock, limesimamiwa na Shirika la Mazingira kama sehemu ya mto Thames.

neg:
Mto Panda
Mto Panda ni kati ya mito ya mkoa wa Songwe (Tanzania Kusini Magharibi). Maji yake yanaishia Bahari Hindi kupitia mto Zambezi.

neg:
Paris
Mji wa Paris ni katika Ufaransa ya kaskazini.
Mto Seine mtiririko kupitia mji.

neg:
Mto Longford
Katika mkondo wake wa kaskazini, hupelekana sambamba na "mwenzake", Mtuo wa Duke ya Northumberland,.Mito hii miwili imegeuzwa zaidi ya mara moja kwa ajili ya malazi ya maendeleo ya Uwanja wa ndege wa Heathrow . Hivi karibuni mito hii iligeuzwa kama sehemu ya Mradi wa kugeuza mito "Mapacha" ili kuruhusu ujenzi wa Terminal 5. Mito hii miwili hupitia upande wa kusini wa Uwanja huu wa Ndege na kutengana katika 'Two Bridges' mashariki ya Terminal 4.

neg:
Mto Kent
Karibu na chanzo cha mto huu ni hifadhi ya Kentmere , ambayo ilijengwa katikati ya miaka ya 1800 kudhibiti mtiririko wa mto huu, ambao wakati huo ulitumika katika viwaanda. Karibu na Sedgwick, mto huu hupitia katika korongo ya mwamba ambayo huwa na maporomoko ya maji kadhaa. Sehemu hii ni maarufu kwa Kayaka kwa kuwa na maji safi kwa siku kadhaa baada ya mvua.

neg:
Mto Kennet
Kutoka huko mto unapita Marlborough, Hungerford na Newbury kabla ya kupita Thames juu ya Sonning Lockkatika Masomo katika berkshire.

neg:
Mto Mwili
Mto Mwili ni kati ya mito ya mkoa wa Ruvuma (Tanzania Kusini) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi kupitia mto Rufiji.

neg:
Mto Ntembwe
Mto Ntembwe ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.

neg:
Mto Mwnyamaji
Mto Mwnyamaji ni kati ya mito ya mkoa wa Ruvuma (Tanzania Kusini) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi kupitia ziwa Nyasa na mto Zambezi.

neg:
Mto Goyt
Mto Goyt ni mto katika Kaskazini Magharibi ya Uingereza. Ni moja ya mito midogo ya Mto Mersey.
Mto Goyt huanza kwenye moors ya Axe Edge, karibu na Mto Dane Cat na Fiddle Inn. Eneo linalojulikana kama bonde la juu la Goyt. Mto huu unavuka barabara za Paka wa zamani na Fiddle kutoka Buxton hadi Macclesfield katika daraja ya Derbyshire , ambayo ilikuwa mpaka wa zamani kati ya Derbyshire na Cheshire. Unafika pia katika Daraja ya packhorse ya kale iliondolewa ambapo hifadhi Errwood ilijengwa katika miaka ya 1960. Chini zaidi kuna hifadhi nyingine, hifadhi ya Fernilee. Laini ya awali ya Cromford na Reli ya High Peak inaweza kuonekan katika eneo hili.
Goyt kisha hupitia Taxal na Horwich End ambapo huungwa na Todd Brook. Baada ya hapo hupitia Daraja ya Whaley , New Mills (ambapo hujiungana na mto Sett) na Daraja ya Marple. Baada ya kuungwa na mto Etherow, mto Goyt hujiunga na Mto tame katika Stockport, na kuunda Mto Mersey.

neg:
Mto Mowe
Mto Mowe ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.

neg:
Mto Effra
Mwaka wa 1992 mradi na kikundi cha sanaa London kilianzisha kampeni ya kuchimba mto huu. Mradi wa 'Uinuaji wa Effra' ulikuwa na msingi wake katika majaribio ya 'Urekebishaji wa Effra ', ambao ni pamoja na ofisi ya umma. Mradi huu ulipata sifa katika magazeti na redio.

neg:
Mto Avon (Hampshire)
Mto Avon ni mto katika kata za Wiltshire, Hampshire na Dorset kusini ya Uingereza, mara nyingine unajulikana kama "Salisbury Avon" au "Avon Hampshire."

neg:
Mto Humber
Mto Humber ni mto mkubwa ulio na mawimbi katika mashariki ya Uingereza Kaskazini.

neg:
Mto Nore
Mto Nore huanza katika miteremko ya mashariki ya mlima wa Ibilisi katika Kata ya Tipperary, na kutiririka upande wa kusini mashariki hadi kata ya Laois na Kata ya Kilkenny kabla ya kujiunga na Mto barrow kaskazini ya New Ross.

neg:
Mto Angilera
Mto Angilera ni mto wa mkoa wa Mara (Tanzania kaskazini) ambao maji yake yanaingia katika ziwa Viktoria na hatimaye yanaelekea Bahari ya Kati kupitia mto Naili.

neg:
Mto Nore
Mto huu hupita karibu na Durrow, Kata ya Laois kisha kupitia Ballyragget, mji wa Kilkenny na kisha vijiji vya Bennettsbridge na Thomastown. Hupitia katika eneo la Mlima Juliet . Zaidi kusini, huunda bonde lenye umbo wa V, hasa mashuhuri karibu na kijiji cha Inistioge, ya kikomo cha mawimbi. Mito midogo inayojiunga na mto Nore ni pamoja Dinin, Breagagh katika Mji wa Kilkenny C, Mto wa Mfalme , Arrigle Ndogo na Maji Meusi.
Orodha ya maeneo katika mto huu.Orodha ya Mito Midogo inayojiunga na mto huuChanzo chake kina mwamba wa mchanga lakini unabadilika Kuwa chokaa na hubakia katika baharini. Vijijini ni mchanganyiko wa kilimo, na baadhi tukatia mimea ya nafaka, ufugaji na kilimo cha maziwa. Mto huu una mwinuko ulio juu lakini mtiririkohuandaliwa na weirs na itis na pengine kweli kusema kwamba glides huwa maarufu.

neg:
Kwando
Kwando (au: Cuando; kabla ya mdomo pia Linyanti halafu Chobe) ni mto wa Afrika ya Kusini na tawimto wa Zambezi. Chanzo chake iko nyanda za juu za Bié (Angola) inapoelekea kusini-mashariki. Inakuwa mpaka kati ya Angola na Zambia kwa 140 km halafu inapita Kishoroba cha Caprivi na kuwa mpaka kati ya Namibia na Botswana.

neg:
Mto Luwesu
Mto Luwesu ni kati ya mito ya mkoa wa Ruvuma (Tanzania Kusini) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi kupitia mto Zambezi.

neg:
Mto Avon (Hampshire)
Avon huanzia Wiltshire katika mashariki ya Devizes, na kuingia katika Vale ya Pewsey. Kutoka hapa hupitia katika chaki scarp katika Upavon, na kuelekea kusini kupitia tambarare ya Salisbury katika Durrington, Amesbury na Salisbury. Kusini mwa Salisbury unaingia katika Bonde la Hampshire, kupitia kando ya magharibi ya makali ya Msitu Mpya kupitia Fordingbridge na Ringwood, kukutana na mto Stour katika Christchurch, kwa mtiririko ndani ya Bandari ya Christchurch na mtaro wa Uingereza wa Mudeford.

neg:
Mto Nairobi
Mkondo mkuu, Mto Nairobi, umeweka mpaka wa kaskazini mwa jiji. Mto huu umefanywa kanali katika sehemu nyingine.

neg:
Mto Avon (Warwickshire)
Chanzo cha Avon kiko karibu na kijiji cha Naseby katika northamptonshire. Katika maili chache za kwanza za urefu wake kati ya Welford na daraja la Dow katika jiji la Watling, huunda mpaka kati ya northamptonshire na Leicestershire. Katika Sehemu hii, kumeundwa Hifadhi ya Stanford. Hutiririka kuelekea magharibi-kusini , si mbali kaskazini ya Cotswold na kupitia katika vale ya Evesham, na kupitia katika miji na vijiji vya Welford, Rugby, Wolston, (inayopakana na Leamington Spa), Warwick, Stratford-juu ya- Avon, Welford-katika-Avon, Bidford-katika-Avon, Evesham na Pershore, kabla ya kujiunga na Mto Severn katika Tewkesbury.

neg:
Mto Potomac
Mto unapita Washington D.C. mji mkuu wa Marekani.

neg:
Mto Litete
Mto Litete ni kati ya mito ya mkoa wa Ruvuma (Tanzania Kusini) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi kupitia mto Ruvuma.

neg:
Mto Exe
Jina la mto limetokana na neneo la Celtic "Isca" linalomaanisha, "maji." Jina la mto huu limechukuliwa na mji wa Exeter na makazi mengine mengi katika mkondo wake, pamoja na Exford, Up exe, Nether exe, Exwick, Exton, Exminster, na Exebridge, ambapo inajiunga na mto Barle. Mji ulio pande ya bahari ya Exmouth uko katika upande wa mashariki ya kinywa cha mto huu, na Dawlish Warren iko magharibi, pamoja na eneo la mchanga linalopitia juu ya kinywa.

neg:
Mto Longford
Mto wa Longford ni njia ya maji bandia ambayo inageuza maji kilomita 19 kutoka Mto Colne katika Longford hadi Mbuga ya Bushy na Mahakama ya ikulu ya Hampton ambapo inafika katika Thames juu ya fika iliyo katika Mlango wa Teddington .

neg:
Mto Exe
Mto Exe katika Uingereza huanza katika kijiji cha Simonsbath, juu ya Exmoor katika Somerset, karibu na pwani ya mtaro wa Bristol, lakini lakimi hutiririka kuelekea kusini, hivyo urefu wake huwa katika Devon. Hufika kwenye bahari kupitia mdomo wa exe , juu ya kusin ya (mtaro wa Uingereza) pwani ya Devon. Kihistoria, eneo la chini kabisa la mgawanyiko wake ni Exeter, ingawa sasa kuna kuna njia ya magari ya M5 motorway 3 km kusini mwa katikati mwa mji huo.

neg:
Mto Longford
Uliojengwa katika mwaka wa 1638 kutokana na uamuzi wa Charles 1, kusudi la mkondo huu lilikuwa usambazaji wa maji katika mbuga rasmi katika mahakama ya Hampton na kuwezesha maendeleo ya vipengele vya maji. Kabla ya ya 20, mto huu ulijulikan kama mto Mpya ,mto wa Mfalme , mto wa Malkia, mto wa Kardinali , kipande cha Mahakama ya Hampton , na mtaro wa Mahakama ya Hampton.

neg:
Nile
Mto wa Nile (pia: Naili; kwa Kiarabu  ,النيل an-nīl) ni mto mkubwa upande wa mashariki ya bara la Afrika. Mara nyingi hutajwa kuwa pia ni mto mrefu kabisa duniani kushinda mto Amazonas. Kutoka Ziwa la Viktoria Nyanza hadi mdomo wake kwenye Bahari ya Mediteranea Nile inavuka nchi za Uganda, Sudan Kusini, Sudan na Misri kwa urefu wa km 6,650.

neg:
Mto Mkusi
Mto Mkusi ni kati ya mito ya mkoa wa Ruvuma (Tanzania Kusini) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi kupitia mto Zambezi.

neg:
Mto Humber
Jina la mto huu limerekodiwa katika nyakati za Anglo-Saxon kama "Humbre" (Jumuia) ya Anglo-Saxon na "Humbri" (Kilatini). Tangu jina lake liko katika "Humber Brook" karibu na "Humber Court" katika Herefordshire au Worcestershire, neno "humbr" liliwezekana kuwa neno linalomaanisha "mto", au kitu sawa, katika lugha ya Aboriginal iliyozungumzwa katika Uingereza kabla ya Celt kuhamia pale (kulinganisha na Tardebigge.)

neg:
Mto Moselle (London)
Moselle huwa na mtiririko wa kawaida wakati huu, lakini uliwahi kuwa na tisho kubwa la mafuriko katika Tottenham. Hadi karne ya 19, mkondo wote wa mto huu ulikuwa juu ya ardhi, lakini katika mwaka wa 1836 mkondo katika barabara kuu ya Tottenham na mkondo wa Hart ulifunikwa juu. Ufunikaji mkubwa ulifanyika katika mwaka wa 1906 na baadaye, ili sasa mto huu ulifunikwa kabisa kutoka makaburi ya Tottenham hadi kwenye kituo unapoingia kwenye kijito cha Pymme. Mto uliendelea kupasuka kutoka mkondo wake na kusababisha mafuriko katika eneo katika barabara kuu karibu na makutano ya mkondo wa Uwana na Scotland Kibichi. Hii ilikuwa ni tukio la kila mwaka hadi mwishoni mwa miaka ya 1960, wakati ufunikaji wa mto huu ulifanywa upya na marekebisho katika eneo hili. Wakati wa ujenzi wa shamba la maji pana mwaka wa 1967, kulikuwa na wasiwasi kuhusu hatari za mafuriko kutoka mto huu na njia zote za kupitia ziliinuliwa hadi katika sakafu ya kwanza na hakuna nyumba au duka zilizojengwa katika sakafu ya ardhi.

neg:
Mlango wa Dover
Mlango wa Dover (Kifaransa: "Pas de Calais"; Kiing.: "Strait of Dover") ni sehemu nyembamba ya Mfereji wa Kiingereza kati ya Ufaransa na Uingereza. Bahari ina upana wa 34 km pekee.

neg:
Mto Mlomboje
Mto Mlomboje ni kati ya mito ya mkoa wa Mbeya (Tanzania Kusini Magharibi) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi kupitia Ruaha Mkuu na mto Rufiji.

neg:
Mto Exe
Wakati wa mawimbi madogo, gorofa za matope huwa kwa wingi, na hizi ni chanzo muhimu cha chakula cha ndege. Pamoja na mitaro mingine Uingereza, Kusini Magharibi na Exe ni muhimu maeneo muhimu ya ndege wa misimu ya baridi. Dawlish Warren ni eneo muhimu la kuwatazama ndege . Mto huu una maji yenye asidi na tauti wa kahawia mwitu trout kiwango cha wastani kwa kawaida huwa 8-10 oz. Tofauti na mito ya nchi za Magharibi mito mingi haina trauti wa bahari, samaki. Mita 150 tu chini ya muungano wa Mto Barle ni mojawapo ya eneo bora la samaki bora, na katika mto: Black Pool.

neg:
Mto Songwe (Mbeya)
Mto Songwe (Mbeya) ni kati ya mito ya mkoa wa Mbeya (Tanzania Kusini Magharibi) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi kupitia ziwa Nyasa na mto Zambezi.

neg:
Mto Suir
Unaoanzia katika miteremko ya Mlima wa Ibilisi, kaskazini ya Templemore katika Kata ya Tipperary, mto Slur huelekea kusini kupitia kupitia Loughmore, Thurles, Holycross, Golden na Knockgraffon. Huungana na Mto Aherlow katika Kilmoyler na baadaye na Tar, hupinduka mashariki katika milima ya Comeragh na kutengeneza mpaka kati ya kata ya Waterford na kata ya Kilkenny. Baadaye hupitia Cahir, Clonmel na Carrick-on-Suir kabla ya kufika Waterford. Hapa,hupatana na Mto Barrow na Mto Nore kuunda kinywa pana kinacho uwezo wa kupitiwa na vyombovya majini.

neg:
Mto Ligi
Mto Ligi (au Liki) unapatikana katikati ya Kenya.

neg:
Kongo (mto)
Maporomoko ya Livingstone yanazuia meli kupita kutoka baharini. Kuanzia Kisangani hadi Kinshasa mto ni njia ya maji inayopitiwa na meli za mtoni. Upande wa Lualaba kuna sehemu kadhaa zinazofaa kwa meli lakini njia ya maji inakatwa mara kadhaa na maporomoko.

neg:
Mto Likawa
Mto Likawa ni kati ya mito ya mkoa wa Ruvuma (Tanzania Kusini) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi kupitia mto Zambezi.

neg:
Mto Marithi
Mto Marithi ni kati ya mito ya mkoa wa Lindi (Tanzania Kusini Mashariki) ambayo maji yake yanaishia katika Bahari Hindi.

neg:
Mto Foyle
Mto Foyle pia ni mto unasonga kwa kasi zaidi Ulaya kwa ukubwa wake, hufanya ujenzi wa madaraja kuwa ngumu. Katika Derry, kuna madaraja mawili katika kituo cha kuvukia. Daraja ya Kusini ,nzeaa kati ya hizo mbili, ni barabara tu Ulaya yenye gorofa na hujulikana kirasmi kama Daraja la Craigavon (hujulikana ka Blue Bridge Daraja la kaskazini, linalojulikana kama Daraja la Foyle , ni daraja kubwa na lilijengwa kushikilia vyombo kubwa vya bahari kubwa wakati ilisemekana kuwa mji huo ulitakikana kushikilia vyombo kama hivyo. Hata hivyo, hii haikuwa na maana kwa kuwa bandari kuu ilikuwa maili kadhaa kaskazini ya mji . Mwanasiasamaarufu kutoka Derry maarufu aliyetunzwa Tuzo la Amani ya Nobel, John Hume, alihusiana na mipango ya ujenzi wa daraja la pili, kwa kuamini kwamba kiwango kubwa kilihitajika kudumisha uwezo wa kiuchumi kupitia bandari. Nje ya Derry, daraja tu ya kuvukia Mto Foyle ni Daraja la Lifford, ambayo ilijengwa katika miaka ya 1960 kati Lifford, ya "County Town" ya Donegal upande wa ufuko wa m magharibi ya mto, na Strabane, mji mkubwa katika Tyrone juu ya ufuko wa mashariki .

neg:
Mto Mawate
Mto Mawate ni kati ya mito ya mkoa wa Ruvuma (Tanzania Kusini) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi kupitia mto Zambezi.

neg:
Mto Bewl
Mto Bewl hupitia chini ya barabara ya A21 na Ikulu ya Scotney. Pale Finchcocks hujiunga na Mto Teise.