query: Je, Vatikano ina ukubwa gani?

pos:
Vatikani
Mji wa Vatikani ni dola-mji lenye eneo la kilomita za mraba 0,44 tu. Hivyo ni nchi ndogo kuliko zote duniani. Pande zote inazungukwa na Italia.

neg:
Utawa wa Tatu wa Mt. Fransisko
Kwa hamasa za Mapapa, wengi walijiunga na OFS (mwaka 1934 walikaribia kuwa 4,000,000!) lakini muda mfupi kabla ya vita vikuu vya pili walianza kupungua kutokana na matapo mengine ya kiroho kuanzishwa na kuhamasishwa na Mapapa, hasa Aksyo Katoliki; pia kwa sababu wingi si hoja, yaani ongezeko lao lilisababisha ulegevu fulani hata kusawazisha OFS na chama chochote. Kabla na hasa baada ya Mtaguso wa pili wa Vatikani ilitokea misukosuko na maswali mengi. Ili kuyakabili, ilifanyika mikutano mingi ya matawi yake mbalimbali (1950 n.k.) na kuzidisha ushirikiano kati yake (pia na Utawa III wa michepuo mingine) hata ikatolewa (1957) katiba moja kwa Wasekulari wa matawi yote ya Kifransisko. Miaka hiyohiyo lilianzishwa kundi la Vijana Wafransisko. Halafu ikaanzishwa halmashauri ya kimataifa ya OFS yote (1973) na Papa Paulo VI (1963-1978) akathibitisha (1978) kanuni mpya ya OFS kulingana na maelekezo ya Mtaguso huo. Ina sura tatu na namba 26 jumla kuhusu asili ya OFS na kanuni yake (1-3), mtindo wa maisha (4-19) na taratibu zake (19-26). Ni kama mwongozo wa maisha ya Kiinjili unaomkazia Yesu Kristo kwa kuwa Injili si nadharia, bali ni mwenyewe (namba 12 kati ya 26 zinamzungumzia wazi). Haina tena maagizo ya kinaganaga kuhusu toba, ambayo yaliachwa kwa katiba mpya (1990) iliyounganisha moja kwa moja matawi yote yaliyokuwa chini ya Wakuu 4 wa familia ya Kifransisko. Mwaka huo Wasekulari walikuwa 508,619, wengi wao wakiwa Meksiko na Italia. Hapo katikati toleo la pili la Mkusanyo wa Sheria za Kanisa lilitaja Utawa III peke yake kati ya vyama vya waamini, kutokana na heshima uliyopewa na mapokeo. Jambo jipya ni kwamba sasa mashirika yoyote yanaweza kuanzisha aina ya Utawa III, hata yale ya kike.

neg:
Italia
Nchi huru mbili ndogo zinazozungukwa na eneo la Italia pande zote ni San Marino na Vatikano.

neg:
Jimbo Katoliki la Hoima
Eneo ni la kilometa mraba 17,200, ambapo kati ya wakazi 1,753,000 (2013) Wakatoliki ni 1,040,652 (59.4%).

neg:
Jimbo Katoliki la Torit
Eneo la jimbo lina kilometa mraba 76,000, ambapo kati ya wakazi 891,000 (2010) Wakatoliki ni 682,000 (sawa na 76.5%). Parokia ziko 19, mapadri ni 54 na watawa 43,

neg:
Nauru
Ni nchi ndogo sana (ya tatu baada ya Vatikani na Monaco), yenye km² 21 pekee na wakazi wasiofikia 10,000.

neg:
Michelangelo
Kati ya kazi zake maarufu zaidi ni sanamu ya kijana Daudi na michoro ya ukutani wa Kikanisa cha Sisto IV huko Vatikano mjini Roma alichopamba kwa hadithi na watu wa Biblia.

neg:
Jimbo Katoliki la Gikongoro
Eneo ni la kilometa mraba 2,057, ambapo kati ya wakazi 666,000 (2013) Wakatoliki ni 293,000 (44.0%).

neg:
Ruangwa
Halmashauri ya wilaya ya Ruangwa ina ukubwa wa eneo la kilometa za mraba 2,560, sawa na hekta za mraba 256,036. Kati ya hekta hizo za mraba hekta 104,000 zinatumika kwa kilimo hekta 72,000 sawa na 35% zinatumika kwa kilimo cha mazao ya chakula na hekta 32,000 sawa na 16%kwa kilimo cha mazao ya biashara, sawa na asilimia 51 ya eneo linalofaa kwa kilimo ambalo ni hekta za mraba 204,826 sawa na 80% Hekta 40,612 sawa na 16% ni eneo la misitu ya asili na ya kupandwa. Hekta 10,562 sawa na 4% ni eneo linalofaa kwa matumizi ya makazi ya watu na matumizi mengine.

neg:
Kisiwa cha Viktoria (Kanada)
Kinapatikana katika Bahari ya Aktiki kikiwa na ukubwa wa kilometa mraba 217,291, ila wakazi 1,707 tu.

neg:
Mtaguso wa pili wa Vatikani
Kama vile mitaguso mikuu iliyotangulia kupanga urekebisho wa hali ya Kanisa, mtaguso wa pili wa Vatikano pia ujumbe wake hautaweza kuzaa matunda isipokuwa kwa juhudi za muda mrefu.

neg:
Historia ya Kanisa Katoliki
Mbele ya changamoto hizo, Mtaguso wa pili wa Vatikano (1962-1965) ulielekeza njia mpya za kuendeleza Ukristo katika ulimwengu wa kisasa.

neg:
Michelangelo
Kati ya kazi zake maarufu kama msanifuujenzi ni hasa kuba ya Basilika la Mt. Petro kwenye Vatikano mjini Roma.

neg:
Roma
Roma una wakazi milioni 2,870,336 katika eneo la km² 1,287.36.

neg:
Italia
Eneo lake ni km² 301.338 ambalo lina wakazi 60,579,000 (1-1-2017): ni nchi ya 23 duniani kwa wingi wa watu, lakini ya 8 kwa uchumi.
Imepakana na Ufaransa, Uswisi, Austria na Slovenia.

neg:
Jimbo Katoliki la Kasese
Eneo ni la kilometa mraba 3,205, ambapo kati ya wakazi 632,000 (2013) Wakatoliki ni 303,402 (48.0%).

neg:
Jimbo Katoliki la Ngozi
Eneo ni la kilometa mraba 2,707, ambapo kati ya wakazi 1,287,273 (2013) Wakatoliki ni 992,897 (77.1%).

neg:
Mtaguso wa kwanza wa Laterano
Mahali pake ni kwenye Kanisa kuu la Roma huko Laterano, mtaa wa Roma (Italia) alipokuwa anaishi askofu wake. Hukohuko baadaye ilifanyika mitaguso mingine minne ya Karne za Kati. Umuhimu wa kanisa hilo ulipungua hasa baada ya Papa kuhamia Vatikano.

neg:
Nchi huru
Siku hizi duniani kuna nchi huru karibu 200, ya mwisho kutambulika ikiwa Sudan Kusini (2011) na ndogo zaidi ikiwa Mji wa Vatikano (km 0.44 na wakazi 600 hivi tu).

neg:
Sekwensya
Baada ya Mtaguso wa pili wa Vatikano zimebaki 4 tu: ya Pasaka, ya Pentekoste, ya Mwili na Damu ya Kristo na ya Bikira Maria wa Mateso.

neg:
Sanaa ya Kikristo
Kutokana na kujali na kustawisha aina zote za sanaa, Wakatoliki wameshika nafasi ya kwanza katika idadi ya vituo vilivyoorodheshwa na UNESCO kama Urithi wa Dunia. Kwa mfano, nchi nzima ya Vatikani imo katika orodha hiyo.

neg:
Kikanisa cha Sisto IV
Kikanisa cha Sisto IV (kwa Kiitalia Cappella Sistina) ni kikanisa kikubwa nchini Vatikani, ambayo ndiko anakoishi Papa wa Kanisa Katoliki lote duniani.

neg:
Vatikani
Vatikani ina uhusiano wa kibalozi na nchi 180 duniani kote kupitia Ukulu mtakatifu.

neg:
Historia ya Kanisa
Mtaguso wa pili wa Vatikano (1962-1965) ulioitishwa na Papa Yohane XXIII ulielekeza Kanisa Katoliki kukabili vema ulimwengu wa kisasa badala ya kuulaumu tu.

neg:
Jimbo Katoliki la Ruyigi
Eneo ni la kilometa mraba 4,510, ambapo kati ya wakazi 563,166 (2014) Wakatoliki ni 356,142 (63.2%).

neg:
Walinzi Waswisi
Walinzi Waswisi wanaunda jeshi la Vatikani. Ni dogo sana (wanajeshi 100 hivi) lakini lenye historia ndefu kabisa duniani kwa kuwa kipo tangu mwaka 1506.

neg:
Jimbo Katoliki la Wau
Eneo la jimbo lina kilometa mraba 134,572, ambapo kati ya wakazi 4,000,000 (2013) Wakatoliki ni 2,800,000 (sawa na 70%). Parokia ziko 19, mapadri ni 43 na watawa 62,

neg:
Jengo la Empire State
Kimo chake ni mita 381, pamoha na antena juu yake ni mita 448.7.

neg:
Vatikani
Mkataba wa Laterani wa 11 Februari 1929 ukampa Papa mamlaka na madaraka ya nchi huru juu ya basilika la Mt. Petro pamoja na maeneo mengine.

neg:
Bara la Antaktiki
Eneo lake ni zaidi ya kilomita za mraba milioni 14, hivyo ni bara la tano duniani kwa ukubwa.

neg:
Vatikani
Vatikani ina jeshi dogo kabisa lakini lenye historia ndefu kabisa duniani. Ni kikosi cha Walinzi Waswisi ambacho kipo tangu mwaka 1506 na chenye wanajeshi 100 hivi. Wote ni Wakatoliki raia wa Uswisi kwa kuzaliwa.

neg:
Saint Vincent na Grenadini
Saint Vincent ndiyo kisiwa kikubwa na Grenadini ni kundi la visiwa vidogo. Kwa jumla eneo la nchi kavu ni kilometa mraba 389.

neg:
Basilika la Mt. Petro
Ukumbi wake una urefu wa mita 187 na upana wa 27.50. Ukumbi wa pili una urefu wa mita 138.

neg:
Jimbo Katoliki la Cyangugu
Eneo ni la kilometa mraba 1,844, ambapo kati ya wakazi 742,000 (2013) Wakatoliki ni 361,000 (48.7%).

neg:
Ukulu mtakatifu
Mabalozi wanaowakilisha nchi huru nyingine (180, mwanzoni mwa mwaka 2013) wanatumwa kwa Ukulu mtakatifu, si kwa nchi ya Vatikani.

neg:
Utawa wa Tatu wa Mt. Fransisko
Kuhusu Wasekulari kuishi katika nyumba za Ndugu Wadogo, mtazamo baada ya Mtaguso II wa Vatikani ukawa tofauti: Ndugu Wadogo wanapaswa kutumikia, si kutumikiwa na Wasekulari; watu wakiishi konventini kwa kufanya kazi fulani, basi walipwe kadiri ya sheria za nchi. Hivyo idadi yao ikazidi kupungua haraka: kwa OFM mwaka 1968 walikuwa 536, mwaka 1994 wakabaki 155 tu.

neg:
Unitatis Redintegratio
Kurudisha umoja kati ya Wakristo wote ni lengo kuu mojawapo la Mtaguso wa pili wa Vatikano.

neg:
Vatikani
Mji wa Vatikani ni mabaki ya Dola la Papa lililotawala sehemu kubwa ya Italia ya Kati kwa karne nyingi hadi 1870.

neg:
Mapatano ya Laterano
Kwa mapatano hayo, Papa alikubali mji ubaki mikononi mwa Ufalme, isipokuwa mtaa wa Vatikano na majengo mengine machache. Ndivyo ilivyoundwa na kukubalika kimataifa nchi huru ya Mji wa Vatikani iliyomwezesha Papa kuwa huru katika kuongoza Kanisa Katoliki duniani kote.

neg:
Mtaguso wa nne wa Konstantinopoli
Kanisa Katoliki linahesabu kuwa Mtaguso mkuu wa nne ule uliofanyika tangu tarehe 5 Oktoba 869 hadi 28 Februari 870.
Uliitishwa na Kaisari Basili I wa Bisanti na Papa Adrian II (867-872) kwa sababu mwisho wa ikonoklastia katika sinodi ya mwaka 843 ulikuwa umeacha athari kubwa katika Kanisa la Mashariki.

neg:
Basilika la Mt. Petro
Kanisa hili lililojengwa juu ya eneo la mita za mraba 15,160 linaweza kupokea umati wa watu 60.000.

neg:
Vatikani
Idadi ya wakazi ni 791; raia ni 565 tu (mnamo Oktoba 2008).

neg:
Vatikani
Mkuu wa Dola ni Papa mwenyewe, kwa sasa Papa Fransisko (Jorge Mario Bergoglio). Nafasi yake ni kama mfalme wa kuchaguliwa asiyebanwa na katiba au masharti yoyote. Mambo ya utawala yako mkononi mwa gavana anayeteuliwa na Papa pia.

neg:
Ukulu mtakatifu
Kadiri ya Mkusanyo wa Sheria za Kanisa la Kilatini (kanuni 361), "Ukulu mtakatifu" ni jina rasmi linalotumika kuwamaanisha Papa na miundo yote inayomsaidia kuongoza Kanisa Katoliki duniani ikiwa na makao makuu mjini Roma.

neg:
Dunia
Sura ya dunia ni kilomita mraba 510,000,000, ikiwa nchi kavu imechukua eneo la kilomita mraba 149,430,000 na maji yamechukua eneo la kilomita mraba 360,570,000.

neg:
Vatikani
Utawala wa Papa juu ya mji na mkoa wa Roma ulilindwa na Ufaransa hadi 1870.

neg:
Milano
Leo hii Milano ni mji wa pili katika Italia. Benki kubwa za nchi zina makao makuu hapa pia soko la hisa la Italia. Kuna viwanda vingi pamoja na kampuni ya magari ya Alfa Romeo na kampuni ya matairi Pirelli. Pia mji huu ni makao makuu ya vyombo vya habari mbalimbali kama Mediaset na magazeti kama Il corriere della sera. Mji huu pia ni kitovu cha michezo mbalimbali. Una uwanja wa Giuseppe Meazza (San Siro) wenye uwezo wa kubebe watazamaji zaidi ya 80,000 ambao ndio mkubwa kuliko vyote nchini Italia. Pia kuna timu mbili za mpira wa miguu, Internazionale na AC Milan ambazo ni moja ya vilabu vinavyoheshimika duniani. Milano huitwa mji mkuu wa mitindo ya mavazi ya Italia.

neg:
Mtaguso wa pili wa Vatikani
Mtaguso wa pili wa Vatikani ni mtaguso mkuu wa pili wa Kanisa Katoliki kufanyika Vatikani (11 Oktoba 1962 - 8 Desemba 1965).

neg:
Laterani
Tofauti na wanavyodhani wengi, ukulu wa Papa ni katika kanisa hilo, si katika Basilika la Mt. Petro huko Vatikano.

neg:
Jimbo Katoliki la Masaka
Eneo ni la kilometa mraba 21,199, ambapo kati ya wakazi 1,901,000 (2013) Wakatoliki ni 1,011,178 (53.2%).

neg:
Kanisa kuu
Kwa kuwa imani ya Kanisa Katoliki ni kwamba Papa wa Roma ni mkuu wa maaskofu wote duniani, kanisa kuu la jimbo lake ni pia kanisa kuu la Wakatoliki wote. Ndiyo sababu mlangoni mwa basilika kuu la Laterano imeandikwa kwamba ndilo "kichwa na mama wa makanisa yote ya jiji na ya dunia nzima".

neg:
Dayosisi
Mtaguso wa pili wa Vatikano uliweka mbele waamini kuliko eneo, hivi kwamba yanaweza kuwepo majimbo yasiyo na eneo maalumu, hasa kutokana na wingi wa uhamiaji uliopo siku hizi: "Jimbo ni sehemu ya Taifa la Mungu iliyokabidhiwa kichungaji kwa Askofu, akisaidiwa na mapadri wake, hivi kwamba kwa kuambatana na Mchungaji wake, na kuungana ndani ya Roho Mtakatifu kwa njia ya Injili na ya Ekaristi takatifu, iunde Kanisa maalumu, ambamo linakuwemo na kutenda Kanisa la Yesu Kristo, lililo Moja, Takatifu, Katoliki na la Mitume" (Christus Dominus)" 11.

neg:
Ndugu Wadogo
Lakini mabaya zaidi yakafuata Ulaya Mashariki ukiwa chini ya Ukomunisti ambao, pamoja na kueneza mafundisho ya wakanadini na kupotosha maadili, pengine ulifuta mashirika yote, pengine uliyawekea vizuio vingi. Kumbe Magharibi tunu nyingi zikaja kufifia kadiri uchumi ulivyostawi na kuleta anasa. Watawa wote na Kanisa zima wakajiuliza upya kuhusu maana ya uwepo wao katika ulimwengu wa kisasa. Majibu yakawa tofauti, na vizazi vikabishana: katika hali hiyo Papa Yohane XXIII (1958-1963) aliitisha Mtaguso II wa Vatikani (1962-1965).

neg:
San Marino
Eneo lote la km² 61 ni la milima.

neg:
Jimbo Kuu la Gulu
Eneo ni la kilometa mraba 27,945, ambapo kati ya wakazi 1.446.014 (2013) Wakatoliki ni 833,372 (57.6%).

neg:
Roma
Roma ndiyo kitovu kimojawapo cha sekta ya viwanda na sekta ya huduma ya Italia. Utalii ni pia muhimu sana kiuchumi, kutokana na watalii 26,100,000 wanaoutembelea kila mwaka: 6.5% za Jumla ya Pato la Taifa zinapatikana ndani ya Roma ambazo ni kushinda miji mingine yote ya Italia.

neg:
Italia visiwani
Kwa jumla ni km 49,801 na wakazi 6,746,464. Msongamano ni mdogo, lakini ni mikoa fukara kuliko kawaida ya nchi.

neg:
Mitaguso ya kiekumene
21. Mtaguso wa pili wa Vatikano (1962-1965)

neg:
Jimbo Katoliki la Kabale
Eneo ni la kilometa mraba 5,530, ambapo kati ya wakazi 1,723,716 (2013) Wakatoliki ni 789,132 (45.8%).

neg:
Mtume Petro
Yoh 21:18-19 inaeleza kifumbo kifodini ambacho Petro alimtukuza Mungu mjini Roma, katika eneo la Vatikano. Ndipo linapoheshimiwa kaburi lake chini ya altare kuu ya kanisa kubwa kuliko yote duniani.

neg:
Dominica
Kisiwa kina urefu wa km 46.4 na upana wa km 25.6; eneo lake ni km² 746.

neg:
Jimbo Katoliki la Cremona
Askofu wake ni Antonio Napolioni.Eneo ni la kilometa mraba 1917, ambapo kati ya wakazi 368.797 (2012) Wakatoliki ni 331.250 (89,8 %).

neg:
Orodha ya mapapa
Hakuna orodha rasmi ya mapapa, ila kitabu cha "Annuario Pontificio" kinachotolewa na Vatikano kila mwaka kina orodha inayoangaliwa kama rasmi. Kulingana na kitabu hicho, Fransisko ni papa wa 266.

neg:
Visiwa vidogo vya Venezuela
Kwa jumla ni kilometa mraba 342, lakini wakazi ni 2,155 tu, wengi wakiwa wanaongea Kihispania na kufuata Ukristo katika Kanisa Katoliki.

neg:
Katoliki
Mfano mwingine ni ufafanuzi kama Kanisa Takatifu, Katoliki, la Kirumi la Kitume katika Katiba Katoliki ya Mtaguso wa kwanza wa Vatikano ya tarehe 24 Aprili 1870. Kurasa hizi zote zinahusu Kanisa Katoliki na kwa majina mengine.

neg:
Rome, New York
Rome ni mji wa Marekani katika jimbo la New York. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 35,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 139 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 196.0 km².

neg:
Jimbo Katoliki la Kabgayi
Eneo ni la kilometa mraba 2,187, ambapo kati ya wakazi 969,668 (2006) Wakatoliki ni 596,596 (61.5%).

neg:
Adria
Adria huelekea kaskazini magharibi kutoka 40°N hadi 45° 45' N.. Urefu wake ni km 770 km na upana waka kwa wastani ni km 160. Sehemu nyembamba ni mlango wa Ortranto mwenye upana wa km 85. Eeno lake ni mnamo km² 160,000.

neg:
Mtaguso wa pili wa Vatikani
Maaskofu na wakuu wa mashirika kadhaa wenye haki ya kupiga kura walikuwa kama elfu tatu, wakiwakilisha karibu Kanisa lote duniani, isipokuwa nchi zile zenye kuwadhulumu Wakristo.

neg:
Jimbo Katoliki la Lindi
Eneo la jimbo lina kilometa mraba 56,060, ambapo wanaishi wakazi 791.306
(2004), wengi wao wakiwa Waislamu. Kati yao Wakatoliki ni 128.438, sawa na asilimia 16.2, nao wanaunda parokia 26.
Askofu wa jimbo ni Bruno Pius Ngonyani. Mapadri ni 51, ambao kati yao 48 ni wanajimbo na 3 watawa. Kwa wastani kila padri anahudumia waamini 2,518.

neg:
Basilika la Mt. Petro
Basilika la Mt. Petro mjini Roma ni kanisa kubwa kuliko yote duniani na linatumiwa sana na Papa, ingawa si Kanisa kuu la jimbo lake.

neg:
Vatikani
Ni nchi ya Papa ambaye ni askofu wa Roma na mkuu wa Kanisa Katoliki duniani kote.

neg:
Cerro San Valentin
Urefu wake ni mita 4,058 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Tenochtitlan
Eneo lote la mji lilikuwa na 13 km² idadi ya wakazi imekadiriwa kuwa kati ya 60,000 na 100,000. Wakati wake ilikuwa mji mkubwa wa Amerika yote na kati ya miji mikubwa ya dunia yote.

neg:
Jimbo Katoliki la Kotido
Eneo ni la kilometa mraba 13,550, ambapo kati ya wakazi 383,000 (2013) Wakatoliki ni 173,460 (45.3%).

neg:
Jimbo Katoliki la Vigevano
Askofu wake ni Maurizio Gervasoni.Eneo ni la kilometa mraba 1.509, ambapo kati ya wakazi 193.000 (2012) Wakatoliki ni 183.400 (95,00%).

neg:
Ndugu Wadogo
Tangu mashirika ya Wafransisko na Wadominiko yaanzishwe, Mapapa walitambua yanavyohitajika na kufaa kutegemezea Kanisa la Roma ambalo, baada ya kufikia kilele cha fahari na mamlaka wakati wa Papa Inosenti III (1198-1216), lilianza kukabiliana na upinzani mpya wa viongozi wa siasa. Ili waweze kuwatumia watawa hao bila ya pingamizi, Mapapa walijiwekea kuwasimamia wasikae chini ya Maaskofu, wakawapendelea katika tume nyingi. Hivyo toka mwanzo Ndugu Wadogo walifanya kazi katika ofisi za Papa na kupewa vyeo mbalimbali, kinyume cha matakwa ya Fransisko aliyetaka wabaki “wadogo”. Hasa baada ya Gregori IX, Mapapa waliona ustawi wa Kanisa unastahili uzingatiwe kuliko udogo wa Kifransisko. Ingawa shirika lilijitahidi kuzuia ongezeko la vyeo, katika karne XIII waliishi Maaskofu Wafransisko 250, katika karne XIV 746, katika karne XV 791, na miaka 17 ya kwanza ya karne XVI 70. Mabalozi wa Papa jumla walikuwa zaidi ya 300, Makardinali 29, na wawili wakawa Papa Nikolasi IV (1288-1292) na Papa Sixtus IV (1471-1484). Ndugu Wadogo walichangia sana Mitaguso mikuu yote ya karne hizo tatu: Lyons I (1245), Lyons II (1274), Vienne (1311-1312), Konstans (1414-1418), Firenze (1431-1445) na Laterano V (1512-1517). Vilevile ndugu wengine walitetea haki za Papa dhidi ya upinzani, na zaidi ya 200 walipokea hata kazi ya kuwahukumu wazushi, ingawa hiyo haikuwapendeza sana.

neg:
Mtaguso wa kwanza wa Vatikano
Uliitishwa rasmi na Papa Pius IX (1846-1878) mnamo 29 Juni 1867 na vikao vyake viliendelea katika Basilika la Mt. Petro huko Vatikano mjini Roma kuanzia tarehe 8 Desemba 1869 hadi vilipokatika mnamo 1870 kutokana na jeshi la Italia kuteka Roma tarehe 20 Septemba.

neg:
Jimbo Katoliki la Nebbi
Eneo ni la kilometa mraba 5,098, ambapo kati ya wakazi 520,000 (2007) Wakatoliki ni 454,000 (87.3%).

neg:
Lugha ya kidini
Hadi mwaka 1964 ibada karibu zote za Kanisa Katoliki duniani kote ziliendesha kwa lugha ya Kilatini. Mtaguso wa Pili wa Vatikani ulibadilisha utaratibu huo na kupendelea lugha za watu wenyewe zitumike katika ibada. Hata hivyo hadi leo kuna misa na ibada za Kilatini katika makanisa machachechache na monasteri za nchi mbalimbali.

neg:
Mtaguso wa kwanza wa Vatikano
Ingawa lengo halikuwa hilo, tokeo kuu la kazi ya mtaguso huo ni tangazo la dogma ya Papa kuwa na karama ya kutokosea katika mafundisho ya imani na maadili anayoyatoa ili yadumu moja kwa moja pale anapotimiza masharti fulani (kwa kifupi: akisema "ex cathedra", yaani "kutoka ukulu).

neg:
Jimbo katoliki la Tanga
Askofu wa jimbo ni Anthony BanziEneo la jimbo ni km2 26,807, ambapo kati ya wakazi 1,650,000 (2004) kulikuwa na Wakatoliki 180,000 (10.9%).

neg:
Jimbo Katoliki la Bukoba
Askofu wake ni Desiderius M. Rwoma, akishirikiana na askofu msaidizi Method Kilaini.
Eneo ni la kilometa mraba 8,608, ambapo kati ya wakazi 870,048 (2006) Wakatoliki ni 521,256 (59.9%) katika parokia 29.
Hao wanahudumiwa na mapadri 119, ambao kati yao 113 ni wanajimbo na 6 ni watawa.
Hivyo kila mmojawao kwa wastani anahudumia waamini 4,380.

neg:
Laterani
Eneo lote ni nje ya mamlaka ya nchi ya Italia na linahesabiwa kuwa sehemu ya nchi huru ya Vatikano.

neg:
Jimbo Katoliki la Bubanza
Eneo ni la kilometa mraba 2,700, ambapo kati ya wakazi 728,922 (2012) Wakatoliki ni 418,355 (57.4%).

neg:
Nostra Aetate
Kutokana na mchanganyiko wa watu ambao siku hizi unaongezeka mahali pengi, Mtaguso wa pili wa Vatikano uliona haja ya kutoa tamko juu ya uhusiano wa Kanisa Katoliki na dini mbalimbali ili kujenga umoja kadiri ya mpango wa Mungu.

neg:
Mtaguso wa pili wa Vatikani
Jina la mtaguso mkuu huo, ambao ni wa 21 kwa Kanisa Katoliki, linatokana na kwamba ni wa pili kufanyika katika mtaa wa Vatikani, ambao ni nchi huru ndani ya mji wa Roma.

neg:
Rasi ya Italia
Karibu eneo lake lote ni nchi ya Italia. Maeneo matatu madogo ya kujitegemea ndani yake ni San Marino, Monako na Mji wa Vatikani.

neg:
Mtaguso
Kati yake, mtaguso muhimu wa siku za karibuni ulikuwa Mtaguso wa pili wa Vatikano uliofanyika Roma kati ya 1962 na 1965 na kuleta hali mpya hata katika uhusiano wa Wakatoliki na Wakristo wenzao wa madhehebu tofauti, tena kati yao na ulimwengu wote.

neg:
Vatikani
Wakati huo serikali ya Italia ilitaka kumuachia Papa Pius IX sehemu ya mji wa Roma kama eneo lake lakini Papa alikataa akitumaini Wakatoliki wa Italia na nchi nyingine duniani watalazimisha serikali ya Italia kumrudishia mji wote.

neg:
Jimbo Kuu la Tororo
Eneo ni la kilometa mraba 8,837, ambapo kati ya wakazi 3.928.600 (2014) Wakatoliki ni 816,200 (20.8%).

neg:
Villarrica
Urefu wake ni mita 2,847 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Jimbo Katoliki la Same
Eneo lake lote ni kama kilometa mraba 10,000, ambamo wamo wakazi 562,950. Kati yao Wakatoliki ni 70,490 (2004) yaani asilimia 12.5.

neg:
Jimbo Katoliki la Piacenza-Bobbio
Askofu wake ni Gianni Ambrosio.Eneo ni la kilometa mraba 3.670, ambapo kati ya wakazi 335.340 (2012) Wakatoliki ni 321.400 (95,3%).

neg:
Jimbo Katoliki la Yei
Eneo la jimbo lina kilometa mraba 46,000, ambapo kati ya wakazi 740,250 (2012) Wakatoliki ni 348,620 (sawa na 47.1%). Parokia ziko 7, mapadri ni 18 na watawa 11.

neg:
Vatikani
Vatikani ina Posta pia, ikitoa stempu na hata sarafu za euro.

neg:
Mtaguso wa kwanza wa Vatikano
Dogma hiyo iliimarisha mamlaka ya Papa na umoja wa Kanisa dhidi ya maelekeo ya kitaifa ambayo yalitawala karne zilizotangulia yakisababisha matatizo mengi.

neg:
Jimbo Katoliki la Rumbek
Eneo la jimbo lina kilometa mraba 60,000, ambapo kati ya wakazi 4,697,000 (2012) Wakatoliki ni 150,000 (sawa na 3.2%). Parokia ziko 24, mapadri ni 33 na watawa 58,

neg:
Principe
Kisiwa kina urefu wa km 16 na upana wa km 6. Milima yake hufikia mita 927 juu ya UB na ni vilele cha safu za volkeno zilizokua kuanzia sakafu ya bahari hadi kufikia usoni pake. Volkeno hizi ni zimwe, si hai tena.


query: Leo Africanus alizaliwa wapi?

pos:
Leo Africanus
Alizaliwa mnamo mwaka 1490 kwa jina la الحسن بن محمد الوزان (Al-Hasan ibn Mohammed al-Wassan) katika mji wa Granada uliokuwa mji mkuu wa dola la mwisho wa Waislamu katika Hispania. Baada ya kutekwa kwa mji na Wahispania Wakristo 1492 familia yake ilihamia Fes (Moroko). Hapo kijana alisoma kwenye chuo kikuu cha Al-Qairawin.
Baada ya kumaliza masomo yake aliongozana na mjomba katika safari zake wakivuka jangwa la Sahara na kufika mjini Timbuktu katika Dola la Songhai mnamo mwaka 1510. Akaendelea kuvuka kanda la Sahel hadi Sudan na Misri.
Katika safari kwenye Mediteranea jahazi yake ilishambuliwa na mashujaa wa msalaba mwezi wa Juni 1518 akakamatwa na kupewa kama zawadi kwa Papa Leo X huko Roma. Papa alivutwa na tabia na elimu yake akampatia mafundisho ya kikristo akabatizwa. Katika ubatizo alipokea jina la Papa mwenyewe "Leo" pamoja na jina la mtume "Yohane" na jina la "Medici" familia ya Papa: Ioannes Leo de Medici.

neg:
Kwame Nkrumah
Kwame Nkrumah alizaliwa mnamo mwaka 1909 katika kijiji cha Nkroful kwenye koloni la Gold Coast (leo Ghana). Nkrumah mwenyewe aliandika ya kwamba tarehe ilikuwa 18 Septemba 1909 iliyokuwa siku ya Jumamosi. Hii inalingana na jina "Kwame" ambalo katika utamaduni wa Waakan ni jina la mwanamume aliyezaliwa siku hiyo. Ila tu aliposoma Marekani alijulikana kwa jina la "Francis Nwia Kofi Nkrumah" na "Kofi" ni jina la mwanamume aliyezaliwa siku ya Ijumaa.

neg:
Joh Makini
Joh Makini (amezaliwa 27 Agosti 1985) ni rapa na mtunzi wa nyimbo za hip hop kutoka nchini Tanzania.
Makini mwenye makazi yake makuu jijini Arusha, ambaye anajulikana kwa wimbo kama "Popote Chochote", Don't Bother, Karibu katika Show za Joh, na nyengine kibao. Vilevile ni mwanachama hai wa "Weusi" kutoka Arusha.
Muziki wa Jo Makini

neg:
Neil Armstrong
Alizaliwa katika familia ya wakulima kwenye jimbo la Ohio tarehe 5 Agosti 1930.

neg:
Souk Ahras
Mji unajulikana kwa jina la kihistoria Thagaste hasa kama mahali alikozaliwa Agostino wa Hippo mnamo mwaka 354 kama mtoto wa Patricius na Monika. Wakati ule ilikuwa mji muhimu wa jimbo la Numidia ndani ya Dola la Roma uliotajwa mara ya kwanza na mwandishi Mroma Plinius Mzee (23-79). Hakuna habari zaidi juuy a mwanzo wa mji.

neg:
Lucy Liu
Lucy Alexis Liu (amezaliwa tar. 2 Desemba 1968) ni mshindi wa akiwa kama mwigizaji bora filamu wa Kimarekani. Lucy alianza kujipataia umaarufu ni baada ya kucheza katika mfululizo wa kipindi cha televisheni cha "Ally McBeal" (1998–2002) na pia kuonekana katika baadhi ya filamu maarufu kama vile "Chicago", "Kill Bill" na Charlie's Angels.

neg:
Papa Leo III
Leo III amejulikana hasa kwa tendo lake la kumtia Karolo Mkuu taji la Kaisari wa Roma tarehe 25 Desemba mwaka 800.

neg:
Ukristo barani Afrika
Yesu mwenyewe alikaa miaka kadhaa Afrika. Alitoka nje ya Israeli-Palestina mara moja tu katika utoto wake wakati wazazi wake walipokimbilia pamoja naye Misri kwa sababu Mfalme Herode Mkuu alitaka kumwua mtoto Yesu. Mpaka leo Wakristo wenyeji wa Misri wanatunza kumbukumbu ya Familia Takatifu katika nchi yao. Makanisa mbalimbali yapo mahali panapokumbukwa ya kwamba Yosefu, Bikira Maria na mtoto Yesu walipumzika.

neg:
Casper Van Dien
Casper Robert Van Dien, Jr. (amezaliwa tar. 18 Desemba 1968, mjini Ridgefield, New Jersey) ni mwigizaji filamu wa kimarekani. Anafahamika zaidi kwa jina alilotumia katika filamu ya Starship Troopers kama Luteni "Johnny Rico". Pia humwita Andre kutoka katika filamu ya Watch Over Me ya katika televisheni ya My Network TV, humo alikuwa akicheza kama bodi gadi.

neg:
Bi Kidude
Bi Kidude ni gwiji wa muziki katika Bara la Afrika. Jina lake halisi ni Fatuma binti Baraka. (Mwaka aliozaliwa haujulikani ila anakisiwa kuwa na umri wa miaka 102. amefariki 17 Aprili 2013, Bubu Zanzibar). Bi Kidude ni msanii mkongwe na mahiri sana katika fani ya muziki wa mwambao ambao hujulikana kwa jina la Taarabu. Muziki huu ambao ni mchanganyiko wa muziki toka nchi za Kiarabu na vionjo vya muziki wa Kiafrika umekita sana katika mwambao wa Afrika Mashariki yaani Zanzibar, Mombasa, Lamu na kwingineko.

neg:
Jesse Owens
Jesse Owens (12 Septemba 1913 – 31 Machi 1980) alikuwa Mnegro (mtu mwenye asili ya Afrika) wa huko Marekani. Alipenda sana riadha na ndoto yake ilikuwa kuja kuwa mwanariadha mkubwa sana na maarufu pia.

neg:
Mad Ice
Ahmed Mohamed Kakoyi au ( Mad Ice ) ni mwanamzuki wa 'Raga Mufin' nchini Uganda-Tanzania. Mad Ice amezaliwa tar. 8 Oktoba ya mwaka wa 1980 nchini Uganda, na kukulia katika mji wa Mwanza, Tanzania.

neg:
Frances Ames
Alizaliwa Pretoria na kukulia katika umaskini katika mji wa Cape Town. Ames alikuwa mwanamke wa kwanza kupokea shahada ya Udaktari wa Dawa kutoka chuo Kikuu cha Cape Town mwaka 1964.

neg:
Trevor Noah
Trevor Noah (amezaliwa tarehe 20 Februari 1984) ni mchekeshaji na mtangazaji wa radio na televisheni kutoka Afrika ya Kusini, maarufu sana kwa utangazaji wake kwenye kipindi cha The Daily Show katika mtandao wa Kimarekani wa Comedy Central tangu Septemba 2015.

neg:
Etienne Leroux
Etienne Leroux (jina la asili Stephanus Le Roux, 13 Juni 1922 - 30 Desemba 1989) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini. Hasa aliandika riwaya kwa lugha ya Kiafrikaans.

neg:
Taiwo Atieno
Taiwo Leo Awuonda Atieno (amezaliwa 6 Agosti 1985 katika Brixton) ni mKenya aliyezaliwa Uingereza na ni mchezaji wa kimataifa wa soka ambaye kwa sasa anacheza kwa Rochester Rhinos katika Tawi la Kwanza la USL.

neg:
Ukristo barani Afrika
Augustino (Thagaste, leo Souk Ahras nchini Algeria, 13 Novemba 354 – Hippo, leo Annaba, Algeria, 28 Agosti, 430) alikuwa mtawa, mwanateolojia, padri na hatimaye askofu mkuu wa Hippo.

neg:
Alfonso Maria wa Liguori
Alfonso Maria wa Liguori (Marianella, leo katika jiji la Napoli, nchini Italia, 27 Septemba 1696 - Nocera de' Pagani, katika wilaya ya Salerno, 1 Agosti 1787), pamoja na kuwa mtawa na padri mwanzilishi wa shirika la Mkombozi Mtakatifu sana, halafu askofu wa Kanisa Katoliki, anajulikana kama mwanateolojia wa maadili, mwalimu wa maisha ya Kiroho kwa wote, hasa watu wa chini, mwandishi wa vitabu vingi sana, mwanashairi, mchoraji na mwanamuziki.

neg:
Yaa Asantewaa
Yaa Asantetwaa alizaliwa mnamo 1840 katika mji wa Besease, wakati ule kitovu cha ufalme mdogo ndani ya milki ya Ashanti. Kakaye Afrane Panin aliendelea kuwa Ejisuhene (mtawala) wa Ejisu. Yaa Asantetwaa aliishi maisha ya mkulima akaolewaa akamzaa binti mmoja.[2]

neg:
Muungano wa Afrika
Baada ya mazungumzo marefu wazo hilo lilikubaliwa na viongozi wa nchi huru za Afrika akiwemo Mwalimu Julius Kambarage Nyerere wa Tanzania. Hivyo basi umoja wa Afrika OAU ambao sasa unaitwa AU uliundwa mwaka 1963 nchini Ethiopia iliyokuwa nchi ya pekee ya Afrika ambayo ilifaulu kujitetea dhidi ya uenezaji wa ukoloni katika karne ya 19. Addis Ababa ndipo makao makuu yake. Nyerere na Nkrumah walifikiri zaidi ni kwa vipi bara la Afrika lingeungana.
Nyerere na mwenzake Brazaville na kikundi cha Monrovia walitaka hatua hizo za kutengeneza nchi moja ya Afrika zisiharakishwe. Nyerere alitoa mawazo ambayo kwake yeye aliona yasingeruhusu muungano wa haraka kama alivyotaka Nkrumah.

neg:
Fabolous
Fabolous alizaliwa John David Jackson mnamo tar. 18 Novemba 1977, na wazazi wenye asili ya Kiafrika-Kiamerika na Kidominika. Alikulia huko Bedford-Stuyvesant jirani kidogo na Brooklyn, New York. Wakati anasoma elimu ya juu, Fabolous akaanza kujifua katika masuala ya muziki wa rap. Alialikwa kurap moja kwa moja kipindi cha redio cha DJ Clue na kwenye WQHT Hot 97, ambapo kulimpatia uwezo wa kuweza kuingia mkataba na studio ya Desert Storm Records. Alipata kushirikishwa kwenye mamixi tepu kibao ya DJ Clue na mamixi tepu mengine mingi tu ya wasaniii wa Roc-A-Fella.

neg:
Alpha Blondy
Alpha ni mtoto wa kwanza katika familia ya watoto tisa, Jina la kuzaliwa ni Seydou Kone amezaliwa mjini Dimbokro mnamo 1953. Alilelewa na bibi yake mzaa mama.
Mnamo mwaka 1962, Alpha Blondy alikwenda kukaa na baba yake aliyekuwa anaishi mjini Odienne, Ambapo alikaa kwa muda wa miaka kumi, Baadae akijiunga na shule ya Sainte Elisabeth high school, na kujishughulisha na makundi ya wanafunzi ya Ivory Coast. Hapo ndipo alipo unda bendi. Ingawaje, Upenzi huu uliathiri masomo yake na baadae Blondy alikufukuzwa shule kutokana na maudhulio mabovu shuleni.

neg:
Mrisho Ngassa
Mrisho Ngassa (amezaliwa 5 Mei 1989) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Tanzania ambaye anaichezea klabu mashuhuri Tanzania Young Africans FC na pia huichezea timu ya taifa ya Tanzania.

neg:
Lloyd Banks
Lloyd Banks alizaliwa na mzee Christopher Lloyd mjini Baltimore, Maryland na akakulia mjini South Jamaica, Queens. Mama yake ni Mpuerto Rico na baba yake ni Mmarekani mweusi.

neg:
Ukristo barani Afrika
Nchi hizo za Afrika Kaskazini zilikuwa tajiri. Hali ya hewa wakati ule ilikuwa afadhali kwa kilimo kuliko leo. Milima ya Atlas ilijaa misitu. Katika Algeria na Tunisia ya leo ililimwa ngano kwa wingi na kuilisha Italia. Hata jina la "Afrika" lina asili yake katika kipindi cha Kiroma. "Afrika" ilikuwa jina la mkoa mmoja uitwao leo Tunisia. Kutoka kule jina hilo lilitumika baadaye kwa sehemu nyingine za bara hilo.

neg:
Afrika Kusini
Chanzo cha Afrika Kusini kama nchi ni Koloni la Rasi iliyoundwa na Waholanzi katika eneo la Cape Town. Huko kabila jipya la Makaburu lilijitokeza kati ya walowezi Wazungu kutoka Uholanzi, Ufaransa na Ujerumani. Lugha yao ilikuwa Kiholanzi iliyoanza kuchukua maneno ya Kifaransa, Kiafrika na Kiingereza na kuendelea kuwa lugha ya pekee Kiafrikaans.

neg:
Lucky Dube
Lucky Philip Dube (tamka "doo-bei)" (3 Agosti 1964 - 18 Oktoba 2007) alikuwa mwanamuziki wa reggae kutoka Afrika Kusini. Alirekodi albamu 22 katika lugha ya Kizulu, Kiingereza na Kiafrikaans katika kipindi cha miaka 25-na alikuwa mwanamuziki wa Reggae kutoka Afrika Kusini ambaye aliuza albamu nyingi kabisa. Dube aliuawa katika kitongoji cha Rosettenville huko Johannesburg jioni ya 18 Oktoba, mwaka 2007.

neg:
Koffi Olomide
Alizaliwa Kisangani, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo kwa mama mzaliwa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na baba mzaliwa wa Kongo, na alilelewa katika mji wa Kinshasa.
Alienda Ufaransa kusoma. Akiwa Paris, alianza kucheza gitaa na kuandika nyimbo. Aliporudi Kongo, alikuwa mwanachama wa Viva la Musica, bendi ya Papa Wemba. Koffi aliimarisha mtindo wa polepole wa soukous, uliokuwa umeisha umaarufu. Aliuita mtindo huu Tcha Tcho, na ulipata umaarufu nje ya Kongo. Muziki wa Koffi unaweza kusababisha utata, maana hutumia matukio na mada inayofikiriwa vibaya na kihafidhina katika jamii. Yeye pia ameshiriki katika mradi wa muziki wa salsa wa Africando.

neg:
Tom Mboya
Thomas Mboya Odhiambo alizaliwa tarehe 15 Agosti, 1930 katika Kilima Mbogo, karibu na mji  Thika  wakati huo sehemu yenyewe ilijulikana kama “ White Highlands “ kwa Kiingereza. [2]

neg:
Karolo Lwanga
Alizaliwa Bulimu mwaka 1865 na kufariki Namugongo
tarehe 3 Juni 1886.

neg:
Laurent Kabila
Alizaliwa katika familia ya Waluba huko Baudouinville (sasa Moba) karibu na Albertville (Kalemie) kando la Ziwa Tanganyika. Alisoma huko Ujerumani ya Mashariki na Paris akarudi Kongo baada ya uhuru wa nchi alipojiunga na umoja wa vijana wa chama cha Patrice Lumumba.

neg:
Laurean Rugambwa
Alizaliwa Bukongo (Bukoba) tarehe 12 Julai 1912 akapewa upadri tarehe 12 Desemba 1943.

neg:
Kanku Kelly
Nkashama Kanku Kelly (20 Januari, 1958) ni mwanamuziki maarufu wa muziki wa dansi kutoka nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo- Tanzania. Anafahamika zaidi kwa kuwa miongoni wapigaji mashuhuri wa trampeti mwenye historia ya ndefu katika muziki - hasa kwa kushirikiana na Maquis du Zaire na kuwa mwanzilishi wa The Kilimanjaro Band. Vilevile amebahatika kushikana mikono na viongozi wakubwa wanaoheshimika duniani kote, Mwalimu Julius Kambarage Nyerere na Mzee Nelson Mandela.
Kanku ambaye alifukuzwa shule kwa ajili ya muziki, jina lake halisi ni Nkashama Luis Polycarp, alizaliwa Januari 20, 1958, katika mji wa Kananga Mkoa wa Kasai, Magharibi mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.
Kanku ambaye aliingia nchini Tanzania akiwa kinda kabisa (chini ya miaka ishirini) alikuwa kivutio kikubwa kwenye safu ya wapulizaji wa trumpet katika bendi iliyokuwa tishio miaka ya 1970 hadi 1990 ya Maquis du Zaire iliyokuwa ikipiga muziki wake katika ukumbi wa White House, Ubungo jijini Dar es Salaam. Baba yake mzee Chasuma Leonard alikuwa Daktari wa binadamu na mama yake Chibwabwa Kayipu, alikuwa mfanyabiashara katika mji huo wa Kananga. Kelly alipata elimu ya msingi katika shule ya Kamilabi ambayo miongoni mwa masomo yaliyokuwa yakifundishwa somo la muziki lilikuwemo. Baadaye aliendelea na masomo ya juu katika shule ya Sekondari ya Lyceede Kelekele, ambako aliishia kidato cha tano kwa kufukuzwa shule baada ya kufumwa na mwalimu akiandika wimbo wa Nyboma Mwandido darasani mwaka 1973.

neg:
Ellen Johnson-Sirleaf
Ellen Johnson-Sirleaf (alizaliwa 29 Oktoba 1938 nchini Liberia) amekuwa rais wa kwanza mwanamke barani Afrika baada ya kushinda katika uchaguzi wa mwaka 2005. Johnson-Sirleaf ameshika nyadhifa mbalimbali serikalini na katika mashirika ya kimataifa. Baada ya kumaliza masomo katika chuo kikuu cha Harvard, alifanya kazi katika serikali ya Rais William Tolbert mwaka wa 1970 akiwa ni Waziri wa Fedha.

neg:
Diego Cavalieri
Diego Cavalieri (amezaliwa São Paulo, 1 Desemba 1982) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Brazil, anayechezea timu ya Liverpool hivi sasa. Yeye ana asili ya Italia na ana pasipoti ya nchi za Brazil na Italia.

neg:
Nani
Luís Carlos Almeida da Cunha (anajulikana sana kama Nani; alizaliwa 17 Novemba 1986) ni mwanakandanda winga wa Ureno na anazichezea klabu ya Lazio ya Italia na timu ya taifa ya kandanda ya Ureno.

neg:
Idi Amin
Hakuna uhakika juu ya mwaka na mahali alikozaliwa. Amin mwenyewe hakuandika kumbukumbu ya maisha yake wala hakuagiza taarifa rasmi juu ya maisha yake. Vyanzo mbalimbali vinasema ya kwamba alizaliwa mnamo 1925 Koboko au Kampala. Mtafiti Fred Guweddeko amedai Amin alizaliwa 17 Mei 1928, lakini hii imepingwa. Mwanawe Amin Hussein alisema babake alizaliwa Kampala mwaka 1928.

neg:
Papa Leo X
Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Giovanni di Lorenzo de' Medici.

neg:
Paulo Ahyi
Paulo Ahyi alizaliwa mwaka 1930 huko Togo, ambayo ilikuwa inajulikana kama French Togoland wakati huo. Alifuzu kutoka école nationale supérieure des beaux-Arts huko Paris mwaka 1959 na kurejea Togo. Aliunda bendera ya Togo wakati alipokuwa akifanya kazi nyingine ya kisasa.
vipande vya sanaa wamekuwa visas katika Umoja wa mataifa mjini New York City, vilevile Kanada, Korea ya Kusini, Afrika Magharibi, Italia, Japan, na Paris, Ufaransa.
Ni mwandishi wa vitabu kadhaa, mengi yakilenga sanaa na raia wa Togo, pamoja na ""Togo, mon cœur saigne"" na ""La réflexion sur l'art et la utamaduni"."

neg:
Kofi Annan
Alizaliwa huko Kumasi, Ghana. Alipewa jina Kofi kuonyesha kuwa alizaliwa siku ya Ijumaa kuendana na utamaduni wa Ashanti. Jina Annan linamaanisha kuwa alikuwa ni mtoto wa nne kuzaliwa.

neg:
Mwajuma Abdul
Mwajuma Abdul au Maimuna alizaliwa mwaka 1977 jijini Dar es salaam, alipata elimu ya awali shule ya msingi Mjimwema. Elimu ya sekondari alisoma shule ya Iringa Girls School. Kuhusu fani ya uigizaji, alianza toka alivyokuwa shule ya msingi. Na hata baada ya kumaliza masomo, aliamua kuendelea na sanaa kwa kujiunga na kikundi cha "The Lighters" kilichokuwa na Maskani yake Kimara. Pia, anashiriki katika mchezo wa redio wa "Twende" na wakati unarushwa na kituo cha redio Tanzania. Amesema baada ya kutoka Lighters aliamua kujiunga na Kaole kwa ajili ya kufanya sanaa za kwenye Luninga. Alijitoa Kaole na kujiunga na kundi la "Alwatan Artist Theatre". Alitaja baadhi ya Sinema alizocheza ni pamoja na "Joram Lazima Ufe", ni kitabu kilichoandikwa na mwandishi maarufu barani Afrika, Ben Mtobwa. Kitabu hicho kimejipatia umaarufu mkubwa ndani ya nchi na nje ya mipaka ya Tanzania. Sinema nyingine alizocheza ni "Uwanja wa Dhambi". Katika filamu hiyo amecheza kama Maimuna. Sinema ni "I love you" amecheza kwa jina Rose, Husda amecheza kwa jina la Rose, nyingine "Zindiko" amecheza kwa jina la Amanda. Kuhusu wa wasanii wa Kibongo anavutiwa na Anne Mwampamba na Mikala. Wasanii wa nje wanamvutia ni Bruce Lee, Anjela Mau na Genenve Nnanji. Pia ameshiriki katika tamthilia inayotengenezwa na Benchmak inayoitwa hukumu ya Tunu itanayorushwa na ITV.

neg:
MB Salone
Katika utenda kazi wake amewatayirishia wanamuziki wengi vibao ikiwemo Fred Marshall, Kylie Beniamino, DJ UNK, Tokyo Jetz, Yung Dro, Lil Key, T. Rone and wengine wengi.
MB Salone alizaliwa mjini Freetown, Sierra Leone na ametoka kwa kabila la Wafula wa Sierra Leone. Alizaliwa wakati nchi yake iliathirika na vita zidi ya mali asili hasa Almasi ya Sierra Leone. Akiwa mtoto mdogo wa miaka miwili alipata ajali mbaya alipoanguka chini kutoka gorofa la pili na kupasua paji lake la uso. Ilimulazimu kufanyiwa operesheni iliomuacha na kovu kubwa usoni anayoivalia mpaka wa leo.

neg:
Papa Leo III
Mwenyewe alizaliwa katika familia ya kawaida, akaona upinzani mkali baada ya uchaguzi wake kutoka familia za makabaila wa mji wa Roma waliojaribu kumwua kwa sababu walizoea kuwa na athira juu ya uchaguzi wa Papa wakati ule.

neg:
Nicolaas Louw
Nicolaas Petrus van Wijk Louw (11 Juni, 1906 - 18 Juni, 1970) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini. Aliandika na kufundisha chuoni hasa kwa Kiafrikaans. Mwaka wa 1945 alianzisha jarida "Standpunte". Aliandika maandishi mengi tofauti kama mashairi, tamthiliya, insha na mengineyo.

neg:
Scipio Africanus
Scipio alishinda mapigano ya Zama katika Afrika ya Kaskazini. Jina lake "Africanus" (Mwafrika) limetokana na mahali pa ushindi wake, si kutokana na kuzaliwa huko, wala kuwa na ukoo wa Kiafrika. Kutokana na ushindi dhidi ya mpinzani aliyekuwa hatari kuu kwa Roma ya Kale Scipio alikuwa kati ya viongozi wa kijeshi mashuhuri zaidi katika historia ya Dola la Roma. Baada ya mapigano ya Zama Karthago ilipaswa kuomba amani ikapewa masharti ya fedheha.

neg:
Papa Fransisko
Alizaliwa tarehe 17 Desemba 1936 huko Buenos Aires, mji mkuu wa Argentina, hivyo ni papa wa kwanza kutokea bara la Amerika. Pia ni wa kwanza kutoka Shirika la Yesu.

neg:
Lady Jay Dee
Judith Daines Wambura Mbibo (anafahamika zaidi kwa jina la kisanii kama Lady Jay Dee; amezaliwa mkoani Shinyanga 15 Juni 1979) ni mwanamuziki wa Bongo Flava-Afro pop kutoka nchini Tanzania.

neg:
Leleti Khumalo
Leleti Khumalo (aliyezaliwa 1970 katika mji wa KwaMashu, kaskazini mwa Durban, Afrika Kusini) ni mwigizaji mwenye asili ya Zulu wa Afrika Kusini ambaye alicheza nafasi ya kuongoza katika filamu ya "Sarafina" ! sambamba na Whoopi Goldberg na aliyeigiza katika filamu za "Hotel Rwanda" na "Yesterday" .

neg:
Papa Leo II
Mzaliwa wa kisiwa cha Sisilia au wa mkoa wa Calabria, Italia Kusini, jina la baba yake lilikuwa Paulo Manejo.

neg:
Leonard Roberts
Leonard Roberts alizaliwa mnamo 17 Novemba 1972, mjini St. Louis, Missouri. Mwaka wa 1995, Roberts amehitimu katika Chuo Kikuu cha Sanaa na Maigizo cha DePaul akiwa na Shahada ya Sanaa katika uigizaji.

neg:
Dennis Brutus
Dennis Brutus (28 Novemba 1924 - 26 Desemba 2009) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini. Kwa vile aliandika dhidi ya ubaguzi wa rangi alifungwa jela na baadaye kuishi uhamishoni 1966-1990. Hasa alitunga mashairi na alifundisha kama profesa wa ushairi nchini Marekani.

neg:
Lucky Dube
Lucky Dube alizaliwa Ermelo, zamani lilikuwa eneo la Transvaal ya Mashariki, na sasa ni sehemu ya Mpumalanga, tarehe 3 Agosti 1964. Wazazi wake walitalikiana kabla ya yeye kuzaliwa na alilelewa na mamake, Sarah, ambaye alimpa jina hilo kwa sababu alichukulia kuzaliwa kwake kama bahati baada ya mimba nyingi kutoka. Pamoja na ndugu zake wawili, Thandi na Patrick, kwa kipindi cha muda mrefu utotoni mwake Dube aliishi na nyanyake wakati mamake alihamishwa kufanya kazi sehemu nyingine. Kwenye mahojiano ya mwaka 1999 alimsimulia nyanyake kama "mpenzi wake wa dhati" ambaye "alizidisha vitu vingi kumkuza kuwa mtu wa kuwajibika aliye sasa."

neg:
Martin Luther King, Jr.
Dr Martin Luther King, Junior (Atlanta, Georgia, 15 Januari 1929 – Memphis, Tennessee, 4 Aprili 1968) alikuwa Mkristo mwenye asili ya Afrika, mchungaji wa Kibaptisti na mwanaharakati mashuhuri kutoka nchi ya Marekani aliyepigania haki za binadamu, hasa Wanegro, wakati nchi hiyo ilipokuwa bado na sheria za ubaguzi wa rangi.

neg:
Moïse Katumbi
Moïse Katumbi alizaliwa na mama Mkongo na baba Mgiriki, Nissim Soriano, aliyetorokea Rhodes kati ya vita viwili vya dunia ilipotawaliwa na Fascist Italy. Alihamia Katanga, karibu na Ziwa Moero.

neg:
Historia ya Wokovu
Dionisi Mdogo, mmonaki aliyeanzisha (mwaka 533 hivi) mtindo wa kuhesabu miaka kuanzia kuzaliwa Yesu kurudi nyuma (K.K.) au kwenda mbele (B.K.), alikosea hesabu zake. Leo tunakisia Yesu alizaliwa mwaka 6 hivi K.K. kwa sababu alizaliwa Bethlehemu chini ya Herode Mkuu aliyefariki mwaka 4 K.K. Huyo alipojaribu kumuua mtoto Yesu, familia takatifu ilikimbilia Misri mpaka baada ya kufa kwake. Hapo ikarudi Galilaya hata Yesu akajulikana kwa jina la kijiji cha Nazareti kilichodharauliwa na Wagalilaya pia. Ndipo alipokulia na kuishi akifanya kazi ya ufundi.

neg:
Oliver N'Goma
Oliver N'Goma (23 Machi 1959 – 7 Juni 2010) alikuwa mpiga gitaa na mwimbaji wa muziki wa Afro-zouk na reggae kutoka nchini Gabon. Alipewa jina la utani la "Noli," alizaliwa mjini Mayumba huko mjini kusini-mwagharibi mwa nchi ya Gabon mnamo mwaka wa 1959. Alifahamika sana kwa kibao chake cha mwaka wa 1989 Bane, ambacho kilivumishwa sana na Radio Africa N.1 na Gilles Obringer.

neg:
Malouma
Alizaliwa 1 Oktoba 1960 katika mji mdogo wa Mederdra katika Mauritania kusini magharibi. Familia yake ilikuwa ya waimbaji na wanamuziki, hivyo alifundishwa tangu utotoni kuimba na kutumia ala za muziki. Pamoja na kusikiliza muziki wa kimapokeo wa Kiberber, alipenda pia uimbaji wa Kiarabu kama nyimbo za Umm Kalthoum au Fairuz. Alipokua alianza kuvutwa pia na muziki wa blues.

neg:
Salomon Kalou
Kitambulisho hiki pia kilikuwa kinaashiria mshambulizi aliyezaliwa Angola, Nando Rafael, ambaye sasa anaichezea timu ya Aarhus GF, ambaye pia alishindwa kupata uraia wa Kiholanzi alipokuwa anaichezea klabu ya Ajax.Alihamia klabu ya Hertha Berlin ya ligi ya Bundesliga huko Ujerumani, akawa raia wa Kijerumani, na akaiwakilishwa Ujerumani katika mashindano ya vijana wasiozidi umri wa miaka 21.

neg:
Mtakatifu Paulo
Mtakatifu Paulo alizaliwa kati ya miaka 7-10 BK katika familia ya Kiyahudi ya kabila la Benyamini (Israeli) na madhehebu ya Mafarisayo iliyoishi katika mji wa Tarsus (kwa sasa mji huo uko sehemu ya kusini mashariki ya nchi ya Uturuki).

neg:
Wolfgang Amadeus Mozart
Wolfgang Amadeus Mozart alikuwa mtunzi mashuhuri wa opera na mpigaji wa ajabu sana wa piano kutoka nchini Austria alipolizaliwa katika jiji la Salzburg tarehe 27 Januari 1756.

neg:
Fat Joe
Joseph Antonio Cartagena (amezaliwa 19 Agosti, 1970) ni rapa wa Kimarekani mwenyewe asili ya Puerto Rico na Kikuba. Anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Fat Joe. Fat Joe amesaini mkataba wa kurekodi na studio ya Imperial Records.

neg:
Leo Ignas Mangin
Leo Ignas Mangin, S.J. (Verny, Ufaransa, 30 Julai 1857 - Zhujihae 20 Julai 1900) alikuwa padri wa Ufaransa mmisionari nchini China aliyefia Ukristo .

neg:
Jason Dunford
Edward Jason Dunford (alizaliwa tarehe 28 Novemba 1986 mjini Nairobi ni mwogeleaji kutoka Kenya. Yeye hushindana katika mashindano ya uogeleaji ya "butterfly" na "freestyle". Ameshinda dhahabu katika mashindano ya Universiade, michezo ya All-Africa na mashindano ya ubingwa wa Afrika, na kufika fainali katika mashindano ya Olimpiki, mashindano ya ubingwa wa Dunia na kozi fupi ya ubingwa wa Dunia. Ameshikilia pia rekodi za Afrika, Universiade na Olimpiki. Mengi ya mafanikio yake hayajawahi kuonekana kamwe katika historia ya uogeleaji ya Kenya .

neg:
Leeds
Leeds imejulikana pia kutokana na Chuo Kikuu chake kilichoundwa mwaka 1904. Wanafunzi wengi kutoka Afrika walichukua masomo ya juu hapa wanaojulikana zaidi ni waandishi Wole Soyinka kutoka Nigeria na Ngũgĩ wa Thiong'o wa Kenya.

neg:
Leo Africanus
Leo alijifunza Kiitalia na Kilatini akafundisha lugha ya Kiarabu kwenye chuo kikuu cha Bologna. Amejulikana kama "Leo Africanus" kutokana kitabu chake "De Africae descriptione" (kiit. "Kuhusu aridhio ya Afrika"). Kitabu hiki kilikuwa chanzo cha pekee cha elimu juu ya dunia ya Kiislamu katika Ulaya ya karne ya 16. Ilileta mara kwanza habari za mji wa Timbuktu na utajiri wake wa kiuchumi na kiutamaduni mbele ya macho ya Ulaya. Leo alitunga pia kamusi ya lugha tatu za Kiarabu-Kilatini-Kiebrania.
Baadaye Leo alirudi Afrika akaishi Tunis. Anasemekana aligeukia tena Uislami katika kipindi hiki cha mwisho wa maisha yake. Aliaga dunia Tunis mwaka 1554.

neg:
Lucy Komba
Lucy Francis Komba alizaliwa mnamo tarehe 24 Oktoba ya mwaka wa 1980, katika Wilaya ya Kinondoni jijini Dar es Salaam, Tanzania.

neg:
Madilu System
Jean de Dieu Makiese (28 Mei 1952 - 11 Agosti 2007), alifahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Madilu System, alikuwa mtunzi na mwimbaji wa muziki wa soukous. Alizaliwa huko mjini Léopoldville, enzi hizo iliitwa Kongo ya Kibelgiji - ambayo leo hii inajulikana kama Kinshasa, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC). Alipata kuwa mwanachama wa bendi ya soukous maarufu kama TPOK Jazz ambayo ilitamba sana katika tasnia ya muziki wa Kikongo katika miaka ya 1960 hadi 1980.

neg:
Alek Wek
Alizaliwa kama mtoto wa saba kati mya tisa katika Wau Kusini mwa Sudan mwaka wa 1977. The exact date haijulikani. Wakati alipokuwa anajiandaa kuhama Sudan, mama yake alichukua tarehe 16 Aprili, ambayo huwa msimu wa mvua wakati ambao alizaliwa. Anasema jina lake humanisha "Ngo'mbe yenye madoadoa meusi.

neg:
Alpha Blondy
Alpha Blondy (Alizaliwa kama Seydou Koné, tar. 1 Januari 1953 mjini Dimbokoro, Côte d'Ivoire, Afrika ya Magharibi), ni mwanamuziki wa Reggae na msanii anayerekodi nyimbo zake nyingi kimataifa.

neg:
Agostino wa Hippo
Agostino alizaliwa tarehe 13 Novemba 354 mjini Thagaste katika mkoa wa Numidia. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa "Aurelius Augustinus". Wakati ule Ukristo ulikuwa tayari dini iliyokubaliwa katika Dola la Roma; dhuluma dhidi ya Wakristo zilikuwa zimekwisha rasmi mwaka 313 kwa Hati ya Milano iliyotolewa na Konstantino Mkuu ili kuruhusu uhuru wa dini.

neg:
Fathi Hassan
Hassan Fathi (kwa Kiarabu فتحي حسن) (alizaliwa 10 Mei 1957) ni msanii kutoka Afrika, mzaliwa wa familia ya Misri na Sudan, maarufu sana kwa ajili anayewakilisha kisasa ya sanaa African, anaishi kati ya Marekani na Italia.

neg:
Daniel Arap Moi
Mwaka wa 1960, Moi na Ronald Ngala waliunda chama cha Kadu ambayo kwa Kiswahili ni Muungano wa Demokrasia ya Waafrika wa Kenya kilichoshindana na KANU iliyoongozwa na mzee Jomo Kenyatta. Lengo la KADU, lilikuwa kuhifadhi maslahi ya makabila madogo kama Wakalenjin kwa utamalaki wa kabila kubwa kama waLuo na waKĩkũyũ, makabila ambayo yalikuwa na wingi kwa Muungano wa taifa wa Waafrika wa Kenya Kenyatta mwenyewe akiwa Mkĩkũyũ).

neg:
Joseph Kabila
Joseph Kabila alizaliwa mjini Hewa Bora katika mkoa wa Kivu Kusini, mashariki mwa Kongo. Babake alikuwa mwanasiasa na kiongozi wa kikundi cha wanamgambo waasi waliopinga serikali ya Mobutu Sese Seko.

neg:
Mangwair
Alizaliwa na jina la Albert Keneth Mangwair mnamo tar. 16 Novemba, 1982, Mbeya, Tanzania. Kiasili, ni mtu wa Ruvuma, yaani, ni Mngoni. Lakini alizaliw mjini Mbeya na akiwa na umri wa miaka 5, familia yake ilihamia mjini Morogoro kikazi na hatimaye kuanza masomo ya msingi hukohuko mjini Morogoro hadi darasa la 5 na kupata uhamisho wa kwenda Dodoma ambapo aliweza kujiunga na shule ya msingi ya Mlimwa. Kisha baadaye shule ya Sekondari ya Mazengo na Chuo cha Ufundi cha Mazengo.

neg:
Salomon Kalou
Salomon Kalou (alizaliwa tarehe 5 Agosti 1985 mjini Oumé, Côte d'Ivoire) ni mchezaji kandanda kutoka Ivory Coast, ambaye sasa anasakata kabumbu katka klabu ya Chelsea na zamani alikuwa anachezea klabu ya Kiholanzi ya Feyenoord

neg:
Roberto Cherro
Alizaliwa katika Baracas katika mji wa Buenos Aires nchini Argentina.

neg:
Laozi
Laozi alizaliwa katika wilaya ya Ku (苦縣 / 苦县 Kǔ Xiàn) ya dola la Chu katika jimbo la Henan ya leo. Jina lake likawa Li (李) Er (耳 ‚ sikio‘); aliitwa mara nyingi Boyang (伯陽 / 伯阳) au pia Lao Dan (老聃 ‚Mzee sikio refu‘).

neg:
Lucy Kibaki
Alizaliwa Mukurwe-ini mwaka wa 1940 kwa Rev. John Kagai na Rose Nyachomba, katika Mlima Kenya. Alifunzwa kuwa mwalimu, na akapandishwa cheo hadi kuwa mwalimu mkuu katika chuo cha mafunzo ya Ualimu huko Kiambu.

neg:
Leonardo da Vinci
Leonardo Da Vinci (Vinci, Toscana, Italia, 15 Aprili 1452 – Amboise, Ufaransa, 2 Mei 1519) alikuwa mtu mwenye vipaji vingivingi kutoka nchini Italia.

neg:
Alex Song
Song alizaliwa katika mji mkuu wa Douala nchini Kamerun na kupoteza baba yake akiwa na umri wa miaka tatu. Tangu wakati huo, mjomba wake maarufu zaidi, Rigobert Song, amekuwa kama babake wa pili na alikuwa mshawishi mkubwa katika kumfanya Alex kuchagua kandanda kama wasifu. Alex Song alitaka kuwapa watoto wake malezi mazuri katika maisha, ambayo anadai hakuipata yeye; alioa akiwa na umri wa miaka 18 na sasa ni baba wa watoto wawili, na yule mkubwa ana umri wa miaka miwili na anaitwa Nolan.

neg:
Joseph Yobo
Joseph Stefano Yobo alizaliwa katika kono Kusini mwa Nigeria, lakini yeye alikulia mjini Port Harcourt na ni rafiki wa karibu wa Crewe Alexandra George Abbey ambaa walikuwa pamoja. Baadaye aliomba ushauri kutoka kwa Abbey alipoamua kuhamia Uingereza.

neg:
Leo mfiadini
Leo Somma wa Corigliano Calabro alikuwa mmojawapo kati ya wenzi wa Danieli Fasanella waliofia dini huko Ceuta (Afrika Kaskazini) tarehe 10 Oktoba 1227. Walikuwa Ndugu Wadogo wamisionari huko Moroko.Wote walikuwa mapadri isipokuwa Donulus.

neg:
Nikolaus Otto
Nikolaus (au Nicholas) Agosti Otto alizaliwa tarehe 14 Juni 1832 huko Holzhausen an der Haide, Ujerumani. Alikuwa mdogo kuliko watoto sita. Baba yake alikufa mwaka 1832. Alianza shule mwaka wa 1838. Baada ya miaka sita ya utendaji mzuri alihamia shule ya sekondari huko Langenschwalbach hadi 1848. Hakuwa na kumaliza masomo yake lakini alitajwa kwa utendaji mzuri.

neg:
Lady Gaga
Gaga alizaliwa mnamo tar. 20 Machi 1986 mjini Yonkers, New York na baba (ambaye kabaila wa mtandao) na mama (ambaye mfanyabiashara mwenzi wa baba), ambao wote ni Waitalia. Akiwa mtoto, alijiunga na Shule ya Kikatoliki ya . Alianza kujifunza piano kwa kusikia tanguu akiwa na umri wa miaka minne, na akaja kuandika noti zake za piano kwa mara ya kwanza akiwa na umiri wa 13 na akaanza kutumbuiza kwenye matamasha madogomadogo akiwa na umri wa miaka 14.

neg:
Elizabeth II wa Uingereza
Alizaliwa kwa jina la Elizabeth Alexandra Mary Windsor mjini London tarehe 21 Aprili 1926 kama mtoto wa kwanza wa mfalme George VI wa Uingereza na Elizabeth Bowes-Lyon.
Kama mkuu wa Jumuiya ya Madola yeye ni pia mkuu wa dola wa nchi zifuatazo ndani ya jumuiya hii:Alitangazwa kuwa malkia tarehe 6 Februari 1952 mara moja baada ya kifo cha baba yake George VI. Wakati ule alikuwa akitembelea Kenya iliyokuwa bado koloni la Uingereza akatembelea milima ya Aberdare.

neg:
Aurlus Mabele
Alizaliwa mnamo mwaka wa 1953 katika Kongo-Brazzaville katika wilaya ya Poto-Poto nchini Jamhuri ya Kongo. Jina lake halisi ni Aurélien Miatsonama. Alianzisha kundi liitwalo "Ndimbola Lokole".

neg:
Oliver Tambo
Oliver Reginald Tambo (27 Oktoba 1917 - 24 Aprili 1993) alikuwa kiongozi wa kisiasa aliyepiga vita dhidi ya ubaguzi wa rangi nchini Afrika Kusini. Tambo pia alikuwa mwanakamati wa chama cha African National Congress (kifupisho: ANC).

neg:
Ellen Johnson-Sirleaf
Ellen Johnson Sirleaf alizaliwa mjini Monrovia, mji mkuu wa Liberia, na elimu ya wazazi. Kabila lake ni nusu Gola kutoka upande wa baba yake, na robo Kru na robo Kijerumani kutoka upande wa mama yake.
Babake Sirleaf Jahmale Carney Johnson, alikuwa mzaliwa wa Liberia wa kwanza kuweza kukaa katika mbunge la taifa.
Sirleaf alisoma maswala ya uchumi na akaunti katika Chuo Afrika Magharibi mjini Monrovia. Aliolewa na James Sirleaf akiwa na miaka 17 tu na kuhamia Marekani katika mwaka wa 1961 ambapo aliendelea na masomo yake katika chuo kikuu cha Colorado na kuhitimu na shahada ya digri. Alisomea maswala ya uchumi na sera za umma katika chuo Chuo Cha Maswala Ya Serikali ya John F. Kennedy, mjini Harvard katika miaka ya 1969 na 1971 na kupata shahada ya maswala ya serikali. Kisha alirudi Liberia na kufanya kazi chini ya rais William Tolbert.
Alikuwa naibu waziri wa fedha kati ya mwaka wa 1972 na 1973. Alikuwa waziri wa fedha toka mwaka wa 1979 hadi Aprili 1980.
Aliweza kuwa naibu mwenyekiti wa benki ya CitiBank mjini Nairobi, Kenya kutoka mwaka wa 1983-1985. Aliwahi kufungwa mafungo ya nyumbani na Samule Doe aliyepindua serikali kwa kutangaza nia ya kugombea urais.
Baadaye alienda uhamishoni.
Kati ya miaka ya 1986-1992 alikuwa makamu wa rais na mwanachama wa bodi ya benki ya Equator, Washington, DC. Kati ya miaka ya 1988-1999 alikuwa mbunge wa bodi ya wakurugenzi wa Taasisi ya Synergos. ALigombea urais kwa tiketi ya chama ya maungano(Unity Party) katika mwaka wa 1997 na kuwa

neg:
Loris Karius
Loris Sven Karius (alizaliwa 22 Juni 1993) ni mchezaji wa soka wa Ujerumani ambaye anacheza kama golikipa wa klabu ya Ligi Kuu ya Uingereza Liverpool F.C.. Aliwakilisha Ujerumani wakati wa michezo ya vijana.

neg:
Francois Jacob
Francois Jacob (amezaliwa 17 Juni 1920) alikuwa mwanabiolojia kutoka nchi ya Ufaransa. Hasa alichunguza vijidudu mbalimbali. Mwaka wa 1965, pamoja na Andre Lwoff na Jacques Monod alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

neg:
Lagos
Ikiwa na wakazi takriban milioni 12 katika eneo la jiji na milioni 15 - 22 katika rundiko la mji ni kati ya miji mikubwa zaidi ya Afrika; inawezekana kwamba idadi ya watu imeshapita ya Kairo, hivyo kuwa jiji lenye watu wengi barani Afrika.

neg:
Benedikto Mwafrika
Benedikto Manasseri alizaliwa na Kristoforo na Diana, walioletwa kutoka Afrika (labda Ethiopia) mwaka 1524.

neg:
Papa Wemba
Papa Wemba, jina la kuzaliwa Jules Shungu Wembadio Pene Kikumba Lubefu, Mkoa wa Sankuru, DR Congo, 1949 - Abidjan, Ivory Coast, 24 Aprili 2016) alikuwa mwanamuziki wa lese rumba (iliyojulikana baadaye kama soukous) kutoka Kongo, mmoja wa wanamuziki maarufu kutoka Afrika, na maarufu katika Muziki wa Dunia.

neg:
DJ LYTMAS
Merrick Alvids Owino (anafahamika zaidi kwa jina la kisanii kama DJ LYTMAS.; amezaliwa 3 Julai 1998) ni
DJ,Disc Jockey,Mfanyabiashara na Mwanzilishi wa Dapstrem Entertainment pamoja na Dapstrem Radio kutoka Kenya. Kwa asili ni mtu wa kaunti ya Kisumu.

neg:
Ayo Yusuf
Ayọ Yusuf Oyejide (amezaliwa tar. 19 Julai 1988 mjini Lagos) ni mwanamuziki wa afro kutoka nchini Nigeria.

neg:
Leo Africanus
Leo Africanus "(kilatini: "Simba Mwafrika"; pia: Al-Hasan ibn Mohammed al-Wazzan na Ioannes Leo Medici)" alikuwa mwandishi Mwarabu kutoka Hispania aliyesafiri katika maeneo ya Sahara na Sudan, kuwa Mkristo baadaye na mwandishi mashuhuri wa Ulaya juu ya habari za Afrika.

neg:
Ayo
Ayo (kwa jina la kuzaliwa Joy Olasunmibo Ogunmakin) ni mwimbaji nchini Ujerumani. Amezaliwa 14 Septemba 1980 katika kitongoji cha mji wa Cologne, Ujerumani. Ana asili wa mchanganyiko: yeye ni binti wa baba Mnigeria na mama anayetoka Romania.

neg:
Euphrase Kezilahabi
Euphrase Kezilahabi alizaliwa 13 Aprili 1944 huko Namagondo kisiwani Ukerewe kilichopo ndani ya Ziwa Viktoria. Babake Vincent
Tilibuzya alikuwa msimamizi wa kijiji na Euphrase alikuwa na ndugu 10 yaani wavulana 5 na wasichana 5. Alisoma shule ya msingi ya Nakasayenge halafu tangu 1957 Seminari ya kikatoliki ya Nyegezi aliyomaliza mwaka 1966.

neg:
Jules Bernard Luys
Alizaliwa mjini Paris tarehe 17 Agosti 1828 akawa daktari wa dawa mwaka 1857 na alifanya utafiti wa kina juu ya anatomia, ugonjwa na kazi za mfumo mkuu wa neva.

neg:
Joshua Nkomo
Joshua Mqubuko Nyongolo Nkomo (19 Juni 1917–1 Julai 1999) alikuwa mwananisiasa, kiongozi na mwanzilishi wa chama cha Zimbabwe African People’s Union na pia ni mtu wa kabila la Kalanga kutoka nchini Zimbabwe. Huyu alikuwa anajulikana kama baba wa Zimbabwe au katika Lugha ya Zimbabwe ‘’umdala Wethu, Umafukufuku au chibwechitedza’’ jiwe linaloteleza au (the slipery rork)

neg:
James Matthews
James Matthews (amezaliwa 29 Mei 1929 mjini Cape Town) alikuwa mwandishi wa Afrika Kusini. Aliandika habari, hadithi na mashairi. Maandishi yake mengi yalipigwa marufuku chini ya sera ya apartheid.