query: Ngozi ni nini?

pos:
Ngozi (Burundi)
Ngozi (Burundi) ni mji mkuu wa mkoa wa Ngozi (Burundi) nchini Burundi. Idadi ya wakazi wake ni takriban 21.506 (2005).

pos:
Ngozi (mlima)
Mlima Ngozi ni volkeno bwete katika safu ya milima ya Uporoto iliyopo kati ya miji ya Mbeya na Tukuyu nchini Tanzania.

pos:
Ngozi
Ngozi ni ganda la nje linalofunika mwili wa mnyama au binadamu. Aina mbalimbali huwa na aina za ngozi tofautitofauti kulingana na mazingira wanapoishi na ukoo wa spishi mbalimbali.

neg:
Laozi
Anatazamwa kama mwanzilishi na mwalimu mkuu wa Utao ambao ni fundisho linalopatikana kama falsafa na pia kama dini. Katika matawi ya kidini ya Utao anatazamwa kama mungu mmojawapo.

neg:
Mto Mugozi
Mto Mugozi ni kati ya mito ya mkoa wa Kagera (Tanzania Kaskazini-Magharibi).

neg:
Mkizi
Mkizi au binini ni samaki wa baharini na pengine wa maji baridi za familia Mugilidae katika oda Mugiliformes. Wanatokea katika kanda za wastani hadi tropiki. Wana magamba mapana na rangi ya kijivu na hudhurungi mgongoni.

neg:
Kungwi (ndege)
Kungwi ni ndege mbua wa jenasi mbalimbali za nusufamilia Striginae katika familia Strigidae. Spishi nyingine zinaitwa kokoko. Ndege hawa ni wakubwa kuliko bundi. Wana mgongo kwa rangi ya kahawa au kijivu mwenye madoa meupe, na mbele yao ni nyeupe yenye madoa au michirizi nyeusi au kahawia. Spishi nyingi zina vishungi viwili vya manyoya vinavyofanana na masikio. Kungwi hula mamalia wadogo na wakubwa kiasi hasa (mpaka paa mdogo) lakini ndege, watambaazi na wadudu pia. Kokoko-walasamaki hula samaki hasa. Huwinda usiku. Kwa kawaida jike huyataga mayai 2 lakini 1-5 inawezekana. Tago lao ni chini, mitini, kwenye miamba iliyojitokeza nje na hata kwenye vishubaka vya madirisha.

neg:
Ng'ombe
Ng'ombe (zamani pia bakari) ni wanyama wakubwa wanaokula nyasi. Ni wanyama wanaofugwa kwa wingi sana kwa ajili ya nyama, maziwa, ngozi au pia kwa kuvuta plau au gari la kukokotwa.

neg:
Kilozi
Kilozi ni lugha ya Kibantu nchini Zambia, Botswana, Namibia na Zimbabwe inayozungumzwa na Walozi. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kilozi nchini Zambia imehesabiwa kuwa watu 612,000. Pia kuna wasemaji 70,000 nchini Zimbabwe (1982), wasemaji 28,600 nchini Namibia (2006) na wasemaji 14,000 nchini Botswana (2006). Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kilozi iko katika kundi la K20.

neg:
Ngozi
Tabia hizo zimesababisha ya kwamba mara nyingi watu katika nchi za jua kali ni "weusi" zaidi, lakini watu kwenye nchi za jua kidogo ni "weupe" zaidi, maana tofauti za rangi ya ngozi zinasababisha faida au hasara za kiafya kulingana na mazingira.

neg:
Ngoma (ala ya muziki)
Ngoma hufanywa kwa kukaza utando juu ya mzinga. Utando mara nyingi ni wa ngozi na siku hizi pia plastiki. Mzinga unaweza kufanywa kwa ubao, metali, udongo uliofinyangwa au chochote kile kinacholeta nafasi yenye kuta na uwazi ambako utando unafungwa.

neg:
Ngano nyekundu
Ngano nyekundu (lat. "Secale cereale"; "ing. rye") ni mmea wa familia ya manyasi katika ngeli ya monokotiledoni. Mbegu au punje za ngano nyekundu ni nafaka ambayo ni chakula muhimu katika sehemu za dunia hasa kwenye kanda zisizo na joto au baridi kali. Ni mmea ulio karibu na ngano.

neg:
Kimbosi
Kimbosi ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kongo inayozungumzwa na Wambosi. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimbosi imehesabiwa kuwa watu 108,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimbosi iko katika kundi la C30.

neg:
Ngozi (mlima)
Sehemu ya juu zaidi ya mlima ni mita 2,622 juu ya UB.

neg:
Laozi
Sehemu muhimu ya mafundisho hayo ni wito wa kutambua "tao" ambayo ni kanuni au utaratibu wa msingi wa ulimwengu wote, pia chanzo cha kila kitu; Utao unalenga maisha yanayolingana na kanuni hii ya tao.

neg:
Viungo Vinavyosafisha Mwili
Ngozi ya nje ni matabaka mengi ya magamba. Ngozi inaposuguliwa, magamba haya hutoka. Hayo yanaonekana katika ngozi ya kichwa. Matabaka ya chini hayana magamba mengi nayo huwa na rangi maalum ionekanayo katika tofauti za mataifa makuu ya jamii ya wanadamu.

neg:
Wachagga
Aina nyingine ni ndizi mzuzu. Hizi zikikomaa huachwa zianze kuiva kidogo halafu huchomwa na kuliwa kama kitafunwa pamoja na chai au pombe. Ukipita mitaa ya Dar es Salaam utaona ndizi mzuzu zikichomwa sambamba na muhogo au kuku vumbi au kiti moto.

neg:
Tungo sentensi
Hizi ni sentensi ambazo huundwa kwa kishazi tegemezi kimoja au zaidi - pamoja na kishazi huru.
Hizi ni aina za sentensi ambazo huundwa kwa vishazi viwili au zaidi pamoja na kiunganishi. Kiunganisho hicho ndicho hufanya kazi ya kuunganisha vishazi hivyo ili kuunda sentensi ambatano. Sentensi mbili huunganishwa pamoja kwa kutumia kiunganishi. Muungano huo unaweza kuwa kati ya:
Mifano:

neg:
Mtori
Mtori ni chakula ambacho kinapendwa na Wachagga wengi na hupenda kula hasa wakati wa usiku ingawa leo mijini wengi hupendelea kula wakati wa asubuhi zaidi. Na vile vile ni chakula cha wagonjwa hasa wale wasioweza kula chakula kigumu.Nyama hupikwa mpaka kuwa laini na pia kupata supu ambayo itatumika wakati wa kupoonda ndizi. Pia ndizi hupikwa pamoja na vitunguu na nyanya mpaka kuwa laini kabisa. Baada ya hapo maji yakikauka ndizi hizo hupondwa pondwa mpaka kuwa kama ugali. Sasa supu iliobaki kwenye nyama inachanganywa na ndizi zilizopondwa mpaka kupata kitu kama uji ambao ni mtori.
Tayari kwa matumizi hasa hasa ikiwa bado moto.

neg:
Kiunzi nje
Kiunzi nje ni ganda au ngozi imara inayobeba na kulinda mwili wa mnyama kwa nje si kwa ndani kama kiunzi cha mifupa.

neg:
Ngogo
Ngogo ni samaki wadogo hadi wakubwa kiasi na spishi nyingi zinaonyesha mabaka ya kuvutia. Wana paji la uso ngumu. Mapezi yanajumuisha pezimgongo na pezi lenye shahamu nyuma yake, mapeziubavu, mapezitumbo, pezimkundu na pezimkia. Tindi ya kwanza ya pezimgongo na mapeziubavu zimeshupazika kuwa miiba. Baadhi ya spishi hujulikana kwa tabia ya kiasili ya kuogelea tumbo juu, inayowapatia jina la ngogo juu-chini. Spishi nyingine, kajikijiki ("Synodontis multipunctatus"), ni kidusia wa kiota au ngogo-kekeo.

neg:
Mbozi
Nyanda za juu ni maeneo ya Iyula, Vwawa, Igamba na Ndalambo yana ardhi nyekundu. Kimondo cha Mbozi ambacho ni maarufu duniani kama kimondo kikubwa cha chuma si mbali na misioni ya Mbozi. Kimondo hicho kina uzito unaokadiriwa kuwa ni tani 12.

neg:
Ndezi
Ndezi ni wagugunaji wakubwa wa familia Thryonomyidae ambao wana mnasaba karibu kiasi na nungunungu. Wanatokea mahali panyevu pa Afrika kusini kwa Sahara. Wamo miongoni mwa wagugunaji kubwa kabisa duniani. Mwili wao una urefu wa sm 35-60 na uzito wa kg 6-10. Wana manyoya magumu yenye rangi ya kahawa na vidoa kijivu na njano. Hula manyasi ya maji porini lakini katika maeneo ya kilimo hula mimea ya shamba kama muwa, muhogo n.k. Wanaweza kudidimiza hasara kubwa. Ndezi hufugwa sana huko Benini na Togo, na hata nchini Kameruni, Kodivaa, Gaboni, Gana, Nijeria, Senegali na Kongo wakulima wahimizwa kufuga wanyama hawa. Nyama yao ni nzuri sana.

neg:
Ngozi
Kinyume chake wingi wa nuru inaongeza hatari ya kushika kansa ya ngozi. Watu wa Australia waliotoka katika koo za Wazungu wa Ulaya ilhali wanaishi katika nchi ya tropiki yenye jua kali wana kiwango kikubwa cha kansa ya ngozi.

neg:
Mlinzi (ndege)
Walinzi ni ndege wa bahari wa familia Procellariidae. Spishi za jenasi "Macronectes" huitwa Kwazi-bahari pia. Walinzi wanafanana na albatrosi. Kwa hivyo rangi zao zinatofautiana kutoka nyeupe kabisa kupitia nyeupe na kijivu au kahawia mpaka mwili wote mweusi. Wana domo kubwa lenye ncha kwa umbo la kulabu, lakini mirija miwili ya pua iungana juu ya domo; ile ya albatrosi haiungani.

neg:
Ngozi
Vitamini C husaidia mwili kutopata kansa na pia ngozi kutengeneza vitamini E.

neg:
Goti
Goti ni sehemu ya mguu inayounganisha paja na muundi.

neg:
Ngozi
Vitamini A, inayojulikana pia kama retinoidi, hufaidisha ngozi kwa kuimarisha katalini, kupunguza viwango vya uzalishaji wa sebumi vinavyochangia kuwepo kwa chunusi mwilini.

neg:
Ngozi
Ngozi ikiondolewa mwilini na kushughulikiwa kwa kuikausha na kutia dawa mbalimbali inaweza kutunzwa na kutumiwa kwa kutengeneza viatu, mavazi n.k.Katika ngozi ya mamalia kuna sehemu mbili:

neg:
Chapati
Ngano, ambayo ni mazao makuu nchini Asia ya Kusini, ni zinazotumiwa. Chapati ni aina ya "roti" (mkate). Maneno haya mawili hutumika kwa kubadilishana mara nyingi. "Roti" ni jina la mkate wowote usiofura. Aidha, chapati ni aina ya roti iliyotokamana na unga wa ngano na kupikwa kwenye "tava" (chombo cha kupikia kinachotumiwa kupikia chapati).

neg:
Mto Lugonezi
Mto Lugonezi ni kati ya mito ya mkoa wa Kigoma (Tanzania Kaskazini-Magharibi).

neg:
Magimbi
Magimbi hupendwa sana na watu, hasa kwenye msimu wa Ramadhani kama futari. Mara nyingi hupikwa kwa nazi. Na watu wa Unguja huita zege kwa sababu tu, chakula kitamu na ukila sana unavimbirwa haraka mno. Isitoshe hakiishi haraka tumboni. Kuna miundo mingi ya upishi wa magimbi, aidha kwa kuchemsha tu (chukuchuku) au utie na nazi (hasa kwa watu wa Pwani), yaani, Tanga, Mombasa, Kilwa, Zanzibar na kwingineko. Chakula hiki hakina tabia ya kuliwa sana katika miezi ya kawaida. Ndiyo maana upatikanaji wake wakati mwingine inakuwa vigumu kiasi. Kuna baadhi ya maneo hupatikana sana, lakini kwingineko inakuwa shida. Mara nyingi yanauzwa masokoni au katika masoko yasiyo rasmi, yaani, barabarani.

neg:
Mto Mtozi
Mto Mtozi ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi).

neg:
Ngozi
Melanini ni kemikali inayokaa ndani ya epidemisi yenye kazi ya kuzuia au angalau kupunguza athira za mnururisho wa jua. Mnururisho huo unaweza kuwa wa hatari kama jua ni kali na kuchoma seli, hasa kusababisha kansa.

neg:
Chozi (ndege)
Ndege hawa wanatokea kanda za tropiki na nusutropiki za Afrika, Asia na kaskazini mwa Australia. Tundu lao lina umbo la mfuko na limening'izika kwa vitawi vyembamba. Jike hutaga mayai 2-4.

neg:
Jozi (tunda)
Jozi ni chakula bora yenye mafuta na protini ndani yake pamoja na vitamini mbalimbali.

neg:
Ngogo
Ngogo ni samaki ya maji baridi ambao hupatikana katika Afrika nzima na kutokea hasa katika Afrika ya Kati na ya Magharibi. Ngogo ni jenasi ya Mochokidae iliyosambazwa zaidi na kutokea maji baridi mengi ya Afrika Kusini kwa Sahara na mfumo wa Mto Naili. Wanaweza kuishi katika maji baridi yanayoweza kuwa hori, mabwawa, maziwa, vijito na mito. Msambazo wao ni sawa na ule wa chambo, lakini tofauti na chambo takriban bioanuwai yao yote hutokea katika mito badala ya maziwa.

neg:
Ndizi
Ndizi hulimwa katika zaidi ya nchi 107 duniani. katika nchi nyingi, ndizi humaanisha zile laini na tamu ambazo huliwa kama matunda baada yamlo. Lakini pia ndizi zaweza kukatwa na kukaushwa na kuliwa kama vile chipsi. Ndizi zilizokaushwa pia zaweza kusagwa na kupata unga wa ndizi.Ingawa baadhi ya aina ya migomba ya mwituni huwa na ndizi zenye mbegu kubwa na ngumu, ndizi zinazoliwa kwa kawaida huwa hazina mbegu. Kwa kawaida ndizi zote aidha hutumiwa zikiwa zimeiva, za njano na laini au zikiwa mbichi yaani, za kijani na ngumu kiasi. Kwa wastani ndizi zinazouzwa biashara kimataifa ni asilimia 10 – 15 tu, huku Marekani na Uingereza wakiwa wanunuzi wakuu.
Maubmile.
1.png
mmea wa ndizi.

neg:
Ngoma (ala ya muziki)
Ngoma ni ala ya muziki inayopigwa kwa mkono au kwa fimbo.

neg:
Fufu (Chakula)
Fufu, (majina mengineni pamoja na foofoo , foufou , foutou ), ni chakula kikuu cha Afrika ya Magharibi na Afrika ya Kati. Ni ugali mnene ambao kwa kawaida huandaliwa kwa kuchemsha unga/Wanga (utokanao na mihogo, viazi vikuu, magimbi) katika maji na kupondwapondwa mpaka hali inayotakiwa ifikiwe. Katika mataifa ya Afrika ya Magharibi yanayozungumza Kifaransa kama Kamerun, fufu wakati mwingine unajulikana kama "couscous" ("couscous de Cameroun" ), chakula hiki hakina uhusiano wowote na mlo wa Kimoroko wa couscous.

neg:
Pera
Ngozi ya tunda inaweza kuwa nene au nyembamba, wakati mwingine huwa na ladha chungu. Rangi ya tunda ni kibichi kabla ya kuiva, tangu kuiva huwa njanonjano.
Nyama yake hutokea kwa ladha baina ya chachu na tamu, rangi yake baina nyeupe hadi nyekundu.

neg:
Ngazi
Ngazi ni neno la Kiswahili linaloweza kumaanisha:

neg:
Kozi
Kozi ni ndege mbua wadogo wa familia ya Falconidae. Wana mabawa membamba yaliyochongoka ambayo yanawapa upesi na uwezo wa kubadilisha mwelekeo upesi. Kozi tembere, ndege wepesi kabisa duniani, wanaweza kufika upesi wa kushuka wa zaida ya km 300 kwa saa. Kozi hula mawindo madogo kama ndege, panya, mijusi na wadudu. Spishi nyingine hutumika sana kwa uwindaji kwa ndege mbua. Jike hutaga mayai juu ya miamba, ndani ya mianya, juu ya tawi kubwa au ndani ya tago la ndege mwingine kama kunguru. Mara nyingi hawatumii vijiti au vitu vingini kujenga tago salihi.

neg:
Jozi
Mifano ya jozi za kawaida ni viatu, soksi, macho. Khanga zinauzwa mara nyingi kwa jozi.

neg:
Mnyama Ngozi-miiba
Wanyama ngozi-miiba (kutoka Kiholanzi ) ni wanyama wa bahari ambao wana ngozi yenye miiba na ulinganifu wa pembetano ingawa wahenga wao walikuwa na uwenzipacha. Hata lava wao wana uwenzipacha lakini hukuza pande tano wakiwa wazima. Mifano ya wanyama ngozi-miiba ni viti vya pweza, changa-maji, shashile, chani na kojojo.

neg:
Myovizi
Myovizi ni jina la kata ya Wilaya ya Mbozi katika Mkoa wa Songwe, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,738 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 53311.

neg:
Kiwango-hisi cha gluteni
Ni kwa nini mzio wa gluteni unapaswa kutibiwa kama unyeti? katika miaka 10 iliyopita, imedhihirika ya kuwa
mzio kwa dutu fulani hazijitokezi kwa njia zinazoweza kutabirika. Mfano mmoja wazi wa jambo hili ulihusisha anafilaksisi na pumu. WDEIA (Anafilaksisi unaotegemea Ngano na kusababihwa na mazoezi) sasa inaaminika kuwa inatokana na gluteni iliyomezwa na kufikia mfumo wa damu. Njia hii kwa sasa inaaminika kuwa ndicho chanzo cha aina fulani za ukurutu. Tafiti za karibuni kuhusu vizio zinaonyesha kuwa zinamiliki uwezo wa kupita kizuizi cha matumbo/damu. Kati ya hizi mbili, iliyo hai zaidi ni gliadini ω-5 ambayo ni sehemu ya gluteni iliyo kizio dhabiti na husababisha WD_EIA. Upimaji wa mzio hueda usitambue mizio yote kwa gluteni kwa kuwa vizio ambavyo havijagawanywa 'vimefichwa' kutokana na upimaji huo, na vipimo vinavyopatikana vya hivi karibuni haviwezi kutambua vizio hivi vipya. Hatimaye, mizio kwa kawaida huhusisha IgE, lakini baadhi ya tafiti zinaonyesha kuwa kuna kategoria kadhaa za majibu, kwa mfano IgG1, IgG2, IgG4 ambazo zinahusishwa na IgE. Mzio wa gluteni unaweza kuwa ni chanzo cha baadhi ya unyeti wa gluten wenye asili isiyojulikana na mzio wa gluteni unaweza kuwa matokeo ya pili ya enteropathia ya unyeti wa gluteni.Kutokana na mtazamo wa unyeti wa gluteni hakuna ufafanuzi wowote mmoja wa gluteni unaoeleza kikamilifu aina zote za gluteni ambazo zina uwezekano wa kusababisha magonjwa. Kwa mizio ya ngano, kunaweza kuwa na spishi nyingi ambazo huenda zikazindua mizio katika protini sawa. Protini za omega-gliadini zina protini sawa na zile zinazopatikana kwa kiwango cha juu katika shayiri, lakini mzio wa omega-gliadini hauwezi kutabiri mzio wa ukosefu wa ustahimilivu kwa shayari. Mtu anaweza kuwa na mzio kwa ngano, lakini asiwe na mzio kwa shayari.

neg:
Kiganzi
Kiganzi ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati inayozungumzwa na Waganzi. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kiganzi imehesabiwa kuwa watu 1400. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiganzi iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.

neg:
Wilaya za Tanzania 4 KIGOMA
Mtego wa Noti ni jina la kata ya Wilaya ya Uvinza katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15308 waishio humo.

neg:
Ndizi
Ndizi ni tunda muhimu Afrika ya Mashariki na katika nchi za joto kwa jumla hasa visiwa vya caribian. Mmea wake huitwa mgomba. Kibiolojia ndizi moja ni fuu inakua pamoja na fuu nyingine kwenye mshikano au shazi.

neg:
Kiwango-hisi cha gluteni
Ni nadra sana kwa hisi ya gluteni kujitokeza bila sababu. Kwa ujumla, kiwango cha hisi kinaweza kugawanywa kati ya enteropathia ya unyeti wa gluteni na mzio wa ngano. Kwa kuwa watu wenye GSE wanaweza pia kuwa na mzio wa ngano, kupatikana kwa mzio wa ngano hakuondoi uwezekano wa enteropathia. Watu wanaoshukiwa kuwa na enteropathia ya kiwango cha juu cha hisi cha gluteni wanaweza kupimwa kwa kingamwili zinazopambana na transglutaminesi ikifuatiwa na bayopsi ya mbuti, ambayo huthibitisha au kupigana na ugonjwa hai wa siliaki. Utafiti unaopendekeza jambo hili, hata hivyo, una idadi kadhaa ya watu wenye ATA/wasio na bayopsi, na jambo hili linaweza kuwa limesababishwa na uvimbe kwenye viungo au tishu au patholojia isiyo na dalili za kliniki. Utafiti mmoja wa sasa umependekeza kwa sampuli za bayopsi zilizo distali na mbuti ili kuepuka hatari ya bandia hasi. Kuondoa uwezekano wa GSE kunaweza kufanywa kwa ujumla kwa kuongeza uanishaji wa HLA-DQ, ambapo DQ2 na DQ8 zinapatikana katika enteropathia kwa 98% ya matukio kati ya watu wenye asili ya Kihindi-Kizungu, DQ7.5 ya 1.6% iliyobakia na 0.4% ambayo haikupatikana kwa yoyote kati ya hizi 3. Bila ATA au uchanya wa HLA-DQ2 / 8, GSE ina uwezekano mdogo sana wa kuwa ndio chanzo cha unyeti.
Katika matukio yote mawili, mbinu zingine za utambuaji, kama vile kupima mzio zinapatikana. Mara nadra unyeti wa gluteni unaweza kuwa na asili isiyojulikana, uwezekano kuwa protini za ngano huchangia kwa magonjwa mengine, katika matukio hayo DQ1 inaweza kuhusishwa na unyeti, lakini kwa matatizo ya neva, lishe lisilo na gluteni halijaonyeshwa kuwa na athari chanya kwa matokeo ya wagonjwa kama ilivyo katika enteropathia au mzio.

neg:
Ngozi
Ni wanyama wa nusufaili ya vetebrata pekee wenye ngozi; wengine kama konokono, kaa au wadudu huwa na kiunzi nje, si ngozi. Mamalia wote walio sehemu ya vetebrata huwa na nywele angalau chache kwenye ngozi yao.

neg:
Walarasi
Ngozi ni ya hudhurungi yenye kunyanzi inayoonekana kama inabadilisha rangi kulingana na halijoto, kwa sababu wakati anapohisi joto, utiririshi wa damu kuelekea usoni mwa ngozi huongezeka ili kumpoza. Tendo hili humpatia walarasi sura nyekundunyekundu na huonekana kama ana madoadoa. Anapohisi baridi, utiririshi wa damu kuelekea usoni mwa ngozi hupunguzika, kumpatia sura ya kukwajuka. Tabaka ya shahamu kubwa iliyo na upana wa hadi sentimita 15 inayomkinga kutoka kwa baridi.

neg:
Ngisi
Ngisi ni wanyama wa bahari wenye minyiri kumi. Minane baina ya hiyo huitwa mikono na miwili mingine ni minyiri kweli. Kwa urefu wote wa chini ya mikono kuna vikombe vya kumung'unyia vilivyo na vikulabu mara nyingi. Minyiri inabeba vikombe kama hivi juu ya bako mwishoni.

neg:
Mzizi
Huu ni aina ya mzizi ambao hupatikana baada ya kutafuta shina la neno na kisha kulifanyia uambishaji na kisha kulifungulia au kuondoa kiambishi tamati "a".

neg:
Mnazi (kinywaji)
Pombe hii ya mnazi ni maarufu sana maeneo ya mwambao wa pwani Tanzania ambapo minazi huota kwa wingi hasa Tanga. Pombe hii haiongezwi kitu chote ili kukamilika. Huhitaji masaa 8 tu toka kugemwa ili kukamilika kunywewa, ina rangi nyeupe iliyofifia. Mnazi ni pombe ya asili ya Wabondei toka mkoani Tanga. Pombe hii hunywewa pia sehemu nyingine ambapo minazi hukua Afrika, Visiwa vya Karibiani, Asia lakini ikiitwa majina mengine.

neg:
Mboga
Mboga hutazamiwa kama sehemu ya chakula pamoja na ugali, ndizi au wali ambayo ni chakula cha kushibisha. Kutokana uzoefu huu wakati mwingine hata nyama huitwa "mboga" kwa maana ni chakula cha kando pamoja na ugali n.k.

neg:
Wenzo
Kimsingi ni pau kama gogo, mti au nondo inayowekwa chini ya mzigo kwa upande moja na kushikwa upande mwingine. Wenzo hulala juu sehemu ya mhimili inayoitwa "nukta fungwa" na nukta hii ni mahali pa kugeuza wenzo. Nukta fungwa inagawa wenzo kwa sehemu mbili zinazoitwa "mkono mzigo" na "mkono kani".

neg:
Hezi
Hezi, pia hertz , kifupi Hz ni kipimo cha SI kwa marudio ikitaja rudio 1 kwa sekunde 1. Inatumiwa hasa kwa kutaja tabia ya mawimbi kama wimbisauti au mawimbi sumakuumeme za redio na pia marudio katika mitambo kwa mfano kompyuta.

neg:
Mlangali (Mbozi)
Mlangali ni jina la kata ya Wilaya ya Mbozi katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 19,539 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 53309.

neg:
Kizizi cha jino
Kizizi cha jino ni sehemu ya jino iliyopo chini ya kichwa cha jino au tajino. Kizizi kinashika jino katika taya.

neg:
Ondoa Giza Kitaa
Nari anaona watu wana mawazo ya kijinga kiasi kwamba hata lililo mbele yao wanashindwa kuliona. Anarejea maneno ya "Macho Ngumu Kuona". Uwoga katika maisha haukufanyi kufanikiwa bali kukudumaza. Sio kwamba ukiwa muoga ndio utaenda peponi. Namna ya ufundishaji ambao sio rafiki kwa wasomeshwaji. Watu hawaelewi kitu. Bado kuna wengine wanajifanya watumikia hip hop kumbe ndio wanafiki wakubwa katika suala zima la kuiponda. Wanashangazwa pamoja na majungu yao ndio kwanza muziki unapaa. Wanabaki na maswali tu. Vilevile anarejea jinsi Kilimo Kwanza kilivyoshindwa kumsaidia mtu wa hali ya chini. Nari anachukizwa na marafiki bandia wanajiofanya wanaeneza upendo ilhali wanaeneza skendo.

neg:
Mbozi
Wakazi ni hasa Wanyiha na Wanyamwanga. Wanyiha ni takriban nusu ya wakazi wa wilaya wakikalia nyanda za juu. Wanyamwanga ni takriban asilimia 30 za wakazi wakikaa kwenye tambarare za nyanda za chini. MAkabila mengine ni pamoja na Wawanda, Wanyakyusa, Wandali, Walambya, Wamalila na Wasafwa. Katika miaka ya nyuma Wamasai na Wasukuma wamehamia wilayani.

neg:
Fasihi simulizi
Hizi ni tungo za kusifu ambazo husifu watu, wanyama na mimea. Baadhi ya sifo huwa zinakashifu au kukejeli. Sifo huwa na tanzu muhimu kama vile vivugo (majigambo), pembezi na tondozi.

neg:
Matende
Asili yake ni mara nyingi minyoo kimelea aina ya filaria. Mifano mingi ya maradhi hayo hayana dalili. Angalau nyingine huvimba miguu, mikono au viungo vya uzazi. Ngozi pia inaweza kuwa na unene na pengine kuumwa.

neg:
Tangawizi
Tangawizi ni mzizi wa mtangawizi ("Zingiber officinale"), mmea wa familia Zingiberaceae katika ngeli ya Monokotiledoni.

neg:
Korosho
Huko Goa, India, bibo hupondwapondwa kasha kuchanganya na maji na sukari kutengeneza aina ya pombe aina ya Feni(kilevi maarufu) kwa njia ya uchachushaji. Katika mkoa wa kusini mwa Tanzania, Mtwara; bibo hukaushwa na huwekwa baadae huchanganywa na maji na huchachushwa kasha huchuja na kupata pombe kali sana, inayofahamika kwa jina la asili, Gongo.
Na huko Msumbiji ni kawaida sana kwa wakulima korosho kutengeneza pombe kali sana kwa kutumia bibo pombe iitwayo “agua ardente” , yaani maji yanayounguza husaidia kuwapa kipato zaidi hasa wajane kwa kuuza pombe hiyo kwa kikombe, kwa chupa n.k.

neg:
Mtangawizi
Mtangawizi ("Zingiber officinale") ni mmea wa familia Zingiberaceae katika ngeli ya Monokotiledoni. Mizizi yake yanayoitwa tangawizi hutumika kama kiungo katika chakula na unga wake hutumika katika vinywaji na katika chakula pia.

neg:
Ngombezi
Ngombezi ni jina la kata ya Wilaya ya Korogwe Mjini katika Mkoa wa Tanga , Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 5,346 . waishio humo.

neg:
Tungo
Kishazi tegemezi ni kishazi kinachotawaliwa kwa kitenzi kisaidizi, ambacho muundo wake hukifanya kutegemea kitenzi cha kishazi huru ili kuweza kutoa ujumbe uliokusudiwa.Kuna aina mbili za vishazi tegemezi nazo ni:

neg:
Kongoni
Kongoni ni wanyamapori wakubwa wa jenasi "Alcelaphus" katika familia Bovidae. Kwa asili jina hili lilitumika kwa nususpishi "A. buselaphus cokii" lakini siku hizi nususpishi zote huitwa kongoni. Wanatokea savana za Afrika tu. Rangi yao ni ya mchanga lakini tumbo na matako ni nyeupe. Wana kichwa kirefu na pembe zao zimepindika na zina umbo wa zeze zikionwa kutoka mbele. Wanyama hawa hula manyasi.

neg:
Ngozi
Vitamini D husaidia ukuaji wa seli, kuimarisha kinga na kusaidia ngozi kutozeeka kwa haraka.

neg:
Hildegarda wa Bingen
Alipoomba shauri la Mt. Bernardo wa Clairvaux, alimuandikia: “Njozi inateka nafsi yangu yote: siioni kwa macho ya mwili bali inanitokea katika roho ya mafumbo… Natambua maana ya dhati ya maneno ya Zaburi, ya Injili na ya vitabu vingine, kama nilivyoonyeshwa katika njozi. Hiyo inawasha kama mwali wa moto katika kifua changu na katika roho yangu na inanifundisha kuelewa matini kwa dhati”. Alijibiwa kwamba asijali sana njozi, ila aendelee kutenda mema kwa bidii.

neg:
Mbegu
Mbegu huwa kati ya vyakula muhimu sana kwa wanadamu. Nafaka zote ni mbegu za aina za manyasi na kuwa chanzo kikii cha wanga kwa binadamu. Mbegu kama alizeti na jozi nyingi ni chanzo cha mafuta na protini.

neg:
Nzige
Nzige ni jamii ya panzi wenye uwezo wa kujikusanya kwenye makundi makubwa na kuruka umbali mrefu kwa pamoja. Wanao huitwa tunutu. Nzige wanapokuwa wametawanyika mmoja mmoja huishi kama panzi wa kawaida. Wanapozaliana na kuongezeka idadi hujikusanya katika makundi. Makundi ya tunutu husafiri kuelekea upande mmoja na kula majani wanakopitia. Makundi ya nzige waliokomaa huweza kufikia idadi zaidi ya bilioni na huruka umbali mrefu na kuharibu mazao wanakotua.

neg:
Ndizi
Ndizi hukua kwenye mrindikano mdogo, ujulikanao kama kichana, na kila kichana huwa na ndizi kama 20 hivi huku mkungu mmoja ukuweza kuchukua vichana 3 – 20 kwa wastani. Mkungu unaweza kufkia uzito wa kilo 30 – 50. Ndizi moja kwa wastani huwa na uzito wa gramu 125, ambayo kwa makadirio huwa na maji 75% na mada kavu 25%. Kila ndizi huwa na ganda yenye sehemu laini iliwayo ndani yake. Tena sehemu hiyo ya ndani na maganda huweza kuliwa katika hali ya ubichi au kasha kuiva. Kwa taratibu nyingi za Magharibi, sehemu ya ndani ikiwa mbichi ndiyo hupendelewa kupikwa na kuliwa, huku huko Asia ndizi na maganda yake hupikwa na kuliwa. Tunda la ndizi huwa na nyuzi nyuzi ndani yake, ambazo huwa hasa katikati ya ganda na sehemu laini ya ndani. Sehemu ya laini ya ndani kwa kawaida hugawanyika kwa urahisi kuanzia juu mpaka chini, kwenye sehemu tatu. Ndizi ni chanzo kizuri cha vitamini B6, vitamini C na potasiamu.

neg:
Mbwa Mchungaji wa Kijerumani wa Zamani
Mbegu ya kisasa ina mbwa ambao asili yao ni kabla ya harakati za kuwa na mbegu moja. Usawa wa mbegu hii inahitaji mbwa kuwa na uwezo wa kulinda kondoo na ng'ombe. Ndozi inaweza kuwa yeyote inaweza kuwa refu, laini au imesimama. Wanaweza kuwa weusi, kahawia, buluu au tan. Masikio lazima aidha yamenawiri au yamenawiri kiasi. Mwaka wa 2008, shirika la Kijerumani la Uhifadhi jamii za Kale na Mifugo ambayo iko hatarini (GEH) lilisema kuwa mbegu hii iko hatarini ya kuisha.

neg:
Tungo
Kishazi huru ni kishazi kinachotaewaliwa ka kitenzi kikuu, ambacho kwa kawaida hutoa ujumbe kamili usiohitaji maelezo zaidi ya kukamilisha maana.

neg:
Msondo Ngoma
Msondo Ngoma ni miongoni mwa bendi zilizotingisha sana katika miaka ya 1980 na 1990 - sana zaidi hadi kifo cha TX Moshi ambaye inasemekana katika bendi yeye ndiye alikuwa mtunzi mkubwa kabisa. Kwa kuenda mbali zaidi, inasemekana katika albamu moja, basi TX anaweza kutunga nyimbo 8 hadi 9 wakati zilizobaki zinatungwa na jumuia. Ipo imani ya kwamba tangu umauti umfike TX bendi ilipungua kasi na ndipo mfululizo wa vifo vya wanachama wengine vikaendelea kutokea mfululizo.

neg:
Nozeli
Nozeli (kutoka Kiingereza: "nozzle") ni kifaa kilichobuniwa na kutengenezwa kwa madhumuni ya kuelekeza na kubadilisha tabia ya kimiminika kinachotoka au kuingia katika bomba.

neg:
Laozi
Laozi (kwa Kichina 老子, Lǎo zi, pia Laotse, Lao-Tse au Lao-tzu) ni mmoja wa wanafalsafa mashuhuri wa China aliyeishi katika karne ya 6 KK. Laozi si jina bali cheo kama "mwalimu".

neg:
Zizi
Zizi ni mahali wanapokaa wanyama wanaofugwa nyumbani kama vile ng'ombe na kuku.

neg:
Pango la Noeli
Pango la Noeli (au pango) ni sanaa inayoonyesha jinsi Yesu Kristo alivyozaliwa.

neg:
Njozi
Upande wa dini huaminiwa kuwa Mungu hutumia njozi kuwasilisha ujumbe kwa mtu, kama habari juu ya kazi yake au tukio linalotaka kutukia.

neg:
Mkoa wa Ngozi
Mkoa wa Ngozi ni moja kati ya mikoa ya Burundi. Jumla ya wakazi ilikuwa 719,000 mwaka 2007. Eneo lake ni la 1,474 km².

neg:
Viungo Vinavyosafisha Mwili
Ngozi ya nje hulinda sehemu za mwili zilizo chini yake na ambazo zina kapilari. Kwa hiyo mtu asiye na ngozi iliyochubuka anaweza kugusa na kutumia vitu vya maji maji vilivyo na sumu asidhurike navyo.

neg:
Ngole
Chonge ni majozi matatu ya meno nyuma katika taya la juu, chini ya macho. Ngole ni hatari kabisa baina ya nyoka wa Colubridae, kwa sababu wana mg 1.6-8 za sumu na wanaweza kufungua mdomo kwa nyuzi 170 waking'ata. Kwa hivyo wanaweza kuingiza sumu ya kutosha kuua mtu mzima. Hata hivyo sumu hii inafanya kazi yake polepole na dalili zinaonekana baada ya masaa mengi. Ndiyo sababu mhanga ana muda wa kutosha wa kufika hospitali na kupata makata. Hata hivyo watu wanaweza kufikiri kwanza kwamba hawakupata sumu na dalili zikionekana wamechelewa kutafuta makata. Sumu ni toksinidamu ambayo inazuia damu isigande na kusababisha uvujaji damu wa ndani na wa nje. Kwa bahati nzuri nyoka huyu hashambulii kwa kawaida na anahiari kujificha au kutimuka. Akitishwa anaweza kujiinua na kupanua shingo kama fira.

neg:
Ndizi
Ndizi zipo katika familia ya Musaceae. Hulimwa hasa kwaajili ya matunda yake, na mara kadhaa kwaajili ya uzalishaji wa nyuzi na kama mimea ya mapambo. Sababu tu mimea ya ndizi, migomba, huwa mirefu na migumu kiasi, huonwa kama ni miti ya kweli, wakati ukweli ni kwamba; kutokana na muundo wa sehemu zake za ndani ya shina migomba si miti ya kweli. Mimea mingi ya aina hii, kitaalamu pseudostem, huweza hata kufikia urefu wa mita 2 – 8, na majani yake hata mpaka urefu wa mita 3.5. na ikikomaa, migomba hutoa mikungu ya ndizi zenye rangi ya kijani ambazo zikiiva hubadilika na kuwa na rangi ya manjano au wakati mwingine hata rangi nyekundu. Kisha kutoa matunda, mgomba hufa na nafasi yake huchukuliwa na mgomba mwingine.

neg:
Ngozi (maana)
Ngozi ni neno la Kiswahili linaloweza kumaanisha:

neg:
Lenzi
Lenzi ni kitu kilicho angavu (kama vile kioo, plastiki au hata tone la maji) ambacho kina uwezo wa kubadili taswira ya kitu kwa kupindisha mwanga ambao unapita kwenye kitu hicho. Lenzi inaweza kufanya kitu kuonekana kikubwa, kidogo, au juu-chini-chini-juu.

neg:
Jozi
Neno latokana na Kiarabu جوزاء "jawza" inayomaanisha pia "mapacha".

neg:
Mkorosho
Mkorosho, pia mbibo au mkanju ("Anacardium occidentale"), ni mti unaozaa korosho, moja baina ya jozi za kulika zinazopendwa kabisa. Kokwa haimo ndani ya tunda lakini inaambata chini lake. Matunda yanaitwa mabibo au makanju pia.

neg:
Tezi
Tezi ni ogani za mwili zinazotoa dutu za pekee ambazo ni muhimu kwa kazi ya mwili kwa jumla na hasa kwa ogani nyingine. Zinapatikana katika wanyama pamoja na wanadamu na pia katika mimea.

neg:
Mto Mkuzi
Mto Mkuzi ni kati ya mito ya mkoa wa Morogoro (Tanzania Mashariki) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi.

neg:
Kwando
Kwando (au: Cuando; kabla ya mdomo pia Linyanti halafu Chobe) ni mto wa Afrika ya Kusini na tawimto wa Zambezi. Chanzo chake iko nyanda za juu za Bié (Angola) inapoelekea kusini-mashariki. Inakuwa mpaka kati ya Angola na Zambia kwa 140 km halafu inapita Kishoroba cha Caprivi na kuwa mpaka kati ya Namibia na Botswana.

neg:
Jimbo Katoliki la Ngozi
Jimbo katoliki la Ngozi (kwa Kilatini "Dioecesis Ngoziensis") ni mojawapo kati ya majimbo 8 ya Kanisa Katoliki nchini Burundi na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.

neg:
Kimbugimbugi
Kimbugimbugi (kutoka “mbugi”: kengele ndogo) au mkandi ("Dactyloctenium aegyptium") ni spishi ya nyasi katika nusufamilia Chloridoideae. Asili ya nyasi hili ni Afrika lakini sasa imewasilishwa au imesamba katika mabara mengine. Linaweza kuwa gugu shambani lakini ni malisho mazuri kwa wanyama wafugwao. Punje zake zinaweza kutumiwa ili kulisha kuku na huliwa na watu pia wakati wa uhaba wa chakula. Vilevile hutumika kwa kutengeneza pombe ya kienyeji.

neg:
Jimbo Katoliki la Ngozi
Kikanisa linahusiana na jimbo Kuu la Gitega.

neg:
Ngozi
Katika mazingira yenye jua kidogo rangi nyeupe ina faida ya kwamba ngozi inahitaji nuru ya jua kwa kutengeneza vitamini D. Hapo mtu "mweusi" katika mazingira yenye jua kidogo anaweza kupata uhaba wa vitamini hiyo.

neg:
Kimondo cha Mbozi
Kimondo cha Mbozi ni kimondo ambacho kimeanguka kutoka angani karibu na mji wa Vwawa. Kinakadiriwa kuwa na uzito wa tkriban tani 16, kilianguka katika kilima cha Mlenje, wilayani Mbozi katika mkoa wa Songwe, Tanzania.

neg:
Mmenyuko wa mzio
Dalili kwa kawaida ni pamoja na uvimbe iliyoinuka kwenye ngozi (ugonjwa wa mabaka), kujikuna, uso au ngozi nyekundu (kuiva), au midomo kuvimba. Wale walio na uvimbe chini ya ngozi (angioedema) wanaweza kuhisi kwamba ngozi zao zinachomeka badala ya kuwasha. Ulimi au koo inaweza kufura katika hadi asilimia 20 ya matukio. Sifa zingine ni pamoja na mafua na uvimbe wa ngozi nyepesi kwenye uso wa jicho na kigubiko (conjunctiva). Ngozi pia huweza kuwa na rangi ya bluu (cyanosis) kutokana na ukosefu wa oksijeni.


query: Je,bara Asia ina idadi ya nchi ngapi?

pos:
Asia
Bara la Asia lina nchi 44 na visiwa mbali mbali vya madola mbalimbali. Mlima mrefu kabisa ulimwenguni ambao ni mlima wa Everesti wenye urefu wa mita 8,850 (futi 29,035) ulioko Nepal pia uko kwenye bara hili. Kadhalika, nchi zenye wakazi wengi zaidi ulimwenguni China na India pia ziko kwenye bara hili.

neg:
Bara
Kwa jumla miamba ya sehemu za mabara ni mipesi kushinda miamba ya chini na hii ni sababu ziko juu ya miamba mingine.Kwa hivyo, kwa ujumla, kuna madola 192 katika mabara yote ya ulimwengu, mara huzidi kukitokea na mgawanyiko wa nchi au hupungua kukitokea umoja au muungano wa nchi.

neg:
Visiwa vya Karibi
Wakazi wote ni 43,489,000 (2016). Mara nyingi ni wa mchanganyiko wa asili ya Kiafrika, ya Kizungu na pia ya Waindio pamoja na watu wenye asili ya Asia (hasa Uhindi, Indonesia na Uchina) katika visiwa ambako wafanyakazi walitafutwa ng'ambo baada ya mwisho wa utumwa.

neg:
Vita ya Japani na Urusi ya 1905
Urusi ilitafuta bandari mpya kwa jeshi la maji. Bandari ya pekee kwa manowari kubwa upande wa Pasifiki ilikuwa Vladivostok lakini mji huu ulikuwa kaskazini mno na wakati wa majira ya baridi bahari iliganda kuwa barafu ikazuia mwendo wa meli. Hivyo Warusi walitafuta bandari upande wa kusini pasipo na matatizo ya barafu. Walipatana na China juu ya mkataba wa kukodi rasi ya Liaodong pamoja na bandari ya Port Arthur iliyopo kwenye pwani la Bahari ya China upande wa magharibi wa Korea.

neg:
Uislamu barani Asia
Asia ni nyumbani pa makundi makubwa ya Waislamu, Mashariki ya Kati ikiwa na (Magharibi/Kusinimagharibi mwa Asia), Asia ya Kati, Asia Kusini na Kusinimashariki mwa Asia ikiwa kama dini muhimu sana.

neg:
Asia ya Magharibi
Nchi zinazotajwa humo ni kama zifuatazo:

neg:
Dunia
Mabara makubwa ni Asia, Afrika, Amerika Kusini na Amerika Kaskazini, Australia na Ulaya. Asia na Ulaya mara nyingi hutazamiwa wakati mwingine kama bara moja ya Eurasia.

neg:
Bara
Mabara na mabamba yao ni kama ifuatayo: Afrika (Bamba la Afrika), Antaktika (Bamba la Antaktika), Australia (Bamba la Australia), Ulaya na sehemu kubwa ya Asia (Bamba la Ulaya-Asia), Amerika Kaskazini pamoja na Siberia (Bamba la Amerika ya Kaskazini) na Amerika Kusini (Bamba la Amerika ya Kusini). Mabamba madogo yamejitenga ingawa nchi juu yao inaonekana kuwa sehemu ya bara lingine. Mfano wake ni Bara Hindi iliyokuwa kama bara ndogo au kisiwa kikubwa zamani lakini tangu miaka milioni 10 imejisukuma chini ya bamba la Asia-Ulaya na kuikunja hadi kutokea kwa milima ya Himalaya.

neg:
Uhindi
Kwa eneo ina nafasi ya saba duniani, lakini kwa idadi ya wakazi (1,276,267,000 mwaka 2015) ni nchi ya pili baada ya China. Kati ya nchi za kidemokrasia ndiyo yenye watu wengi zaidi duniani. Tena inakadiriwa kwamba miaka ya hivi karibuni itapiku China.

neg:
Ndugu Wadogo
Hivyo kanda za Amerika ya Kilatini zikastawi (ndugu 1,600 wa mwaka 1905 wakawa 4,700 mwaka 1975); zikaanzishwa nyinginyingi Asia, na chache Afrika na Australia. Basi, kama inavyotokea kwa Kanisa lote, asilimia ya Wazungu shirikani inazidi kupungua, kumbe ndugu wa kontinenti nyingine wanaongezeka. Kwa mfano, kati ya Wakapuchini mwaka 1997 asilimia 15 walikuwa Amerika ya Kilatini, 14 Asia-Australia na 10 Afrika.

neg:
Rasi ya Malay
Rasi ya Malai iko kati ya Bahari Hindi na Pasifiki. Upande wa Pasifiki ni Ghuba ya Uthai na Bahari ya Uchina. Mlango wa Malakka unatenganisha rasi na kisiwa cha Sumatra

neg:
Indonesia
Indonesia ni nchi ya visiwa katika Asia ya Kusini-Mashariki. Iko upande wa Kusini-Mashariki kati ya Bahari ya Uhindi na Pasifiki.

neg:
Asia ya Mashariki
Asia ya Mashariki ni kanda la bara la Asia linalojumuisha takriban 15% za eneo la bara lote.
Nchi zifuatazo huhesabiwa kuwa sehemu za Asia ya Mashariki:Kiutamaduni nchi hizi zote zimeathiriwa na China jinsi inavyonekana katika maandishi, falsafa ya Konfutse, Ubuddha wa Mahayana na mtindo wa kula kwa kutumia vijiti.

neg:
Afrika
Nchi kubwa ya Afrika ni Algeria na nchi ndogo ni funguvisiwa la Shelisheli katika Bahari Hindi. Nchi ndogo Afrika bara ni Gambia.

neg:
Madhara ya ongezeko la joto duniani
Katika Ulimwengu wa kaskazini, eneo la kaskazini la kana ya Aktiki ambayo ni nyumbani kwa watu 4,000,000 imekuwa na ongezeko la joto la kati ya 1°C na 3°C (1.8°F na 5.4°F) katika kipindi cha miaka 50 iliyopita. Kanada, Alaska na Urusi hivi sasa zinapitia hatua ya uyeyukaji wa mchanga ambao ni kama barafu. Hili linaweza kuharibu mifumo ya kiikolojia na kwa kuongeza shghuli za bacteria katika udongo zinaweza kusababisha maeneo haya kuwa vyanzo vya kaboni badala ya vitumiaji vya kaboni. Utafiti (ulichapishwa katika jarida la "Sayansi") kuhusu mabadiliko katika udongo uliofanywa kuwa kama barafu wa eneo la magharibi la Siberia unaonyesha kwamba inazidi kupungua katika maeneo ya kusini, hivyo kupelekea kwa hasara ya kupotea kwa kariibu 11% ya takriban mito 11,000 ya Siberia tangu mwaka wa 1971. Wakati uo huo, Siberia ya magharibi ipo katika hatua ya kwanza ambapo udongo ulikuwa kama barafu unaunda maziwa mapya, ambayo mwishow yanaanza kupotea kama katika eneo la mashariki. Isitoshe, kuyeyuka kwa udongo ambao umekuwa kama barafu mwishowe kutasababisha kutolewa kwa gesi ya metheni kutoka kwa maeneo majimaji yaliyofanywa kuwa kama mawe na barafu.

neg:
Sahara ya Magharibi
Nchi nyingi za dunia pamoja na Umoja wa Mataifa na Umoja wa Afrika hazitambui Sahara Magharibi kuwa sehemu ya Moroko. Nchi 53 zinaikubali kama Jamhuri huru. Hali halisi sehemu kubwa ya ardhi yake inatawaliwa na Moroko inayodai ni sehemu ya eneo lake la kitaifa.

neg:
Ulaya
11. Azerbaijan huhesabiwa mara nyingi kuwa nchi ya kimabara katika Asia ya Magharibi () na Ulaya ya Mashariki; idadi ya wakazi na eneo zimetajwa za sehemu ya Ulaya pekee.

neg:
Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Hii ni orodha ya nchi huru zote, maeneo ya kujitegemea na maeneo mengine yanayotambuliwa na UM na pia Taiwan kufuatana na idadi ya wakazi.

neg:
Afrika ya Mashariki
Kadiri ya Umoja wa Mataifa Afrika ya Mashariki ina nchi 18 zifuatazo:
Hata hivyo:
Afrika ya Mashariki inatajwa na sayansi kuwa mahali ambako watu wa kwanza duniani walikopatikana.

neg:
Lugha za Kiafrika-Kiasia
Lugha za Kiafrika-Kiasia ni familia ya lugha barani Afrika na Asia. Katika familia hiyo kuna lugha zaidi ya 300 zenye wasemaji milioni 350 kati ya Afrika ya Kaskazini na Asia ya Magharibi, hasa Kiarabu, lakini pia Kihausa, Kioromo, Kiamhara, Kisomali, Kiebrania n.k.

neg:
FIFA
Nchi kadhaa ni wanachama nje ya bara lao: Guyana na Surinam ziko CONCACAF, nchi katika Asia ni wanachama wa UEFA (Armenia, Azerbaijan, Georgia, Kupri na Israel), pia nchi zenye maeneo katika Ulaya na Asia kama Uturuki, Urusi na Kazakhstan. Australia iliondoka mwaka 2006 kenye OFC ikaingia katika AFC kwa shabaha ya kupata wapinzani wenye uwezo zaidi.

neg:
Umoja wa Nchi za Asia ya Kusini-Mashariki
Umoja huu ulianzishwa mwaka 1967 na Indonesia, Malaysia, Ufilipino, Singapur na Uthai. Baadaye Brunei, Kambodia, Laos, Myanmar na Vietnam zlijiunga nao.

neg:
Asia ya Kaskazini
Asia ya Kaskazini ni kanda ya kaskazini ya bara la Asia. Kuna maelezo ya kutofautiana lakini kwa jumla ni sehemu kubwa ya Siberia au sehemu ya Kiasia ya Urusi.

neg:
Mkutano Mkuu wa Umoja wa Mataifa
Kila nchi mwanachama inaweza kuingia na wawakilishi 5 lakini wakati wa kupiga kura kila nchi ina kura moja. Hakuna tofauti kama nchi ina wakazi wengi (kama China yenye wakazi zaidi ya bilioni 1) au wachache (kama Tuvalu yenye wakazi 10,600). Katika maswali yaliyo muhimu azimio linahitaji theluthi mbili za kura za mkutano.

neg:
Falsafa
Wanafalsafa muhimu wa Asia walikuwa Konfutse na Lao Tze katika China na Buddha katika Uhindi.

neg:
Tonga
Eneo lake ni funguvisiwa lenye visiwa 169 kusini kwa Fiji na Samoa na kaskazini kwa New Zealand. Visiwa 52 tu vina wakazi.

neg:
Bara
Kwenye ramani zinazotumia lugha ya Kiingereza kawaida huhesabiwa mabara saba duniani, mengine yakiwa makubwa na mengine madogo. Mara nyingi visiwa vya Pasifiki hujumlishwa pamoja na Australia kama
na kuhesabiwa kama bara.

neg:
Jamhuri ya Watu wa China
China imepakana na Vietnam, Laos, Myanmar, India, Bhutan, Nepal, Pakistan, Afghanistan, Tajikistan, Kyrgyzstan, Kazakhstan, Urusi, Mongolia, Korea ya Kaskazini.

neg:
Jumuiya ya Afrika Mashariki
Jumuiya ya Afrika Mashariki au Mtangamano wa Afrika Mashariki (kwa Kiingereza East African Community, kifupi EAC) ni muundo wa kisiasa unaounganisha nchi sita za kanda ya Maziwa Makuu ya Afrika Mashariki: Burundi, Kenya, Rwanda, Sudan Kusini, Tanzania na Uganda.

neg:
Indonesia
Indonesia ni nchi ya visiwa 18,000 ilhali zaidi ya 6,000 kati ya hivyo vinakaliwa na watu.

neg:
Bara
Kwa hiyo elezo la neno bara / kontinenti katika sayansi ya jiografia ni "masi kubwa na mfululizo za nchi kavu zinazotengwa kwa maeneo makubwa ya maji" Lakini hali halisi sehemu kubwa ya mabara saba yanayokubaliwa kwa kawaida hayatengwi kabisa kati yake kwa maji. Pia neno "masi kubwa" halieleweki waziwazi kabisa. Kwa nini Greenland yenye eneo la kilomita za mraba 2,166,086 inaitwa "kisiwa" lakini Australia yenye eneo la 7,617,930 huitwa bara?

neg:
Jumuiya ya Madola
Leo zipatao asilimia 30 ya watu wote duniani (watu 1,800,000) huishi katika nchi wanachama za Jumuiya ya Madola. Nchi za jumuiya hii wenye wakazi wengi ni hasa Uhindi, Pakistan, Bangladesh na Nigeria. Kuna pia nchi ndogo sana kama Tuvalu yenye wakazi 11,000 pekee.

neg:
Jamhuri ya China
Upande wa magharibi kuna mafunguvisiwa matatu, mbali ya visiwa mbalimbali katika Bahari ya China visivyo na wakazi: Wakazi wengi (zaidi ya 95%) ni Wachina waliotokana na waliohamia kisiwani hasa kuanzia karne ya 17. Wenyeji ni 2% tu.

neg:
Jamhuri ya China
Eneo lake ni kisiwa kikubwa cha Taiwan na visiwa vidogo mbele ya mwambao wa China bara.

neg:
Falme za Kiarabu
Falme za Kiarabu (kwa Kiarabu: الإمارات العربيّة المتّحدة; kwa Kiingereza "United Arab Emirates") ni shirikisho la emirati au falme ndogo 7 katika kaskazini-mashariki ya Rasi ya Uarabuni kwenye mwambao wa ghuba ya Uajemi.

neg:
ESA
Mwaka 2014 kulikuwa na nchi wanachama 20, na kati ya hizo kuna nchi 18 wanachama wa Umoja wa Ulaya pamoja na Uswisi na Norwei. Kufuatana na katiba yake, ESA inalenga shabaha zisizo za kijeshi pekee.

neg:
Uchina Bara
Uchina Bara ni sehemu ya Uchina bila kujumlisha Jamhuri ya China inayomiliki Taiwan, Kinmen, Matsu, na Pescadores. Hii pia inatoa sehemu ya Hong Kong na Macau.

neg:
Pasifiki
Kuna visiwa zaidi ya 25,000 katika Pasifiki; vingi ni vidogo sana. Visiwa hivyo huhesabiwa mara nyingi pamoja na Australia kama "Australia na Pasifiki".

neg:
Australia
Iko kusini kwa Indonesia na magharibi kwa New Zealand. Ikiwa na eneo la 7.682.300 km² ni bara dogo kabisa duniani, kama nchi ni ya sita kwa ukubwa. Mara nyingi visiwa vya New Zealand huhesabiwa kuwa sehemu ya bara la Australia. Vilevile Australia huangaliwa pamoja na visiwa vya Pasifiki katika orodha ya mabara ya dunia kama "Australia na Pasifiki".

neg:
Bara Hindi
Bara Hindi ni eneo kubwa la Asia kusini kwa milima ya Himalaya lenye kilomita za mraba milioni 4.5.

neg:
Pakistan
Pakistani ni nchi ya Asia ya Kusini. Imepakana na Ghuba ya Uarabuni upande wa kusini, Afuganistani na Uajemi upande wa magharibi, Uhindi upande wa mashariki na Uchina kaskazini-mashariki.

neg:
APTA
APTA (kwa Kiingereza: ) ni mapatano ya kibiashara katika Asia ambapo nchi wanachama ni kama ifuatavyo: China, India, Mongolia, Bangladesh, Sri Lanka, Korea ya Kusini, na Laos

neg:
Madola
(AS)= Asia (AF)= Afrika (NA)= Amerika ya kaskazini (SA)= Amerika ya kusini (A)= Antaktika (EU)= Ulaya na (AU)= Australia na nchi za Pasifiki.

neg:
Uchina Bara
Wakati wa Nasaba ya Qing, sehemu yote ya Uchina Bara, Hong Kong, Macau, Taiwan, Kinmen, Matsu, Pescadores, na Mongolia ilikuwa sehemu ya Dola la Kichina. Taiwan, Hong Kong, na Macau yalitolewa kwa wageni kwa muda kwa miaka kadhaa (Taiwan walipewa Wajapani, Hong Kong walipewa Waingereza, na Macau walipewa Wareno).

neg:
Vietnam
Vietnam (Việt Nam) ni nchi ya Asia ya Kusini-Mashariki.

neg:
Bamba la Ulaya-Asia
Bamba la Ulaya-Asia ni bamba la gandunia kubwa katika ganda la dunia. Inabeba sehemu kubwa za bara za Ulaya na Asia isipokuwa Bara Hindi na mashariki ya Siberia si sehemu zake. Kwa lugha nyingine inawezekana kusema inabeba Eurasia.

neg:
Australasia
Australasia ni neno la kutaja sehemu ya kusini magharibi ya Pasifiki inapopakana na Asia ya Kusini na Bahari Hindi. Inatazamiwa kama kanda la Australia na Pasifiki. Si kawaida sana kimataifa lakini hueleweka hasa Australia na nchi za jirani penyewe.

neg:
Madola
Katika mabara, lile lenye nchi nyingi zaidi ni Afrika likiwa na nchi au madola 54, likifuatiwa na bara la Ulaya likiwa na madola 48, kisha Asia likiwa na madola 44, halafu Amerika ya Kaskazini pamoja na Amerika ya Kati likiwa na madola 23, na baada yake ni Australia na Pasifiki (Oshania) likiwa na madola 14, na mwishowe ni Amerika ya Kusini likiwa na madola 12. Kwa hivyo, kwa ujumla, kuna madola 195 ulimwenguni.

neg:
Umoja wa Afrika
Umoja wa Afrika ina nchi wanachama 55, yaani nchi zote za bara la Afrika (baada ya kurudi kwa Moroko, iliyokuwa imejiondoa mwaka 1985 kwa sababu UA ilitambua Sahara ya Magharibi kuwa nchi ya kujitegemea wakati Moroko inadai ya kwamba ni eneo la majimbo yake ya kusini).
Hata hivyo mwaka 2016 Moroko ilionyesha nia ya kujiunga tena na UA.

neg:
Umoja wa Nchi za Asia ya Kusini-Mashariki
Unaunganisha mataifa 10 yaliyoko kijiografia na kisiasa kati ya nchi kubwa za China na Uhindi. Shabaha yake ni kuboresha ustawi wa uchumi, maendeleo ya kijamii na ya kiutamaduni na kutunza amani ya sehemu hii ya dunia.

neg:
Japani
Japani ni funguvisiwa lenye visiwa zaidi ya 3.000 mbele ya pwani ya Uchina, Korea na Urusi (Siberia).

neg:
Homanyongo C
Viwango vya maambukizi viko juu katika baadhi ya nchi za Afrika na Asia. Nchi zilizi na viwango vya juu sana vya maambukizi ni Misri (asilimia 22), Pakistani (asilimia 4.8) na Uchina (asilimia 3.2). Kiwango cha juu nchini Misri inahusishwa na kampeni ya umma ya matibabu ya sasa-iliyositishwa ya schistosomiasis, kwa kutumia sindano za kioo zisizokifishwa vizuri.

neg:
Armenia
Armenia (kwa Kiarmenia: Հայաստան "Hayastan" au Հայք "Hayq") ni nchi ya mpakani kati ya Ulaya na Asia katika milima ya Kaukasi iliyoko kati ya Bahari Nyeusi na Bahari ya Kaspi.

neg:
Malaysia
Malaysia ni nchi ya Asia ya kusini-mashariki kando ya Bahari ya Kusini ya China.

neg:
Asia Ndogo
"Asia Ndogo" likawa jina baada ya matumizi ya jina "Asia" kwa bara kubwa kuwa kawaida.

neg:
Nchi inayoendelea
Kulingana na uainishaji kutoka IMF kabla ya Aprili 2004, nchi zote za Ulaya Mashariki (pamoja na nchi za Ulaya ya Kati ambazo zimo katika "Kikundi cha Ulaya Mashariki" katika taasisi za UN) pamoja na Umoja wa Kisovyeti (USSR) nchi katika Asia ya Kati ( Kazakhstan, Uzbekistan, Kyrgyzstan, Tajikistan na Turkmenistan) na Mongolia, hazikujumuishwa katika aidha kama maene yaliyostawi au yanayostawi, bali zilijulikana kama "nchi katika mpito"; hata hivyo kwa sasa huonekana (katika ripoti za kimataifa) kama "Nchi zinazostawi".
Katika karne ya 21 kundi la awali la Nne Asia Tigers mikoa (Hong Kong, Singapore, Korea ya Kusini, na Taiwan ni kufikiriwa "yaliyoendelea" kanda au maeneo, pamoja Kupro, Israeli, Malta, na Slovenia, ni kufikiriwa "wapya nchi zilizoendelea".
IMF hutumia mfumo wa uainishaji unaozingatia "(1) per capita kiwango cha mapato, (2) mauzo ya mseto-hivyo mafuta nje kwamba wana high per capita GDP asingeweza kufanya advanced klassificering kwa sababu karibu 70% ya bidhaa zinazouzwa nje ni mafuta, na (3) shahada ya ushirikiano katika mfumo wa kifedha wa kimataifa.
Benki ya Dunia huainisha nchi katika vikundi vinne vya mapato. Nchi za mapato ya chini zina Pato la Taifa kwa Kila mwananchi la US $ 975 au chini. Mapato ya chini katikati ni nchi zenye Pato la Taifa kwa Kila mwananchi la US $ 976 - $ 3,855. Nchi za Mapato ya Juu katikati ni nchi zenye Pato la Taifa kwa Kila mwananchi la US $ 3,856 - $ 11,905. Nchi za mapato ya Juu ni zile zenye pato zaidi ya $ 11,906. Benki ya Dunia huainisha nchi zote zenye mapato ya katikati na ya chini kama zinazostawi lakini inabainisha kuwa, "Matumizi wa neno hili ni kwa kurahisisha kazi tu; na hayakunuiwa kuashiria kuwa nchi zote katika kundi hilo zinapata maendeleo sawa au kwamba nchi zingine zimefikia kiwango kinachotakikana au mwisho wa hatua za maendeleo. Uainisho kwa mapato haumaanishi hicho ndicho kiwango haswa cha maendeleo kwa wakati huu.

neg:
Macau
Hali halisi eneo ni rasi ya Macau pamoja na visiwa viwili vidogo, jumla ni km² 30.3 na kuna wakazi 642,900 (mwaka 2015). Tarehe 23 Oktoba 2018 rais wa China Xi Jinping alizindua rasmi daraja la baharini refu kuliko yote duniani (kilometa 55) linalounganisha Hong Kong, Macau na China bara (mji wa Zhuhai).

neg:
UEFA
UEFA inawakilisha mashirikisho ya soka ya mataifa ya Uropa, inaendesha mashindano ya mataifa na ya vilabu barani Uropa, na inadhibiti pesa za tuzo, kanuni na haki za vyombo vya habari katika mashindano hayo. Mashirikisho kadhaa ya kitaifa ambayo kijiografia yako barani Asia au mara nyingi katika Asia huwa katika UEFA na wala sio katika Shirikisho la Soka la Asia (AFC). Mataifa haya ni Armenia, Georgia, Kazakhstan, Uturuki, Israeli, Kupro, Urusi na Azerbaijan (Israeli na AFC Kazakstan ni wanachama wa zamani wa AFC). Cyprus ilichagua kuorodheshwa kama taifa la soka ya Uropa - ilikuwa na chaguo la Ulaya, Asia au Afrika.

neg:
Sri Lanka
Sri Lanka (kwa Kisinhala Śrī Laṃkāva, kwa Kitamil Ilaṅkai; hadi mwaka 1972: Ceylon) ni nchi ya kisiwani katika Asia ya Kusini.

neg:
Nusutufe ya kaskazini
Kati ya mabara ni yote ya Ulaya, Asia na Amerika Kaskazini yaliyopo kwenye nusutufe hii.

neg:
Malaysia
Singapur iliondoka mwaka 1965 ikawa nchi ya pekee.
Malaysia ni Shirikisho la Kifalme. Tisa kati ya majimbo yake 13 ni sultani chini ya utaratibu wa kifalme na manne hufuata muundo wa jamhuri.

neg:
Lugha za Kiaustronesia
Lugha za Kiaustronesia ni familia ya lugha ambazo huzungumzwa katika visiwa vya Pasifiki, vya Asia ya Kusini-Mashariki na kisiwa cha Madagaska. Katika familia hiyo kuna lugha zaidi ya 1200 zenye wasemaji milioni 386. Lugha ya Kiaustronesia yenye wasemaji wengi mno ni Kimalay ambayo huzungumzwa na watu milioni 180.

neg:
Japani
Kijiolojia eneo hili liko kwenye mstari ambako mabamba ya gandunia ya Ulaya-Asia, Pasifiki na Ufilipino hukutana. Hii ni sababu ya kuwepo kwa volkeno 240 katika Japani na takriban 40 kati ya hizo ni hai pia kutokea kwa matetemeko ya ardhi ya mara kwa mara. Hivyo Japani ni sehemu ya pete la moto la Pasifiki linalozunguka bamba la Pasifiki.

neg:
Afrika
Ilhali mwaka 1950 walikuwepo Waafrika milioni 229 pekee, idadi iliongezeka kuwa milioni 630 mwaka 1990 na milioni 1200 mnamo 2014.
Hivyo asilimia ya watoto na vijana ni kubwa. Kuna nchi kadhaa ambako zaidi ya nusu ya wananchi wako chini ya umri wa miaka 25. Wakazi wa Afrika ni vijana kuliko wale wa mabara mengine yote; mwaka 2012 umri wa wastani ulikuwa miaka 19.7, wakati kidunia ulikuwa 30.4.

neg:
Shirika la Afya Duniani
Kisheria WHO ni shirika lenye madola wanachama 193.

neg:
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu
Misri yote imejumuishwa, ingawa sehemu ya eneo la Misri inapatikana Asia.

neg:
Ulaya
2. Urusi ni nchi ya kontinenti mbili za Ulaya ya Mashariki na Asia; namba za wakazi na za eneo zimetasjwa kwa ajili ya sehemu ya Kiulaya pekee.

neg:
Eurasia
Tangu kale suala la mpaka kati ya Ulaya na Asia lilikuwa tata na kuna majibu mbalimbali. Wengi hukubaliana ya kwamba mstari unafuata milangobahari ya Dardaneli na Bosporus (nchini Uturuki), mwambao wa Bahari Nyeusi na Bahari Kaspi halafu safu ya milima ya Ural hadi Bahari Aktiki. Lakini kati ya Bahari Nyeusi na Kaspi katika eneo la Kaukasus mawazo hutofautiana sehemu gani ni za Asia na zipi za Ulaya.

neg:
Ukoma
Takriban wagonjwa wote wapya wanaishi katika nchi 16, India ikiwa na zaidi ya nusu ya wakoma wote.

neg:
Ulaya
12. Kupro huhesabiwa mara nyingi kuwa nchi ya kimabara katika Asia ya Magharibi () na Ulaya ya Kusini; idadi ya wakazi na eneo zimetajwa za sehemu zisozo chini ya Dola ya Kituruki ya Cyprus.

neg:
Afrika
Afrika ni bara la pili duniani kwa ukubwa, likiwa na eneo la kilometa za mraba zipatazo 30,370,000 na kwa idadi ya wakazi, hao wakiwa 1,225,080,510 (mwaka 2016). Asia ndiyo bara pekee la kushinda Afrika.

neg:
Mongolia
Ni nchi kubwa ya 19 duniani lakini kuna wakazi wachache tuː jumla milioni 2.6 hivyo msongamano wa watu ni mdogo sana.

neg:
Bahari ya Hindi
Bamba la Antaktiki, Bamba la Afrika, Bamba la Uarabuni, Bamba la Uhindi na Bamba la Australia.

neg:
Indochina
Indochina ni jina la kijiografia linalojumlisha maeneo ya kibara ya Asia ya Kusini-Mashariki (bila visiwa) upande wa kusini ya China na upande wa mashariki ya Uhindi.
Kihistoria ilitaja koloni ya Indochina ya Kifaransa iliyojumlisha maeneo ya nchi za
Mara nyingi pia maneeo ya

neg:
Bamba la Ulaya-Asia
Limepakana na bamba la Amerika Kaskazini, bamba la Australia, bamba la Uhindi, bamba la Uarabuni na bamba la Afrika.

neg:
Asia ya Kati
Asia ya Kati ni eneo kubwa katikati ya bara la Asia. Kuna maelezo yanayotofautiana kati yao kuhusu eneo lenyewe.

neg:
Asia Ndogo
Asia Ndogo ni namna ya kutaja eneo la Anatolia ambalo ni sehemu ya Kiasia ya Uturuki. Ni hasa eneo la rasi kati ya Bahari Nyeusi na Mediteranea.

neg:
Asia ya Magharibi
Asia ya Magharibi (inalingana kwa kiasi kikubwa na jina la Mashariki ya Kati) ni sehemu ya magharibi-kusini ya bara la Asia. Inatajwa kati ya kanda za dunia ya UM.

neg:
Jumuiya ya nchi zinazozalisha mafuta duniani
Kati ya nchi muhimu ambazo zinatoa mafuta mengi duniani kuna idadi ambazo si mwanachama kama vile Urusi, Marekani, China, Mexiko, Kanada, Norwei na Uingereza.

neg:
Rasi ya Uarabuni
Rasi ya Uarabuni ni rasi kubwa ya Asia pia ya dunia katika Asia ya Magharibi. Inaitwa pia Bara Arabu.

neg:
Mkataba wa Kimberley
Hadi tarehe 1 Julai 2013, kulikuwa na washiriki 54 wa KPCS ambao wanawakilisha nchi 81, huku Umoja wa Ulaya ukihesabiwa kama mwanachama mmoja. Washiriki wamejumlishwa wote wanaozalisha almasi ghafi na kamili, nchi zinazosafirisha au kuingiza. Hivi karibuni, Cameroon ilikubali kuwa mwanachama mnamo Agosti 2012 pamoja na Kazakhstan, Panama, na Cambodia waliingia mwezi wa Novemba 2012.

neg:
Jiografia ya Urusi
Mipaka ya Urusi huwa na urefu wa kilomita 57,792 na kilomita 20,139 ziko kwenye nchi kavu, nyingine ni mipaka ya baharini na pwani za nje. Kuna mipaka na nchi 14:
Norwei, Ufini, Estonia, Latvia, Lithuania, Poland (mpaka na Kaliningrad Oblast), Belarus, Ukraina, Georgia, Azerbaijan, Kazakhstan, Mongolia, China na Korea Kaskazini.

neg:
Ngamia
Ngamia wa Asia yuko katika kanda inayoanzia Anatolia hadi Manchuria kaskazini mwa China. Amezoea zaidi baridi ya Asia ya Kati; wakati wa majira barafu halijoto ya mazingira inafikia -30°C. Joto kali inampa matatizo kidogo na kumchelewesha.

neg:
Eratosthenes
Alichora ramani ya dunia isiyohifadhiwa lakini ilitajwa mara nyingi katika maandiko ya watu wa kale. Eratosthenes alijua bara 3 za Ulaya, Libya (Afrika) na Asia. Asia ilijulikana kwake hadi Uhindi, nchi iliyofikiwa na Aleksander Mkuu. Alijua ya kwamba Afrika, iliyojulikana kwa jina la Libya wakati ule, ilizungukwa kwa maji kutokana na taarifa ya msafara wa Wamisri miaka 300, kabla yake lakini hakujua ya kwamba inaenea pia kusini kwa ikweta.

neg:
Ghuba ya Bengali
Nchi zinazopakana na ghuba ni Sri Lanka, Uhindi, Bangladesh na Myanmar. Kama Bahari ya Andamani inahesabiwa kuwa sehemu ya ghuba hata nchi za Uthai na Indonesia zinapaswa kutajwa hapa.

neg:
Bamboo Airways
Hivi sasa kampuni hii inatoa huduma barani Asia, Ulaya na Australia.
Kampuni hii ina safari nyingi za ndege nje ya Asia kuliko kampuni yoyote barani Asia.

neg:
Kujiua
Viwango vya kujiua hutofautiana pakubwa kati ya nchi na wakati. Takwimu kwa asilimia ya vifo mwaka wa 2008 zilikuwa: Afrika 0.5%, Kusini Mashariki mwa Asia 1.9%, Marekani 1.2 na Uropa 1.4%. Viwango kwa kila watu 100,00 vilikuwa: Australia 8.6, Canada 11.1, Uchina 12.7, India 23.2, Uingereza 7.6, Marekani 11.4. Kujiua kumerodheshwa katika nafasi ya 10 kama [[kifo|kisababishi cha kifo]] kinachoongoza nchini Marekani mwaka wa 2009, ikiwa ni takriban visa 36,000 kila mwaka. Takriban watu 650,000 hupatikana katika idara ya dharura kila mwaka kutokana na majaribio ya kujiua. Nchi za [[Lithuania]], Japani na Hangeria zina viwango vikubwa zaidi vya aina za kujiua. Nchi zilizo na idadi kuu zaidi ya visa vya kujiua ni Uchina na India, zikihasibia zaidi ya nusu yaidadi yote Nchini Uchina, kujiua ni kisababishi cha 5 kikuu cha kifo.

neg:
Anatolia
Anatolia "(Kituruki: Anadolu)" ni rasi kubwa katika Asia ya Magharibi kati ya Bahari ya Mediteranea na Bahari Nyeusi. Eneo lake ni sehemu kubwa ya Uturuki upande wa Asia.

neg:
Bara
Kwa macho ya jiolojia “bara” ni pana kuliko nchi kavu tu: inaweza kutaja pia maeneo ya tako la bara yaliyo chini ya maji yasiyo na kina kikubwa pamoja na visiwa vya sehemu hizi. Kwa mtazamo huu visiwa vya Britania na Eire ni sehemu ya Ulaya na vivyo hivyo Autralia na Guinea Mpya ni bara moja.

neg:
Afrika ya Mashariki
Tanzania, Kenya na Uganda zina ukubwa wa eneo la maili za mraba; Tanzania 360,000 ikifuatiwa na Kenya 224,960 na Uganda 93,980 upande wa mashariki nchi hizi zimepakana na bahari ya Hindi na upande wa kaskazini mashariki zimepakana na Somalia, upande wa kaskazini zimepakana na Ethiopia na Sudan Kusini upande wa magharibi ni Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na jamuhuri ya Rwanda na Burundi, kusini ni Zambia, Malawi na Msumbiji.

neg:
Bahari ya Kusini ya China
Nchi zinazopakana na Bahari ya Kusini ya China ni: China, Macau, Hong Kong, Taiwan, Ufilipino, Malaysia, Brunei, Indonesia, Singapur, Uthai, Kambodia na Vietnam.

neg:
Jumuiya ya Afrika Mashariki
Mtangamano ungehekuwa nchi moja tu, ungekuwa ya 17 duniani kwa eneo.
Sudan Kusini, Uganda, Rwanda na Burundi hazina pwani baharini, lakini zina mvua za kutosha.

neg:
Bamba la Australia
Linabeba bara la Australia, kisiwa cha Guinea Mpya na sehemu za Newzealand, upande wa mashariki wa Bahari Hindi na sehemu ya Bahari Pasifiki.

neg:
Nchi za visiwa
Nchi kwenye visiwa vikubwa vinafanana katika mengi na nchi za barani. Eneo linatosha kwa kilimo kinacholisha idadi kubwa ya wakazi. Mifano yake nio nchi kama Japani, Sri Lanka, Ufilipino, Kuba, Uingereza, Iceland na Madagaska. Nchi kubwa kabisa ya visiwani ni Indonesia.

neg:
Asia Ndogo
Asia Ndogo (Kilatini: Asia Minor) ni jina la kihistoria la eneo hili. Wakati mwingine kisiwa cha Kipro kilihesabiwa kama sehemu ya Asia Ndogo.

neg:
Bara Arabu
Idadi ya wakazi wa nchi hizi saba kwa ujumla inafikia 50,000,000, wakiwemo asilimia 85 wenyeji na asilimia 15 wageni. Wenyeji au wananchi wa nchi hizi aghlabu yake ni Waarabu, lakini pia kuna Waajemi, Mabulushi, Wahindi, Wabangladeshi, Wazungu, Wapakistani, Waafrika na makabila mengineyo.

neg:
Bahari ya Hindi
Upande wa kaskazini imepakana na Asia ya Kusini; magharibi imepakana na Ghuba ya Uajemi, Bahari ya Shamu na Afrika; mashariki imepakana na Ghuba ya Malay, visiwa vya Sunda (Indonesia), na Australia; na upande wa kusini imepakana na Bahari ya Kusini.

neg:
Ulaya
14. Uturuki ni nchi ya kimabara katika Asia ya Magharibi () na Ulaya ya Kusini; namba zinazotajwa zinahusiana na sehemu ndogo ya Magharibi pakee iliyomo Ulaya hasa jimbo lote la Istanbul.

neg:
Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu
Misri yote imejumuishwa, ingawa sehemu ya eneo la Misri inapatikana Asia.

neg:
Eurasia
Desturi hii inatokana na Wagiriki wa Kale waliokuwa watu wa kwanza wa kugawa dunia katika sehemu tatu tofauti (Ulaya, Asia na Afrika) na hivyo kuweka msingi wa ugawaji wa dunia kwa mabara.


query: Jina Krioli linatokana na nini?

pos:
Krioli
Krioli ni lugha inayotokana na matumizi ya pijini kwa muda mrefu. Yaani ni pijini iliyokua na kupata wasemaji wake asilia. Hivyo basi hapawezi kuwa na krioli pasipokuwa na pijini.

pos:
Pijini na krioli
Krioli ni lugha inayotokana na wakati jamii ya wazungumzaji inapoanza kutegemea Pijini kwa kila hali na kuipokeza kwa watoto wake.

neg:
Jamaika
Pamoja na lugha rasmi ambayo ni Kiingereza kuna pia aina ya Krioli yenye asili ya Kiingereza: ndiyo inayotumika kawaida.

neg:
Amarula
Amarula ni kinywaji chenye asili ya Afrika Kusini ambacho kilitayarishiwa katika Afrika ya Kusini. Kinywaji hiki kinatengenezwa kwa sukari, krimu na morula zilizochacha, matunda ya mng'ong'o ("Sclerocarya birrea") ambao huitwa "mti wa ndovu" au "mti ndoa" pia huko Afrika Kusini. Imekuwa na mafanikio katika mashindano ya kimataifa ya vinyawji kali kushinda medali ya dhahabu katika mwaka wa 2006 katika shindano la dunia la vikali katika San Francisco .

neg:
Bitlis
Jina la kiasili linaelezea jina la Bitlis, bila ya kuwa na historia ya misingi ya wali ya jina, ni kwamba linatokana na neno "Bedlis", ambalo ni jina la kamanda aliyemuriwa ajenge ngome ya Bitlis na Alexander Mkuut, ambaye ni Mfalme wa Macedonia.

neg:
Sierra Leone
Jina la nchi lina asili ya Kireno na linamaanisha "Mlima wa Simba".

neg:
Curi
Jina limechaguliwa kwa heshima ya Marie Curie na Pierre Curie.

neg:
Farasi (kundinyota)
Jina la Farasi linatokana na Kiarabu الفرس al-fars ambalo ni umbo la jina asilia la Kigiriki Ίππος hippos yaani farasi. Baadaye ilikuwa Πήγασος au Pegasus kwa tahajia ya Kilatini. Wagiriki wa Kale walitumia jina hili kwa kutaja farasi mwenye mabawa katika mitholojia yao.

neg:
Paskali
Jina lake lilichaguliwa kwa heshima ya mwanafizikia na mwanahisabati Mfaransa Blaise Pascal.

neg:
Pijini na krioli
Pijini ni lugha ya kijuujuu ambapo jamii mbili au zaidi za waongeaji wa lugha tofauti zinazirahisisha ili kuungana katika lugha yenye maneno pamoja na sheria za 'moja kwa moja' kisarufi. Yaani pijini ni matokeo ya mchanganyiko wa lugha ambao muundo na msamiati wake umerahisishwa sana. Lugha ya aina hii basi huwa haizungumzwi na mtu yeyote kama lugha ya kwanza.

neg:
Pijini na krioli
Lugha ya Pijini hutokana na maingiliano ya watu. Hivi ni kusema kuwa Pijini ni zao la hali ya wingilugha katika jamii. Huzuka tu baina ya wazungumzaji wa lugha tofauti wanaohitaji lugha moja ya dharura ya mawasiliano. Krioli ni lugha ambayo wazungumzaji wake hujifunza kama lugha yao ya kwanza wanapozaliwa.

neg:
Kimalay ya Kupang
Kimalay ya Kupang ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Wamalay kwenye kisiwa cha Timor. Mwaka wa 1997 idadi ya wasemaji wa Kimalay ya Kupang imehesabiwa kuwa watu 200,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimalay ya Kupang iko katika kundi la Kimalayiki. Wengine huiangalia kama krioli.

neg:
Sirili wa Aleksandria
Sirili alipata nguvu dhidi yake pale ambapo padri wa Antiokia alianza kuhubiri huko Konstantinopoli kwamba Bikira Maria hastahili kuitwa "Mama wa Mungu," ila “Mama wa Kristo". Waamini walipomshtaki kwa Nestori, huyo akamtetea kwa msingi wa teolojia ya Antiokia iliyosisitiza ukweli wa ubinadamu wa Yesu.

neg:
Katoliki
Katoliki kwa Kiswahili limetokana na neno la Kigiriki καθολικός (katholikos), maana yake "kadiri ya utimilifu", "zima".

neg:
Chlorini
Chlorini (tamka: klorini) ni elementi yenye namba atomia 17 katika mfumo radidia maana yake kiini atomia chake kina protoni 17. Uzani atomia ni 35.453 na alama yake Cl. Ni elementi ya pili katika safu ya halojeni.

neg:
Europa (mitholojia)
Europa ni jina la mwanamke katika mitholojia ya Ugiriki. Alikumbukwa kama binti wa mfalme wa Finisia katika Asia ya Magharibi aliyetongozwa na mungu mkuu Zeus na kupelekwa naye hadi kisiwa cha Krete. Jina lake lilikuwa hivyo jina la bara la Europa yaani Ulaya.

neg:
Apolo
Apolo (Kiatika, Kiionia, na Kihomeri: Ἀπόλλων, "Apollōn" (jen.: Ἀπόλλωνος); Kidoriki: Ἀπέλλων, "Apellōn"; Kiarkadokupro: Ἀπείλων, "Apeilōn"; Kieolia: Ἄπλουν, "Aploun"; Kilatini: Apollō) ni jina la mungu wa nuru na ushairi katika mitholojia ya Kigiriki na Kirumi.

neg:
Jamhuri ya Krim
Jamhuri ya Krim (kwa Kirusi: Республика Крым; kwa Kiukraina: Крим) ni jina la mkoa wa Ukraina uliopo kwenye rasi ya Krim upande wa kaskazini ya Bahari Nyeusi. Mkoa huu uliotekwa na Urusi mwaka 2014 lakini uvamizi huo haujakubalika kimataifa.

neg:
Salibu
Nyota zake zilionekana tayari kwa Klaudio Ptolemaio miaka 2,000 iliyopita akazihesabu kuwa sehemu ya Kantarusi (Centaurus). Kutokana na badiliko la mwelekeo wa mhimili wa Dunia nyota zake hazionekani tena katika nusutufe ya kaskazini. Johann Bayer alipotunga orodha yake ya nyota bado alizieleza kama sehemu za Kantarusi alipomrejelea Ptolemaio. Lakini jina la Crux lilianza kuenea baadaye na kubaki..

neg:
Ukomeshaji wa Biashara ya Watumwa
Hadi kipindi cha pili cha karne ya 19, tamaduni mbalimbali za Sierra Leone zilishaunganishwa pamoja kuunda jamii ya Krioli, kwa maendeleo yake peke yake ya ndani. Mwaka 1853, wananchi wa Sierra Leone walifanywa raia wa mfalme wa Uingereza.

neg:
Kiingereza
Pia aina nyingi za Krioli na Pijini zimetokana na Kiingereza na kudumu hadi leo.

neg:
Wakarmeli
Wakarmeli (kwa Kilatini Ordo Fratrum Beatissimæ Virginis Mariæ de Monte Carmelo, kwa Kiingereza Order of the Brothers of the Blessed Virgin Mary of Mount Carmel, kifupi O.Carm.) ni watawa wa Kanisa Katoliki ambao labda ulianzishwa katika karne ya 12 kwenye mlima Karmeli (Israeli) ukizingatia juhudi za nabii Elia zilizojumlishwa katika maneno yake yanayotumika kama kaulimbiu ya shirika: "Zelo zelatus sum pro Domino Deo exercituum" (yaani "Nimefanya bidii sana kwa Bwana Mungu wa majeshi"). Pia kuna uhusiano wa pekee na Bikira Maria.

neg:
Kloroplasti
Kloroplasti (kutoka neno la Kiingereza "Chloroplast" linalotokana na maneno ya Kigiriki χλωρός, "chloros", yaani kijani, na πλάστης, "plastes", yani "yule anayeunda") ni ogani za seli.

neg:
Kimalay ya Larantuka
Kimalay ya Larantuka ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Wamalay kwenye kisiwa cha Flores. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kimalay ya Larantuka imehesabiwa kuwa watu 20,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimalay ya Larantuka iko katika kundi la Kimalayiki. Wengine huiangalia kama krioli.

neg:
Pijini
Kuna lugha mbalimbali zilizoanza kwa njia hii. Chanzo cha Kiswahili kinadhaniwa kilikuwa hapohapo. Kuna wataalamu wanaoona hata Kiingereza kilianza kama pijini au krioli wakati wa uvamizi wa Wanormani miaka 1000 iliyopita.

neg:
Harold Kroto
Sir Harold (Harry) Walter Kroto (amezaliwa 7 Oktoba 1939) ni mwanakemia kutoka nchi ya Uingereza. Jina lake la kuzaliwa ni Harold Krotoschiner; wazazi wake walikimbia utawala wa WaNazi huko Ujerumani kwa vile asili yao ni Wayahudi wa Poland. Mwaka wa 1955 walifupisha jina lao la familia liwe Kroto.

neg:
Masiya
Jina hilo lilitafsiriwa na Septuaginta kwa Kigiriki Χριστός ("Khristós") nalo lilitumiwa mapema na Wakristo wa lugha hiyo kwa Yesu wa Nazareth kwa sababu ya kusadiki ndiye mkombozi aliyetimiza kikamilifu kila utabiri wa manabii wa Agano la Kale. Ndiyo sababu jina lake la awali limekuwa linaongezewa kwa kawaida hilo la Kristo, hivi kwamba imezoeleka kumuita Yesu Kristo.

neg:
Scipio Africanus
Scipio alishinda mapigano ya Zama katika Afrika ya Kaskazini. Jina lake "Africanus" (Mwafrika) limetokana na mahali pa ushindi wake, si kutokana na kuzaliwa huko, wala kuwa na ukoo wa Kiafrika. Kutokana na ushindi dhidi ya mpinzani aliyekuwa hatari kuu kwa Roma ya Kale Scipio alikuwa kati ya viongozi wa kijeshi mashuhuri zaidi katika historia ya Dola la Roma. Baada ya mapigano ya Zama Karthago ilipaswa kuomba amani ikapewa masharti ya fedheha.

neg:
Krim
Krim (Rus. Крым "Krym"; Ukr. Крим Krim; Kitartari Qırım; ing. "Crimea") ni rasi kwenye upande wa kaskazini ya Bahari Nyeusi yenye eneo la 26.100 km². Kisiasa ni jimbo la kujitawala ndani ya nchi ya Ukraine na jina rasmi ni "Jamhuri ya kujitawala ya Krim". Tangu mwaka 2014 ilivamiwa na kutekwa na jeshi la Urusi. Zaidi ya nusu ya wakazi 1.994.300 (mwaka 2005) ni Warusi (58,5 %), takriban robo Waukraine (24,4 %) halafu kuna pia Tartari 243.400 (12,1 %).

neg:
Kipetjo
Kipetjo ni krioli nchini Indonesia inayozungumzwa na wakazi wa jiji la Jakarta. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kipetjo imetathminiwa kuwa watu wachache mno, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kipetjo imetokea kutoka lugha za Kiholanzi, Kijava na Kibetawi.

neg:
Pluto
Jina "Pluto" linamtaja mungu mtawala wa kuzimu katika mitholojia ya Roma ya Kale. Limechaguliwa kwa sayari hii kutokana na umbali wake na jua na giza kubwa liliko sawa na hali ya giza ambayo ni mfano wa kuzimu.

neg:
Slothi
Nusuoda ya kitaksonomia ya slothi ni Folivora, wakati mwingine anaitwa Phyllophaga. Majina mawili yamaanisha "mla-majani"; kutoka Kilatini na Kigiriki. Majina ya mnyama huyu yanayotumiwa na makabila ya Ekwado ni "ritto", "rit" na "ridette", ambayo humaanisha "kulala", "kula" na "mchafu" kutoka kabila ya Watagaeri wa Huaorani.

neg:
Kristolojia
Kristolojia (kutoka maneno ya Kigiriki Χριστός, Khristós, Kristo na λογία, logia, elimu) ni tawi la fani ya teolojia linalochunguza hasa imani ya Kanisa kuhusu nafsi na hali za Yesu Kristo kwa kutegemea kwanza Injili na vitabu vingine vya Agano Jipya, lakini pia mapokeo ya Mitume yanavyojitokeza katika mitaguso ya kiekumeni na maandishi ya mababu wa Kanisa.

neg:
Lugha za Kirumi
Zimehesabiwa hadi lugha 23 za namna hiyo, ingawa baadhi kwa wengine ni lahaja tu. Tena kuna Krioli nyingi zenye asili katika lugha hizo. Kati ya Krioli hizo, ile ya Haiti na ile ya Shelisheli ni lugha rasmi nchini.

neg:
Koreshi
Koreshi ni jina la kiume lenye asili ya Kiajemi linakopatikana kwa umbo la "کوروش" ("Kurush" au "Kurosh"). Umbo "Koreshi" lililo kawaida katika Kiswahili latokana na כורש ("koresh") umbo la Kiebrania la jina hili katika taarifa za Biblia.

neg:
Asia Ndogo
Jina la Asia lina asili yake hapa. Asia ilikuwa jina la jimbo la Kiroma katika maeneo ya magharibi tu yaliyotazama Ugiriki. Kutoka hapa jina la Asia lilitumiwa pia kwa bara lote lililokaa nyuma yake mahoni pa Waroma wa Kale.

neg:
Nile
"Nile" au "Naili" ni umbo la Kiingereza la jina la mto kutokana na jina lililotumiwa na Wagiriki wa Kale "Neilos" (Νεῖλος). Haijulikani Wagiriki walipata jina hilo kwa njia gani, lakini lilikuwa kawaida nje ya Misri. Wamisri wa Kale waliita mto huu kwa jina "Ḥ'pī" au "iteru" linalomaanisha "mto mkubwa". Wakopti walikuwa na jina la "piaro" lakini tangu utawala wa Kiroma jina la Kigiriki lilizidi kutumika, na Waarabu waliendelea na jina la Kigiriki pia, hivyo leo hii wananchi wanasema "an-nil".

neg:
Pijini na krioli
Wakati unapofika wa watu kujifunza pijini kama lugha yao ya kwanza, 1ugha hiyo wanayojifunza na kuiongea kienyeji hujulikana kama Krioli.

neg:
Sierra Leone
Lugha inayojulikana na asilimia 90 za wakazi ni Kikrio, aina ya Krioli ya Kiingereza iliyochanganya pia lugha mbalibali za Kiafrika. Lakini lugha rasmi ni Kiingereza.

neg:
Saint Vincent na Grenadini
Lugha rasmi ni Kiingereza, lakini wananchi wengi wanaongea kwa kawaida Krioli

neg:
Troia
Troia (kwa Kigiriki: Τροία, "troia", pia Ίλιον, "ilion"; kwa Kiingereza: "Troy") ulikuwa mji wa Asia Ndogo zamani za Ugiriki ya Kale. Inajulikana kutokana na utenzi wa Iliadi ambamo mshairi Homer alisimulia habari za Vita ya Troia.

neg:
Yesu kadiri ya historia
2. Mwandishi Mroma Tacitus: huyo aliandika mnamo mwaka 117 ya kwamba Kaisari Nero alishtaki kikundi cha “Chrestiani” ya kuwa wamechoma moto mji wa Roma. Aliongeza: “Mtu ambaye ni asili ya jina hilo ni Chrestus aliyeuawa wakati wa Tiberio kwa amri ya Pontio Pilato” (Annales XV,44).

neg:
Kilimanjaro (Volkeno)
Wengine wamejaribu kuona msingi wa jina katika lugha ya Kichagga. Hapa wanadai uwezekano kuwa "Kileman" imetokana na neon la Kichagaa "kileme" inayomaanisha “kinachoshinda” au neno "kilelema" inayomaanisha "kilichokuwa vigumu, kilichoshindikana". Katika hoja hili "Jaro" imetokana na Kichagga “njaare” (aina ya ndege, au kufuatana na wengine chui) au kutoka neno “jyaro” (msafara). Elezo nyingine ni ya kwamba Wachagga walisema mlima huu ni hauwezi kupandwa "kilemanjaare" au "kilemajyaro" na wapakazi au wafasiri kutoka pwani waliichukua kuwa jina la mlima na kutafsiri vile kwa wazungu.

neg:
Trichuriasis
Trichuriasis (ing. "whipworm") ni ambukizo kutoka mnyoo anayambukiza jina lake katika Kilatini ni ((Trichuris trichiura)) whipworm. ).
Kama uambukizo unatokana na minyoo michache, mara nyingi hakuna dalili zake. Kwa wale ambao wanaambukizwa na minyoo mingi, pengine maumivu ya fumbatio yanatokea, uchovu pamoja na kuharisha. Mara nyingine kuharisha kumekuwepo na ((damu)). Uambukizo wa watoto unaweza kudhoofisha ukuaji wa akili pamoja na wa mwili. Viwango vilivyo chini vya seli nyekundu za damu Hali hii huenda inaweza kutokea kutokana na upungufu wa damu.

neg:
Shelisheli
Lugha rasmi ni tatu: Kifaransa, Kiingereza na Seselwa, aina ya Krioli ambayo imetokana na Kifaransa na ndiyo lugha ya kawaida.

neg:
Kris Kross
Kris Kross lilikuwa kundi la muziki wa hip hop lililoundwa mwanzoni mwa miaka ya 1990, likiongozwa na James Christopher "Mac Daddy" Kelly (Agosti 11, 1978 – Me 1, 2013) na Christopher "Daddy Mac" Smith (amezaliwa Januari 10, 1979). Kundi linatoka nchini Marekani. Kundi lilitamba sana na kibao chao cha 1992 "Jump", ambacho kilishika nafasi ya kwanza kwenye chati za Billboard Hot 100 kwa majuma manane mfululizo na kutunukiwa platinum.

neg:
Farisi (kundinyota)
Jina la Farisi ni tafsiri ya jina lake la Kigiriki Περσεύς_Perseus na .Wagiriki wa Kale walitumia jina hili kwa kumtaja mtu kutoka “Persia” au “Fars” ilivyoitwa na Waarabu wasiojua herufi “P” na hapo Waswahili walipokea jina.

neg:
Tanga (kundinyota)
γ Gamma na λ Lambda Velorum ziliitwa "Suhail" na Waarabu - hili ni jina lilelile kama Suheli (Canopus) katika kundinyota ya Mkuku (Carina). Sababu yake ni ya kwamba Waarabu walitumia jina hili kwa nyota tatu katika kundinyota ya Argos iliyovunjika baadaye. Kwa Lambda Vel pekee UKIA uliamua kutumia jina hili rasmi, lakini Knappert alipata jina hili kati ya mabaharia Waswahili kwa ajili ya nyota angavu zaidi.

neg:
Komori
Jina limetokana na lugha ya Kiarabu ambapo "Juzur al-Qamar" (جزر القمر) linamaanisha "visiwa vya mwezi".

neg:
Madhara ya ongezeko la joto duniani
Spishi wengi wa maji yasiyokuwa na chumvi na mimea na wanyama wa maji yenye chumvi wanategemea maji yanayotiokana na theluji ili kuhakikisha makao baridi ambao wameyazoea. Baadhi ya spishi za samaki ambao si wa maji yasiyokuwa na chumvi wanahitaji maji baridi ili kuishi na kuzaana, na hili ni kweli hasa kwa Salmoni na aina ya samaki wa [Cutthroat trout. Kupungua kwa maji kutoka theluji kunasababisha maji kidogo katika vijito yanaoweza kuruhusu spishi hizi kustawi. Spishi mmoja muhimu aitwaye Krilli wa Baharini, anapendelea maji baridi na ndiye chanzo msingi cha chakula kwa viumbe mamalia kama vile nyangumi wa Bluu. Mabadiliko kwa mawimbi ya bahari, kwa sababu ya ongezeko la maji yasiyokuwa na chumvi kutoka theluji inayoyeyuka, na mabadiliko yanayowezekana kutokana na mzunguko wa thermohaline wa bahari za Dunia, huenda kukaathiri maeneo ya kushikia samaki ya sasa ambayo binadamu wanategemea pia.

neg:
Periheli
Periheli (ing. "perihelion") ni mahali katika obiti ya sayari au magimba mengine ya angani ambako ni karibu zaidi na jua. Jina linatokana na kigiriki Περι "peri (karibu)" na Ήλιο "helio" (jua).

neg:
Kampala
Jina la Kampala limetokana na msemo wa Kiganda "Kasozi K'Empala" wenye maana ya "kilima cha swala" kwa sababu wafalme wa Buganda walipenda kuwinda katika eneo hili.

neg:
Plutoni
Plutoni ni elementi katika mfumo radidia yenye alama Pu. Namba atomia ni 94 na uzani atomia ni 244. Jina limechaguliwa kutokana na sayari kibete Pluto.

neg:
Kasi ya Masakini (kundinyota)
Jina la Kasi ya Masakini limepokelewa kutoka kwa Waarabu walioona hapa “Bakuli ya maskini” قَصْعَة المَسَكينَ "qas'a al-masakin" yaani bakuli inayotumiwa na waombaomba kupokea chakula kutoka kwa wenye huruma. Jina nyingine kati ya Waarabu ilikuwa pia "al-fakka" yaani "iliyovunjika" wakiona bakuli iliyokatika maana duara ya nyota si kamili, lakini sasa jina hili hutumiwa kwa nyota angavu zaidi tu inayoitwa Faka kwa Kiswahili au "" kwa Kilatini na Kiingereza. Jina rasmi la Corona Borealis kwa maana ya “taji ya kaskazini” ni Kilatini na tafsiri ya Kigiriki Στέφανος βόρειος stefanos boreios. Wagiriki wa Kale waliona hapa shada la heshima la majani jinsi walivyowapa washindi wa michezo. Shada la heshima liliendelea baadaye kutazamiwa kama taji na hapo asili ya jina la kimataifa “Corona” linalomaanisha taji. Wagiriki walisimulia hapa hadithi ya mitholojia yao ambako mungu Dioniso alimpa Ariadne taji na baadaye kuirusha angani kama kumbukumbu ya upendo wake.

neg:
Kyrilo wa Saloniki
Mtakatifu Kyrilo (kwa Kigiriki: Κύριλλος, Kyurillos; kwa Kikyrili: Кирилъ;Thesalonike, 815; Roma, 14 Februari 869) alikuwa mmisionari, mmonaki na mtaalamu wa Kigiriki aliyeweka msingi wa utamaduni wa Kikristo kati ya mataifa ya Waslavoni.
Alipozaliwa na askari wa Kibizanti na mama Mslavoni mjini Thesaloniki (kifupi Saloniki) katika Ugiriki ya kaskazini wakati wa enzi za Dola la Bizanti alipewa jina la "Konstantino"

neg:
Pijini na krioli
Ingawa Pijini ndiyo huizaa Krioli, pana tofauti za kutosha zinazopinga mahusiano baina ya lugha hizO mbili na kupinga hoja kuwa pana mahusiano baina ya lugha ya Pijini na Krioli. Japo lugha za Pijini na Krioli zinao uingiliano mwingi, zipo tofauti za hapa na pale. Tofauti hizO ni kama zifuatavyo:

neg:
Tripoli (Libya)
Tripoli ni mji mkuu wa Libya. Jina la Kiarabu ni طرابلس ("tarāblus") au طرابلس الغربية ("tarābulus al-gharbiyya" - Tripoli ya Magharibi kwa sababu ya Tripoli ya mashariki huko Lebanon) lina asili ya lugha ya Kigiriki (Τρίπολη) likimaanisha "miji mitatu".

neg:
Pijini na krioli
Lugha zote mbili, Pijini na Krioli, ni lingua franka. Lugha za Pijini na Krioli huzuka ili kuwaunganisha watu wanaozungumza lugha mbalimbali ili waweze kuelewana. Lugha kama hizo, ambazo huwaunganisha watu wa makabila au mataifa mbalimbali, huitwa lingua franka, lugha sambazi, lugha za mawasiliano mapana, lugha za mahusiano na maingiliano, lugha unganishi na hata lugha za biashara. Kwa misingi hii basi, lugha za Pijini na Kirioli ni lingua franka ambazo hutokana na watu wa lugha mbalimbali kukutana na kuwepo kwa hitaji la mawasiliano baina yao.

neg:
Kimalay ya Bali
Kimalay ya Bali ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Wamalay kwenye kisiwa cha Bali. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimalay ya Bali imehesabiwa kuwa watu 25,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimalay ya Bali iko katika kundi la Kimalayiki. Wengine huiangalia kama krioli.

neg:
Milo (kinywaji)
Jina lilitokana na Mgiriki mwanamichezo maarufu Milo wa Croton kwa sababu ya nguvu yake.

neg:
Ndoo (kundinyota)
Jina asilia la Dalu linatokana na Kiarabu دلو "dalu" ambalo linamaanisha "ndoo ya kubebea maji". Jina hili lilipokelewa na Waarabu kutoka kwa Wagiriki wa Kale waliosema Ὑδροχόος "hidro-kho-os" "mwagiliaji maji" na hao walipokea kundinyota hii kutoka kwa Wababeli.

neg:
Pijini na krioli
Ingawa lugha za Pijini huzitangulia lugha za Krioli katika kuzuka, lugha hizi zote huzuka katika jamii kwa sababu za kimawasiliano ambapo watu wanaozungumza lugha mbalimbali wamekutana na hapana lugha ya kuwaelewanisha kimawasiliano.

neg:
Pijini na krioli
Pijini ni lugha ambayo huzuka pale ambapo makundi mawili ya watu wenye lugha mbalimbali yanapokutana na haja ya mazungumzo hutokea. Mara nyingi ni lugha za biashara hasa. Pijini kadhaa zinazoonekana leo zilianza wakati wa ukoloni ambako watu waliotawaliwa na mataifa ya Ulaya kwa hiari yao au kwa kulazimishwa walianza kutumia lugha za Kizungu katika maisha ya kila siku.

neg:
Jubilei
Jina linatokana na lugha ya Kiebrania ambapo neno "Yobel" linamaanisha aina ya tarumbeta (pembe ya kondoo dume) iliyotumika kuutangaza mwaka huo ambapo ulikuwa hasa na lengo la kupunguza tofauti za utajiri katika jamii, kuweka huru watumwa na kupumzisha ardhi.

neg:
Antiokia
Hivyo Kanisa lilionekana wazi si madhehebu ya Uyahudi, bali dini mpya. Ndiyo sababu watu waliwatungia jina jipya, "Wakristo" (watu wa Kristo). Sababu nyengine ni tabia zao, matendo yao na hotuba zao zilikuwa kama za Kristo. Ilitumika kiasili na watu wasiookoka wa Antiokia kama jina la kimajazi (utani) ili kuwadhihaki wakristo hao. Ina maana sawa na “Kuwa mmoja wa kundi la kristo” au “mfuasi wa kristo,” ambayo imefanana na tafsiri ya Neno hili katika kamusi ya Webster.

neg:
Kriptoni
Kriptoni (kut. kigiriki κρυπτός "kriptos" kwa sababu haikuwa rahisi kuitambua) ni elementi yenye namba atomia 36 kwenye mfumo radidia na uzani wa atomi 83.79. Alama yake ni Kr.

neg:
Pijini na krioli
Kwa hiyo Pijini ni lugha ya kijuujuu inayotokana na kuengaengwa na lugha zinazojitegemea baada ya kuazimwa msamiati na miundo rahisi ya msamiati. Lugha ya aina hiyo inapoanza kuimarika na kupata waongeaji wake yenyewe, inakuwa Krio1i.

neg:
Akina Dada Faioli
Katika mpando, kutoka huo uwanda Trento na Trieste, unaanza “Barabara ya akina dada Faioli” inayoitwa hivyo kwa heshima ya hao Walezi-Waanzilishi watatu ambao karibu kwenye barabara hiyo tu waliishi hali yao ya kuwekwa wakfu kwa Mungu katika huduma nyenyekevu ya malezi ya msingi upande wa utu na wa dini.

neg:
Bosnia na Herzegovina
Jina la Bosnia limetokana na mto Bosna. Jina la Herzegovina lilitokana na watemi wa kusini katika eneo la mji wa Mostar waliotumia cheo cha Kijerumani cha "Herzog" na eneo lao liliitwa "nchi ya Herzog" au "Herzegovina".

neg:
Konstantinopoli
Konstantinopoli (Kigiriki: Κωνσταντινούπολις - "Konstantinupolis", yaani "mji wa Konstantino") ni mji ulioanzishwa na Wagiriki kwa jina la Bizanti mnamo 660 KK ukapewa na Kaisari Konstantino jina lake mwenyewe na kufanywa mji mkuu wa Dola la Roma kuanzia mwaka 330 BK.

neg:
Teofilo wa Corte
Jina lake la awali lilikuwa Biagio Arrighi.urekebisho shirikani kwa kuanzisha mahali pa upwekeni.

neg:
Kondoo (kundinyota)
Hamali linatokana na Kiarabu حمل "hamal" ambalo linamaanisha "kondoo". Jina hili lilipokelewa na Waarabu kutoka kwa Wagiriki wa Kale waliosema Κριός "kri-os" "dume wa kondoo" na hao walipokea tayari (kundinyota)| hii kutoka Babeli.

neg:
Caesi
Caesi ni elementi na metali alikali yenye namba atomia 55 kwenye mfumo radidia na uzani atomia 132.9054519. Alama yake ni Cs. Jina latokana na Kilatini "caesius" inayomaanisha buluu kwa sababu ya mistari taswirangi yake iliyo upande wa buluu ya taswirangi.

neg:
Antigua na Barbuda
Lugha rasmi ni Kiingereza, lakini wengi wanazungumza Krioli na 10,000 hivi Kihispania, hasa wahamiaji.

neg:
Kalivari
Jina la pili ni jina la Kiaramu lilivyotoholewa katika Kigiriki (Γολγοθᾶ[ς], Golgotha[s], kutoka golgolta; kwa Kiebrania gulgōleṯ), la kwanza ni tafsiri ya Kilatini (Calvariæ Locus, kutoka ufafanuzi wa neno asili uliotolewa na wainjili Marko na Mathayo: Κρανίου Τόπος, Kraníou Tópos).

neg:
Kobe (kundinyota)
Wagiriki wa Kale waliona hapa shada la heshima la majani jinsi walivyowapa washindi wa michezo. Shada la heshima liliendelea baadaye kutazamiwa kama taji na hapo asili ya jina la kimataifa “Corona” linalomaanisha taji. Ilhali kuna kundinyota mbili zinazoitwa Corona zinatofautishwa kwa kuitwa ya kaskazini na ya kusini, hivyo Kobe ni Corona Australis (zamani pia Corona Austrina, kwa maana hiyohiyo).
Kobe ni kati ya kundinyota zilizotajwa tayari na Klaudio Ptolemaio katika karne ya 2 BK kwa jina la Στεφανος νοτιος "stefanos notios" (Shada la Kusini). Iko pia katika orodha ya kundinyota 88 ya Umoja wa Kimataifa wa Astronomia kwa jina la Corona Australis. Kifupi chake rasmi kufuatana na Ukia ni 'CrA'.

neg:
Kibetawi
Kibetawi ni krioli nchini Indonesia inayozungumzwa na wakazi wa jiji la Jakarta. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kibetawi imehesabiwa kuwa watu milioni tano. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kibetawi imeanzishwa karne ya 19 kutoka lugha za Kimalay na Kiindonesia lakini ni tofauti nazo. Pia imeathiriwa na Kibali.

neg:
Pijini na krioli
Lugha za Pijini huwa na mawanda finyu ya matumizi kwa sababu mara nyingi Pijini hujikita katika shughuli iliyosababisha kuzuka kwake. Yaani, Pijini ikiwa imezuka kwa sababu za kibiashara au za kivita, msamiati wake utajikita katika sajili hiyo fulani. Krioli hujitokeza kuwa tofauti kabisa na Pijini katika kitengo cha msamiati na miundo wa kisarufi. Krioli huwa na na msamiati mpana na miundo changamano ya kisarufi na maana.

neg:
Pilosa
Pilosa ni jina la Kisayansi cha oda ya walasisimizi na slothu.

neg:
Mariupol
Mariupol ilianzishwa katika karne ya kumi na sita kama post Cossack walinzi («zimovnik») iitwayo «Domakha», na baadaye kama ngome Cossack inayoitwa «Kalmius» (jina lake baada ya mto iko hapa), na 1611 kuwa kituo cha utawala wa Kalmius " Palanca "- kitengo cha utawala wa Cossacks Kiukreni. Katika 1774 eneo la mji wa kisasa kuwa ni sehemu ya Dola ya Kirusi, kwa mujibu wa Mkataba wa Amani Küçük Kaynarca. Katika 1778 hapa ilianzishwa mji wa kwanza wa Donbass — Pavlovsk, alitokea kanisa la kwanza. Mwaka mmoja baadaye tsarist serikali ya Russia iliamua kumhamisha hapa Wagiriki 18,408 kutoka Crimea, kwa sababu walikuwa wamekandamizwa na Tatars huko. Makazi mapya ya Crimean Wagiriki ilikuwa inaongozwa na Ignatius Metropolitan, ambaye aliongoza mji kwa muda mrefu baada ya. Kutoka 29 Septemba 1779 mji ina jina lake la sasa — Mariupol.

neg:
Hudhi (kundinyota)
Jina Hudhi linatokana na ar. al hudhi yaani “dereva wa gari la farasi”. Mitholojia ya Wagiriki wa Kale iliona hapa picha ya shujaa wa kale aliyebuni gari la kuvutwa na farasi nne akibeba mbuzi begani.

neg:
Kulungu Aktiki
Kwa Kiingereza, anaitwa "reindeer" yenye asili ya Kinorsi (Kinorsi cha Kale "hreinn" linatoka Kiproto-Kijerumaniki "*hrainaz" na Kiproto-Kihindi-Kizungu "*kroinos" linalomaanisha "mnyama mwenye pembe"). Kwa lugha za Kiurali, Kilapi "poatsu" (kwa Kilapi cha Kaskazini "boazu", Kilapi cha Lule "boatsoj", Kilapi cha Pite "bâtsoj", kwa Kilapi cha Kusini "bovtse"), Kimari "puča" na Kiudmurti "pudžej", majina yote hurejelea kulungu aktiki waliofungwa yanayotoka neno la Kiajemi "*počaw" kutoka Kiproto-Kihindi-Kizungu "*peku-" linalomaanisha "ng’ombe". Jina la Kifini poro pia linaweza kumaanisha "mchota-theluji" kwa tabia yake ya kuchota kupitia theluji ili kupata chakula. Kwa Kiinuktitut (lugha ya Kieskimo), karibuu (kulungu aktiki) anajulikana kwa jina la "tuktu", kwa Kigrinlandi "tuttu". Na kwa Kikrii-Montagnais-Naskapi karibuu anaitwa "atihkw".

neg:
Koreshi Mkuu
Kabla ya kuondoka vitani alipatana pia na majirani, hasa Sparta katika Ugiriki, Farao Amasis II wa Misri na mfalme Nabonidi wa Babeli. Pamoja na jeshi lake Kroiso alivuka mto Halys mwaka 542 KK akavamia eneo la Koreshi na kutwaa mji wa Pteria; wakazi wote waliuzwa kama watumwa. Sasa alisubiri jeshi la Koreshi.

neg:
Kikyrili
Jina limetokana na mmonaki na mtalaamu Mgiriki Mt. Kyrilo (827 - 14 Februari 869) aliyesemekana aliunda namna hiyo ya mwandiko kwa ajili ya lugha za Kislavoni pamoja na mdogo wake Mt. Methodio.

neg:
Trinidad na Tobago
Lugha rasmi ni Kiingereza, lakini wananchi wengi wanaongea kwa kawaida aina mbili za Krioli. Asilimia 5 wanaongea Kihispania.

neg:
Kurow
Kuna mvutano kuhusu asili ya jina la mji kama imetokana na neno la Wamaori wazalendo au kutoka kwa mji wa Kurów.

neg:
Halogeni
Chlorine ilitengwa kwa mara ya kwanza na Scheele mnamo mwaka 1774, lakini asili yake kama elementi ilianzishwa na Davy. Hatimaye mnamo mwaka 1810 alikuwa ni Davy ambaye aliipa jina lake la chlorine (hii ilitoholewa kutoka neno la kigiriki lililomaanisha "kijani kilichofifia"). Kabla ya kupewa jina hili, chlorine ilikuwa inafahamika kama asidi ya oxymuriatic. Mojawapo ya sababu kuhusu jina hili ilikuwa, mpaka majaribio ya Davy yalipokubalika, wanakemia wengi waliamini gasi hii kuwa ni kampaundi ya oksijeni na elementi nyingine.

neg:
Pijini
Pijini ni lugha za nyongeza, si lugha mama. Inawezekana ya kwamba matumizi ya pijini yanaimarika hadi kutumiwa ndani ya familia na kuwa lugha ya kwanza kwa watoto: hapo inaitwa lugha ya Krioli. Kumetokea ya kwamba Krioli inaendelea kutumiwa na kujengwa hadi kuwa lugha kamili.

neg:
Kronos
Baadaye Waroma wa Kale walimtazama kama jina tofauti kwa mungu wao Saturnus.

neg:
Koreshi Mkuu
Lydia ilikuwa milki katika magharibi ya Anatolia iliyokuwa maarufu wakati ule kutokana na utajiri wa mfalme wake Kroiso. Kroiso alikuwa alishiriki na Wamedi dada yake Aryenis alikuwa mke wa mfalme Astyages wa Umedi.

neg:
Kyrilo wa Saloniki
Jina la "Kyrilo" alilipokea baada ya kujiunga na monasteri.

neg:
Slothi
Slothi (kutoka Kiing.: sloth) ni mamalia wa ukubwa wa kawaida wa familia Megalonychidae (slothi wenye vidole viwili) na Bradypodidae (slothi wenye vidole vitatu) wanaoainisha katika spishi sita. Wao ni wanachama wa oda Pilosa na kwa hivyo huwa uhusiano na armadilo na wala-sisimizi walio na kucha sawa na za slothi. Slothi wanaoishi sasa huishi mitini mwa misitu mizito ya Amerika ya Kati na Kusini, na hujulikana kwa kusonga polepole, kwa hivyo walipewa jina la slothi ambalo kwa Kiingereza lina maana ya "mvivu".

neg:
Bakari (kundinyota)
Jina Bakari latokana na ar. بقار bakar yaani “mchunga ng’ombe”. Waarabu walipokea jina hili kutoka kwa elimu ya Wagiriki wa Kale kupitia Ptolemaio na kitabu chake cha Almagesti aliyetumia jina la Βοώτης "bo-o-tis". Mitholojia ya Kigiriki iliona hapa picha ya Philomelos mwana wa mungu wa kilimo Demeter aliyebuni plau inayovutwa na maksai. Kwa hiyo Bakari ni yule anayeongoza maksai wanaovuta plau.

neg:
Mtume Andrea
Jina lake asili la Kiyahudi halijulikani. Kwa Kigiriki aliitwa Ανδρέας (Andreas, maana yake Mwanamume, Rijali). Anaitwa pia "Protocletos" yaani "Wa kwanza kuitwa" (na Yesu Kristo).

neg:
Chala
Chimbuko la jina Chala ilinatokana na asili ya neno Chala katika lugha ya kifipa , ambapo neno hili ilina maana ya mzoga yaani kiumbe kilichokufa (ichala). Kutokana na wageni waliokuwa wakitembelea eneo hili kushindwa kutamuka "ichala" basi wao walitamka "Chala" kutokana na hilo na kutamkwa muda mrefu ilifikia hata wenyeji kutamka "Chala". Sasa Chala ilinatokana na watu wengi kipindi cha miaka ya nyuma kufa sana (andiko hili bado mbegu).

neg:
Warumi
Kirumi au Warumi inaweza kumaanisha:Kwa maana ya kihistoria, Waroma ni watu wa Dola la Roma lililotawala eneo kubwa katika Ulaya, Afrika ya Kaskazini na Asia ya Magharibi takriban karne ya 1 hadi ya 5 BK. Kiasili ndio watu wa mji wa Roma na mazingira yake tu, lakini baadaye sehemu kubwa ya wakazi wote wa dola wamekuwa raia wakiitwa Waroma."Angalia: vipengee vifuatazo vimeandikwa katika mpangilio wa kietimolojia."

neg:
Pijini na krioli
Msamiati wa lugha za Pijini na Kirioli huwa sawa na hufanana kote zinapoongewa. Pijini hutumika katika shughuli za kijamii kana kwamba ni lugha ya kwanza (asili), msamiati wake huongezeka kwa kiasi kikubwa ili kuweza kutosheleza mahitaji ya kila siku ya kimawasiliano ya watumizi wake. Katika hali kama hizo, lugha hizi huwa si Pijini hasa, bali hugeuka na kuwa Pijini pana. Kama lugha, Pijini pana huendelea kupanuka kwa kubadilika kimuundo kiasi cha kufikia hatua inayoipa hadhi ya kuwa lugha ya Krioli. Ile hatua ya kubadilika Pijini pana hadi kuwa Krioli hutokana na kupatikana kwa kizazi kinachozungumza lugha hiyo kama lugha asili. Mbali na kupata wazungumzaji asilia, Krioli huwa na msamiati wake mpana na miundo changamano ya kisarufi na maana. Ingawa Krioli ina msamiati mpana kuliko Pijini, la msingi ni kuwa Pijini ndiyo huzaa Krioli.

neg:
Kilimia
Kilimia (pia: thuria kutokana na Kar. "ثریا"; ing. - gir. "Pleiades") ni fungunyota katika kundi la nyota la Thauri (ing. "Taurus"). Jina la kisayansi ni "M45" (katika orodha ya Messier).

neg:
Nadharia ya Kiswahili
Baadae watoto walipozaliwa walikuta lugha hiyo mpya ambayo ni Pijini. Watoto hao waliiendeleza lugha waliyoikuta na baadae ikazaliwa Krioli. Krioli ni Pijini iliyokomaa.

neg:
Tinini (kundinyota)
Tinini ni jina lililotumiwa tangu zamani na mabaharia Waswahili waliojua njia yao baharini wakati wa usiku wakiangalia nyota. Jina hili waliwahi kupokea kutoka Waarabu walioiita التنين "al-tinin" na hili ni tafsiri ya Kigiriki Δράκων "drakoon" (Draco kwa tahajia ya Kilatini).

neg:
Kicrioulo
Kicrioulo ni krioli nchini Guinea-Bisau inayozungumzwa na watu wengi kama lugha ya taifa. Kicrioulo imetokea misamiati ya Kireno pamoja na sarufi ya lugha za Kimanding. Mwaka wa 2016 idadi ya wasemaji nchini Guinea-Bisau ambao hutumia Kicrioulo kama lugha ya kwanza imehesabiwa kuwa watu 239,000. Tena kuna watu 600,000 ambao hutumia Kicrioulo kama lugha yao ya pili. Pia, kuna wasemaji 30,000 nchini Senegal.

neg:
Filioque
Neno hilo ni maarufu kutokana na suala la teolojia lililojitokeza baada ya baadhi ya makanisa ya Kilatini kuliongeza (mwishoni mwa karne ya 6) katika Kanuni ya Imani ya Nisea-Konstantinopoli iliyoanza kutumika katikati ya Misa.