query: Je,Patrice Lumumba alizaliwa mwaka upi?

pos:
Patrice Lumumba
Patrice Lumumba (2 Julai 1925 – 17 Januari 1961) alikuwa mwanasiasa mwanamapinduzi wa nchi ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Mwaka wa 1958 alikuwa miongoni mwa waanzishaji wa Chama cha Taifa la Kongo (kwa Kifaransa: "Mouvement National Congolais"). Mwaka wa 1960 alipata kuwa Waziri Mkuu wa kwanza wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo baada ya kuongoza harakati za kugombea uhuru toka kwa utawala wa kikoloni wa Wabelgiji. Baada ya miezi miwili tu ya kuwa Waziri Mkuu, Lumumba alipinduliwa na baadaye kutiwa ndani kabla ya kuuawa katika mazingira ya kutatanisha katika eneo la Katanga upande wa kusini wa Kongo.

neg:
Robert Mugabe
Robert Gabriel Mugabe (* 21 Februari 1924) amekuwa kiongozi wa Zimbabwe tangu 1980. Yeye ni mwenyekiti wa chama tawala cha ZANU. 1980 alikuwa waziri mkuu na 1987 Rais wa Zimbabwe. Kabla ya wakati ule aliongoza upinzani wa ZANU dhidi ya serikali ya walowezi Waingereza nchini waliofuata siasa ya ubaguzi wa rangi.

neg:
Patrice Lumumba
kwa uhuru huu wa Congo hata kama tunasherehekea leo na wabeljiji , nchi rafiki ambayo tupo sawa kwa sawa, hakuna mkongoman hata mmoja ambaye atasahau kwamba vita waliyipigana hatimae wakashinda wamaeshinda, kwa mapambano yaliyokuwayakiendelea, mapambano ambayo kwamba watu tulijitoa ambayo kwayo watu walikuwa tayari kwa lolote hata kumwaga damu, kwa namna kwa hakika yalikuwa mapambano maukufu na yalikuwa na mwelekeo wa kukomesha utumwa ambao ulikuwa ukiendeshwa dhidi yetu kwa nguvu.Taarifa mbalimbali kuhusu Lumumba

neg:
Lou Bega
David Lubega (p.a.k Lou Bega) (amezaliwa tar. 13 Aprili 1975, Munich, Ujerumani ya Magharibi) ni mwanamuziki mashahuri kwa wimbo wake wa "Mambo No. 5". Wimbo huu umerudiwa tena baada ya kuchukua ala ya wimbo huu kutoka kwa mwanamuziki Perez Prado aliyoifanya kunako mwaka wa 1952. Bega akaongezea maneno yake na kuchukua sampuli nzima ya toleo la wimbo halisi.

neg:
Patrice Lumumba
Patrice Lumumba alizaliwa na François Tolenga Otetshima, na Julienne Wamato Lomendja, ambao walikuwa wafugaji katika kijiji cha Katakokombe katika mkoa wa Mkoa wa Kasai katka jimbo la Kanyalwaunga. alikuwa mwanachama wa Kikundi cha nidhamu jina halisi la Patrice Lumumba lilikuwa Élias Okit'Asombo. Jina hili likiwa na maana "heir of the cursed"ambalo lilitokana na neno la Tetela ambayo ni miongoni mwa makabila ya congo "okitá/okitɔ́" ('Mrithi') na "asombó" ('cursed or bewitched people who will die quickly'). Alikuwa na kaka za watatu ambao ni (Charles Lokolonga, Émile Kalema, and Louis Onema Pene Lumumba) na ndugu yao wa karibu (Tolenga Jean).Alilelewa katika makuzi ya familia yaKikatoliki, alisoma katika shule ya msingi ya Shule ya kiprotestanti , Shule ambayo ilikuwa inamilikiwa na wamisionari wa Kanisa Katoliki, na baadaye alipata mafunzo katika chuo kimoja cha serikali , alijishindia kozi mbalimbali na kisha kuajiriwa, alipata kazi katika mji wa Léopoldville ambao kwa sasa unajulikana kwa jina la Kinshasa) na baadaye katika mji wa Stanleyville ambao nao kwa sasa unajulikana kwa jina la Kisangani ambapo alifanya kazi kama karani wa posta na pia alikuwa akifanya kazi ya uuzaji wa bia kwa wasafiri. Mnamo mwaka 1951 alimuoa Pauline Opangu. Mwaka 1955 Lumumba alipanda cheo na kuwa "Cercles" wa mji wa Stanleyville na baadaye alijiunga na chama cha Liberal Party of Belgium, ambapo alifanya kazi ya uhariri na usambazaji wa kijarida cha chama cha Chama cha Kiliberali cha Ubeljiji. Na baadaye alifanya ziara ya mafunzo ya wiki tatu nchini Ubeljiji,mwaka 1956 alikamatwa na kushitakiwa kosa la ubadhilifu na kuhukumiwa kifungo cha mwaka mmoja jela kwa kifungo cha nje na kisha baadaye wakili wa kibelgiji kuthibitisha kwamba Lumumba amesharejesha zile fedha aliachiliwa huru mnamo mapema mwaka 1956. Na baada ya kuachiliwa kwake alisaidiwa na kuanzisha chama chama w:Mouvement national congolais (MNC) mnamo. Mwaka 1958, alichaguliwa kuwa Rais wa chama hicho. Mnamo mwaka 1958 mwezi wa Desemba Lumumba na wenzake walikiwakilisha chama chao katika mkutano wa w:All-African Peoples' ConferenceBaraza la watu wote wa Africa mjini Accra, Ghana, katika mkutano huo wa Desemba wa Pan-African uliokuwa chini ya Rais wa Ghana hayati Kwame Nkrumah , Ndg Lumumba ambaye alionekana kuongea lugha nyingi zikiwemo za Tetela, French, Lingala, kiswahili, na Tshiluba alijitambulisha ziai dhidi ya imani yake kwa bara la afrika

neg:
Patrice Lumumba
Mnamo mwezi wa Octoba, mwaka 1959, Lumumba, kama kiongozi wa chama cha MNC, alikamatwa kwa kosa la kuchochea vurugu za kupinga serikali ya kikoloni katika mji wa Stanleyville ambapo watu takriban 30 waliuawa na yeye alihukumiwa kwenda jela kwa muda wa miezi sita. Mnamo tarehe 18 ya mwezi Januari 1960 ambayo ilikuwa siku ya majaribio na hapohapo katika siku ya kwanza ya mkutano wa wa kuzungumzia hatma ya nchi ya kidemokrasia ya Kongo itakumbukwa kwamba licha ya Lumumba kuwa jela katika kipindi hicho cha chake cha MNC kilifanikiwa kuwashawishi wananchi kwenye uchaguzi uliofanyika mwezi Decemba na kushinda katika jamhuri ya Congo. Kutokana na nguvu ya umma iliyokuwa ikifanywa na wananchi wa Congo dhidi ya kuachiliwa kwa Lumumba kutoka kila kona, aliachiliwa na kuruhusiwa kuhudhuria katika mkutano wa Brussels. Mkutano huo ulifikia kilele tarehe 27, June 1960 kwa azimio la uhuru wa nchi ya Kongo na kupanga uchaguzi tarehe 30 ya mwaka huo huo wa 1960 Uchaguzi Mkuu wa Congo 11–25 May 1960. Lumumba na chama chake cha MNC walipata ushindi uliowawezesha kuunda serikali kwa tangazo la tarehe 23 June 1960 na Patrice Lumumba anapata cheo cha uwaziri mkuu akiwa na umri wa miaka 34 na Joseph Kasa-Vubu akiwa ndie Rais wake wa kwanza. Kwa mujibu wa katiba ya Congo mnamo tarehe 24 June serikali ilipitisha kura ya kijasiri ambayo iliamuliwa na baraza la maseneta kwamba tarehe 24 iwe ni siku ya ya kuadhimisha uhuru wa Congo.

neg:
Lucy Komba
Lucy Francis Komba alizaliwa mnamo tarehe 24 Oktoba ya mwaka wa 1980, katika Wilaya ya Kinondoni jijini Dar es Salaam, Tanzania.

neg:
Jimmy Jam na Terry Lewis
James Samuel "Jimmy Jam" Harris III (amezaliwa mnamo 6 Juni 1959, mjini Minneapolis, Minnesota) na Terry Steven Lewis (amezaliwa mnamo 24 Novemba 1956, mjini Omaha, Nebraska) ni watayarishaji wa muziki wa R&B na pop, na watunzi kutoka nchini Marekani. Wanafahamika zaidi kwa kushirikiana sana na msanii wa kike Bi. Janet Jackson. Watayrishaji hawa, walitamba sana kuna miaka ya 1980 na wamefanyakazi na wasanii kibao.

neg:
Kris Kross
Kris Kross lilikuwa kundi la muziki wa hip hop lililoundwa mwanzoni mwa miaka ya 1990, likiongozwa na James Christopher "Mac Daddy" Kelly (Agosti 11, 1978 – Me 1, 2013) na Christopher "Daddy Mac" Smith (amezaliwa Januari 10, 1979). Kundi linatoka nchini Marekani. Kundi lilitamba sana na kibao chao cha 1992 "Jump", ambacho kilishika nafasi ya kwanza kwenye chati za Billboard Hot 100 kwa majuma manane mfululizo na kutunukiwa platinum.

neg:
Paul Pogba
Paul Labile Pogba (aliyezaliwa 15 Machi 1993) ni mchezaji wa soka wa Kifaransa ambaye anacheza klabu ya Manchester United katika ligi kuu ya uingereza na timu yake ya taifa ni Ufaransa. Yeye hufanya kazi hasa kama kiungo wa kati na ni vizuri kucheza nafasi zote ya mashambulizi na ulinzi.

neg:
Jeremia Maselle Bukwimba
Lolesia Jeremia Maselle Bukwimba (amezaliwa 24 Februari 1971) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Geita kwa mwaka 2015 – 2020.

neg:
Tom Mboya
Thomas Mboya Odhiambo alizaliwa tarehe 15 Agosti, 1930 katika Kilima Mbogo, karibu na mji  Thika  wakati huo sehemu yenyewe ilijulikana kama “ White Highlands “ kwa Kiingereza. [2]

neg:
Maneno Lusasi
Maneno Yasin Lusasi, maarufu kama Man Black, Mtunzi wa nyimbo, pia Rappa asiye rasmi, alizaliwa feb. 1982 huko Iringa, Tanzania.

neg:
Lady Gaga
Gaga alizaliwa mnamo tar. 20 Machi 1986 mjini Yonkers, New York na baba (ambaye kabaila wa mtandao) na mama (ambaye mfanyabiashara mwenzi wa baba), ambao wote ni Waitalia. Akiwa mtoto, alijiunga na Shule ya Kikatoliki ya . Alianza kujifunza piano kwa kusikia tanguu akiwa na umri wa miaka minne, na akaja kuandika noti zake za piano kwa mara ya kwanza akiwa na umiri wa 13 na akaanza kutumbuiza kwenye matamasha madogomadogo akiwa na umri wa miaka 14.

neg:
Papa Wemba
Papa Wemba, jina la kuzaliwa Jules Shungu Wembadio Pene Kikumba Lubefu, Mkoa wa Sankuru, DR Congo, 1949 - Abidjan, Ivory Coast, 24 Aprili 2016) alikuwa mwanamuziki wa lese rumba (iliyojulikana baadaye kama soukous) kutoka Kongo, mmoja wa wanamuziki maarufu kutoka Afrika, na maarufu katika Muziki wa Dunia.

neg:
Louis Althusser
Louis Pierre Althusser (matamshi ya Kifaransa kwa IPA: altyˈsɛʁ; 16 Oktoba 1918 – 22 Oktoba 1990) alikuwa ni mwanafalsafa wa itikadi za Kisoshalisti za Karl Marx kutoka nchi ya Ufaransa. Alizaliwa nchini Algeria na kusoma katika chuo cha École Normale Supérieure kilichopo katika jiji la Paris lililopo nchini Ufaransa, ambapo hatimaye alikuwa Mwanafilosofia.
Althusser alikuwa ni mwanachama wa muda mrefu wa chama cha French Communist Party, ingawa wakati mwingine alikuwa akipingana sana na mfumo wa kikomunisti wa nchini Urafansa. Hoja zake kuu zilikuwa zikijengwa katika misingi ya kuhofia nadharia na misingi ya mfumo wa Marxist. Hizi zikiwa ni pamoja na kuhofia kutokea kwa mgawanyiko katika vyama vya siasa vya kikomunisti vya Ulaya.

neg:
Pyotr Kapitsa
Pyotr Leonidovich Kapitsa (8 Julai 1894 – 8 Aprili 1984) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Urusi. Hasa alichunguza nadharia ya usumaku. Alifanya kazi nchini Uingereza pamoja na Ernest Rutherford kuanzia mwaka wa 1921 hadi 1934 alipolazimishwa na Yosip Stalin kubaki Urusi kama mkurugenzi wa utafiti wa fizikia. Mwaka wa 1978, pamoja na Arno Penzias na Robert Woodrow Wilson alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

neg:
Davis Mwamunyange
Davis Mwamunyange (alizaliwa mwaka wa 1959 katika mkoa wa Mbeya) alikuwa Mkuu wa Jeshi la Ulinzi wa Watu wa Tanzania.

neg:
Susan Alphonce Kolimba
Susan Alphonce Kolimba ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Viti maalum vya wanawake kwa miaka 2015 – 2020.

neg:
Paul Schulze
Paul Schulze (amezaliwa 12 Juni, 1962) ni mwigizaji wa filamu na tamthilia kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa kucheza kama Ryan Chappelle katika mfululizo wa FOX maarufu kama "24" kuanzaia mwaka 2001 hadi 2003. Pia anajulikana kwa kucheza kama Father Phil Intintola katika "HBO" "The Sopranos" kuanzia mwaka wa 1999 hadi 2006.

neg:
Roger Cross
Roger R. Cross (amezaliwa tar. 19 Oktoba 1969) ni mwigizaji wa filamu kutoka nchini Kanada. Ameonekana zaidi katika mifululizo ya vipindi televiseheni, hasa zilizo tengenezwa nchini Kanada. Yeye ni mtoto wa nne katika familia ya watoto wa tano. Alizaliwa Jamaika, lakini alihamia nchini Kanada akiwa na umri wa miaka saba. Anafahamika zaidi kwa kucheza kama Curtis Manning kutoka katika mfululizo wa "24" huko nchini Marekani na "" ya nchini Kanada.

neg:
Joseph Mbilinyi
Joseph Osmund Mbilinyi (amezaliwa 1 Mei 1972) ni rapa, mwanaharakati wa haki za binadamu na mwanasiasa kutoka nchini Tanzania. Anajulikana sana kwa jina lake la kisanii kama Mr. II na Sugu au 2-proud. Huyu ni miongoni mwa waanzilishi wa mwanzo kabisa wa hip hop ya Tanzania. Kwanza akiwa na Da Young Mob, ambao alishirikiana nao katika kinyang'anyiro cha Yo Rap Bonanza iliyokuwa inaandaliwa na akina Kim the Boyz na Ibony Moalim katika miaka ya 1990 kabla ya kwenda kuwa rapa wa kujitegemea na kutoka albamu ya kwanz iliyokwenda kwa jina la Ni Mimi mnamo mwaka wa 1995. Vivile Sugu ni mwanasiasa wa Chama cha kisiasa cha Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA). Amechaguliwa kuwa mbunge wa  Mbeya Mjini kwa miaka 2015 – 2020.

neg:
Pasteur Bizimungu
Mwaka 1990 alijiunga na Rwandese Patriotic Front (RPF) kikundi cha kitutsi kwa pakubwa, ambapo nduguyake, kanali katika jeshi la Rwanda, aliuawa, pengine kwa agizo la serikali.[3] Wakati huo, RPF ilikuwa imechoshwa na uongozi wake Habyarimana na ilikuwa tu ndio imeanza uvamizi wake nchini Rwanda kutoka Uganda. Bizimungu alihamia uhamishoni Ubelgiji (Belgium), ambako alitumikia RPF kama afisa wa habari (Information Officer). Mwaka 1993, Bizamungu alihusika katia majadiliano ya Arusha Accords, ambayo yalisimamisha miaka tatu ya vita ya wananchi kwa wenyewe (Civil War) nchini Rwanda.

neg:
Cecilia Daniel Paresso
Cecilia Daniel Paresso (amezaliwa tarehe 22 Novemba 1981) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha CHADEMA . Amechaguliwa kuwa mbunge wa Viti Maalum kwa miaka 2015 – 2020.

neg:
Jesse Lynch Williams
Jesse Lynch Williams (17 Agosti 1871 – 14 Septemba 1929) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1918, alikuwa mtu wa kwanza kupokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake "Why Marry?".

neg:
Game
Jayceon Terrell Taylor (amezaliwa tar. 29 Novemba 1979) ni rapa na mwigizaji kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Game. Game alianza kujipatia umaarufu wake kunako mwaka wa 2005, pale alipotoa albamu yake ya kwanza " the documentary" iliyompatia mafanikio makubwa kabisa.the game pia yupo kwenye kikundi cha west coast ambacho pia wapo wakina snoop dogg na muazilishi wake tupac na imrani mashanga

neg:
Salum Abdallah Yazidu
Salum Abdallah Yazidu (5 Mei 1928 - 18 Novemba 1965) alikuwa mwanamuziki wa muziki wa dansi kutoka Morogoro, Tanzania. Salum Abdallah Yazidu (SAY) ndiye mwanzilishi wa Cuban Marimba Band mnamo 1948 ikiwa na jina la Kihispania maarufu kama La Paloma.
Kutokana na hamu hiyo ya kuujua na kuupiga muziki wa kiCuba kisawasawa, Salum Abdallah aliwahi kutoroka kwao Morogoro akakimbilia Mombasa ili apande meli aende Cuba, bahati mbaya safari yake iliishia Mombasa, baada ya kuibiwa fedha zake na kulazimika kuanza kazi ya kuchoma mishkaki katika jiji hilo, ambako alianza kupata shida lakini kwa kuwa baba yake alikuwa mwarabu, Ushirika wa waarabu wa Mombasa walimtaarifu mzee huyo kuhusu alipo mwanae na alimfuata na kumrudisha Morogoro.

neg:
Patrick Swayze
Patrick Wayne Swayze (18 Agosti 1952 – 14 Septemba 2009) alikuwa mwigizaji, dansa na mwimbaji-mtunzi wa nyimbo kutoka nchini Marekani. Alikuwa maarufu sana kwa nyusika zake kiongozi-kimahaba katika filamu za "Dirty Dancing" na "Ghost" na Orry Main katika mfululizo mfupi wa TV, "North and South". Alipewa jina na jarida la "People" kama "Mtu Mwenye Mvuto Aliye Hai" mnamo 1991.

neg:
Larry Page
Lawrence "Larry" Page (alizaliwa East Lansing, Michigan, 26 Machi 1973) ni mwanasayansi wa kompyuta wa Marekani.

neg:
Plies
Plies alizaliwa Algernod Lanier Washington tarehe 1 Julai 1976, katika Fort Myers, Florida na kukulia katika Mashariki Dunbar, Florida. Wakati alikua Fort Myers Junior High School, yeye alicheza katika timu ya mpira, iliyonyakua taji la Mfalme, na alichaguiwa kama "Mwanafunzi aliyeng'ara zaidi" katika darasa lake. Yeye alihudhuria Chuo Kikuu Miami kwa mwaka na kucheza katika timu yake ya mpira wa kikapu, kisha kuhamishiwa Chuo Kikuu cha Florida Kuu kwa mwaka na kjichuja mwihoni mwa mwaka. Katika miaka ya 1990, Plies na ndugu yake Ronnell Lawrence Lavatte, pia anajulikana kama Big Gates, walianzisha studio ya kujitegemea, Rekodi ya Big Gates. Ingawa mwanzoni alikataa Plies rap, baada ya maandamano kwa wasanii wake mmoja, Big Gates aliamua kushika Plies 'mstari kwenye wimbo "Tell Den Krackers dat". Plies na Big Gates kukuzwa kwa moja na mara nyingi alisafiri hadi Miami, ambayo hatimaye ilisababisha mpango Plies tarehe kuingizwa Rekodi ya Slip-n-Slide . Mpenzi wa Pliers Brandy Lacole Lyons aliyemzalia mwana, Nijier Lanier Washington, katika Hospitali ya University Community iliyoko Tampa, Florida tarehe 20 Oktoba 2003. Baada ya kutia mkataba na kuingizwa Slip-n-Slide mwaka 2004, Plies alitoa tepu za kuchanganya kadhaa.

neg:
Ben Pol
Benard Michael Paul Mnyang’anga (amezaliwa tar. 8 Septemba, 1989) ni msanii wa muziki wa kizazi kipya na mwigizaji kutoka nchini Tanzania. Anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Ben Pol. Hasa anaimba muziki wa R&B. Ben Pol aiianza kuvuma mwaka 2010 baada ya kutoa kibao cha "Nikikupata" ambacho kiliweza kumtambulisha katika ulimwengu wa Bongo Flava. Baadaye akaja kutamba zaidi na kibao kama vile Samboira, Moyo Mashine, Jikubali, Namba One Fan, TATU, Sophia na nyingine kibao. Kiasili Ben ni mtu wa Dodoma. Tena anajisifu kama mtu kutoka kanda ya kati Dodoma. Kwa upande filamu, amepata kucheza katika filamu ya Sunshine na baadhi tu ya filamu zilizokuwa chini ya MFDI Tanzania na kuongozwa na Karabani.

neg:
Mase
Mason Durell Betha (amezaliwa 27 Agosti 1973), anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii Mase (mara nyingi kama Ma $ e), awali inajulikana kama Murda Ma $ e, ni rapa wa Marekani, mtunzi, mwimbaji apendwaye kwenye runinga na msemaji. Yeye alikuwa msanii tarehe Sean "Diddy" Combs alikuwa na rekodi ya nyimbo za kisasa Bad Boy studio wakati wa miaka ya 1990. Yeye iliyotolewa albamu mbili katika Bad Boy,zinazojulikana mno "Harlem World" na jaribio , "Double Up." Yeye alistaafu mwakani 1999, tu kurudi muziki mwaka 2004 na albamu "Welcome Back." Mwakani 2005, alijaribu kutia mkataba na Rekodi ya G-Unit.

neg:
Clemence Beatus Lyamba
Clemence Beatus Lyamba (amezaliwa tar. 16 Februari 1946) ni mbunge wa jimbo la Mikumi katika bunge la kitaifa huko nchini Tanzania. Anatokea katika chama cha CCM.

neg:
Christopher Lee
Sir Christopher Frank Carandini Lee (27 Mei 1922 – 7 Juni 2015) alikuwa mwigizaji, mwimbaji na mtunzi wa riwaya kutoka nchini Uingereza. Kwa kazi aliyofanya karibia miaka 70, Lee awali alicheza kama adui na kuwa mashuhuri kupitia kiasi kwa uhusika wake kama Count Dracula katika mfululizo wa filamu za kutisha za Hammer. Nyusika zake zingine za filamu ni pamoja na Francisco Scaramanga kwenye filamu ya James Bond "The Man with the Golden Gun" (1974), Saruman kwenye mfululizo wa za "The Lord of the Rings" (2001–2003) na trilojia ya "The Hobbit" (2012–2014), na Count Dooku katika filamu mbili za mwisho za "Star Wars" (2002 na 2005) na "" (2008).

neg:
Patrice Lumumba
Maadhimisho ya uhuru wa Congo kwa mara ya kwanza yalifanyika mnamo tarehe 30 June 1960 ambapo maadhimisho hayo yalihudhuriwa pia na Mfarme Baudouinwa Ubeljiji pamoja na vyombo mbalimbali vya habari kutoka nchi za nje. Lumumba alitoa hotuba yake kama Waziri mkuu katika nchi huru japo yeye alikuwa ameenguliwa katika ratiba ya shughuli hiyo. Hotuba ya Mfalme wa Ubeljiji Mfalme Baudouin alihutubia kwa kutukuza utawala wa kikoloni, huku akilingania fikra za mjombae ambae alikuwa mfalme wa Ubeljiji akiitwa Léopold wa Pili glossing over atrocities committed during the Taifa huru la congo. Mfalme aliendelea kutoa masharti, "aliwataka kuto kufanya mabadiliko yoyote mpaka hapo wao watakapo ona kwamba wanaweza kufanya vyema, na kwamba hawakutakiwa kufanya mabadiliko yoyote yalika bidhiwa na kwamba tutaendelea kutoa ushauri. " Lumumba aliufahamisha umma kwamba uhuru uliotolewa na wabeljiji sio haukuja hivihivi:

neg:
Fatma Karume
Fatma Karume (amezaliwa tarehe) ni mwanasheria, wakili wa kujitegemea, mwanaharakati na pia ni rais wa Chama Cha Wanasheria Tanganyika (TLS). Alipata wadhifa huo baada ya kushinda katika uchaguzi wa urais wa chama hicho uliofanyika Aprili 2018 na hivyo kumrithi mtangulizi wake Tundu Lissu aliyekiongoza chama hicho kutoka mwaka 2017 hadi 2018. Katiba ya chama cha TLS hurusu kuongoza kwa muda wa mwaka mmoja tu. Rugemeleza Nshala alichaguliwa katika uchaguzi huo kuwa Makamu wa Rais wa chama hicho.

neg:
Che Guevara
Mwaka 1965 Guevara aliondoka nchini Cuba akielekea Kongo-Kinshasa (hivi sasa inaitwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo) kwa siri kusaidia harakati za kuondoa utawala uliokuwa ukiongozwa na vibaraka wa mataifa ya Magharibi chini ya Mobutu Sese Seko baada ya kuuawa kwa Patrice Lumumba. Mmoja ya watu ambao walifanya kazi na Guevara alipokuwa nchini Kongo ni Laurent Kabila, aliyekuwa baadaya rais wa nchi hiyo.

neg:
Pierre Emerick Aubameyang
Alizaliwa huko Laval kama mwana wa nahodha wa zamani wa Gabon Pierre Aubameyang, Aubameyang alianza kazi yake mwandamizi mwaka 2008 baada ya kukuzwa kutoka kuanzisha vijana huko Milan. Badala yake alikopwa mara nyingi kwa klabu za Ligue 1. Ingawa alikuwa anajulikana kwa kasi yake, mara nyingi alikuwa akitumiwa kidogo kwa mkopo mpaka akijiunga na Saint-Étienne mwaka 2011. Aubameyang alijenga juu ya maonyesho yake ikiwa ni pamoja na kuweka malengo msimu uliofuata. Baada ya kujitambulisha kuwa sehemu ya msingi ya timu, alimaliza kampeni kama mchezaji wa pili wa Ligue 1, na malengo 19, wakati pia kushinda Coupe de la Ligue 2013. Hii ilimfanya kuhamia klabu ya Bundesliga Borussia Dortmund, kwa ada ya rushwa ya € 14,000,000 nchini Ujerumani, Aubameyang, chini ya uongozi wa Jürgen Klopp, alitumia mchezo wake kutoka kwa winger, kwa kukamilika. Kushinda DFL-Supercup 2013 katika mwanzo wake, alipokea plaudits kwa ujuzi wake wa kiufundi na kumaliza; kupata kulinganisha na Thierry Henry. Katika msimu uliofuata huko Dortmund, Aubameyang alijitenga kuwa mojawapo ya mafanikio bora duniani, kama aliandika mabao 141 katika michezo 213, ikiwa ni pamoja na kukataa kwa lengo la 31 mwaka 2016-17 alishinda tuzo Hata hivyo, baada ya kuweka rekodi tu DFL-Supercup na DFB-Pokal kwa heshima yake moja kwa moja nchini Ujerumani, alionyesha hamu yake ya kuondoka, na kuhamishwa kwenda England kujiunga na Ligi Kuu ya uingereza timu iitwayo arsenal katika mpango wa rekodi ya klabu yenye thamani ya £ 56,000,000 (€ 64 milioni), kumfanya mchezaji wa gharama kubwa zaidi wa Gabon ya wakati wote.

neg:
Paula Abdul
Paula Abdul (amezaliwa tar. 19 Juni 1962) ni mwimbaji na mnenguaji wa Kiamerika. Anafahamika kwa kuongoza unenguaji katika nyimbo kibao za watu wengine na za kwake mwenyewe. Kwa sasa yeye ndiye mwamuzi wa kipindi maarufu cha TV cha Kimarekani maarufu kama "American Idol".

neg:
Malik Zulu Shabazz
Malik Zulu Shabazz (amezaliwa mwaka wa 1968 kwa jina la Paris Lewis) ni mwanasheria nchini Marekani na kiongozi wa kundi la "New Black Panther Party for Self Defence".

neg:
Paul Peter Kimiti
Paul Peter Kimiti (amezaliwa tar. 15 Januari 1940) ni mbunge wa jimbo la Sumbawanga Mjini katika bunge la kitaifa huko nchini Tanzania. Anatokea katika chama cha CCM.

neg:
Steven Kanumba
Steven Charles Kanumba (alizaliwa tarehe 8 Januari 1984, Shinyanga - alikufa tarehe 7 Aprili 2012) alikuwa msanii wa maigizo na filamu kutoka nchini Tanzania. Katika historia ya tasnia ya filamu nchini Tanzania, Kanumba ndiye aliyekuwa msanii wa kwanza nchini kufanya kazi nje ya nchi na kuweza kuwavuta wageni kutoka nchi mbalimbali kuja kuigiza Tanzania. Hasa walikuwa Wanigeria kama vile Mercy Johnson, Emmanuel France, Nkiru Silvanus, Ramsey Nouah, na wengine wengi tu. Kanumba pia ameweza kuwaleta waongozaji filamu kadhaa was Kinigeria nchini.

neg:
Mike Tyson
Michael Gerard Tyson (amezaliwa 30 Juni 1966) ni mpiga ngumi wa uzito wa juu duniani unaotambuliwa na Shirikisho la Ngumi Duniani (WBC). Ni bondia wa kwanza kuwahi kutwaa taji hilo akiwa na umri mdogo. Mike alizaliwa katika mji wa Brooklyn New York. Alikuwa mtoto mtukutu akijihusisha na matukio ya uporaji mitaani. Alipelekwa katika shule ya kurekebisha tabia (Jela ya watoto) huko New York. Akiwa huko alionekana mwenye kipaji na mwalimu wa ngumi Mmarekani aitwaye Cus D'Amato ambaye matunda yake mengine ni mwanamasumbwi aitwaye Floyd Petterson na kutwaa taji la ngumi 1956.

neg:
Yusef Komunyakaa
Yusef Komunyakaa (amezaliwa 29 Aprili 1941) ni mshairi kutoka nchi ya Marekani. Jina lake la kuzaliwa ni James William Brown. Mwaka wa 1994 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.

neg:
Nimrod Elireheemah Mkono
Nimrod Elireheemah Mkono (amezaliwa tar. 18 Agosti 1943)katika kijiji cha Busegwe ni mbunge wa jimbo la Musoma Vijijini alianza ubunge mwaka 2000~2015 bado ni mbunge wa musoma vijijini katika bunge la kitaifa huko nchini Tanzania.nimrod mkono ni mwana maendeleo kwa sababu amejenga shule nyingi baadhi ya shule ni chief ihunyo iliyopo kijiji cha busegwe,shule ya msingi busegwe,chief wanzagi,chief oswald mang'ombe,shule ya sekondari Butuguri,shule ya sekondari kasoma na nyingine nyingi uchaguzi wa mwaka 2010 alipita bila kupingwa na pia ni wakili wa kimataifa wa kujitegemea pia nimrod mkono ni mzanaki kabila ambalo rais wa kwanza wa tanzania julius kambarage nyerere alikuwa na pia mheshimiwa mkono ametoa mchango mkubwa kufanikisha kupatikana kwa wilaya mpya ya butiama Anatokea katika chama cha CCM.

neg:
Lubumbashi
Élisabethville ulitumikia kama mji mkuu na kitovu cha biashara wa Jimbo la kujitenga la Katanga wakati wa vita vya wenyewe kwa wenyewe vya miaka 1960-1963. Moise Tshombe alitangaza uhuru wa Katanga mnamo Julai 1960. Viongozi wa Kongo walimtia nguvuni akashtakiwa kwa uhaini Aprili 1961, hata hivyo alikubali kufutilia washauri wake wa kigeni na vikosi vya kijeshi kubadilishana na uhuru wake.

neg:
Pol Pot
Pol Pot alizaliwa 19 Mei 1925 – 15 aprili 1998, Saloth Sar alikuwa Cambodia mwanasiasa na mpinduzi ambaye aliongoza Khmer Rouge kutoka 1963 hadi mwaka wa 1997. Kutoka 1963 hadi 1981, yeye aliwahi kuwa Katibu Mkuu wa Chama cha Kikomunisti ya Kampuchea. Kama vile, akawa kiongozi wa Cambodia tarehe 17 aprili 1975, wakati majeshi yake alitekwa Phnom Penh. Kutoka 1976 na 1979, yeye pia aliwahi kuwa Waziri Mkuu wa Kidemokrasia Kampuchea (30 Waziri Mkuu wa Cambodia).

neg:
Martin Luther King, Jr.
Dr Martin Luther King, Junior (Atlanta, Georgia, 15 Januari 1929 – Memphis, Tennessee, 4 Aprili 1968) alikuwa Mkristo mwenye asili ya Afrika, mchungaji wa Kibaptisti na mwanaharakati mashuhuri kutoka nchi ya Marekani aliyepigania haki za binadamu, hasa Wanegro, wakati nchi hiyo ilipokuwa bado na sheria za ubaguzi wa rangi.

neg:
Larry Abramson
Abramson alizaliwa mwaka 1954 katika Afrika Kusini mnamo mwaka wa 1961 , familia yake ilihamia Israel na kuanzisha makazi mjini Yerusalemu. Mnamo Mwaka wa 1970, kama mwandamizi katika shule ya sekondari, yeye alikuwa mmoja wa wale waliotia sahihi barua ya kupinga uvamizi wa kijeshi wa Gaza. Mwaka 1973, Abramson alikwenda kujifunza sanaa katika Chuo cha Chelsea ya Sanaa na ubunivu, London. Pindi tu aliporudi Israel yeye alichukua nafasi ya uchapishaji na mtunza ya maonyesho katika Warsha Print Yerusalemu, ambako alifanya kazi kwa miaka tisa, hadi 1986.

neg:
Force Publique
Sasa serikali ya Patrice Lumumba alimpandisha sajenti Joseph Mobutu kuwa jenerali mkuu wa Force Publique lakini Mobuto alishirikiana na Wabelgiji kumwua Lumumba akawa dikteta wa kijeshi hadi mwaka 1997.

neg:
Bakteria
Mwaka 1859 Louis Pasteur alionyesha kuwa mchakato wa kuchachusha unasababishwa na ukuaji wa vijiumbe, na kwamba ukuaji huu si wa kizazi cha kujianzia. (Hamira na kuvu, ambazo kwa kawaida zinahusishwa na uchachushaji, si bakteria, ila ukungu.) Pamoja na mwenzake, Robert Koch, Pasteur alikuwa wa kwanza kuitetea nadharia ya kijidudu ya ugonjwa.

neg:
Joshua Nkomo
Joshua Mqubuko Nyongolo Nkomo (19 Juni 1917–1 Julai 1999) alikuwa mwananisiasa, kiongozi na mwanzilishi wa chama cha Zimbabwe African People’s Union na pia ni mtu wa kabila la Kalanga kutoka nchini Zimbabwe. Huyu alikuwa anajulikana kama baba wa Zimbabwe au katika Lugha ya Zimbabwe ‘’umdala Wethu, Umafukufuku au chibwechitedza’’ jiwe linaloteleza au (the slipery rork)

neg:
Maurice Odumbe
Maurice Omondi Odumbe (amezaliwa mnamo 15 Juni 1969) ni mchezaji wa kriketi mwenye uraia wa Kikenya ambaye alipigwa marufuku kutoshiriki katika mchezo wa kriketi mnamo Agosti 2004 baada ya kupatikana na hatia ya kupokea fedha kutoka kwa wayu wasiohalali.

neg:
Larry McMurtry
Larry Jeff McMurtry (amezaliwa 3 Juni 1936) ni mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1986, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake "Lonesome Dove".

neg:
Nemanja Matic
Nemanja Matić (alizaliwa 1 Agosti 1988) ni mchezaji wa soka wa Serbia ambaye anacheza kama kiungo wa kujihami kwa klabu ya Uingereza Manchester United na timu ya taifa ya Serbia.

neg:
Louis Pasteur
Louis Pasteur (27 Desemba 1822 – 28 Septemba 1895) alikuwa mwanasayansi kutoka Ufaransa. Aliweka misingi ya mikrobiolojia yaani utaalamu wa viumbe vidogo sana ambavyo huonekana kwa hadubini tu.

neg:
Paul Nurse
Paul Nurse (amezaliwa 25 Januari, 1949) ni mwanajenetikia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alichunguza protini na kazi yake katika ugawanyaji wa seli. Mwaka wa 2001, pamoja na Leland Hartwell na Timothy Hunt, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

neg:
Robin Warren
Robin Warren (amezaliwa 11 Juni, 1937) ni daktari kutoka nchi ya Australia. Hasa alichunguza heliobacter pylori na uhusiano wake na kidonda cha tumbo. Mwaka wa 2005, pamoja na Barry Marshall, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

neg:
Kongo ya Kibelgiji
Chama cha Patrice Lumumba kilishinda kwa kura nyingi naye akawa kiongozi wa kwanza wa nchi huru kama waziri mkuu.

neg:
Basil Pesambili Mramba
Basil Pesambili Mramba (amezaliwa tar. 15 Mei 1940) ni mbunge wa jimbo la Rombo katika bunge la kitaifa huko nchini Tanzania. Anatokea katika chama cha CCM.

neg:
Pasteur Bizimungu
Julai mwaka 1994, majeshi ya RPF yalinyakua hatamu za uongozi na kuunda serikali ya umoja wa taifa. Kiongozi wa RPF, Paul Kagame, alichaguliwa kuwa makamu wa Rais, naye Bizimungu akawa Rais ili wahutu wengi wawakilishwe serikalini.
Hata hivyo, katika urais wake Bizimungu, wengi waliamini kuwa mamlaka halisi yalikuwa naye Kagame. Baada ya muda usio mrefu, Bizimungu alijipata akizozana naye Kagame kwa kile Bizimungu aliita ukandamizaji wa upinzani bila haki. Aliyekuwa Spika wa Bunge Joseph Seberanzi alienda mafichoni aliposhtakiwa kwa kosa la uhaini (treason) na Mechi mwaka wa 2000, afisa wa utawala Assiel Kabeara alipigwa risasi kichwani na watu watatu waliosemekana kuwa wamevalia nguo za kijeshi. Wapinzani wake Bizimungu walimsingizia kuwa alikuwa mfisadi huku wakisema aliwalinda mawaziri wafisadi kutoka kufukuzwa kazini na bunge (censure), na kuwa alikataa kuwalipa fidia wakaazi wa jumba lake waliofukuzwa na kuhepa ushuru kwa kusajili lori zake mbili katika Jmahuri la Kidemokrasia la Congo[3]. Bizimungu alijiuzulu mwezi wa Machi 2000 baada ya kuzozana tena naye Kagame, mara hii juu ya Baraza mpya la mawaziri. Kagame alimrithi kama rais.[4]

neg:
Zavara Mponjika
Zavara Mponjika (jina la kuzaliwa Ramadhani Mponjika mnamo 24 Novemba, 1968) ni mwanaharakati wa hip hop, msanifu picha (michoro), mwalimu na mwanahistoria wa Kiafrika. Mara nyingi huitwa Mwanavina, Chief Rhymson, R.H.Y.M.S.O.N - akiwa mmoja kati ya watu walioanzisha kundi la muziki wa hip hop maarufu Kwanza Unit.
Huyu ni mtoto wa Dar es Salaam, kasomea DAR na baadaye kamalizia elimu ya sekondari huko Moshi. Harakati za muziki alianza katika miaka ya 1988/89 - hasa zile harakati za kujenga KU Crew. Kulingana na Zavara, anasema wazo kuu la KU ilikuwa kuwaleta vijana pamoja na kujenga uwezo wa pamoja katika kujikwamua na magumu ya mtaa. Haikulenga muziki tu, bali hata kuondokana na hali duni ya maisha ya vijana wengi mtaani. Awali alikuwa anachana, lakini hakuwa na mipango mikubwa ya kuja kuwa labda mchanaji mkubwa au namna gani. Alikuwa anachana kwa sababu ni jambo ambalo lilikuwa moyoni mwake tu, na aliona kuchana ndiyo njia pekee ya kuonesha hisia zake machoni mwa watu au katika jamii iliyomzunguka. Hasa ukizingatia yeye ni mtu wa mwambao na huko ndiko hasa mashairi yanakotokea. Anasema ukizaliwa DAR, suala la kusikia michano ya mbele ilikuwa jambo la kawaida, haikumtisha sana kwa sababu tu, alifananisha na zile ngonjera za shule utofauti wake michano ya mbele ilikuwa inawakilishwa na lugha ya kigeni. Hapo ndipo hasa palipoanza harakati za kuchana, tena walifuata muundo uleule wa kigeni ili tu, wapite njia zilezile - huku wakifuata beats (midundo).
Aliyemtia hamasa ya kuwa mghani, alikuwa rafiki yake mmoja marehemu sasa aliyeitwa "Gaspile" au jina halisi Abdallah Maganga (Dullah Maganga). Huyu Dullah alikuwa mtu wa mabreka (pia mabreka yalishika chati mwanzo katika miaka ya 1980 kabla ya hip hop kwa Tanzania). Katika harakati za kujichania kimpango wao, Dullah kaona mbona uwezo wa Chief ni mkubwa sana tena kupita hata wale Dullah alikuwa akiwaona wakichana katika matamasha ya kuchana. Ndipo alipomshawishi aingize mazima katika fani. Wakati huo ilikuwa zama za mapikniki, kila mtu anataka kwenda kwenye mapikniki na huko ndiko hasa balaa la kubonga liliko-kuwa linatokea. Wakati huo hasa ilikuwa Kawe Beach, Msasani Beach, baadaye kidogo Cocoa Beach, Ndege Beach na kadhalika. Sanaa mbalimbali zilifana huko moja wapo ilikuwa michano. Hiyo ilikuwa miaka ya 1988/89 - japo harakati za hip hop zilianza tangu 1985-86. Hata kaka yake alikuwa mtu wa mabreka, juhudi au maamuzi ya kuwa mshika kipaza ilikuwa ni msukumo kutoka kwa marafiki zake mtaani, haikuwa hamasa ya pesa bali jambo kutoka moyoni.

neg:
Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Chama cha Patrice Lumumba kilishinda kwa kura nyingi naye akawa kiongozi wa kwanza wa nchi huru kama waziri mkuu.

neg:
Thomas Ulimwengu
Thomas Emmanuel Ulimwengu (amezaliwa 14 Juni 1993) ni mchezaji mpira wa miguu kutoka nchini Tanzania, ambaye kwa sasa anaichezea timu ya Tanzania Soccer Academy na pia huichezea timu ya taifa ya Tanzania na timu ya Taifa U-20 ya Tanzania, yaani, chini ya miaka 20.

neg:
Lubumbashi
Tshombe alirejea Élisabethville lakini akakaidi mkataba akaanza kupigana upya. Vikosi vya jeshi vya Umoja wa Mataifa vilipinga wanajeshi wa Katanga na kuchukua udhibiti wa mji mnamo Desemba 1961 chini ya mamlaka makuu. Roger Trinquier, anayejulikana kwa machapishwo yake kuhusiana na vita, alikuwa mshauri wa kijeshi Kifaransa wa Rais Tshombe mpaka shinikizo la kimataifa, likiongozwa na Ubelgiji, lilisababishwa kuitwa tena na Ufaransa.

neg:
Lawrence Kego Masha
Lawrence Kego Masha (amezaliwa tar. 11 Machi, 1970) alikuwa mbunge wa jimbo la Nyamagana katika bunge la kitaifa huko nchini Tanzania. Anatokea katika chama cha CCM. Alipata kuwa Naibu Waziri wa Mambo ya ndani (2006-2008), Waziri wa Mambo ya Ndani (2008-2009), Naibu Waziri wa Nishati na Madini (2006-2006). Ameuangushwa na mmoja kati ya wagombe wa CHADEMA.

neg:
Laurent Kabila
Alizaliwa katika familia ya Waluba huko Baudouinville (sasa Moba) karibu na Albertville (Kalemie) kando la Ziwa Tanganyika. Alisoma huko Ujerumani ya Mashariki na Paris akarudi Kongo baada ya uhuru wa nchi alipojiunga na umoja wa vijana wa chama cha Patrice Lumumba.

neg:
George Malima Lubeleje
George Malima Lubeleje (amezaliwa tar. 12 Februari 1950) ni mbunge wa jimbo la Mpwapwa katika bunge la kitaifa huko nchini Tanzania. Anatokea katika chama cha CCM.

neg:
Justin Timberlake
Justin Timberlake (amezaliwa tar. 31 Januari 1981 mjini Memphis, Tennessee) ni mwimbaji wa muziki wa pop na R&B kutoka nchini Marekani. Timberlake alianza kujipatia maarufu baada ya kucheza kipindi cha televisheni (Mickey Mouse Club) kilichokuwa maalum kwa ajili ya watoto, na baadaye katika kuwa kama mmoja wa washindi wa tuzo ya Grammy-bendi bora ya vijana *NSYNC. Baadaye alianza kuimba akiwa kama msanii pekee na akafanikiwa kutoa albamu mbili za muziki, Justified na FutureSex/LoveSounds.

neg:
Jerome Bwanausi
Jerome Dismas Bwanausi (alizaliwa 1  Novemba 1959) ni mwanasiasa wa Chama cha kisiasa cha (CCM) nchini Tanzania.
Alichaguliwa kuwa mbunge wa jimbo la Lulindi katika bunge la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania katika uchaguzi wa mwaka 2015.

neg:
Laurence Fishburne
Laurence John Fishburne III (amezaliwa tar. 30 Julai 1961) ni mshindi wa tuzo ya Academy na ya Emmy-mwigizaji, mtayarishaji, mwongozaji na mwandikaji bora script wa Kimarekani. Fishburne alianza kujibebea umaarufu tangu mwaka 1979 baada ya kuigiza filamu ya Apocalypse Now, vilevile katika Fled, Deep Cover , Boyz N the Hood, Teenage Mutant Ninja Turtles na mfululizo wa filazmu za Matrix.

neg:
Augustine Lyatonga Mrema
Augustine Lyatonga Mrema (amezaliwa mwaka wa 1945) ni mwanasiasa nchini Tanzania na mwenyekiti wa chama cha TLP(Tanzania Labour Party - Chama cha Wafanyakazi Tanzania).
Augustine Mrema alizaliwa mwaka 1945, huko mkoa wa Kilimanjaro Tanzania, katika kijiji cha Kilaracha kilichopo katika Wilaya ya Moshi vijijini akiwa mzaliwa wa pili katika familia ya watoto watano ya Mzee Lyatonga Mrema.

neg:
Benjamin Mkapa
Benjamini William Mkapa (amezaliwa 12 Novemba 1938) ni Rais wa awamu ya tatu wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania (1995-2005) na Mwenyekiti wa zamani wa Chama Cha Mapinduzi, CCM (Revolutionary State Party).

neg:
Jua Cali
Jua Cali ambaye jina lake kamili ni Paul Nunda ni mzaliwa wa Kenya. Alizaliwa tarehe kumi na mbili, mwezi wa septemba katika mwaka wa alfu moja kenda mia sabini na tisa. Katika mwaka wa alfu mbili yeye pamoja na …….Clement Rapudo (Clemo) walianzisha Calif Records ambapo Jua Cali amefanya kazi hadi sasa. Jua Cali ni msanii wa nyimbo za Kiswahili akitumia mtindo wa kufururiza maneno ujulikanao kama genge.

neg:
Susan Limbweni Kiwanga
Susan Limbweni Kiwanga ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CHADEMA. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Mlimba kwa miaka 2015 – 2020.

neg:
Nash MC
"Mutalemwa Jason Mushungusi" (anafahamika zaidi kwa jina la kisanii kama Nash MC; amezaliwa 1 Januari 1985) ni msanii wa muziki wa Hip Hop kutoka nchini Tanzania.

neg:
Paul Simon
Paul Simon alizaliwa tarehe 13 Oktoba 1941 katika mji wa Newark Height, New Jersey. Huko alifahamika kama muimbaji na mtunzi mwenye asili ya kiyahudi. Aliwahi kufunga ndoa mara tatu, ana watoto wanne. Mmojawapo ni mpigaji gitaa kama baba yake.

neg:
Dominic Monaghan
Dominic Bernard Patrick Monaghan (amezaliwa tar. 8 Desemba 1976) ni mwigizaji filamu wa Kiingereza. Amepata umaarufu kote duniani kwa kuigiza kama Meriadoc Brandybuck katika filamu ya "The Lord of The Rings" na pia kama Charlie Pace kwenye kipindi cha "Lost". Hivi sasa, anaigiza kama Dr. Simon Campos kwenye kipindi cha FlashForward.

neg:
Patti Smith
Patricia Lee Smith (amezaliwa tar. 30 Desemba 1946) ni mwimbaji na mtunzi wa muziki wa rock kutoka nchini Marekani.

neg:
Kassim Mapili
Mzee Mapili alizaliwa katika kijiji cha Lipuyu, Tarafa ya Lionya, Wilaya ya Nachingwea mkoani Lindi mwaka 1937. Hivyo mauti ilimkuta Mzee Mapili akiwa na umri wa miaka 79. Alipata elimu ya msingi huko kwao Lipuyu, sambamba na kupata elimu ya dini na mwenyewe aliwahi kusema alianza kupata mapenzi ya kuimba wakati alipokuwa Madrasa akighani Kaswida. Mwaka 1958 alijiunga na White Jazz Band iliyokuwa na masikani yake huko Lindi.

neg:
Mwajuma Abdul
Mwajuma Abdul au Maimuna alizaliwa mwaka 1977 jijini Dar es salaam, alipata elimu ya awali shule ya msingi Mjimwema. Elimu ya sekondari alisoma shule ya Iringa Girls School. Kuhusu fani ya uigizaji, alianza toka alivyokuwa shule ya msingi. Na hata baada ya kumaliza masomo, aliamua kuendelea na sanaa kwa kujiunga na kikundi cha "The Lighters" kilichokuwa na Maskani yake Kimara. Pia, anashiriki katika mchezo wa redio wa "Twende" na wakati unarushwa na kituo cha redio Tanzania. Amesema baada ya kutoka Lighters aliamua kujiunga na Kaole kwa ajili ya kufanya sanaa za kwenye Luninga. Alijitoa Kaole na kujiunga na kundi la "Alwatan Artist Theatre". Alitaja baadhi ya Sinema alizocheza ni pamoja na "Joram Lazima Ufe", ni kitabu kilichoandikwa na mwandishi maarufu barani Afrika, Ben Mtobwa. Kitabu hicho kimejipatia umaarufu mkubwa ndani ya nchi na nje ya mipaka ya Tanzania. Sinema nyingine alizocheza ni "Uwanja wa Dhambi". Katika filamu hiyo amecheza kama Maimuna. Sinema ni "I love you" amecheza kwa jina Rose, Husda amecheza kwa jina la Rose, nyingine "Zindiko" amecheza kwa jina la Amanda. Kuhusu wa wasanii wa Kibongo anavutiwa na Anne Mwampamba na Mikala. Wasanii wa nje wanamvutia ni Bruce Lee, Anjela Mau na Genenve Nnanji. Pia ameshiriki katika tamthilia inayotengenezwa na Benchmak inayoitwa hukumu ya Tunu itanayorushwa na ITV.

neg:
Lucas Perez
Lucas Pérez Martínez (matamshi ya Kihispania: [lukas peɾeθ maɾtineθ]; alizaliwa 10 Septemba 1988) ni mchezaji wa soka wa Hispania ambaye anacheza kama mshambuliaji kwenye ligi kuu ya Uingereza katika klabu ya West Ham United.

neg:
Adam Kuambiana
Adam Philipo Kuambiana (6 Juni 1976 - 17 Mei, 2014) alikuwa msanii wa maigizo na mtayarishaji na mwongozaji wa filamu kutoka nchini Tanzania. Anajulikana sana kwa uhusika wake katika filamu ya Fake Pastors (2007), Mr. Kadamanja (2014), Chaguo Langu (2012), vilevile katika Aliyemchokoza Kaja, Danija, Faith More Fire, Bad Luck, Scola, The Boss, Mr. Nobody, Radhi ya Mke, Lost Sons,  My Fiance, Jesica, Life of Sandra, Basilisa, My Flower, Regina, Born Again, na It's Too Late.
Kuambiana alizaliwa tarehe 6 Juni 1976 huko Ifunga mkoa wa Iringa. Alipata elimuya msingi katika shule ya Mlimani Jijini Dar halafu baadaye elimu ya sekondari katika shule ya Tambaza na hatimaye kuhamia jijini Nairobi ambapo alienda kumalizia kidato cha tano nasita kisha akaenda Afrika Kusini kupata elimu ya filamu. Elimu hiyo iliyomwezesha katika kuongoza na kuandika miaswada andishi kadhaa ya filamu za Tanzania.
Adamu Kuambiana amepata kuoneakana katika filamu mbalimbali, lakini umaarufu wake hasa ulianza mwaka wa 2007 baada ya kucheza katika filamu ya Fake Pastors, ambamo humo alionesha uwezo wa hali ya juu. Filamu inatokana na kitabu kilichotungwa na Eric Shigongo. Kazi ya kuongoza filamu alianza baada ya kujiunga na RJ Company inayomilikiwa na Vincenti Kigosi na Blandina Changula. Filamu nyingi alifanya akiwa na Jerusalem Film Co. chini ya Jacob Stephen lakabu JB.
Taarifa za kufa kwake zilianza kuvuma siku ya 17 Mei, 2014. Huku ripoti ya polisi ikionesha sababu zilizopelekea kufa kwa Adam Kuambiana ni vidonda vya tumbo na unywaji mwingi wa pombe bila kula. Vilevile kukatokea na dhana kibao huenda mareheu aliwekewa sumu katika vinywaji na kadhalika.

neg:
Louis Simpson
Louis Aston Marantz Simpson (27 Machi 1923 – 14 Septemba 2012) alikuwa mshairi kutoka nchi ya Marekani. Alizaliwa nchini Jamaika, babake akiwa na mababu kutoka Afrika na Uskoti, mamake akiwa Myahudi kutoka Urusi. Simpson akiwa na umri wa miaka 17 tu akahamia Marekani kusomea lugha ya Kiingereza chini ya Profesa Mark Van Doren. Baada ya Marekani kuingia Vita Kuu ya Pili ya Dunia Simpson akawa mwanajeshi na miaka ya 1943-1945 akafanya kazi ya kijeshi nchini Ufaransa, Uholanzi, Ubelgiji na Ujerumani. Alitunga mashairi kuhusu uzoefu wake wa vita. Mwaka wa 1964 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.

neg:
Mrisho Mpoto
Mrisho Mpoto (amezaliwa tarehe 27 Oktoba1978) ni msanii wa muziki wa dansi, sanaa ya jukwaani (theatre performances), mwandishi wa vitabu vya mashairi na hadithi zenye mafunzo, msanii wa ngoma za asili kutoka nchini Tanzania. Anafahamika sana kwa jina lake la utani kama Mjomba au Mpoto. Pia, anafahamika kwa kuimba nyimbo kama vile Salam Zangu Mjomba, Nikipata Nauli, Adela, Chocheeni Kuni, Samahani Wangangu, Mtu Huru, Waite na Njoo Uichukue alizoimba na Banana Zorro, Ismail Kipira, Felly Kano, Nuruel, Linah Sanga, Ditto, Peter Msechu, Diamond Platnums.

neg:
Lloyd Banks
Christopher Charles Lloyd (Amezaliwa tar. 30 Aprili 1982), anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Lloyd Banks, ni rapa wa kimarekani na mmoja wa kundi la G-Unit.

neg:
Joatham Mporogoma Mwijage Kamala
Joatham Mporogoma Mwijage Kamala (16 Mei, 1946 - 18 Juni, 1998), alikuwa ni mwanasiasa, kiongozi na mwanachama wa Chama cha Mapinduzi (CCM). Alikua na kipawa asilia cha uongozi na utashi mzuri kiasi cha kumgusa Baba wa Taifa la Tanzania, Marehemu Mwalimu Julius Kambarage Nyerere haswa kwa imani yake kubwa juu ya misingi ya ujamaa. Amewahi kushika nafasi mbalimbali za uongozi nchini.

neg:
Rahul Bose
Rahul Bose (alizaliwa 27 Julai 1967) ni muigizaji wa filamu kutoka Uhindi, mkurugenzi, screenwriter, mwanaharakati na mchezaji raga.

neg:
Ahmed Kipande
Ahmed Mohamed Kipande ni kati ya wanamuziki ambao wameacha jina kubwa kutokana na mchango wake katika maendeleo ya muziki wa Tanzania.
Kipande alizaliwa Kilwa Kivinje mwaka 1937, alianza shule 1946 huko huko Kilwa Kivinje na baada ya darasa la nne akahamia Dar es Salaam ambako aliendelea shule ambayo baadae iliitwa Uhuru Boys mpaka alipomaliza darasa la nane.
Alipoanza kazi alianzisha kundi la muziki lililokuwa likitumia vyombo vya asili , baadaye akaanzisha bendi rasmi ya muziki aliyoiita Home Boys. Ujuzi wa muziki wa Kipande ulianza kujulikana rasmi 1955 wakati alipoweza kushika nafasi ya pili katika mashindano ya kupiga gitaa yaliyofanyika mtaa wa Kichwele, mbele ya viongozi wa Kikoloni. Kipande alipata zawadi ya shilingi 15 kwa kuwa wa pili. Mwaka 1958 aliachana na bendi ya Home Boys na kuanzisha Kilwa Jazz Band akiwa na wanamuziki watano tu.

neg:
Paul L. Smith
Paul Lawrence Smith (24 Juni 1936 – 25 Aprili 2012) alikuwa mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani.

neg:
Cassidy
Barry Adrian Reese (amezaliwa tar. 7 Julai 1982) ni mwimbaji muziki wa rap kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Cassidy
Amezaliwa na kulelewa katika Miradi ya West Oak Lane, Kaskazini Philadelphia, Pennsylvania, Cassidy alihudhuria Central High School, Filadelfia. Alipoanza kuimba rap alipokuwa na umri wa miaka 13 na kuwa maarufu na kuonekana kwenye masindano ya redio 103.9 The Beat, (sasa kama 100.3 The Beat) iliyojulikana kama Cypher. Pia alikuwa mwanachama wa kundi la Larsiny pamoja na marafiki wake wa Nyumbani Cal Akbar na Shiz Lansky. Mtayarishaji Swizz Beatz alitia saini Kamili na Cassidy katika alama yake ya J Records na kumhusisha katika albamu yake ya mwaka wa 2002 Hadithi za Ghetto . Alikuwa bingwa katika Filadelfia katika kipindi cha redio cha "The Cypher". Cassidy alipata umaarufu baada ya kushinda shindano akiwa na Roc-A-Fella artist Freeway. Mnamo Septemba mwaka wa 2004, Cassidy aliteuliwa kuwa "Msanii wa mwaka" katika Tuzo za Source.

neg:
Pascal Yohana Haonga
Pascal Yohana Haonga (amezaliwa 8 Agosti 1981) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Mbozi kwa miaka 2015 – 2020.

neg:
Lucy Thomas Mayenga
Lucy Thomas Mayenga (amezaliwa tarehe 23 Agosti 1977) ni mbunge wa viti maalumu katika bunge la kitaifa huko nchini Tanzania. Anatokea katika chama cha CCM.

neg:
Batuli (mwigizaji)
Yobnesh Yusuph Hassan (maarufu kama Batuli au Nesh Adan.; alizaliwa Mwanza, 1 Febuari 1986) ni mwigizaji kutoka Tanzania Ameonekana katika filamu zaidi ya kumi ambazo zimehusisha waigizaji maarafu Steven Kanumba na Vincent Kigosi.

neg:
Jhumpa Lahiri
Nilanjana Sudeshna “Jhumpa” Lahiri (amezaliwa 11 Julai 1967) ni mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 2000, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake "Interpreter of Maladies".

neg:
Pierre Nkurunziza
Nkurunziza alizaliwa mwaka 1963 mjini Bujumbura katika familia ya kabila la Wahutu. Alisoma shule ya msingi kwenye mkoa wa Ngozi.
Babaye Eustache Ngabisha alikuwa mbunge wa Burundi mwaka 1965 akaendelea kuwa mkuu wa mkoa katika mikoa miwili. Mzee aliuawa katika kipindi cha vita ya wenyewe kwa wenyewe mwaka 1972 pamoja na Warundi wengine 400,000 hivi.
Nkurunziza alikuwa mwalimu wa Chuo Kikuu cha Burundi wakati vita ya wenyewe kwa wenyewe ilianza baada ya kuuawa kwa rais wa kwanza aliyechaguliwa kutoka jamii ya Wahutu Melchior Ndadaye mwaka 1993.

neg:
Sr. Jean Pruitt
Sr. Jean Pruitt aligundua vipaji vya wasaniii wengi sana hasa alipoanzisha Nyumba ya Sanaa. Wasanii aliyowagundua wanaojulikana na kitaifa na kimataifa ni George Lilanga. Huyu ni msanii aliyegunduliwa na Sr. Jean Pruitt pale nyumba ya Sanaa mwaka 1971. Ni msanii maarufu sana anayejulika nje na ndani ya nchi kwa kazi zake nzuri za sanaa ya uchoraji. Msanii mwingine aliyegunduliwa na Sr. Jean Pruitt ni Patrick Francis Imanjama ambaye anajulikana kitaifa na kimataifa kwa ajili ya kazi zake nzuri za uchoraji wa picha za Etching, picha za rangi za maji na michoro ya kwenye vitabu. Patric amefanya maonyesho mbalimbali katika nchi za Ujerumani, Austria na New York chini ya Promota Sr. Jean Pruitt. Wasanii wengine ni Augustion Malaba, Henry Likonde na Edward Kiiza.
Sr. Jean Pruitt amepata tuzo mbalimbali kutokana na mchango wake mkubwa ndani ya jamii ya Tanzania. Mwaka 1983 alipata tuzo ya Taifa iliyojulikana kama National Award bestowed iliyotolewa na Mwalimu J.K.Nyerere kwa mchango wake wa kuendeleza viwanda vidogo vigodo SIDO.
Tar 17 Desemba 2005, Sr. Jean Pruitt alipata tuzo ya Taifa ya ZEZE kwa kuendeleza wasanii na utamaduni wa Tanzania.

neg:
Nelson Mandela
Mwaka 1925 babake alimtuma kusoma shule ndogo ya Kimethodisti alipofanyikiwa vema. Baada ya kifo cha baba aliishi kwa chifu wa Watembo na hapo kwene umri wa miaka 16 alishiriki katika sherehe ya jando alipotahiriwa na kupokea jina "Dalibunga".

neg:
Samuel Eliot Morison
Samuel Eliot Morison (9 Julai 1887 – 15 Mei 1976) alikuwa mwanahistoria na mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Wasifu mara mbili, kwanza mwaka wa 1943 kwa wasifu yake ya Kristoforo Kolumbus, na tena 1960 kwa wasifu yake ya John Paul Jones.

neg:
Patrick Francis Imanjama
Patrick Francis Imanjama amezaliwa 12 Juni 1959 huko visiwani Zanzibar Tanzania. Baba yake alikuwa ni askari polisi visiwani Zanzibar. Patrick Francis Imanjama ni msanii mchoraji wa picha za Etching, Picha za rangi za maji na picha za vitabuni. Patrick amefanikiwa kutengeneza kazi nyingi na kufanya maonyesho mengi ndani na nje ya nchi.

neg:
Osamu Shimomura
Osamu Shimomura (amezaliwa 27 Agosti 1928) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Japani. Hasa alichunguza sifa za protini fulani. Mwaka wa 2008, pamoja na Roger Tsien na Martin Chalfie alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.


query: Kombe la Mataifa ya Afrika hufanyika mara ngapi kwa mwaka?

pos:
Kombe la Mataifa ya Afrika
Kombe la Mataifa ya Afrika, ni shindano kuu la la soka la kimataifa katika Afrika. Shindano hili husimamiwa na Confederation of African Football (CAF), na lilichezwa kwa mara ya kwanza mwaka wa 1957. Tangu mwaka wa 1968, shindano hili hufanyika baada ya miaka miwili. Wabingwa wa FIFA Confederations Cup walifuzu katika shindano hili.

neg:
UEFA
UEFA ilianzishwa tarehe 15 Juni 1954 mjini Basel, Uswisi kufuatia majadiliano kati ya mashirika ya soka ya Ufaransa, Italia na Ubelgiji. Makao makuu yalikuwa Paris hadi 1959 wakati shirikisho hili lilihamia Bern. Henri Delaunay ndiye aliyekuwa Katibu Mkuu wa kwanza na Ebbe Schwartz rais. Ofisi ya utawala wake imekuwa katika Nyon, Uswisi, tangu mwaka 1995. Awali ilikuwa inajumuishwa na vyama 25 vya kitaifa. Hivi sasa kuna vyama 53 (angalia chini ya ukurasa huu au "Orodha ya UEFA timu za kitaifa za kandanda)." Timu za UEFA za kitaifa zimeshinda Kombe la Dunia la FIFA mara tisa (Italia 4, Ujerumani 3, Uingereza na Ufaransa nyara kila moja), kama timu za mataifa ya CONMEBOL, na vilabu vya UEFA vimeshinda Kombe la intercontinental mara 21 na Kombe la dunia la Klabu la FIFA mara 3, kombe moja tu chini ya vilabu vya CONMEBOL.

neg:
Farouk Ben Mustapha
Yeye anacheza katika klabu ya Al-Shabab na aliitwa kuchezea timu yake ya taifa ya Tunisia katika Kombe la Mataifa ya Afrika 2010 lakini hakuweza kucheza katika mashindano hayo.

neg:
Emmanuel Ake
Ake alikuwa katika timu ya Kenya katika Kombe la Mataifa ya Afrika nchini Tunisia mwaka wa 2004 na aliichezea mechi tatu Timu ya Taifa ya Kandanda ya Kenya, Harambee Stars. Alifunga bao la tatu wakati Kenya ilipata ushindi wake wa kwanza katika shindano hilo la Kombe la Mataifa ya Afrika dhidi ya Burkina Faso.

neg:
Kombe la F.A.
Kombe la F.A. (linalojulikana rasmi kama "Kamati ya Challenge ya Chama cha Kandanda") ni ushindani wa kila mwaka wa soka Uingereza.

neg:
Timu ya Taifa ya Kandanda ya Ubelgiji
Maonyesho mengine muhimu ni ushindi wa mabingwa wanne wa Ufalme-Ujerumani Magharibi, Brazili, Argentina na Ufaransa-kati ya 1954 na 2002. Ubelgiji ina mashindano ya soka ya muda mrefu na wenzao wa Uholanzi na ufaransa, baada ya kucheza timu zote mbili kila mwaka mwaka 1905 hadi 1967 Kikosi kinajulikana kama Devils Red tangu 1906.

neg:
Soka kwa ajili ya Urafiki
Vijana wa soka kutoka kwenye programu ya Soka kwa Urafiki hushiriki katika matukio mbalimbali nje ya msimu rasmi. Mwezi Mei 2013, wachezaji kutoka klabu ya mpira wa miguu ya Maribor (Slovenia) walicheza mechi ya kirafiki na watoto wa Cambodian. Tarehe 14, Septemba, 2014 katika mji wa Sochi, washiriki wa Urusi katika programu walizungumza na Vladimir Putin wakati wa mkutano wa Rais wa Shirikisho la Urusi na Rais wa FIFA Sepp Blatter. Juni 2014, Rais wa Ufaransa, Francois Hollande aliialika timu ya Taverni, ambaye ni mwanachama wa programu ya Soka kwa Urafiki, kwenye Elysee Palace kutazama mechi ya Kombe la Dunia la FIFA ya 2014 kati ya Ufaransa na Nigeria. Mwezi Aprili 2016, Yuri Vashchuk, balozi wa programu ya Soka kwa Urafiki wa mwaka 2015, alikutana na mtu mwenye nguvu zaidi wa Belarus, Kirill Shimko, na mwanaoka kijan kutoka BATE FC kubadilishana uzoefu wao wa kushiriki katika mradi huo. Yuri Vashchuk alimpa Kirill Shimko Bangili ya Urafiki wa mfano, na hivyo kumkabidhi kitufu cha kutangaza kauli mbiu za mradi: urafiki, haki, maisha ya afya.

neg:
Mpira wa miguu
Kwa Tanzania na nchi nyingi za Afrika kuna uhaba wa wafadhiliː hiyo husababisha timu ambazo hazina uwezo wa kiuchumi kukata tamaa. Tatizo kubwa ni uhamisho wa wachezaji vijana wenye uwezo kuhamia nje ya Afrika. Wakati wa kombe la dunia idadi kubwa wachezaji wa timu za kitaifa kutoka Afrika wanaajiriwa na klabu huko Ulaya; wakati wa kombe la dunia dunia 2010 walikuwa asilimia 80 za wachezaji Waafrika kwenye kombe la dunia waliocheza kwa klabu za Ulaya. Hali hii inashusha uwiano wa soka katika ligi za kitaifa kwa sababu wachezaji bora wako ng'ambo wakipatikana tu kwa mechi za kimataifa wakishiriki katika timu ya kitaifa.

neg:
Teko Modise
Hakupata nafasi kuziwakilisha timu zozote za kitaifa za Afrika Kusini za kikomo cha umri. Mnamo 14 Juni 2009, alituzwa tuzo la Budweiser la mchezaji bora wa mechi katika mechi ya ufunguzi ya Kombe la Shirikisho la FIFA mwaka wa 2009 dhidi ya Iraq.

neg:
Michezo ya Olimpiki
Michezo ya Olimpiki ni mashindano makubwa ya michezo mbalimbali duniani inayofanyika kila baada ya miaka minne.

neg:
Utamaduni wa Nigeria
kadanda (mara nyingi inajulikana kama "mpira") ni maarufu sana kote nchini na hasa miongoni mwa vijana, Katika soka ya viwanjani na soka ya kimataifa, imesababisha mazoea ya umoja na mgawanyiko. Wafuasi wa Manchester United, klabu ya Arsenal, Liverpool na Chelsea hujigawanya mara nyingi zaidi ya ugawanyaji wa kidini na kikabila ili kushiriki katika timu za Ligi Kuu ya Uingereza Timu ya Taifa ya Nigeria inayoitwa Super Eagles, ni timu ya taifa ya Nigeria na shughuli zake huendeshwa na na Shirikisho la Soka Nigeria (NFF). Kulingana na FIFA , Nigeria imechukua nafasi ya 22 nakushikilia nafasi ya tatu ya miongoni mwa mataifa ya Afrika nyuma Kamerun (11) na Côte d'Ivoire (16). Nafasi ya juu iliwahi fika nafasi ya 5 kwenye FIFA Aprili mwaka wa 1994.
Chakula cha Nigeria hasa huwa wanga kijadi wa Afrika kama Muhogo kikwa na vilevile supu ya mboga iliyotengenezwa kutoka majani . Inayosifiwa na Wanigeria kwa nguvu yake, Garri ni poda ya Nafaka ya Muhogo ambayo inaweza kwa urahisi kuliwa kama mlo na ni bei rahisi. Kikwa aidha hukaangwa kwa mafuta au usagwa na kutengeneza viazi vilivyobondwa kama pottage yam. Maharagwe ya Nigeria , ambayo ni tofauti kabisa na mbaazi za kijani, ni maarufu sana. Nyama pia ni maarufu na Suya ya Nigeria , njia ya kuchoma nyama, ni kitamu kinachojulikana. Nyama ya kichaka, nyama kutoka porini m kama twiga pia ni maarufu. Bidhaa za mitende hutumika hutumika kama vinywaji vya zamani, Mvinyowa mtende, na Muhogo lala.
muziki wa Nigeria ni pamoja na aina ya nyimbo za jadi na muziki maarufu , baadhi ya miziki hii inajulikana duniani kote. Wanamuziki wa jadi hutumia vyombo mbalimbali, kama vile ngoma za Gongon s.
Maneno mengine ya utamaduni yanapatikana katika siri mbalimbali za Nigeria, kama vile eyo , ya Ekpe na Ekpo ya Efik / Ibibio / Annang / Igbo watu wa pwani ya kusini-mashariki ya Nigeria (Ekpe zamani siri jamii ya Ufalme Calabar - mwanzilishi wa Nsibidi ), na Edo Kaskazini. Vinyango vya Yoruba vya mbao hutumika katika siri za Gelede .

neg:
Sadio Mane
Alianza kazi yake na Metz nchini Ufaransa, alihamia Red Bull Salzburg mwaka 2012. Baada ya kushinda Bundesliga ya Austria na Austria Cup mwaka 2014, alisainiwa na Southampton. Mwaka 2015, Mané aliweka rekodi mpya ya Ligi Kuu kwa kasi ya kufunga kofia wakati alifunga mara tatu katika sekunde 176 wakati wa kushinda 6-1 dhidi ya Aston Villa. [4] Alihamia Liverpool mwaka 2016 kwa ada ya £ 34 milioni, na kumfanya kuwa mchezaji wa gharama kubwa zaidi wa Kiafrika katika historia wakati huo.
Mané amepata mateka zaidi ya 40 kwa Senegal tangu mwanzo mwaka 2012, na aliwakilisha timu ya kitaifa katika Olimpiki za 2012, 2015 Kombe la Mataifa ya Afrika na Kombe la Mataifa ya 2017.

neg:
Kombe la Dunia la FIFA 2018
Ni mara ya kwanza kwa michuano hii ulifanyika katika ukanda wa Ulaya Mashariki, na ni mara ya 11 kufanyika katika bara la Ulaya. Kwa mara ya kwanza michuano hii ilifanyika katika mabara mawili yaani Ulaya na Asia. kwani Urusi ipo katika mabara haya mawili ambapo asilimia 75 ni bara la Asia na asilimia 25 ni bara la Ulaya. Viwanja vyote kasoro kimoja vilivyotumika katika mashindano haya vipo katika upande wa Urusi ya Ulaya, lengo lilikuwa kuweza kumudu muda wa kusafiri kwa wachezaji.

neg:
Vuvuzela
vuvuzela ilianza kutambulikana kimataifa wakati wa kuendesha hadi 2009 Kombe la Dunia la FIFA Confederations na mwaka 2010 katika kombe la dunia la FIFA yote mwenyeji wake akiwa Afrika Kusini. shirika linalotawala kandanda duniani FIFA, lilitaka kupiga marufuku matumizi ya vuvuzela wakati wa Kombe la Dunia 2010 kwa sababu ya wasiwasi kwamba wahuni wanaweza kutumia kifaa hicho kama chombo cha silaha na kwamba biashara zingeweza matangazo ya vuvuzela. Hata hivyo South African Football Association (SAFA) lilifanya uwasilishaji kwamba vuvuzela ilikuwa muhimu kwa kandanda Afrika Kusini kwa uzoefu, na FIFA aliamua mwezi Julai 2008 kutoa. Vuvuzela zilikubaliwa wakati wa mechi za kombe la Confederations 2009 na zinatarajiwa kuruhusiw saa World Cup 2010 Afrika ya Kusini.

neg:
Timu ya Taifa ya Kandanda ya Jibuti
Jibuti haijawahi kucheza katika Kombe la Mataifa Bingwa Barani Afrika, huku timu hiyo ikijitoa katika mashindano hayo mara mbili, mnamo 2004 na 2008..

neg:
Musa Mwafrika
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 1 Julai katika Ukristo wa Mashariki na tarehe 28 Agosti katika Ukristo wa Magharibi.

neg:
Murushid Juuko
Juuko aliongoza Uganda Cranes kwenye fainali zao za kwanza za Kombe la Mataifa ya Afrika tangu mwaka 1978. Alikuwa nimiongoni mwa kikosi cha timu iliyoshinda dhidi ya Komoros goli 1-0 ili kufuzu fainali za mwaka 2017 huko Gabon. Alipoteza mchezo wake wa kwanza dhidi ya Ghana kutokana na kusimamishwa .

neg:
UEFA
Kombe la UEFA Super, ambalo huweka pamoja washindi wa Ligi ya Mabingwa dhidi ya washindi wa ligi ya UEFA Europa (awali washindi wa Kombe la Washindi), lilizinduliwa mwaka wa 1973
Kombe la UEFA la Intertoto lilikuwa ni shindano la majira ya joto, awali liliendeshwa na shirikisho la vyama vya soka vya Uropa ya Katikati , ambalo lilizinduliwa tena na kutambuliwa kama shindano rasmi la UEFA na UEFA mwakani 1995. Kombe la mwisho la Intertoto lilifanyika mwaka 2008. UEFA pia huandaa Ligi ya Mabingwa ya Wanawake ya UEFA ya vilabu vya timu za wanawake, iliyofanyika kwanza mwaka 2001, na ikajulikana kama Kombe la Wanawake la UEFA hadi 2009.
Kombe la UEFA / CONMEBOL la inta-kontineneti liliandaliwa pamoja na CONMEBOL kati ya Ligi ya Mabingwa na washindi wa Copa Libertadores
Timu tatu(Juventus, Ajax na Bayern Munich), ndio tu zimeshinda kila shindano ya mashindano yote matatu (Kombe la Uropa/Ligi ya Mabingwa ya UEFA, Kombe la Washindi la UEFA na Kombe la UEFA/ Ligi ya Europa), ufanifu ambao hauna uwezekano tena kwa timu yoyote ambayo haikushinda Kombe la Washindi (kama vile Real Madrid). Kwa sasa kuna timu tisa barani Uropa ambazo zimeshinda vikombe viwili kati ya vikombe vyote vitatu; zote zimeshinda Kombe la Washindi, nne zinahitaji kushinda katika Ligi ya Mabingwa na tano zinahitaji kushinda Ligi ya Europa ya UEFA.
Juventus ndiyo timu ya pekee barani Uropa kuwahi kushinda vikombe na michuano yote rasmi ya UEFA na, kama upande wa kwanza katika historia ya soka ya Ulaya kuwahi kushinda mashindano matatu makuu ya UEFA, walipokea "Plaque ya UEFA" kutoka kwa Umoja wa Ulaya wa Vyama vya Mpira mnamo tarehe 12 Julai 1988

neg:
Kombe la Dunia la FIFA
Kombe hilo hushindaniwa na nchi wanachama wa Shirikisho la Soka Duniani (FIFA - Fédération Internationale de Football Association). Mashindano haya hutazamwa na watu wengi duniani kuliko mashindano yoyote yale. Mashindano ya mwaka 2002 watu wapatao bilioni 1.1 waliyatazama.

neg:
Soka kwa ajili ya Urafiki
Kombe la Viwango Tisa ni tuzo ya Programu ya Kimataifa ya Watoto ya ya Kijamii ya Soka kwa Urafiki. Kila mwaka Kombe linatuzwa kwa kujitolea zaidi kwa maadili ya mradi: urafiki, usawa, haki, afya, amani, uaminifu, ushindi, mila na heshima. Mashabiki kutoka duniani kote hushiriki katika kuchagua mshindi, lakini uamuzi wa mwisho hufanywa na washiriki wa programu ya Soka kwa ajili ya Urafiki kwa kupiga kura. Vilabu vya soka ambavyo ni wamiliki wa Kombe la Viwango Tisa: Barcelona (2015), Bayern Munich (2016), Al Wahda (Tuzo maalum), Real Madrid (2017).

neg:
Michezo ya Afrika Nzima
Katika mwaka wa 1966, Kamati Kuu ya Michezo katika Afrika (SCSA) ilipangwa mjini Bamako; inasimamia michezo ya All-Africa. Makala ya pili yalituzwa nchi ya Mali katika mwaka wa 1969, lakini mapinduzi ya kijeshi yalilazimisha kufutiliwa mbali kwa Michezo hiyo. Lagos, Nigeria ilijitolea kuwa mwenyeji wa michezo hii mwaka wa 1971. Hatimaye michezo hiyo ilifanyika mwaka wa 1973 kutokana na Vita vya Biafra, ambavyo vilikuwa vimeisha karibuni nchini Nigeria.

neg:
Umoja wa Afrika
Umoja wa Afrika (UA) (kwa Kiingereza: African Union (AU); Kifaransa: Union Africaine (UA); Kihispania: Unión Africana (UA) ; Kireno: União Africana (UA) ) ni muungano wa nchi 55 za Afrika ulioanzishwa mnamo Julai 2002.

neg:
Mpira wa miguu
Kufikia 1930 - mwaka ambapo kwa mara ya kwanza kulikuwa na mashindano ya Kombe La Dunia, FIFA ilikuwa na wanachama 41. Idadi hii ilizidi kuongezeka na kufika 51 mnamo 1938 na 76 kufikia 1950.

neg:
Kombe la Mataifa ya Afrika
Ghana iliweza kunyakua ubingwa mara ya nne mwaka wa 1982 baada ya; kushinda Algeria katika nusu fainali katika muda wa ziada, na kupatana na Libya kama mwenyeji katika fainali . Hii mechi iliisha sare ya bao 1-1 baada ya dakika 120 na Ghana ilishinda katika penalti na kunyakuwa taji . Kamerun iliweza kuchukuwa taji la kwanza miaka miwili baadaye kwa kushinda Nigeria .Shindano la mwaka wa 1986ilikabiliana na Misri - watoro tangu fainali ya mwaka wa 1962 - Misri ilishinda kupituia penalti. Kamerun iliweza kushiriki katika fainali mara ya tatu mfululizo na kuchukua taji mara ya pili katika shindano la 1988hii ni baada ya kurudia kuchapa Nigeria mwaka wa 1984. Mwaka wa 1990, Nigeria ilipoteza nafasi ya kuchukua taji walipojiandikisha katika fainali mara ya tatu baada ya kujitokeza katika shindano hili mara nne na kupigwa na Algeria .

neg:
Salomon Kalou
Baada ya kushindwa kupata pasipoti ya Kiholanzi, Kalou aliamua kuicheza timu ya Cote d'Ivoire. Bao lake la kwanza la kimataifa lilifungwa tarehe 21 Machi 2007 katika mechi ya kirafiki dhidi ya Mauritius. Alishiriki katka kombe la mataifa barani Afrika mwaka wa 2008, alifunga mabao tatu, na timu yake ilipata nafasi ya 4 baada ya kupoteza mechi dhidi ya Ghana.

neg:
Teko Modise
Modise aliichezea timu ya Afrika Kusini kwa mara ya kwanza wakati wa kombe la COSAFAmwaka wa 2007. Alicheza mechi yake ya kwanza na timu mwandamizi mnamo 26 Mei 2007 dhidi ya Malawi. Alijumuishwa katika orodha ya Afrika Kusini ya wachezaji watakao shiriki katika michuano ya Kombe la Mataifa ya Afrika nchini Ghana. Pia hujulikana kama Jonas Andersen. Kwa sasa ameichezea timu mwandamizi ya Afrika Kusini mechi 33 na amefanikiwa kufunga mabao 9. Modise amekuwa mchezaji muhimu katika mechi nyingi za kimataifa za Bafana Bafana. . Mwaka wa 2008 aliteuliwa kama mchezaji bora wa barani Afrika wakati wa msimu.

neg:
Shirikisho la Mataifa
Liberia na Afrika Kusini zilikuwa wanachama tangu mwanzo, Ethiopia ilipokelewa mwaka 1923.

neg:
UEFA
Mashindano makuu ya timu za wanaume za kitaifa ni ya Mabingwa wa Soka ya Uropa ya UEFA, yaliyoanza mwaka 1958, na fainali ya kwanza ikafanyika mwaka 1960, na ikajulikana kama Kombe la Mataifa ya Ulaya hadi 1964. UEFA pia inaendesha mashindano ya kitaifa ya walio na miaka Chini ya 21, Chini ya 19 na Chini ya 17. Kwa timu za taifa za wanawake, UEFA huendesha Michuano ya Wanawake ya UEFA kwa pande mwandamizi za kitaifa na Mabingwa chini ya 19 katika kiwango cha miaka chini ya 19, tangu mwaka 2008 kuna Kombe la UEFA la Chini-17 kwa walio na chini ya miaka 17.

neg:
Michezo
Tangu kale watu wamekutana kwa mashindano makubwa ya michezo kati ya jamii, makabila au mataifa. Kati ya mashindano mashuhuri hasa ni Michezo ya Olimpiki iliyofanyika awali Ugiriki wa Kale na sasa inafanyika kwa ushiriki wa mataifa yote duniani kila baada ya miaka minne.

neg:
Soka kwa ajili ya Urafiki
Jukwaa la kwanza la kimataifa la Soka kwa ajili ya Urafiki la watoto lilifanyika tarehe 25 Mei 2013, huko London. Watoto 670 kutoka nchi 8 walishiriki: kutoka Bulgaria, Uingereza, Hungaria, Ujerumani, Ugiriki, Urusi, Serbia na Slovenia. Urusi iliwakilishwa na timu 11 za mpira wa miguu kutoka majiji 11 ambayo yataandaa mechi za Kombe la Dunia la FIFA mwaka 2018. Timu za watoto za  Zenit, Chelsea, Schalke 04, vilabu vya Crvena Zvezda, washindi wa siku ya michezo ya watoto wa Gazprom na washindi wa tamasha ya Fakel pia walishiriki kwenye jukwaa hilo.

neg:
Stephen Appiah
Pamoja na timu ya kitaifa ya Ghana, ameshiriki katika kombe la dunia la vijana wasiozidi umri wa miaka 17 mwaka wa 1995, mashindano ya vijana ya miaka ya 1997 na 1999, shindano la Olimpiki la mwaka mwa 2004 na Kombe la dunia la mwaka wa 2006, ambapo timu hiyo ya kitaifa ilifika katika hatua ya raundi ya pili.

neg:
Lionel Messi
Majira matatu mafanikio yalifuatiwa, na Messi alishinda mechi tatu za kufuatilia FIFA Ballons d'Or, ikiwa ni pamoja na nne isiyokuwa ya kawaida. Kampeni yake ya kibinafsi ya takwimu kwa sasa ilikuwa msimu wa 2011-2012, ambapo aliweka La Liga na rekodi ya Ulaya kwa malengo mengi aliyofunga katika msimu mmoja, wakati akijitambulisha kama mchezaji wa wakati wote wa Barcelona katika mashindano rasmi ya Machi 2012. Alijitahidi tena na kuumia wakati wa misimu miwili ifuatayo, mara mbili kumaliza mpira wa pili kwa Ballon d'Or nyuma ya Cristiano Ronaldo, mpinzani wake wa kazi. Messi alipata fomu bora zaidi wakati wa kampeni ya 2014-2015, kuvunja rekodi za malengo ya wakati wote katika La Liga na Ligi ya Mabingwa mnamo Novemba 2014.

neg:
Muungano wa Afrika
Baada ya mazungumzo marefu wazo hilo lilikubaliwa na viongozi wa nchi huru za Afrika akiwemo Mwalimu Julius Kambarage Nyerere wa Tanzania. Hivyo basi umoja wa Afrika OAU ambao sasa unaitwa AU uliundwa mwaka 1963 nchini Ethiopia iliyokuwa nchi ya pekee ya Afrika ambayo ilifaulu kujitetea dhidi ya uenezaji wa ukoloni katika karne ya 19. Addis Ababa ndipo makao makuu yake. Nyerere na Nkrumah walifikiri zaidi ni kwa vipi bara la Afrika lingeungana.
Nyerere na mwenzake Brazaville na kikundi cha Monrovia walitaka hatua hizo za kutengeneza nchi moja ya Afrika zisiharakishwe. Nyerere alitoa mawazo ambayo kwake yeye aliona yasingeruhusu muungano wa haraka kama alivyotaka Nkrumah.

neg:
Fainali ya Kombe la FA
Finali ya Kombe la FA kawaida katika Uingereza hujulikana kama {kombe la FA ndio mechi ya mwisho katika mchuano wa kombe la Shirika la Kandanda Pamoja na mahudhurio ya 89,826 katika faiali ya mwaka wa 2007 .Ni mchuano wa pili uliohudguriwa zaidi na mchuano bora wa kadanda kuhudhuriwa . Inahusisha mechi za kuotoana nje kati ya klabu za Shirika la Kadanda Uingereza katika , ingawa timu za kiskoti na Kiayalandi zilishiriki katika miaka ya awali na timu za kutoka Wales hushiriki mara kwa mara, pamoja na Cardiff City kushinda Kombe katika 1927 na kufikia mwisho mwaka 2008.
Hapo awali fianali za kombe la FA zilifanyika katika viwanja mbalimbali, hasa katika London. Katika kipindi cha kuanzia 1923 hadi 2000, fainali ilifanyika akatika katika Uwanja wa Wembley, uwanja wa taifa wa Uingereza. Kuanzia 2001-2005, fainali ilihamishwa katika Uwanja wa Milenia Cardiff, wakati wa ujenzi wa Wembley. Uwanja wa Milenia ulitumika tena mwaka wa 2006 kutokana na ucheleweshaji wa ujenzi wa uwanja mpya wa Wembley.
Hadi 1993, ikiwa fainali haingeamuliwa na mechi moja mechi hii ingerudiwa. Baada ya mechi sita za kurudia tangu 1923, Shirika la Kadandaliliamua kuwa fainali itakuwa ikiamuliwa siku hiyo,na kuweka kikomo cha kurudia mechi za fainali za FA . Hii ilimaanisha kuwa matokeo ya sawa katika muda wa kawaida yangefuatiwa na dakika thelathini za ziada (dakika kumi na tano kila nusu kipindi); ikiwa matokeo yangekuwa sawa, mikwaju ya penalti ingeamua mshindi . Fainali mbili tu za kombe la FA ndizo zimeamuliwa kwa njia ya penalti ; katika mwaka wa 2005 na 2006. Jua ya kwamba Ligi ya kadanda ya kombe la Vita si sehemu ya Kombe la FA .
Rekodi ya Stan Mortensen ya mabao mengi katika mechi moja akichezea Blackpool mwaka wa 1953 inabakia kofia tu hila rekodi hadi sasa katika Wembley katika mashindano ya fainali. Mchezaji wa Everton Louis Saha alifunga bao baada ya sekunde 27.9 katika fainali ya kombe la FA Nduio bao lililofungwa kwa kasi katika historia ya fainali ya FA Cup .
Fainali ya kombe la FA ni moja ya matukio kumi yanayohifadhiwa kutangazwa katika vituo vya televisheni Uingereza chini ya ITC katika michezo na matukio mengine yaliyoorodheshwa.

neg:
Lionel Messi
Lionel Andrés Messi (matamshi ya Kihispania: [ljonel andɾes mesi]; alizaliwa 24 Juni 1987) ni mchezaji wa kitaalamu wa Argentina.Ambaye anachezea klabu ya Hispania inayoitwa Barcelona na timu ya taifa ya Argentina . Mara nyingi huchukuliwa kuwa mchezaji bora zaidi , Messi ndiye mchezaji pekee katika historia ya kushinda tuzo za [ FIFA] Ballon d'Or nne ambazo alishinda mfululizo, na akiwa na viatu vinne vya Ulaya vya dhahabu.Ameshinda michuano 29 na Barcelona, ikiwa ni pamoja na mataji ya La Liga nane, mataji manne ya UEFA Champions League na Copas del Rey tano , Messi ana kumbukumbu za magoli mengi aliofunga katika La Liga (354), msimu wa La Liga (50) na msimu wa soka ya klabu Ulaya (73), mwaka wa kalenda (91), pamoja na wale waliosaidia zaidi katika La Liga (138) na Copa America (11). Amefunga mabao zaidi ya 500 ya kazi ya klabu na nchi.

neg:
Sepp Blatter
Blatter alichaguliwa tena mwaka 2002,2007,2011,na 2015 Kama vile mtangulizi wa Havelange, Blatter alijaribu kuongeza ushawishi wa nchi za Kiafrika na Asia katika soka la dunia kupitia upanuzi wa timu zilizoshiriki katika mashindano mbalimbali ya FIFA.

neg:
Kombe la Dunia la FIFA
Kombe la Dunia 2010 lilifanyika katika bara la Afrika kwa mara ya kwanza katika nchi ya Afrika Kusini.

neg:
Gör Mahia
Gör Mahia ni klabu ya kandanda yenye makao yake katika mji mkuu wa Nairobi nchini Kenya. Ni mmojawapo wa vilabu viwili maarufu zaidi nchini katika kandanda ya vilabu nchini Kenya (klabu nyingine maarufu na mpinzani wake wa jadi ni AFC Leopards). Gör Mahia imeshinda Ligi ya Kenya mara 11 na Kombe la Kenya mara nane. Gör Mahia ndiyo klabu ya kipekee nchini Kenya kushinda Taji la bara Afrika, kwani klabu hii ilishinda Kombe la Afrika la mabingwa mwaka wa 1987. Klabu hii ilianzishwa mwaka wa 1968 wakati vilabu viwili vya kandanda,"Luo United" na "Luo Sports Club (pia ilikuwa inajulikana kama Luo Stars)" , viliungana. Mmoja wa mwanzilishi wake alikuwa mwanasiasa Tom Mboya. Uwanja wao wa kucheza mechi za nyumbani ni Nairobi City Stadium.

neg:
Rashidi Yekini
Aidha,Yekini alisaidia Nigeria kushinda Kombe la Mataifa ya Afrika la 1994. Alikuwa amecheza katika michezo ya Olimpiki ya 1988 jijini Seoul.Yekini alifunga mabao mengi katika Kombe la Mataifa ya Afrika kuliko mwanakandanda mwingine katika shindano hilo.

neg:
Kaizer Chiefs F.C.
First National Bank Stadium (FNB Stadium au Soccer City ) ni uwanja lililoko mjini Johannesburg, nchini Afrika Kusini. Liko karibu na makao makuu ya Shirikisho la Kandanda la Afrika Kusini ("SAFA House" ) ambapo ofisi mbili za FIFA na Kamati ya Mtaa ya Kuandaa kombe la dunia la mwaka wa 2010 liko.

neg:
Kombe la Mataifa ya Afrika
katika shindano la 1968 ilibidi mpango wa mchuano huo ubadilike na kuongeza hadi timu 8 zitakazo faulu kati ya timu 22 zilizofaulu katika raundi ya hapo awali. Timu zilizofaulu ziligawanyishwa katika makundi mawili kila kundi likiwa na timu nne ambazo zilicheza michezo ya mizunguko ambapo timu mbili bora zaidi katika kila kundi zilifaulu katika nusu fainali.Mfumo huu uliendelea kutumika katika fainali hadi mwaka wa 1992. Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo iliweza kushinda baada ya kuwachapa Ghana. Kuanzia mwaka wa 1968 shindano hili limekuwa likitendeka baada ya miaka miwili katika miaka iliyo sawa. Mchezaji wa mbele wa Ivory Coast, Laurent Pokou aliongoza kwa mabao katika michuano ya 1968 na 1970 kwa mabao sita mwaka wa 1968 na mabao nane katika mwaka wa 1970 na kuwa na mabao 14 kwa jumla na kushikilia rekodi kwa muda hadi 2008. Shindano hili liliweza kuonyehwa katika runinga mara ya kwanza mwaka wa 1970 likiwa nchini Sudan, ambayo iliweza kuchukua taji baaada ya kuwashinda Ghana- iliyokuwa ikicheza fainaili ya nne mfululizo.

neg:
Mataifa ya G20 ya viwanda
Viongozi wa mataifa wanachama wa G-20 hukutana kila mwaka mara mbili katika Kongamano la G-20.

neg:
Vuvuzela
FIFA inasema kuwa itajadili kuhusu chombo hicho na kamati za mitaa la kombe la bunia 2010 ,lakini si kabla ya mwisho wa kombe la Confederations Rais wa FIFA Sepp Blatter anapinga kupigwa marufuku kwa vuvuzela. "hatustahili kulifanya kombe la dunia la kiafrika kuwa la kizungu" FIFA hatimaye iliamua kuruhusu chombo hicho kwa Kombe la Dunia 2010.

neg:
Kombe la Mataifa ya Afrika
Mwaka wa 1992 Kombe la Mataifa ya lilipanua mipaka na kuongeza idadi ya washiriki katika fainali ya shindano hili hadi 12; Timu hizi ziligawanywa katika makundi manne Kila kundi lilikuwa na timu tatu ambapo timu mbili za juu katika kila kundi zilifaulu katika robo fainali. Mjchezaji wa Ghana wa katikati kwa majina kiungo Abedi "Pelé" Ayew ambaye alifunga bao tatu, alitiwa taji la mchezaji bora wa shindano hili mwaka huo baada ya mchango wake kusaidia Ghana kufuzu fainali; hata hivyo alisimamishwa kucheza mechi hiyo na Ghana kushindwa na Ivory Coast katika mikwaju ya penalty ambako kila pande ilijaribu mara 11 ili kutambua timu itakayoshinda. Cote d'Ivoire waliweza kuweka rekodi katika shindano hili kwa kushinda mechi sita bila kufungwa bao.

neg:
Uwanja wa Nyayo
Uwanja wa kitaifa wa Nyayo ni uwanja wa azma tofauti tofauti mjini Nairobi, Kenya. Iko karibu na kituo cha mji. Uwanja huu unaweza kushikilia watu elfu thelathini na ulijengwa mwaka wa 1983. Hivi sasa hutumiwa zaidi kwa mechi ya kandanda. Klabu maarufu ya AFC Leopards huchezea mechi zao mengi za kinyumbani huko. Uwanja huu pia hutumika kwa Riadha na sherehe mbalimbali. Vifaa vingine katika uwanja wa nyayo ni pamoja na Gym na mita hamsini ya pahali pa kuogelea.
Kukamilika kwa uwanja wa nyayo ulipatia Kenya nafasi ya kuwekwa katika jamii ya Mataifa yalioalikwa
kushindania kuandaa michezo ya nne ya Pan African games mwaka wa 1987. Kenya ilinyakua nafasi hii na kuipa sifa kimataifa. Hivi uwanja wa kitaifa wa nyayo ulisababisha kujengwa kwa uwanja wa kimataifa wa Moi.
Uwanja wa nyayo ulibadilishwa jina na kuwa uwanja wa kitaifa wa coca cola, baada ya kampuni hii ya kimataifa kushinda haki za kuipa jina mwezi wa februari 2009. Mpango huo alikuwa wa thamani ya dola milioni 1.5,
na kampuni hii ya coca cola ingeweza kuipa jina, na kuirekebisha kwa miaka mitatu. Miezi mitatu tu baadaye, Coca Cola ilijiondoa kutoka kwenye mkataba, kwa sababu serikali ya Kenya ilitaka jina ya uwanja uwe uwanja wa kimataifa wa nyayo coca cola.
Makao makuu ya Shirikisho la Soka Kenya na Athletics Kenya, iko uwanja mkuu wa Nyayo.
Yafuatayo ni orodha kina ya miundombinu katika uwanja;
Miundo mikuu

neg:
Michezo ya Afrika Nzima
Katika mwaka wa 1977, makala ya 3 ya michezo hii yalikuwa yamepangwa kufanyika nchini Algeria, lakini kutokana na sababu za kiufundi, yaliahirishwa kwa muda wa mwaka moja na yalifanyika mwaka wa 1978. Kuendeleza mtindo huu, makala yaliyofuata yalipangwa kufanyika nchini Kenya mwaka wa 1983, lakini yalisukumwa hadi mwaka wa 1985 na hatimaye yalifanyika mjini Nairobi mwaka wa 1987.

neg:
Paul Pogba
Ndani ya taifa lake alikuwa chini ya kiwango cha- 20,aliipatia taifa lake ushindiwa kombe la mataifa ya ulaya la FIFA U-20 ndani ya mwaka 2013 na alichukua tuzo ya mchezaji bora kwa maonyesho yake wakati wa mashindano hayo. Alifanya timu yake ya ya taifa ya ufaransa kupata ushindi wa 3-1 dhidi ya Georgia mwaka2013 mwezi wa3 tarehe22 katika, na alifunga bao lake la kwanza la Kombe la Dunia mnamo Juni 30, 2014 dhidi ya Nigeria; alipewa tuzo ya mchezaji bora kijana kwa mbwembwe zake katika Kombe la Dunia la FIFA ndani ya mwaka 2014, baada ya kufikia robo ya mwisho. Baadaye aliwakilisha taifa lake katika UEFA Euro 2016 kwenye udongo wa nyumbani, ambapo alifunga bao moja lililo dumu hadi mwisho wa mchezo.

neg:
Joseph Ochaya
Ameonekana katika mechi ya kufuzu katika kombe la Dunia la FIFA 2018.Alikuwa mwanachama wa kikosi cha Uganda katika michuano ya 2016 kombe la mataifa ya Afrika.

neg:
Rais wa Afrika ya Kusini
Rais anachaguliwa na wabunge wa kitengo cha chini "(National Assembly)" cha Bunge la Afrika Kusini. Kwa kawaida huwa kiongozi wa chama kikubwa zaidi bungeni, ambacho kimekuwa African National Congress tangu uchaguzi wa kwanza baada ya kupinduliwa kwa apartheid (ubaguzi wa rangi) uliyofanyika tarehe 27 Aprili 1994. Rais wa kwanza kuchaguliwa chini ya katiba mpya alikuwa Nelson Mandela, ambaye alifuatwa na Thabo Mbeki mwaka wa 1999, kufuatiwa na Kgalema Motlanthe mnamo Septemba 2008 na kisha Jacob Zuma mnamo Mei 2009. Katika § 5, sehemu ya 88, katiba inaruhusu wakati wa Rais ofisini kuwa muhula miwili. Marais huchaguliwa kila baada ya uchaguzi wa wabunge, na uchaguzi huu huwapa marais muda wa miaka mitano, pamoja na nafasi ya kurudishwa mara moja.

neg:
Timu ya Taifa ya Kandanda ya Ufaransa
Ufaransa hucheza michezo katika Stade de France huko Saint-Denis, Paris, na meneja ni Didier Deschamps. Wameshinda michuano ya Dunia ya FIFA mara mbili, michuano miwili ya UEFA Ulaya, michuano miwili ya FIFA Confederations na mashindano ya Olimpiki moja. Ufaransa ilipata mafanikio mengi katika maafa makuu manne: katika miaka ya 1950, miaka ya 1980, mwishoni mwa miaka ya 1990 / mwanzoni mwa miaka ya 2000, na mwishoni mwa miaka ya 2010, kwa mtiririko huo, ambayo ilipelekea heshima nyingi kubwa.

neg:
Demografia ya Afrika
Katika miaka 1982–2009 idadi ya watu imekuwa maradufu tena ukihesabu miaka 1955–2009 imekuwa mara nne zaidi.

neg:
Mohamed Zidan
Ispokua Zidan alifuta kumbu kumbu zote ambazo sio nzuri kwa upande wa timu yake ya Taifa, katika kushiriki kwake kwa mara ya kwanza na timu yake ya taifa katika kombe la Afrika huko Ghana 2008, alisaidia sana timu yake ya taifa katika kuifunga Kameruni katika mechi hiyo alifunga magoli mawili katika magoli ma 4 kwakutumia umahiri na uchezaji wa pamoja.
Jezi anayovaa katika timu ya taifa ni 9 katika klabu yake ni 10 nanikipenzi cha washabiki Misri.

neg:
Kombe la Mataifa ya Afrika
Kabla ya Kombe la Mataifa ya Afrika mwaka wa 2008 vilabu vya ulaya viliomba kuwe na mabadiliko katika ratiba hiyo. Kwani shindano hili hufanyikan wakati sawa na michuano ya ulaya ambapo wachezaji wao wengi hawachezi kwani wako katika timu zao za nyumbani Katika Januari mwaka wa 2008, rais wa FIFA Sepp Blatter alitangaza kwamba yeye alitaka shindano kufanyika aidha Juni au Julai 2016, ilikuwa sambamba na kalenda ya kimataifa. Hii itasababisha shindano hili kutofanyika nchi nyingi katika Afrika ya kati na magharibi (kwani miezi hii huwa msimu wa mvua) na kama shindano hili litakuwa likifanyika miaka ilito sawa basi itabidi shindano hili kuskumwa katika miaka isiyo sawa ili kusiwe na mgogngano na shindano la kombe la dunia.

neg:
Andrey Marcel Ferreira Countinho
Andrey Countinho ameshiriki mashindano matatu Africa ambayo ni Kombe la Mapinduzi African Cup Confederation kombe la Shirikisho na Kagame Cup Cecafa Kombe la mabingwa Africa Mashariki.

neg:
Shirika la Msalaba Mwekundu
Kongamano la Kimataifa la Msalaba Mwekundu na Hilali Nyekundu, ambalo hufanyika mara moja kila miaka minne, ndio taasisi ya juu zaidi katika Muungano huu. Huwaleta pamoja wajumbe kutoka Vyama vyote vya kitaifa na vilevile kutoka ICRC, Shirikisho na majimbo wanachama wa Mikataba ya Geneva. Katika kati ya mikutano, Tume Simamizi huwa na jukumu la kusimami utekelezaji wa maazimio ya kongamano hizo. Isitoshe, Tume Simamizi huratibu ushirikiano kati ya ICRC na Shirikisho. Inajumuisha wawakilishi wawili kutoka ICRC (akiwemo rais wake), wawili kutoka Shirikisho (akiwemo rais wake), na watu watano ambao huchaguliwa na Kongamano la Kimataifa. Tume Simamizi hukutana kila miezi sita hivi. Aidha, mkutano wa Baraza la Wajumbe wa Muungano hufanyika kila miaka miwili katika mfululizo wa mikutano ya Kikao Kikuu cha Shirikisho. Baraza la Wajumbe hupanga na kuratibu shughuli za pamoja za Muungano.

neg:
Mkutano wa mawaziri wa Afrika kuhusu mazingira
Mawaziri hao walikutana mara ya kwanza mwaka 1985 mjini Kairo, Misri. Baadaye mkutano ulianzishwa kama taasisi ya kudumu mwenye shabaha ya

neg:
Kombe la Dunia la FIFA 2018
Timu nyingine zilizofanikiwa kurudi baada ya kitambo kidogo ni,Misri mara ya mwisho ilishiriki 1990, Morocco tokea 1998, Peru tangu 1982 na Senegal ambayo ilishiriki mwaka 2002 na kufika hatua ya robo fainali. Ni kwa mara ya kwanza pia kwa nchi tatu kutoka “Nordic countries” na nchi nne za Kiarabu kufanikiwa kushiriki katika mashindano hayo.
Nchi maarufu zilizoshindwa kupita ni pamoja na Italia waliowahi kuchukua kombe hilo mara nne, Uholanzi, Cameroon.

neg:
Sibusiso Zuma
Yeye ameiwakilisha Afrika Kusini katika mechi 67. Aliicheza nchi yake katika Kombe la Dunia la FIFA la mwaka wa 2002. Zuma alikuwa nahodha wa timu ya kitaifa ya Afrika Kusini katika mashindano ya Kombe la Mataifa ya Afrika mwaka wa 2006.

neg:
Kombe la Dunia la FIFA
Brazili ndio nchi pekee ambayo imeweza kutwaa kombe hilo mara tano. Ujerumani na Italia zimelitwaa mara nne. Nchi nyingine ambazo zimewahi kulitwaa ni Uruguay, Argentina, Uingereza, Ufaransa na Hispania.

neg:
Kombe la Mataifa ya Afrika
Shindano hili lilienea na kuwa na timu tisa ambazo zilishiriki. Shindano hili la tatu la ANC mwaka 1962lilikuwa mjini Addis Ababa, na kwa mara ya kwanza kulikuwa na mechi za kufuzu ambapo timu nne zilifuzu kupigania ubingwa. Ethiopia kama mwenyeji Misri kama bingwa tetezi zilipata fursa ya kufaulu mara moja, na kuungwa na Nigeria na Tunisia katika timu nne za mwisho zilizo waania ubingwa. Misri iliweza kucheza fainali kwa mara ya tatu lakini Ethiopia waliwezakushinda, baada ya kupiga Tunisia katika semifinali nakulaza Misri katika muda wa ziada.

neg:
Michezo ya Afrika Nzima
Majaribio yalifanywa ili kuandaa michezo hiyo Algiers nchini Algeria na Alexandria,nchini Misri miaka ya 1925 na 1928 mtawalia, lakini licha ya maandalizi kabambe yaliyofanywa na waratibu, juhudi hizo zilitumbukia nyongo. Mwanachama wa kwanza kutoka Afrika wa Kamati ya Kimataifa ya Olimpiki, mwanariadha wa masafa mafupi aliyezaliwa nchini Ugiriki mwenye uraia wa Misri,Angelo Bolanaki, alichangia fedha kujengwe uwanja, lakini michezo haikufanyika hadi baada ya miongo mingine mitatu.

neg:
Moïse Katumbi
Tangu 1997, Moïse Katumbi pia ni Mwenyekiti wa timu ya kandanda TP Mazembe mjini Lubumbashi. Timu imeshinda mara tano Ligi ya Mabingwa ya CAF pamoja na mafanikio ya mwisho mwaka wa 2009, 2010, na 2015. Pia imecheza fainali ya Kombe la Dunia la Vilabu ya FIFA mwaka wa 2010 huko Abu Dhabi. na 2015 jijini Tokyo.

neg:
Umoja wa Muungano wa Afrika
Umoja wa Muungano wa Afrika (Kiingereza: Organisation of African Unity, OAU; Kifaransa: Organisation de l'Unité Africaine, OUA) ulikuwa jumuiya ya nchi huru za Afrika iliyoanzishwa 1963 na kudumu hadi 2002. Ulikuwa mtangulizi wa Umoja wa Afrika ambao ni jumuiya ya nchi za Afrika tangu Julai 2002.

neg:
Afrika
Afrika ni bara la pili duniani kwa ukubwa, likiwa na eneo la kilometa za mraba zipatazo 30,370,000 na kwa idadi ya wakazi, hao wakiwa 1,225,080,510 (mwaka 2016). Asia ndiyo bara pekee la kushinda Afrika.

neg:
Mkimbizi
Tangu miaka ya 1950, mataifa mengi barani Afrika yamekumbwa na vita vya wenyewe kwa wenyewe na vita vya kikabila, hivyo kuzalisha idadi kubwa ya wakimbizi wa mataifa na makabila mbalimbali. Mgawanyiko wa Afrika kuwa nchi mbalimbali za kikoloni za Ulaya mnamo mwaka wa 1885, ambao ulitumiwa kuunda mipaka ya mataifa yaliyopata uhuru wao upya miaka ya 1950 na 1960, imedokezwa kama sababu kuu iliyosababisha Afrika kukumbwa na mapambano mengi ya wenyewe kwa wenyewe. Idadi ya wakimbizi barani Afrika iliongezeka kutoka 860,000 mnamo mwaka wa 1968 hadi 6,775,000 kufikia mwaka wa 1992 (Kamusi elezo ya Britannica, 2004). Kufikia mwisho mwa mwaka wa 2004, idadi hiyo ilikuwa imeshuka hadi wakimbizi 2,748,400, kulingana na Ubalozi wa Umoja wa Mataifa wa Wakimbizi . (takwimu hiyo haijumuishi idadi ya watu waliokimbia makazi yao, ambao hawavuki mipaka ya kimataifa na kwa hivyo hawaambatani na ufafanuzi rasmi wa mtu ambaye anafaa kuitwa mkimbizi.)

neg:
Timu ya Taifa ya Kandanda ya Afrika Kusini
Timu ya kandanda ya kitaifa Afrika Kusini au Bafana Bafana ni timu ya kitaifa ya Afrika Kusini na hudhibitiwa na Shrikisho la Kandanda la Afrika Kusini (SAFA). Walirudi kwenye jukwaa la dunia mwaka wa 1992, baada ya miaka ya kupigwa marufuku kutoka FIFA. Watakuwa mwenyeji wa kombe la dunia la FIFA mnamo Juni 2010 baada ya kuwa mwenyeji wa Kombe la Shirikisho la FIFA mwaka wa 2009. Afrika Kusini itakuwa nchi ya kwanza barani Afrika kuwa mwenyeji wa Kombe la Dunia la FIFA. Wao wamekuja njia ndefu kuanzia wakati walipigwa marufuku na FIFA mwaka wa 1962 na kuwa mwenyeji wa Kombe la Dunia.

neg:
Fernando Gago
Jumuiya kamili tangu mwaka 2007, Gago amewakilisha Argentina katika Kombe la Dunia(FIFA) la mwaka 2014 na la Copa América la mwaka 2007, 2011, 2015, na pia kushinda medali ya dhahabu katika Olimpiki mwaka 2008.

neg:
Didier Drogba
Ivory Coast ya kimataifa kati ya mwaka 2002 na 2014, Drogba alifunga timu ya kitaifa tangu mwaka 2006 mpaka kustaafu kutoka timu ya Ivory Coast na ni lengo la taifa la wakati wote juu ya malengo 65 kutoka maonyesho 104. Aliongoza Ivory Coast kwenye Kombe la Dunia ya FIFA ya 2006, kuonekana kwao kwanza katika mashindano, na pia alifunga lengo lao la kwanza. Baadaye alipata Ivory Coast kwenye vikombe vya Dunia vya 2010 na 2014. Alikuwa sehemu ya timu ya Ivory Coast ambayo ilifikia mwisho wa Kombe la Mataifa ya Afrika mwaka 2006 na 2012, lakini ilipigwa kwa adhabu kwa mara mbili. Mnamo Agosti 8, 2014, alitangaza kustaafu kutoka kwa soka ya kimataifa.

neg:
Kombe la Mataifa ya Afrika
Chimbuko la Kombe la Mataifa ya Afrika lilikuwa mnamo tarehe Juni 1956, wakati uundaji wa Confederation of African Football ulipendekezwa katika mkutano wa tatu wa bunge la FIFA mjini Lisbon. Kulikuwa na mipango ya haraka kwa mashindano ya mataifa ya bara kufanyika, na mwaka wa 1957 mwezi wa Februari shindano la kwanza la Kombe la Mataifa ya Afrika lilifanyika mjini Khartoum, Sudan. Hakukuwa na mechi za kufuzu katika shindano hili , kwani uwanja ulikuwa na mataifa manne ambao ndio wanzilishi wa CAF (Sudan, Misri, Ethiopia, na Afrika ya Kusini). Kukataa kwa Afrika ya Kusini kupeleka kikosi chenye wachezaji wa rangi tofauti katika ushindani kulisababisha wao kuadhibiwa na Ethiopia iliweza kufuzu katika fainali .
Kutokana na tukio hilo mechi mbili ndizo zilizochezwa na Misri kuwa bingwa wa kwanza katika bara baada ya kushinda Sudan katika nusu fainali na Ethiopia katika fainali. Miaka miwili baadaye, Misri ndiyo ilikuwa mwenyeji wa pili wa ANC mjini Cairo ambapo timu zile tatu ndizo zilishiriki .Kama mwenyeji na bingwa tetezi Misri iliweza kushinda baada ya kuwalaza sudan katika fainali.

neg:
Kelechi Iheanacho
Amecheza mechi akiwa na klabu ya Manchester City, pamoja na kikosi cha Nigeria ambacho kilishinda Kombe la Dunia la FIFA chini ya miaka 17 na 2013 na timu ya taifa ya Nigeria chini ya miaka 20 katika Kombe la Dunia la FIFA chini ya miaka 20 mwaka 2015.

neg:
Kombe la Dunia la FIFA 2018
Kombe la Dunia la FIFA 2018 ilikuwa michuano ya 21 ya Kombe la Dunia la FIFA inayohusisha timu za taifa za wanaume katika mchezo wa soka. Michuano hii ilishirikisha timu za wanaume kutoka nchi mbalimbali duniani ambazo ni wanachama wa FIFA na hufanyika mara moja kila baada ya miaka minne. Ilifanyika nchini Urusi ikaanza tangu tarehe 14 Juni na kilele cha michuno hii kilikuwa 15 Julai 2018 ambapo timu zilizoingia fainali Ufaransa na Kroatia zilicheza kuamua bingwa wa dunia. Ufaransa ilishinda kwa 4:2.

neg:
Historia Kuu ya Afrika
Historia Kuu ya Afrika (kwa Kiingereza w: General History of Africa (GHA)) ni mradi wa UNESCO ulioanzishwa tangu mwaka 1964.

neg:
Ambroise Oyongo
Oyongo alicheza Kameruni katika Kombe la Dunia la Umoja wa Mataifa mwaka 2011. Mnamo tarehe 28 Julai 2013 alichezea timu ya taifa ya Kameruni, katika ushindi wa goli 1-0 dhidi ya Gabon huko Stade Ahmadou Ahidjo.

neg:
Muungano rugby Kenya timu ya taifa (sevens)
Timu ya kitaifa ya Kenya ya raga ya muungano wa wachezaji saba hushiriki katika mashindano ya IRB Sevens World Series na  shindano la kombe la dunia ya raga ya wachezaji saba. Wao kwa sasa ni moja ya timu 12 muhimu ya IRB Sevens walio na uhakika wa kushiriki mahali matukio yote nane yanafanyika kila msimu.

neg:
Kombe la Dunia la FIFA 2018
Ni kwa mara ya kwanza katika historia ya kombe la dunia ambapo nchi zote 209 ambazo zipo katika umoja wa FIFA, ukitoa Urusi ambayo inaingia katika mashindano haya kutokana na kanuni ya kuwa mwenyeji, walituma maombi ya kushiriki mashindano ya kufuzu kushiriki katika mashindano ya kombe la Dunia 2018.

neg:
Nicolás Otamendi
Nicolás Otamendi tangu mwaka 2009 amecheza mara mbili katika mashindano ya kombe la dunia na katika mashindano ya Copa America.

neg:
UEFA
UEFA pia huendesha mashindano mawili makuu ya vilabu barani Ulaya (yajulikanayo kama "mashindano ya vilabu ya UEFA" : Ligi ya Mabingwa ya UEFA ilifanyika kwanza mwakani 1955, na ilikuwa ikijulikana kama Kombe la Vilabu Bingwa barani Uropa (au Kombe la Uropa tu) hadi 1992; na Ligi ya Uropa ya UEFA (awali Kombe la UEFA), kwa washindi wa mchujo wa kitaifa na timu za ligi bora zaidi, ilizinduliwa na Uefa mwaka 1971 kama mwandamizi wa Kombe la Inter-Cities Fairs (pia ilianza mwaka 1955 lakini haikutambuliwa na UEFA Shindani la tatu,Kombe la Washindi, lilianza mwaka 1960 na lilimezwa na kombe la UEFA mwaka 1999.

neg:
Kombe la Dunia la FIFA
Baada ya hatua za mwanzo za kugombea kushiriki katika mchuano huu, nchi 32 hushiriki katika mchuano ambao hufanyika katika nchi inayoandaa/zinazoandaa mashindano hayo.

neg:
Kombe la Mataifa ya Afrika
Afrika ya Kusini iliweza kuwa mwenyeji wa shindano la 20 la ANC mwaka wa 1996, na kushiriki katika shindano hili mara ya kwanza baada ya kupewa fursa ya kushiriki katika shindano hili walipoacha ubaguzi.Pia walikuwa wamejaribu mwaka wa 1994 lakini hawakufuzu. Idadi ya washiriki katika fainali iliongezeka hadi timu 16 ambazo ziligawanywa katika makundi manne. Hata hivyo, idadi halisi ya timu zilizocheza katika fainali mara ilikuwa15 tu kwani Nigeriailijiondoa katika shkindano hili dakika ya mwisho kwa sababu za siasa katika nchi yao. [11] Timu ya Bafana Bafana iliweza kushinda taji kwa mara ya kwanza kwa kuwalaza Tunisia. Nahodha wa Afrika Kusini Neil Tovey ndiye aliyekuwa mchezaji mzungu wa kwanza kuskika kile kikombe. [13]
Afika Kusini ingeweza kufika fainaliwa miaka miwili baadaye nchini Burkina Faso, lakini hawakuweza kutetea taji lao kwani, iliweza kunyakuwa ushindi kwa mara ya nne.

neg:
Timu ya Taifa ya Kandanda ya Brazil
Brazil ni timu ya taifa yenye mafanikio zaidi katika Kombe la aduni la FIFA, mashindano ya mpira wa miguu ya kimataifa, kuwa mshindi wa taji mara tano: 1958, 1962, 1970, 1994 na 2002. Brazil pia ina utendaji bora zaidi katika Kombe la Dunia, kwa kawaida na masharti kamili, na rekodi ya ushindi 73 katika mechi 109 zilicheza, tofauti ya lengo la 124, pointi 237, na hasara 18. [12] [13] Brazil ni timu ya kitaifa pekee ya kucheza kwenye matoleo yote ya Kombe la Dunia bila kutokuwepo na haja ya playoffs. pia ni timu ya kitaifa yenye mafanikio katika Kombe la Confederations ya FIFA yenye majina manne: 1997, 2005, 2009 na 2013.

neg:
Lucas Radebe
Mwaka wa 1996, alikuwa mwanachama wa timu ya Afrika Kusini ambayo ilishinda Kombe la Mataifa ya Afrika. Radebe pia alikuwa nahodha wa timu ya taifa ya kandanda ya Afrika Kusini (jina lao maarufu ni. Bafana Bafana) katika kombe la dunia la mwaka wa 1998 na pia kombe la dunia la mwaka wa 2002.

neg:
Afrika
Mwaka 2010 idadi ya wakazi wa nchi zote za Afrika ilipita bilioni 1. Ni kwamba idadi yao imeongezeka sana katika miaka 40 iliyopita, ikipiku zile za Ulaya na Amerika.

neg:
Kombe la Mataifa ya Afrika
Toleo la 2000 liliweza kufanyika Ghana na Nigeria, badala ya Zimbabwe kwa kuwa ilitoka sare ya 2-2 baada ya muda wa ziada katika fainali, Kamerun ilishinda Nigeria katika penalti. Mwaka wa 2002,timu ya Indomitable Lions ilipokea taji mara ya pili mfululizo kama Ghana ilivyofanya katika miaka ya 1960 baada ya Misri kufanya vivyo hivyo mwaka 1957 na 1959. Kupitia penalti, ya Kamerun ilishinda Senegal ambayo ilikuwa mara yao ya kwanza kucheza fainali, ambayo pia ilipata kushika nafasi katika Kombe la ulimwengu baadaye mwaka huo. Timu hizi mbili zilizofika fainali waliweza kutolewa katika robo fainali nchini Tunisia ambapo timu ya nchi hii ilipokea ubingwa baada ya kuchapa Moroko 2-1 katika fainali. Shindano la 2006 lilishindwa na, Misri ambayo ilikuwa nyumbani.Iliweza kuweka rekodi ya bara kwa kuwa washindi mara tano. Shindano la 2008 lilifanyika Ghana ambapo Misri waliweza kutetea ubingwa wao na kunenepesha rekodi na ushindi wa sita baada ya kuwalaza Kamerun 1-0 katika fainali.

neg:
Nacer Chadli
Chadli alicheza kimataifa kwa Morocco mwaka 2010, lakini alijiunga na Ubelgiji mwaka 2011. Amepata kofia zaidi ya 40 kwa Ubelgiji na aliwakilisha taifa kwenye Kombe la Dunia la FIFA mwaka 2014 na mwaka 2018.

neg:
FIFA kombe la shirikisho la Mabara 2009
FIFA kombe la shirikisho la Mabara 2009 lilikuwa kombe ka shirikisho, la mara ya nane na lilifanyika Afrika ya Kusini kuanzia 14 Juni - 28 Juni 2009 likifatia Kombe la Dunia la FIFA 2010. Droo ilifanyika tarehe 22 Novemba 2008 kwenye ukumbi wa Sandton Convention Centre mjini Johannesburg. Mechi ya ufunguzi ilichezwa katika uwanja wa Coca-cola park mjini Johannesburg. Brazili, ilishinda michuano hii ambapo walitetea kikombe ambacho walikinyakua tena mwaka 2005 kwa kuwafunga Marekani magoli 3-2 katika fainali.

neg:
Timu ya Taifa ya Kandanda ya Ufaransa
Ufaransa ilishinda Kombe la Confederations la FIFA mwaka 2001 na 2003 , na kufikia mwisho wa Kombe la Dunia la FIFA ya 2006, ambayo ilipoteza 5-3 kwa adhabu kwa Italia. Timu pia ilifikia mwisho wa UEFA Euro 2016, ambapo walipoteza 1-0 kwa Ureno kwa wakati mwingine. Ufaransa alishinda Kombe la Dunia ya 2018, kushinda Croatia 4-2 katika mechi ya mwisho tarehe 15 Julai 2018.

neg:
Kombe la Dunia la FIFA 2018
Jumla ya timu 32 zishiriki michuano ya Kombe la Dunia, ambapo 31 zilipatikana kwa njia ya kufuzu na Urusi iliingia kikanuni kama mwenyeji wa michuano. Katika timu 32 zilizoshiriki mwaka 2014, timu 20 zimefanikiwa kufuzu tena kwa mara nyingine katika mashindano ya waka 2018, hizi ni pamoja na Ujerumani mabingwa watetezi, Iceland na Panama zikiwa zimeshiriki kwa mara ya kwanza kabisa michuano hii.

neg:
Soka kwa ajili ya Urafiki
Tembo wa  Afrika

neg:
Aïssa Mandi
Mandi alicheza mechi yake ya kimataifa kwa Algeria mwezi Machi 2014. Alikuwa mwanachama wa timu ya Algeria katika Kombe la Dunia la FIFA la 2014 huko Brazil na 2015 Kombe la Mataifa ya Afrika yaliyofanyika huko Guinea ya Equatorial.

neg:
Afrika
Nchi kubwa ya Afrika ni Algeria na nchi ndogo ni funguvisiwa la Shelisheli katika Bahari Hindi. Nchi ndogo Afrika bara ni Gambia.

neg:
Mpira wa miguu
Shirikisho la Soka Duniana (FIFA) ndilo shirikisho kuu linalosimamia kandanda duniani. Wanachama wake ni mashirikisho ya kandanda ya nchi mbalimbali. Kufikia mwaka wa 2000, lilikuwa na wanachama 204 kutoka pembe zote za dunia. Shirikisho hili huandaa mashindano mbalimbali ya soka kama vile Kombe la Dunia la FIFA na pia huwatunuku wachezaji.

neg:
Michezo ya Afrika Nzima
Mtindo wa Olimpiki wa miaka minne haujakosa kufuatwa tangu, na michezo hii imepangwa Cairo, Harare, Johannesburg, na Lagos. Katika mwaka wa 2007, Algiers kwa mara nyingine tena ilikuwa mwenyeji wa michezo na kuwa ya kwanza kurudia uwenyeji wa michezo hii. Lusaka nchini Zambia imejiondoa (mnamo Desemba 2008) kama mwenyeji wa makala yajayo ya michezo hii mwaka wa 2011.

neg:
Fabrice Ondoa
Ondoa alicheza vizuri tangu mwaka 2014 akiwa na umri wa miaka 14 aliwakilisha Cameroon katika makombe mawili ya Afrika na kushinda mwaka 2017.

neg:
Soka kwa ajili ya Urafiki
Chini ya programu ya Soka kwa  Urafiki, Siku ya Kimataifa ya Soka kwa  Urafiki husherekewa tarehe 25 Aprili. Katika mapumziko haya iliadhimishwa kwa mara ya kwanza mwaka 2014 katika nchi 16. Katika siku hii, mechi za kirafiki, mobs flash, mbio ndefu, madarasa ya sanaa, maonyesho ya televisheni, vikao vya mafunzo ya wazi, nk. hufanyika. Watu zaidi ya 50,000 hushiriki katika maadhimisho hayo.

neg:
Mohamed Salah
Kama vile anayewakilisha timu ya kitaifa ya Misri tangu mwaka 2011, pia alishiriki katika Kombe la Dunia ya Umoja wa Mataifa ya U201 na Ulimwengu wa Olimpiki ya 2012. Alishinda Ligi Kuu ya Uswisi katika msimu wake wa kwanza na Basel, na alitoa tuzo ya Kale ya Afrika ya Mwaka Mpya mwaka 2012. Mwaka 2013, alipewa tuzo ya SAFP Golden Player kwa kuwa mchezaji bora zaidi katika Shindano la Ligi ya Uswisi.

neg:
Salomon Kalou
Ametajwa katika kikosi cha taifa cha Cote d'Ivoire mara kadhaa, Hata hivyo yeye alikataa kuiwakilisha timu hiyo hadi tarehe 6 Februari 2007 wakati alicheza mechi yake ya kwanza ambayo ilikuwa ya kirafiki dhidi ya Guinea, ambayo ”The Elephants”,kama timu hiyo ya Ivory Coast inavyojulikana, ilishinda 1-0. Pia aliiwakilisha timu ya Ivory Coast katika kombe la mataifa barani Afrika na alifunga bao muruwa dhidi ya Nigeria, ambao walitarajiwa kuishinda kombe hilo, katika mechi ya ufunguzi.

neg:
Umoja wa Afrika
Dhumuni kubwa la umoja huu ni kuunganisha nguvu za mataifa ya Afrika ili kuweza kutatua matatizo yanayokabili bara hili kama vile vita, njaa, Ukimwi, n.k.

neg:
Umoja wa Afrika
Umoja huu unaendeleza kazi za Umoja wa Muungano wa Afrika (kwa Kiingereza: Organisation of African Union - OAU) uliokuwepo 1963 hadi 2002.

neg:
Sergio Romero
Ameiwakilisha Argentina katika makombe mawili ya Dunia na katika mashindano matatu ya Copa América, kumalizika kwa Kombe la Dunia la FIFA la 2014, pia katika mashindano ya 2015 na 2016 ya Copa América alikuwa sehemu ya timu iliyoshinda dhahabu katika Olimpiki za 2008.

neg:
Michezo ya Afrika Nzima
Michezo ya Afrika Nzima (pia huitwa Michezo ya Afrika au Michezo ya Pan Afrika) ni tukio la michezo mbalimbali ya mataifa ya Afrika linalofanyika kila miaka minne, linaloandaliwa na Muungano wa Kamati za Kitaifa za Olimpiki za Afrika (ANOCA). Mataifa yote yanayoshiriki lazima yawe yanatoka katika bara la Afrika.

neg:
Kombe la Mataifa ya Afrika
Ule mpango wa timu 12, na tatu kila kundi kundi ulitumika tena miaka miwili baadaye, ambapo Tunisia iliyokuwa nyumbani iliwezwa kuondolewa katika shindano hili. Nigeria, ambayo ilifaulu katika Kombe la Dunia kwa mara ya kwanza katika historia, ilishinda shindano hili baada ya, kuchapa Zambia, ambayo mwaka kabla ilipatwa na msiba wa maafa ambapo wengi wa wachezaji wao waliaaga dunia katika ajali ya ndege wakielekea katika mchuano wa kufuzu katika kombe la dunia. Mchezaji wa mbele kutoka Nigeria , Rashidi Yekini, aliyekuwa akiongoza kwa mabao wa 1992 aliweza kuongoza tena kwa mabao matano mwaka huo.