query: Je Oslo ni mji mkubwa wa nchi gani?

pos:
Oslo
Oslo ni mji mkuu wa Norwei pia mji mkubwa nchini mwenye wakazi 590,041(1.403.268) 2010). Rundiko la mji lina wakazi zaidi ya milioni.

neg:
Osasco
Osasco ni a mji la Brazil katika jimbo la São Paulo takriban 16 km kutoka mji huu. Kuna wakati 718,646.

neg:
Göttingen
Mji wa Göttingen () ni mji mmojawapo wa Ujerumani. Uko upande wa Kusini-Mashariki wa jimbo la Saksonia ya chini (kwa Kijerumani: "Niedersachsen"), na tangu mwaka wa 1965 umehesabika kama mji mkubwa (au jiji) kwa vile umevuka idadi ya wakazi zaidi ya laki moja. Göttingen inajulikana hasa kwa chuo kikuu chake ambacho kimezinduliwa rasmi mwaka wa 1737.

neg:
Mji mkuu
Mji mkuu kwa kawaida ni mji wenye makao makuu ya serikali ya nchi fulani. Katika nchi nyingi mji huo ni pia mji mkubwa na muhimu zaidi kushinda miji mingine nchini. Huo ni sehemu yenye maendeleo makubwa sana katika nchi yoyote: ina kila huduma muhimu na miundombinu iliyo bora. Mfano: nchini Tanzania mji mkubwa ni Dar es Salaam, ingawa makao makuu ni Dodoma.

neg:
Oslo
Kumbukumbu za Norwei ziandai ya kwamba mji uliundwa na mfalme Harald III manmo mwaka 1048 lakini wataalamu wa akiolojia wamekuta makaburi ya kikristo yanayotangulia tarehe hii.

neg:
Jiografia ya Tanzania
Mji mkuu wa Tanzania ni jiji la Dodoma.

neg:
Trondheim
Trondheim (kisami cha kusini "Tråante") ni manispaa na mji wa Sør-Trøndelag, jimbo la Norwei. Mji una wakazi 168 988 (april 2009). Trondheim ni mji mkubwa wa tatu nchini Norwei.

neg:
Somalia
Mji mkuu na mji mkubwa zaidi ni Mogadishu (wakazi 2,120,000).

neg:
Stockholm
Stockholm (pia Stokolimi) ni mji mkuu wa Uswidi na pia mji mkubwa wa nchi hito wenye wakazi 864,324 (31 Desemba 2011) ambao pamoja na rundiko la mji ni watu milioni 1.3.

neg:
Kinshasa
Kinshasa imesawazishwa na Johannesburg kwa kuwa mji mkubwa wa pili katika Afrika kusini kwa Sahara na wa tatu kwa ukubwa katika bara zima baada ya Lagos na Cairo.

neg:
Brazil
Rio de Janeiro ilikuwa mji mkuu wa nchi hadi kuanzishwa kwa Brasilia. Imejulikana kote duniani kutokana na uzuri wa mazingira yake na sherehe ya Kanivali. Ina pia viwanda muhimu na ni kitovu cha utamaduni wa nchi.

neg:
Japani
Wajapani wengi hukalia sehemu ndogo ya 10% za nchi. Kuna miji kumi yenye wakazi zaidi ya milioni moja. Miji mikubwa ni Tokyo, Yokohama, Nagoya, Osaka, Kyoto, Kobe, Hiroshima, Fukuoka, Kitakyushu, Sendai na Sapporo.
Usafiri ndani ya Japani ni hasa kwa treni, mabasi na ndege. Treni ya Shinkansen visiwani Honshu na Kyushu ni kati ya treni zenye mkasi mkubwa duniani.

neg:
Dar es Salaam
Dar es Salaam ni jiji kubwa kuliko yote nchini Tanzania. Pia ni jina la mkoa wake. Dar es Salaam ni mji mkongwe na wenye watu wengi zaidi katika Jumuia ya Afrika Mashariki. Katika Tanzania ndio mji wenye vitega uchumi vingi na ndio mji unaoangaliwa na watu wengi.

neg:
Lagos
Lagos ni mji mkubwa wa Nigeria. Ilikuwa mji mkuu wa nchi hadi mwaka 1991.

neg:
Odense
Odense ni mji nchini Denmark. Idadi ya wakazi wake ni takriban 186,595.

neg:
Tromsø
Una wakazi 72,066 (2015), mbali ya wanafunzi wanaoishi huko wakati wa masomo tu.

neg:
Delhi
Delhi ni jiji kubwa na pia eneo maalumu katika Uhindi. Ndani yake iko mji mkuu wa Uhindi New Delhi. Eneo lake ni 1,484 km² na idadi ya wakazi hukadiriwa kuwa zaidi ya watu miloni 12.

neg:
Slovakia
Mji mkubwa na mji mkuu ni Bratislava.

neg:
Tromsø
Unahesabika kuwa mji ulioko kaskazini kuliko yote duniani, tukiacha ile yenye wakazi chini ya 50,000.

neg:
Ingolstadt
Ingolstadt (Kijerumani matamshi: [ɪŋɡɔl ˌ ʃtat]; ndani ya nchi [ɪŋl̩ʃtɔ ː d]) ni mji katika jimbo la Free State wa Bavaria, katika Shirikisho la Jamhuri ya Ujerumani. Hiyo iko kando ya benki ya Mto Danube, katika kituo cha Bavaria. Kama katika 31 Machi 2011, Ingolstadt alikuwa na wananchi 125,407. Ni sehemu ya Area Munich Metropolitan, ambayo ina jumla ya wakazi zaidi ya milioni 5.
Illuminati, Bavaria siri jamii, ilianzishwa mwaka Ingolstadt mwishoni mwa karne ya 18.
Ingolstadt ni kuweka katika Frankenstein riwaya na Mary Shelley, ambapo mwanasayansi Victor Frankenstein inajenga monster wake.
Ni tovuti ya makao makuu ya watengenezaji wa Ujerumani magari Audi, ulinzi ndege mtengenezaji Cassidian Air Systems (zamani EADS DS) na maduka ya elektroniki Media Markt na Saturn.
Ingolstadt Stesheni Kuu imekuwa kushikamana na Nuremberg na kiungo high-speed reli tangu Mei 2006. Ingolstadt pia ina pili abiria kituo cha saa Ingolstadt Nord.
Ingolstadt ni watani wa Luftwaffe Ace Josef Priller, na alikuwa kwa muda mrefu wa nyumbani wa sifa mbaya Kiholanzi vita uhalifu, Klaas Carel Faber, ambaye alikuwa kuwajibika kwa mauaji ya zaidi ya 22 wakati wa Vita ya Pili ya Dunia. Kabla ya kifo chake mwaka 2012, [2] alikuwa vita wengi walitaka jinai duniani kote
Kufunika eneo la miji ya 133.35 km2 (51.49 sq mi), Ingolstadt kijiografia Bavaria ya nne kwa ukubwa mji baada ya Munich, Nuremberg na Augsburg. Katika hatua yake ya mji mkubwa ni juu ya 18 km (11 mi) kutoka mashariki na magharibi na kutoka kaskazini na kusini juu ya 15 km (9 mi). mipaka ya mji ina urefu wa kilomita 70 (43 mi).
mipaka ya mji ni karibu kilomita 14 (9 mi) mbali na kituo cha kijiografia wa Bavaria katika Kipfenberg. mji wa zamani ni takriban 374 mita juu ya usawa wa bahari na hatua ya juu, ziko katika wilaya ya Pettenhofen, ni 410.87 km (255.30 mi). kumweka chini ya ushabiki Schutter na Danube ni saa 362 m (1188 ft) juu ya usawa wa bahari. Ingolstadt anatumia za Ulaya ya Kati kama katika Ujerumani; wastani wa muda bakia ni 14 dakika.
mji ni kupanua katika benki ya kaskazini na kusini ya Danube katika bakuli pana gorofa. Bonde Ingolstadt mipaka ya vilima Jura, iko kusini na ni kaskazini ya Donau-Isar-Hügelland. Katika kusini magharibi ni Donaumoos wakati katika mashariki misitu ya tambarare ya Danube kufikia katika maeneo ya mijini. Ni ya pili kwa ukubwa ngumu mafuriko ya Danube. Sandrach, aliyekuwa Southern kuu tawi la Danube, sehemu hutengeneza Kusini mwa mji wa mpakani. Katika kaskazini, Schutter unapita kutoka magharibi kufikia Danube karibu na Altstadt.

neg:
Kopenhagen
Kopenhagen (Kidenmark: "København" = "Bandari ya wafanya biashara") ni mji mkuu wa Denmark pia mji mkubwa wa nchi na kitovu cha utawala, uchumi na utamaduni.

neg:
Kampala
Kampala ni mji mkubwa wa Uganda ikiwa na wakazi 1,208,544 (2002).

neg:
Stockholms län
Stockholms län (kwa Kiswahili: Wilaya ya Stockholm) ni kati ya wilaya 21 za Uswidi. Makao makuu yako Stockholm.

neg:
Celio
Celio ni kilima maarufu katikati ya Roma, mji mkuu wa Italia.

neg:
Historia ya Denmark
Mwaka 1397 malkia Margarete I aliolewa na mfalme wa Norway. Baada ya kifo cha mumewe alitawala nchi zote mbili na baadaye pia Uswidi. Mwaka 1397 wawakilishi wa falme tatu zilikutana katika mji wa Kalmar (Uswidi ya kusini) na kuelewana juu ya "Umoja wa Kalmar" yaliyounganisha nchi zote za Skandinavia chini ya mfalme wa Denmark ilhali kila nchi iliendelea kujitawala. Wakati ule Ufini (Finland) ilikuwa chini ya Uswidi. Iceland na Visiwa vya Faroe ziliingia pia kwa sababu zilikuwa chini ya Norway wakati ule.

neg:
Tallinn
Tallinn ni mji mkuu na pia mji mkubwa wa Estonia mwenye wakazi 410,000. Iko mwambaoni wa Ghuba ya Ufini ya Baltiki na bandari yake ni bandari kuu ya nchi.

neg:
Paris
Paris (Kifaransa: ) ndiyo mji mkuu na mji mkubwa wa Ufaransa.

neg:
Historia ya Uturuki
Mji wake mkuu ulikuwa Konstantinopoli (leo: Istanbul) na mtawala wake mkuu alikuwa Sultani wa Waosmani. Imani rasmi ya milki ilikuwa Uislamu hata kama katika maeneo mengi idadi kubwa ya wakazi walikuwa Wakristo.

neg:
Helsinki
Helsinki, (Helsingfors "Kiswidi") ni mji mkuu wa Ufini na pia mji mkubwa nchini. Idadi ya wakazi ni manmo 610 601(2013)na kuna jumla la milioni moja katika rundiko la mji.
Helsinki iko kwenye mwambao wa Ghuba ya Ufini ya Baltiki.

neg:
Uppsala
Uppsala ni mji kubwa nchini Uswidi. Ni mji mkubwa wa nne katika nchi wa Uswidi. Kuna wakazi 144,839 (mwaka 2008). Kuna pia Chuo Kikuu cha Uppsala.

neg:
New Delhi
New Delhi (yaani Delhi Mpya; kwa Kihindi: |नई दिल्ली, kwa Kiurdu: نئی دلی) ni mji mkuu wa Uhindi na kitovu cha jiji kubwa la Delhi. Pamoja na Delhi yote kuna wakazi zaidi ya milioni kumi.

neg:
Casablanca
Casablanca (Kihispania "nyumba nyeupe","tamka kasablanka", ar.| "ad-Dār al-Bayḍā’") ni mji mkubwa zaidi nchini Moroko. Ni mji wa bandari uliopo kwenye magharibi ya nchi mwambaoni wa Bahari Atlantiki. Pia ni mju mkubwa kabisa wa nchi za Maghrib na kati ya miji muhimu zaidi kwenye bara la Afrika.

neg:
Jiji
Nchini Tanzania ni Dar es Salaam pamoja na Arusha, Dodoma, Mbeya, Mwanza na Tanga, inayoitwa "jiji"; nchini Kenya ni Nairobi pamoja na Mombasa na Kisumu. Kati ya miji hiyo ni Nairobi na Dar es Salaam pekee yenye wakazi zaidi ya milioni mbili.

neg:
Uingereza
Kati ya miji mikubwa ya Uingereza ni: London, Manchester, Birmingham, Leeds, Sheffield, Bradford na Liverpool.

neg:
Bara Arabu
Ama mji mkuu wa Oman ni Maskat, lakini kuna miji mengine mashuhuri yenye tarehe kubwa kama Salala, Sohari, Nizwa na Rustaq.

neg:
Nairobi
Nairobi imeibuka kuwa mojawapo kati ya miji mikubwa katika bara la Afrika. Mashirika mengi makubwa duniani yamefungua ofisi zao zinazoshuhudia eneo la Afrika ya Mashariki na Afrika ya Kati. Mojawapo ya mashirika haya ni ofisi za tawi la Umoja wa Mataifa (United Nations), UNEP. Kunazo pia ofisi za mabalozi wa nchi mbalimbali duniani.

neg:
Afrika Kusini
Mji mkubwa ni Johannesburg. Majukumu ya mji mkuu yamegawiwa kati ya miji mitatu: Cape Town ni makao ya Bunge, Pretoria ni makao ya Serikali na Bloemfontein ni makao ya Mahakama Kuu.

neg:
Oklahoma
Oklahoma ni jimbo la kujitawala la Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani. Mji mkuu na mji mkubwa wa jimbo ni Oklahoma City. Imepakana na Kansas, Missouri, Arkansas, Texas, New Mexico (Meksiko Mpya) na Colorado. Idadi ya wakzi wa jimbo lote hufikia watu 3,617,316 wanaokalia eneo la 181,195 km² ambalo ni hasa milima na jangwa.

neg:
Aust-Agder
Aust-Agder ni moja kati ya Majimbo ya Norwei "(fylke)". Imepakana na Telemark, Rogaland, na Vest-Agder. Kunako mwaka wa 2002, kulikuwa na wakazi takriban 102,945, ambayo ni 2.2% ya jumla ya idadi ya wakazi wa nchini Norwei. Ni kweli ina kilomita za mraba zupatazo 9,212 (3,557 sq mi). Kitovu cha utawala wa jimboni hapa ni mjini Arendal.

neg:
Oppland
Oppland ukubwa wake unamujumuisha miji ya Lillehammer, Gjøvik, Otta na Fagernes, na milima miwili mirefu sana ya Norwei, ambayo ni Glittertind na Galdhøpiggen.

neg:
Catalonia
Mji mkuu na mkubwa zaidi ni Barcelona, manispaa ya pili ya Hispania na msingi wa eneo la mijini saba zaidi katika Umoja wa Ulaya.

neg:
Hordaland
Hordaland ni moja kati ya Majimbo ya Norwei. Jimbo hili limepakana na Sogn og Fjordane, Buskerud, Telemark na Rogaland. Hordaland ni jimbo la tatu kwa ukubwa baada ya Akershus na Oslo kw idadi ya wakazi. Ngazi ya utawala ya mjini jimboni hapa ipo mjini Bergen. Kabla ya 1972, jiji la Bergen lilikuwa na jimbo lake lenyewe mbali na Hordaland.

neg:
Brazil
Jiji kubwa ni São Paulo linalofikia (pamoja na mitaa ya jirani) kwenye idadi ya wakazi milioni 20.5.

neg:
Ordu
Ordu ni jina la kutaja mji na bandari uliopo katika pwani ya Bahari Nyeusi huko nchini Uturuki. Huu ndiyo mji mkuu wa Jimbo la Ordu. Kiasili jina linamaa ya "jeshi" kwa Kituruki (lakini limetokana na Kiingereza cha kisasa yaani "horde"). Mji una wakazi takriban 136,000, kwa mujibu wa sensa walioifanya katika mwaka wa 2008. Mji upo m 5 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Ulaya
9. Uholanzi: Idadi ya wakazi ni ya 2004; Amsterdam ni Mji Mkuu lakini Den Haag ni makao makuuy a serikali.

neg:
Rio de Janeiro
Ilikuwa mji mkuu wa nchi hadi tarehe 21 Aprili 1960. Leo ni mji mkuu wa jimbo la shirikisho la Rio de Janeiro. Mwaka 2000 rundiko la jiji lilikuwa na wakazi 5,473,909.
Rio de Janeiro ni jiji la Brazil linalojulikana zaidi kote duniani. Ni kitovu cha utalii na cha utamaduni. Kanivali yake inavuta wageni wengi kila mwaka. Mlima wa Corcovado unabeba "Sanamu ya Mwokozi" ambayo ni sanamu kubwa ya Yesu yenye kimo cha mita 30.

neg:
Ohio
Mji mkuu pia mji mkubwa jimboni ni Columbus. Miji mingine mikubwa ni Cleveland, Cincinnati na Dayton.

neg:
Jimbo la São Paulo
São Paulo ni jina la kutaja jimbo huko nchini Brazil. Hili ndiyo jimbo kubwa kupita majimbo yote na ndiyo jimbo pekee lenye viwanda vingi na kukuza uchumi wa Brazil. Mji mkuu wake ni São Paulo.

neg:
Uturuki
Mji mkubwa ni Istanbul ulioitwa zamani Konstantinopoli na zamani zaidi Bizanti: ulikuwa mji mkuu wa Dola la Uturuki hadi mwaka 1923.

neg:
Oppland
Kuna majumba ya makumbusho kadhaa na vivutio vingine vilivyopo mjini Oppland na utalii ni pato muhimu sana kwa uchumi, Valdres na Gudbrandsdal huwa miongoni mwa vivutio mashuhuri sana. Gudbrandsdal imezunguka mto Gudbrandsdalslågen, na ina vijiji kama vile Øyer, Dovre na Dombås. Valdres inajumuisha eneo linaloanzia kutoka Jotunheimen hadi Bagn katika mto Begna. Ni sehemu mashuhuri sana kwa mchezo wa skiing na michezo mingine ya kipindi cha baridi. Mahali ambapo kuna wakazi wengi katika jimbo hili ni Beitostølen na Fagernes.

neg:
London
London ni mji mkuu wa Uingereza na mji mkubwa wa nchi hii wenye wakazi milioni 7.5. Kwenye rundiko la mji idadi ya watu ni karibu milioni 14.

neg:
Konstantinopoli
Baada ya kutwaliwa na Waturuki Waosmani ulikuwa mji mkuu wa milki ya Osmani hadi 1922.

neg:
Jönköping
Jönköping ni mji nchini Uswidi. Ni mji mkubwa wa tisa katika nchi wa Uswidi. Jönköping ni mji mkuu wa mkoa ya Småland. Kuna wakazi 125,154 (mwaka 2005).

neg:
Akershus
Akershus ni moja kati ya jimbo huko nchini Norwei. Limepakana na baadhi ya majimbo mengine kama vile Hedmark, Oppland, Buskerud, Oslo na Østfold. Pia ina mpaka mfupi uliokaribiana na mpaka wa nchi ya Sweden (Värmland). Akershus ni jimbo la pili kwa ukubwa na idadi ya wakazi baada ya Oslo, likiwa na zaidi ya wakazi nusu milioni. Jimbo limepewa jina kufuatana na Ngome ya Akershus. Ngazi ya utawala ya jimboni hapa ipo mjini Oslo, ambapo si moja ya sehemu ya jimbo hili.

neg:
Dar es Salaam
Ni mji mkuu wa kibiashara wa Tanzania wakati Dodoma ni mji mkuu wa Tanzania (kinadharia tangu mwaka 1973). Mpango wa kuhamishia serikali mjini Dodoma unaendelea kwa kasi chini ya rais John Magufuli, japokuwa bado ofisi kadhaa za serikali, ikiwa ni pamoja na Ikulu, zipo Dar es Saalaam.

neg:
Dodoma (mji)
Dodoma ni mji mkuu wa Tanzania na pia ni Jiji.

neg:
Den Haag
Hali halisi Den Haag ina nafasi na wajibu nyingi za mji mkuu hata kama cheo hiki kimetengwa kwa Amsterdam. Lakini Den Haag ni makao ya serikali, makao ya bunge, makao ya mahakama kuu pia makao ya mfalme au malkia tangu 1831. Balozi zote za nje ziko hapa pia.

neg:
Istanbul
Mji huu umebadilishiwa jina mara kadhaa katika historia yake ya zaidi ya miaka 2,600. Awali jiji hilo liliundwa na Wagiriki mnamo mwaka 660 KK kwa jina la Bizanti. Mnamo mwaka 330 BK Kaisari Konstantino Mkuu aliufanya kuwa mji mkuu wa Dola la Roma akaupanua ukajulikana kama Konstantinopoli (yaani mji wa Konstantino).

neg:
Magharibi mwa Norwei
Magharibi mwa Norwei () ni kanda iliyopo katika pwani ya bahari ya Atlantiki huko mjini kusini mwa nchi ya Norwei. Kanda ina-jumlisha baadhi ya majimbo kama vile Rogaland, Hordaland, Sogn og Fjordane, na Møre og Romsdal na kanda ina wakazi wapatao milioni 1.3. Mji mkubwa kabisa katika kanda hii ni Bergen, wa pili kwa ukubwa ni Stavanger. Agder, Vest-Telemark, Hallingdal, Valdres na sehemu za kaskazini mwa Gudbrandsdal zilikuwa katika jimbo hili wakati wa kupanga Magharibi mwa Norwei.

neg:
Nigeria
Mji mkubwa zaidi ni Lagos (mji mkuu wa zamani) ukiwa na wakazi 15,000,000. Kati ya miji mingine kuna Abuja, Kano, Ibadan, Oshogbo, Ilorin, Abeokuta, Ogbomosho na Port Harcourt.

neg:
Tallinn
Tangu 1918 Tallinn imekuwa mji mkuu wa Estonia huria.

neg:
Montevideo
Montevideo ni mji mkuu wa Uruguay na mji mkubwa nchini. Uko kwenye mdomo mpana wa mto Rio de la Plata. Karibu nusu ya watu wote wa Uruguay hukaa jijini; milioni 1.35 mjini penyewe na milioni 1.8 katika rundiko la jiji.

neg:
Saksonia-Anhalt
Miji mikubwa ni pamoja na Magdeburg, Halle (Saale) na Dessau.

neg:
Historia ya Nairobi
Mwaka 1963 ikawa mji mkuu wa nchi huru ya Kenya ikaendelea kukua haraka hadi leo ambapo ni kama ya majiji makubwa zaidi duniani.

neg:
Linköping
Linköping ni mji kubwa nchini Uswidi. Ni mji mkubwa wa tano katika nchi wa Uswidi. Kuna wakazi 97,428 (mwaka 2005). Kuna pia Chuo Kikuu cha Linköping. Iko kando ya Ziwa Roxen na Mfereji wa Göta .

neg:
Norrköping
Norrköping ni mji kubwa nchini Uswidi. Ni mji mkubwa wa kumi katika nchi wa Uswidi. Kuna wakazi 83,561 (mwaka 2005). Iko kando ya Mto Motala. Kuna bendi simfoni, uwanja wa ndege na tawi la Chuo Kikuu cha Linköping

neg:
Kanda ya Bahari Nyeusi
Miji mikubwa zaidi ya kanda hii ni Trabzon na Samsun.

neg:
Moscow
Moscow (Kirusi: Москва - Moskva) ni mji mkuu wa Urusi. Ina wakazi milioni 10.5 na hivyo ni mji mkubwa wa Ulaya.

neg:
Finnmark
Lipo mjini Kaskazinisana mwa bara la Ulaya, ambapo Norwei inahemea upande wa mashariki, Finnmark daima imekuwa eneo ambapo mashariki yanakutana na magharibi, kiutamaduni na vilevile kiasili na kijiografia. Vardø, manispaa iliyopo mjini mashariki mwa jimbo, lipo mashariki ya mbali zaidi kuliko St. Petersburg na Istanbul.
Kwa sasa, kuna takriban manispaa 19 katika Finnmark.

neg:
New York
New York (Kiing.: "New York City") ni jiji kubwa kabisa Marekani na kati ya miji mikubwa duniani. Iko kwenye pwani la kaskazini-mashariki ya Marekani katika jimbo la New York.

neg:
Muziki wa Angola
Mji mkuu wa Angola ni Luanda ambao una sampuli tofauti tofauti za midundo ikiwemo merengwe, kilapanda na semba, ya mwisho ikiwa mwondoko ambao unashirikisha Roots na Samba ya Brazil zikiwekwa pamoja. Katika pwani ya Luanda pia kuna nji wa Ilha do Cabo, ambao umetawalwa na muziki unaotumia vyombo vya accordion na harmonica. Mwondoko unaitwa rebita.

neg:
Rogaland
Rogaland ni moja kati ya Majimbo ya Norwei. Jimbo lipo Kaskazini mwa Norwei, likikwa limepakana na baadhi ya mjimbo mengine kama vile Hordaland, Telemark, Aust-Agder na Vest-Agder. Jimboni hapa ni mahali pa kuu pa viwanda vya mafuta ya petroli, na kwa maana hiyo, Rogaland ina idadi ndogo mno ya ukosefu wa ajira kuliko jimbo lolote lile nchini Norwei, 1.1%. Rogaland ina idadi ya vifo vya watoto ipatayo asilimia 2.18 kwa kila mama, ambayo ni kiwango cha juu sana kwa nchini humo, na moja kati ya idadi kubwa mno katika Ulaya.

neg:
Hargeisa
Hargeisa ilikuwa kituo cha kijeshi cha Waosmani na Wamisri walipotawala Somalia ya Kaskazini. Tangu 1884 Waingereza walichukua nafasi ya Misri. Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia 1940 Italia ilivamia Hargeisa pamoja na Somalia ya Kiingereza kutoka Ethiopia. Baada ya kuwafukuza Waitalia 1941 Waingereza walihamisha mji mkuu wa koloni kutoka Berbera kwenda Hargeisa. 1960 Hargeisa ilikuwa mji wa Somalia mpya baada ya maungano ya Somaliland na Somalia katika Kusini.

neg:
Kigali
Kigali ni mji mkuu wa Rwanda na pia mji mkubwa kuliko mingine yote nchini.

neg:
Florida
Mji mkuu wa jimbo ni Tallahassee, na Jacksonville ni mji mkubwa jimboni. Miji mingine mikubwa ni Tampa, Orlando na Miami. Orlando kuna maonyesho mashuhuri wa Disney Land. Florida ni pia mahali ambako makombora na vyombo vya angani vya Marekani hurushwa kwenye uwanja wa Cape Canaveral unaoitwa pia "Kituo cha Angani cha Kennnedy".

neg:
Mkondo wa Ghuba
Tabianchi ya Ulaya inaruhusu kustawi kwa mazao ya kutosha kulisha watu wengi - wakati huohuo maeneo ya Kanada katika latitudo ileile hazina watu kutokana na vipindi virefu vya baridi na muda mfupi wa kustawi wa uoto. Katika Kanada kwenye latitudo ya 60 hakuna miti tena kwa sababu ya kipindi kirefu cha baridi - kumbe Ulaya miji mikubwa kama Sankt Petersburg, Helsinki, Stockholm na Oslo iko kwenye latitudo ileile.

neg:
Uhindi
Mji mkuu ni New Delhi, lakini mji mkubwa zaidi ni Mumbai.

neg:
Norwegian
Norwegian ("Norwegian Air Shuttle") ni shirika kuu la ndege la Norwei. Lina makao makuu mjini Fornebu. Norwegian inasafiri katika miji 153 kote duniani.

neg:
Roma (maana)
Roma (pia: Rumi) ni jina linalotumika kwa mji wa Roma (mji mkuu wa Italia), ama kwa dola la Roma lililokuwa kwa karne kadhaa kabla na baada ya Kristo dola kubwa kuliko zote duniani, tena kwa Kanisa la Roma ambalo ni kiini cha Kanisa Katoliki lote. Lilikuwa pia jina la mungu wa kike katika dini ya Roma ya Kale.

neg:
Iydu
Ofisi kuu za IYDU zinapatikana katika mji wa Oslo, kule Norway.

neg:
Milki ya Osmani
Mwaka 1453 Waosmani walitwaa mji wa Konstantinopoli na kumaliza Milki ya Bizanti wakifanya mji kuwa mji mkuu wao.
Katika karne ya 16 Waosmani waliendelea kupanua milki yao kwenye Balkani upande wa Ulaya, Kaukazi, Mesopotamia upande wa Asia na katika Afrika ya Kaskazini.

neg:
Denmark
Kumbuka kwamba orodha hii inahusu Denmark tu kama nchi, si Visiwa vya Faroe na Greenland. Mlima mrefu wa ufalme mzima ni Gunnbjørn, Greenland, m 3,700 juu ya UB.

neg:
Mongolia
Miji mikubwa ni mji mkuu Ulaanbaatar (Улаанбаатар) (takriban wakazi milioni moja - zaidi ya theluthi ya watu wote wa taifa), halafu Erdenet (wakazi 79,649), Darchan (72,386) na Choibalsan (44,367).

neg:
Rasi ya Skandinavia
Hali ya hewa ni baridi kwa jumla; sehemu za kaskazini ziko ndani ya duara ya Aktiki. Katika kusini baridi inapoa na Uswidi kusini hali ya hewa inafaa kwa kilimo. Hata miji mikubwa, kama vile Stockholm na Gothenburg za Uswidi halafu Oslo ya Norwei, iko yote kusini mwa rasi.

neg:
Luanda
Luanda (kirefu: "São Paulo de Luanda": pia "Loanda") ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Angola ikiwa na wakazi 2,487,484 (katika rundu la jiji 7,805,000) wanaongezeka haraka kutoka ndani na nje ya nchi na ya bara la Afrika.

neg:
Reykjavík
Reykjavík "(tamka: reykyavik)" ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Iceland mwenye wakazi 113,387. Ni mjii mkuu wa dunia ulio kaskazini zaidi kushinda miji mikuu ya nchi zote huria.

neg:
Bogota
Bogota au kwa jina kamili Santa Fe de Bogotá ni mji mkuu wa Kolombia pia mji mkubwa wa nchi mwenye wakazi milioni saba takriban.

neg:
Sofia
Sofia (Kibulgaria: София) ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Bulgaria mwenye wakazi 1,246,791.

neg:
Ontario
Mji mkuu ni Toronto ambayo pia ni mji mkubwa wa Kanada.

neg:
Aalborg
Aalborg ni mji nchini Denmark. Idadi ya wakazi wake ni takriban 193,529.

neg:
Istanbul
Istanbul (kwa Kituruki unatajwa İstanbul) ni mji mkubwa zaidi katika nchi ya Uturuki, ukiwa na wakazi wanaokadiriwa kuwa kati ya milioni 11 na milioni 15, ambao wanaufanya kuwa miongoni mwa miji mikubwa ya dunia. Huu ndio mji mkuu wa Mkoa wa İstanbul.

neg:
Brazil
Mji mkuu ni Brasilia, uliopangwa na kujengwa kati ya 1957 na 1960. Mji mkubwa ni Sao Paulo.

neg:
Ottawa
Ottawa ni mji mkubwa wa nne katika Kanada.
Wakazi walio wengi hutumia Kiingereza lakini takriban theluji moja ni wasemaji wa Kifaransa kama lugha ya kwanza.

neg:
Yoshkar-Ola
Yoshkar-Ola (Kirusi: Йошкар-Ола) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 243.536. Iko katika mkoa wa Mari El.

neg:
Saksonia Chini
Miji mikubwa ni pamoja na Hannover, Braunschweig, Göttingen, Oldenburg na Wolfsburg.

neg:
Colombo
Colombo ni mji mkubwa wa Sri Lanka wenye wakazi 647,100 (2001). Ilikuwa mji mkuu wa nchi hii tangu mwaka 1814 mpaka mwaka 1978.

neg:
Reykjavík
Leo hii ni mji wa kisasa kabisa na kitovu cha uchumi, utamaduni na siasa wa Isilandi.


query: Satelaiti iliwekwa angani kwa njia ipi?

pos:
Satelaiti
Dunia inazungukwa na maelfu ya satelaiti ambazo ni vifaa au vyombo vilivyorushwa katika anga la nje kwa njia ya roketi na kuzunguka Dunia kwa obiti mbalimbali. Satelaiti hizi zinatekeleza kazi za kisayansi, za kibiashara na za kijeshi.

neg:
Kipimaanga
Tofauti na satelaiti, haizunguki Dunia bali inafuata njia iliyopangwa nje ya uga wa graviti ya Dunia..

neg:
Samani
Kwa maana nyingine, samani au fanicha ni kama viti vilivyopo ndani ya nyumba na watu wanaweza kutumuia kwa kukalia, kulalia na vinginevyo vinavyotumiwa kwa kuwekea vitu vidogo kama nguo au vikombe. Fanicha huundwa kwa kutumia mbao, vipande vya mbao, ngozi, gundi au parafujo (yaani screws) n.k.

neg:
Chombo cha angani
Chombo cha angani cha kwanza kilikuwa Sputnik 1 kilichorushwa na Umoja wa Kisovyeti mwaka 1957 na kuzunguka dunia kwa miezi 3. Kilifuatwa na chombo cha Marekani "Explorer 1" mwaka 1958.

neg:
Darubini ya angani
Darubini ya angani (ing. "Space observatory" au "space telescope") ni kifaa hasa darubini kilichorushwa katika anga la nje kwa kusudi la kuangalia na kupima violwa vya mbali kama vile nyota, sayari, galaksi na magimba mengine. Faida yake ni ya kwamba inaweza kuchungulia violwa hivi nje ya angahewa ya Dunia. Angahewa ni kama chujio inayozuia sehemu za spektra ya mawimbi ya sumakuumeme pia huwa na mwendo ndani yake unaoleta machafuko wa namna ya kuona nyota. Kwa hiyo darubini za angani zinaweza kuleta matokeo mazuri zaidi kushinda vifaa kwenye paoneaanga duniani.

neg:
Upelelezi (Jiografia)
Upelelezi ni tendo la kufanya ziara kwa nia ya kugundua au kujifunza kuhusu kitu au mahali. Kwa mfano, upelelezi wa anga la nje unafanywa kwa kutuma binadamu na roboti katika huko ili wakusanye habari zaidi kuhusu ulimwengu na mifumo ya sayari.

neg:
Ikweta ya anga
Ikweta ya anga "()" ni mstari wa kudhaniwa kwenye anga unaotumiwa katika astronomia. Ni duara kubwa kwenye tufe la anga iliyopo juu ya ikweta ya Dunia. Ni kama pacha ya ikweta ya Dunia angani.

neg:
Ukuta wa Berlin
Mwaka 1948/49 Wasovyeti walijaribu kuondoa nchi za magharibi katika Berlin kwa kuzuia umeme, maji na usafirishaji wa vyakula na bidhaa kwa jumla kuingia Berlin Magharibi. Nchi za magharibi walilisha wakazi wa mji kwa njia ya ndege ("daraja la angani") hadi Wasovyeti walipoondoa vizuizi.

neg:
Wimbiredio
Sawa na mawimbi yote ya sumakuumeme zinatembea kwa kasi ya nuru. WImbiredio hutokea kiasili kutokana na radi, au mnururisho wa nyota. Tabia ya nyota kutoa mnururisho huu inatumiwa na astronomia kwenye vituo vya pekee ambako antena kubwa zinakusanya wimbiredio kutoka anga la ulimwengu.

neg:
Bodi ya saketi iliyochapishwa
Baadaye transista na vifaa vingine vinawekwa kwenye nafasi zilizoandaliwa na kufungwa kwa njia ya kulehemu (soldering). Zamani bodi ilikuwa na mashimo kwa kuweka vifaa, siku hizi teknolojia hii inatumiwa kwa vifaa vikubwa tu au kama ni bodi chache tu zinazotengenezwa. Siku hizi vifaa vinafungwa juu ya bodi tu na hii inapunguza ukubwa kwa bodi. Kazi hii inatekelezwa kwa jumla hasa kwa mashine maana vifaa vimekuwa vidogo mno.

neg:
Televisheni ya Taifa ya Tanzania
Zamani ilikuwa ikipatikana kwa Tanzania tu, lakini kwa sasa wamepanusha huduma ya urushaji wa matangazo yao na kuiwezesha kupatikani karibuni Afrika nzima. Na vilevile matangazo yao yanapatikana kwa Satelite.

neg:
Habari
Leo hii, neno "Mchipuko wa habari" limekuwa muhimu kwani huduma za matangazo na habari za amari (cable news) hutumia teknolojia ya satellite kuleta matukio ya sasa moja kwa moja majumbani mwa watumizi wa huduma hii. Matukio ambayo yalikuwa yanachukua masaa au siku kuwa maarifa ya kawaida katika miji au katika mataifa yanaletwa moja kwa moja kupitia redio, televisheni, simu kiini, na intaneti.

neg:
Dabarani
Dabarani ilijulikana kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. . Walipokea jina hili kutoka kwa Waarabu wanaosema الدبران "al-dabaran" ambalo linamaanisha “anayefuata” kwa sababu inafuata nyota za Kilimia katika mwendo wa anga.
Kwa matumizi ya kimataifa Umoja wa Kimataifa wa Astronomia ulifuata desturi ya Kiarabu na kuorodhesha nyot hii kwa jina la "Aldebaran".

neg:
Saidi (nyota)
Kwa matumizi ya kimataifa Umoja wa Kimataifa wa Astronomia ulikubali jina la Kiarabu kwa tahajia ya Kijerumani jinsi ilivyokuwa kawaida katika Ulaya na kuorodhesha nyota kwa jina la "Scheat" .

neg:
Upepo jua
Wakati wa kutuma vyomboanga kwa sayari nyingine athari hii imetazamwa pia. Ni lazima kusahihisha makadirio kwa ajili ya njia za vyomboanga maana vingeweza kukosa shabaha kama sayari ya Mrihi (Mars) kwa maelfu ya kilomita kutokana na kusukumwa na upepo wa jua. Kuna pia sharti la kukadiria athari ya upepo wa jua kwa uthabiti wa vyomboanga vinavyosafiri kwa umbali mkubwa.

neg:
Kituo cha Anga cha Kimataifa
Kwa sasa imepangwa kutumia kituo hadi mwaka 2024. Imepangwa kuangusha kituo duniani kwa kulenga kwenye maeneo ya kusini ya Bahari ya Pasifiki. Kuna uwezekano kutumia vyombo vya anga vinavyosukuma kituo kuelekea panapotakiwa.

neg:
Roketi
Roketi hutumiwa kama silaha ya kijeshi, kama alama kiashiria katika hali ya dharura, fataki na kwa usafiri wa anga ya nje.

neg:
Kasi ya nuru
Tangu safari ya kwanza ya watu kufika juu ya mwezi chini ya Mradi wa Apollo wa NASA tabia ya nuru kuwa na kasi ilionekana kwa watazamaji wote. Kila safari kituo cha NASA katika mji wa Houston iliwaita wanaanga kwa redio: jibu lilichukua sekunde kadhaa hadi kufika kutokana na umbali wa kilomita lakhi tatu kati ya dunia na mwezi, hivyo mazungumzo yaliendelea kwa vituo vya kusubiri hadi sauti ilipofika na kurudi.

neg:
Asteroidi
Asteroidi zinazovumbuliwa na wanaastronomia hupokea jina linaloweza kupendekezwa na mvumbuzi wake pamoja na namba mbele ya jina hili. Asteroidi ya kwanza iliyogunduliwa ilikuwa Ceres. Namba zinatolewa mfululizo na zinaonyesha nafasi yake katika historia ya uvumbuzi wa asteroidi. Leo hii takriban lakhi 2.5 zimepewa majina ya aina hii kati ya lakhi saba na nusu zinazojulikana.

neg:
Sekunde ya tao
Kipimo cha kawaida cha umbali katika astronomia (pamoja na kizio astronomia na mwaka wa nuru) ni parsek inayofafanuliwa kuwa umbali kati ya Jua na gimba la angani linaoonekana kwa pembe la paralaksi la sekunde moja ya tao (1 arcsecond).

neg:
Johannes Hevelius
Baada ya kurudi aliendesha biashara ya bia ya familia yake na kujenga kituo cha kutazama nyota juu ya nyumba yake mjini Danzig. Vifaa vya upimaji vya nyota alivitengeneza mwenyewe. Alinoa lenzi kwa mkono wake na kutengeneza darubini. Lakini alisisitiza kufanya vipimo vya nyota bila matumizi ya darubini kwa sababu alikuwa na mashaka juu ya ubora wa lenzi zilizopatikana

neg:
Sahani
Sahani ni chombo cha nyumbani chenye umbo la duara, kilichotengenezwa kwa udongo wa kauri, bati au chuma kinachotumiwa hasa kuwekea vyakula.

neg:
North American X-15
X-15 ilikuwa msingi wa utafiti wa dhana kutoka kwa Walter Dornberger kwa Kamati ya Taifa ya Ushauri wa Aeronautics (NACA) kwa ndege ya utafiti wa hypersonic.Maombi ya pendekezo (RFPs) yalichapishwa tarehe 30 Desemba 1954 kwa airframe na tarehe 4 Februari 1955 injini ya roketi. X-15 ilijengwa na wazalishaji wawili: Anga la Amerika ya Kaskazini ilikuwa mkataba wa hewa katika Novemba 1955, na Reaction Motors alipewa mkataba wa kujenga injini mwaka wa 1956.

neg:
Batiya (kundinyota)
Katika mitholojia ya Kigiriki kuna hadithi ya mungu Apollo aliyemtuma ndege aina ya kunguru (Ghurabu) kumchukulia maji kwa gudulia lakini ndege alichelewa kwa sababu alikula matunda njiani. Aliporudi akaeleza kuchelewa kwake kwa uwongo ya kuwa nyoka alimzuia, hivyo akamwonyesha nyoka aliyemshika kwenye miguu yake. Apollo alijua ni uwongo akakasirika na kumrusha kunguru (Ghurabu-Corvus) pamoja na gudulia (Batiya-Crater) na nyoka (Shuja-Hydra) kwenye anga wanapokaa kama nyota. Alimwadhibu ndege mbaya kwa kuweka gudulia ya maji (Batiya-Crater) karibu naye lakini hawezi kunywa.

neg:
Satelaiti
[[Jamii:Usafiri wa anga la nje]]
[[jamii:Satelaiti|*]]

neg:
Google Earth
Kwa maeneo mengine ya uso wa dunia picha za pande 3 za Mandhari na majengo zinapatikana. Google Earth inatumia data ya digital elevation model (DEM) zilizokusanywa kwa mtambo wa NASA waShuttle Radar Topography Mission (SRTM). Hii ina maana mtu anaweza kutazama Grand Canyon au Mlima Everest katika pande tatu, badala ya pande 2 kama maeneo mengine. Tangu Novemba 2006, mitazamo ya pande 3 ya milima mingi, ikiwemo mlima Everest, imeboreshwa kwa kutumia data za DEM kujaza mapengo katika habari ya SRTM.
Watu wengi hutumia programu kuongeza data zao wenyewe, kwa kuzifanya kupatikana kupitia vyanzo mbalimbali, kama vile Bulletin Board Systems (BBS) au blogu zilizotajwa katika sehemu ya viungo hapo chini. Google Earth inaweza kuonyesha kila aina ya picha zikiwa zimepachikwa juu ya uso wa dunia na pia ni programu ya Web Map Service. Google Earth inasaidia katika kuratibu data ya satelaiti ya kukagua dunia kwa kupitia Keyhole Markup Language{0{/0} (KML).
Google Earth ina uwezo wa kuonyesha picha za pande 3 za majengo na miundo (kama vile madaraja), ambayo inajumuisha michoro iliyowasilishwa na watumiaji kwa kutumia SketchUp, ambayo ni programu ya kutengeza vielelezo katika pande 3. Katika matoleo awali ya Google Earth (kabla ya toleo la 4), majengo ya pande 3 yalikuwa yanapatikana katika miji michache , na yalionekana vibaya, bila umbo. Majengo na miundo mingi Duniani sasa ina miundo naganaga ya pande 3; zikiwemo (lakini siyo tu ) Marekani, Canada, Ireland, India, Japan, Uingereza, [15] Ujerumani, Pakistan na miji ya, Amsterdam na Alexandria. [16] Katika Agosti 2007, Hamburg ukawa mji wa kwanza kuonyeshwa kabisa katika pande 3, pamoja na umbo kama gao. {0Mji wa Westport{/0} wa Ireland uliongezwa kwa Google Earth katika pande 3 mnamo 16 Januari 2008. Kielelezo cha 'Westport3D' kiliundwa na kampuni ya kuchukua picha za pande 3 ya, AM3TD kwa kutumia teknolojia aina ya leza ya kulenga mbali na kuchukua picha za dijitali na ni kielelezo cha kwanza cha mji wa Ireland kuundwa. Kwa vile awali iliundwa ili kusaidia Serikali ya Mtaa katika kuendesha kazi ya kupanga mji inajumuisha mfumo wa kupiga picha za kipekee za kuaminika zenye uangavu wa hali ya juu sana kuwahi kupatikana katika Google Earth. Picha za pande tatu za majengo na miundo zinapatikana kote duniani kupitia hifadhi ya picha za pande 3 za Google na tovuti nyingine.
Maajuzi, Google iliongeza kipengele kinachoruhusu watumizi kutazama mbio za magari katika vizuizi vilivyo yadi 200 katika wakati halisi. Katika toleo la 4.3 lililozinduliwa 15 Aprili 2008, kifaa cha kukuzia picha cha Google Street View kiliunganishwa kikamilifu katika programu na kuiwezesha programu hiyo kutoa mtazamo wa kiwango cha mtaani katika maeneo mengi.
Tarehe 17 Januari 2009, picha zote za Google za sakafu ya bahari zilitengenezwa upya na SIO, NOAA, jeshi la wanamaji la US , NGO, na GEBCO. Picha hizo mpya zimesababisha visiwa vidogo kama vile vya Maldives, kutoweza kuonekana licha ya kuwa fuo zao zimelainishwa kabisa.
Tarehe 21 Oktoba 2009, picha za eneo zima la Poland zilitengenezwa upya (sehemu nyingi zilitatiza kuonekana katika uangavu wa chini, sasa zimeshatengenezwa upya), na - katika maeneo mengine - zimeshushwa (katika uangavu mzuri sana, sasa ni wa kadri).

neg:
Jabuha Asadi
Jabuha Asadi inayomaanisha “Paji la Simba” ilijulikana kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. . Walipokea jina hili kutoka kwa Waarabu wanaosema kwa kawaida الأسد جبهة "jabha al-asad" inayomaanisha „paji la simba ". Jina hili limejadiliwa mara nyingi kwa sababu katika picha zote za kundinyota hii si sehemu ya kichwa zaidi la nywele za shingoni lakini unajimu wa Waarabu unajua « manzili za mwezi » na mojawapo ni « al jabha » inayojumlisha nyota kadhaa za Asadi (Simba) kwa hiyo inawezekana jina lilitokea hapa .
Kwa matumizi ya kimataifa Umoja wa Kimataifa wa Astronomia ulikubali jina la Kiarabu na kuorodhesha nyota ya γ1 kwa jina la "Algieba" . Hivyo sehemu nyingine ya nyota pacha γ2 haina jina.

neg:
Kiolwa cha angani
Haya yote ni violwa asilia. Vitu angani vilivyotengenezwa na binadamu ni vyombo vya angani ingawa kuna swali kama mabaki kutokana na vyombyo vya angani vilivyovunjika au takataka kutokana na safari za angani yanastahili kuitwa kwa neno hili.

neg:
Cassini–Huygens
Cassini–Huygens ni chombo cha angani kilichotumwa na NASA na ESA kufanya utafiti wa sayari Zohali (Saturnus) na miezi yake hasa Titan. Chombo kina sehemu mbili:

neg:
Rosetta (chombo cha angani)
Viongozi wa mradi wake waliamua kumaliza kazi yake kwa njia hiyo kwa sababu chombo kilifuatana na nyotamkia kwenye njia yake kuelekea ng'ambo ya mzingo wa sayari ya Mshtarii ambako nuru ya jua haitoshelezi tena mahitaji ya nishati ya chombo.

neg:
Paralaksi
Kwa nyota za mbali zaidi ni vigumu zaidi kupata vipimo kamili. Chombo cha angani Hipparcos ("High Precision Parallax Collecting Satellite") cha taasisi ya ESA kilichorushwa kwenye anga ya nje mwaka 1989 kiliweza kuleta vipimo vipya kwa nyota 118,000. Tangu mwaka 2013 chombo cha Gaia kinaendelea na vipimo vya bilioni 1 ya nyota.

neg:
Mtandao wa kompyuta
Teknolojia ya LAN inayotumia nyaya imeundwa kwa kuunganisha vifaa bila kuweka nyaya. Vifaa hivi hutumia mawimbi ya redio au miale ya Infrared kama njia ya kuwasilisha ujumbe.

neg:
Upepo jua
Kuna majaribio ya kutumia nguvu ya upepo wa jua pamoja na shinikizo la nuru kwa kusukuma vyombo vya anga kwa kutumia tanga za jua. Kinadharia uwezekano ulitabiriwa tangu muda mrefu. Mjerumani Johannes Kepler, aliyekuwa kati ya wataalamu wa kwanza kutumia hadubini kwa kutazama nyota, alitambua tayari ya kwamba mikia ya nyotamkia huelekea mbali na Jua akahisi kuwepo kwa nguvu kutoka Jua inayosababisha hii. Akamwandikia Galileo Galilei mnamo mwaka 1610 "Tengeneza safina au tanga zinazolingana na upepo wa angani na siku mmoja shujaa atashindana pia na ombwe hii"

neg:
Redio
Hapo zamani, redio zilitumika na mabaharia kwa kutuma jumbe toka chombo majini hadi nchi kavu kwa kutumia kodi za Morsi (). Wakati chombo kilichojulikana kama Titanic kilikuwa kinazama mwaka 1912, jumbe zilitumwa kutoka kwa mabaharia waliokuwa kwenye chombo hicho kwa vyombo vilivyokuwa karibu.

neg:
Sayari
Zamani kulikuwa na sayari 5 tu zilizoonekana angani kwa macho matupu kama nyota zinazobadilisha mahali. Tangu kupatikana kwa mitambo kama darubini miaka 400 iliyopita idadi ya violwa angani vyenye miendo ya pekee imeongezeka sana lakini imeonekana pia kuna tofauti kubwa sana kati ya violwa hivi.

neg:
Antena
Antena ni vifaa muhimu sana kwa vifaa vyote vitumiavyo mawimbi ya redio. Hutumika katika mifumo mbalimbali kama vile mitambo ya kurushia matangazo ya redio, matangazo ya televisheni, risiva za mawasiliano, rada, simu ya mkononi, satelaiti na vitu vingine kama vile vifaa vya kufungulia milango ya karakana ("gereji"), mitandao ya kompyuta isiyotumia nyaya na kadhalika.

neg:
Sagita (kundinyota)
Sagita (Sagitta) ilijulikana kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. Walipokea jina hili kutoka kwa Waarabu wanaosema السهم "as-sahm" kwa maana ya “mshale” . Waarabu walitafsiri hapa jina la Ptolemaio aliyetaja nyota hizi vile kwa jina la Βέλος "Velos" katika orodha yake ya Almagesti.
Sagitta - Sagita ni kati ya kundinyota 48 zilizotajwa tayari na Klaudio Ptolemaio katika kitabu cha Almagesti wakati wa karne ya 2 BK. Iko pia katika orodha ya kundinyota 88 zinazoorodheshwa na Umoja wa Kimataifa wa Astronomia kwa jina la Sagitta. Kifupi chake rasmi kufuatana na UKIA ni 'Sge'.

neg:
2012 DA14
2012 DA ilipita karibu na dunia tarehe 15 Februari 2013 kwa umbali wa kilomita 27,700 yaani ndani ya obiti ya mwezi na hata ndani ya obiti ya satelaiti za mawasiliano.

neg:
Majina ya nyota
Mataifa mengi walitumia elimu ya nyota kwa kupanga kalenda yao. Kila baada ya mwaka mmoja nyota za anga zinaonekana tena jinsi zilivyokaa siku 365.25 zilizopita. Nyota nyingi hazionekani mwaka wote, hivyo kuonekana kwa nyota fulani iliweza kuwa ilani ya kuandaa mashamba, na hapo asili ya jina la „Kilimia“ katika lugha za Kibantu kwa fungunyota mashuhuri. Mabaharia kama Wagiriki na Waswahili wa Kale walitegemea nyota kwa kutafuta njia zao baharini wakati wa usiku katika karne pasipo na GPS wala dira. Wasafiri katika nchi za joto kama Uarabuni walipaswa kusafiri hasa gizani ili kuepukana na joto hatari la mchana walipotegemea nyota sawa na mabaharia ili wasipotee jangwani. Matumizi hayo ya elimu ya nyota yalirahisishwa kwa kutumia majina yaliyoeleweka.

neg:
Ramani
Ni tofauti na picha iliyopigwa kwa kamera kutoka ndege au chombo cha angani kwa sababu mchora ramani anachagua anachotaka kuonyesha na kuzipa uzito sifa anazotaka kuziwekea mkazo.

neg:
Usafiri wa anga-nje
Kiumbehai wa kwanza aliyefikishwa hadi anga-nje alikuwa mbwa Laika kwa njia ya satelaiti ya Sputnik 2. Mtu wa kwanza katika anga-nje alikuwa Mrusi Yuri Gagarin aliyezunguka Dunia mara moja tarehe 12 Aprili 1961 kwa Vostok 1.

neg:
Neil Armstrong
Baada ya kuundwa kwa NASA aliingia katika kundi la wanaanga. Safari yake ya kwanza ilikuwa 16 Machi 1966 kama mwanaanga kiongozi wa Gemini 8. Kilele cha safari hii ilikuwa kukutana kwa Gemini 8 na satelaiti nyingine na kuunganisha vyombo vyote viwili kwa muda wa masaa kadhaa.
Baadaye aliteuliwa kuwa makamu wa kikundi cha wanaanga waliokwenda mwezini kwa kutumia chombo kilichoitwa Apollo 11. Ajali ya Apollo 1 iliyosababisha kifo cha mwenzake hapo kabla, ndiyo iliyompelekea kujiunga kwake na kundi la Apollo 11.

neg:
Roketi
Roketi (Kiingereza "rocket") ni chombo chenye umbo la bomba kinachopazwa angani kwa nguvu ya gesi inayotoka nje. Tofauti na injini ya jeti roketi hubeba fueli yote ndani yake kwa hiyo inafanya kazi pia katika ombwe pasipo na oksijeni au dutu nyingine inayohitajika kwa kuchoma fueli ndani ya injini yake.

neg:
Voyager 1
Voyager 1 ni chombo cha angani kilichorushwa mwaka 1977 na shirika la NASA nchini Marekani kwa kusudi la kupeleleza anga katika mfumo wa jua letu hadi anga-nje kati ya nyota. Inaendelea kufanya kazi na kutuma data inayokusanya kwa kutumia vyombo vya upimaji ndani yake.

neg:
Apollo 11
Moduli za jukwaa na huduma zilielekea tena duniani. Katika obiti ya dunia moduli zote mbili zilitenganishwa ni jukwaa pekee iliyorudi duniani ikibeba wanaanga na kutua kwa msaada wa parachuti kwenye bahari ya Pasifiki takriban kilomita 24 kutoka manowari iliyowasubiri na kutuma helikopta kuwatoa nje ya maji.

neg:
V-2
V-2 (kifupi cha Kijerumani "Vergeltungswaffe 2", yaani "silaha ya kulipiza kisasi namba mbili") ilikuwa roketi ya kijeshi ya Ujerumani wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Ilikuwa chombo cha kwanza kilichotengenezwa na binadamu kilichofikia anga la nje.

neg:
Antena
Mara nyingi antena hutumiwa pamoja na transmita (kifaa cha kurushia mawimbi ya redio) au risiva (kifaa cha kupokelea mawimbi ya redio). Katika urushaji wa mawimbi, transmita ya redio huipa antena nguvu ya kiumeme (mkondo wa umeme) katika "ncha" zake na hivyo antena hutoa aina fulani ya miali kutegemeana na mkondo wa umeme yenye tabia za ki-umeme na ki-sumaku (electromagnetic radiation, electromagnetic waves).

neg:
ʻOumuamua
Umbo lisilo kawaida ilileta maswali kama labda haina asili ya kawaida bali ni chombo cha angani kutoka ustaarabu wa nje.. Wanaastronomia Shmuel Bialy na Abraham Loeb wa Harvard Smithsonian Center for Astrophysics mjini Cambridge, Marekani waliona uwezekano ni chombo kilichotengenezwa ( ""possibility that it might be a lightsail of artificial origin."")

neg:
Historia ya Intaneti
Historia yake inaweza kuanza na uzinduzi wa Sputnik na USSR uliochochea Marekani kuanzisha shirika la utafiti wa juu wa miradi, iliyojulikana kama ARPA, katika mwezi Februari 1958 ili kuongoza kiteknolojia. ARPA ilitengeneza ofisi ya teknolojia za kuchambua habari (IPTO) ili kuendeleza utafiti wa programu inayojitekeleza ya mazingira ya chini (Sage), ambayo iliunganisha mifumo ya rada za nchi nzima kwa mara ya kwanza.

neg:
Ndege ya kijeshi
Baada ya kuanza kwa Vita vikuu vya kwanza mwaka 1914 marubani walitumwa angani kwa kupeleleza hali ya maadui. Pale ambako ndege za maadui zilikutana angani marubani walianza kupigana kwa kutumia bastola au bunduki walizokuwa nazo.

neg:
Eleveta
Siku hizi eleveta huendeshwa kwa msaada wa injini ya umeme unaovuta kamba au kuendesha pampu ya jeki. Katika historia kuna mifano ya eleveta zilizoendeshwa kwa nguvu ya kibinadamu au kinyama. Mfano wa kwanza unaojulikana ni eleveta iliyotengenezwa na mtaalamu wa Ugiriki wa Kale o reported Archimedes (mnamo 287 KK – 212 KK) mjini Sirakusa.

neg:
Google Earth
Microsoft Windows (2000, XP, na Vista)Apple Mac OS X 10.4 na zaidi (Intel na PowerPC)Hadi kufikia sasa plug-in inahudumia safu zifuatazo:Pia inawezesha 'Sky Mode', 'Photo Overlays', na hutoa kiasi sawa cha udhibiti na habari kama vile programu kamili.Maeneo mengi ya ardhi yamedhihirishwa katika picha za satelaiti zenye uangavu wa karibu 15 m kwa pixel. Picha hizi za msingi ni mita 30 zenye kuchukuliwa kwa masafa tofauti kwa kutumia programu ya Landsat ambayo ni programu ya kuunganisha picha zenye uangavu wa juu na zile zilizochukuliwa kwenye masafa tofauti au 'pansharpened' na picha zenye filamu nyeupe na nyeusi au ['panchromatic'] za Landsat za mita 15. Hata hivyo, Google inabadilisha picha hizi za msingi na picha za mita 2.5 za SPOTImage na seti data ya zingine zenye uangavu wa juu zilizotajwa chini. Baadhi ya vituo vya idadi kubwa ya watu pia vimedhihirishwa na picha za ndege yaani (orthophotography) na pixels kadhaa kwa mita. Bahari zinadhihirishwa kwa uangavu wa chini, kama ilivyo na baadhi ya visiwa; hasa, visiwa vya Scilly vilivyo Kusini Mashariki mwa Uingereza, vilikuwa kwenye uangavu wa mita 500 au chini, hata hivyo jambo hilo sasa limetatuliwa.

neg:
Mwezi
Hata kama Warusi na Wamarekani walifikisha bendera zao mwezini, hawadai kuwa na mali huko. Katika mkataba kuhusu anga za nje nchi 192 za Dunia zimekubaliana kuwa Mwezi utaangaliwa sawa na maeneo ya kimataifa ya bahari. Walikubaliana kuwa ni marufuku kupeleka silaha kali kama za nyuklia angani. Mataifa mengi ya Dunia yametia sahihi mkataba huo, isipokuwa nchi chache hususan za Afrika ikiwemo Tanzania.

neg:
Ramani ya nyota
Ramani za nyota zimehifadhiwa katika majengo ya Misri ya Kale tangu zamani, labda pia tangu Zama za Mawe.
Elimu ya nyota ilipanuka sana baada ya safari za upelelezi ambako mabaharia wa Ulaya walianza kuzunguka dunia yote kuanzia Magellan katika karne ya 16 BK. Hadi wakati ule elimu ya Ulaya kuhusu nyota za nusutufe ya kusini ya Dunia ilikuwa ndogo. Waarabu nao walijua tu sehemu ya nyota upande wa kusini ya ikweta. Mfano ni ramani za Albrecht Dürer alizochora mwaka 1515 (kabla ya Kolumbus na Magellan) ambako anga ya kusini lina kundinyota chache tu - na ramani ya Frederik de Wit aliyochora ramani yake miaka 150 baadaye wakati nyota za kusini zilipimwa tayari.

neg:
Ceres (sayari kibete)
Tarehe 27 Septemba 2007 NASA ilirusha chombo cha angani kwa shabaha ya kukaribia 1 Ceres pamoja na asteroidi kubwa ya 4 Vesta.

neg:
Mzingo (jiometria)
Katika fani ya astronomia mzingo au njia mzingo inataja pia obiti yaani njia ya gimba la angani kama sayari ya kuzunguka jua au mwezi kuzunguka sayari yake kwa sababu njia hii inafanana na mzinga wa duaradufu.

neg:
MESSENGER
Tarehe 18 Machi 2011 MESSENGER iliifikia njia imara ya kuzunguka Utaridi. Baadaye ilipangwa kuzunguka sayari yake kwenye kimo cha kilomita 200 hadi 15,000 kwa muda wa mwaka moja. Mwaka 2015 ilianguka kwa uso wa Utaridi baada ya kuishia fueli yake.

neg:
Mawasilianoanga
Zamani mawasiliano kwa umbali yalitekelezwa kwa msaada wa ngoma maalumu, alama za moto kutoka mlimani au alama za moshi zilizoonekana kwa mbali. Katika historia ya Ulaya au Asia kuna pia mifano ya semafori au heliografi (kioo cha kuakisisha nuru ya jua, kilichowekwa juu ya mnara au mlima). Inawezakana kutaja hapa pia nyaraka zilizosafirishwa kwa njia ya wakimbiaji au kwa watume waliopanda farasi.

neg:
Mkataba kuhusu anga-nje
Mkataba huu ulianzishwa kama mapatano baina Marekani, Umoja wa Kisovyeti na Ufalme wa Maungano (Uingereza) mwaka 1967 na mataifa yote yalikaribishwa kujiunga nao. Hadi Aprili 1967 nchi 107 zilitia sahihi na kukubali kisheria masharti yake.

neg:
Anga-nje
Mkata uliofuata wa 1979 juu ya mwezi unadai ya kwamba mamlaka juu ya magimba yote ya angani yawe mkononi wa jumuiya ya kimataifa. Lakini hadi sasa nchi zilizopeleka wanaanga nje ya angahewa hakuitilia sahihi.

neg:
Mita
Matumizi ya vipimo ya kale katika maisha ya kila siku si kizuizi kupeleka watu angani. Warusi bado wanapenda kipimo cha "verst" (mita 1066,8), Wamarekani huhesabu "yard" (mita 0,9144) lakini wote walifaulu kurusha makombora angani - pasipo kutumia vipimo vya mita.

neg:
Sputnik 1
Kurushwa kwa Sputnik 1 kulitokea wakati wa mashindano makali baina ya Umoja wa Kisovieti na Marekani. Marekani ilishtuka kabisa kwa sababu waliwahi kuamini ya kwamba walikuwa mbele. Mshtuko wa Sputnik ulisababisha mabadiliko katika siasa ya Marekani iliyoongeza juhudi zake katika teknolojia na elimu. Hapo yalianza mashindano ya anga ( baina ya Marekani na Umoja wa Kisovieti ambapo pande zote ziliendelea kupeleka satelaiti nyingi kwenye anga zilizofuatwa na vyomboanga vya kubeba watu hadi Marekani ilifauli kufikisha watu mwezini mwaka 1969.

neg:
V-2
Roketi zote za kisasa hufuata kimsingi mfano wa V-2. Ilibuniwa na wahandisi wa kijeshi na wanasayansi chini ya uongozi wa Werner von Braun kwenye kituo cha kijeshi cha Peenemünde kwenye mwambao wa Bahari Baltiki. Ikarushwa mara ya kwanza tarehe 3 Oktoba 1942 ikifikia kimo cha kilomita 84.5. Tarehe 20 Juni 1944 ilifikia kimo cha kilomita 174.6 na kuvuka mpaka wa anga la nje uliopo kwa kilomita 100.

neg:
Rosetta (chombo cha angani)
Mwezi wa Agosti 2014 ilifika ikaanza kuzunguka nyotamkia hiyo. Mwezi wa Novemba 2014 ilirusha lander yake Philae ambayo ilishuka kwenye uso wa nyotamkia tarehe 11 Novemba 2014 ikiwa mara ya kwanza ya chombo kilichotengenezwa na binadamu kufikia kwenye nyotamkia yoyote.

neg:
Mita
Tangu mwaka 1960 mita imekubaliwa kuwa umbali unaosafiriwa na nuru katika anga pasipo hewa (ombwe) katika muda wa sekonde 1/299,792,458.

neg:
Sputnik 1
Sputnik 1 (Kirusi Спутник kwa maana msindikizaji) ilikuwa satelaiti ya kwanza iliyotengenezwa na binadamu na kuzunguka Dunia katika anga la nje. Ilitengenezwa katika Umoja wa Kisovieti na kurushwa angani tarehe 4 Oktoba 1957 kutoka kituo cha Baikonur (leo nchini Kazakhstan).

neg:
Satelaiti
Kwa kufuata maana hii ya 2, Satelaiti au "Setilaiti" ni kifaa cha kuundwa na binadamu ambacho huundwa kwa kusudi la kukiweka kwenye obiti kwaajili ya shughuli maalumu kama vile utafiti wa kisayansi. Mara nyingine vifaa hivi huitwa satelaiti za kutengenezwa ili kuzitofautisha na satelaiti asilia kama vile mwezi wa Dunia.
Katika astronomia satelaiti ni gimba dogo linalozunguka gimba kubwa zaidi kwa njia ya obiti "()". Satelaiti ni hasa gimba linalozunguka sayari; kwa maana hii ni sawa na "mwezi" lakini inatumiwa pia kwa galaksi ndogo inayozunguka galaksi kubwa zaidi. Kuna pia asteroidi zenye satelaiti zao.

neg:
Satelaiti
Siku hizi kuna nchi zaidi ya 50 zilizopeleka satelaiti katika anga la nje. Idadi za nchi zenye uwezo wa kuzirusha ni ndogo zaidi.

neg:
Google Earth
Wakati hakuna data ya kimo ya dijitali ya sekunde tao 3  si picha zote za pande tatu zinazofunika sehemu za miinuko ni sahihi, lakini sehemu nyingi za milima sasa zimebainishwa vizuri. Mfumo wa msingi wa muinuko wa dijitali umewekwa sekunde tao 3 mbali mno kaskazini na hadi sekunde tao 3 mbali mno magharibi. Hii ina maana kuwa baadhi ya matiko ya mlima yanaonekana kimakosa kuwa na vivuli kuenda pande zake za kusini. Baadhi ya picha za uangavu wa juu zimewekwa kimakosa, mfano ni picha ya Annapurna, ambayo imewekwa kimakosa kwa karibu sekunde tao 12. Data ya mwinuko hivi karibuni ilisasishwa hadi uangavu wa mita 10(sekunde tao 1/3) katika maeneo mengi ya Amerika kutoka ile ya awali ya mita 30(sekunde tao 1).

neg:
Zumari
Inapatikana kote duniani. Hewa inapulizwa ndani kwa mdomo kupitia shimo; mkondo wa hewa unapita kwenye kona kali ambako unaanza kutingatinga ukisababisha nguzo ya hewa iliyopo ndani ya bomba kutingatinga pia; mitetemo hii ni sauti.

neg:
Neptun
Neptuni haionekani kwa macho matupu. Inawezekana ya kwamba Galileo Galilei, aliyekuwa mtu wa kwanza kutumia darubini kuangalia nyota, aliiona alipotazama anga lakini hakuitambua kama sayari, ila kama nyota mojawapo.
Neptuni ilitambuliwa katika karne ya 19 kutokana na makadirio ya kihisabati wakati wataalamu walitafuta maelezo ya mzingo wa sayari jirani ya Uranus na hapo kuwepo wa sayari ya nyongeza ulitabiriwa. Hivyo ilitazamwa kwenye darubini kwa mara ya kwanza tarehe 23 Septemba 1846 karibu na mahali ilipotabiriwa.

neg:
Mtandao wa kompyuta
Ainisho bainifu la mitandao ya ulimwengu (GAN) (angalia pia IEEE 802,20) lipo katika harakati za ujenzi na vikundi kadhaa, na hakuna ufasili wa aina moja . Kwa ujumla, hata hivyo, GAN ni muundo wa kusaidia mawasiliano ya sabili katika LAN zisizotumia nyaya, maeneo yaliyogubikwa na satelaiti, nk.Changamoto muhimu katika mawasiliano ya sabili ni "kupokeza" mawasiliano ya mtumiaji kutoka eneo moja hadi lifuatalo . Katika Mradi wa IEEE 802, hii inahusisha mfululizo wa mitandao ya maeneo ya karibu isiyotumia nyaya (WLAN) ya nchi kavu .

neg:
Ibuti la Jauza
Jina la Ibuti la Jauza lilijulikana tangu karne nyingi kati ya mabaharia Waswahili waliotumia nyota hii kama msaada wa kukuta njia yao baharini wakati wa usiku. Asili ya jina ni Kiarabu إبط الجوزاء ("ibt al jauza") na jina hili lilipokewa pia na wanaastronomia wa Ulaya wakati wa karne za kati na kwa matamshi ya kigeni kuwa "i-bt-al-geuza" halafu "Betelgeuze".

neg:
Anga
Anga la nje ni karibu hali ya ombwe yaani utupu ambako kwa umbali mkubwa tu kuna magimba ya angani au vumbi. Lakini imejaa mnururisho wa aina mbalimbali na kani kama graviti.

neg:
Intaneti
Uzinduzi wa Sputnik na USSR ulichochea Marekani kuanzisha shirika la utafiti wa juu wa miradi, iliyojulikana kama ARPA, katika mwezi Februari 1958 ili kuongoza kiteknolojia. ARPA ilitengeneza ofisi ya teknolojia za kuchambua habari (IPTO) ili kuendeleza utafiti wa programu inayojitekeleza ya mazingira ya chini (Sage), ambayo iliunganisha mifumo ya rada za nchi nzima kwa mara ya kwanza.

neg:
Klaudio Ptolemaio
Katika kitabu chake cha Almagest alieleza jinsi Wagiriki walivyoona ulimwengu. Walidhani Dunia iko kwenye kitovu cha ulimwengu. Magimba mengine ya angani yaani Mwezi, Jua na sayari tano zilizojulikana ziliizunguka kwa njia za mizingo yenye umbo la duara. Mizingo hii ilidhaniwa kama tufe za kioo. Tufe la nje kabisa lilikuwa tufe la nyota. Ili kupatanisha mwendo wa sayari na miendo yao jinsi ilivyotazamwa angani ilikuwa lazima kuwaza pia miendo mingine ya sayari ya kuzunguka tena katika duara ndogo wakati wa kufuata njia zao kwenye mzingo katika tufe husika.

neg:
Asteroidi
Katika miaka iliyopita taasisi za usafiri wa anga la nje kama NASA na ESA zimeanza utafiti wa undani kuhusu hatari hiyo na kupanga majaribio jinsi gani kulenga asteroidi mbali na dunia.

neg:
Aswan
Aswan ilikuwa muhimu katika historia ya sayansi. Wazee walitambua ya kwamba wakati wa mchana jua liko juu kabisa angani na fimbo halina kivuli katika saa ya adhuhuri. Mtaalamu Mmisri Eratosthenes alianza hapa upimaji wake uliothibitisha ya kuwa dunia si tambarare, bali duara kama mpira.

neg:
Injili
Waislamu wanakiri Injili kuwa iliteremshwa toka mbinguni kwa nabii Isa, lakini hawakubali vitabu 4 vya Wakristo kama vilivyo.

neg:
Kasiba
Kwa kuongeza kasi ya kufyatulia kasubi zilitengezwa zikiwa na mfuniko wa nyuma unaoruhusu kuingiza risasi kutoka nyuma. Risasi na baruti ziliunganishwa katika ramia inayowashwa kwa pigo kali kwenye ganda la ramia.

neg:
Atlasi
Atlasi ni mkusanyiko wa ramani zinazounganishwa pamoja kwa umbo la kitabu. Siku hizi zinapatikana pia kwa umbo la elektroniki kwa matumizi ya kompyuta au kwenye intaneti.

neg:
Jabari
Nyota za Jabari huwa haziko pamoja kihalisi lakini zinaonekana tu vile kutoka duniani. Kwa uhalisia kuna umbali mkubwa kati yake, kama ziko mbali au jirani nasi. Kwa hiyo kundinyota "Jabari" linaonyesha eneo la angani jinsi tunavyoliona kutoka duniani.

neg:
Darubini ya angani
Darubini za angani kwa kawaida ziko kwenye obiti ya kuzunguka Dunia au zinawekwa kwa umbali ambako graviti ya Jua na Dunia inajisawazisha yaani kwenye nukta ya Lagrange. Darubini ya angani ya Spitzer inafuata obiti ya kuzunguka Jua.
Utazamaji wa nyota kutoka kifaa kilichopo angani unawezesha vipimo nje ya spektra za nuru inayoonekana na mawimbi ya redio kama vile mawimbi ya infraredi na urujuanimno ambayo yanazuiliwa na angahewa. Pia picha zinazochukuliwa nje ya angahewa ambako miale ya nuru hazipiti kwenye uchepuko wa tabaka za hewa ni bora kuliko picha zinazopigwa duniani.

neg:
MESSENGER
Njia ya chombo cha angani haikuelekea moja kwa moja kwenda Utaridi kwa sababu hii ingehitaji fueli nyingi mno. Kwa hiyo MESSENGER ilizunguka jua na sayari mbalimbali mara kadhaa hadi kufikia umbali na Utaridi ambako ilishikwa na graviti ya sayari katika njia imara.
Kwa ujumla MESSENGER ilielea kilomita bilioni 8 hadi kufikia njia yake ya kuzunguka sayari ya Utaridi. Kwa kusudi la kupunguza matumizi ya fueli chombo kilipita karibu kwenye sayari za Dunia (2 Agosti 2005) na Zuhura (5 Juni 2007) hadi kukaribia Utaridi mara ya kwanza 14 Januari 2008. Halafu ilipita Utaridi mara tatu kwenye njia ambako graviti ya sayari inachelewesha mwendo wa chombo cha angani yaani mpito wa "swing-by".

neg:
Kourou
Hapa kuna kiwanja cha roketi cha Umoja wa Ulaya ambako roketi za kubeba satelaiti zinarushwa.

neg:
Muda sanifu wa dunia
Ni tangu kuanzishwa kwa usafiri wa reli na mawasiliano kwa simu ya kwamba haja ilitokea kulinganisha muda wa kila mahali. Maana kama zamani mtume alitembea kwa miguu au kupanda farasi kubeba barua tangu karne ya 19 ujumbe ulifika kwa simu mara moja kwenye mahali penye saa tofauti.

neg:
Vostok
Mradi wa Vorstok ilikuwa na safari sita za kupeleka wanaanga nje ya angahewa ya Dunia kati ya 1961 na 1963; safari ndefu ilidumu siku tano ambapo Vostok 6 ilimpeleka mwanaanga Valentina Tereshkova aliyekuwa mwanamke wa kwanza katika anga-nje.
Mradi ulitumia roketi za kijeshi zilizobeba chomboanga chenye sehemu mbili

neg:
Satelaiti
Vyomboanga vya utafiti vilipelekwa hadi obiti za kuzunguka sayari mbalimbali na sasa zimekuwa satelaiti za sayari hizo kama vile Utaridi, Zuhura, Mirihi, [[Mshtarii], [[Zohali]], asteroidi kadhaa na pia [[Jua]].
[[Picha:Orbits around earth scale diagram.svg|250px|thumb|Obiti mbalimbali za chini, wastani na juu]]
Satelaiti hutekeleza shughuli mbalimbali:

neg:
Chombo cha angani
Mtu wa kwanza kwenye anga la nje alikuwa Mrusi Yuri Gagarin aliyerushwa na Umoja wa Kisovyeti kwa chombo cha Vostok 1 tarehe 12 Aprili 1961 na kumaliza mzingo mmoja wa dunia.

neg:
Kimondo
Kikikaribia mno dunia yetu kinaingia katika angahewa na kuanguka chini kwa kasi kubwa sana. Njiani kinapashwa moto kutokana na msuguano wa hewa dhidi yake. Kiasi cha joto kinatosha kuchoma kimondo kidogo kabisa hewani. Hii inaonekana kwa macho matupu kama mstari wa moto angani unaowaka kwa sekunde 1-2. Hii ni hali inayoitwa pia "meteori". Waswahili wa Kale waliita "Vinga vya sheitani" walieleza miale hii ya moto angani kuwa malaika angani wanazuia masheitani kupanda juu kwa kuwarushia vipande vya kuni vya kuwaka

neg:
Mfumo wa Jua
Mfumo wa Jua ("") ni mpangilio wa Jua letu, sayari na sayari kibete zinazolizunguka pamoja na miezi yao, asteroidi, meteoridi, kometi na vumbi la angani, vyote vikishikwa na nguvu ya mvutano wa Jua.

neg:
Chuo Kikuu cha Stellenbosch
Stellenbosch University (awali "Chuo Kikuu cha Stellenbosch" / ni chuo kikuu cha umma cha utafiti katika mji wa Stellenbosch, Afrika Kusini. Vyuo vingine vilivyo karibu ni Chuo Kikuu cha Cape Town na Chuo Kikuu cha Western Cape.
Stellenbosch University ilisanifu na kuunda microsatellite ya kwanza barani Afrika, SUNSAT, iliyozinduliwa mwaka wa 1999.
Wanafunzi hupewa jina la msimbo "Maties" . Baadhi wanadai kuwa jina hili linatokana na sare yao ya mchezo wa raga yenye rangi ya maroon: "tamatie" ni jina la Kiafrikana la nyanya. Inaelekea zaidi kutoka kwa lahaja ya Kiafrikana "Maat" (maana yake "rafiki" au "mwenzi") lililotumiwa sana hapo awali na wanafunzi wa mtangulizi wa Chuo Kikuu cha Cape Town, Chuo cha Afrika Kusini.

neg:
Galileo Galilei
Anakumbukwa kwa sababu aliweka misingi ya mbinu mpya za sayansi zinazoendelea kutumika hadi leo. Akiwa mtaalamu wa kwanza aliyetumia darubini kwa kutazama nyota na sayari na kwa njia hiyo alipanua ujuzi wa binadamu juu ya ulimwengu.

neg:
Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kikazakhi
Umoja wa Kisovyeti ilijenga uwanja wa roketi wa Baikonur uliokuwa kituo kikuu cha kurusha vyombo vya angani.

neg:
Usafiri wa anga-nje
Usafiri wa anga-nje ni kila aina za safari au usafiri inayofikia nje za angahewa ya Dunia kwenye anga-nje. Ilhali hakuna mpaka kamili baina ya angahewa na anga-nje kuna mapatano ya kutazama umbali wa kilomita 100 kama chanzo cha anga-nje
Chombo cha kwanza kilichofikia juu ya km 100 kilikuwa roketi ya Kijerumani aina ya V-2 katika majaribio ya mwaka 1944.

neg:
Eris (sayari kibete)
Kutambuliwa kwa Eris kulisababisha wanafalaki kuanzisha kitengo kipya cha "sayari kibete". Brown aliwahi kutangaza Eris kuwa sayari ya kumi ya jua letu. Lakini wataalamu wengine waliona uwezekano mkubwa ya kwamba magimba mengine ya kufanana na Eris yatapatikana karibuni. Maana ya neno "sayari" kwa kulingana na sayari za ndani ilihofiwa kutavurugika. Hivyo utaratibu wa sayari kibete ulianzishwa.

neg:
Raketi
Raketi (ing. "racket") ni kifaa cha michezo kinachotumiwa kupiga kiolwa kama mpira.

neg:
Majina ya nyota
Kumbukumbu ya kale zaidi kuhusu majina ya nyota imehifadhiwa kutoka tamaduni za Mesopotamia kama Babeli na Sumeri. Walitazama nyota kwa umakinifu mkubwa wakipanga kalenda na hivyo waliweka misingi ya astronomia. Walitambua tofauti kati ya nyota za kawaida zisizobadilika, nyota zinazotembea angani, yaani sayari, na nyota zinazoonekana kwa muda mfupi tu kama vile vimondo au nyotamkia. Ilhali waliamini ya kwamba nyota ni wawakilishi wa miungu yao, waliunda pia imani ya kwamba miendo ya nyota inaruhusu kutabiri nia ya miungu na hivyo waliweka misingi kwa elimu ya unajimu iliyoendelea sambamba na astronomia bila kutofautishwa kwa karne nyingi. Elimu ya Babeli ilikuwa msingi kwa maendeleo ya elimu hii katika Ugiriki ya Kale na Uhindi.

neg:
Uwanja wa ndege wa Kimataifa wa Jomo Kenyatta
Wanaoondoka hujiwasilisha katika sehemu ya kwanza ama ya pili kulingana na wanakokwenda. Sehemu zote mbili zina pahali pa kujisajilisha ambapo panatumiwa teknolojia ya kisasa iitwayo CUTE (Common Use Terminal Equipment), na pahali ambapo watu hujaza stakabadhi za uhamisho, kabla ya kuelekea mahali pa kusubiri, kuondoka kwenye ghorofa ya kwanza. Kuna malango manane ya kuondoka yanayotumiwa kuabiri ndege. Wanaowasili hutumia malango yaya haya ili kuelekea mahala pa kujaza stakabadhi za uhamisho na baadaye huelekea jumba la kuwekea shehena katika ghorofa la chini kabisa. Jumba hili la shehena limeundwa kitaaluma kulingana na teknolojia za kisasa.

neg:
Obiti
"Kipindi cha obiti" ni muda unaotumiwa na gimba kama satelaiti, mwezi au sayari kuzunguka gimba mama.