query: Je,bahari Hindi ina ukubwa kiasi gani?

pos:
Bahari ya Hindi
Kwa hiyo eneo lote la uso wa bahari hii ni kilomita za mraba 70,560,000 km²; kina cha wastani ni mita 3,741 ilhali kina kikubwa kinafikia mita 7,906. Mjao wake ni kilomita za ujazo 264,000,000 km³ inayolingana na asilimia 19.8% ya mjao wa bahari zote duniani.

neg:
Dinara
Urefu wake ni mita 1,913 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Myanmar
Kuna pwani kwenye Bahari Hindi yenye urefu wa km 2,000.

neg:
Asia
Ziwa kubwa kabisa ulimwenguni, bahari ya Kazwini (Caspian Sea) lenye eneo la kilomita za mraba 394,299 (maili za mraba 152,239) vile vile liko Asia kati ya ya nchi hizi: Azerbaijan, Urusi, Kazakhstan, Turkmenistan, na Uajemi.

neg:
Bahari ya Hindi
Kama kawaida, pale ambako mabamba yanaachana kuna nafasi inayoruhusu kupanda juu kwa joto na magma kutoka kiini cha dunia na kutokea kwa volkeno pamoja na safu za milima chini ya maji.

neg:
Bara Hindi
Kijiografia kuna sehemu tatu:
Kijiolojia Bara Hindi si sehemu ya Asia. Inakaa juu ya Bamba la Uhindi ambalo ni bamba la gandunia lililokuwa kama kisiwa kikubwa ndani ya Bahari Hindi hadi kujisukuma dhidi ya Bamba la Asia takriban miaka milioni 10 iliyopita. Mshtuko wa mgongano huu ulisababisha kukunja kwa ganda la dunia na kutokea kwa nyororo za milima ya Himalaya ambayo inazidi kurefuka kidogokidogo kila mwaka.

neg:
Bahari ya Karibi
Bahari ya Karibi ina eneo la 2,754,000 km². Inafunika sehemu kubwa ya bamba la Karibi. Kina kikubwa kipo katika mfereji wa Kayman kati ya visiwa vya Kuba na Jamaika mwenye urefu wa 7,686 m chini ya UB.

neg:
Kuba
Kisiwa kikuu kina urefu wa kilomita 1,250 na eneo la km² 104,556. Sehemu kubwa ni tambarare isipokuwa milima ya Sierra Maestra katika kusini magharibi inayofikia kimo cha mita 1,974.

neg:
Bahari ya Hindi
Bamba la Antaktiki, Bamba la Afrika, Bamba la Uarabuni, Bamba la Uhindi na Bamba la Australia.

neg:
Delhi
Delhi ni jiji kubwa na pia eneo maalumu katika Uhindi. Ndani yake iko mji mkuu wa Uhindi New Delhi. Eneo lake ni 1,484 km² na idadi ya wakazi hukadiriwa kuwa zaidi ya watu miloni 12.

neg:
Bahari kuu
Bahari kuu hushika asilimia 97% ya maji yote duniani. Hadi sasa ni asilimia 5 pekee zilizofanyiwa utafiti kamili. Kiasi cha maji yote kwenye bahari kuu ni takriban kilomita za mjazo bilioni 1.3.

neg:
Dominica
Kisiwa kina urefu wa km 46.4 na upana wa km 25.6; eneo lake ni km² 746.

neg:
Bahari ya Shamu, Sudan
Bahari ya Shamu al-Bahr al-Ahmar) ni moja ya Wilayat au majimbo 26 ya Sudan. Lina ukibwa wa eneo la 218,887 km ² na wakaazi wanaokadiriwa kuwa 700,000 (2000). Port Sudan ndio mji mkuu wa jimbo hili. Sudan bado inadai, lakini haina udhibiti katika Hala'ib Triangle, mkoa ambao umekuwa chini ya utawala wa Misri tangu 2000.

neg:
Mhindi (kundinyota)
Mhindi haina nayota angavu sana. Nyota angavu zaidi ni α Alfa Indi yenye mwangaza unaoonekana wa mag 3.1 ikiwa na umbali kutuka duniani wa Dunia wa miakanuru 101. Beta Indi ina mag 3.7 ipo kwa umbali wa miakanuru 600 kutoka kwetu. Delta Indi ina mag 4.4 na ipo umbali wa miakanuru 185.

neg:
Biashara ya utumwa kupitia Bahari ya Hindi
Wanahistoria wa Ulaya na Amerika wamekadiria kwamba kati ya mwaka 650 na miaka ya 1960, milioni 10 hadi 18 walifanywa watumwa na Waarabu huko Ulaya, Asia na hasa Afrika kupitia Bahari ya Shamu, Bahari ya Hindi na jangwa la Sahara.

neg:
Bahari ya Hindi
Agalega, Anjouan, Bahrain, Cargados Carajos, Visiwa vya Cocos (Keeling), Diego Garcia, Kilwa Kisiwani, Kirimba (visiwa), Kisiwa cha Mafia, Komori, Kisiwa cha Krismasi, Lamu (kisiwa), Morisi, Madagaska, Mahore, Mahé, Maskarena, Mayotte, Moheli, Msumbiji (kisiwa), Mwali, Ngazija, Pamanzi, Pate, Pemba (kisiwa), Rodrigues (kisiwa), Réunion, Shelisheli, Sokotra, Unguja, Îles Éparses,

neg:
Mlima Dindila
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Hifadhi ya bahari ya Dar es Salaam
Hifadhi ya bahari ya Dar es Salaam inajumlisha maeneo kadhaa kwenye Bahari Hindi karibu na Dar es Salaam, Tanzania. Kwa jumla kuna visiwa tisa visivyokaliwa na watu pamoja na sehemu za bahari kati ya visiwa hivi. Kuna visiwa vinne upande wa kusini wa Dar es Salaam ambavyo ni Bongoyo, Mbudya, Pangavini na Fungu Yasini, halafu vitano upande wa kusini ambavyo ni (Makatumbe, Finda na Kenda). Hifadhi hii inalinda sehemu za matumbawe, za miti ya mikoko na mimea mingine chini ya uso wa maji.

neg:
Uhindi
Kwa eneo ina nafasi ya saba duniani, lakini kwa idadi ya wakazi (1,276,267,000 mwaka 2015) ni nchi ya pili baada ya China. Kati ya nchi za kidemokrasia ndiyo yenye watu wengi zaidi duniani. Tena inakadiriwa kwamba miaka ya hivi karibuni itapiku China.

neg:
Bahari ya Hindi
Israel na Jordani (kupitia Ghuba ya Akaba na Bahari ya Shamu), Ufalme wa Uarabuni wa Saudia, Yemen, Omani, Falme za Kiarabu, Qatar, Kuwait, Iraq, Iran, Pakistan, India, Bangladesh, Myanmar, Uthai, Malaysia, Indonesia na Timor ya Mashariki.

neg:
Bahari ya Hindi
Tetemeko la ardhi na tsunami ya 2004 ilisababishwa na mwendo wa ghafla la bamba la Australia juu ya bamba la Uhindi.

neg:
Rasi Agulhas
Ni mpaka kati ya maji za Atlantiki na Bahari Hindi na mstari unaoelekea kusini kutoka hapa umekubaliwa na Shirika la Kimataifa la Hidrografia kuwa mpaka kati ya bahari hizi mbili.

neg:
Bahari ya Kusini
Eneo lote ni kilomita za mraba 20,327,000 za maji. Linazunguka pwani la Antaktika lenye urefu wa kilomita 17,968 km. Kina kikubwa ni mnamo 5,805 mita.

neg:
Jamaika
Kisiwa kina urefu wa km 240 na upana hadi km 85. Eneo lake ni km² 10.991.

neg:
Bahari ya Uchina ya Mashariki
Bahari hiyo ni sehemu ya Bahari ya Pasifiki na inachukua eneo la kilomita za mraba zipatazo 1,249,000. Nchini Uchina, bahari hii inaitwa Bahari ya Mashariki.

neg:
Bara Hindi
Inaingia ndani ya bahari Hindi kama rasi kubwa sana lenye umbo la pembetatu.

neg:
Mlima Idunda
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Bara
Mabara na mabamba yao ni kama ifuatayo: Afrika (Bamba la Afrika), Antaktika (Bamba la Antaktika), Australia (Bamba la Australia), Ulaya na sehemu kubwa ya Asia (Bamba la Ulaya-Asia), Amerika Kaskazini pamoja na Siberia (Bamba la Amerika ya Kaskazini) na Amerika Kusini (Bamba la Amerika ya Kusini). Mabamba madogo yamejitenga ingawa nchi juu yao inaonekana kuwa sehemu ya bara lingine. Mfano wake ni Bara Hindi iliyokuwa kama bara ndogo au kisiwa kikubwa zamani lakini tangu miaka milioni 10 imejisukuma chini ya bamba la Asia-Ulaya na kuikunja hadi kutokea kwa milima ya Himalaya.

neg:
KwaZulu-Natal
Eneo la jimbo ni 92 100 km2. KwaZulu-Natal iko upande wa mashariki wa Afrika Kusini ina pwani ndefu la Bahari Hindi. Uso wa nchi unapendeza hivyo jina la "Jimbo la Bustani".

neg:
Tetemeko la ardhi
Mwendo huu wa tako la bahari ulisababisha wimbi lililosambaa kote katika Bahari Hindi na kupaa juu pale lilipofika mwambaoni hadi kimo cha mita 30 likaua takriban watu 275,000 kwenye pwani za Indonesia, Sri Lanka, Thailand, India hadi Somalia, Kenya, Tanzania na Afrika Kusini.

neg:
Kimondo cha Chelyabinsk
Kufuatana na taasisi ya Marekani NASA ukubwa wa gimba ulikuwa kipenyo cha mita 17 na masi yake baina tani 6 hadi 10. Kimondo hiki kilikuwa na mbio wa 54,000 km/h au kilomita 15 kwa sekunde. Imekadiriwa ya kwamba wakati wa kuchoma na kupasuka angani kiliachisha nishati iliyolingana na tani 500,000 za baruti ya TNT au takriban mara 20 - 30 kiasi cha nishati kilichoachishwa wakati wa mlipuko wa bomu la nyuklia wa Hiroshima.

neg:
Bahari ya Hindi
Upande wa kazkazini wa ikweta kuna monsuni; upepo kutoka kazkazini-mashariki uko kuanzia Oktoba hadi Aprili, kinyume chake upepo kutoka kusini unaendelea kuanzia Mei hadi Oktoba. Badiliko hili linafuata utaratibu wa kila mwaka na lilikuwa msingi kwa usafiri na biashara katika bahari hii maana iliwezekana kutumia upepo kwa jahazi tangu kale.

neg:
Bahari ya Shamu
Kaskazini ni rasi ya Sinai pamoja ghuba ndogo za Aqaba na Suez halafu imeunganika na Mediteranea kwa njia ya Mfereji wa Suez. Kusini Bahari ya Shamu imeunganika na Bahari Hindi kwa njia ya mlango wa bahari wa Bab el Mandeb.

neg:
Bara Arabu
Eneo la Bara Arabu kwa jumla ni kilomita mraba 3,191,022, ikiwa Saudia inakalia sehemu nne katika tano ya jumla ya maeneo yake, na sehemu iliyobakia ambayo ni moja katika tano inakaliwa na nchi zilizobakia, zote zikiwepo pembezoni mwa Saudia kwenye bahari ya Ghuba ya Uajemi na bahari ya Waarabu na bahari ya Shamu.

neg:
Ahaggar
Urefu wake unafikia hadi mita 2,908 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Bara la Antaktiki
Bara la Antaktiki lina takriban umbo la duara isiyo kamili ikizunguka ncha ya kusini. Pande zote inapakana na bahari: ni mahali ambako maji ya kusini ya Pasifiki, Atlantiki na Bahari Hindi yanakutana. Kwa namna nyingine inawezekana kusema inazungukwa na Bahari ya Kusini.

neg:
Nidze
Urefu wake ni mita 2,521 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Andhra Pradesh
Andhra Pradesh (, ), ni moja kati ya majimbo 28 ya India. Jimbo lipo mjini kusini-mashariki mwa pwani ya India. Ni jimbo la nne kwa ukubwa wa eneo na ni la tano kwa hesabu ya wingi wa wakazi nchini India. Mji mkuu wake ni Hyderabad. Jumla ya pato la ndani ya Pradesh ni dola za Kimarekani zipatazi bilioni 100 na imeshika nafasi ya tatu miongoni mwa majimbo yote ya India. Jimbo hili ni la pili kwa ukuwa na ukanda wa pwani ulio-mkubwa zaidi ambamo kuna miongoni mwa majimbo yote ya India. Lugha ya kwanza mjini Andhra Pradesh ni Kitelugu na Kiurdu ni lugha rasmi katika baadhi ya sehemu, wakati lugha zingine zinazozungumzwa mjini hapa ni pamoja na Kihindi, Kimarathi, Kitamil, Kannada, na Kioriya. Idadi ya wakazi wa mjini hapa ni 84,655,533 - kulingana na sensa ya mwaka wa 2011.

neg:
Mfereji wa bahari
Mara nyingi mifereji ya bahari huwa na mitelemko mikali ya kuelekea chini. Huwa mirefu lakini kiasi nyembamba. Urefu unaweza kufikia kilomita 2,400 na upana hadi km 112.

neg:
Titicaca (ziwa)
Ni ziwa kubwa la pili katika Amerika Kusini lenye eneo la kilomita za mraba 8,372. Liko kwa kimo cha mita 3,809 juu ya UB. Maji yake ina kina cha 105 m. Hivyo ni ziwa la juu duniani penye usafiri kwa meli ndogo kuna pia manowari ya jeshi la maji.

neg:
Grand Combin
Urefu wake ni mita 4,314 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Ghuba ya Uajemi
Urefu wake ni takriban 1,000 km na upana wake kati ya 200 hadi 300 km. Kina hakizidi 100 m.

neg:
Bahari ya Hindi
Upande wa kaskazini imepakana na Asia ya Kusini; magharibi imepakana na Ghuba ya Uajemi, Bahari ya Shamu na Afrika; mashariki imepakana na Ghuba ya Malay, visiwa vya Sunda (Indonesia), na Australia; na upande wa kusini imepakana na Bahari ya Kusini.

neg:
Walanyama
Ukubwa wao unaanzia kwa vicheche wadogo kama (Mustela nivalis), mwenye gramu 25 na sentimeta 11, hadi dubu barafu (Ursus maritimus), ambaye anaweza kupima kilogramu 1,000, na Tembo-bahari wa kusini (Mirounga leonina), ambao wanaume wazima wanafikia kilogramu 5,000 (lb 11,000) na urefu wa mita 6.9 (futi 23).

neg:
Daraja la Kisiwa cha Msumbiji
Daraja la Kisiwa cha Msumbiji ni daraja yenye urefu wa kilomita 3.8 linalovuka Bahari ya Hindi nchini Msumbiji. Inaunganisha Kisiwa cha Msumbiji na bara la nchi hiyo.

neg:
Chile
Chile ina urefu wa kilomita 4,200 kufuata pwani ya Pasifiki na milima ya Andes. Umbali huu ni kama kutoka Cape Town kwenda Dar es Salaam. Lakini upana wa wastani wa eneo lake ni kilomita 180 tu: sehemu nyembamba ya nchi ina upana wa kilomita 90, sehemu pana zaidi ina kilomita 240.

neg:
Atlantis, The Palm
Hoteli hii ya nyota sabaina vivutio kama mahali pa kutizama wanyama wa baharini panapoitwa Aquaventure (iliyo na upana wa mita 160,000), ukumbi wa mkutano na nafasi ya rejareja. Hoteli hii pia ina Dolphin Bay (45,000 mita mraba) ambapo wageni wanaweza kuogelea na kucheza na samaki hawa. Palm Jumeirah yenyewe ni sehemu moja kati ya tatu: Palm Jebel Ali na Palm Deira, ambazo bado zinajengwa.
Hoteli hii inajulikana kwa kuhifadhi papa mdogo wa kike kwenye bwawa la maji ya lita milioni 1 , ingawa wanamazingira na shirika la PETA wanaomba papa huyu aachiliwe.

neg:
Mkoa wa Lindi
Umepakana na mikoa ya Pwani, Mtwara, Ruvuma na Morogoro. Upande wa mashariki hupakana na Bahari Hindi.
Mkoa huu umeanzishwa mwaka 1971 na una eneo la km² 67,000. Karibu robo ya eneo lake au km² 18,000 ni sehemu ya hifadhi ya wanyama ya Selous.

neg:
Bamba la Uhindi
Bamba la Uhindi ni bamba la gandunia ndogo katika ganda la dunia. Bara Hindi yenye nchi za Uhindi, Pakistan, Bangla Desh, Nepal pamoja na nchi visiwa Sri Lanka na Maledivi iko juu ya bamba hili.

neg:
Bahari ya Kaspi
Bahari ya Kaspi (pia Bahari ya Qazwin- Kiajemi دريا خزر ""darya khazar""; Kirusi Каспийское море ""kaspiiskoye more"") ni ziwa kubwa kabisa duniani lenye eno la 371,000 km² na mjao wa 78,200 km³. Liko kati ya Azerbaijan, Urusi, Kazakhstan, Turkmenistan na Uajemi.

neg:
Bahari ya Eritrea
Inaonekana ya kwamba waandishi wa kale hawakutofautisha kati ya Bahari ya Shamu na Bahari Hindi. Merikebu za zamani zile zilitembea muda wote karibu na pwani kwa sababu dira haikulikana bado nje ya Uchina. Hivyo haikuwa rahisi kuvuka bahari moja kwa moja na kupata picha kamili ya umbo la bahari.

neg:
Uajemi
Upande wa kusini kuna mwambao wa Ghuba ya Uajemi (Bahari Hindi) na upande wa kaskazini ni mwambao wa Bahari ya Kaspi.

neg:
Mhindi (kundinyota)
Epsilon Indi yenye mag 4.69 ni kati ya nyota zilizo karibu sana na Dunia ikiwa na umbali wa miakanuru 11.8.

neg:
Huayna Potosi
Urefu wake ni mita 6,088 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Ancohuma
Urefu wake ni mita 6,427 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Chappal Waddi
Urefu wake unafikia hadi mita 2,419 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Ziwa Michigan
Ziwa lina urefu wa kilomita 494 na upana mkubwa wa 190 km. Uso wake una eneo la 58,000 km2. Kina cha wastani ni 85 m lakini kina kikubwa chafikia 281 m.

neg:
Ghuba ya Omani
Urefu wake ni 560 km. Upande wa magharibi maji yana kina cha m 50 na upande wa mashariki kina cha mita 200.

neg:
Lakshadweep
Lakshadweep ni eneo la muungano la jamhuri ya India. Linaundwa na funguvisiwa la bahari ya Hindi lililojulikana kwanza kama Laccadive. Liko kilometa 200/440 kutoka pwani ya kusini-magharibi ya India.

neg:
Msumbiji
Pwani ya Bahari Hindi ina urefu wa km 2.470.

neg:
Mlima Kama
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Lanin
Urefu wa volkeno hiyo ni mita 3,776 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Milima ya Ukaguru
Kilele cha juu kiko mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Muhindi
Muhindi ni nafaka inayolimwa kwa wingi zaidi duniani. Mavuno ya dunia ya mwaka 2005 yalileta matokeo yafuatayo: mahindi tani milioni 710.3; mchele tani milioni 628.5 na ngano tani milioni 620.0.

neg:
Bahari ya Hindi
Bahari za pembeni, ghuba na hori za Bahari Hindi ni pamoja na:

neg:
Bahari ya Marmara
Urefu wake ni hadi 282 km na upana 80 km. Kina cha maji hufikia mita 1,300 chini ya UB. Eneo lake ni 11,655 km² na 182 km² ni visiwa ndani yake.

neg:
Bahari ya Hindi
Indonesia na Timor ya Mashariki ni nchi za visiwani zinazopakana na Bahari Hindi.

neg:
Chiles
Urefu wake ni mita 4,723 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Bahari ya Hindi
Bahari ya Hindi ni bahari ya tatu kwa ukubwa duniani ikiwa imechukua asilimia 20 ya uso wa dunia.

neg:
Bab el Mandeb
Mlango wa bahari una upana wa 27 km ukiunganisha Bahari ya Shamu na Bahari Arabu kupitia Ghuba ya Aden. Bab el Mandeb iko kati ya njia za bahari duniani zinazotumiwa sana na meli kwa sababu usafiri wote kati ya Ulaya na Asia kwa njia ya Mfereji wa Suez hupita humo.

neg:
Kashmir
Kijiografia kiini cha "Kashmir" ni Bonde la Kashmir ambalo ni bonde kubwa la mto Jheam lenye rutba kati ya Himalaya ya Juu na milima ya Pir Panjal. Katika karne ya 19 bonde liliunganishwa na maeno jirani ya Jammu na Ladakh jumla 222,236 km² penye milima na chanzo cha mto Indus (Hindi). Eneo hili liligawiwa 1947. Hadi 1947 sehemu zote za Kashmir zilikuwa eneo la dola la maharaja wa "Jammu na Kashmir". Alitawala chini ya ulinzi wa Uingereza.

neg:
Bikini (atolli)
Bikini ni jina la atolli ya Mikronesia kwenye nchi ya Visiwa vya Marshall katika Pasifiki. Mahali pake ni 11°30'N 165°25'E. Ina visiwa vidogo 36 vinavyozungusha hori la ndani lenye urefu wa kilomita 4o na eneo la 594,2 km².

neg:
Milima ya Kanda
Kilele kina urefu wa mita 1,794 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Ghuba ya Aden
Guba ya Aden ni mkono pana wa Bahari Hindi kati ya Somalia upande wa kusini na Rasi ya Uarabuni upande wa kaskazini. Inaanza kwenye sehemu ya Bahari Hindi iitwayo pia Bahari Arabu na kuelekea kwa mlango wa bahari wa Bab el Mandeb unaoiunganisha na Bahari ya Shamu.
Ghuba hii ina urefu wa kilomita 1,000 na upana wake ni kati ya 150 km hadi 440 km. Kimo cha maji hufikia urefu wa mita 3,748. Imepakana na nchi za Yemen, Somalia (au Somaliland) na Jibuti.

neg:
Bahari Nyeusi
Bahari Nyeusi ni bahari ya pembeni ya Mediteranea inayozungukwa na nchi kavu pande zote iliyoko kati ya Ulaya ya Mashariki na Asia ya Magharibi. Imeunganishwa na Bahari ya Mediteranea kwa njia ya Bahari ya Marmara pamoja na milango ya bahari ya Bosporus na Dardaneli. Ina eneo la takriban 424,000 km² na kina hadi 2,244 m.

neg:
Unguja
Unguja ni kisiwa kikubwa katika Bahari Hindi karibu na mwambao wa Afrika ya Mashariki karibu na Dar es salaam.

neg:
Milima ya Omubuhembe
Kilele kina urefu wa mita 1,447 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Maji ya chumvi
Kwa wastani, maji katika bahari ya dunia ina chumvi kwa karibu 3.5% (35 g / L, 599 mM). Hii ina maana kwamba kila kilo ("takriban lita moja na kiasi") ya maji ya bahari ina takriban 35 gramu (1.2 oz) ya chumvi zilizoharibiwa (Zaidi ya sodiamu (Na+) Na kloridi (Cl-) Ions). Wastani wa wiani juu ya uso ni 1.025 kg / L. Maji ya bahari ni denser kuliko maji safi na maji safi yana ("wiani 1.0 kg / L saa 4 ° C (39 ° F)") kwa sababu chumvi zilizoharibiwa huongeza wingi kwa kiasi kikubwa. Sehemu ya kufungia ya maji ya bahari inapungua kama ongezeko la chumvi linapo ongezeka. Katika salinity ya kawaida, inafungia saa 2 ° C (28 ° F). Maji ya bahari ya baridi ("katika hali ya kioevu") ilikuwa mwaka 2010, katika mkondo chini ya glacier ya Antarctic, na kipimo cha -2.6 ° C (27.3 ° F). Maji ya bahari ya pH ni kawaida kwa kiwango cha kati ya 7.5 na 8.4. Hata hivyo, hakuna kiwango cha pH kinachokubaliwa kwa kiwango kikubwa kwa maji ya bahari na tofauti kati ya vipimo kulingana na mizani tofauti ya kumbukumbu inaweza kuwa hadi vipimo 0.14.

neg:
Cape Town
Cape Town ni mji ambako bahari ya Hindi hukutana na Bahari ya Atlantiki. Uko kwenye latitudo ya 33.55° S (sawa na Sydney na Buenos Aires) na longitudo ya 18.25° E.

neg:
Kifaru
Faru wa Java pia wana pembe moja. Pia ngozi yao ya kijivu ina mikunjo na wana nundu kama faru wa India, na hawana nywele. Urefu wa mwili wake ni mita 3.1 – 3.2, pamoja na kichwa na urefu wa mita 1.5 – 1.7. Faru wakubwa wanaripotiwa kufikia uzito wa kilogramu 900 – 1400 au 1360 – 2000, kwa chanzo tofauti. Pembe za faru dume hufikia mpaka sentimeta 26 huku faru jike huwa na nundu tu, na wakati mwingine hawana kabisa.

neg:
Bangladesh
Imepakana na Uhindi pande zote barani isipokuwa mpaka mfupi wa km 193 na Myanmar upande wa kusini-mashariki na pwani ya Ghuba ya Bengali.

neg:
Visiwa vya Karibi
Eneo lote linachukua kilometa mraba 2,754,000, lakini nchi kavu ni km 239,681 tu.

neg:
Palm Jumeirah
Palm Jumeirah iko na sura ya mti wa mtende. Lina shina, taji lililo na frond16, na mpevu unaozunguka kisiwa ambao huunda kivunjamaji cha kilomita 11. Kisiwa ni kilomita 5 kwa kilometa 5 na jumla yake ni eneo kubwa kuliko nyanja 800 za mpira. Taji limeunganishwa na Bara na daraja la mita 300 na mpevu umeunganishwa na juu ya mitende na kishimo kilicho chini ya bahari Katika miaka michache ijayo, kama awamu za utalii zinapoendelea, Palm Jumeirah inasemwa kuwa moja ya maeneo dunia's Premier Resorts. Kisiwa cha Palm kinajigamba kuwa shangazo ka nane la Dunia. Kisiwa kitaizidisha mara mbili urefu wa pwani ya Dubai.
Kulingana na ujumbe wa vyombo vya habari kutoka kwa wajenzi, kisiwa cha Palm cha Jumeirah kitakuwa na mahoteli ya kujirembesha yenye mandhari, aina tatu za nyumba za kifahari (Signature, Garden Homes na Canal Cove Town Homes), majengo ya ghorofa yaliyo kwenye pwani, fukwe, marinas, mikahawa, mikahawa midogo na aina nyingi za maduka ya rejareja. Mahoteli ya pwani zaidi ya 30 yatafunguliwa mwisho wa 2009 yakiwemo:

neg:
Asia
Asia ni bara kubwa kabisa kuliko mabara yote mengine ya dunia. Bara hili lina eneo la kilomita za mraba 44,579,000 (maili za mraba 17,212,000), ambalo ni sawa na asilimia 30% ya ardhi yote. Wakazi wa bara la Asia ni 3,701,000,000 kwa mujibu wa makisio 2003.

neg:
Ghuba ya Bengali
Ghuba ya Bengali ni hori kubwa ya Bahari Hindi kati ya Bara Hindi, Rasi ya Malay na Sri Lanka yenye umbo la pembetatu. Jina la Bengal limetokana na jimbo la Bengali ya Magharibi katika Uhindi na nchi ya Bangladesh. Bahari ya Andamani inahesabiwa wakati mwingine kuwa sehemu ya ghuba ya Bengal lakini mara nyingi hutazamiwa kama gimba la maji la pekee.

neg:
Milima ya Uvidunda
Kilele cha juu kiko mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Bahari ya Kaspi
Kimo chake mkubwa ni 1,025 m.
Huitwa "bahari" kwa sababu maji yake ni ya chumvi ingawa si kali sana kama ya bahari yenyewe.

neg:
Sahalin
Eneo lake ni kilomita za mraba 72,492 kuna wakazi 580,000. Wakati wa karne za 19 na 20 ulikuwa na mavutano kati ya Japani na Urusi kuhusu utawala wa kisiwa. Hadi 1945 kiligawiwa kati ya mataifa haya mawili. urusi ilitwaa kisiwa chote mwaka 1945 baada ya kushinda Japani kwenye Vita Kuu ya Pili ya Dunia.

neg:
Maafa asilia
Tsunami kubwa iliyotazamwa kwa msaada wa vifaa vya kisayansi ni Tsunami wa Krismasi 2004 katika Bahari Hindi iliyoua maelfu ya watu kuanzia Indonesia, Sri Lanka, Thailand na India hadi Somalia na Kenya. Ilisababishwa na tetemeko la ardhi kutokana na mwendo wa mabamba ya gandunia, hapa bamba la Burma chini ya bamba la Uhindi.

neg:
Bahari ya Shamu
Bahari ya Shamu (Kiingereza "Red Sea", Kiarabu البحر الأحمر "Baḥr al-Aḥmar, al-Baḥru l-’Aḥmar"; Kiebrania ים סוף "Yam Suf"; Kitigrigna ቀይሕ ባሕሪ "QeyH baHri") ni ghuba kubwa ya Bahari ya Hindi. Jina la kihistoria katika lugha ya Kigiriki ilikuwa Bahari ya Eritrea (ερυθρά θάλασσα, "erythrá thálassa").

neg:
Siwa barafu
Siwa barafu kubwa iliyopimwa hadi sasa ilikuwa kipande kikubwa kilichovunjika Antaktika mwaka 2000; urefu wake ulikuwa kilomita 295 na upana kilomita 37. Eneo lake lilikuwa 11,000 km² na masi yake tani bilioni tatu.

neg:
Mahindi
Mbegu za mahindi huwa na sehemu ya nje iliyoungana na gamba la nje la mbegu, kama ilivyo kawaida kwa mimea mingi ya jamii ya nyasi. Muhindi huwa na mbegu nyingi, ambazo huwa hazuungani hata maramoja , na nkila moja ikiwa na ukubwa wa kama njegere hivi, zikiwa zimejipanga kwenye mistari kuzunguka gunzi ambamo zimejishikiza. Gunzi moja huweza kuwa na punje za mahindi takribanui 200 – 400, na huwa na urefu wa sentimita 10 -25. Pia huwa na rangi mbalimbali: nyeusi, kijivu, nyekundu, hudhurungi, nyeupe na njano. Zinaposagwa kuwa unga, unga wa mahindi hupatikana kwa kiasi kikubwa, huku ukiwa na makapi kidogo kuliko ngano. Lakini unga wa mahindi huwa unakosa protini muhimu ya ngano, na hivyo, kufanya uokaji kushindwa kuwa na uwezo mkubwa wa kuumuka na kufanana.

neg:
Mahindi
Mahindi yanalimwa duniani kote, na uzito wa mahindi huzalishwa kila mwaka zaidi ya mwaka uliopita. Wakati Marekani ikizalisha karibu nusu ya mahindi yote duniani, ( ~42.5%), nchi nyingine zinazoafanya vizuri ni China, Brazili, Meksiko, Argentina, India an Ufaransa. Uzalishaji wa dunia ni karibu tani milioni 800 mwaka 2007, juu kidogo tu ya mchele ( tani milioni 650) na ngano ( ~tani milioni 600). Mwaka 2007, zaidi ya hekta milioni 150 za mahinid zilipandwa duniani nzima, kwa zaidi ya kg 4970.9 kwa hekta. Mazao yanaweza kuwa zaidi ya hapa kwa baadhi ya maeneo mengine duniani; utabiri wa mwaka 2009 unaonesha Iowa ingezalisha kg 11614 kwa hekta.

neg:
Nevado Cumbal
Urefu wake ni mita 4,764 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Bara Hindi
Nchi zifuatazo ni sehemu za Bara Hindi:

neg:
Muhindi
Sababu ya kupendelea muhindi ni kivuno kikubwa. Dunia muhindi inaleta kwa wastani mahindi tani 47.5 kwa hektari moja. Hii inashinda mpunga unaoleta mchele wastani tani 40/ha na ngano yenye tani 29/ha.

neg:
Mkimbizi
Ugawaji wa Bara ndogo la Uhindi ili kuunda nchi za India na Pakistan mnamo mwaka wa 1947 ulisababisha kuhama kukubwa zaidi kwa binadamu kihistoria: ubadilishanaji wa Wahindu na Wakalasinga 18,000,000 (65% kutoka Bangladesh na 35% kutoka Pakistan) na Waislamu (kutoka India). Wakati wa kipindi cha Vita ya Ukombozi vya Bangladesh vya mwaka wa 1971, kutokana na vita vya wenyewe kwa wenyewe nchini Bangladesh (iliyofahamika apo awali kama Pakistan ya Mashariki) na Oparesheni tafuta-taa, zaidi ya Wabangladeshi milioni kumi waliokuwa wazungumzaji wa lugha ya Kibengali walikimbilia nchi jirani ya Uhindi .

neg:
Bamba la Uhindi
Tar. 8 Oktoba 2005 mwendo wa bamba la Uhindi chini ya Himalaya ulisababisha tetemeko la ardhi lililoua takriban watu 60,000 na kuharibu nyumba za watu milioni 2.5. Kitovu cha mshtuko kilikuwako karibu na Muzaffarabad katika eneo la Azad Kashmir upande wa Kipakistani ya Kashmir.


query: Je,bara Ulaya ina idadi ya watu wangapi?

pos:
Ulaya
Ulaya (asili ya jina ni neno la Kiarabu ولاية, "wilaayatun"; inaitwa pia Uropa) ni bara lenye eneo la km² 10,600,000 tu, lakini wakazi ni milioni 700.

pos:
Visiwa vya Karibi
Wakazi wote ni 43,489,000 (2016). Mara nyingi ni wa mchanganyiko wa asili ya Kiafrika, ya Kizungu na pia ya Waindio pamoja na watu wenye asili ya Asia (hasa Uhindi, Indonesia na Uchina) katika visiwa ambako wafanyakazi walitafutwa ng'ambo baada ya mwisho wa utumwa.

neg:
Pembe la Afrika
Kwa kutumia wazo la pembe la Afrika kubwa kuna eneo la 2,000,000 km² linalokaliwa na wakazi milioni 94.2 million (Ethiopia: milioni 79, Somalia: milioni 10, Eritrea: milioni 4.5 na Jibuti: milioni 0.7).

neg:
Hungaria
Hungaria (kwa Kihungaria "Magyarország") ni nchi ya Ulaya ya Kati yenye wakazi milioni 10 wanaozidi kupungua.

neg:
Umoja wa Ulaya
Nchi 18 za Umoja huo hutumia pesa moja ya Euro.

neg:
Maangamizi makuu dhidi ya Wayahudi wa Ulaya
Katika makambi sita za aina hii jumla ya watu milioni 2-3 waliuawa. Pamoja na wale waliouawa nje ya makambi ni mnamo watu milioni sita waliouawa kikusidi. Walio wengi sana walikuwa Wayahudi lakini pia vikundi vingine visivyolingana na itikadi ya kimbari kama vile Wasinti, walemavu, shoga na wafungwa wakomunisti.

neg:
Umoja wa Ulaya
Jumla ya wakazi ni milioni 507.4 (2013). Kuna miji 16 yenye watu zaidi ya milioni moja kila mmojawapo, kuanzia London na Paris ambayo inazidi milioni 10.

neg:
Uislamu barani Ulaya
Mwisho mwa karne ya 20 na mwanzoni mwa karne ya 21 idadi kubwa ya Waislamu walihamia barani Ulaya. Kunako mwaka wa 2010 ilikadiriwa kuwa Waislamu wanaoishi Ulaya wamefikia milioni 44.

neg:
Waslavi
Duniani kote Waslavi wanakadiriwa kuwa milioni 360. Kati yao wanaongoza Warusi, Wapolandi na Waukraina.

neg:
Watu wa Emirati
Wakazi hao wengine wa UAE (83,5%) wanajumuisha wafkuzwa-nchi, asilimia kubwa ikitoka Asia ya Kusini kutoka nchi kama vile Uhindi (1,75 milioni), Pakistan (1,25 milioni) na Bangladesh (500.000). Watu kutoka Jamii zingine, ikiwa ni pamoja na China, Ufilipino, Thailand, Korea, Afghanistan na Iran ni takriban milioni moja. Wafkuzwa-nchi kutoka Ulaya, Australia, Afrika Kaskazini, Afrika na Amerika ni kama watu 500,000.
Sensa ijayo itafanyika katika mwaka 2010.

neg:
Waklara
Takwimu ni kama ifuatavyo:
Mwaka 1253: monasteri 111: Italia + visiwa 68, [[Hispania]] + [[Ureno]] 21, Ufaransa 14, Ujerumani + Ulaya Mashariki 8.
Mwaka 1300: Waklara zaidi ya 15,000 katika monasteri 413: Italia + visiwa 196, Hispania + Ureno 57, Ufaransa 68, Ujerumani + Ulaya Mashariki 46, Mashariki + [[Korasia]] 23, [[Uingereza]] + [[Irelandi]] 23.

neg:
Norwei
Takriban watu milioni 5.1 wanaishi nchini Unowe. Wengi wao (86%) ni Wanorwei asili, jamii ya Wajerumani. Asilimia 14 ni wahamiaji au watoto wa wahamiaji wawili.

neg:
Asia
Asia ni bara kubwa kabisa kuliko mabara yote mengine ya dunia. Bara hili lina eneo la kilomita za mraba 44,579,000 (maili za mraba 17,212,000), ambalo ni sawa na asilimia 30% ya ardhi yote. Wakazi wa bara la Asia ni 3,701,000,000 kwa mujibu wa makisio 2003.

neg:
Ligi Kuu Uingereza (EPL)
Ligi Kuu Uingereza ni ligi inayopendwa na watu wengi zaidi duniani kwa maana ina ushindani mkubwa, inatangaza katika maeneo 212 kwa nyumba milioni 643 na watazamaji wa televisheni wenye uwezo wa watu bilioni 4.7. Katika msimu wa 2014-15, wastani wa mechi ya Ligi Kuu ya Ligi ilifikia 36,000,juu ya ligi ya soka yoyote ya kitaaluma nyuma ya 43,500 ya Bundesliga. Vilabu arobaini na tisa wamepigana tangu kuanzishwa kwa Ligi Kuu ya mwaka 1992. Timu sita wameshinda cheo: Manchester United (13), Chelsea (5), Arsenal (3), Manchester City (2), Blackburn Rovers (1) na Leicester City (1).

neg:
Utumwa
Kule Ulaya kuna kundi la mataifa linaloitwa tangu zamani "Waslavi" (kama vile Warusi, Wapolandi, Waserbia n.k.). Kumbe neno "slavi" kiasili linamaanisha "watumwa": watu wa mataifa yale walikamatwa zamani na kuuzwa kama watumwa katika sehemu nyingine za Ulaya, Asia na pia Afrika Kaskazini.
Hali hiyo ni mbaya sana, hailingani kabisa na utu na heshima ya kibinadamu, wala haipatani na Ukristo unaokiri na kulenga udugu wa watu wote. Lakini watu walioishi zamani katika mazingira yenye utumwa walikuwa wamezoea hali hiyo.
Habari za watumwa tunaweza kuzisoma hata katika Biblia. Ilikuwa jambo la kawaida katika mazingira ya Israeli ya Kale. Mtu aliweza kukamatwa na kuuzwa utumwani ili kulipia madeni yake. Mara nyingi watumwa walikuwa watu waliokamatwa vitani. Kwa mfano wakazi wote wa Yerusalemu walifanywa watumwa baada ya mji huo kutekwa na wanajeshi Waroma mwaka 70 B.K. Wakati wa Biblia asilimia 20 hivi za wakazi wa Dola la Roma walikuwa watumwa. Lakini katika nchi ya Israeli hali ilikuwa tofauti. Sheria ya Musa ilimwacha mtumwa awe huru baada ya miaka 7 (Kut 21:2). Kwa sababu hiyo hawakuwapo watumwa wengi katika Israeli. Labda ndiyo sababu Yesu hakufundisha juu ya utumwa kwani walikuwa wachache sana katika mazingira yake.
Mtume Paulo aliishi zaidi nje ya eneo la Israeli. Katika miji mikubwa kama Antiokia, Korintho, Efeso au Roma watumwa walikuwa wengi. Paulo alifundisha ni wajibu wa mabwana Wakristo kuwatendea watumwa wao vizuri. Kwa nini hakupinga utumwa?

neg:
Belarus
Idadi ya wakazi inapungua: ni watu 9,498,700 (2016).

neg:
Kuoza kwa meno
Kote duniani, takribani watu bilioni 2.43 (asilimia 36 ya idadi ya watu)  wana meno yaliyooza ya kudumu. Shirika la Afya Duniani linakadiria kuwa karibu watu wote wazima huwa na meno yaliyooza kwa wakati fulani. Meno ya watoto wachanga huathiri karibu watu milioni 620 au asilimia 9 ya idadi ya watu. Uozaji wa meno hutokea sana kwa watu wazima na watoto kwa miaka ya hivi karibuni. Ugonjwa huu unapatikana sana katika nchi zinazostawi na kiasi kwa nchi zilizostawi kwa sababu ya matumizi ya sukari kiasi.

neg:
Kondoo-kaya
Duniani kuna jumla kondoo-kaya bilioni moja na asilimia 40 wako Asia (China, Uhindi, Uajemi). Afrika Kusini na nchi za Afrika ya Kaskazini (hasa Sudan) wanaishi takriban asilimia 20, Australia na New Zealand tena asilimia 15. Robo inayobaki wako Ulaya (Uingereza) na Amerika.

neg:
Kihungaria
Ni pia lugha rasmi katika Umoja wa Ulaya.
Kihungaria kama lugha ya kigeni kinafundishwa shuleni au kwenye taasisi za elimu ya watu wazima katika nchi nyingi. Mwaka 2001 idadi ya wanafunzi wa Kihungaria ilkuwa kama ifuatayo:
Jumla: watu milioni 12-13

neg:
Bara
Vivyo hivyo “Ulaya bara” ni eneo la Ulaya bila visiwa kama Britania, Eire, Malta na kadhalika.

neg:
London
London ni mji mkuu wa Uingereza na mji mkubwa wa nchi hii wenye wakazi milioni 7.5. Kwenye rundiko la mji idadi ya watu ni karibu milioni 14.

neg:
Mkimbizi
Wakazi wenye asili ya Ulaya, "Pieds-Noirs" kwa lugha ya Kifaransa, walijumuisha 10.4% ya idadi jumla ya watu wa Aljeria mnamo mwaka wa 1962. Katika miezi michache tu mnamo mwaka wa 1962, 900,000 kati yao walikimbia nchi hiyo, idadi hiyo ikiwa ndiyo idadi kubwa zaidi ya watu kuhamishwa hadi nchini Ulaya tangu Vita Vikuu vya Pili vya Dunia. Msemo uliotumika katika propaganda ya shirika la FLN likitaja jamii ya Pied-noirs ulikuwa "sanduku au jeneza" (""La valise ou le cercueil"" kwa lugha ya Kifaransa).

neg:
Kanisa Katoliki
Kati ya madhehebu ya Kikristo, Kanisa Katoliki linakusanya waamini 1,299,000,000, yaani nusu ya wafuasi wote wa Yesu, na 17.7 % ya binadamu wote, likiwa na asilimia kubwa ya waamini kati ya wananchi wa Amerika (63.7%) na Ulaya (39.9%).

neg:
Albania
Kwa sasa Albania ni kati ya nchi maskini zaidi za Ulaya na wananchi wengi (walau 900,000) wamehamia Ugiriki, Italia, Marekani n.k.

neg:
Mkimbizi
Upinzani dhidi ya ukoloni katika kipindi cha miaka ya 1960 na 1970 mara nyingi kulisababisha misafara mikubwa ya Walowezi wenye asili ya Kiulaya kuhama bara la Afrika - hasa kutoka Afrika Kaskazini (Watu wenye asili ya Ulaya yaani "pied noirs" milioni 1.6 ), kutoka nchi za Kongo, Msumbiji na Angola. Kufikia miaka ya kati ya 1970, maeneo yaliyotawaliwa na Ureno barani Afrika yalikuwa yamepotea kutoka mikononi mwao, na Wareno takriban milioni moja au watu wa asili ya Kireno walihama kutoka maeneo hayo (hasa Angola ya Kireno na Msumbiji) kama wakimbizi hohehahe- yaani "retornados".

neg:
Nasaba ya Qing
Karne za utawala wa Qing zilileta maendeleo makubwa katika uchumi na idadi ya wakazi wa China iliongezeka kutoka watu milioni 143 mnamo 1740 hadi watu milioni 430 mnamo 1850. Serikali ilisimamia karahana za mafundi waliotenegeneza bidhaa nyingi zilizopelekwa hadi Ulaya na Marekani. China ilikuwa na mapatao makubwa ya dhahabu kutoka Ulaya kutokana na biashara hii. Kati ya bidhaa zilizotafutwa Ulaya zilikuwa hasa vyombo vya kauri, fanicha na kazi za sanaa.

neg:
Walutheri
Idadi yao ni kama milioni 75na wanazidi kuongezeka barani Asia na Afrika, huku wakipungua sehemu nyingine.

neg:
Umoja wa Ulaya
Bunge la Ulaya lina wabunge 751 wanaochaguliwa na wananchi kila baada ya miaka mitano.

neg:
Kujiua
Viwango vya kujiua hutofautiana pakubwa kati ya nchi na wakati. Takwimu kwa asilimia ya vifo mwaka wa 2008 zilikuwa: Afrika 0.5%, Kusini Mashariki mwa Asia 1.9%, Marekani 1.2 na Uropa 1.4%. Viwango kwa kila watu 100,00 vilikuwa: Australia 8.6, Canada 11.1, Uchina 12.7, India 23.2, Uingereza 7.6, Marekani 11.4. Kujiua kumerodheshwa katika nafasi ya 10 kama [[kifo|kisababishi cha kifo]] kinachoongoza nchini Marekani mwaka wa 2009, ikiwa ni takriban visa 36,000 kila mwaka. Takriban watu 650,000 hupatikana katika idara ya dharura kila mwaka kutokana na majaribio ya kujiua. Nchi za [[Lithuania]], Japani na Hangeria zina viwango vikubwa zaidi vya aina za kujiua. Nchi zilizo na idadi kuu zaidi ya visa vya kujiua ni Uchina na India, zikihasibia zaidi ya nusu yaidadi yote Nchini Uchina, kujiua ni kisababishi cha 5 kikuu cha kifo.

neg:
Watu wa Kupro
Watu wa kisiwa cha Kupro ni 970,000.

neg:
Urusi
Kufuatana na sensa ya mwaka 2002 kulikuwa na watu milioni 142.6 wasemaji wa Kirusi, wakifuatwa na wasemaji wa Kitatari milioni 5.3 na Kiukraina milioni 1.8.

neg:
Slovakia
Slovakia (kwa Kislovakia: "Slovensko") ni nchi ya Ulaya ya Kati yenye wakazi milioni tano na nusu.

neg:
Nyuzilandi
Idadi ya wakazi ni 4,690,000. Wengi wao (74%) bado wana asili ya Ulaya, ingawa asilimia yao inazidi kupungua. Wakazi asili walitokea Polinesia na walihamia visiwa vivyo kati ya miaka 1250-1300 BK; kwa sasa ni 14.9% ya wakazi wote. Wengine wana asili ya Asia (11.8%) na ya visiwa vya Pasifiki (7.4%).

neg:
Upofu
Shirika la WHO linakadiria kuwa katika mwaka wa 2002 kulikuwa na watu milioni 161 waliokuwa wameharibika macho katika ulimwengu (zaidi ya 2.6% ya jumla ya idadi ya watu). Kati ya idadi hii milioni 124 (karibu 2%) walikuwa wanaweza kuona kidogo na milioni 37 (karibu 0.6%) walikuwa vipofu. Kwa utaratibu wa mara ya kutokea, visababishi vilivyoongoza vilikuwa mtoto wa jicho, makosa ya kuchepuka yaliyokosa kurekebishwa (wenye kuona karibu, wenye kuona mbali, au uastigmati), glakoma, na kuzorota kwa seli kunakohusiana na umri.
Katika mwaka wa 1987, ilikadiriwa kuwa watu 598,000 katika Marekani walitimiza ufafanuzi wa kisheria wa upofu. Kati ya idadi hiyo, 58% walikuwa wamepitisha umri wa miaka 65. Katika miaka ya 1994-1995, wamarekani milioni 1.3 waliripoti upofu kisheria.

neg:
Moscow
Moscow (Kirusi: Москва - Moskva) ni mji mkuu wa Urusi. Ina wakazi milioni 10.5 na hivyo ni mji mkubwa wa Ulaya.

neg:
Ufaransa
Eneo lake ni km² 674,843; na idadi ya wakazi ni 63,044,000.

neg:
Utapiamlo
Kulikuwa na watu milioni 925 waliokuwa na utapiamlo duniani katika mwaka wa 2010, ongezeko la milioni 80 tangu 1990.

neg:
Dunia
Uhai unapatikana kwa spishi milioni 10-14 za viumbe hai pamoja na wanadamu waliokadiriwa kuwa sasa bilioni 7.2.

neg:
Jumuiya ya Afrika Mashariki
Eneo la Afrika Mashariki ni kituo kizuri kiuchumi huku likikadiriwa kuwa na wakazi zaidi ya milioni 150. Inakadiriwa kuwa asilimia 10 ya wakazi wa Afrika Mashariki - milioni 15 - huutumia Mtandao.

neg:
Umoja wa Ulaya
Umoja wa Ulaya (kifupisho: EU) ni muungano wa kisiasa na wa kiuchumi wa nchi 28 za Ulaya.

neg:
Lugha
Leo ulimwenguni mathalan, kuna lugha karibu 6,700, zikiwa 1,000 katika bara la kaskazini na la kusini la Amerika, 2,000 zikiwa kwenye bara la Afrika, 230 katika bara la Ulaya, 2,200 katika bara la Asia, na 1,300 katika bara la Oshania (Australia na nchi jirani nayo).

neg:
Umoja wa Ulaya
Shabaha kuu zilikuwa kujenga uchumi wa pamoja, kuboresha maisha ya watu wa Ulaya na kuzuia vita kati ya nchi za Ulaya.

neg:
Ujerumani
Ni nchi yenye watu wengi katika Ulaya, isipokuwa Urusi ina watu zaidi.

neg:
Umoja wa Ulaya
Nchi 10 tena zilijiunga na Umoja wa Ulaya mwaka 2004. Mbili zaidi ziliingia 2007 na Kroatia mwaka 2103.

neg:
Kumi na mbili
Lugha za Ulaya zina majina ya pekee kwa namba hadi 12. Majina yanayounganishwa kwa namna ya "kumi na ..." yanaanzia 13. Kwa 12 kuna pia jina "dazeni" (kutoka Kiingereza dozend).
Pia katika nchi nyingi 12 ilihesabiwa kati ya namba za pekee au namba zenye maana. Tazama matumizi katika Biblia: makabila 12 ya Israeli, Mitume 12 wa Yesu.

neg:
Kijerumani
Kijerumani huzungumzwa na watu milioni 100 katika Ulaya. Ni lugha ya pili katika Ulaya baada ya Kirusi kushinda Kifaransa na Kiingereza.

neg:
Bara
Kwa maana ya utamaduni wazo la bara linaweza kujumlisha pia visiwa vya mbali kama vile Iceland huhesabiwa sehemu ya Ulaya au hata mikoa ya Ufaransa katika Bahari Hindi kuhesabiwa katika Ulaya.

neg:
Mkimbizi
Wakimbizi na watu waliofurushwa kutoka makwao nchini Serbia ni kati ya 7% na 7.5% ya wakazi wake - karibu nusu milioni ya wakimbizi walikimbia nchini humo kufuatia mfululizo wa Vita vya Yugoslavia (hasa kutoka Kroatia, na wachache kutoka Bosnia na Herzegovina pia na watu waliofurushwa kutoka Kosovo, ambao ndio wengi zaidi idadi yao ikizidi 200,000). Serbia ina idadi kuu ya wakimbizi barai Ulaya.

neg:
Leishmaniasis
Takriban watu milioni 200 barani Asia, Afrika, Amerika ya Kati na Amerika Kusini wanaishi sehemu ambako maradhi haya yanaathiri mno.

neg:
Afrika Kusini
Afrika Kusini ni nchi kubwa ya Afrika ya Kusini yenye wakazi takriban milioni 54.

neg:
Serbia
Nchi, ukiondoa Kosovo, ina wakazi 7,186,862 kwenye eneo la km² 88.361. Wengi wao wana asili ya Kislavoni.

neg:
Jumuiya ya Afrika Mashariki
Jumla ya wakazi wote ilikuwa 173,583,000 mnamo Julai 2016.

neg:
Mexiko
Wakazi ni 118,395,054: wengi wao ni machotara wenye damu ya Wahindi wekundu (31/55% hivi) na Wazungu (42/65% hivi). Wenye asili ya Ulaya tu ni 9/18%.

neg:
Mkimbizi
Inakadiriwa kuwa 40% ya wakazi wa Kigiriki wa nchi ya Kupro, na vilevile zaidi ya nusu ya idadi ya watu wa Uturuki wa Kisaiprasi, walipoteza makazi yao kufuatia uvamizi wa Cyprus na Waturuki mnamo mwaka wa 1974. Takwimu za Wasaiproti waliokimbia makazi ndani ya nchi zinatofautiana, Umoja wa Kikosi cha Kulinda Amani nchini Cyprus (UNFICYP) unakadiria idadi hiyo kuwa Wagiriki wa Kisaiprasi 165,000 na Waturuki wa Kisaiprasi 45,000. Ubalozi wa Umoja wa Mataifa wa Wakimbizi una takwimu za juu zaidi za 200,000 na 65,000 mtawalia, zinazotokana na takwimu rasmi za Kisaiprasi ambazo husajili watoto wa familia zisizokuwa na makazi kama wakimbizi. Mgawanyiko wa jamii hizo mbili kupitia Mstari ya Kijani Kibichi unaochungwa na Umoja wa Mataifa ulipiga marufuku kurudi kwa watu wote waliokimbia makazi yao.

neg:
Pandemia
Lakini tangu zama za kati kuna habari za pandemia za tauni zilizoua milioni kadhaa za watu. Hasa pandemia ya tauni ya karne ya 14 inajulikana iliua watu milioni 25 yaani theluthi moja ya wakazi wa Ulaya wa siku zile.

neg:
Sklerosisi ya sehemu nyingi
Idadi ya watu walio na sklerosisi ya sehemu nyingi kufikia mwaka wa 2010 ni millioni 2-2.5  (takriban watu 30 kwa kila 100,000) duniani, na viwango tofauti katika sehemu tofauti. Imekadiriwa kuwa ulisababisha vifo 18,000 mwaka huo. Katika Afrika viwango ni chini ya 0.5 kwa kila 100,000, ilihali ni 2.8 kwa kila 100,000 Kusini Mashariki mwa Asia, 8.3 kwa kila 100,000 katika mabara ya Amerika, na 80 kwa kila 100,000 Uropa. Kwa watu wengine walio kwenye bonde la Kaskazini mwa Uropa, viwango huzidi 200 kwa kila 100,000 . Idadi ya visa vipya vinavyotokea kila mwaka ni takriban 2.5 kwa kila 100,000.

neg:
Ferdinand Magellan
Tar. 21 Desemba jahazi ya kwanza iliondoka kwenda Ulaya ilikuwa na Wazungu 47 na Wasia 13. Jahazi ya pili ilibaki kwa matengenezo ikafuata lakini ilikamatwa baadaye na Wareno wasiofurahia kuona Wahispania katika maeneo waliyosikia ilikuwa bahari na biashara yao. Mabaharia 5 tu wa jahazi ya pili waliweza kurudi Hispania baada ya kukamatwa na ufungoni.

neg:
Eurasia
Hali halisi mabara ya Ulaya na Asia yako pamoja kama nchi kavu mfululizo na hakuna bahari inayoyatenganisha. Kwa hiyo Ulaya na Asia haziitwi mabara kwa sababu za kijiografia bali kwa sababu za kihistoria na za kiutamaduni tu.

neg:
Ulaya
2. Urusi ni nchi ya kontinenti mbili za Ulaya ya Mashariki na Asia; namba za wakazi na za eneo zimetasjwa kwa ajili ya sehemu ya Kiulaya pekee.

neg:
Kioksitania
Katalunya ya magharibi ya kaskazini (4.000), Ufaransa wa kusini (toka 1.000.000 mpaka 3.600.000), Italia ya magharibi ya kaskazini na ya kusini (toka 50.000 mpaka 100.000), Monaco (4.500).

neg:
Mkimbizi
Idadi kubwa ya nchi za tatu zina mikakati maalum za kuwapa wakimbizi makao mapya zikishirikiana na Ubalozi wa Umoja wa Mataifa wa Wakimbizi. Ukubwa wa harakati hizi umeonyeshwa katika jedwali. Harakati kubwa zaidi zinaendeshwa na nchi za Marekani, Kanada na Australia. Nchi nyingi za Ulaya zinaendesha harakati sawa lakini ndogo na mnamo mwaka wa 2004 Uingereza ilianzisha harakati yake yenyewe, inayojulikana kama Mpango wa Kulinda Lango ikiwa na kuota ya awali ya 500 (2004), ambayo ilizidi hadi 750 katika mwaka wa kifedha wa 2009/09. Mnamo Septemba mwaka wa 2009, Tume ya Ulaya ilizindua mipango ya harakati mpya za makazi mapya ya pamoja ya Tume ya Ulaya. Mpango huo ungehusisha nchi wanachama za Tume ya Ulaya ambapo zingefaa kuamua kwa pamoja wakimbizi ambao wangefaa kupewa kipaumbele. Nchi wanachama zingepokea €4,000 kutoka Mfuko wa Ulaya wa Wakimbizi kwa kila mkimbizi aliyepewa makao.

neg:
Jongo
Jongo huathiri kati ya asilimia 1 na 2 ya watu wanaoishi Ulaya kwa wakati mmoja katika maisha yao na inaendelea kupatikana mara nyingi zaidi. Viwango vya jongo takriban vimeongezeka mara mbili kati ya mwaka wa 1990 na 2010. Ongezeko hili linaaminiwa kusababishwa na ongezeko la matarajio ya urefu wa maisha, mabadiliko ya lishe na ongezeko la magonjwa yanayohusisiana na jongo kama vile usumbufu wa metaboli na shinikizo la juu la damu. Vipengele kadhaa vimetambulika kuathiri kima cha kutokea kwa jongo. Hii ni pamoja na umri,ukoo na majira ya mwaka. Maambukizi ya jongo ni ya asilimia 2 katika wanaume wa umri wa zaidi ya mia 30 na wanawake wa zaidi ya miaka 50.

neg:
Euro
Euro ni sarafu ya pamoja katika baadhi ya nchi za Ulaya. Wakazi wake 343,000,000 wanatumia kwa kawaida pesa hiyo. Watu wengine 240,000,000 wanatumia pesa zilizoungwa na euro, hasa barani Afrika.

neg:
Kipoland
Kutokana na kuhamahama kwa watu wa Poland wa majira tofauti, mamilion ya waongeaji wa Kipoland wanaweza kupatikana katika nchi nyingi tu kama vile Australia, Kanada, Uingereza, Marekani, na sehemu nyingine nyingi tu. Kuna zaidi ya milioni 50 ya waongeaji wa Kipoland duniani.
Kuna takriban herufi 9 za Kipoland ambazo katika Kiingereza hakuna. Zinaonekana kuwa kama Kiingereza, lakini zenyewe zinaviji alama kwa juu au kwa chini.

neg:
Iceland
Eneo lake ni km² 103,000 lakini idadi ya watu ni laki tatu pekee.

neg:
Umaskini
Kati yao, milioni 347.1 hivi walikuwa Afrika Kusini kwa Sahara (35.2% za wakazi) na 231.3 Asia Kusini (13.5%), lakini ufukara ni changamoto kwa nchi zote duniani.

neg:
Latvia
Idadi ya watu inapungua, na sasa iko chini ya milioni 2.

neg:
Kipandauso
Kote ulimwenguni, kipandauso huathiri zaidi ya asilimia 10 ya watu Kule Marekani, takriban asilimia 6 ya wanaume na asilimia 18 ya wanawake hupata kipandauso kila mwaka huku wakiwa na hatari ya daima ya asilimia 18 na 43 mtawalia. Barani Uropa, kipandauso huathiri asilimia 12–28 ya watu maishani mwao huku takriban asilimia 6–15 ya wanaume wazima na asilimia 14–35 ya wanawake wazima wakipata angalau tukio moja kila mwaka. Kima cha kipanduso ni chini kiasi barani Asia na Afrika ikilinganishwa na nchi za Magharibi. Kipandauso sugu hutokea kwa takriban asilimia 1.4 ya watu hadi 2.2.
[[Picha:Migraine gender age.png|gumba|thumb|Visa vya ugonjwa wa kipandauso kwa umri na jinsia ]]
Takwimu hizi hutofautiana sana kwa umri: mara nyingi zaidi, kipandauso huanza kati ya umri wa miaka 15 na 24 na hutokea mara nyingi kwa watu wenye umri wa miaka 35 hadi 45. Kwa watoto, takriban asilimia 1.7 ya watoto wenye umri wa miaka 7 na asilimia 3.9 kwa wale wa kati ya miaka 7 na 15  wana kipandauso, huku hali hii ikitokea mara nyingi kwa wavulana kabla ya [[kubalehe]]. Wakati wa kubaleghe, kipandauso hutokea mara nyingi kwa wanawake na hali hii huendelea maishani, ikitokea mara mbili zaidi kwa wanawake wazee kuliko wanaume. Kipandauso bila aura hutokea mara nyingi zaidi kwa wanawake kuliko kipandauso chenye aura, ingawa aina hizi mbili hutokea kwa kiwango sawa kwa wanaume.

neg:
Funguvisiwa la Britania
Wakazi ni 71,881,243 (2018).

neg:
Ulaya
15. Kazakhstan huhesabiwa mara nyingi kuwa nchi ya kimabara katika Asia ya Magharibi () na Ulaya ya Mashariki; idadi ya wakazi na eneo zimetajwa za sehemu ya Ulaya pekee.

neg:
Eurasia
Desturi hii inatokana na Wagiriki wa Kale waliokuwa watu wa kwanza wa kugawa dunia katika sehemu tatu tofauti (Ulaya, Asia na Afrika) na hivyo kuweka msingi wa ugawaji wa dunia kwa mabara.

neg:
Waslavi
Waslavi (kwa Kiingereza Slavs, pia "Slavic" au "Slavonic people") ni kundi kubwa la mataifa yanayotumia lugha za Kihindi-Kiulaya barani Ulaya. Pamoja na kuwa wenyeji wa nchi za Ulaya Mashariki, Ulaya ya Kati na Ulaya Kusini kuanzia karne ya 6 BK, tangu zamani wameenea Asia Kaskazini na Asia ya Kati. Nchi zao zinatawala zaidi ya 50% za bara la Ulaya.

neg:
Ulaya ya Kati
Katika mpangilio wa Umoja wa Mataifa unaofuata kawaida ya miaka ya Vita baridi hakuna Ulaya ya Kati kwa sababu wakati ule kitovu cha Ulaya kiligawiwa kisiasa kati ya mashariki (Umoja wa Kisovyeti) na magharibi (NATO). Hata hivyo kiutamaduni watu wa sehemu zile hawajisikii kama watu wa Ulaya ya Magharibi wala Mashariki.

neg:
Brazil
Kutokana na historia ya nchi, wakazi wengi wana asili ya Ulaya (47.7%) au ni machotara (43.1). Asilimia 7.6 wana asili ya Afrika tu.

neg:
Kieuskara
Wanaoitumia ni kama watu 715,000, wengi wao wakiwa Hispania, ambako inalindwa na kustawishwa zaidi.

neg:
Barcelona
Leo hii kuna takriban watu milioni 1.6 wanaoishi katika mji huo (sensa ya 2006). Kati ya milioni 3.1 ya watu wanaishi katika Maeneo ya Metropolitan na milioni 5.3 wapo Mijini.

neg:
Jamaika
Mwaka 2012 Jamaika ilikuwa na wakazi 2,889,187. Nusu yao waliishi mjini. Umri wa wastani ni miaka 23, thuluthi moja ni watoto hadi miaka 14.

neg:
Denmark
Mnamo Januari 2017, wakazi walikuwa 5,748,769. Kati yao, Wadani asili ni 88,67%. Wengine ni wahamiaji (kutoka Poland, Uturuki, Ujerumani, Iraq, Romania, Syria, Somalia, Iran, Afghanistan n.k.) au wamezaliwa na mhamiaji walau mmoja.

neg:
Rasi ya Iberia
Rasi ya Iberia ni kati ya rasi kubwa za Ulaya ikiwa na eneo la 582,860 km². Iko katika kusini magharibi ya Ulaya ikipakana na Bahari Atlantiki upande wa kazkazini na magharibii halafu Bahari Mediteranea upande wa kusini na mashariki. Milima ya Pirenei ni mpaka kati ya rasi na Ulaya ya magharibi yaani Ufaransa.

neg:
Italia
Kutokana na umati wa Waitalia waliohama nchi hiyo karne za nyuma, sasa zaidi ya watu milioni 60 nje ya Italia wana asili ya nchi hiyo, mbali na raia zaidi ya milioni 4 wanaoishi nje.

neg:
Madola
Katika mabara, lile lenye nchi nyingi zaidi ni Afrika likiwa na nchi au madola 54, likifuatiwa na bara la Ulaya likiwa na madola 48, kisha Asia likiwa na madola 44, halafu Amerika ya Kaskazini pamoja na Amerika ya Kati likiwa na madola 23, na baada yake ni Australia na Pasifiki (Oshania) likiwa na madola 14, na mwishowe ni Amerika ya Kusini likiwa na madola 12. Kwa hivyo, kwa ujumla, kuna madola 195 ulimwenguni.

neg:
Britania
Britania ni kisiwa kikubwa cha Ulaya chenye eneo la 229,850 km² pia kisiwa kikubwa cha nane duniani. Kwenye kisiwa hiki kuna nchi tatu za Uingereza, Welisi na Uskoti.

neg:
Bara
Mabara na mabamba yao ni kama ifuatayo: Afrika (Bamba la Afrika), Antaktika (Bamba la Antaktika), Australia (Bamba la Australia), Ulaya na sehemu kubwa ya Asia (Bamba la Ulaya-Asia), Amerika Kaskazini pamoja na Siberia (Bamba la Amerika ya Kaskazini) na Amerika Kusini (Bamba la Amerika ya Kusini). Mabamba madogo yamejitenga ingawa nchi juu yao inaonekana kuwa sehemu ya bara lingine. Mfano wake ni Bara Hindi iliyokuwa kama bara ndogo au kisiwa kikubwa zamani lakini tangu miaka milioni 10 imejisukuma chini ya bamba la Asia-Ulaya na kuikunja hadi kutokea kwa milima ya Himalaya.

neg:
Ulaya ya Mashariki
Umoja wa Mataifa hujumuisha nchi zifuatazo humo:Orodha hii imejumlisha nchi zote za Ulaya zilizokuwa sehemu za Umoja wa Kisovyeti au zilizoshikamana nao kisiasa hadi mwaka 1989 (isipokuwa Ujerumani ya Mashariki). Tatizo lake ni ya kwamba watu wa Poland, Hungaria, Ucheki na Slovakia zinajihesabu kuwa sehemu za Ulaya ya Kati.

neg:
Wabaski
Wabaski (kwa Kieuskara euskalduna) ni kabila la watu milioni 2-3 wanaoishi hasa Hispania kaskazini, lakini pia Ufaransa kusini-magharibi, mbali ya wengi waliohamia sehemu nyingine za dunia, hasa Amerika.

neg:
Visiwa vya Kanari
Jumla ya wakazi kufuatana na sensa ya mwaka 2005 ni 1,968,280. Mkoa wa Las Palmas una wakazi 1.011.928 katika tarafa 33, mkoa wa Santa Cruz de Tenerife una watu 956.352 katika tarafa 52.

neg:
Krete
Pamoja na visiwa vya jirani vya bahari ya Aegean kinaunda mkoa wa Krete (Περιφέρεια Κρήτης), mmoja kati ya 13 ya nchi nzima. Mwaka 2011, mkoa huo ulikuwa na wakazi 623,065.

neg:
Afrika
Mwaka 2010 idadi ya wakazi wa nchi zote za Afrika ilipita bilioni 1. Ni kwamba idadi yao imeongezeka sana katika miaka 40 iliyopita, ikipiku zile za Ulaya na Amerika.

neg:
Madhara ya ongezeko la joto duniani
Katika Ulimwengu wa kaskazini, eneo la kaskazini la kana ya Aktiki ambayo ni nyumbani kwa watu 4,000,000 imekuwa na ongezeko la joto la kati ya 1°C na 3°C (1.8°F na 5.4°F) katika kipindi cha miaka 50 iliyopita. Kanada, Alaska na Urusi hivi sasa zinapitia hatua ya uyeyukaji wa mchanga ambao ni kama barafu. Hili linaweza kuharibu mifumo ya kiikolojia na kwa kuongeza shghuli za bacteria katika udongo zinaweza kusababisha maeneo haya kuwa vyanzo vya kaboni badala ya vitumiaji vya kaboni. Utafiti (ulichapishwa katika jarida la "Sayansi") kuhusu mabadiliko katika udongo uliofanywa kuwa kama barafu wa eneo la magharibi la Siberia unaonyesha kwamba inazidi kupungua katika maeneo ya kusini, hivyo kupelekea kwa hasara ya kupotea kwa kariibu 11% ya takriban mito 11,000 ya Siberia tangu mwaka wa 1971. Wakati uo huo, Siberia ya magharibi ipo katika hatua ya kwanza ambapo udongo ulikuwa kama barafu unaunda maziwa mapya, ambayo mwishow yanaanza kupotea kama katika eneo la mashariki. Isitoshe, kuyeyuka kwa udongo ambao umekuwa kama barafu mwishowe kutasababisha kutolewa kwa gesi ya metheni kutoka kwa maeneo majimaji yaliyofanywa kuwa kama mawe na barafu.

neg:
Albania
Wamebaki wakazi 2,876,591 (2017). Zaidi ya 98% za wakazi hutumia lahaja za Kialbania ambacho ni lugha ya pekee kati ya lugha za Kihindi-Kiulaya. Lakini wengi wanazungumza pia Kigiriki au lugha nyingine.

neg:
Pumu
Kufikia mwaka wa 2011, watu milioni 235–300 ulimwenguni walikuwa wameathiriwa na ugonjwa huu, na karibu watu 250,000 hufa kila mwaka. Viwango vyao hutofautiana kati ya nchi zilizo na maambukizi kati ya asilimia 1 hadi 18. Zinapatikana sana katika zilizoendelea kuliko nchi zinazokuwa. Kuna viwango vya chini barani Asia, Ulaya Mashariki na Afrika. Katika nchi zilizoendelea ni kawaida kwa wale walio na shida ya kifedha unapolinganisha na nchi zinazokuwa inapatikana sana kwa walio na fedha. Sababu ya tofauti hizi haijulikani. Nchi zilizo na pato la chini wanajumulisha asilimia 80 ya vifo.

neg:
Luxemburg
Ikiwa na wakazi 550,000 kwenye eneo la km² 2,586 pekee ni nchi mwanachama wa Umoja wa Ulaya, tena ilikuwa kati ya nchi sita zilizoanzisha Jumuiya ya Kiuchumi ya Ulaya mwaka 1957.

neg:
Jamaika
Takriban 91.4 % ya wakazi ni wa asili ya Afrika. Mababu walikuwa watumwa kutoka Afrika waliofikishwa kisiwani katika karne ya 17 na karne ya 18 au ni machotara au wa asili ya Ulaya na Uchina.

neg:
Roma
Roma una wakazi milioni 2,870,336 katika eneo la km² 1,287.36.

neg:
Mkutano wa Vienna
Pamoja na kuchora upya mipaka ya Ulaya mkutano uliangalia pia mambo yafuatayo:
Waliohudhuria walikuwa wawakilishi wa madola, nchi, mataifa, miji ya kujitawala jumla 200 za Ulaya. (Wakati ule nchi kama Ujerumani au Italia zilikuwa na madola mengi ya kujitegemea kabisa ndani zao).

neg:
Adolf Hitler
Wakati wa vita aliamuru uuaji wa Wayahudi wote wa Ulaya, na inakadiriwa alifaulu kuwaua takriban milioni sita (2/3 ya Wayahudi wote wa Ulaya) pamoja na watu vya mbari mbalimbali kama Wasinti (kati ya 200,000 na 1,500,000).

neg:
Waarabu
Waarabu ulimwenguni wanahesabiwa kuwa idadi yao imefikia mia tatu milioni (180,000,000), ijapokuwa kuna idadi kubwa vile vile ya watu wa makabila mengine ambao wanaishi kwenye nchi za Kiarabu kama Mairani na Wahindi na Maarmani na Mayahudi na Mabarbari na Waafrika na Mabulushi na Makurdi na Waturuki na wengineo. Kwa upande mwengine, kuna Waarabu wengi sana ambao wametawanyika
katika nchi mbali mbali za dunia kwenye mabara yote ya ulimwengu.

neg:
Ulaya
9. Uholanzi: Idadi ya wakazi ni ya 2004; Amsterdam ni Mji Mkuu lakini Den Haag ni makao makuuy a serikali.

neg:
Ulaya
13. Georgia huhesabiwa mara nyingi kuwa nchi ya kimabara katika Asia ya Magharibi () na Ulaya ya Mashariki; idadi ya wakazi na eneo zimetajwa za sehemu ya Ulaya pekee.

neg:
Mkimbizi
Vita Vikuu vya Pili vya Dunia vilipokamilika, kulikuwa na zaidi ya watu milioni 5 "waliotimuliwa" kutoka Umoja wa Kisovyeti katika Ulaya ya Magharibi. Takriban milioni 3 walikuwa wafanyikazi wa lazima (Ostarbeiters) nchini Ujerumani na maeneo yaliyovamiwa. Wafungwa wa Kivita (POW's kwa lugha ya Kiingereza) wa Urusi na wanaume Wavlasovu waliwekwa chini ya mamlaka ya SMERSH (Kifo kwa Majasusi). Kufikia mwisho wa vita, kati ya wale wafungwa wa vita milioni 5.7 wa Kisovyeti waliokuwa wamekamatwa na Wajerumani, milioni 3.5 walikuwa wamefariki wangali kifungoni mikononi mwa Wajerumani. Manusura baada ya kurudi nchi ya Umoja wa Kisovyeti walitazamwa kama wasaliti (Angalia Amri Nambari 270). Zaidi ya wanajeshi milioni 1.5 wa Jeshi Jekundu walinusurika kifo na kufungwa na Wajerumani waliowatuma kwenda jela za Gulagi.

neg:
Ulaya ya Kati
Ulaya ya Kati ni kanda ya bara la Ulaya iliyopo baina ya Ulaya ya Mashariki na Ulaya ya Magharibi.


query: Richard Vincent Corleleus Petrus alizaliwa wapi?

pos:
Richard Petrus
Richard alizaliwa tar. 10 Agosti 1984, Dar es Salaam na akiwa mtoto wa nne wa familia ya Vincent na Mtanzania Mariam Muhammed ambaye ni Mzaramo.

neg:
Petro Nolasco
Petro Nolasco (kwa Kifaransa "Pierre Nolasque") alizaliwa huko Mas-Saintes-Puelles, Ufaransa, 1189 hivi akafariki Barcelona, leo nchini Hispania, tarehe 6 Mei 1256.

neg:
Vincent shemasi
Mzaliwa wa Huesca, aliteswa vikali sana, akafa kwa ajili ya dini yake huko Valencia mwaka 304, wakati wa dhuluma ya Kaisari Dioklesian.

neg:
Jamie Vardy
Jamie Richard Vardy (amezaliwa 11 Januari, 1987 mjini Sheffied nchini Uingereza) ni mchezaji wa kandanda wa mpira wa miguu kutoka nchini Uingereza akichezea klabu ya Leicester City inayoshiriki ligi kuu ya Uingereza.

neg:
Mtakatifu Paulo
Mtakatifu Paulo alizaliwa kati ya miaka 7-10 BK katika familia ya Kiyahudi ya kabila la Benyamini (Israeli) na madhehebu ya Mafarisayo iliyoishi katika mji wa Tarsus (kwa sasa mji huo uko sehemu ya kusini mashariki ya nchi ya Uturuki).

neg:
Paul Simon
Paul Simon alizaliwa tarehe 13 Oktoba 1941 katika mji wa Newark Height, New Jersey. Huko alifahamika kama muimbaji na mtunzi mwenye asili ya kiyahudi. Aliwahi kufunga ndoa mara tatu, ana watoto wanne. Mmojawapo ni mpigaji gitaa kama baba yake.

neg:
Richard Limo
Alizaliwa mwaka wa 1980 katika kijiji cha Cheptigit, wilayani Uasin Gishu. Baada ya shule ya msingi alihudhuria Polytechnic na kupokea daraja katika masomo ya waya na umeme mwaka wa 1996. Hakuwa ameanza kukimbia hadi mwaka wa 1997 wakati alijiunga na kambi ya mafunzo iliyoko karibu na nyumbani kwake. Mwaka uliyofuata alishinda medali ya fedha katika mbio ya vijana katika mchuano wa World Cross Country. Mwaka huo huo alivunja rekodi ya dunia ya vijana katika[mita 3000 kwa kukimbia kwa muda wa dakika 7:36.76, lakini alikosa mchuano wa dunia wa vijana . Mwaka wa 2001 akawa bingwa wa dunia na pia akawa mtendaji bora duniani wa mwaka huo ambao ulikuwa mwaka wa 2001 katika mbio za mita 5000 na muda wake wa dakika 12:56.72, bado ni rekodi yake bora ya kibinafsi. Tangu mwaka wa 2004 hajakuwa akionekana sana na vyombo vya habari, lakini tangu wakati huo amebadilika na kuanza kukimbia mbio ya masafa marefu zaidi ya marathon. Alichukua nafasi ya pili mwaka wa 2007 katika Amsterdam Marathon, mbio yake ya marathon ya kwanza ambapo rekodi yake bora na mpya ya kibinafsi (masaa 2:06:45)

neg:
Richard Wagner
Richard Wagner (22 Mei 1813 mjini Leipzig - 13 Februari 1883 mjini Venice-Italia) alikuwa mtunzi wa sanaa mbalimbali za muziki na mizhezo (opera) kutoka nchini Ujerumani. Alikuwa mmoja kati ya watunzi muhimu wa miziki ya mapenzi kwa kipindi cha karne ya 18-19. Mbali na miziki aliyotunga akiwa kama mwanafunzi vilevile ameandika tunzi kumi tofauti za sanaa mbalimbali (opera) ambazo leo hii zinatumika katika majumba ya sanaa duniani.

neg:
Peter Jackson
Mnamo mwaka wa 2003, Jackson alishinda tuzo ya Academy kwa kuongoza filamu ya "The Lord of the Rings: The Return of the King".
Vilevile anafahamika kwa kuitengeneza upya filamu ya "King Kong" ya mwaka 2005. Jackson alizaliwa katika mji wa Pukerua Bay, New Zealand, na ni mtoto pekee wa mzee Bill na Joan Jackson, ambao wote walikuwa wahamiaji kutoka nchi ya Uingereza.

neg:
Christian Doppler
Doppler alizaliwa Salzburg katika familia ya wachongaji wa mawe. Ilhali alikuwa mtoto mdhaifu hakujiunga na biashara ya familia bali aliruhusiwa kusoma. Alisoma kwenye chuo cha politekniki cha Salzburg akawa profesa msaidizi huko Prague iliyokuwa sehemu ya milki ya Austria wakati ule. 1836 alifunga ndoa na Mathilde Sturm. 1840 alipokelewa katika Shirika ya Sayansi ya Kifalme ya Bohemia na mwaka uliofuata alipewa nafasi ya kuwa profesa kamili kwenye Chuo cha Uhandisi Prague.

neg:
Mark Zuckerberg
Zuckerberg alizaliwa White Plains, New York na kukulia Dobbs Ferry, New York. Alianza kuunda programu alipokuwa katikati shule ya kitengo cha kati. Zuckerberg alifurahia kuunda programu za kompyuta mapema, na hasa zana za mawasiliano na michezo. Kabla ya kuhudhuria Exeter Phillips Academy, Mark alienda shule ya Ardsley High School. "Katika shule ya upili, yeye alifaulu sana katika masomo ya Kale. Alihamishiwa Phillips Exeter Academy ambako alizama katika somo la Kilatini. Pia aliunda programu ya kuwasaidia wafanyakazi katika ofisi ya baba yake kuwasiliana; akaunda toleo la mchezo wa Risk na programu ya kucheza muziki iitwayo Synapse iliyotumia wangafu kujifunza tabia za kusikiliza za watumiaji. Microsoft na AOL zilijaribu kununua Synapse na kumwajiri Zuckerberg, lakini aliamua badala yake kuenda Chuo Kikuu cha Harvard, ambapo alijiunga na Alpha Epsilon Pi , kikundi cha wanafunzi Wayahudi.Chuoni, alijulikana kwa kukariri mistari kutoka mashairi ya kale kama vile "The Iliad" .

neg:
Richard Axel
Richard Axel (amezaliwa 2 Julai, 1946) ni mwanabiolojia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza mfumo wa kunusa. Mwaka wa 2004, pamoja na Linda Buck, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

neg:
Ross Perot
Henry Ross Perot (amezaliwa 27 Juni, 1930) ni mfanyabishara kutoka Texas, Marekani. Hasa anajulikana kwa kugombea urais kama mgombea wa tatu, yaani nje ya vyama vya kawaida, miaka ya 1992 na 1996. Mara mbili zote akashindwa na Rais Bill Clinton.

neg:
The Notorious B.I.G.
Alizazaliwa kwenye Hospitali ya Mt. Mary, ingawa inadaiwa kwamba alikulia mjini Bedford-Stuyvesant sehemu ya Brooklyn, nyumba ambayo Wallace alikulia ipo karibu na Clinton Hill. Wallace alikuwa mtoto pekee wa Voletta Wallace, mwalimu wa shule ya vidudu mwenye asili ya Jamaika, na George Latore, fundi wa kuchomelea na mwanasiasa wa muda mfupi wa Kijamaika. Baba'ke ameiacha familia wakati Wallace akiwa na umri wa miaka miwili, amemwacha mama'ke akifanya kazi mbilimbili ili aweze kumkuza mwanawe. akiwa katika shule ya Queen of All Saints Middle School, Wallace amefukuzwa darasani, ameshinda matuzo kadha wa kadha akiwa kama mwanafunzi bora wa somo la Kiingereza. He was nicknamed "Big" because of his size before he turned 10-years-old. Akiwa na umri wa miaka 12, akaanza kuuza dawa za kulevya. Mama'ke, marakwamara anakuwa yu kazini, hakutambua suala la uuzaji wa dawa za kulevya hadi Wallace alipokuwa mtu mzima.

neg:
Petro Regalado
Petro alizaliwa Valladolid, Hispania.

neg:
Alexander Stephanovich Popov
Alizaliwa na padri wa Kiorthodoksi katika mji wa Krasnoturinsk, Oblast Sverdlovsk. Alipata nia ya sayansi ya asili wakati alipokuwa mtoto. Baba yake alitaka Alexander ajiunge na ukasisi na kumpeleka kwenye shule ya seminari huko Yekaterinburg. Hapo alijenga maslahi ya sayansi na hisabati na badala ya kwenda chuo cha Theolojia mwaka 1877 alijiunga na chuo kikuu cha St. Petersburg ambako alisoma fizikia.

neg:
Conrad George Rutangantevyi
Conrad George Rutangantevyi ni msanii chipukizi wa hip hop na bongofleva nchini Tanzania alizaliwa tarehe 26/01/1991,katika kijiji cha kanazi,wilaya ya Ngara,mkoani Kagera kasikazini-magharibi mwa Tanzania bara.
Alisomea shule ya msingi Kanazi kuanzia mwaka 2000 hadi 2006,
akiwa darasa la tano kwa mara ya kwanza alishiriki mashindano yaliyo andaliwa na
Radio kwizera iliyopo mjini Ngara kwa ushirikiano wa shirika la kuhudumia watoto duniani UNICEF,lilofanyika wilayani Ngara mwaka 2005,ambapo
Conrad George
Rutangantevyi(Conidee)
alishiriki kama mwanahip hop hata hivyo katika mashindano haya Conidee alishika nafasi ya nne katika mashindano hayo,Kuanzia hapo ndipo mwanzo wa safari ya muziki ukaanza.
Mwaka 2007 alianza kidato cha kwanza katika shule ya sekondary Rulenge,kutokana na sababu za kisanaa aliahamishwa shule mwaka 2009 akiwa kidato cha tatu,April 2009 hadi 2010 alisoma katika shule ya sekondary Bishopmpango,ambako alianzisha 2C2PANE kundi la muziki,ambalo lilidumu kwa mda wa miaka miwili na kusambaratika baada ya kuhitimu masomo ya kidato cha nne mwaka 2010.Mwaka 2011 alijiunga na shule ya Sekondari kuu Lukole ambako aliweza kusimama kama mwimbaji asiye na kundi,mwaka 2013 baada ya kuhitimu kidato cha sita kabla ya kujiunga na elimu ya juu ametamba na nyimbo kama Takataka,na kutangaza kuachia albamu yake ya kwanza maarufu kama B29,
B29 ambao ndiyo wimbo ambao unamtambulisha kwa sasa kama chipukizi

neg:
Jennifer Richard Shigoli
Jennifer Richard Shigoli (amezaliwa tar.) ni mwanzilishi na Mkurugenzi wa kampuni ya Malkia Investments inayotengeneza pedi za bei nafuu ambazo zinaweza kutumika zaidi ya mara moja.

neg:
David Archuleta
David James Archuleta (amezaliwa tar. 28 Desemba 1990) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka nchini Marekani. Akiwa na umri wa miaka kumi, amepata kushinda kwenye mashindano ya kutafuta watoto wenye vipaji vya Utah Talent Competition na kuongoza kuimba kwenye mionekano mingine ya vipindi vya televisiheni. Akiwa na umri wa miaka kumi na miwili, akapata kuwa Msindi Mdogo wa Kuimba kwenye "Star Search 2". Mnamo mwaka wa 2007, akiwa na umri wa miaka kumi na sita, amesailiwa na kuwa mmoja kati ya waliofika fainali akiwa bwana mdogo sana kwenyue msimu wa saba wa kumtafuta mkali wa "American Idol". Mnamo mwezi wa Mei 2008 amemaliza akiwa kama mgombea, na kupokea asilimia 44 za kura zaidi ya milioni 97.

neg:
Petro wa Narbone
Petro wa Narbone (Narbonne, Ufaransa - Yerusalemu, leo kati ya Israeli na Palestina, 14 Novemba 1391) alikuwa mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo, padri na mmisionari katika Nchi takatifu ya Yesu.

neg:
Kerrea Gilbert
Gilbert alizaliwa katika Hammersmith, London, na alikuwa akicheza katika timu za vijana na timu hifadhi mpaka msimu wa 2005-06. Hata hivyo, baada ya majeruhi kwa wachezaji kadhaa katika timu ya Arsena ,Gilbert aliorodheshwa kama mchezaji mbadala wa difenda wengine. Alichezea timu ya kwanza kwa mara ya kwanza dhidi ya Reading katika Shindano la Kombe la League mnamo 29 Novemba 2005.Mnamo tarehe 7 Desemba alicheza katika mechi ya Ligi ya Mabingwa ya UEFA dhidi ya Ajax Amsterdam akiwa mchezaji mbadala kwa Lauren aliyekuwa ameumia.

neg:
Jude Ciccolella
Richard Jude Ciccolella (amezaliwa tar. 30 Novemba 1947) ni mwigizaji wa filamu na tamthilia kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa jina la Jude Ciccolella. Pia, anajulikana sana kwa kushiriki kwake katika mfululizo wa kipindi cha televisheni cha Kimarekani maarufu kama 24. Katika 24, kacheza kama Mike Novick, ambaye alikuwa akifanya kazi kama Mkuu wa Wafanyakazi wa Ikulu wakati wa utawala wa David Palmer na kisha baadaye katika utawala wa Charles Logan.

neg:
Ludwig van Beethoven
Alizaliwa mjini Bonn akiwa mtoto wa mwanamuziki aliyemfundisha kupiga kinanda tangu utotoni.

neg:
Petro Juliani Eymard
Petro Juliani Eymard (La Mure, Grenoble, Ufaransa, 4 Februari 1811 – La Mure, 1 Agosti 1868) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki, aliyeanzisha mashirika mawili ya kitawa.

neg:
Q-Tip
Kamaal Ibn John Fareed (amezaliwea na jina la Jonathan Davis manmo tar. 10 Aprili 1970), anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Q-Tip, ni msanii wa muziki wa hip hop kutoka mjini St. Albans, Queens, New York huko nchini Marekani. Ni mmoja kati ya wanachama matata kabisa wa kundi zima la hip hop la A Tribe Called Quest.

neg:
Maximilien Robespierre
Maximilien Robespierre alizaliwa huko Arras katika jimbo la kale la Kifaransa la Artois. Familia yake imechukuliwa nyuma karne ya 12 katika Picardie; Baadhi ya baba zake katika mstari wa kiume walifanya kazi kama notaries huko Carvin karibu na Arras tangu mwanzo wa karne ya 17. [9] Imependekezwa kwamba alikuwa wa asili ya Ireland, jina lake labda linaweza rushwa ya "Robert Speirs". [10]

neg:
Peter Viereck
Peter Robert Edwin Viereck (5 Agosti 1916 – 13 Mei 2006) alikuwa mshairi na profesa wa historia kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1949 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.

neg:
Richard wa Chichester
Ujanani alitakiwa kufanya kazi nzito ili kutegemeza familia yake. Baadaye aliweza kwenda masomoni kwenye chuo kikuu cha Oxford, chini ya Edmund Rich na Grosseteste, halafu Paris na Bologna.

neg:
Patrick Cullinan
Patrick Roland Cullinan (amezaliwa 25 Mei 1933 mjini Pretoria) ni mwandishi wa Afrika Kusini. Alisoma Kiingereza katika Chuo Kikuu cha Oxford, Uingereza, akawa mkufunzi wa lugha ya Kiingereza mjini Cape Town. Hasa alitunga mashairi.

neg:
Edgar Ngelela
Edgar Ngelela alizaliwa katika hospitali ya Mkoa wa Morogoro, Tanzania. Akiwa mtoto wa hayati Felix Ngelela Luhende na mama Hildegald Lyimo Luhende, wazazi wake walihamia Mkoani Shinyanga akiwa bado mdogo. Huko walizaliwa wadogo zake: Nicholaus Ngelela Luhende na Benedict Ngelela (Bennysofar).

neg:
Juda Thadaeus Ruwa'ichi
Alizaliwa tarehe 30 Januari 1954 katika kijiji cha Legho Mulo, kata ya Kilema Kusini, katika Wilaya ya Moshi Vijijini, mkoa wa Kilimanjaro kama mwana parokia ya Mt. Bernadeta Kilema katika Jimbo Katoliki la Moshi.

neg:
Curtis Frye
Curtis Frye (alizaliwa 20 Oktoba 1951 mjini Vass, katika eneo la Carolina Kaskazini) ni kocha mkuu wa timu za riadha za Chuo Kikuu cha South Carolina. Alihudumu kama kocha msaidizi kwa timu ya wanawake ya riadha ya Marekani katika michezo ya Olimpiki ya 2004 jijini Athens,Ugiriki.

neg:
Sixtus Raphael Mapunda
Alizaliwa tarehe 13 Agosti 1979 katika Hospitali ya Litembo iliyopo Wilaya ya Mbinga, Mkoa wa Ruvuma.

neg:
Kenneth Kaunda
Baba yake alikuwa akiitwa David Kaunda, alikuwa kiongozi wa Kanisa la Kiscotland na mwalimu wa shule za missionari, ambaye alizaliwa nchini Malawi na kuhamia mjini Chinsali kwa lengo la kufanya kazi katika Lubwa Mission. Alianza masomo kadhaa katika Munali Training Centre ya mjini Lusaka (kunako Agosti 1941–1943).

neg:
Vergilio
Vergilio alizaliwa Italia ya Kaskazini akasoma mjini Roma alipoanza kutunga shairi zake za kwanza akaendelea kuishi Italia ya Kusini karibu na Napoli.

neg:
Peter Jackson
Peter Jackson (amezaliwa 31 Oktoba 1961, mjini Pukerua Bay) ni mwongozaji filamu wa Kinyusiland. Anafahamika zaidi kwa kuongoza mfululizo wa filamu ya "The Lord of the Rings".

neg:
Richard Petrus
Mwaka 1968, Vincent ambaye anatokana na uzao wa Mholanzi Corleleus Petrus na binti wa mfalme wa Rwanda, Mutara Rudahigwa, alimuoa mwanamke wa Kitanzania, Bi. Mariam aliyekuwa akisoma nchini Uganda.

neg:
David Hilbert
Hilbert alizaliwa tar. 23 Januari 1862 mjini Königsberg katika jimbo la Prussia ya Mashariki Alisoma hisabati kwenye chuo Kikuu cha Königsberg, akachukua digrii ya dokta akaendelea kuwa profesa wa hisabati kwanza Königsberg, halafu Göttingen alipokufa tar. 14 Februari 1943.

neg:
Richard Howard
Richard Joseph Howard (amezaliwa 13 Oktoba 1929) ni mshairi, mhakiki na mtafsiri wa Kifaransa kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1970 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.

neg:
Cristiano Ronaldo
Alizaliwa na kukulia kwenye kisiwa cha Madeira, Ureno, alipata ugonjwa wa moyo akiwa na umri wa miaka 15. Alipata operesheni ya kutibu hali yake, na kuanza kazi yake ya mpira wa miguu katik klabu ya Sporting CP, kabla ya kusaini Manchester United akiwa na miaka 18 ndaniya mwaka 2003.

neg:
Richard Petrus
Richard Vincent Corleleus Petrus (amezaliwa tar. 10 Agosti 1984) ni Mtanzania alieshinda katika Big Brother Afrika kwa mwaka wa 2007.

neg:
Richard Petrus
Wakati utawala wa Iddi Amin alipopindua utawala wa Milton Obote mnamo mwaka wa 1972, na sera yake ya kunyang’anya mali na kulazimika kuwekwa kizuizini mji wa Nakuru, Vicent alishawishiwa na mkewe kuhamia Tanzania na familia hiyo ilihamia Tanzania mwaka 1976 na kuishi Ilala na baadaye kuhamia Makumbusho ambako ndiko alipata watoto wake Edward, Richard na Louis.

neg:
Peter Tosh
Peter alizaliwa tarehe 19 Oktoba 1944, akiwa ni mtoto pekee wa mama Alvera Coke, baba yake aliitwa James Mclntosh ambaye alikuwa ni mhubiri wa kanisa la Savanna-la-mar. Peter ni jina ambalo alibadilisha lakini jina lake halisi ni Winston Hubert Mclntosh. Katika maisha yake hakubahatika kulelewa na baba na mama yake, alilelewa na shangazi yake sababu wazazi wake hawakuwa na muda wa kumlea, hivyo huwezi kuamini alijitunza mwenyewe kwa baadhi ya mambo bila kupata matunzo kutoka kwa baba yake ambaye alikuwa ni baba wa watoto wengi.

neg:
Antoni wa Padua
Antoni wa Padua, kwa jina la kiraia Fernando Martim de Bulhões e Taveira Azevedo (Lisbon, Ureno 15 Agosti 1195 - Padova, Italia 13 Juni 1231) alikuwa padri na mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo, maarufu hasa kwa mahubiri yake yaliyomstahilia heshima ya kutangazwa Mwalimu wa Kanisa.

neg:
Dickinson Richards
Dickinson Woodruff Richards (30 Oktoba 1895 – 23 Februari 1973) alikuwa daktari na mwanafiziolojia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza hali ya moyo wa binadamu. Mwaka wa 1956, pamoja na Andre Cournand na Werner Forssmann alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

neg:
Peter Mitchell
Peter Dennis Mitchell (29 Septemba 1920 – 10 Aprili 1992) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alichunguza nishati ndani ya chembe hai. Mwaka wa 1978 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

neg:
Karl Peters
Peters alizaliwa mwaka 1856 Neuhaus de Elb, ndani ya ngome ya Hannover, katika Ujerumani ya Kaskazini kama mtoto wa nane wa mchungaji wa Kilutheri.

neg:
Erasmus wa Rotterdam
Desiderius Erasmus wa Rotterdam (Rotterdam, leo nchini Uholanzi, 27 Oktoba 1466 – Basel, leo nchini Uswisi, 12 Julai 1536), anayejulikana kifupi kama Erasmus tu, alikuwa Mholanzi aliyechangia sana tapo la Renaissance, pia padri na mwanateolojia wa Kanisa Katoliki aliyehimiza urekebisho wake.

neg:
Carl Linnaeus
Linnaeus alizaliwa kama mtoto wa mchungaji wa Kilutheri katika Uswidi ya kusini.

neg:
Petro Claver
Petro Claver, S.J. () (Verdu, Urgell, Lleida, Catalonia, Hispania, 26 Juni 1581 – Cartagena, Kolombia, 8 Septemba 1654) alikuwa padri Mjesuiti mmisionari huko Amerika Kusini.

neg:
Richard Petrus
Mwaka 1998 Richard alijiunga na shule ya sekondari ya Makerere iliyopo karibu na Chuo Kikuu cha Makerere, Kampala, ambako alisoma kwa miaka miwili na mwaka 2000 alihamia shule ya Jinja ambako alihitimu elimu yake ya kidato cha nne.

neg:
Conrad Michael Richter
Conrad Michael Richter (13 Oktoba 1890 – 30 Oktoba 1968) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Hasa aliandika hadithi fupi na riwaya kuhusu historia ya Marekani. Mwaka wa 1951, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake "The Town" ("Mji").

neg:
Christopher Richard Mwashinga
Christopher R. Mwashinga, Jr (amezaliwa Januari 9, 1965) ni mchungaji, mwanateolojia, mwandishi wa vitabu na mshairi kutoka nchi ya Tanzania anayeishi nchini Marekani. Amechapisha vitabu vya mashairi, teolojia, utume na historia ya dini. Mashairi yake yamechapishwa Singapore , Tanzania , Kenya na Marekani. Anaandika vitabu kwa lugha ya Kiingereza na Kiswahili.
Alizaliwa akiwa mtoto wa tatu wa mzee Richard Male Mwashinga kutoka katika ukoo wa kichifu (Mwene) katika kitongoji cha Igawilo, jijini Mbeya, na mama Christine Mwaselela toka kitongoji cha Inyala, Mbeya, nchini Tanzania. Kwa miaka mingi wazazi wake waliishi katika eneo la Uyole ndani ya Jiji la Mbeya.

neg:
Cecil Rhodes
Alizaliwa Bishop's Stortford (Uingereza) akiwa mtoto wa mchungaji wa kanisa. 1870 wazazi walimtuma kijana kwenda Afrika Kusini kwa shabaha ya kuboresha afya yake akiwa na matatizo kutokana na hali ya hewa Uingereza. Baada ya kufika alijishughulisha na biashara ya migodi ya almasi ya Kimberley (Afrika Kusini) akatajirika haraka. Akarudi Uingereza akasoma kwenye chuo kikuu cha Oxford lakini alipaswa kurudi Afrika kwa sababu ya afya. Akajiunga na siasa akawa mbunge wa koloni ya rasi tangu 1881.

neg:
Teresa wa Mtoto Yesu
Teresa wa Mtoto Yesu na wa Uso Mtakatifu (Alençon, Ufaransa, 2 Januari 1873 - Lisieux, Ufaransa, 30 Septemba 1897) ni jina la kitawa la Thérèse Françoise Marie Martin, maarufu pia kama Teresa wa Lisieux, anayeheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu mwenye sifa za bikira na mwalimu wa Kanisa.

neg:
David James Thouless
David James Thouless (amezaliwa 21 Septemba, 1934) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa aligundua m . Mwaka wa 2016, pamoja na Frederick Duncan Michael Haldane na John Michael Kosterlitz, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia. Alipewa tuzo kwa utafiti wake wa kinadharia katika maelezo ya tabia za mata katika hali karibu na sifuri halisi (ing. ""for theoretical discoveries of topological phase transitions and topological phases of matter"")
Profesa John Chalker, mkuu wa idara ya Fizikia ya Kinadharia kwenye Chuo Kikuu cha Oxford anajaribu kueleza tuzo ya Nobel ya 2016 kwa maneno ya kiraia

neg:
Violeta Parra
Parra alizaliwa katika eneo la San Carlos,katika mkoa wa Ñuble, mji mdogo uliokuwa kusini mwa Chile. Alikuwa mhusika katika harakati za maendeleo za Chama cha Socialist Party cha Chile. Yeye ndiye aliyerudisha "Peña"(inayojulikana sasa kama "La Peña de Los Parra"). Peña ni kituo cha jamii cha sanaa na harakati za kisiasa za kupinga dhuluma kwa raia. Baadhi ya watu hufikiri yeye ndiye aliyeanzisha Peña ya kwanza lakini katika rekodi za Shule ya Kifalme ya Lugha ya Kihispania,pahala kama hizi ziliitwa hivyo tangu mwaka wa 1936. Wakati wa serikali ya Rais Salvador Allende kulikuwa na maPeña kote nchini Chile. Hivyo basi zikapigwa marufuku na serikali ya kijeshi iliyotoa Allende na wenzake. Serikali mpya ikafanya wafungwa na wakimbizi wengi kutoka sekta za sanaa na masomo ya Chile. Hata hivyo, bado kuna maPeña mengi yanayoendelea kote Chile,America,[[Amerika ya Kaskazini],[[Uropa]] na [[Australia]]. Watu katika maPeña haya wanaendelea kuerevusha na kusomesha jamii ya Wachile waliotoroka Chile baada ya mapinduzi ya kijeshi ya 11 Septemba 1973 iliyomtoa Rais Salvador Allende.

neg:
Scarlet Ortiz
Hevis Scarlet Ortiz Pacheco (amezaliwa tar. 12 Machi 1974, Caracas, Venezuela) ni muigizaji wa filamu na tamthilia kutoka nchini Venezuela. Anafahamika zaidi kwa jina la Camila Montes de Alba katika tamthilia ya "Todo Sobre Camila" iliyochezwa katika nchi mbili tofauti kati ya Peru na Venezuela.

neg:
Petro Kanisio
Petro Kanisi (kwa Kiholanzi Pieter Kanijs, au Kanisius, au Kanîs) alizaliwa Nijmegen (leo nchini Uholanzi) tarehe 8 Mei 1521 akafariki Freiburg (Uswisi) tarehe 21 Desemba 1597.

neg:
Leonardo da Vinci
Leonardo alizaliwa tarehe 15 Aprili 1452, mkoani Toscana, katika mji mdogo wa kilimani wa Vinci, katika mabonde ya Mto Arno, karibu na Florence nchini Italia.

neg:
Victor Lindelof
Victor Lindelof (amezaliwa tarehe 17 Julai 1994) ni mchezaji wa timu ya taifa ya Uswidi na wa klabu ya Uingereza iitwayo Manchester United. Hucheza nafasi ya beki wa kati na pia huweza kucheza kama kiungo mkabaji.

neg:
Robert Curl
Robert Floyd Curl, Jr. (amezaliwa 23 Agosti 1933) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza sifa na mfumo wa kaboni. Mwaka wa 1996, pamoja na Harold Kroto na Richard Smalley alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

neg:
Rita Paulsen
Rita alizaliwa wilaya ya Karagwe, Mkoa wa Kagera, Tanzania baba yake mzazi alikuwa na asili ya Ujerumani lakini alifariki Rita akiwa na umri mdogo.

neg:
Teresa wa Mtoto Yesu
Teresa, mtoto wa tisa na wa mwisho wa Louis Martin na Marie-Azélie Guérin (Zélie), ambao wanaheshimiwa kama wenye heri tangu tarehe 19 Oktoba 2008 na kama watakatifu tangu tarehe 18 Oktoba 2015, alizaliwa tarehe 2 Januari 1873 kwenye barabara Saint-Blaise 42, huko Alençon, mkoa wa Normandie (Ufaransa).

neg:
Charley Frank Pride
Pride alizaliwa katika Sledge, Mississippi, mmoja wa watoto kumi wa mkulima maskini . Baba yake aitwaye yake "Charl Frank Pride," lakini kwa sababu ya makosa katika cheti cha kuzaliwa, jina lake kisheria ni Charley Frank Kiburi. Mapema yake vijana, Kiburi alianza kucheza gitaa.

neg:
Robert Baden-Powell
Baden-Powell alizaliwa kama Robert Stephenson Smyth Powell katika Stanhope Street 6 (sasa Stanhope Terrace), Paddington huko London, mnamo 22 Februari 1857. Aliitwa Stephe (aitwaye "Stevie") na familia yake. baada ya godfather yake, Robert Stephenson, mhandisi wa reli na wa kiraia; [11] jina lake la tatu lilikuwa jina la mke wa mama yake.

neg:
Andreas Pereira
Andreas Pereira (kirefu: Andreas Hugo Hoelgebaum Pereira; alizaliwa 1 Januari 1996) ni mchezaji wa soka wa Ubelgiji na Brazil ambaye anacheza kama kiungo wa klabu ya Uingereza Manchester United.

neg:
Céline Dion
Céline Dion (amezaliwa tar. 30 Machi 1968) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo mashuhuri za pop kutoka nchini Kanada. Alizaliwa katika mji wa Charlemagne mjini Quebec, Kanada. Yeye ni mdogo kuzaliwa katika familia ya watoto kumi na nne.

neg:
Robert Kennedy
Kennedy alizaliwa huko Brookline, Massachusetts, mtoto wa saba wa Joseph P. Kennedy Sr. na Rose Kennedy. Baada ya kutumikia katika Shirika la Naval la Marekani kutoka mwaka wa 1944 hadi 1946, Kennedy alirudi Chuo Kikuu cha Harvard na alihitimu mwaka wa 1948. Alipata shahada ya sheria kutoka Chuo Kikuu cha Virginia na alikiri kwenye bar ya Massachusetts mnamo 1951. Alianza sera yake kazi ya mwaka ujao kama meneja wa kampeni ya mafanikio ya ndugu yake John kwa Seneti ya Marekani. Kabla ya kuingia ofisi ya umma mwenyewe, alifanya kazi kama mwandishi wa Boston Post na kama shauri msaidizi wa kamati ya Senate inayoongozwa na Seneta Joe McCarthy. Alipata tahadhari ya kitaifa kama shauri kuu la Kamati ya Kazi ya Sherehe ya Kazi mwaka 1957 hadi 1959, ambako aliwahirisha Rais Teamsters Jimmy Hoffa juu ya mazoea ya uharibifu wa umoja wake Kennedy alijiuzulu kutoka kamati ya kufanya kampeni ya ndugu yake katika uchaguzi wa rais wa 1960.

neg:
Papa Viktor II
Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Gebhard wa Calw, Tollenstein na Hirschberg.

neg:
Arthur Edmund Carewe
Alizaliwa huko Trabzon (Trebizond), Dola la Osmani, Carewe alitoka katika familia ya kitajiri katika nchi yake ya asili.

neg:
Richard Steven Horvitz
Richard Steven Horvitz (amezaliwa tar. 29 Julai 1966) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani.

neg:
Raphael wa Brooklyn
Raphael wa Brooklyn (kwa Kiarabu: قديس رافائيل من بروكلين; jina la awali: رفائيل هواويني , Raphael Hawaweeny; Beirut, Lebanoni, 20 Novemba 1860 – Brooklyn, New York City, Marekani, 27 Februari 1915) alikuwa askofu wa Kanisa la Kiorthodoksi la Urusi, wa kwanza kupewa hiyo daraja takatifu katika bara la Amerika Kaskazini.

neg:
Alexander Graham Bell
Alexander Graham Bell (3 Machi 1847 – 2 Agosti 1922) alikuwa kati ya wagunduzi wa mawasiliano ya simu. Alizaliwa katika mji wa Edinburgh nchini Uskoti lakini baadaye alihamia nchi za Kanada na Marekani. Baba yake alikuwa mwalimu wa watoto wenye matatizo ya kusikia na kuongea. Alifanikiwa katika jaribio lake la kwanza mwaka 1876.

neg:
Kevin Peter Hall
Hall alizaliwa mjini Pittsburgh, Pennsylvania. Baba'ke, Marcus Alvarez, alikuwa na urefu wa futi 6' 6" na mama'ke, Sylvia Hall, alikuwa na urefu wa futi 6' 2". Kwa urefu wa 7' 2", yeye alikuwa mrefu kupita wote katika familia ya wanandugu sita wa kiume, ambao wote wana zaidi ya 6' 5". Wakati wa masomo yake ya elimu ya juu katika shule ya Penn Hills High School, alifanya vyema sana katika mpira wa kikapu na kupata ufadhili wa kwenda kujiendeleza katika Chuo Kikuu cha George Washington huko mjini Washington, D.C.. Akiwa chuo, Hall aliendelea kucheza mpira wa kikapu na kujikita zaidi katika Sanaa za Tamthilia. Baada ya kumaliza, Hall akahamia nchini Venezuela kucheza mpira wa kikapu.

neg:
Vincent Janssen
Vincent Petrus Anna Sebastiaan Janssen (aliyezaliwa Juni 15, 1994) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa Uholanzi ambaye anacheza kama mshambuliaji wa klabu ya Ligi Kuu ya Uingereza Tottenham Hotspurs na timu ya taifa ya Uholanzi.

neg:
Simon Bolivar
Alizaliwa 24 Julai 1783 mjini Caracas (wakati ule: Granada mpya, leo: Venezuela) akaaga dunia mjini Santa Marta (Kolombia) tar. 17 Desemba 1830.

neg:
Ricardo
Ricardo Jorge Ferreira Pinto da Silva (anayejulikana kama Ricardo; alizaliwa 19 Agosti 1980) ni mchezaji wa soka anayechezea Timu ya taifa ya Cape Verde.

neg:
Richard Strauss
Richard Strauss (alizaliwa mjini Munich tar. 11 Juni 1864 na kufariki mjini Garmisch-Partenkirchen, Bavaria, 8 Septemba 1949) alikuwa mtunzi wa Opera na mwelekezi mashuhuri kutoka nchini Ujerumani. Huyu alipata bahati ya kuwa mashuhuri tangu yungali bwana mdogo na toni zake zilitumika katika mabendi mbalimbali katika Ulaya nzima.

neg:
Richard Roberts
Richard John Roberts (amezaliwa 6 Septemba, 1943) ni mwanakemia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alichunguza DNA. Mwaka wa 1993, pamoja na Phillip Sharp, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

neg:
Andrea Kim Taegon
Andrea Kim Taegon (Hangul: 김대건 안드레아, Hanja: 金大建) (Solmoe, Dangjin, Korea, 1821 – Han River, Hanseong, Joseon, sasa Seoul, Korea Kusini, 1846), alikuwa padri wa kwanza wa Kanisa Katoliki mzaliwa wa Korea na ndiye msimamizi wa nchi.

neg:
Nikola Pieck
Nikola Pieck (29 Agosti 1534 - 9 Julai 1572), alikuwa padri wa shirika la Ndugu Wadogo aliyefia imani ya Kikatoliki huko Uholanzi pamoja na wenzake 18 maarufu kama Wafiadini wa Gorkum.

neg:
William Plomer
Plomer alizaliwa tarehe 10 Desemba, mwaka wa 1903 mjini Pietersburg nchini Afrika Kusini. Mamake angependelea kuishi Uingereza lakini babake alipendelea Afrika Kusini, na kwa vyovyote walikuwa hawana pesa za kutosha kuishi Uingereza. Kwa hiyo, Plomer alisomeshwa Johannesburg. Alipohitimu sekondari alifanya kazi katika kilimo kabla hajawa mwandishi; riwaya yake ya kwanza ilitolewa mwaka wa 1925. Mwaka wa 1926 alimuunga mkono Roy Campbell kuanzisha gazeti la "Voorslag" lakini wafadhili wao wakawanyima pesa kwa ajili ya maoni yao ya kisiasa. Plomer akahamia Ujapani ambako alikuwa mwalimu kwa miaka mitatu. Mwaka wa 1929 akahamia Uingereza ambako aliishi hadi mwisho wa maisha yake akiwa anaendelea kufanya kazi kama mwandishi na mhariri.

neg:
Richard Petrus
Mwaka 2002 alijiunga na kidato cha tano katika shule ya Makerere na mwaka 2003 alirejea nchini Tanzania baada ya kumaliza masomo yake.

neg:
Leopold Sedar Senghor
Senghor alizaliwa katika kijiji cha Joal kilichowahi kuwa kati ya vituo vya kwanza vya wafanyabiashara kutoka Ulaya na pia kitovu cha misheni Za Kanisa Katoliki kwenye pwani ya Senegal. Baba yake alikuwa mfanyabiashara mzalendo, mama yake mke wa tatu wa baba na Muislamu.

neg:
Roberto Bellarmino
Roberto alizaliwa Montepulciano, wilaya ya Siena, Italia, tarehe 4 Oktoba 1542, katika familia kubwa, akiwa mtoto wa kiume wa tatu kati ya watano; wazazi wake walikuwa na asili ya kisharifu, lakini hali ya uchumi ilikuwa tofauti. Baba yake, Vincenzo Bellarmino, alikuwa jaji, na mama yake, Cinzia Cervini, alikuwa dada wa Papa Marcello II.

neg:
Pelé
Pelé alikulia katika hali ya umaskini huko Bauru kwenye mji wa Paulo.Alijikusanyia fedha kidogo alipofanya kazi kwenye duka la chai.Alfundishwa kucheza mpira wa miguu na baba yake lakini hakuweza mara acheze na soksi iliyojazwa na magazeti au magada ya mapera huku akifunga na kamba.Amechezea klabu nyingi za vijana kama "Sete de Setembro", "Canto do Rio", "São Paulinho", na "Amériquinha". Pelé aliisaidia "Bauru Athletic Club" klabu ya vijana (ikifundishwa na Waldemar de Brito) kushinda mataji mawili ya mashindano ya klabu za vijana za São Paulo.Pelé alishindana mashindano ya mpira wa miguu ya ndani ya chumba ambapo aliisaidia timu yake ya Bauru.

neg:
Ludwig Wittgenstein
Wittgenstein alikuwa mtoto wa wazazi Wajerumani wenye asili ya Kiyahudi waliobatizwa kuwa Waprotestant wakahamia Austria ambako baba aliendelea kuwa na viwanda vya chuma na feleji. Wittgenstein aliachana baadaye na urithi wake. Menyewe alisoma uhandisi huko Berlin akawa mhandisi mwaka 1908 akaendelea na masomo huko Manchester (Uingereza) alipojaribu kutengeneza injini kwa eropleni akafaulu kubuni parapela ya ndege. Hapo Manchester alivutwa na maswala ya hisabati na kwa njia hii alijishughulisha na falsafa. Akakutana na mwanafalsafa Bertrand Russel akaanza kujadiliana somo hili naye. Russel aliyekuwa mwanafalsafa mashuhuri wa Uingereza alitambua kipaji chake akawa rafiki yake.

neg:
Junipero Serra
Junipero Serra, O.F.M. (jina la kiraia lilikuwa Miquel Josep Serra i Ferrer) alikuwa mtawa, padri na mmisionari wa Kanisa Katoliki. Alizaliwa Petra, Majorca, Hispania, tarehe 24 Novemba 1713, akafariki katika misheni ya San Carlos Borromeo de Carmelo, California, Nueva Espana, leo nchini Marekani, tarehe 28 Agosti 1784.

neg:
Virgil van Dijk
Virgil van Dijk (aliyezaliwa Breda, Kaskazini mwa Brabant, Julai 8, 1991) ni mchezaji wa soka wa Uholanzi. Yeye anachezea klabu ya Ligi Kuu ya Uingereza ya Liverpool F.C. na timu ya taifa ya Uholanzi. Anacheza kama beki wa nyuma.

neg:
Pierre Nkurunziza
Nkurunziza alizaliwa mwaka 1963 mjini Bujumbura katika familia ya kabila la Wahutu. Alisoma shule ya msingi kwenye mkoa wa Ngozi.
Babaye Eustache Ngabisha alikuwa mbunge wa Burundi mwaka 1965 akaendelea kuwa mkuu wa mkoa katika mikoa miwili. Mzee aliuawa katika kipindi cha vita ya wenyewe kwa wenyewe mwaka 1972 pamoja na Warundi wengine 400,000 hivi.
Nkurunziza alikuwa mwalimu wa Chuo Kikuu cha Burundi wakati vita ya wenyewe kwa wenyewe ilianza baada ya kuuawa kwa rais wa kwanza aliyechaguliwa kutoka jamii ya Wahutu Melchior Ndadaye mwaka 1993.

neg:
Edgar Ngelela
Alianza kusoma elimu ya awali maarufu kama vidudu, kabla ya kuanza darasa la kwanza mwaka 1987 katika shule ya msingi Mwenge, lakini mwaka huohuo alihamia katika shule ya kimataifa iliyoko mkoani Arusha inayoitwa Mtakatifu Constantine, ambako aliendelea hadi darasa la tatu, na badaye kutokana na hali ya hewa mkoani humo, ilimshinda Edgar kiafya. Hivyo, familia yake iliamua kumwamishia katika shule ya msingi ya Nyakahoja iliyoko mkoani Mwanza, ambapo ndipo alipomalizia elimu yake ya msingi.

neg:
Vitus Mtakatifu
Vitus Mtakatifu alikuwa mtoto Mkristo wa Sicilia (kisiwa kikubwa cha Italia aliyefia dini yake wakati wa dhuluma za makaisari wa Dola la Roma Diocletian na Maximian mwaka 303, akiwa na umri wa miaka 13 hivi.

neg:
Maximilien Robespierre
Babu yake baba,Alie julikana kwa jina la Maximilien de Robespierre, alijiweka Arras kama mwanasheria. Baba yake, François Maximilien Barthélémy de Robespierre, alikuwa mwanasheria katika Baraza la Artois. Alifunga ndoa na Jacqueline Marguerite Carrault, binti wa brewer, tarehe 2 Januari 1758. Maximilien alikuwa mzee zaidi wa watoto wanne na alizaliwa nje ya ndoa. Ndugu zake walikuwa Charlotte (aliyezaliwa 21 Januari 1760), [b] Henriette (aliyezaliwa tarehe 28 Desemba 1761), [c] na Augustin (aliyezaliwa 21 Januari 1763). [11] Tarehe 7 Julai 1764, Madame de Robespierre alimzaa mtoto aliyezaliwa; Alikufa siku tisa baadaye. Alipoteza kifo cha mke wake, François de Robespierre aliondoka Arras na kusafiri kote Ulaya. Hadi kufa kwake Munich mnamo 6 Novemba 1777, aliishi Arras mara kwa mara tu; Binti zake wawili Charlotte na Henriette walilelewa na shangazi za baba zao, na wanawe wawili walichukuliwa na babu zao wa uzazi. Watoto aliwatembelea siku za Jumapili. [12]

neg:
Robert Richardson
Robert Coleman Richardson (amezaliwa 26 Juni 1937) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza elementi ya heli. Mwaka wa 1996, pamoja na David Lee na Doug Osheroff alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

neg:
Godefrid wa Melveren
Godefrid wa Melveren au Godfried of Mervel (1512 - 1572), alikuwa padri wa shirika la Ndugu Wadogo aliyefia imani ya Kikatoliki huko Uholanzi pamoja na wenzake 18 maarufu kama Wafiadini wa Gorkum.

neg:
Petr Čech
Petr Čech (amezaliwa Pilsen, 5 Mei 1982) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka nchini Ucheki, ambaye kwa sasa anaichezea klabu mashuhuri ya mpira wa miguu ya huko Uingereza, maarufu kama Chelsea F.C. na pia timu ya taifa ya Ucheki.

neg:
Vincent wa Lerins
Vincent alizaliwa Toulouse.

neg:
Ricardo Pereira
Ricardo Pereira (anayejulikana kama Ricardo; amezaliwa tarehe 6 Oktoba mwaka 1993) ni mchezaji wa soka kutoka Ureno ambaye anacheza klabu ya Uingereza ya Leicester City.

neg:
Diederik Opperman
Opperman alizaliwa tarehe 29 Septemba 1914 katika wilaya ya Dundee, nchini Afrika Kusini. Alisomea Chuo Kikuu cha Cape Town hadi shahada ya tatu. Alimwoa mwandishi Marié van Reenan wakawa na watoto watatu. Kuanzia 1960 hadi 1979 Opperman alikuwa profesa wa fasihi ya Kiafrikaans katika Chuo Kikuu cha Stellenbosch.

neg:
Kipindupindu
Kipindupindu husababishwa na bakteria aina ya Vibrio cholerae zinazosababisha kuhara majimaji yenye rangi kama maji ya kupikia mchele. Bakteria hiyo ilitambuliwa mwaka 1854 na Filippo Pacini.