query: Je,gesi ni nini?

pos:
Gesi
Gesi ni moja kati ya hali maada. Katika hali ya gesi atomi hazishikani pamoja kama gimba mango bali zaelea kwa mwendo huria.

neg:
Heli
Heli haliathiri au kuathiriwa kirahisi hivyo gesi yake haina herufu au ladha. Hupatikana kwa umbo la atomi tu maana haiingii katika molekyuli.

neg:
Oksijeni
Hutengenezwa kwa njia mbalimbali hasa kwa elektrolisisi ya maji kuwa gesi ya O na H.
Inapatikana pia kwa kuvunja kabonati ya kalsi (CaCO) kuwa CaO na O.

neg:
Gazeti
Gazeti (kupitia Kiingereza kutoka Kiitalia "gazzetta") ni karatasi zilizochapishwa habari na kutolewa mara kwa mara ama kila siku au kila wiki; kuna pia magazeti yanayotolewa mara moja au mbili kwa mwezi tu.

neg:
Injini
Gesi inaweza kubanwa ndani ya roketi kwa shindikizo kubwa ikitoka kwenye nozeli inayofunguliwa. Kimsingi kuruka kwa puto ya mpira iliyopulizwa hewa ndani yake lakini haikufungwa ni saswa na mfumo wa roketi.

neg:
Jenasi
Jenasi "(kutoka Kigiriki Γένος "genos" / Kilatini genus "nasaba, ukoo, familia, aina")" ni ngazi katika uainishaji wa kisayansi unaopanga viumbehai (mimea, wanyama) katika vikundi kulingana na nasaba zao.

neg:
Uvukizaji
Uvukizaji katika fizikia ni mwendo wa kiowevu (majimaji) kugeuka gesi.

neg:
Almasi
Kikemia almasi ni umbo moja la kaboni (C) tupu katika hali ya fuwele ni dutu ileile kama makaa. Ila tu kaboni huwa almasi katika mazingira ya joto kali na shindikizo kubwa. Badiliko hili latokea kwa kawaida katika ganda la dunia kwenye kina cha kilomita 150 karibu na volkeno.

neg:
Mafuta ya petroli
Molekuli hizi fupi zinatembea katika vinyweleo ndani ya mwamba ya mashapo hadi kufikia aina ya mwamba penye nafasi ndogondogo ambako molekuli nzito zakusanya kama petroliamu na molekuli nyepesi sana kama gesi asilia. Kama kuna ganda la mwamba imara lililopo juu ya mwamba vinyweleo akiba ya petroliamu na gesi inaanza kutokea na mara nyingi molekuli nyepesi za gesi huwa kama "kofia" ya gesi asilia juu ya "ziwa" la petroliamu. Hii ni sababu ya kwamba mara nyingi gesi asilia inapatikana pamoja na petroliamu.

neg:
James Prescott Joule
Pamoja na William Thomson aliendelea kuchunguza uhusiano kati ya gesi na joto. Wligundua ya kwamba gesi yenye nafasi ya kupanua inapoa yaani kupunguza joto. Alitmia ujuzi huu kwa kubadilisha gesi kuwa kiowevu na kutengeneza mashine za kupasha baridi.

neg:
Risasi (metali)
Ni metali nzito na laini yenye rangi ya buluu-kijivu. Huyeyuka mapema kwenye kiwango cha halijoto cha 327 °C. Ni babaikaji kirahisi na kwa sababu hii ilikuwa kati ya metali za kwanza zilizotumiwa na binadamu katika historia. Ikiingia katika mwili wa binadamu ni sumu. Haimenyuki kirahisi.

neg:
Upumuaji
Upumuaji (kwa Kiingereza "breathing") ni kitendo cha kusukuma hewa ndani na nje ya mapafu ili kuweza kubadilishana gesi na mazingira ya ndani, hasa kwa kuleta oksijeni na kusafirisha kaboni dioksidi.

neg:
Dizeli
Dizeli ya kawaida hutengenezwa kwa njia ileile kama petroli kutokana na mafuta ya petroli kwa njia ya mvevusho; ila tu diseli ni sehemu ile inayotoka baada ya petroli kama halijoto ya mafuta yanayochemshwa inazidi sentigredi 200. Mafuta hupashwa moto hadi dutu mbalimbali ndani yake hufikia kiwango cha kuchemka na kuwa gesi. Petroli ni nyepesi na kutangulia, halafu zinafuata mafuta ya taa na dizeli.

neg:
Oasisi
Maeneo yenye oasisi yamekuwa muhimu kwa biashara na njia za usafiri katika maeneo ya jangwa. Misafara hulazimika kupitia karibu na oasisi ili kujiongezea hazina zao za maji na chakula. Hivyo, kudhibiti kisiasa au kijeshi Oasisi mara nyingi kuna maanisha kudhibiti biashara ya misafara fulani. Kwa mfano, oasisi ya Awjila, Ghadames na Kufra iliyoko katika Libya ya leo, kwa nyakati mbalimbali zimekuwa muhimu kwa biashara za Kaskazini-Kusini na Mashariki-Magharibi katika biashara ya Sahara. Neno "Oasisi" lilikuja kuingia katika Kiingereza kutoka neno la Kigiriki "ὄασις Oasis" , lililotoholewa moja kwa moja kutoka neno la Misri "wḥ3t" au Demotic "wḥỉ" . Haikutoholewa kutoka kwa Coptic "ouaḥe" (* / waħe /), kama inavyopendekezwa wakati mwingine; neno la Kigiriki limedhibitishwa karne kadhaa kabla ya Coptic kuwepo kama lugha iliyoandikika.

neg:
Oasisi
Katika jiografia, Oasisi au cienega (kusini magharibi mwa Marekani) ni eneo la mimea lililotengwa katika jangwa, kwa kawaida likizunguka chemchemi au kitovu kingine cha maji. Oasisi pia hutoa makazi kwa wanyama na hata binadamu kama eneo ni kubwa vya kutosha.

neg:
Radi
Radi (pia: ngurumo ya umeme) ni mwangaza na miale ya mwanga wa umeme inayotokea wakati wa ngurumo wa mvua ya radi. Katika mazungumzo ya kila siku neno radi linaweza kutaja pia sauti yenyewe na mwanga unaweza kuitwa "umeme". Matumizi ya neno "umeme" kwa ajili ya teknolojia ya "electricity" na vifaa vya umeme yamesababisha kukaza tofauti kati ya umeme kwa jumla na kutokea kwake kwa ghafla wakati wa mvua kali kama mwangaza mkali. Hata hivyo maana ya kiasili ya "umeme" ni ule mwangaza.

neg:
Ngiri
Ngiri, gwasi au mbango (ing. "warthog") ni wanyama wa jenasi "Phacochoerus" katika familia Suidae. Hawa ni aina za nguruwe-mwitu wenye sugu kubwa kichwani, madume hasa (sababu ya jina kwa Kiingereza: warthog). Wana pamba ndefu, zile za dume ndefu kuliko zile za jike. Hula manyasi, mizizi, beri na matunda mengine, gamba la miti, nyoga na hata mayai, mizoga na pengine wadudu na wanyama wadogo. Wakila hupiga magoti ya mbele na wakitoroka kitisho huweka mkia juu wima.

neg:
Selulosi
Selulosi (kutoka neno la Kiingereza "cellulose") ni tishu iundayo sehemu kubwa ya miti na mimea mingine. Kikemikali inaundwa na kuwa kaboni yenye fomula (C6H10O5)n.

neg:
Tenka
Tenka ni gari lenye tangi kubwa linalotumiwa kubebea na kusafirisha viowevu kama mafuta, maji, gesi n.k.

neg:
Neoni
Duniani yapatikana katika angahewa kama gesi adimu na bwete isiyo na rangi wala ladha. Kwa sababu ya tabia yake ya ubwete kampaundi hazijulikani.

neg:
Utegili (fizikia)
Ikiwa gesi ni ya joto kali sana elektroni zake zinaanza kuachana na atomu zao. Tabia ya hali hii ni tofauti na hali ya gesi yenyewe. Elektroni zisizoshikwa na atomu pamoja na atomu hizo katika hali ya ioni zote zinajibu kwa uga wa sumakuumeme.

neg:
Gundi
Gundi (kwa Kiingereza: Adhesive, glue, cement, mucilage au paste) ni majimaji mazito yanayoweza kutokana na miti n.k. ambayo hutumika katika kugandisha au kuunganishia vitu mbalimbali, kwa mfano karatasi.

neg:
Uvukizaji
Kama molekuli katika kiowevu zinapashwa moto mwendo wao unaongezeka. Zinagonganagongana na kuachana mbali zaidi hadi kuwa gesi.

neg:
Gesi asilia
Kikemia ni mchanganyiko wa gesi mbalimbali kama methani zilizotokea kutokana kwa kuoza kwa mata ogania kama mimea miaka mingi iliyopita.

neg:
Mawese
Mawese ni mafuta ya kula yanayotolewa katika matunda ya mti wa mchikichi ("Elaeis guineensis"). Ni mafuta ya kupikia ya Afrika, hasa penye asili ya mchikichi kutokana na kupatikana kwa wingi katika nchi za kanda ya Guinea.

neg:
Tezi
Tezi ni ogani za mwili zinazotoa dutu za pekee ambazo ni muhimu kwa kazi ya mwili kwa jumla na hasa kwa ogani nyingine. Zinapatikana katika wanyama pamoja na wanadamu na pia katika mimea.

neg:
Kiganja
Kiganja (pia: kitengele) ni sehemu ya mwisho ya mkono inayoishia kwa vidole. Inaunganishwa kwa kiwiko na kigasha.

neg:
Jezi
Jezi (kutoka neno la Kiingereza "jersey") ni vazi au nguo linalovaliwa na wachezaji pindi wakiwa wanacheza uwanjani, hasa katika mchezo wa mpira wa miguu, mpira wa kikapu, mpira wa wavu na voliboli.

neg:
Beseni
Beseni katika jiografia ni eneo la dunia ambako maji hukusanyika yakielekea sehemu ya chini. Inaitwa pia beseni ya utiririshaji (ing. "drainage basin").

neg:
Basi
Basi (kutoka Kiingereza "bus") ni chombo cha usafiri kinachotumika kusafirisha watu kutoka eneo moja kwenda eneo jingine kwa ajili ya shughuli mbalimbali, kwa mfano kazi, masomo, utafiti na kadhalika.

neg:
Angahewa
Angahewa ni matabaka ya gesi za hewa yanayozingira sayari au gimba lingine la angani yakishikwa na Graviti ya gimba hili.

neg:
Caesi
Caesi ni elementi na metali alikali yenye namba atomia 55 kwenye mfumo radidia na uzani atomia 132.9054519. Alama yake ni Cs. Jina latokana na Kilatini "caesius" inayomaanisha buluu kwa sababu ya mistari taswirangi yake iliyo upande wa buluu ya taswirangi.

neg:
Lenzi
Lenzi ni kitu kilicho angavu (kama vile kioo, plastiki au hata tone la maji) ambacho kina uwezo wa kubadili taswira ya kitu kwa kupindisha mwanga ambao unapita kwenye kitu hicho. Lenzi inaweza kufanya kitu kuonekana kikubwa, kidogo, au juu-chini-chini-juu.

neg:
Damu
Ndani ya damu kuna utegili (kwa Kiingereza "plasma") ambao ni kiowevu chake pamoja na seli za damu nyekundu na nyeupe. Seli nyekundu hubeba oksijeni wakati daioksaidi ya kaboni hubebwa na utegili. Seli nyeupe ni kama walinzi wa mwili wa kupambana na magonjwa. Pia kuna chembe sahani.

neg:
Kemgesi
Kemgesi ni kijiji kilichopo Mkoa wa Mara, wilaya ya Serengeti, tarafa ya Ikorongo, kata ya Nyamatare, Tanzania.

neg:
Dome
Dome au mafuu ni wanyama wa bahari wa oda Sepiida katika ngeli Cephalopoda (kutoka Kiyunani: κεφαλος = kichwa, πους, ποδες = mguu, miguu). Ngisi, pweza, na pweza-kome wamo katika ngeli hii pia. Dome wana kome ya ndani ya kipekee iitwayo kifuu. Licha ya jina lao la Kiingereza, ambalo ni , dome si samaki bali moluska.

neg:
Nitrojeni
Duniani haipatikani kama atomi za pekee lakini kama molekuli ya N inayounganisha atomi mbili za N. Katika hali hii ni gesi isiyo na ladha au harufu. Gesi hii ni sehemu kubwa ya hewa tunayopumua ambamo kuna asilimia 78 za nitrojeni na 21 % za oksijeni.

neg:
Gesi
Atomi na molekuli za gesi huelekea kusambaa na kukalia nafasi yote ambamo imewekwa. Gesi haina umbo wala mjao kamili. Inawezekana pia kukaza gesi kwa mfano ndani ya chombo na kupunguza mjao kwa njia hii.

neg:
Ueleaji
Ueleaji ni nguvu ya usukumaji juu wa giligili (yaani kiowevu au gesi) kwa gimba ndani yake. Hutokana na tofauti ya kanieneo (shindikizo) ya giligili kwenye sehemu za chini na juu za gimba.

neg:
Mkondo wa umeme
Gesi katika hali ya utegili huwa pia na tabia ya kipitishi.

neg:
Roketi
Roketi (Kiingereza "rocket") ni chombo chenye umbo la bomba kinachopazwa angani kwa nguvu ya gesi inayotoka nje. Tofauti na injini ya jeti roketi hubeba fueli yote ndani yake kwa hiyo inafanya kazi pia katika ombwe pasipo na oksijeni au dutu nyingine inayohitajika kwa kuchoma fueli ndani ya injini yake.

neg:
Vali
Vali au valvu (kutoka Kiingereza "valve") ni kifaa kinachoruhusu kufungua, kufunga, kupunguza au kuongeza mwendo wa kimiminiko au gesi katika bomba au kifaa.

neg:
Upepo jua
Sayari ya Zuhura (Venus) iliyo karibu na Jua kuliko dunia ina angahewa nzito. Vyomboanga vimepima ya kwamba muda wote kuna wingu la gesi kutoka Zuhura kuingia katika anga-nje linalofuata kanuni za mkia wa nyotamkia yaani kuelekea upande wa mbali wa Jua. Maana yake, sawa na kometi, gesi za angahewa ya Zuhura zinasukumwa na upepo wa jua. Gesi ya angahewa ya Zuhura inaendelea kupungua polepole.

neg:
Gesi asilia
Gesi huchomwa kama chanzo cha nishati kwa matumzi ya kibinadamu. Inachoma kwa kuonyesha ulimi wa buluu ambao ni safi hauachishi gesi nyingi za machafuko hewani.

neg:
Mvuke
Mvuke hutaja maji yaliyoingia katika hali ya gesi lakini inaweza kutaja gesi yoyote iliyotokana na kiowevu kama kinaongezeka joto. Badiliko la kiowevu kuwa mvuke huitwa uvukizaji.

neg:
Xenoni
Ni gesi adimu inayopatikana katika angahewa haina rangi wala herufu. Kama gesi adimu zote ni bwete na kutomenyuka kirahisi na kitu kingine;

neg:
Kasi
Kasi ya gimba ni umbali uliotembewa nalo kwa muda fulani. Gimba lenye kasi kubwa linapita njia kwa muda mdogo; kama kasi yake inapungua gimba litahitaji muda zaidi kwa njia hiyohiyo. Kasi ni kipimo cha mwendo wa kitu.

neg:
Hewa
Katika mazingira ya dunia yetu hewa hutokea kama gesi. Lakini inawezakana kupata hewa katika hali ya kiowevu kwa msaada wa mitambo ambako halijoto ya hewa inapozwa hadi sentigredi 170 chini ya 0 ambako inaanza kugeukia kuwa majimaji. Ikitunzwa katika chupa imara chini ya kanieneo kubwa inaendelea kupatikana kama kiowevu hata kama halijoto yake inapanda tena. Kama halijoto inashuka zaidi hadi kufikia -220 °C kuna pia uwezekano wa kupata hewa mango. Kwenye sayari katika mfumo wa jua letu zilizo mbali na jua na baridi vile hewa yaani elementi kama nitrojeni, oksijeni au methani hazipatikani kama gesi lakini kama barafu au theluji. Kama sehemu ya sayari hizi zinaingia katika kipindi cha "joto" kiasi barafu hizi zinaweza kuyeyuke kuigia atika hali ya kiowevu au gesi na kuunda aina ya angahewa inayoganda tena wakati kipindi cha joto inakwisha na halijoto inashuka tena katika mazingira yale.

neg:
Sifuri halisi
Katika hali ya kawaida molekuli za hewa au za kiowevu huwa na mwendo; pia molekuli za gimba mango huwa na mwendo fulani kama kitikisiko. Kama mwendo = halijoto inaongezeka tunaona badiliko la gimba mango kuwa kiowevu au gesi. Kinyume chake tunaona jinsi gani maji "baridi" huwa barafu imara maana yake mwendo wa molekuli za H0 imepungua. Pasipo mwendo tena hakuna joto wala halijoto na hali hii huitwa "sifuri halisi".

neg:
Gesi asilia
Mnamo mwaka 2004 takriban mita za mjao bilioni 589 zilizalishwa. Zilitosheleza asilimia 24 za mahitaji ya nishati duniani. Nchi zinazozalisha gesi nyingi duniani kwa sasa ni Urusi na Marekani. Urusi ina pia akiba kubwa duniani maana hapa kuna bado kiasi kikubwa sana ya gesi chini ya ardhi. Lakini nyingine zenye akiba kubwa ni nchi zilizopo kando la Ghuba la Uajemi ambazo ni Uajemi, Qatar, Saudia na Falme za Kiarabu.

neg:
Oksijeni
Gesi ya oksijeni hutumiwa sana katika teknolojia mbalimbali. Kwa sababu mwendo wa kuchoma huhitaji oksijeni inatumiwa pale ambako jota inatakiwa, kwa mfano wakati wa kuchomelea inapochanganywa na gesi ya asetilini.

neg:
Xenoni
Xenoni hutumiwa pia kwa vyombo vya angani kama kisukumaji. Kama gesi bwete haimenyuki na tangi na mapipa; kwa kanieneo kubwa hukaa thabiti kama kiowevu hadi halijoto ya chumbani; inageuzwa rahisi kuwa tena gesi kwa ajili ya injini.

neg:
Dajaja (kundinyota)
Katika mapokeo ya baadaye hasa wakati wa Kiroma ndege ilichukuliwa kumaanisha bata-maji au “kyknos” (lat. Cygnus) iliyounganishwa na ndege huyu wa angani kati ya Wagiriki na Waroma wa Kale. Katika mitholojia ya Kigiriki ""kyknos""inaweza kurejelea masimulizi ya mungu mkuu Zeus aliyechukua umbo la bata maji akitembea duniani na kutafuta mapenzi na mabinti wa kibinadamu. Kwa mapokeo tofauti jina la “kyknos” linarejelea masimulizi ya mungu Phaeton aliyekuwa mwana wa Helios mungu wa jua. Phaeton aliwahi kuendesha gari la jua la babaye angani kwa kasi kubwa mno akasababisha hatari ya kuchomwa kwa mbingu na Dunia. Hapo baba wa miungu Zeus alipaswa kurusha radi dhidi ya gari la jua na kumwua Phaeton. Phaeton akaanguka chini katika mto Nahari (Eridanus) na kwa muda mrefu rafiki yake Kyknos alitafuta mifupa yake katika vilindi vya mto ili aweze kumpatia mazishi halisi. Miugu kwa jumla waliguswa na upendo alionyesha wakamgeuza kuwa kyknos = bata-maji na kumweka angani kati ya nyota. Kwa hiyo Waarabu walitumia hapa jina la kale zaidi la Wagiriki kwa kundinyota hii. Katika mapokeo ya kimagharibi kuna pia mifano ambako “Gallina” (=Kuku) ilitumiwa badala ya Cygnus hadi karne ya 18..

neg:
Glukosi
Ni kabohidarti muhimu katika biolojia. Seli huitumia kama chanzo cha nishati na nguvu.

neg:
Kibiriti
Jina la kibiriti latumiwa pia kwa ajili ya vifaa vinavyowacha moto hata kama hakuna kibiriti chenyewe au sulfuri ndani yao. Siku hizi ni kama chombo kidogo chenye gesi ndani yake pamoja na mtambo wa kutengeneza kimota cha kuwashia gesi. Kuna aina ya bei ya duni inayotupwa baada ya gesi kukwisha na aina nyingine inayojaziwa upya.

neg:
Meza (samani)
Meza (kutoka Kireno na kwa asili zaidi kutoka Kilatini "mensa") ni kipande cha samani. Tunaweka vitu juu ya meza, mara kwa mara na kwa muda mfupi, kwa mfano chakula, visu, vikombe vya vinywaji, kitabu, ramani, karatasi wakati wa kuandika, na vitu kwa ajili ya kujifurahisha n.k.

neg:
Gesi asilia
Bahari inajaa viumbe vidogo hivi ambavyo vinashuka chini hadi tako la bahari baada ya kufa. Hapa haviweza kuoza kama kawaida kutokana na ukosefu wa oksijeni hivyo hubadilika kuwa ganda la tope ogania. Baada ya miaka milioni ganda la tope hufunikwa na mashapo kama mchanga utakaokuwa mwamba. Chini ya funiko hili tope ogania hupokea shinikizo kibwa pia joto na hivyo molekuli zinazojenga mwili wa algae hupasuliwa kuwa safu za hidrokaboni. Zile zilizo nzito zinakaa chini kama mafuta na sehemu nyepesi zinapanda juu ya mafuta kama gesi. Hapa gesi inashikwa na tabaka ya mwamba imara inayozuia kupanda kwake. Kama tabaka kama hili haipo hakuna gesi tena maana yote imeshapotea kwa kupanda juu na kuingia hewani muda mrefu uliopita.
Kikemia mafuta yale sawa na gesi asilia ni hasa mchanganyiko wa hidrokaboni mbalimbali lakini gesi huwa na molekuli nyepesinyepesi tofauti na mafuta yenye molekuli nzitonzito.

neg:
Utegili (fizikia)
Plasma ni hali halisi ya jua. Lenyewe linafanyika na maada lakini si tena katika hali ya kawaida tunayoijua hapa duniani. Nayo ni kama gesi inayolipuka masaa yote na kufanya mnururiko wa nishati inayotufikia kama joto, mwanga na pia mawimbi ya plasma itufikiayo na kujidhihirisha kama aurora katika ncha ya kaskazini ya Dunia.

neg:
Biolojia
Jeni ni vitengo vya msingi vya urithi katika viumbehai vyote. Jeni ni kitengo cha urithi na kinafanana na sehemu ya DNA inayoathiri umbo au kazi ya kiumbehai kwa njia maalum. Viumbehai vyote, kutoka kwa bakteria hadi kwa wanyama, hushiriki utaratibu sawa wa msingi unaonakili na kutafsiri DNA kuwa protini. Seli hunakili jeni ya DNA kuwa toleo la RNA la jeni, na kisha ribosomu hutafsiri RNA kuwa protini, mfuatano wa asidi amino. Msimbo wa tafsiri kutoka kodoni ya RNA hadi asidi amino ni sawa kwa viumbehai vingi, lakini tofauti kidogo kwa baadhi. Kwa mfano, mfuatano wa DNA unaosimba kwa insulini kwenye binadamu pia utasimba kwa insulini wakati unaingizwa katika viumbehai vingine, kama vile mimea.

neg:
Biofueli
Biofueli hupatikana kama dutu mango, kiowevu au gesi.

neg:
Kemia
"Kiungo" ni kifaa kilicho na hakiba tosha ya viini vya kemikaliambazo za zaleta viungo, an mpango wa kujiunganisha ambao unaleta tabia fulani ya kemikali. Mfano, maji ni kiungo ambacho kina viini vya hidrojeni na oksijeni kwa uwiano wa mbili kwa moja, na oksijeni kati ya hidrojeni, na kwa pembe ya 104.5° kati. Viungo vi na tengenezwa na kubomolewa kwa Jawabu ya kemikali

neg:
Kisima
Kisima ni jina la ujumla kwa shimo lolote ndefu nyembamba lililochimbwa katika ardhi, aidha kwenda chini au sambamba. Kisima kinaweza kujengwa kwa madhumuni mbalimbali, ikiwa ni pamoja na uchimbaji wa maji au kioevu kingine (kama vile mafuta ya petroli) au gesi (kama vile gesi asilia), kama sehemu ya uchunguzi wa kiufundi wa ardhi na utathmini wa eneo la mazingira, kwa ajili ya utafutaji wa madini, au kama shimo la majaribio la kusimamisha minara na vifaa vya matumizi chini ya ardhi. Visima kutumika kama visima vya maji inaelezwa kwa kina zaidi katika makala hayo.
Katika nyanja za mashauriano za uhandisi na mazingira, neno hili hutumiwa kuelezea kwa pamoja aina zote mbalimbali za mashimo yaliyochimbwa kama sehemu ya uchunguzi wa kiufundi wa ardhi na utathmini wa eneo la kimazingira,(ujulikanao kama Awamu ya Pili ya ESA). Hii ni pamoja na mashimo yanayochimbwa kukusanya sampuli za udongo, sampuli za maji au vipande vya miamba, ili kuendeleza vifaa vya kutengeneza sampuli vya in situ, au kufunga visima vya kufuatilia au piezometer. Sampuli zinazokusanywa kutoka kwa visima mara nyingi upimwa katika maabara kuamua hali zao, au kwa kutathmini viwango vya kemikali mbalimbali au vichafuzi.
Kwa kawaida, kisima kinachotumika kama kisima cha maji kinakamilishwa kwa kufunga mfereji uliosimama na kitunza kisima kushikilia kisima kisiporomoke. Hii pia husaidia kuzuia vichafuzi kutoingia katika kisima na kuzuia pampu yoyote iliyowekwa kuchota mchanga na sedimenti. Ikikamilishwa katika namna hii kisima kwa kawaida kisima cha maji: iwe ni cha maji, mafuta au cha gesi .

neg:
Gesi asilia
Chini ya ardhi gesi ambayo ni nyepesi hupatikana juu ya mafuta. Wakati akiba ya gesi na petroliamu chini ya ardhi hutobolewa kwa keekee gesi inatangulia kuondoka. Zamani makampuni yaliyotafuta petroliamu yalichoma gesi bila kuitumia lakini siku thamani kubwa ya gesi imetambuliwa.

neg:
Anga
Kwa lugha nyingine anga ni eneo la angahewa au upeo unaojaa hewa juu ya uso wa ardhi. Sehemu hiyo imejaa molekuli za gesi za angahewa hasa nitrojeni na oksijeni; ni molekuli hizo zinazoakisisha nuru ya jua na kusababisha rangi ya buluu ya anga wakati wa mchana. Bila hewa, anga lingekuwa jeusi muda wote jinsi lilivyo mwezini (linganisha picha).

neg:
Schweppes
Schweppes ni kinywaji kinachoundwa na kuuzwa kote duniani. Inahusu aina mbalimbali kama ya maji yenye kabondayoksaidi na sharubati yenye tangawizi. Kampeni ya mauzo ilitumia sana sauti ya "Schhhh ...Schweppes" katika kurekodi kwa televisheni ili kuiga sauti ya gesi inapotoka chupa inapofunguliwa.

neg:
Gesi
Elmenti na dutu nyingi zapatikana kwa hali ya gesi.

neg:
Zohali
Zohali huhesabiwa kati ya sayari jitu za gesi yaani sayari kubwa sana zilizojengwa hasa kwa gesi inayopatikana katika hali mbalimbali kutokana na shinikizo kubwa inayotokea katika vilindi vyake.

neg:
Utegili (fizikia)
Utegili (pia: plasma) katika lugha ya fizikia, ni hali ya nne ya maada. Hali hiyo ni kama gesi ila ni ya kiioni. Nyinginezo ni hali mango (imara), kiowevu (majimaji) na gesi (kama hewa).

neg:
Gesi
Kuhusu gesi inayotumiwa kwa kuichoma kwenye jiko au katika injini angalia gesi asilia.

neg:
Zeitgeist
Zeitgeist "(tamka tsait-gaist)" ni neno la lugha ya Kijerumani lililopokelewa katika Kiingereza na kutoka hapa kupitishwa kwa lugha mbalimbali kimataifa. Ni muungano wa maneno "Zeit" "wakati" na Geist "roho" kwa hiyo maana yake ni "roho ya wakati".

neg:
Homoni
Homoni (pia: hormoni, kutoka Kigiriki ὁρμᾶν "horman" - "kichochezi", "msukumo") ni kemikali zinazotolewa na tezi za mwili na kusafiri kupitia mfumo wa mzunguko wa damu hadi ogani za mwili. Humo zinasababisha mabadiliko katika kazi ya ogani. Kwa lugha nyingine zinapeleka ujumbe kwa ogani.

neg:
Reni
Reni (kutoka jina la Kilatini "Rhenus" la mto Rhine) ni metali nzito na haba sana. Kikemia ni elementi ya mpito yenye kifupi cha Re na namba atomia 75 katika mfumo radidia.
Reni ni metali ngumu na nzito. Hutokea katika mitapo ya molibdeni. Baada ya kuisafisha rangi yake ni kifedha-nyeupe. Kati ya elementi zote zisizo nururifu ni elementi haba sana.

neg:
Gesi asilia
Gesi asilia ni gesi inayopatikana katika ardhi inayotumiwa na binadamu kama fueli.

neg:
Kiowevu
Kiowevu ikifikia kiwango cha kuchemka huingia katika hali ya gesi .

neg:
Hali maada
Mfano ambao hueleweka kwa urahisi ni maji. Maji ni dutu ileile inayofanywa na molekuli za HO zenye atomu moja ya oksijeni na atomu mbili za hidrojeni. Maji tunajua kwa umbo tatu za kawaida (hali kiowevu kati ya sentigredi 1-99), barafu (chini ya sentigredi 0 ambayo ni hali mango) na mvuke (hali ya gesi, juu ya 100°C).

neg:
Saratani ya mapafu
[[Radoni]] ni [[gesi]] isiyo na rangi na harufu inayotokana na kuharibika kwa mnururisho [[radiumu]], ambayo ni bidhaa zilizooza za [[urani]], zinazopatikana katika [[umbo (jiolojia)|umbo]] la ardhi. Bidhaa za mnururisho zilizooza [[ioni]] vitu vya jenetiki, vikisababisha mabadiliko yanayoleta saratani. Radoni ni kisababishi cha pili cha kawaida cha saratani nchini Marekani baada ya uvutaji wa sigara. Hatari huongezeka asilimia 8–16 kwa kila ongezeko la 100 [[becquerel|Bq]]/[[cubic metre|m³]] katika kuwepo kwa radoni . Viwango vya gesi ya radoni hutofautiana kulingana na maeneo na elementi za mchanga ulio chini na miamba. Kwa mfano, katika maeneo kama [[Cornwall]] nchini Uingereza (iliyo na [[granite]] kama safu ya chini), gesi ya radoni ni tatizo kuu, na majengo yanafaa kuwa na matundu ya kupitishia hewa na fani ili kupunguza kiwango cha gesi ya radoni. [[United States Environmental Protection Agency]] Hukadiria kuwa moja kwa maboma 15 nchini Marekani huwa na viwango vya radoni zaidi ya miongozo iliyopendekezwa ya [[picocurie]] 4 kwa kila lita (pCi/l) (148 Bq/m³).

neg:
Petroli
Kwa hiyo gesi inayojitokeza inaelekezwa kwa chombo tofauti kila baada ya kufikia kiwango cha kuchemka kingine. Gesi hizi zinapozwa tena kuwa kiowevu.

neg:
Kizima moto
Kizima moto ni chombo kinachotoa kiowevu, gesi au dawa la unga vinavyozuia mwako na kuzima moto. Giligili ndani yake huntunzwa kwa shindikizo inatoka kwa mbio kama vali yake inafunguliwa.

neg:
Cheche (samaki)
Moja ya tabia za pekee za cheche ni kibofuboya kinachofanya kazi kama aina ya ogani ya kupumua. Muundo huu wa gesi unaweza kutumika kwa ajili ya uelezi, kama ogani ya nyongeza ya kupumua, au yote mbili. Katika cheche muundo huo wenye hewa ndani yake unatokea juu ya sehemu ya nyuma ya koromeo. Cheche hutumia kibofuboya kama ogani ya kupumua na ukuta wa kupumua huvaliwa na kapilari za damu zenye epitheliamu nyembamba juu. Hii ni msingi wa tishu ya vijiribahewa iliyopatikana katika kibofuboya na inafikiriwa kuwa ni moja ya mbinu za kwanza ambayo cheche anatumia "kupumua". Samaki hawa wanalazimika kupumua hewa na ikiwa hawataruhusiwi kufikia uso, watakufa. Kubadilishana kwa gesi hutokea kwenye uso wa bahari kwa njia ya mwendo unaozunguka ambao huhusishwa na kuonekana kwa cheche. "Kupumua" huku kunafikiriwa kuwa kuingiliana na ishara zionazo, na mrudio wa kupumua ni kinyume na uhusiano na kiwango cha oksejeni iliyoyeyuka katika maji ambamo wanaishi.

neg:
Nikolaus Otto
Katika msimu mwishoni mwa mwaka wa 1860 Otto na ndugu yake walijifunza gesi ya riwaya (gesi inayoangaza) ambayo Jean Joseph Etienne Lenoir alijenga huko Paris. Ndugu walijenga nakala ya injini ya Lenoir na kutumika kwa ajili ya patent katika Januari 1861 kwa injini ya maji iliyotokana na injini ya Lenoir (gesi) na Wizara ya Biashara ya Prussia lakini ilikataliwa..

neg:
Gesi adimu
Elementi hizi zote zapatikana kama gesi kwa hali sanifu; hazina rangi wala harufu; haziwaki.

neg:
Asidi
Asidi ni kampaundi ya kikemia yenye uwezo wa kutoa protoni ya hidrojeni (H+) kwa kampaundi nyingine inayoitwa besi na tokeo la mmenyuko huo kuwa chumvi pamoja na maji.

neg:
Upumuaji
Kupumua huleta hewa ndani ya mapafu ambapo kubadilishana gesi hufanyika katika alveoli kwa njia ya kueneza. Mzunguko wa mwili husafirisha gesi hizi kutoka kwenye seli, ambapo kupumua kwa seli hufanyika.

neg:
Glukosi
Glukosi (CHO; kutoka Kigiriki "γλυκύς", tamu) ni sukari ya monosakaridi kwa hiyo aina ya kabohidrati.

neg:
Mango
Kama mango inabadilika kuwa kiowevu tunasema inayeyuka. Kama inabadilika kuwa gesi au mvuke moja kwa moja tunaliita badiliko hili mvukemango.

neg:
Ombwe
Ombwe (ing. "vacuum") kwa maana ya sayansi ni hali pasipo na kitu, nafasi pasipo na mata. Neno hutumiwa hasa kwa hali pasipo na gesi au angahewa. Katika lugha nyingi za dunia neno la kilatini "vacuum" hutumiwa.

neg:
Tetemeko la ardhi
Pamoja na kuanguka kwa majengo miji ya kisasa ina pia nyaya za umeme na mabomba ya gesi zinazopita mle. Nyaya za umeme zikikatika zinasababisha mara nyingi kuwaka kwa moto, pamoja na hatari ya pigo la umeme. Mabomba ya gesi zinaweza kuvunjika na gesi inayotoka ina hatari ya mlipuko na moto.

neg:
Gesi asilia
Gesi asilia inasafirishwa kutoka mahali panapopatikana ama kwa meli za pekee au kwa mabomba makubwa ya kimataifa

neg:
Biomasi
Biomasi inatunza nani yake pia kiasi kikubwa cha gesi ya dioksidi kabonia ambayo menginevyo ni gesi inayowezakuchangia kwa kupanda kwa halijoto duniani na ikishikwa ndani ya biomasi kasi ya kupanda kwa halijoti inachelweshwa.
Kwa matumizi ya kibinadamu biomasi ni muhimu kama chanzo cha chakula hasa yaani katika kilimo.

neg:
Kiwango cha kuchemka
Kwenye kiwango cha kuchemka molekuli mahali popote ndani ya kiowevu huanza kugeukia kuwa gesi hivyo kutokea kwa viputo ndani yake ambavyo ni gesi inayopanda juu.

neg:
Besi (kemia)
Besi ni dutu ya kikemia yenye uwezo wa kupokea ioni ya hidrojeni (H+) kutoka kwa dutu nyingine inayoitwa asidi. Tokeo la mmenyuko huo ni chumvi pamoja na maji.

neg:
Angahewa
Gesi zilizopo katika angahewa ya dunia ni hasa nitrojeni (78 %) na oksijeni (21 %) pamoja na viwango vidogo lakini muhimu vya arigoni (0.9 %), kaboni dioksidi (0.035 %), mvuke wa maji na gesi mbalimbali.

neg:
Fueli
Fueli ni dutu inayowaka na kutoa nishati kwa njia inayoweza kutumiwa na binadamu. Mara nyingi fueli ni kitu kinachochomwa.

neg:
Kisukuku
Mafuta ya petroli yametokana na algae na mimea mingine ya baharini. Baada ya kufa mabaki yao yalizama chini hadi sakafu ya bahari. Kutokana na uhaba wa oksijeni hapo chini mabaki hayakuoza na tabaka nene za matope zilitokea. Kama maganda haya yalifunikwa polepole na udongo na minerali nyingine kulitokea mchakato wa mabadiliko kutokana na shindikizo na joto. Mchakato huu ulibadilisha matope ya mimea kuwa mafuta ya petroli. Hapa ilitokea pia gesi. Pale ambako gesi hii ilifungwa chini ya takaba ya miamba isiyopitika tunakuta siku hizi akiba za gesi asilia zinazofikiwa kwa kutoboa miamba na kupeleka gesi kwa mabomba pale inapohitajika kutumiwa.

neg:
Upepo jua
Upepo wa jua (kwa Kiingereza "") ni jina la mkondo mfululizo wa vyembe vya nyuklia unaotoka kwenye Jua. Vyembe vya nyuklia ni vipande vidogo vinavyopatikana ndani ya atomi. Upepo wa jua ni hasa mkondo wa protoni, elektroni na viini vya heliamu wenye kasi kubwa ya kutosha kutoka kwenye graviti ya Jua. Mchanganyiko huo vya vyembe huitwa plasma (utegili): ni kama gesi inayofanywa kwa ioni. Hii ni sababu ya kwamba upepo wa jua ni mkusanyiko wa vyembe vyenye chaji ya umeme.

neg:
Vega
Vega ni nyota ya safu kuu inayoyeyunganisha hidrojeni kuwa heliamu ndani ya kiini chake. Masi yake ni zaidi ya mara mbili ya masi ya Jua. Ilhali nyota kubwa huchoma fueli yake ya myeyungano haraka kuliko nyota ndogo zaidi Vega itakuwa na maisha mafupi kuliko Jua. Kwa sasa mwangaza halisi ni mara kumi ya Jua. Inazunguka haraka kwenye mhimili wake.

neg:
Hannes Alfven
Hannes Olof Gösta Alfvén (30 Mei 1908 – 2 Aprili 1995) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Uswidi. Hasa alichunguza uionishaji wa gesi na umuhimu wake kwa chanzo cha ulimwengu. Mwaka wa 1970, pamoja na Louis Neel alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

neg:
Manganisi
Manganisi ni elementi na metali yenye namba atomia 25 na alama Mn katika mfumo radidia wa elementi. Ni metali kechu yenye rangi kifedha-nyeupe inayopatikana katika madini hasa pamoja na chuma na kampaundi mbalimbali.

neg:
Mawese
Aina ya pili ni mafuta yanapatikana katika kiini cha tunda. Haya baadhi ya wenyeji huyaita mafuta ya mise. Mafuta haya yana halijoto ya kuyeyuka kwenye 26 – 28 C°. Hivyo kwa kawaida ni imara, si majimaji. Inatumika katika viwanda vya vyakula lakini pia kwa majarini. Yanatumika pia sana katika madawa ya urembaji na madawa ya kusafishia. Hata viwanda vya kutengeneza alumini hutumia aina hii ya mawese. Kuna biashara kubwa ya viini vya mchikichi (mise) kwa sababu husafirishwa bila kuharibu mafuta ndani yake.

neg:
Gesi adimu
Gesi hizi zote ziko hewani lakini kwa kiasi kidogo tu. Radoni pekee yake ni hatari ya binadamu lakini si kwa sababu ya tabia zake za kikemia bali na tabia yake ya kifizikia kwa sababu radi ni elementi mnururishi.

neg:
Kiasi
Kiasi (kwa Kigiriki "σωφροσύνη", sofrosune; kwa Kilatini "temperantia") ni adili linaloratibu matumizi ya vitu, binadamu asije akatawaliwa na tamaa.


query: Mji mkuu wa Honduras ni?

pos:
Honduras
Mji mkuu na mji mkubwa wenye wakazi milioni 1.09 ni [Tegucigalpa]].

neg:
Mexiko
Mwaka 1519 Mhispania Hernan Cortez alifika kwenye pwani la Mexiko. Katika miaka iliyofuata alifaulu kuendelea hadi mji wa Tenochtitlan akiongozana na kundi la Wahispania mamia kadhaa. Cortez aliweza kuungana na miji na makabila ya Waindio waliochoka utawala wa Azteki na kumpa askari za usaidizi. Mwaka 1520 waliingia Tenochtitlan kama wageni wa mfalme Montezuma II wakaendelea kumkamata lakini baada ya kifo cha mfalme walifukuzwa wakakimbia kwa matatizo katika "usiku wa huzuni" (Kihisp. "noche triste"). Waazteki walidhoofishwa sana kutokana na epidemia ya ugonjwa wa ndui. Cortez aliweza kukusanya jeshi kubwa la Waindio waliopinga Waazteki akavamia na kuharibu Tenochtitlan mwaka 1521 na kwenye magofu ya mji huu alianzisha mji mpya wa Mexico City (Kihisp. "Ciudad de Mexico").

neg:
Oaxaca (jimbo)
Oaxaca ([wɑˈhɑkə]; jina rasmi: Estado Libre y Soberano de Oaxaca; Kiswahili: dola huru na enzi ya Oaxaca) ni moja kati ya majimbo ya Mexiko upande wa jusini ya nchi, magharibi wa shingo ya nchi ya Tehuantepec. Mji mkuu na mji mkubwa ni Oaxaca. Imepakana na Guerrero, Puebla, Veracruz na Chiapas. Upande wa kusini ni maji ya Pasifiki.

neg:
Mogotón
Mogotón ni mlima wa Nikaragua na Honduras katika Amerika ya Kati.

neg:
Honolulu, Hawaii
Honolulu ndiyo mji mkuu katika jimbo la Hawaii. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 900,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 0 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Guatemala City
Guatemala City ni mji mkuu wa Guatemala.

neg:
Pachuca, Hidalgo
Pachuca (jina rasmi: "Pachuca de Soto") ni mji mkuu na pia mji mkubwa katika jimbo la Hidalgo upande wa kati - kusini ya jimbo. Idadi ya wakazi ni 275,578 na eneo lake ni 158 m. Umbali na Jiji la Mexico ni 94 km.

neg:
Utah
Utah ni jimbo la Marekani upande wa magharibi ya nchi. Mji mkuu na mji mkubwa ni Salt Lake City (mji ya ziwa wa chumvi). Imepakana na Idaho, Wyoming, Colorado, Arizona, na Nevada. Jimbo lina wakazi wapatao 2,736,424 (2008) wanaokalia katika eneo la kilomita za mraba zipatazo 219,887. Tangu 1896 eneo lilipata hali ya jimbo la kujitawala.

neg:
Honduras
Miaka 1524 na 1525 Wahispania walianza kuvamia nchi wakaunda mji wa Comayagua mwaka 1540. Mji mkuu wa leo ulianzishwa mwaka 1579 kama kituo cha kuchimba madini kama dhahabu na fedha.

neg:
Gómez Palacio, Durango
Gómez Palacio ni mji mkubwa wa pili katika jimbo la Durango upande wa kaskazini-mashariki ya jimbo. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2005, mji una wakazi wapatao 239,842 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 1,150 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 382.3 km².

neg:
Villahermosa, Tabasco
Villahermosa (kwa Kihispania: "kitongoji sheshe") ndiyo mji mkuu na pia mji mkubwa katika jimbo la Tabasco. Iko kusini - mashariki ya nchi Mexiko. Idadi ya wakazi ni 658,524. Eneo lake ni 61.177 km². Mji upo m 20 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Mji mkuu
Afrika Kusini ina miji mikuu mitatu kikatiba: Pretoria ndipo makao makuu ya serikali, Cape Town ndipo makao makuu ya bunge, Bloemfontein ndipo makao makuu ya Mahakama Kuu.
Bolivia ina mji mkuu rasmi katika jiji la Sucre, lakini ofisi nyingi za serikali ya kitaifa zimehamia mji mkubwa wa nchi La Paz.

neg:
Nassau (Bahamas)
Nassau ni mji mkuu wa Bahamas ambayo ni nchi ya visiwani katika Atlantiki mbele ya mwambao wa Kuba na Florida. Nassau ina wakazi 210,832 ni pia mji mkubwa wa nchi hii ndogo. Iko kwenye kisiwa cha New Providence.

neg:
Kaduna
Kutokana na kidini, Kaduna imekuwa mahala pa mvutano wa kidini kati ya Waislamu na Wakristo, hasa juu ya utekelezaji wa sheria katika shari'a katika mji wa Kaduna mwanzo wa mwaka wa 2001. Hasa katika tukio moja Februari mwaka wa 2000 angalau watu 1,000 waliuawa katika zogo fulani. Mji inabakia umetengwa siku hizi, ambapo Waislamu hasa wanaishi katika kaskazini ya mji na Wakristo katika kusini. Tukio jingine lilitokana na makala katika gazeti Lagos ambayo yalitia Waislamu hasira .makala haya yalikuwa juu ya shindano la kutafuta Mrembo wa Dunia lililokuwa wiki hiyo katika mji mkuu wa Abuja, kupendekeza kwamba kama Muhammad andehudhuria shindano hilo angeweza kuoa mmoja wa washindani hao. .

neg:
Shirikisho la Amerika ya Kati
Jamhuri likaporomoka katika vita ya wenyewe kwa wenyewe tangu 1838. Nikaragua ikajiondoa katika shirikisho tar. 30 Aprili 1838, Honduras ikafuata 26 Oktoba na Costa Rica tar. 14 Novemba 1838. Guatemala ikaondoka 1839 na El Salvador ikabaki pekee yake hadi kufuta jina la shirikisho mwaka 1841.

neg:
Belo Horizonte
Belo Horizonte ni jina la mji mkuu wa jimbo la Minas Gerais katika Brazil. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2009, mji una wakazi wapatao milioni 5.4 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 852 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Honduras
Honduras ni nchi ya milima mingi inayopanda hadi kimo cha Cerro Las Minas chenye mita 2849 juu ya UB.

neg:
Grenada
Idadi kubwa ya wakazi iko Grenada penyewe pamoja na miji ya St. George's (mji mkuu), Grenville na Gouyave.

neg:
Hanoi
Hanoi (Kivietnam: Hà Nội; ""mji kati ya mito"") ni mji mkuu wa Vietnam mwenye wakazi zaidi ya milioni 3.

neg:
Antananarivo
Antananarivo ilianza pengine mwaka wa 1625. Kwa muda mrefu machifu wa kijiji cha Hova pekee, waliweza kujipa Uhuru kutoka sehemu nyingine za Madagaska, na kwa hivyo Antananarivo kuwa mji wa maana, na baadaye kuwa mji asili kwa kuongezeka wa wakazi 80,000. Mwaka wa 1793 mji huu ulifanywa uwe mji mkuu wa Wafalme wa Merina. Kushindwa kwa Mfalme Radama (wa kwanza) iliifanya Antananarivo iwe mji mkuu wa Madagaska yote. Mwaka wa 1869 majengo yote kwa mji asili, yalikuwa ya mbao ama nyazi, na hata hivyo mji wenyewe ulikuwa na Jumba za kifalme kubwa, kubwa zaidi ikiwa 120 ft. kwenda juu. Hili jumba lilataji sehemu ya bonde la kati; na jumba hili kubwa zaidi, dari na minara yake imepaa juu, na kwahivyo kuonekana kutoka sehemu zote.

neg:
Sucre
Sucre ni mji mkuu wa kikatiba wa Bolivia na makao ya Mahakama Kuu ya nchi. Iko kwenye kusini ya nchi kwa kimo cha takriban mita 3,000 katika mkoa wa Chuquisaca. Idadi ya wakazi ni karibu watu 250,000 (2006).

neg:
Helena, Montana
Helena ni mji mkuu wa jimbo la Montana nchini Marekani. Idadi ya wakazi ni mnamo 25,780 (sensa 2000) na pamoja na maneneo jirani ni watu 67,636.

neg:
Manikongo
Mji mkuu wa Manikongo ulikuwa M'banza-Kongo (iliitwa baadaye Sao Salvador kati ya 1570-1975) ambayo leo ni makao makuu ya jimbo la Zaire la Angola.

neg:
Honiara
Ulijengwa baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia mahali pa kituo cha kijeshi cha Marekani ukachukua nafasi ya mji mkuu wa awali, Tulagi, tangu mwaka 1952.

neg:
Krete
Mji mkuu na mji mkubwa ni Heraklion.

neg:
Morelos
Morelos ni moja kati ya majimbo 31 ya Mexiko upande wa kati ya nchi. Mji mkuu na mji mkubwa ni Cuernavaca. Morelos ni jimbo dogo wa pili la Mexiko.

neg:
Quito
Quito "(tamka: "kito" - Kihisp. "San Francisco de Quito")" ni mji mkuu wa Ekuador. Mwaka 2005 ilikuwa na wakazi 1,865,541. Quito ni mji mkubwa wa pili nchini baada ya Guayaquil.

neg:
Durango (jimbo)
Durango ni moja kati ya majimbo 31 ya Mexico upande wa Mexico ya kati-magharibi ya nchi. Mji mkuu ni mkubwa ni Durango. Jimbo lina wakazi wapatao 1,509,117 (2005) wanaokalia katika eneo la kilomita za mraba zipatazo 123,181.

neg:
Santo Domingo
Santo Domingo ni mji mkuu wa Jamhuri ya Dominika. Ni kati ya miji ya kale kabisa ya Karibi ilikuwa mji wa kwanza ulioanzishwa na Wahispania katika Amerika. Kuna hapa majengo ya kwanza ya historia ya kikoloni katika Amerika yote yaani kanisa la kwanza, chuo kikuu cha kwanza na hospitali ya kwanza.

neg:
Tulancingo, Hildago
Tulancingo (jina rasmi: "Tulancingo de Bravo") ni mji mkubwa katika jimbo la Hidalgo upande wa mashariki - kusini ya jimbo. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2005, mji una wakazi wapatao 129,935 wanaoishi katika mji huu. Uneo lake ni 290.4 km².

neg:
Sonora (jimbo)
Sonora ni moja kati ya majimbo 31 ya Mexiko upande wa kaskazini-magharibi ya nchi. Iko pwani la Ghuba ya California (au Bahari ya Cortez). Mji mkuu na mji mkubwa ni Hermosillo.

neg:
Nikaragua
Wakazi walio wengi sana hukalia maeneo ya mji mkuu Managua na pwani ya Pasifiki.

neg:
Colima, Colima
Colima ndiyo mji mkuu katiko jimbo la Colima. Ni pia moja kati ya miji mikongwe ya Mexico. Mji upo m 305-550 kutoka juu ya usawa wa bahari. Colima ni mji upande wa mashariki ya jimbo.

neg:
Azteki
Azteki ilikuwa jina la ustaarabu muhimu nchini Mexiko kabla ya kufika kwa Wahispania. Waazteki walitawala nyanda ja juu za Mexiko ya Kati pamoja na mji mkuu Tenochtitlan uliokuwa Jiji la Meksiko jinsi uanvyoitwa leo.

neg:
Hernando Cortes
Mwishowe mfalme Montezuma aliwakaribisha Wahispania waingie Tenochtitlan. Mji huu ulijengwa kwenye visiwa ndani ya ziwa la Aliwapa makazi mjini na zawadi nyingi za dhahabu akiwatazama kwa nia ya kuwajua vizuri zaidi. Cortez aliona ya kwamba hali ya jeshi lake dogo katika mji huu mkubwa ilikuwa ya hatari akamua kumkamata mfalme Montezuma kama mateka. Kwa jina Montezuma aliendelea kutawala kama mfalme mkuu lakini hali halisi alikuwa mfungwa wa Cortez. Wakubwa Waazteki walikaa kimya kwa sababu walisita kumhatarisha mfalme, ila tu jemadari wa pwani alishambulia Wahispania karibu na mji mpya wa Veracruz. Kwa amri wa Cortez mfalme alimwita huyu jemadari aje Tenochtitlan alipokamatwa na kuuawa na Wahispania.

neg:
León, Guanajuato
León (jina rasmi: "León de los Aldamas") ni mji mkubwa katika jimbo la Guanajuato. NNi pia mji mkubwa wa tano wa Mexiko. Ni mji upande wa kati ya nchi. Idadi ya wakazi ni 1,137,465, pamoja na mitaa ya jirani rundiko la mji lina wakazi 1,634,917. Eneo lake ni 1,219.67 km². Mji upo m 1,815 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Honiara
Mji huo uko kwenye kisiwa cha Guadalcanal. Una wakazi 84,520 (2017).

neg:
Soka kwa ajili ya Urafiki
103. Jamhuri ya Honduras

neg:
Honduras
Hali ya hewa ni ya kitropiki lakini joto linapoa milimani.

neg:
San Salvador
San Salvador ni mji mkuu wa El Salvador katika Amerika ya Kati pia mji mkubwa wa nchi hii mwenye wakazi 485,847 (2001) ambao ni theluthi moja wa watu wote nchini.

neg:
Shirikisho la Amerika ya Kati
Kabla ya 1821 nchi hizi zote zilikuwa koloni ya Hispania na sehemu za Jimbo Kuu la Guatemala chini ya ufalme mdogo wa Hispania Mpya. Wakati wa kuasi kwa koloni za Hispania katika Amerika jimbo kuu la Guatemala likajiunga na nchi mpya ya Meksiko kwa muda mfupi. Baada ya kupinduliwa kwa mtawala wa kwanza wa Meksiko Agustin de Iturbide jimbo kuu la Guatemala likaamua kuwa nchi ya pekee.

neg:
Hyderabad
Hyderabad ( ) ni jina la kutaja mji mkuu wa jimbo la Andhra Pradesh huko nchini India. Huu ni miongoni mwa miji mikuu nchini ikiwa na eneo la . Jiji lina jumla ya wakazi wapatao 6,809,970 na wengineo zaidi ya 7,749,334 wanaoishi katika maeneo ya mji mkuu, na kuifanya Hyderabad kuwa mji wa nne duniani kwa wingi wa watu na mji wa sita kwa idadi ya wakazi wengi nchini India.

neg:
Huíla
Mkoa wa Huíla ni kati ya mikoa nane ya Angola lenye wakazi 885.100 kwenye eneo la 75.002 km². Makao makuu ya mkoa yapo Lubango.

neg:
Bendera ya Honduras
Nyota tano hukumbusha nchi tano zilizoungaishwa katika shirikisho hili kwa matumaini ya kwamba umoja utarudishwa siku moja tena.

neg:
Washington, D.C.
Jina la mji mkuu limechaguliwa kwa heshima ya kiongozi wa uhuru na rais wa kwanza George Washington. Jina la "District of Colombia" likachaguliwa kwa heshima ya Kristoforo Kolumbus mpelelezi wa Amerika.

neg:
Belize
Hadi mwaka 1973 ilijulikana kama koloni la British Honduras (Honduras ya Kiingereza).

neg:
Idaho
Idaho ni jimbo la kujitawala la Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani. Mji mkubwa na mji mkuu ni Boise. Imepakana na Montana, Utah, Nevada, Oregon, Washington, na British Columbia katika Kanada.

neg:
Washington, D.C.
Washington D.C. ni mji mkuu wa Marekani mwenye wakazi 553,523. Kifupi "D.C." baada ya jina chamaanisha "District of Colombia" ambayo ni mkoa wa shirikisho yaani eneo lililotengwa moja kwa moja kwa vyombo vya shirikisho la Marekani kwa sababu maeneo mengine ya Marekani yako chini ya majimbo mbalimbali yanayojitawala.

neg:
Debrecen
Debrecen ni mji mkuu wa wilaya ya Hajdú-Bihar nchini Hungaria. Idadi ya wakazi wake ni takriban 207,270.

neg:
Bahari ya Karibi
Kuna hori za bahari na ghuba mbalimbali kama ghuba ya Venezuela na ghuba ya Honduras.

neg:
Tlaxcala (jimbo)
Tlaxcala (IPA: [tlasˈkala]) ni moja kati ya majimbo 31 ya Mexiko upande wa kati ya nchi. Mji mkuu ni Tlaxcala na mji mkubwa ni Vicente Guerrero.

neg:
Kolombia
Visiwa vya Malpelo, Gorgona na Gorgonilla viko katika Pasifiki.
Miji mikubwa ni mji mkuu Santa Fé de Bogotá, Medellín, Cali, Cartagena de Indias, Barranquilla, Ibagué, Manizales, Pasto, Cúcuta na Bucaramanga.

neg:
Havana
Mji kwa jina la Havana ulianzishwa 1515 na Mhispania Diego Velázquez de Cuéllar lakini ulihamishwa mwaka 1519 kuja mahali pa kudumu uliopo hadi leo. Mji ukakua kuwa bandari muhimu wa kijeshi na kibiashara. Tangu 1607 Havana ilikuwa mji mkuu wa koloni ya Kihispania ya Kuba.

neg:
Jamestown (St. Helena)
Jamestown ni bandari na mji mkuu wa eneo la ng'ambo la Uingereza lenye visiwa vidogo vya Saint Helena, Ascension na funguvisiwa ya Tristan da Cunha. Mji uko kisiwani St. Helena katika bahari ya Atlantiki takriban 1.868 km mbele ya pwani la Angola. Idadi ya wakazi inakaribia 1000.

neg:
Querétaro (jimbo)
Querétaro ni moja kati ya majimbo 31 ya Mexiko upande wa kati ya nchi. Mji mkuu na mji mkubwa ni Querétaro.

neg:
Havana
Mwisho wa karne ya 19 Havana iliona mlipuko wa manowari SS Maine katika bandari yake tarehe 15 Februari 1898 ulioanzisha vita ya Marekani dhidi Hispania. Havana ilivamiwa na Waamerika na kutangazwa kuwa mji mkuu wa Jamhuri ya Kuba mwaka 1902.

neg:
Ekuador
Mji mkuu ni Quito, lakini mji mkubwa zaidi ni Guayaquil.

neg:
Salvador, Bahia
Salvador ni jina la mji mkuu wa jimbo la Bahia katika Brazil. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2009, mji una wakazi wapatao milioni 3 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 8 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Porto Velho
Porto Velho ni jina la mji mkuu wa jimbo la Rondônia katika Brazil. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 380,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 85 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Honduras
Miji mingine mikubwa kiasi ni San Pedro Sula (wakazi 491,000) katika kaskazini-magharibi, halafu miji ya bandari ya La Ceiba (wakazi 111,000) na Puerto Cortés (wakazi 36,000).

neg:
St. George's (Grenada)
Saint George's ni mji mkuu wa Grenada ambayo ni nchi ya visiwani ya Karibi kati ya visiwa vya Antili Ndogo. Saint George's' ni mji mdogo tu mwenye wakazi 4,300 lakini pamoja na watu wa eneo la karibu ni mnamo 33,000. Uko kwenye pwani la kusini-magharibi ya kisiwa cha Grenada.

neg:
Curitiba
Curitiba (kuɾi'tibɐ) mji mkubwa nchini ya kusini Brazil, mji mkuu Paraná.

neg:
La Paz
La Paz ni mji mkubwa katika nyanda za juu za Bolivia na makao ya serikali ba bunge. Hali halisi ni mji mkuu wa nchi hata kama katiba imetaja Sucre kama mji mkuu.

neg:
Havana
Havana ("kihisp. La Habana") ni mji mkuu na mji mubwa wa Kuba kwenye 23°8′N 82°23′W. Kuna wakazi milioni 2.2. Tangu 1982 mji wa kale umepokelewa katika orodha ya urithi wa dunia.

neg:
Kinshasa
Iko kusini mwa mto Kongo, kando ya Brazzaville, mji mkuu wa Jamhuri ya Kongo. Hapa ndipo mahali pekee duniani ambapo miji mikuu imelainika kando ya mto, ikitazamana.

neg:
Windhoek
Windhoek ni mji mkuu wa Namibia, na uko mahali pa 22.56 S 17.09 E. Idadi ya wakazi wake ni takriban 230,000. Mji huu ni kituo muhimu kwa biashara ya ngozi za kondoo. Zamani ulikuwa makao makuu ya mtemi wa kabila la Nama aliyewashinda kabila la Waherero wakati wa karne ya 19. Mwaka wa 1885, nchi ilivamiwa na wakoloni kutoka Ujerumani, na mji wa Windhoek ukawa makao makuu ya serikali ya ukoloni mwaka wa 1892. Wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia nchi ilivamiwa na majeshi ya Makaburu kutoka Afrika ya Kusini ambao wametawala nchi ya Namibia hadi mwaka wa 1990. Namibia ilipopata uhuru, mji wa Windhoek ukawa mji mkuu wa Jamhuri ya Namibia.

neg:
Honduras
Idadi ya wakazi ni zaidi ya milioni 8.

neg:
Muziki wa Angola
Mji mkuu wa Angola ni Luanda ambao una sampuli tofauti tofauti za midundo ikiwemo merengwe, kilapanda na semba, ya mwisho ikiwa mwondoko ambao unashirikisha Roots na Samba ya Brazil zikiwekwa pamoja. Katika pwani ya Luanda pia kuna nji wa Ilha do Cabo, ambao umetawalwa na muziki unaotumia vyombo vya accordion na harmonica. Mwondoko unaitwa rebita.

neg:
Indiana
Indiana ni jimbo la kujitawala la Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani. Mji mkuu na mji mkubwa ni Indianapolis. Imepakana na Michigan, Ohio, Kentucky, na Illinois. Iko kwenye mwanbao wa Ziwa Michigan.

neg:
Rio de Janeiro
Ilikuwa mji mkuu wa nchi hadi tarehe 21 Aprili 1960. Leo ni mji mkuu wa jimbo la shirikisho la Rio de Janeiro. Mwaka 2000 rundiko la jiji lilikuwa na wakazi 5,473,909.
Rio de Janeiro ni jiji la Brazil linalojulikana zaidi kote duniani. Ni kitovu cha utalii na cha utamaduni. Kanivali yake inavuta wageni wengi kila mwaka. Mlima wa Corcovado unabeba "Sanamu ya Mwokozi" ambayo ni sanamu kubwa ya Yesu yenye kimo cha mita 30.

neg:
Hidalgo (jimbo)
Hidalgo ni moja kati ya majimbo 31 ya Mexiko upande wa kati ya nchi. Imepakana na San Luis Potosí, Veracruz, Puebla, Tlaxcala, Mexico na Querétaro. Mji mkuu na mji mkubwa ni Pachuca.

neg:
Chiapas
Chiapas (jina rasmi: "Estado Libre y Soberano de Chiapas"; Kiswahili: dola huru la kujitawala la Chiapas) ni moja kati ya majimbo 31 ya Mexiko. Ni jimbo kwenye ncha ya kusini ya nchi. Mji mkuu na mji mkubwa ni Tuxtla Gutiérrez.

neg:
Cerro Las Minas
Cerro Las Minas ni mlima wa Honduras katika Amerika ya Kati.

neg:
Podgorica
Podgorica (Kiserbia: Подгорица "tamka pod-go-ri-tsa")ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Montenegro mwenye wakazi 140,000. Iko kwa 42°28′12″N, 19°16′48″E pale ambako mito ya Ribnica na Morača inapokutana. Mji uliitwa Titograd kati ya 1946 hadi 1992.

neg:
Budapest
Budapest ni mji mkuu wa Hungaria pia mji wake mkubwa mwenye wakazi milioni 1.7. Mto Danubi unamwaga maji kupitia Budapest. Mji wa leo ulianzishwa 1873 kwa kuunganisha miji mitatu ya jirani ya Buda, Obuda na Pest.

neg:
Matamoros
Matamoros ni mji mkuu katika jimbo la Tamaulipas. Iko kaskazini - mashariki ya nchi Mexiko. Kunako mwaka wa 2005, idadi ya wakazi ilikuwa 422,711.Iko kusini kabisa ya mji wa Brownsville katika Texas. Eneo lake ni 4 045 km². Mji upo m 10 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Rhode Island
Mji mkuu na mji mkubwa ni Providence. Imepakana na Massachusetts na Connecticut. Jimbo lina wakazi wapatao 1,050,788 (2008) wanaokalia katika eneo la kilomita za mraba zipatazo 4,002.

neg:
Honduras
Ziwa kubwa ni Lago de Yojoa lenye eneo la km² 285: ni muhimu kwa ajili ya maji ya miji.

neg:
Fortaleza
Fortaleza ni jina la mji mkuu wa jimbo la Ceará katika Brazil. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2009, mji una wakazi wapatao milioni 3.4 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 21 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Tegucigalpa
Tegucigalpa (Tegus kwa kifupi) ni mji mkuu na mji mkubwa nchini Honduras.

neg:
Hernando Cortes
Hapa aliweza kupata wanajeshi wapya kutoka pwani. Wahispania wa Kuba walisikia habari za dhahabu na mamia walifika kwa nia ya kujiunga na Cortez. Aliviringisha Tenochtitlan kwa jeshi lake na kwa msaada wa wasaidizi wake maindio kama Tlaxcala na kuzuia chakula kisifike mjini. Shambulio hili lilidumu siku 80. Watu wa mjini walianza kufa njaa na magonjwa. Wahispania walishambulia tena na tena kwa kutumia bunduki na mizinga. Mji ulichomeka moto polepole na kuharibiwa. Mwishowe mlipuko wa ugonjwa wa ndui uliua watu wengi na kuwadhoofisha zaidi watetezi wa mji. Tar. 13 Agosti 1521 Cuauhtémoc mfalme wa mwisho wa milki ya Azteki alikamatwa alipojaribu kukimbia mji mkuu na hii ilikuwa mwisho wa milki yake.

neg:
Mérida, Mérida
Santiago de los Caballeros de Merida, Venezuela, ni mji mkuu wa manisipaa ya Libertador na hali ya Merida, na ni moja ya miji ya kuu ya Venezuela ya Andes. Ni ilianzishwa mwaka 1558, kutoa sehemu ya Nueva Granada, lakini baadaye ikawa sehemu ya Captaincy Mkuu wa Venezuela, na alicheza biabia jukumu katika Vita ya Uhuru.
Merida ina wakazi zaidi ya 200,000 na eneo containing baadhi ya watu 350.000. Ni kituo kikuu kwa ajili ya elimu na utalii katika magharibi ya Venezuela, nyumba ya prestigefyllda Chuo Kikuu cha Andes, na eneo la juu na pili mrefu antenn tramway katika dunia.
Merida ni saa ya urefu wa wastani wa mita 1,600 (5,249 ft). Aketiye juu ya mji katika tambarare ya bonde la mto Chama, ambayo inaendesha kutoka mmoja hadi mwingine. Bakgrund wa Merida's skyline ni juu ya nchi mkutano huo, Pico Bolívar.

neg:
Bendera ya Honduras
Bendera ya Honduras ina milia mitatu ya kulala yenye rangi za buluu-nyeupe-buluu. Katikati kwenye mlia mwekundu kuna nyota tano za buluu.

neg:
Chihuahua (jimbo)
Chihuahua ni moja kati ya majimbo 31 ya Mexiko upande wa kaskazini ya nchi. Mji mkuu ni Chihuahua na mji mkubwa ni Ciudad Juárez.

neg:
Hernando Cortes
Cortes aliunda mji wa Veracruz na kupeleleza pwani ya Mexiko bara. Kwa tendo hilo alitimiza maagizo yake lakini hakutaka kurudi chini ya mamlaka wa gavana wa Kuba. Alijitangaza kuwa na cheo cha kapteni mkuu akakusanya dhahabu iliyopatikana na kuituma Hispania moja kwa moja kwa sababu alitaka kutambuliwa na mfalme wa Hispania kama mkuu wa koloni la pekee. Jahazi zote nyingine zilichomwa moto ili kuzuia watu wake wasiweze kurudi Kuba.

neg:
Sucre
Mji uliundwa 1539 kwa jina la Ciudad de la Plata de la Nueva Toledo (mji wa fedha wa Toledo mpya" kwa kumbukumbu ya utajiri wa migodi ya fedha pia kwa heshima ya mji wa Toledo (Hispania). Ilitwa pia kifupi "La Plata" au "Charcas". 1839 ilikuwa mji mkuu wa nchi mpya ya Bolivia ikapewa jina mpya la Sucre kwa heshima ya kiongozi wa mapambano ya uhuru dhidi ya Hispania Antonio José de Sucre.

neg:
Tuxtla Gutiérrez, Chiapas
Tuxtla Gutiérrez ni mji mkuu na mji mkubwa katika jimbo la Chiapas. Kuna wakazi 503,320 (2005), na pamoja na rundika la mji ni 1,097,524. Eneo lake ni 412,40 km². Mji upo m 600 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
El Salvador
Imepakana na Guatemala, Honduras na bahari ya Pasifiki.

neg:
Shirikisho la Amerika ya Kati
Shirikisho la Amerika ya Kati likaanzishwa mwaka 1823 na mji mkuu ulikuwa Guatemala City. Nchi mpya ilikuwa na matatizo mengi. Mawasiliano yalikuwa magumu kutokana na ukosefu wa barabara. Viongozi wa kila sehemu walitafuta mambo yao bila kujali hali ya shirikisho. Hofu ya kipaumbele cha Guatemala ilisababisha uhamisho wa mji mkuu kwenda El Salvador mwaka 1831.

neg:
Mji mkuu
Kwa nia hiyohiyo Tanzania iliamua kuhamisha mji mkuu kutoka Daressalaam uliyoko pwani la Bahari Hindi kwenda Dodoma iliyoko katikati ya Tanzania. Uhamisho huu umepangwa tangu 1967 na kutangazwa rasmi mwaka 1997 lakini haujatekelezwa bado. Ni ofisi chache za serikali zimehamia hapo. Watanzania wanaochoka na kuchelewe huku waangalie mfano wa Brazil: Katiba ya Brazil ya mwaka 1891 ilishataja mahali pa mji mkuu mpya badala ya Rio de Janeiro lakini mipango haikuanza hadi 1926 halafu ujenzi ulianza 1956!Uturuki iliamua 1923 kuhamisha mji mkuu kutoka Istanbul kwenda Ankara. Istanbul iliwahi kuwa kwa karne nyingi mji wa Masultani tena mji wa kimataifa; mapinduzi ya 1923 yalimaliza utawala wa sultani na kutangaza Uturuki kuwa jamhuri. Pia Istanbul imekuwa kandokando ya eneo la Uturuki baada ya vita kuu ya kwanza kwa sababu sehemu za magharibi zilikuwa zimepotea na kuchukuliwa na Wagiriki na Wabulgaria. Hivyo Ankara iliteuliwa iliyoko katikati ya Uturuki mpya baada ya vita.

neg:
Kaduna
Kaduna ni mji mkuu wa jimbo la Kaduna kaskazini-kati mwa Nigeria. Mji,huu ambao uko kwenye Mto wa Kaduna, ni kiini cha biashara kubwa na usafiri kwa maeneo ya kilimo yaliyo karibu pamoja na reli na makutano za barabara. Idadi ya wakazi wa Kaduna ni1652844. Ishara ya Kaduna ni mamba, aitwaye "Kada" katika lugha ya Kihausa .

neg:
Guadalupe, Nuevo León
Guadalupe ndiyo mji mkuu na mji mkubwa katika jimbo la Nuevo León. Mwaka 2005 ilikuwa na wakazi 691,931 mjini, pamoja na mitaa ya jirani rundiko la mji lina wakazi 3,664,334. Eneo lake ni 151.3 km². Mji upo m 500 kutoka juu ya usawa wa bahari.

neg:
Guinea ya Ikweta
Ilikuwa koloni la Hispania kwa jina la Guinea ya Kihispania likiwa na maeneo mawili ambayo yalijulikana kama Río Muni (bara na visiwa vidogo kadhaa), na kisiwa cha Bioko ambako uko mji mkuu, Malabo (ambayo iliitwa awali Santa Isabela).

neg:
Honduras
Upande wa lugha, Kihispania ndiyo lugha rasmi, lakini lugha za wakazi asili zinatambulika pia kisheria.

neg:
Honduras
Honduras ni nchi ya Amerika ya Kati. Imepakana na Guatemala, El Salvador na Nikaragua. Upande wa kusini ina pwani fupi ya Pasifiki na upande wa kaskazini pwani ndefu ya Bahari ya Karibi.

neg:
Helsinki
Helsinki, (Helsingfors "Kiswidi") ni mji mkuu wa Ufini na pia mji mkubwa nchini. Idadi ya wakazi ni manmo 610 601(2013)na kuna jumla la milioni moja katika rundiko la mji.
Helsinki iko kwenye mwambao wa Ghuba ya Ufini ya Baltiki.

neg:
San Salvador
Mji ulianzishwa mwaka 1528 na conquistador Mhispania Gonzalo de Alvarado.
1824 baada ya uasi wa koloni za Hispania katika Amerika ya Kati ulikuwa mji mkuu wa shirikisho la Amerika ya Kati. Baada ya kuachana kwa umoja hu ulikuwa mji mkuu wa El Salvador tangu 1841.

neg:
Hernando Cortes
Mwezi Agosti 1519 alianza safari ya kwenda Tenochtitlan, mji mkuu wa milki ya Azteki uliokuwepo kwenda nyanda za juu za Mexiko. Njiani alifanya mikataba na makabila na milki ndogo zilizokuwa chini ya Azteki lakini zilikuwa tayari kuasi kwa msaada wa wageni. Hasa mji wa Tlaxcala uliendelea kuwa msaidizi mwaminifu wa Wahispania.
Mara kadhaa Cortes alipaswa kupigana na makabila na milki hizo lakini Wahispania walishinda kwa sababu silaha zao zilikuwa bora. Wahispania walikuwa na panga za feleji na mavazi ya chuma ya kukinga mwili. Walikuwa pia na aina ya bunduki; hata kama bunduki hizo zilifyatua risasi mojamoja tu, ziliua kwa umbali, tena kwa njia isiyoeleweka na wenyeji. Waindio walikuwa na silaha za ubao na mawe; hawakuanza bado kutumia metali kwa silaha. Kwa njia hiyo Wahispania 400 waliweza kushinda jeshi la watu 100,000. Hasa kikosi la wanajeshi waliopanda farasi kilitisha sana wenyeji kwa sababu Amerika haikujua wala farasi wala watu waliopanda wanyama.

neg:
Hordaland
Hordaland ni moja kati ya Majimbo ya Norwei. Jimbo hili limepakana na Sogn og Fjordane, Buskerud, Telemark na Rogaland. Hordaland ni jimbo la tatu kwa ukubwa baada ya Akershus na Oslo kw idadi ya wakazi. Ngazi ya utawala ya mjini jimboni hapa ipo mjini Bergen. Kabla ya 1972, jiji la Bergen lilikuwa na jimbo lake lenyewe mbali na Hordaland.


query: Carl Weathers alizaliwa mwaka gani?

pos:
Carl Weathers
Carl Weathers (amezaliwa tar. 14 Januari 1948) ni mwigizaji wa filamu na ni mchezaji mpira wa miguu wa zamani wa Kiamerika-Kanada. Huenda akawa anafahamika zaidi kwa jina la Apollo Creed alilotumia kutoka katika mfululizo wa filamu ya The Rocky aliyocheza na nyota maarufu wa filamu Bw. Sylvester Stallone.

neg:
Raekwon
Corey Woods (amezaliwa 12 Januari, 1970) ni msanii wa rap na hip hop kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Raekwon (pia huitwa "Raekwon the Chef"). Huyu ni mmoja kati ya wanaounda kundi zima la muziki wa hip la Wu-Tang Clan. Alitoa albamu yake ya kwanza akiwa kama msanii wa kujitegemea mnamo mwaka wa 1995. Albamu ilikwenda kwa jina la "Only Built 4 Cuban Linx...", na akaendelea kufanya shughuli zake akiwa kama msanii wa kujitegemea huku akiwa na washikaji zake wa Wu-Tang Clan. Mnamo mwaka wa 2009, Raekwon ametoa toleo la pili la albamu yake ya kwanza na kuipa sifa ileile, "Only Built 4 Cuban Linx... Pt. II".

neg:
Karl Urban
Karl-Heinz Urban (amezaliwa tar. 7 Juni 1972) ni mwigizahu wa filamu kutoka nchini New Zealand. Anafahamika zaidi kwa kucheza kama Éomer katika sehemu ya pili na ya tatu ya mfululizo wa filamu za Peter Jackson ya "The Lord of the Rings" trilogy, na Dr Leonard McCoy kwenye filamu ya mwaka wa 2009 "Star Trek". Amecheza kama Vaako katika "The Chronicles of Riddick" na mwuaji wa Kirusi Kirill katika filamu ya "The Bourne Supremacy", na kupata tuzo kwa ajili ya michakaliko yake ya katika filamu za Kinew Zealand "The Price of Milk" na "Out of the Blue".

neg:
Bill Nye
William Sanford Nye (anajulikana kama Bill Nye the Science Guy; alizaliwa Novemba 27, 1955) ni mhandisi, mwanasayansi na mwalimu wa Marekani.

neg:
Pearl S. Buck
Pearl Buck (26 Juni 1892 – 6 Machi 1973) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Jina lake la kuzaliwa ni "Pearl Comfort Sydenstricker"; Buck ni jina la mume wake. Lakini aliandika chini ya jina la "John Sedges". Anajulikana hasa kwa riwaya zake juu ya maisha katika nchi ya Uchina ambapo alilelewa akiwa mtoto wa wamisionari. Mwaka wa 1932 alituzwa Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake "The Good Earth". Mwaka wa 1938 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.

neg:
Erwin Schrödinger
Erwin Schrödinger (12 Agosti 1887 – 4 Januari 1961) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Austria. Hasa alichunguza sifa za mawimbi ndani ya nadharia ya kwanta. Mwaka wa 1933, pamoja na Paul Dirac alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia. Katika mwaka wa 1935, baada mawasiliano na rafikiye binafsi Albert Einstein, alipendekeza majaribio ya fikra ya Schrödinger's cat.

neg:
Carl Maria von Weber
Carl Maria von Weber (alizaliwa mjini Eutin, Holstein, kunako tar. 18 Novemba 1786 na kufariki mjini London kunako tar. 5 Juni 1826) alikuwa mtunzi wa Opera muhimu na mashuhuri kutoka nchini Ujerumani. Bwana huyu alitunga opera nyingi tu, na tungo hizo ni kama vile Der Freischütz, Euryanthe na Oberon ambazo ndiyo maarufu. Aliandika ala za muziki wa ajili ya mabendi mbalimbali, na ala hizo zilitungika vizuri sana.

neg:
Paul Karrer
Paul Karrer (21 Aprili 1889 – 18 Juni 1971) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Uswisi. Hasa alichunguza mfumo wa vitamini mbalimbali. Mwaka wa 1937, pamoja na Norman Haworth alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

neg:
Gabriel García Márquez
Gabriel García Márquez (6 Machi 1928 - 17 Aprili 2014) ni mwandishi kutoka nchi ya Kolombia na kufanya kazi kama mwandishi wa habari katika nchi mbalimbali za Amerika na Ulaya. Anajulikana hasa kwa riwaya zake, kwa mfano "Upendo wakati wa Kipindupindu" (kwa Kihispania "El amor en los tiempos del cólera") iliyotolewa mwaka wa 1985. Mwaka wa 1982 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.

neg:
Chuck D
Chuck D ni mwanamuziki wa Marekani. Jina lake la kuzaliwa ni Carlton Douglas Ridenhour. Amezaliwa 1 Agosti 1960 karibu na mji wa New York. Anapiga hasa muziki wa Rap and Hip hop.

neg:
Claude Cohen-Tannoudji
Claude Cohen-Tannoudji (amezaliwa 1 Aprili 1933) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Ufaransa akiwa amezaliwa nchini Algeria. Hasa alichunguza nadharia ya kwanta. Mwaka wa 1997, pamoja na Steven Chu na William Phillips alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

neg:
Sherwood Rowland
Frank Sherwood Rowland (amezaliwa 28 Juni 1927) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza upunguaji wa ozoni. Mwaka wa 1995, pamoja na Paul Crutzen na Mario Molina alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

neg:
Carl Weathers
Weathers alizaliwa mjini New Orleans, Louisiana. Alipata elimu yake katika shule ya St. Augustine High School na baada ya hapo alielekea katika Chuo Kikuu cha San Diego. Nje ya maswala ya uigizaji, Weathers vilevile ni mwanachama wa Big Brothers na ni mmoja wa wanakamati ya Olympic ya Marekani. Mnamo mwezi wa Aprili ya mwaka wa 2007, Carl amemwoa Jennifer Peterson, mwandaaji wa dokumentary.

neg:
Charles Huggins
Charles Brenton Huggins (22 Septemba 1901 – 12 Januari 1997) alikuwa daktari kutoka nchi ya Marekani. Baadhi ya uchunguzi mwingine alichunguza uhusiano kati ya homoni na kensa. Mwaka wa 1966, pamoja na Peyton Rous alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

neg:
Carl Gustav Jung
Carl Gustav Jung (mara nyingi hutajwa kwa kifupi zaidi C.G. Jung; 26 Julai 1875 – 6 Juni 1961) alikuwa tabibu na mtaalamu wa saikolojia kutoka Uswisi aliyeandika kwa Kijerumani.

neg:
Tuzo ya Nobel
1953 – Frits Zernike (Fizikia), Hermann Staudinger (Kemia), Hans Krebs na Fritz Lipmann (Tiba), Winston Churchill (Fasihi), George Marshall (Amani);
1954 – Max Born na Walther Bothe (Fizikia), Linus Pauling (Kemia), John Enders, Frederick Robbins na Thomas Weller (Tiba), Ernest Hemingway (Fasihi), Ofisi ya Kamishna wa Umoja wa Mataifa kwa Wakimbizi (Amani);
1955 – Willis Lamb na Polykarp Kusch (Fizikia), Vincent du Vigneaud (Kemia), Hugo Theorell (Tiba), Halldor Laxness (Fasihi), (hakuna tuzo kwa Amani);
1956 – William Shockley, John Bardeen na Walter Brattain (Fizikia), Nikolay Semyonov na Cyril Hinshelwood (Kemia), Werner Forssmann, Andre Cournand na Dickinson Richards (Tiba), Juan Ramon Jimenez (Fasihi), (hakuna tuzo kwa Amani);
1957 – Tsung-Dao Lee na Chen Ning Yang (Fizikia), Alexander Todd (Kemia), Daniel Bovet (Tiba), Albert Camus (Fasihi), Lester Pearson (Amani);
1958 – Pavel Cherenkov, Ilya Frank na Igor Tamm (Fizikia), Frederick Sanger (Kemia), George Beadle, Edward Tatum na Joshua Lederberg (Tiba), Boris Pasternak (Fasihi), Padre Dominique Pire (Amani);
1959 – Emilio Segre na Owen Chamberlain (Fizikia), Jaroslav Heyrovsky (Kemia), Arthur Kornberg na Severo Ochoa(Tiba), Salvatore Quasimodo (Fasihi), Philip Noel-Baker (Amani);

neg:
Hannes Alfven
Hannes Olof Gösta Alfvén (30 Mei 1908 – 2 Aprili 1995) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Uswidi. Hasa alichunguza uionishaji wa gesi na umuhimu wake kwa chanzo cha ulimwengu. Mwaka wa 1970, pamoja na Louis Neel alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

neg:
Carla Marins
Carla Cristina Marins (Campos dos Goytacazes, 7 Juni 1968) ni mwigizaji ya Brazil.

neg:
Shakira
Shakira Isabel Mebarak Ripoll (alizaliwa 2 Februari 1977), au Shakira kulingana na eneo mtaalamu music, dalampenyanyi, mtunzi, mwanamuziki, mtayarishaji wa rekodi, dancer na philanthropist Colombiaidd kuonekana katika nyanja ya muziki nchini Colombia na Amerika ya Kusini katika miaka ya 1900 mapema.

neg:
Murray Gell-Mann
Murray Gell-Mann (amezaliwa 15 Septemba 1929) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Alikuwa wa kwanza kutumia jina la "quark" kwa sehemu za atomu. Mwaka wa 1969 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

neg:
Hans von Euler-Chelpin
Hans Karl August Simon von Euler-Chelpin (15 Februari 1873 – 7 Novemba 1964) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Uswidi. Hasa alichunguza vimeng'enya na vitamini. Mwaka wa 1929, pamoja na Arthur Harden alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

neg:
Cyril Hinshelwood
Cyril Norman Hinshelwood (19 Juni 1897 – 9 Oktoba 1967) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alichunguza mwendo wa athari za kikemia. Mwaka wa 1948 alipewa cheo cha "Sir". Mwaka wa 1956, pamoja na Nikolay Semyonov alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

neg:
Carl Ross
(John) Carl Ross (29 Julai 1901 huko Cleethorpes, Lincolnshire, Uingereza - 9 Januari 1986 Grimsby) alikuwa mfanyibiashara wa samaki aliyefanikiwa sana. Alikuwa pia mwanzilishi wa kampuni iliyokuja kuwa Young's Bluecrest, kampuni inayoongoza katika sekta ya uuzaji wa samaki waliohifadhiwa nchini Uingereza]].

neg:
Thomas Weller
Thomas Huckle Weller (amezaliwa 15 Juni 1915) alikuwa daktari kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza virusi visababishavyo magonjwa mbalimbali. Mwaka wa 1954, pamoja na Frederick Robbins na John Enders alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

neg:
DJ Khaled
Daverneius Jaimes (DJ) Khaled (amezaliwa 26 Novemba, 1975 mjini New Orleans, Louisiana) anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama DJ Khaled, ambaye ni Mpalestina-Mwamerika wa kwanza kusikika kushirikiana na msanii Lil Wayne na Birdman kutoka katika single ya Way Of Life. Huyu bwana ni DJ, mtayarishaji wa muziki na ni mtangazaji wa redio katika kituo cha redio ya WEDR. Pia ni mwanachama wa kikundi cha muziki wa hip hop-Terror Squad, na amejisajili na Terror Squad Entertainment na Koch Records.

neg:
George Beadle
George Wells Beadle (22 Oktoba 1903 – 9 Juni 1989) alikuwa mwanajenetiki kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza uhusiano kati ya jeni na vimeng’enya. Mwaka wa 1958, pamoja na Edward Tatum na Joshua Lederberg alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

neg:
Johannes Diderik van der Waals
Johannes Diderik van der Waals (23 Novemba, 1837 hadi 8 Machi, 1923) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Uholanzi. Hasa alichunguza hali ya gesi na ya kiowevu. Mwaka wa 1910 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

neg:
Georges Köhler
Georges Jean Franz Köhler (17 Machi 1946 – 1 Machi 1995) alikuwa mwanabiolojia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa alichunguza kinga za mwili dhidi ya virusi mbalimbali. Mwaka wa 1984, pamoja na Niels Jerne na César Milstein alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

neg:
Charles Curtis
Charles Curtis (25 Januari 1860 – 8 Februari 1936) alikuwa Kaimu Rais wa Marekani chini ya Rais Herbert Hoover kuanzia mwaka wa 1929 hadi 1933.

neg:
Jules Bernard Luys
Alizaliwa mjini Paris tarehe 17 Agosti 1828 akawa daktari wa dawa mwaka 1857 na alifanya utafiti wa kina juu ya anatomia, ugonjwa na kazi za mfumo mkuu wa neva.

neg:
Carl Wieman
Carl Edwin Wieman (amezaliwa 26 Machi, 1951) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza chembe za atomu, na pia amejitahidi kuboresha jinsi inavyofundishwa sayansi shuleni. Mwaka wa 2001, pamoja na Eric Cornell na Wolfgang Ketterle, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

neg:
Maurice Wilkins
Maurice Hugh Frederick Wilkins (15 Desemba 1916 – 5 Oktoba 2004) alikuwa mwanafizikia wa biolojia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza DNA kwa njia ya mionzi ya eksirei. Mwaka wa 1962, pamoja na Francis Crick na James Dewey Watson alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

neg:
William S. Merwin
William Stanley Merwin (amezaliwa 30 Septemba 1927) ni mshairi kutoka nchi ya Marekani. Alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi mara mbili: 1971 na 2009.

neg:
Paul Crutzen
Paul Jozef Crutzen (amezaliwa 3 Desemba 1933) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Uholanzi. Hasa alichunguza upunguaji wa ozoni. Mwaka wa 1995, pamoja na Mario Molina na Sherwood Rowland alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

neg:
William Wallace
Wallace alizaliwa kati ya miaka 1270-1272. Ni vitu vichache tu vinavyofahamika kuhusu kuzaliwa kwake au utoto wake. Mahali husika pamoja na muda ambao Wallace alizaliwa bado havijafahamika vizuri mpaka sasa. Watu wengine husema kuwa alizaliwa mnamo mwaka 1272, lakini kitabu kilichochapishwa kwenye karne ya 16 kiitwacho "History of William Wallace and Scottish Affairs" kinasema alizaliwa mwaka 1276. Jamii ilisema alizaliwa Elderslie, karibu na Paisley uliopo Renfrewshire. Kuna viungo katika Ayrshire pia, na bado pia haipo wazi kuwa Wallace alipigana na Waingereza wa Ayrshire au Lanark. Jamii ilimwona Wallace kama mtu wa kawaida tu. Robert the Bruce, ambaye pia alipigana na Waingereza, alionekana kuwa mtu mwenye heshima. Lakini huu si ukweli madhubuti kwa sababu familia ya Wallace ilikuwa na heshima kwa kiwango fulani pia.

neg:
Barry Sharpless
Karl Barry Sharpless (amezaliwa 28 Aprili 1941) ni mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza aina fulani ya uoksidishaji. Mwaka wa 2001, pamoja na William Knowles na Ryoji Noyori alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

neg:
Werner Heisenberg
Werner Karl Heisenberg (5 Desemba 1901 – 1 Februari 1976) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Ujerumani. Alivumbua umekaniki wa kwanta na kutangaza Kanuni ya Heisenberg ya Utovu wa Hakika. Pia alifanya utafiti wa msingi kuhusu fizikia ya kiini. Mwaka wa 1932 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia. Mpaka mwaka wa 1970 alikuwa mkurugenzi wa Taasisi ya Max Planck kwa Fizikia ya Nyota.

neg:
Carl Sandburg
Carl Sandburg (6 Januari 1878 – 22 Julai 1967) alikuwa mwandishi na mwanahistoria kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1919, alipokea tuzo maalumu ya Pulitzer kwa mashairi yake. Mwaka wa 1940, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Historia kwa wasifu yake ya Rais Abraham Lincoln.

neg:
William Wheeler
William Almon Wheeler (30 Juni 1819 – 4 Juni 1887) alikuwa Kaimu Rais wa Marekani chini ya Rais Rutherford Hayes kuanzia mwaka wa 1877 hadi 1881.

neg:
Orson Welles
George Orson Welles (6 Mei 1915 - 10 Oktoba 1985), anafahamika kama Orson Welles, alikuwa mwongozaji wa filamu wa Marekani, mwandishi, mwigizaji na mtayarishaji, ambaye alifanya kazi sana katika filamu, maonyesho, televisheni na redio. Welles alikuwa pia ni mchawi aliyetimia, nyota katika vikosi mbalimbali vya usalama katika miaka ya vita.

neg:
Carl Sagan
Carl Edward Sagan (Novemba 9, 1934 - Desemba 20, 1996) alikuwa mwanaastronomia wa Marekani aliyejaribu kufanya sayansi kuwa maarufu.

neg:
Eric Kandel
Eric Kandel (amezaliwa 7 Novemba, 1929) ni mwanasaikolojia na daktari kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza misingi ya kisaikolojia ya ufahamu. Mwaka wa 2000, pamoja na Paul Greengard na Arvid Carlsson, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

neg:
Charles Glover Barkla
Charles Glover Barkla (7 Juni 1877 – 23 Oktoba 1944) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alichunguza mionzi ya eksirei na kufanya majaribio nazo. Mwaka wa 1917 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

neg:
Daniel Tsui
Daniel Chee Tsui (amezaliwa 28 Februari 1939) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani akiwa amezaliwa nchini China. Hasa anajulikana kwa kugundua kanuni fulani ya kifizikia (kwa Kiingereza: "quantum Hall effect"). Mwaka wa 1998, pamoja na Robert Laughlin na Horst Störmer alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

neg:
Cordell Hull
Cordell Hull (2 Oktoba 1871 – 23 Julai 1955) alikuwa mwanasheria na mwanasiasa kutoka nchi ya Marekani. Kuanzia 1933 hadi 1944 alikuwa Waziri wa Mambo ya Nje. Mwaka wa 1945 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel kwa Amani kwa ajili ya kazi yake ya kuanzisha Umoja wa Mataifa.

neg:
Friedrich Bergius
Friedrich Bergius (11 Oktoba 1884 – 30 Machi 1949) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa alichunguza ubadilishaji wa dutu mbalimbali, kwa mfano mkaa kuwa petroli, au mbao kuwa sukari. Mwaka wa 1931, pamoja na Carl Bosch alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

neg:
Karl Shapiro
Karl Jay Shapiro (10 Novemba 1913 – 14 Mei 2000) alikuwa mshairi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1945 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.

neg:
Carol Shields
Carol Ann Shields (2 Juni 1935 – 16 Julai 2003) alikuwa mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1995, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake "The Stone Diaries".

neg:
Kerry Washington
Kerry Marisa Washington (aliyezaliwa 31 Januari 1977) ni mwigizaji wa Marekani.

neg:
Karl von Frisch
Karl von Frisch (20 Novemba 1886 – 12 Juni 1982) alikuwa mwanazuolojia kutoka nchi ya Austria lakini hasa alifanya kazi nchini Ujerumani. Hasa alichunguza tabia za samaki na za nyuki. Mwaka wa 1973, pamoja na Konrad Lorenz na Nikolaas Tinbergen alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

neg:
Mel Blanc
Melvin Jerome "Mel" Blanc (30 Mei 1908 – 10 Julai 1989) alikuwa mwigizaji wa sauti na mchekeshaji kutoka nchini Marekani. Ingawa alianza shughuli zake katika makumi sita yaliyopita akiwa kama mfanyakazi wa redio, Blanc anafahamika sana kwa kufanyakazi na Warner Bros. wakati wa zama ziitwazo "Zama za Dhahabu ya Katuni za Marekani" (na kisha baadaye alifanyakazi za matayarisho ya televisheni na Hanna-Barbera) akiwa kama mwigizaji wa sauti ya Bugs Bunny, Daffy Duck, Porky Pig, Sylvester the Cat, Beaky Buzzard, Tweety Bird, Foghorn Leghorn, Yosemite Sam, Wile E. Coyote, Barney Rubble, Mr. Spacely, na mamia wengine kadhaa. Ana jina la utani kama “Mtu Mwenye Maelfu ya Sauti,” Blanc anatazamika kama mmoja kati ya watu wenye athira kubwa ya kazi zake.

neg:
Karl Manne Georg Siegbahn
Karl Manne Georg Siegbahn (3 Desemba 1886 – 26 Septemba 1978) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Uswidi. Alichunguza vipengele vingi vya fizikia, baadhi yao usumaku, mionzi ya eksirei na nadharia ya atomu. Mwaka wa 1924 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia. Mwana wake ni mwanafizikia Kai Siegbahn.

neg:
George Wallace
George Corley Wallace Jr. (25 Agosti, 1919 – 13 Septemba, 1998) alikuwa mwanasiasa wa Marekani akiwa mwanachama wa Chama cha Kidemokrasia. Alikuwa gavana wa Alabama mara tatu: 1963-1967, 1971-1979 na 1983-1987. Mwaka wa 1968 aligombea urais kama mgombea wa tatu, yaani nje ya vyama vya kawaida, lakini akashindwa na Richard Nixon. Mwaka wa 1972 alijeruhiwa katika shambulio la mauaji akahitaji kutumia kiti cha magurudumu hadi mwisho wa maisha yake.

neg:
Karl Alexander Müller
Karl Alexander Müller (amezaliwa 20 Aprili 1927) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Uswisi. Hasa alichunguza mambo ya upitishaji wa hali ya juu. Mwaka wa 1987, pamoja na Johannes Bednorz alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

neg:
Kurt Angle
Kurt Steven Angle (alizaliwa 9 Machi, 1968), ni mchezaji wa zamani wa mieleka wa Marekani ambaye sasa amesajiliwa na WWE kwenye brandi ya Raw, ambapo yeye ndiye meneja wa sasa wa Raw.

neg:
Lech Wałęsa
Lech Walesa (Kipoland: Lech Wałęsa (inatamkwa [lɛx vaˈwɛ̃sa]) (amezaliwa tar. 29 Septemba 1943) alikuwa mfanbyakazi wa mameli na mwanasiasa ambaye amezoeleka kuwa kama kiongozi wa Solidarity na Rais wa zamani wa Poland. Mwaka wa 1983, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobeli ya Amani.

neg:
Otto Diels
Otto Paul Hermann Diels (23 Januari 1876 – 7 Machi 1954) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa alichunguza usanisi wa misombo ya kikaboni. Mwaka wa 1950, pamoja na Kurt Alder alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

neg:
Paul Walker
Paul Walker (12 Septemba 1973 - 30 Novemba 2013) alikuwa mwigizaji filamu na mshindanishaji magari wa kimataifa kutoka Marekani.

neg:
Erik Axel Karlfeldt
Erik Axel Karlfeldt (20 Julai 1864 – 8 Aprili 1931) alikuwa mwandishi na mshairi kutoka nchi ya Sweden. Hasa aliandika mashairi juu ya maisha ya nchi yake. Mwaka wa 1931 aliteuliwa kuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi. Aliteuliwa baada ya kufa tu; alikuwa ameikataa mwaka wa 1918.

neg:
Carl Ross
Alikuwa mwana wa nne katika watoto sita wa Thomas Ross, mwanzilishi wa kampuni ya kuuza samaki ya Ross.Carl Ross alisoma katika Shule ya Culford(alikocheza mpira wa magongo) na akafanya kazi na Kikosi cha Jeshi la Wanamaji kabla ya kuhusika katika biashara ya familia katika mwaka wa 1918 alipotoka jeshi. Thomas alistaafu mapema katika mwaka wa 1928 na kutoka hapo Carl akawa mkuu wa kampuni ya familia.Carl aliingia na mipango na mawazo mapya kama kununua samaki waliohifadhiwa katika barafu kutoka Amerika ya Kaskazini - hii ilisababisha upanuzi wa biashara yao baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia.

neg:
Bill Gates
William Gates III H anajulikana kama Bill Gates alizaliwa tarehe 28 Oktoba 1955 na kulelewa katika kijiji cha Seattle pamoja na dada zake wawili. Katika umri wake mdogo Bill Gates alivutiwa na utengenezaji wa programu akiwa katika mojawapo wa shule kijijini Seattle. Akiwa huko shuleni Seattle, Bill Gates alikutana na Paul Allen, mwanafunzi mwenzake wakawa marafiki. Hapo ndipo wakaanza kutumia tarakilishi ndogo ya shule kujiendeleza ujuzi wao.

neg:
Carl Linnaeus
Aliaga dunia tarehe 10 Januari 1778 mjini Uppsala akazikwa katika kanisa kuu la mji huo.

neg:
Richard Feynman
Richard Phillips Feynman (11 Mei 1918 – 15 Februari 1988) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Anaangaliwa kuwa mwanafizikia mashuhuri kabisa baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Hasa aliendeleza nadharia ya nuru, yaani nuru ielezwe kama yote mawili wimbi na chembe. Mwaka wa 1965, pamoja na Julian Schwinger na Shinichiro Tomonaga alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

neg:
William Phillips
William Daniel Phillips (amezaliwa 5 Novemba 1948) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza atomu kupitia kwa mionzi ya leza. Mwaka wa 1997, pamoja na Steven Chu na Claude Cohen-Tannoudji alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

neg:
Carl Friedrich Gauss
Gauss alibuni mambo mengi.
Alikuwa mtu wa kwanza aliyeonyesha jinsi gani kuchora pembekuminasaba. Alitengeneza jedwali inyoonyesha tarehe ya Pasaka kwa kila mwaka. Alitoa nadharia juu ya namba tasa inayoonyesha jinsi gani namba tasa zinatawanyawa kati ya namba za kawaida. Mbinu wa namba mraba ndogo ulimsaidia kubuni uenezi kawaida wa mchirizo unaoeleza wastani ya vipimo vinavyotofautiana kiasi. Mbinu huu umekuwa msingi wa ueneaji yamkini na takwimu ya kisasa.

neg:
Calvin Coolidge
Calvin Coolidge (4 Julai 1872 – 5 Januari 1933) alikuwa Rais wa 30 wa Marekani kuanzia mwaka wa 1923 hadi 1929. Alianza kama Kaimu Rais wa Warren Harding aliyemfuata baada ya kifo chake. Kaimu Rais wake Coolidge kuanzia mwaka wa 1925 alikuwa Charles Dawes.

neg:
Carl Larsson
Carl Larsson (28 Mei 1853 - 22 Januari 1919) alikuwa mchoraji, interior designer na mwanachama wa Nyendo ya Sanaa na Crafts kutoka Uswidi. Yeye alizaliwa katika Stockholm na familia yake ilikuwa maskini sana. Yeye alisoma katika Chuo cha Sanaa mjini Stockholm.

neg:
Carol Greider
Carol Greider (amezaliwa 15 Aprili, 1961) ni mwanabiolojia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza vimeng'enya vya telomeri. Mwaka wa 2009, pamoja na Elizabeth Blackburn na Jack Szostak, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

neg:
Francois Englert
Francois Baron Englert (amezaliwa 6 Novemba, 1932) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Ubelgiji. Hasa amechunguza chembe za atomu. Mwaka wa 2013, pamoja na Peter Higgs, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

neg:
Paul Berg
Paul Berg (amezaliwa 30 Juni 1926) ni mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa anajulikana kwa uchunguzi wake wa DNA. Mwaka wa 1980, pamoja na Walter Gilbert na Frederick Sanger alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

neg:
Lil Wayne
Dwayne Michael Carter, Jr. (amezaliwa tar. 27 Septemba 1982) ni mshindi wa Tuzo za Grammy - akiwa kama rapa wa muziki wa hip hop bora kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Lil Wayne. Alijiunga na studio ya Cash Money Records akiwa bado yungali bwana mdogo na akabahatika kufanya rekodi kadhaa katika studio hiyo. Wayne alikuwa mmoja kati ya waliokuwa wanachama wa kikundi cha muziki wa rap cha Hot Boys.

neg:
Wallace Stevens
Wallace Stevens (2 Oktoba 1879 – 2 Agosti 1955) alikuwa mshairi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1955 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.

neg:
Pras
Prakazrel Samuel Michel, anajulikana kama Pras, (amezaliwa tar. 19 Oktoba 1972) ni mshindi wa Tuzo ya Grammy (Grammy Award) akiwa kama rapa, mwigizaji na mtayarishaji bora wa muziki kutoka nchini Marekani. Pras vilevile ni mmoja kati ya wanakundi la muziki wa hip hop maarufu kama The Fugees, ni miongoni mwa makundi yaliyofikiriwa kuwa yalipata sifa kubwa sana kwenye miaka ya 1990, kwa kutoa albamu ya The Score iliyofanya vizuri katika soko la muziki.

neg:
Holly Marie Combs
Holly Marie Combs (amezaliwa tar. 13 Desemba, 1973) ni mwigizaji na matayarishaji wa vipindi vya televisheni kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa kucheza uhusika wa Piper Halliwell kwenye mfululizo wa TV uliokuwa unarushwa na The WB, "Charmed" (1998–2006). Katikati mwa miaka ya 1990, Combs amecheza kama Kimberly Brock katika mfululizo wa TV uliokuwa unarushwa hewani na TV ya CBS, "Picket Fences" (1992–1996), ambayo ilimpatia tuzo ya Young Artist Award. Pia amepata kucheza katika filamu kama vile "Sweet Hearts Dance" (1988), "Born on the Fourth of July" (1989), "Dr. Giggles" (1992), "Sins of Silence" (1996), "Daughters" (1997) na "Love's Deadly Triangle: The Texas Cadet Murder" (1997). Combs kwa sasa anacheza kama nyota kwenye mfululizo wa TV unaorushwa hewani na TV ya "ABC Family", "Pretty Little Liars" - kama Ella Montgomery.

neg:
Jua Cali
Jua Cali ambaye jina lake kamili ni Paul Nunda ni mzaliwa wa Kenya. Alizaliwa tarehe kumi na mbili, mwezi wa septemba katika mwaka wa alfu moja kenda mia sabini na tisa. Katika mwaka wa alfu mbili yeye pamoja na …….Clement Rapudo (Clemo) walianzisha Calif Records ambapo Jua Cali amefanya kazi hadi sasa. Jua Cali ni msanii wa nyimbo za Kiswahili akitumia mtindo wa kufururiza maneno ujulikanao kama genge.

neg:
Carl Ross
Ross alikuwa amemwoa Elsie Hartley, binti ya mfanyibiashara wa pamba wa Blackburn katika mwaka wa 1928. Walikuwa wana wawili na mabinti wawili. Alifurahia mchezo wa kupiga risasi na alimiliki farasi za mbio kadhaa. Alipata kibali cha kuwa rubani wa ndege na akajihusisha katika kundi la kujitolea ya "Royal Air Force Volunteer Reserve" katika Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Miongoni mwa tuzo nyingine alikuwa rais wa zamani na mwanachama wa Muungano wa Sekta ya Uuzaji Samaki wa Michezo.Alikuwa karimu sana huku akitoa udhamini katika vituo vingi vya misaada. Alikuwa rais wa Chama cha Kihafidhina cha Grimsby kwa miaka ishirini na mitano kuanzia mwaka wa 1954.

neg:
Keanu Reeves
Keanu Charles Reeves (amezaliwa tar. 2 Septemba 1964, Beirut, Lebanon) ni mwigizaji wa filamu na tamhiliya kutoka nchini Kanada.
Anafamika zaidi kwa kucehza kama Neo kutoka katika mfululizo wa filamu za Matrix. Pia anajulikana tena kwa kucheza kama Ted kutoka katika filamu ya 'Bill & Ted's Excellent Adventure' na 'Bill and Ted's Bogus Journey.

neg:
Tim Berners-Lee
Tim Berners-Lee (* 18 Juni 1955 mjini London, Uingereza) alianzisha wavuti wa walimwengu (WWW) au intaneti ya dunia zima. Wavuti ni mfumo unaowezesha watu kutazama habari, picha na kurasa kutoka dunia yote kwenye tarakilishi yao.

neg:
William Herschel
Friedrich Wilhelm Herschel (kwa Kiingereza: Frederick William, 15 Novemba 1738 – 25 Agosti 1822) alikuwa mtungaji wa muziki na mwanaastronomia kutoka nchini Ujerumani aliyeishi na kufanikiwa Uingereza.

neg:
Carl Friedrich Gauss
Alizaliwa mjini Braunschweig katika Ujerumani ya kaskazini (leo hii jimbo la Saksonia ya chini). Akili zake zilionekana alipokuwa bado moto mdogo. Alipokuwa na umri wa miaka mitatu alimwonyesha babake kosa wakati huyu alipopiga hesabu ya mshahara wake. Mtoto alijifundisha mwenyewe kusoma.

neg:
Richard Wagner
Richard Wagner (22 Mei 1813 mjini Leipzig - 13 Februari 1883 mjini Venice-Italia) alikuwa mtunzi wa sanaa mbalimbali za muziki na mizhezo (opera) kutoka nchini Ujerumani. Alikuwa mmoja kati ya watunzi muhimu wa miziki ya mapenzi kwa kipindi cha karne ya 18-19. Mbali na miziki aliyotunga akiwa kama mwanafunzi vilevile ameandika tunzi kumi tofauti za sanaa mbalimbali (opera) ambazo leo hii zinatumika katika majumba ya sanaa duniani.

neg:
Wilhelm Conrad Röntgen
Wilhelm Conrad Röntgen (27 Machi 1845 – 10 Februari 1923) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa anajulikana kwa ugunduaji wa mionzi ya eksirei. Mwaka wa 1901 alikuwa mshindi wa kwanza wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.

neg:
Karl Marx
Alizaliwa mjini Trier tarehe 5 Mei 1818.

neg:
Robert Curl
Robert Floyd Curl, Jr. (amezaliwa 23 Agosti 1933) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza sifa na mfumo wa kaboni. Mwaka wa 1996, pamoja na Harold Kroto na Richard Smalley alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

neg:
Charles Dickens
Charles Dickens (7 Februari 1812 – 9 Juni 1870) alikuwa mwandishi wa riwaya nchini Uingereza. Aliandika mengi na hadithi pamoja na riwaya zake zimetafsiriiwa katika lugha nyingi.

neg:
Carlos Bernard
Carlos Bernard Papierski (amezaliwa tar. 12 Oktoba 1962 mjini Evanston, Illinois) ni mwigizaji wa filamu na tamthilia kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa kucheza kama Tony Almeida katika tamthilia ya "24". Carlos, pia alishawahi kushiriki katika tamthilia ya The Young and the Restless na Sunset Beach.

neg:
Carl Dennis
Carl Dennis (amezaliwa 17 Septemba 1939) ni mshairi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 2002 alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.

neg:
Carl Sagan
Yeye ni maarufu ulimwenguni kwa vitabu vyake vya sayansi na mfululizo wa televisheni Cosmos, ambalo aliandika na kuwasilisha. Alisema watu wanapaswa kutumia njia ya kisayansi.

neg:
Carleton Gajdusek
Baba yake Gajdusek, Karol Gajdusek, alitoka Smrdáky, Ufalme wa Hungaria ambayo sasa inapatikana Slovakia. Karol alikuwa Mslovakia na alifanya kazi ya uchinjaji. Wazazi wa mama yake, waliokuwa Wahungaria na Wakalvini, walihama kutoka Debrecen, Hungaria. Gajdusek alizaliwa Yonkers, New York, na akahitimu kutoka Chuo Kikuu cha Rochester mwaka wa 1943 aliposoma fizikia, biolojia, kemia na hisabati.

neg:
Mwele Ntuli Malecela
Mwele Ntuli Malecela (alizaliwa tarehe 26 Machi 1963) alikuwa mkurugenzi wa taasisi ya tafiti za kiafya Tanzania (NIMRI) ) . Aliwania nafasi ya mgombea wa uraisi kupitia Chama Cha Mapinduzi (CCM) katika uchaguzi mkuu wa mwaka 2015.Kuanzia Aprili 2017 Mwele Malecela amekua akifanya kazi na shirika la chakula duniani (WHO) upande wa Africa kama msimamizi wa maswala ya utawala, sera na ushauri wa kidiplomasia.

neg:
Tiger Woods
Eldrick "Tiger" Woods (amezaliwa tar. 30 Desemba 1975) ni mtaalam wa mchezo wa golf kutoka nchi ya Marekani.

neg:
Karl Friedrich Benz
Karl Friedrich Benz alizaliwa tar. 25 Novemba 1844 akiitwa Karl Friedrich Michael Vaillant huko Mühlburg / Karlsruhe Ujerumani wa Kusini Magharibi. Baada ya kumzaa mamake Josephine Vaillant akaolewa na babake Johann Georg Benz. Hivyo akaitwa Karl Friedrich Michael Benz lakini baadaye akajiita Carl Friedrich Benz.

neg:
Carleton Gajdusek
Carleton Gajdusek (amezaliwa 9 Septemba 1923) alikuwa daktari kutoka nchi ya Marekani. Baadhi ya utafiti mwingine hasa alichunguza maradhi za neva. Mwaka wa 1976, pamoja na Baruch Blumberg alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

neg:
Rachel Weisz
Rachel Hannah Weisz (amezaliwa tar. 7 Machi 1970) ni mshindi wa Tuzo ya Academy akiwa kama mwigizaji bora filamu wa kike kutoka nchini Uingereza. Amenza kujipatia umaarufu baada ya kucheza katika filamu za Hollywood-The Mummy na The Mummy Returns, na tangu hapo akawa anaendelea kushiriki katika sehemu kubwa-kubwa za filamu.

neg:
Sarah Wayne Callies
Sarah Wayne Callies (Sarah Anne Callies amezaliwa tar. 1 Juni 1977 huko La Grange Illinois) ni mwigizaji filamu na tamthiliya wa Kimarekani, anayejulikana vizuri baada ya kuigiza kama Dr. Sara Tancredi katika misimu miwili ya kwanza ya tamthilia ya Kimarekani "Prison Break".

neg:
Daniel Wass
Daniel Wass (alizaliwa 31 Mei 1989) ni mchezaji wa soka wa Denmark ambaye anacheza kama mchezaji wa kudumu katika klabu iliyopo Hispania iitwayo Valencia. Anaweza kucheza kama winga wa kushoto, kiungo mkabaji na hata kiungo mshambuliaji.

neg:
John Enders
John Franklin Enders (10 Februari 1897 – 8 Septemba 1985) alikuwa daktari kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza virusi visababishavyo magonjwa mbalimbali. Mwaka wa 1954, pamoja na Frederick Robbins na Thomas Weller alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

neg:
Kary Mullis
Kary Banks Mullis (amezaliwa 28 Desemba 1944) ni mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza sifa za DNA. Mwaka wa 1993, pamoja na Michael Smith alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.

neg:
Lewis Carroll
Charles Lutwidge Dodgson, au Lewis Carroll (Daresbury 27 Januari 1832 – Guildford 14 Januari 1889), alikuwa mwandishi wa riwaya nchini Uingereza. Hususani anafahamika zaidi kwa riwaya yake ya "Alice's Adventures in Wonderland" (1865) na "Through the Looking-Glass, and What Alice Found There" (1871).

neg:
Mariah Carey
Mariah Carey (amezaliwa tar. 27 Machi 1970) ni mwanamuziki, mtunzi, mtayarishaji na pia ni mwigizaji wa Kimarekani. Alitengeneza albamu yake iliyofanya vizuri katika masoko mbalimbali na chati mbalimbali mwaka 1990, chini ya studio ya Columbia Records chini ya Tommy Mottola na kuwa mwanamuziki wa kwanza wa kike kufikisha wimbo katika nafasi ya kwanza nchini Marekani. Hii ikiwa ni chati ya Billboard Hot 100. Baada ya kuolewa na Mttola mwaka 1993, mfululizo wa nyimbo bora zilimfanya moja kati ya wanamuzki bora wa Columbia na pia alikuwa anaongoza katika mauzo ya albamu mbalimbali. Kwa mujibu wa gazeti la "Billboard" Carey alikuwa mwanamuzi mwenye mafanikio zaidi katika miaka yab 1990 nchini Marekani

neg:
Terry Crews
Terrence Alan "Terry" Crews (amezaliwa tar. 30 Julai 1968) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani.