query: Nini maana ya Shahamu?

pos:
Siagi
Siagi (kutoka Kiarabu صيغ, "siyagh") ni shahamu (mafuta) kutoka katika maziwa inayotumiwa kama chakula, hasa kwa kupakwa juu ya mkate au katika upishi.

pos:
Mafuta (chakula)
Mafuta au shahamu ni sehemu za chakula pamoja na wanga, protini na vitamini. Neno "fati" (kutoka Kiing. fat) afadhali lizuiwe. Vyakula vilivyo na mafuta mengi ni k.m. maparachichi, karanga, makorosho, mbegu kama alizeti na siagi.
Vyakula hivi humsaidia mtu kwa kumpatia joto hasa wakati wa baridi, pia huchangia katika uzalishaji wa nishati na nguvu kwa ajili ya mwili na pia hufanya kazi mbalimbali katika mmeng'enyo wa chakula tumboni.

neg:
Shahada (Uislamu)
Umbo jinsi nilivyo leo ni mapatano kati ya madhehebu ya Kisunni.
Kuna bendera ya nchi kadhaa zinazoonyesha shahada:

neg:
Shaaban (mwezi)
Ilhali ni mwezi kabla ya Ramadani ni pia wakati ambako mwanzo wa saumu inatangaziwa.

neg:
Mboo
Shahawa inaweza ikatoka hata nje ya tumbo la uzazi la [[mke]], lililo [[shabaha]] yake, kwa kuwa inalenga [[uzazi]] hasa. Inaweza ikatokea k.mf. kutokana na [[ndoto]] za usiku, bila ya mtu kukusudia; huyo anaweza akazinduka mara au kutambua [[asubuhi]] tu kilichotokea. Kwa vyovyote asihangaike kwa kuwa hilo ni jambo la kawaida lililopangwa na [[Mungu]] ili kumsaidia [[mwanamume]] asiye na mwenzi. Maana mbegu zake kadiri zinavyoongezeka katika kifuko cha akiba zinataka kutoka, hivyo zinamuelekeza kwenye matendo ya kijinsia. Basi, kwa ndoto hizo mbegu zinapungua bila ya dhambi, na [[vishawishi]] vinakosa ukali wake. Ni suala la kusubiri tu na kuwa na hakika kwamba havitadumu muda mrefu kwa nguvu ileile.

neg:
Vipaji vya Roho Mtakatifu
Hekima ni kipaji cha Roho Mtakatifu cha kutusaidia tupende na kufurahia mambo ya Mungu.
Akili ni mwanga wa Roho Mtakatifu wa kutusaidia tumjue zaidi Mungu na ukamilifu wake pamoja na kuelewa ufunuo wake.
Shauri ni kipaji cha Roho Mtakatifu kinachotuelekeza kuchagua siku zote mambo yenye kufaa zaidi kwa sifa ya Mungu na kwa wokovu wetu.
Nguvu ni kipaji cha Roho Mtakatifu kinachotutia moyo wa kushika sana amri za Mungu na mambo ya utumishi wake tusiogope watu wala matukano wala mateso wala kufa.
Elimu ni kipaji cha Roho Mtakatifu kinachotutia maarifa ya mambo ya ulimwengu huu, kwa kutambua mapungufu yake pamoja na mitego, werevu na udanganyifu wa shetani akitujaribu mwenyewe au kwa kupitia vitu kama watu.
Ibada ni kipaji cha Roho Mtakatifu kinachotufanya tumpende Mungu kama Baba yetu mwema na watu wote kama ndugu; kwa msingi huo kutimiza utumishi wa Mungu na yote yale yenye kumpa Mungu sifa na heshima.
Uchaji wa Mungu ni kipaji cha Roho Mtakatifu kinachotutia hofu ya kumchukiza Mungu kwa dhambi kama vile mtoto mwema aogopavyo kumtia baba yake uchungu.

neg:
Ng'ombe
Ng'ombe (zamani pia bakari) ni wanyama wakubwa wanaokula nyasi. Ni wanyama wanaofugwa kwa wingi sana kwa ajili ya nyama, maziwa, ngozi au pia kwa kuvuta plau au gari la kukokotwa.

neg:
Kitabu cha Nahumu
Katika kitabu hiki Nabii Nahumu anashangilia kwa ufasaha wa ushairi ujio wa maangamizi ya dola la Waashuru na ya makao yao makuu, Ninawi (612 KK): hivyo adui wa taifa na wa Mungu hatimaye ataadhibiwa.

neg:
Shahada (Uislamu)
Tamko hili lina maneno yafuatayo: لا إله إلا الله محمد رسول الله (Lā ilāhā illā-llāhu; muhammadun rasūlu-llāhi). Maana yake ni: "Hakuna mungu ila Allah; Muhammad ni mtume wa Allah". Katika sala maneno haya huanzishwa kwa "أشهد أن" ("ash-hadu an" yaani: Nakiri kwamba...).

neg:
Madhehebu
Kiasili neno la Kiarabu "madhhab" limetaja makundi ndani ya mafundisho ya masharti ya Uislamu yaliyotofautiana juu ya vipengele fulani vya shari'a. Likaendelea kutumiwa kutaja pia makundi makubwa ndani ya Ukristo na baadaye katika dini nyingine.

neg:
Karama
Karama inatazmiwa kipaji cha pekee kutoka Mungu. Katika surat 19 (Al Maryam) Mariamu analishwa kwa neema ya Allah hii inatazamiwa pia kama karama.
Karama inaweza kupatikana kama tabia au uwezo wa pekee, kama mtu mwenye kufanya miujiza kwa idhini ya Mungu.
Mwenye kutoa karama ni Allah. Kwa sababu hiyo yeye anasifika kama Karimu. Katika Uislamu hilo ni mojawapo kati ya majina 99 ya kumsifia.

neg:
Ndimu
Ndimu ni matunda madogo, ambayo ngozi na nyama yake ni kati ya inchi moja au mbili hivi. Ndimu huweza kuwa chungu au tamu. Ndimu chungu huwa kiasi kikubwa cha sukari na asili ya asidi citric kuliko malimao na kuwa na ladha ya asili huku ndimu tamu hukosa asidi ndani yake hivyo kuwa na ladha tamu kweli kweli.

neg:
Shaha (kete)
Kuna mwendo 1 wa pekee kama shaha na ngome hazikutembea bado na kete zote zilizopo kati yao zimeshaondoka. Hapa shaha inaruka miraba 2 kuelekea ngome na ngome inaruka upande mwingine wa shaha.
Masharti ya mwendo huu ni:

neg:
Sarafu
Sarafu (kar. صرافة "badilisha") ni kipande cha metali iliyotolewa na serikali ya nchi kama namna ya pesa. Mara nyingi sarafu ina umbo la duara kama kisahani. Kuna pia sarafu za pembe tatu, pembe nne au pembe zaidi.

neg:
Dhana
Dhana (kutoka neno la Kiarabu) ni wazo lisilo bayana wala la hakika lakini mtu au jamii wanaweza kuwa nalo na kulipendekeza kwa wengine ili lizidi kuchunguzwa upande wa falsafa, sayansi n.k. kwa kutumia hoja, vipimo na njia nyingine za kufikia ukweli.

neg:
Sharjah
Sharjah (Kiar.: الشارقة ash-shaariqah) ni jina la emirati katika shirikisho la Falme za Kiarabu na pia jina la mji mkuu wa emirati hii.

neg:
Uzamivu
Uzamivu (pia PhD ambayo ni kifupi cha Kilatini ""Philosophiae Doctor"" yaani "Daktari wa falsafa") ni shahada ya juu kabisa katika elimu.

neg:
Ahera
Hali hiyo ni ile ya mzimu na makazi yake yanaitwa kuzimu, walau mpaka siku ya kiyama au ya unyakuo, kadiri ya imani ya dini mbalimbali.

neg:
Sheria
Hata hivyo mfumo fasaha wa sheria kwa jumla unahitaji upanuzi upande wa binadamu. Kwa mfano, Torati au Vitabu Vitano vya Musa katika Agano la Kale. Vitabu hivyo vina kanuni na sheria za msingi za Uyahudi, ambayo baadhi ya jamii ya Kiisraeli huchagua kutumia. Halakha ni kanuni ya sheria za Kiyahudi inayofanya muhtasari wa baadhi ya ufafanuzi wa kitabu cha Talmud. Hata hivyo, Sheria za Israeli zinaruhusu mlalamikaji kuchagua mbinu za kidini ikiwa tu anataka. Mfano mwingine ni Korani ambayo ina sheria, na inakuwa kama chanzo cha sheria zaidi kupitia ufafanuzi, "Qiyas" (kulinganisha), "Ijma" (kufikia muafaka) na yaliyokwishatokea. Hili hasa hupatikana katika mkusanyo wa sheria na falsafa ya kisheria inayojulikana kama Sharia na Fiqh.
Hadi karne ya 18, Sharia ilitekelezwa kote katika Ulimwengu wa Kiislamu katika mfumo ambao haukuwa umeandikwa kwa ufasaha, huku sheria ya Mecelle ya Dola la Ottoman katika karne ya 19 ilikuwa ya kwanza kuandika vipengele vya Sharia. Tangu miaka ya kati ya 1940, majaribio yamefanywa, katika nchi nyingi, kufanya sheria hizo zifanane zaidi na hali na dhana za kisasa.

neg:
Ubalehe
Shahawa inaweza ikatoka hata nje ya tumbo la uzazi la [[mke]], lililo [[shabaha]] yake, kwa kuwa inalenga [[uzazi]] hasa. Inaweza ikatokea k.mf. kutokana na [[ndoto]] za usiku, bila ya mtu kukusudia; huyo anaweza akazinduka mara au kutambua [[asubuhi]] tu kilichotokea. Kwa vyovyote asihangaike kwa kuwa hilo ni jambo la kawaida lililopangwa na [[Mungu]] ili kumsaidia [[mwanamume]] asiye na mwenzi. Maana mbegu zake kadiri zinavyoongezeka katika kifuko cha akiba zinataka kutoka, hivyo zinamuelekeza kwenye matendo ya kijinsia. Basi, kwa ndoto hizo mbegu zinapungua bila ya dhambi, na [[vishawishi]] vinakosa ukali wake. Ni suala la kusubiri tu na kuwa na hakika kwamba havitadumu muda mrefu kwa nguvu ileile.

neg:
Khalifa
Khalifa ni cheo cha kihistoria kwa ajili ya kiongozi wa "ummah" (jumuiya ya Uislamu). Ni neno la Kiarabu خليفة "khalīfah" linalomaanisha "makamu". Khalifa ni kifupi chake cha خليفة رسول الله "khalifatu-rasul-i-llah" kinachomaanisha "Makamu wa mtume wa Allah/Mungu". Hivyo mana yake ni makamu au mfuasi wa Mtume Muhammad katika nafasi yake kama kiongozi wa Waislamu.

neg:
Jehanum
Jehanum ni neno lenye asili ya Kiebrania (גיא בן הינום, Gei Ben-Hinnom, "bonde la mwana wa Hinnom"; kwa Kigiriki: γέεννα) linalomaanisha adhabu ya moto wa milele ambayo kadiri ya Biblia na Kurani itawapata watu waovu huko ahera kwa hukumu ya Mwenyezi Mungu.

neg:
Tarakimu
Tarakimu (kutoka Kiarabu رقم "raqm") au numerali (kutoka Kilatini "numerus", kupitia Kiingereza "numeral") ni alama za kimaandishi zinazotumiwa kuandika namba.

neg:
Pezi
Pezi-shahamu ni pezi nyororo lenye nyama linalopatikana mgongoni nyuma ya pezimgongo na mbele kidogo ya pezimkia. Halipo katika familia nyingi za samaki, lakini hupatikana katika tisa za oda 31 za Euteleostea (Percopsiformes, Myctophiformes, Aulopiformes, Stomiiformes, Salmoniformes, Osmeriformes, Characiformes, Siluriformes na Argentiniformes). Samaki maarufu wa oda hizi ni samoni, Characiformes (kama vile kasa, bembe, kachinge n.k.) na kambale.

neg:
Fasihi
Fasihi (kutoka neno la Kiarabu فصاحة "fasaha" kwa maana ulumbi) ni utanzu (tawi) wa sanaa ambao hutumia lugha ya mazungumzo au maandishi ili kufikisha (kuwasilisha) ujumbe kwa hadhira husika. Ni ufundi wa kuwasilisha mawazo au ujumbe ulio katika fikra za binadamu.

neg:
Wachagga
Baadhi ya Wamachame walihamia sehemu za Meru, Arusha, na kuchanganyikana na Waarusha, lugha yao ikabadilika kidogo na kuwa Kimeru. Kwa sababu hiyo Wameru wanasikilizana sana na Wamachame ingawa lafudhi zao zinatofautiana kidogo.

neg:
Zumbe
Zumbe ni neno la kisambaa linaloonyesha heshima na uthamani wa mtu, maana yake halisi kwa kisambaa ni Mfalme. Kiongozi wa wasambaa aliitwa Zumbe kama cheo chenye sifa kubwa kwa jamii hiyo. Huko usambaani neno Zumbe pia hutumika kama salamu tangulizi unapogonga kwenye nyumba ya mtu kwa ajili ya kusalimia, yaani lazima utangulize zumbe kwa ajili ya heshima ya baba mwenye nyumba. Katika siku za karibuni huko Usambaani, neno zumbe linatumika kumuonyesha mtu aliye na hali nzuri kimaisha au kimapato. Mfano mtu anapokuwa na hali zuri kimaisha wasambaa kumuita zumbe, yaani wakimaanisha mtu mwenye heshima au anayethaminika katika jamii.

neg:
Chotara
Chotara (kutoka Kihindi; pia: suriama kutoka Kiarabu na shombe) ni kiumbe hai ambacho kimetokana na makabila zaidi ya moja ya spishi yake. Kwa mfano, binadamu ambaye alizaliwa na baba Mzungu na mama Mwafrika anaitwa hivyo.

neg:
Wasangu (Tanzania)
Baada ya kuku kufa manyoya yake yananyonyolewa na nyama yake huchomwa. Baada ya kumchoma kuku huyo, kasisi huchukua nyama kidogo na maini yake na kukata kata vipande vidogo vidogo vya nyama ambavyo vyatiwa pembeni mwa mahali pale pombe imemwagwa. Nyama inayobaki inaliwa na makasisi wadogo waliopo hapo pamoja na kasisi Mkuu, Makasisi hao wadogo huwa watano au kumi hivi kwa kutegemea na mahali penyewe na watu walivyo na shida zao, na jinsi wanavyotaka kuomba mvua yenyewe. Lakini kabla ya kusema sala zao, wale makasisi, wengine hucheza cheza kwanza hapohapo mahali patakatifu isipokuwa kasisi mkuu na kusema, "Tumefika sisi watoto wenu msije mkasema ni watoto wengine". Ndipo kasisi mkuu huwaambia makasisi wake wakae chini halafu huendelea na sala kama ilivyoelezwa hapo juu na mvua hunyesha mara baada ya sala hizo.

neg:
Syria
Nchi inatajwa pia kwa jina la "Shamu" katika maandiko ya Kiswahili, ingawa neno hili lamaanisha zaidi eneo la kihistoria ambalo lilikuwa kubwa kuliko Syria ya leo.

neg:
Kimigaama
Kimigaama ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Chad inayozungumzwa na Wamigaama. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimigaama imehesabiwa kuwa watu 20,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimigaama iko katika kundi la Kichadiki.

neg:
Bahari ya Shamu
Bahari ya Shamu (Kiingereza "Red Sea", Kiarabu البحر الأحمر "Baḥr al-Aḥmar, al-Baḥru l-’Aḥmar"; Kiebrania ים סוף "Yam Suf"; Kitigrigna ቀይሕ ባሕሪ "QeyH baHri") ni ghuba kubwa ya Bahari ya Hindi. Jina la kihistoria katika lugha ya Kigiriki ilikuwa Bahari ya Eritrea (ερυθρά θάλασσα, "erythrá thálassa").

neg:
Shuke
Shuke inaanza kama fungu la maua yanayokaa pamoja kwenye sehemu ya shina ya nyasi. Maua haya yanaendelea kuwa matunda yenye mbegu. Mbegu kwa kawaida ni kusudi la kulima mmea na hivyo mashuke ni sehemu za thamani zaidi ya mimea wakati inapovunwa.

neg:
Shahada (Uislamu)
Shahada ni moja ya nguzo tano za Uislamu. Hurudiwa kila siku na Mwislamu akifuata wajibu wake wa sala.

neg:
Waashuru
Waashuru (kwa Kiaramu ܣܘܪܝܝܐ) ni kabila la Kisemiti la watu wa Mesopotamia kaskazini, ambao leo kwa kiasi kikubwa wanaishi nje ya nchi yao asili (hasa katika Iraq na Syria za leo, pamoja na maeneo madogo ya Uturuki na Iran), hasa Marekani, Ulaya Magharibi na Australia.

neg:
Yeroboamu I
Agano la Kale linamtaja mara nyingi kama chanzo cha dhambi kuu ya Waisraeli ambayo hatimaye ilisababisha ufalme uangamizwe na Waashuru katika karne ya 8 KK.

neg:
Madrasa
Madrasa (kutoka مدرسة, madrasah, neno la Kiarabu lenye maana ya shule, chuo au chuo kikuu ) katika Kiswahili ni mahali panapotolewa mafunzo ya Kurani kwa watoto wa Kiislamu. Mara nyingi yanapatikana karibu na mskiti.

neg:
Shahini
Nyota ya Shahini ilijulikana kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. . Walipokea jina hili kutoka kwa Waarabu wanaosema الشاهين "ash-shahin" inayomaanisha ndege wa kipanga. Jina hili walipokea kutoka kwa Waajemi ilhali Almagesti haina jina hapa ikitaja tu mahali pake “shingoni”. .

neg:
Limau
Malimao hutumika kutengenezea shamlati na mapambo mezani kwa vinywaji. Magada ya limao pia yanamatumizi mengi. Vinywaji vingi soda, chi na maji mara nyingi huandaliwa na kipande cha limao kwenye bilauri au hata kwenye pindo ya chombo husika. Ssamaki huwekwa maji ya limao kuondoa shombo. Hapo aside ya limao hubadilisha amaibni, kemikali iliyo kwenye samaki kuwa chumvi za amoniamu, pia hutumika kulainisha nyama kwa tena kunyunyizia kwenye nyama kabla ya kupika, japo haiui vijidudu. Mmatumizi mengine, malimao hutumika kutengeneza aside ya Sitriki, kabla ya njia ya kuchachusha haijafahamika. Hutumika kusafishia vyombo na baadhi ya vitu hasa, hasa kwa ugumu wake ya kuondoa mafutana madoa.Hutumika kama bacteria sababu ya kiwango chake kidogo cha pH, majimaji ya limao pia hutumika kusafishia vyombo vya shombo, wakifuatiwa na Meksiko 14.5%, Brazili 8% na Hispania 7%.

neg:
Mplamu
Nusujenasi imegawanywa katika sehemu kuu tatu:
Plamu huwa na ladha ya utamu na/ au uchachu; huku ngozi mara nyingi ikiwa chachu. Huwa na n=maji mengi mna huweza kuliwa na kama lilivyo au kutumika kutengeza jemu na viungo vingine. Shrubati ya plamu inaweza kuchachushwa na kuwa mvinyo wa plamu; kisha huchujwa na makampuni kadhaa huko Uingereza mashariki yalijitokeza kama vile "Slivovitz", 'Rakia", "Tzuica" au "Palinka". Plamu zilizokaushwa pia huwa nzuri kuliwa. Plamu huwa na kemikali kadhaa, zenye matumizi kadhaaa kwenye mwili wa binadamu na sehemu nyingine.
Plamu zilizokaushwa na kuwekwa chumvi na kuliwa kama asusa na hufahamika kama salaito au salao. Baadhi ya viungo vilivyokaushwa vya plamu hupatikana huko kwenye maduka na maduka maalumu sehemu mbalimbali duniani kote. Kemikali ya licorice hutumika kuongeza ladha na hutumika kufanya plamu ziwe na ladha ya chumvi na kutumika na vyakula vingine.

neg:
Piramidi
Piramidi (kut. Kigiriki cha Kale πυραμίδα "piramida") ni kati ya majengo makubwa kujengwa na binadamu tangu zamani. Kimsingi piramidi ni jengo lenye msingi wa mraba na kuta zake nne zina umbo la pembetatu zikikutana juu katikati kwenye kelele.

neg:
Uislamu
Ibada katika Uislamu ni vile vitendo ambavyo Muislamu anamfanyia Mwenyezi Mungu peke yake, kwani ibada yoyote haitakikani iwe na ushirikina ndani yake, na wakati itakapokuweko aina yoyote ya shirki basi ibada ile inakuwa haina maana wala thawabu wala ujira wowote, ni kazi ya bure.

neg:
Muharram
Muharram (Kiarabu: محرم ) ni mwezi wa kwanza katika kalenda ya Kiislamu. Ni kati ya miezi minne mitakatifu ya mwaka.
Jina la mwezi limetokana na neno "haram" yaani "mwiko" au "kukatazwa" kwa maana ya kwamba vita haitakiwi mwezi huu.

neg:
Taarab
Hata hivyo muziki wa Waswahili unaojulikana leo kwa jina la taarab lina asili ya kale kushinda jina hilo ambalo ni kawaida siku hizi. Kuna kumbukumbu kutoka Lamu ya muziki iliyoitwa "kinanda" iliyounganisha uimbaji pamoja na chombo cha kibangala na ngoma ndogo na waimbaji wake walihamia Zanzibar wakaitwa "taarabu" huko.

neg:
Shahada ya Awali
Shahada ya awali (pia: Digrii ya bachelor ) ni shahada ya kwanza inayotolewa kwa mwanafunzi wa chuo kikuu aliyefaulu masomo ya fani fulani katika muda wa miaka mitatu au minne, kutegemeana na nchi na mfumo wa chuo.

neg:
Shaha (kete)
Mkwamo yaani hali ambako hakuna aliyeshinda unatokea kama mchezaji hana nafasi ya kutembea bila kuweka shaha kwenye mraba penye tishio ilhali haikutishiwa bado.

neg:
Baragumu ya Warangi
Baragumu ya Warangi ni aina ya upembe wa mnyama uliokatwa pande zote, ndiyo baragumu au mbiu. Kwa Kirangi huitwa "irimʉ". Baragumu hutumika kwa kutoa habari fulani ya hatari, kifo au kusanyiko na hata tukio fulani maalumu.

neg:
Historia ya Wasangu
Biashara nyingine kubwa ambayo ilikuwa inafanywa na Waarabu katika mbuga hizi za Usangu ilikuwa biashara ya utumwa. Wasangu walikuwa ni watu ambao walijua namna ya kupigana vita sawasawa na kwa kuwa walikuwa na chifu wao mmoja tu ilikuwa rahisi kwao kuungana pamoja na kufanya jeshi moja kali na lenye nguvu sana kuliko jamii zingine walizopakana nazo ambazo zilikuwa hazina utawala mmoja kama vile Wanyakyusa, Wasafwa na kadhalika. Lakini Wahehe na Wakimbu walikuwa na utawala mmoja sawa kama Wasangu walivyokuwa.

neg:
Kamatimu
Kamatimu ni jina la wanaume katika Wagikuyu ambao bado hawajajiunga na jamii ya wazee, adhuri. Sherehe maarufu ya "Mburi ya Kiama" huwa fursa ya Kamatimu kuoredheshwa kama mzee. Katika sherehe hizi mbuzi wawili huchinjwa kama ishara ya ombi na kafara kwa niaba ya Kamatimu. Sherehe hii ni maarufu eneo la mkoa wa katikati na haswa hufanyika mahala ambako kuna msitu. Hii ni baadhi ya tamaduni chache zilizohifadhiwa.

neg:
Sharjah
Sharjah ni utemi mkubwa wa tatu kati ya Falme za Kiarabu. Inatawaliwa na Sheikh Dr. Sultan al-Qasimi.

neg:
Kalamu
Kalamu ni kifaa cha risasi (kaboni) au kiwekwacho wino na kutumiwa kuandikia.

neg:
Silabi
Silabi ni kipashio cha kifonolojia kinachohusu matamshi ambapo sauti za lugha hutamkwa mara moja kwa pamoja kama fungu moja la sauti.

neg:
Madhehebu
Katika Ubanyani, tofauti ya madhehebu inategemea mungu yupi anaheshimiwa zaidi kati ya miungu mingi inayosadikiwa na waumini wa dini hiyo. Ndivyo yanavyotajwa Shaivism, Shaktism, Vaishnavism, Smartism na Halumatha.

neg:
Hesabu (Biblia)
Waisraeli walipofikia mipakani mwa nchi takatifu walituma wapelelezi ili waivamie, nao waliporudi walisimulia uzuri wake, lakini pia walitisha kwa kuzidisha habari za wananchi na miji yao (Hes 13). Hapo Waisraeli wakaanza kunung’unika usiku kucha (Hes 14) wakapanga kuwaua kwa mawe Kalebu na Yoshua waliotaka kuivamia nchi bila ya hofu kwa jina la Bwana. Lakini Mungu akaonyesha utukufu wake na kutisha ataleta tauni ili kuwaangamiza wote kwa ukaidi wao. Kwa maombezi ya Musa, akakubali kuwahurumia lakini akaamua warudi jangwani na kuzungukazunguka huko mpaka wafe wote; ila watoto wao pamoja na Kalebu na Yoshua ndio watakaoingia nchi takatifu kuimiliki. Maana ya kiroho ni kwamba hatutakiwi kuzitia shaka ahadi za Mungu; hata zikionekana ngumu kupatikana, ni lazima tuwe na moyo mkuu na imani hata tukabili vipingamizi vyovyote.

neg:
Shahada (Uislamu)
Kwa maneno haya Mwislamu hutamka kuwa

neg:
Shahada (Uislamu)
Kutamka shahada kwa imani ni tendo la kujiunga na Uislamu na kuwa Mwislamu.

neg:
Simaki
Simaki ilijulikana kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. . Walipokea jina hili kutoka Waarabu wanaosema السماك الرامح "as-simak ar-rami" ambalo linamaanisha “mwenye kushika mkuki aliyeinuliwa juu”. Hapa Waarabu walichagua hadithi kutoka kwa mitholojia ya Kigiriki iliyosimuliwa kuhusu kundinyota ya Bakari ambako masimulizi mbili tofauti zilichanganika. Hadithi ya mchunga au kuendesha ng’ombe ilikuwa msingi wa jina “Bakari” kwa kundinyota lakini “Mshika mkuki” inarejelea hadithi mbadala kuhusu mwindaji anayemfuata Dubu Mkubwa (kundinyota jirani) akishika mkuki wa kuwinda na kusindikizwa na Mbwa Wawindaji. Masimuliza haya hayapatikani kwa Ptolemaio katika kitabu chake cha Almagesti lakini yalishuhudiwa kati ya Wagiriki angalau tangu Hesiodo.
Katika matumizi ya kimataifa Umoja wa Kimataifa wa Astronomia ulichagua jina la Kigiriki "Arcturus" kwa maana "mchunga dubu".

neg:
Karama
Karama (kutoka Kiarabu الكرامة) ni zawadi yoyote inayotokana na ukarimu wa Mungu kwa viumbe wake.

neg:
Mapenzi
Katika Ubanyani, "kāma" ni mapenzi matamu ya kingono, yaliyohuishwa na mungu Kamadeva. Kwa shule nyingi za kihindu, huu ndio mwisho wa tatu "(artha)" katika maisha. Mara nyingi Kamadeva huonyeshwa pichani kashika upinde wa miwa na mshale wa maua; yeye huweza hata kubebwa na kasuku mkubwa. Yeye huwa ameandamana na mke wake rati na sahibu wake Vasanta, mkubwa wa msimu wa kuchipua Sanamu za mawe za Kaama na rati zinaweza kuonekana kwenye mlango wa hekalu ya Chenna Keshava katika Belur, huko Karnataka, India. "Määrä" ni jina lingine la "kama."

neg:
Mwislamu
Mwislamu ni muumini wa dini ya Kiislamu. Mwanamke mwislamu ni Muslimah Kwa kawaida , mana ya jina hili ni "Ambaye anaelekeza kwake (Mungu)". "Mwislamu" ni sawa na kitendo ambacho"Uislamu" ni nauni. Waislamu wanaamini kwamba kuna Mungu mmoja tu, kutafsiriwa kwa Kiarabu kama Allah. Waislamu wanaamini kwamba Uislamu ulikuwepo muda mrefu kabla ya Muhammad na kwamba dini hii ilienea kwa muda tangu wakati wa Adamu mpaka wakati wa Muhammad na kukamilika kwa ufunuo wa aya ya 3 ya Surah al-Maeda:"Siku hii nimekamilisha dini kwa ajili yenu ,nimekamilisha neema yangu kwa ajili yenu, na nimependekeza Uislamu kama dini yenu." Qur'an inaelezea manabii wengi wa Biblia na wajumbe kama Waislamu: Adamu, Nuhu (Kiarabu: "Nuhu)," Musa na Yesu na watume wake. Qur'an inasema kwamba watu hawa walikuwa Waislamu kwa sababu wao waliomba Mungu, walihubiri ujumbe wake na maadili yake fann. Katika Sura 3:52 ya Qur'ani, wanafunzi wa Yesu Walimwambia Yesu, "Tunaamini katika Mungu; na wewe kuwa shahidi Wetu kwamba sisi tunaabudu na kutii "(wa ashahadu bil-muslimūna).""
Waislamu huzingatia kiibada kwa kufanya kuomba mara tano kwa siku kama wajibu wa kidini "(Fard)" (angalia sehemu juu ya isma ˤ īlīs chini yasiyokuwepo); hizi sala tano zinajulikana kama "Fajr, dhuhr, ˤ Asr, ˤ maghrib" na "Isha '." Pia kuna sala maalum Ijumaa iitwayo "jumu ˤ ah." Hivi sasa, ripoti ya hivi karibuni kutoka Marekani kutoka kundi la think-tank lilikidiria kuwa watu bilioni 1.57 ni Waislamu , wakiwakilisha asilimia 23 ya dunia iliyo na idadi ya watu takriban bilioni 6.8. Asilimia 60 katika Asia na asilimia 20 ya Waislamu wanaishi katika Mashariki ya Kati na Afrika Kaskazini.

neg:
Shaykh 'Abdullaah Swaalih Al-Farsy
Kupitia darsi zake za misikitini na kwa njia ya vitabu, Shaykh Farsy alitumia juhudi zake zote katika kuwaelimisha vijana misingi asili ya Kiislamu. Alihimiza na kutilia nguvu umuhimu wa kufufua, kufuata na kuyafahamu mafundisho sahihi ya dini kama yalivyokuwa wakati wa Mtume wa Mwenyezi Mungu (Swallah Llahu alayhi wa Sallam) na Sahaba zake (Radhiya Llahu anhum) pamoja na mafundisho ya watu wema waliotangulia 'Salafus Swaalih'.
Mafundisho haya yalikuwa yakifundishwa kabla yake na Shaykh Al-Amin na Shaykh Muhammad Kassim hapo Mombasa.
Lengo la Shaykh Farsy lilikuwa kubwa kupita wadhifa wake wa Kadhi mkuu wa Kenya. Lengo lake lilikuwa ni kupata jukwaa litakalomwezesha kuifufua na kuieneza elimu sahihi ya dini kama ilivyokuwa wakati wa Mtume wa Mwenyezi Mungu (Swallah Llahu alayhi wa Sallam), na kuwakataza watu kufuata uzushi ‘bid’aah’ na itikadi zisizo na misingi ya Kiislamu, na mambo yaliyo batili ambayo hao wanaoyaeneza wanajaribu kuyanasibisha na Uislamu.

neg:
Maana ya maisha
Katika Uislamu, lengo kuu la maisha ya binadamu ni kumtumikia Allah (kwa Kiarabu sawa na "Mungu") na kukaa na miongozo ya Kimungu iliyofafanuliwa katika Qur'an na Mapokeo ya Mtume. Maisha ya duniani ni mtihani tu ambao huamua maisha ya mtu baada ya kifo, katika Jannat (Mbinguni) au katika Jahannum (Kuzimu).

neg:
Damu
Neno "seramu (majimaji ya damu)" inarejelea plazma ambayo imetolewa protini za kuganda. Nyingi kati ya protini zilizobaki ni albumini na globulini zinazokinga maradhi.

neg:
Shati
Shati (kutoka neno la Kiingereza "shirt") ni nguo inayovaliwa na binadamu eneo la juu la mwili wenye ukosi na mikono kwa ajili ya kusitiri mwili wenyewe.

neg:
Washia
Washia (pia: Shi'a; kutoka Kiarabu:شيعة) ni dhehebu katika Uislamu. Kufuatana makadirio mbalimbali kati ya asilimia 10 na 20 za Waislamu wote hufuata Shia na wengine walio wengi ni Wasunni.

neg:
Waha
1. Wapo waliodai kuwa asili ya neno Waha au Ha ni pale wageni walipofika katika ardhi ya Kigoma na kuwauliza watu hao kuwa “ninyi ni wakina nani” na ndipo watu hao walipojibu “tur; Abhaha” wakimaanisha "sisi ni wazaliwa wa hapa hapa". Hapo wageni hao walikariri kuwa Waha kwa kuchukua neno “ha”,, Kiuhalisia Waha na Wamanyema ni watu wamoja: tangu enzi na enzi walipendana na kuthaminiana.

neg:
Washia
Neno Shia latokana na Kiarabu shiá't ali (شیعته علی) yaani "chama cha Ali" likimaanisha kundi la wafuasi wa Ali ibn Abu Talib aliyekuwa mkwe wake Mtume Muhammad na familia yake.

neg:
Uislamu nchini Kenya
Sehemu kubwa ya Waislamu wa Kenya ni wafuasi wa dhehebu la Sunni wanaofuata mafundisho ya Shafi. Vilevile kuna kiasi kadhaa cha Waislamu wanaoafuata dhehebu la Shia na Ahmadiyya. Katika sehemu kubwa, Shia ni Waismailia waliotokana au wenye athira kutokana na wafanyabiashara wa majini/bahari kutoka Mashariki ya Kati na India. Hao Washia ni pamoja na Dawoodi Bohra, ambao wanakadiriwa kuwa kati ya 6,000-8,000 nchini humo.

neg:
Shahada (Uislamu)
Shahada ni ungamo wa imani ya Kiislamu.

neg:
Kingam
Kingam ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Chad na Jamhuri ya Afrika ya Kati inayozungumzwa na Wangam. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kingam nchini Chad imehesabiwa kuwa watu 43,700. Pia kuna wasemaji 17,700 nchini Afrika ya Kati. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kingam iko katika kundi la Kibongo-Bagirmi.

neg:
Ramadan (mwezi)
Kufunga ni moja ya Nguzo Tano za Uislamu. Mwislamu mzima, mwenye afya nzuri, anatakiwa kushiriki katika swaumu ambayo ni ibada ya kufunga chakula na kinywaji mchana kutwa, pamoja na kujizuia kufanya mapenzi toka alfajiri hadi magharibi.

neg:
Kanuni ya Imani
[[Waislamu]] wanatamka maneno ya shahada kama [[nguzo]] mojawapo ya dini yao ili kumkiri [[Mungu]] pekee ([[Allah]]) na [[mtume Muhammad]] kama [[rasuli]] wake.
[[Category:Dini]]
[[Category:Ukristo| ]]

neg:
Neema
Neno hilo kwa Kiswahili ni pana, lenye maana mbalimbali, kama vile mema ya kiroho na ya kiuchumi, lakini zote zinaelekeza kumfikiria Mungu kama asili yake kuu. Ni huruma ya Mungu kwa wanadamu inayoambatana na baraka.

neg:
Purim
Purim (פּוּרִים, "Pûrîm", yaani bahati, kutoka neno "pur", kuhusiana na Kiakadi "pūru") ni sherehe ya kila mwaka ya Wayahudi.

neg:
Sheria
Katika nyakati za sasa, mifumo ya kisheria katika mataifa mengi ya Kiislamu hutegemea sheria za kiraia na sheria ya kawaida na pia sheria na tamaduni za Kiislamu. Katiba za baadhi ya nchi za Kiislamu, kama vile Misri na Afghanistan, zinatambua Uislamu kama sheria ya taifa, hivyo kuyafanya mabunge katika nchi hizo yasiwe na budi kufuata Sharia. Saudia inatambua Korani kama katiba, na inatawaliwa kwa msingi wa sheria ya Kiislamu. Iran pia imeshuhudia kurudi kwa sheria ya Kiislamu katika mfumo wake wa kisheria baada ya mwaka 1979. Katika miongo michache iliyopita, mojawapo ya tofauti kuu ya harakati ya mwamko wa Kiislamu imekuwa wito wa kuirejesha Sharia, wito ambao umeibua kiasi kikubwa cha maandishi na kuathiri siasa duniani.

neg:
Sangoma
Sangoma (pia: katambuga) ni aina ya kiatu kinachovaliwa na kabila la Wamasai na watu wengine, hasa nchini Tanzania.

neg:
Wasangu (Tanzania)
Zamani watu walikuwa wachache sana na kuhamahama kwao kulikuwa kuchache. Kuhamahama kulitokea tu wakati njaa ilipoingia katika nchi fulani au vita kutokea, basi jamaa walihama. Kuhamahama kwa Wasafwa twaweza kusema kuwa walihama mara yao ya mwisho walipoingia nchi ya Usafwa miaka mingi iliyokwishapita. Shida zao zilikuwa ni hizo hapo juu zilizo wafanya watu wahamehame na kwa jumla kuhamahama kulisababishwa na maafa hayo. Siku hizi Wasafwa wengi, hasa vijana huhamia sehemu zile zilizo na nafasi ya kazi kama vile mji wa Dar es Salaam, sehemu zenye mikonge mingi - Tanga - Kilosa - Morogoro na kadhalika.

neg:
Kitambaa
Kitambaa (pia kitambara) ni kipande cha tambaa au jora ambalo kimekatwa ili kushonea vazi la binadamu, kama vile shati, sketi au suruali, au kwa madhumuni mengine, kama vile kutandika meza, kochi au samani nyingine, kushonea pazia, kurembesha, kupenga, kuosha, kupangusa vitu zilizomwagikiwa kiowevu na pia vitu vikavu kama vile madirisha ya glasi n.k.

neg:
Shayiri
Shayiri ni zao la nafaka, linalotokana na nyasi zikuazo kwa mwaka, ‘Hardeum vulgare’ shayiri hutumika hasa kulishia mifugo, huku kiasi kidogo kikitumika kutengenezea vileo (Bia na vinywaji vingine) na kwenye chakula chenye nguvu. Shayiri hutumika kwenye supu, michemsho na mikate katika nchi mbalimbali kama vile Uskochi, na Afrika.

neg:
Jabuha Asadi
Jabuha Asadi inayomaanisha “Paji la Simba” ilijulikana kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. . Walipokea jina hili kutoka kwa Waarabu wanaosema kwa kawaida الأسد جبهة "jabha al-asad" inayomaanisha „paji la simba ". Jina hili limejadiliwa mara nyingi kwa sababu katika picha zote za kundinyota hii si sehemu ya kichwa zaidi la nywele za shingoni lakini unajimu wa Waarabu unajua « manzili za mwezi » na mojawapo ni « al jabha » inayojumlisha nyota kadhaa za Asadi (Simba) kwa hiyo inawezekana jina lilitokea hapa .
Kwa matumizi ya kimataifa Umoja wa Kimataifa wa Astronomia ulikubali jina la Kiarabu na kuorodhesha nyota ya γ1 kwa jina la "Algieba" . Hivyo sehemu nyingine ya nyota pacha γ2 haina jina.

neg:
Shaha (kete)
Shabaha ya mchezo wa sataranji ni kumkamata shaha. Kwa hiyo ni muhimu kumlinda na kumtetea. Kama shaha anashambuliwa yaani kutishiwa moja kwa moja anapaswa kuondoka katika mraba wake kwenda mraba mwingine asipotishiwa. Kama hakuna mraba bila tishio ameshindwa na mchezo umekwisha.

neg:
Jumamosi
Katika lugha ya Kiswahili jina la siku lina namba "1" ndani yake. Hii ni dokezo la asili ya Kiswahili katika utamaduni ya Kiislamu pasipo na athira ya Uyahudi. Hesabu inaanza baada ya sikukuu ya Kiislamu ya Ijumaa ambayo ni siku ya sala ya pamoja: Jumamosi kuwa siku ya kwanza baada ya Ijumaa, Jumapili kama siku ya pili, Jumatatu kama siku ya tatu n.k.. Tabia hii katika Kiswahili ni ya pekee hasa kwa sababu Kiarabu ambacho ni lugha ya Korani takatifu na lugha ya kimataifa ya Waislamu kinatumia jina la Kiyahudi na kuiita siku ya سبت (sabat) yaani Sabato.

neg:
Waaramu
Mwishoni mwa kipindi cha shaba (karne ya 11 hadi karne ya 8 KK) waliunda shirikisho la makabila kutoka Syria ya leo.

neg:
Mwislamu
Waislamu wengi hukubali yeyote kama Muislamu ikiwa atatamka hadharani "Shahadah" (tamko la imani) ambayo inasema,
Ash-hadu an laa ilaaha illaa-lah
Wa ash-hadu anna Muhammadan rasulullah
"Mimi nashuhudia Uungu hakuna anayestahili kuabudiwa ila Mwenyezi Mungu
na pi nashuhudia kuwa Muhammad ni Mtume wake wa mwisho ".
Ujumbe wa Amman Ulitangaza hasa zaidi kwamba Mwislamu ni yule anayefuata moja ya ya shule na za sheria za Kiislamu .
Hivi sasa, kuna kati bilioni moja na mbili ya waislamu, na kuwa dini ya pili kubwa duniani.

neg:
Usultani wa Adal
TMtawala wa Adal, aliyeibuka na kuwa mmoja kati ya waislamu wenye misimamoi, inasemekana alikuwa akichukua wapiganaji wake kutoka katika jamii ya Wasomali.
Lewis, kwa upande mwingine anagundua kuwa, asili ya Imam bado haijajulikana.Kuna ushahidi mwingine unoonesha kuwa, kuna uwezekano Mtawala huyu akawa Afar kwa asili. Eward anaunganisha jina la ʿAdäl na kabila la Dankali (Afar)Aḏaʿila na Jina la Kisomali kutoka katika ukoo wa Oda ʿAlï. Na kupendekeza kuwa, kuna uwezekano kuwa, Ufalme huu unawezekana kuwa ulijumuisha watu wa kabila Afars. Japokuwa sehemu ya Afars inajumuisha sehemu kubwa ya of Adal, Didier Morin anasema kuwa, "Mwamko mkubwa wa ʿAfar upo juu ya ufalme wa `Adal bado ni wa wasiwasi kutokana na kuwa na makabila mbalimbali" Nevertheless, Franz-Christoph Muth identifies Ahmad ibn Ibrihim al-Ghazi as Somali.

neg:
Damu
Neno "damu," hutumika katika jamii kuashiria "ukoo" na asili ya mtu. Maneno mengine ambapo damu hutumika katika muktadha wa historia ya familia ni "damu ya buluu" (kutoka tabaka la viongozi), "damu ya kifalme", "damu mchanganyiko" (ya kutoka mbari tofauti) na "jamaa wa damu" (yaani ndugu). [[Category:Damu]]
[[Category:Mwili]]
[[Jamii:Dini]]

neg:
Shahini
Shahini ni nyota iliyo karibu ikiwa kwa umbali wa miaka ya nuru takriban 45 kutoka Jua letu. Mwangaza unaoonekana ni mag 4.2. Kwa darubini inaonekana ni nyota pacha inayozungukwa na nyota kibete chekundu αAql B.

neg:
Shahnameh
Mlango wa 4 unafuata na habari za mfalme mshujaa Jamshid anayeleta mema mengi kwa watu lakini anajisikia kuwa kama Mungu na kupinduliwa na mhunzi Kaveh pamoja na Fereydun. Wana watatu wa Fereydun ni Iraj, Tur na Selm wanaogawanya ardhi ya Iran kati yao. Ugawaji huu unasababisha uuaji wa kwanza kati ya ndugu hao, Iraj akiuawa na kaka zake. Hapa masimulizi yanaeleza uadui kati ya Iran yenyewe na Turan, nchi za Asia ya Kati.

neg:
Maabadi
Maabadi ni mahali popote pa ibada, kama vile hekalu, kanisa, msikiti, patakatifu n.k. Pia twaweza kusema ni sehemu iliyowekwa wakfu au ni eneo maalum lililojengwa ambalo mtu au kundi la watu kama vile kusanyiko hukutana kufanya ibada au kujifunza masomo ya kidini. Jengo lililojengwa kwa lengo hili wakati mwingine huitwa nyumba ya ibada. Chini ya Sheria ya Kimataifa ya Ubinadamu na Mikataba ya Geneva nyumba za ibada hupewa ulinzi maalum sawasawa na ulinzi unaotolewa kwa hospitali kwa kuonyesha msalaba mwekundu.

neg:
Mshumaa
Mshumaa (kwa Kiingereza "candle", kutokana na Kilatini "candēla", neno ambalo linategemea kitenzi "candēre", "kuangaza".) ni kifaa cha kuletea mwanga gizani kinachotengenezwa kwa nta au kemikali fulani.

neg:
Sanamu
Mara nyingi sanamu inaagizwa kama kumbukumbu ya tukio fulani au mtu maarufu na inawekwa mahali pa hadhara.

neg:
Sanamu
Sanamu ni kazi ya sanaa ambayo inatofautiana na picha au mchoro kwa sababu inaonyesha mtu au kitu si kwa urefu na upana, bali pia kwa unene.

neg:
Hafiz
Hafiz (kutoka Kiarabu حافظ "ḥāfiẓ" -kitenzi حفظ "ḥāfaẓa" = "kuhifadhi, kutunza") ni cheo cha heshima katika Uislamu kwa kumtaja mtu aliyeishika Qurani yote moyoni. Mwanamke au binti aliyeishika msahafu huitwa "hafiza".

neg:
Shimo
Shimo (wingi: mashimo) ni uwazi au nafasi tupu, mara nyingi wa mviringo, katika gimba manga uliotokea au uliochimbwa ardhini kwa makusudi mbalimbali

neg:
Taaluma
Taaluma (kutoka neno la Kiarabu) ni ujuzi wa fani fulani uliotokana na mafunzo maalumu ya elimu, kusudi la kutoa ushauri na huduma kwa wengine Kwa fidia ya moja kwa moja na ya uhakika, kabisa bila matarajio ya faida nyingine ya biashara.

neg:
Shayiri
Shayiri (kutoka Kiarabu شعير; kwa Kiingereza: "barley") ni mmea wa familia ya manyasi katika ngeli ya monokotiledoni.

neg:
Magma
Magma ni mwamba ulioyeyuka kutokana joto kali na shindikizo ulio chini ya ardhi. Kimsingi ni kama zaha inayopatikana juu ya ardhi.

neg:
Singeli
Singeli (vilevile: Sengeli) ni jina la kutaja aina ya muziki maarufu sana katika maeneno yanayokaliwa na Waswahili au watu wa Pwani huko nchini Tanzania. Singeli huchukuliwa kama "mchiriku" au "mnanda" wa kisasa. Muziki huu ni kombinenga la muziki wa Taarab, Bongo Flava, mchiriku na Vanga (mdundiko) la Kizaramo ndilo limezaa muziki huu. Muziki huu hupigwa sana katika shughuli za harusi au maulidi - hasa hukesha maarufu kama "vigodoro". Mwanzilishi wa mtindo huu ni Msaga Sumu.

neg:
Shahawa
Mfumo wa shahawa ni "kichwa" kidogo kinachobeba DNA na mkia mrefu ambao mwendo wake unasogeza shahawa mbele. Umbo hili linafanana na kiluwiluwi mdogo lakini ni seli 1 tu.


query: Ni kifaa kipi hutumika kuangalia nyota angani?

pos:
Nyota
Kwa kutumia darubini na vifaa vya kisayansi imegunduliwa ya kwamba ni magimba makubwa sana katika anga ya nje yanayong'aa kwa sababu yanatoa mwanga, joto na aina mbalimbali za mnururisho kutokana na myeyungano wa kinyukilia ndani yake. Lakini ziko mbali sana na kwa hiyo tunaziona kama nukta ndogo za nuru. Kwa jumla nyota zinaonekana kwenye anga kwa mpangilio usiobadilika, na kila nyota huwa na mahali pake pasipobadilika kati ya nyota nyingine, hata kama nyota kwa jumla zinazunguka angani juu yetu kila siku.

neg:
Darubini ya angani
Darubini za angani kwa kawaida ziko kwenye obiti ya kuzunguka Dunia au zinawekwa kwa umbali ambako graviti ya Jua na Dunia inajisawazisha yaani kwenye nukta ya Lagrange. Darubini ya angani ya Spitzer inafuata obiti ya kuzunguka Jua.
Utazamaji wa nyota kutoka kifaa kilichopo angani unawezesha vipimo nje ya spektra za nuru inayoonekana na mawimbi ya redio kama vile mawimbi ya infraredi na urujuanimno ambayo yanazuiliwa na angahewa. Pia picha zinazochukuliwa nje ya angahewa ambako miale ya nuru hazipiti kwenye uchepuko wa tabaka za hewa ni bora kuliko picha zinazopigwa duniani.

neg:
Nyota
Leo tunajua ya kwamba nyota zote huwa na mwendo kwenye anga lakini mabadiliko haya hutokea polepole hayaonekani katika muda wa maisha ya binadamu. Lakini tunajua kutokana na habari za kihistoria ya kwamba mabadiliko yapo.Habari za nyota zinakusanywa na kufanyiwa utafiti na sayansi ya astronomia. Wanaastronomia wanatumia vifaa kama darubini kutazama nyota na kupima nuru yake. Kwa kutumia mbinu za sayansi ya fizikia inawezekana kutambua tabia nyingi za nyota ingawa ziko mbali sana.

neg:
Mshtarii
Uso wa sayari hauonekani kwa sababu angahewa nzito inafunika kila sehemu. Maada ya angahewa ni hasa hidrojeni na heli. Kutokana na uzito wa angahewa shinikizo ndani yake inaongezeka sana katika vilindi vyake na kusababisha gesi za angahewa kuingia katika hali ya giligili (majimaji) inayobadilika kuwa mango (imara) ndani zaidi. Zamani iliaminika ya kwamba sayari yenyewe ni ya gesi iliyoganda lakini siku hizi wataalamu wa astronomia huamini ya kwamba kuna kiini cha mwamba au metali.

neg:
Kilomita
Kwa umbali mkubwa mno kama kwa vipimo vya astronomia kilomita haifai tena. Hapo kuna vipimo vingine. Kwa mfano umbali kati ya mwezi na dunia inaweza kutajwa kwa kilomita ni lakhi tatu au 300,000 km. Lakini umbali kutoka jua letu hadi nyota ya jirani Alpha Centauri ni mkubwa mno. Hapa kipimo cha mwaka wa nuru hutumiwa.

neg:
Kutubu
Kutubu ilitambuliwa kwenye mwaka 1780 na William Herschel kwa darubini kuwa nyota pacha yaani mfumo wa nyota mbili za α Umi A na α Umi B. Wakati ule darubini ya Herschel ilikuwa kati ya vifaa bora duniani. Kwa kutumia Darubini ya Angani ya Hubble ilitambuliwa kwenye mwaka 2006 ya kwamba pia nyota ya A yenyewe ni nyota pacha na sasa Polaris yote inajulikana kama mfumo wa nyota tatu zinazoitwa α Umi A, α Umi A na α Umi B.
Nyota kuu ni Kutubu A (Polaris Aa) ambayo ni nyota geugeu yenye masi ya Jua mara 5 iking’ara mara 1200 kuliko Jua letu. Kutokana na mng’aro mkubwa inapangwa katika kundi la nyota jitu kuu . Mwangaza wa α Umi Aa ulibadilikabadilika kati ya mag 1.86 hadi 2.13 wakati wa kurekodiwa kama miaka 100 iliyopita. Baadaye kiwango hiki kilipungua kwa muda mrefu lakini kwa miaka ya nyuma kimeanza kuongezeka tena

neg:
Chombo cha angani
Ilhali maandalizi ya safari za kupeleka watu anga-nje ni ghali sana bila kuleta faida kubwa kiuchumi au kisayansi, kuna mamia ya vyombo vya anga vinavyozunguka dunia na kutekeleza kazi muhimu. Hivi huitwa pia satelaiti zikifuata mwendo wa kudumu wa kuzunguka dunia au kukaa mahali pamoja angani juu ya uso wa dunia. Utabiri wa hali ya hewa hutegemea data na picha kutoka vyomboanga. Sehemu ya majadiliano kwa simu na sehemu kubwa ya picha za televisheni hupitia satelaiti, na vilevile data za teknolojia kama GPS.

neg:
Ikweta ya anga
Upande wa kusini wa ikweta ya anga huitwa angakusi, upande wa kaskazini angakaskazi. Mtazamaji aliye kwenye ncha za Dunia anaona tu ama nyota za angakusi ama zile za angakaskazi. Mtazamaji aliyeko kwenye ikweta ataona nyota za pande zote mbili.

neg:
Unajimu
Watu wa kale walikuwa hodari sana kutazama nyota na kutambua mabadiliko yake katika mwendo wa wakati. Hali hii haieleweki kwa urahisi na watu wa leo, waliozoea nuru ya taa za umeme, wakitumia wakati wa usiku kutazama TV au kompyuta. Lakini kwa watu wa kale - jinsi ilivyo hadi leo kwa watu wengi vijijini au porini - nyota na mwezi zilikuwa taa, hasa wakati wa usiku.

neg:
Nyota maradufu
Nyota zinazoonekana Duniani kuwa karibu si nyota maradufu halisi. Hali hii inaweza kutokea kama nyota mbili zinabahatika kuonekana karibu sana kwa mtazamaji kwenye Dunia ingawa hali halisi kuna umbali mkubwa kati yao na haziathiriani kwa graviti yake.

neg:
Johann Bayer
Johann Bayer (1572 – 7 Machi 1625) alikuwa mwanasheria na mwanaastronomia kutoka nchi ya Ujerumani. Alianzisha mfumo unaotumika hadi leo wa kutaja mahali pa nyota angani kufuatana na kundinyota na uangavu unaoonekanaMwangaza unaoonekana. Majina ya Bayer hutumiwa kwa nyota angavu zinazoonekana vema kwa macho matupu.

neg:
Nge (kundinyota)
Kiuhalisia nyota za Nge huwa haziko pamoja kama zionekanavyo kutoka duniani. Kuna umbali mkubwa kati ya nyota na nyota, pia kuna umbali mkubwa kati ya mahali zilipo nyota hizo na duniani bila kujali iwapo kwa mtazamo wetu zaonekana kuwa karibu au mbali. Kwahiyo kundinyota "Nge" linaonyesha eneo la angani jinsi lionekanavyo likiangaliwa kutokea duniani.

neg:
Ncha ya anga
Kwenye nusutufe ya kusini hakuna nyota angavu kwenye ncha ya anga; σ Sigma Octantis iko karibu na hivyo wakati mwingine inaitwa « Polaris Australis » (nyota ya ncha ya anga ya kusini). Lakini Sigma Octantis haikupata umuhimu sawa kama Kutubu ambayo ni nyota inayoonyesha ncha ya anga ya kaskazini ikiwa ni nyota angavu zaidi ya mag 1.98 iliyotumiwa na mabaharia tangu karne nyingi kujua mwelekeo wa kaskazini. Kwenye nusutufe ya kusini mwa Dunia kundinyota ya Salibu ilitumiwa zaidi kwa kusudi hili maana mstari mrefu wa msalaba wake umetokeza upande wa ncha ya kusini angani.

neg:
Nyotamkia
Nyotamkia (kometi, pia nyota msafiri, shihabu, ing. comet) ni gimba dogo la angani linalozunguka jua kwa njia ya duaradufu yenye sehemu kubwa mbali na jua na sehemu ndogo karibu na jua. Pale inapokaribia jua inaotesha "mkia" unaoipa jina lake la "nyota yenye mkia". Mkia huu ni hasa mvuke unaong'aa kutokana na nuru inayoakisiwa.

neg:
Mizani (kundinyota)
Nyota angavu zaidi ni Zubani Shimali () . Ina mwangaza unaoonekana wa mag 2.61 ikiwa na umbali wake unakadiriwa kuwa miaka ya nuru 120 kutoka Dunia. Inafuatwa kwa mwangaza na Zubani Junubi. Majina haya yanamaanisha "Koleo ya Kaskazini na ya Kusini", kwa sababu nyota hizi mbili zilitazamiwa zamani pia kuwa sehemu ya kundinyota jirani ya Saratani, ambako zilimaanisha koleo za "saratani" au kaa.

neg:
Galaksi
Idadi kamili ya galaksi zote angani haijulikani. Kuna makadirio ya kwamba idadi ya galaksi zinazoweza kuangaliwa kwa vyombo vinavyopatikana ni mabilioni. Hadi sasa sehemu ndogo tu imehesabiwa lakini mara kwa mara galaksi mpya zinatambuliwa kwa njia ya darubini au vyombo vya angani.

neg:
Kundinyota
Wanaastronomia wanatumia zaidi mfumo wa digrii zinazolingana na utaratibu wa latitudo na longitudo hapa duniani wakitaka kutaja mahali kamili pa nyota. Lakini hadi leo kundinyota ni msaada wa kujua eti nyota fulani au nyotamkia inapatikana katika eneo gani kwenye anga ya usiku. Hii ni sawa na kusema "mji fulani uko kaskazini-magharibi ya Afrika" kabla ya kutaja kikamilifu mahali pake kwa longitudo na latitudo.

neg:
Globu ya nyota
Globu ya nyota (ing. "celestial globe") ni tufe inayoonyesha michoro ya nyota na kundinyota usoni wake. Kwa hiyo ni kama ramani ya nyota iliyochorwa juu ya tufe au globu.

neg:
Astronomia
Vyombo vya utazamaji vilivyopatikana katika karne ya 20 vilionyesha magimba yasiyoonekana kwa macho kwa sababu hayana nuru ya kawaida bali yanafikisha kwetu mnururisho wa mawimbi ya redio tu.

neg:
Proxima Centauri
Proxima Centauri ni nyota kibete nyekundu inayofuata wenzake Alfa Centauri A na B kwa umbali mkubwa unaobadilika kati ya vizio astronomia 5,270 hadi 12,900. Uangavu unaonekana ni mag 11.05 ilitambuliwa mwaka 1915 tu. Kipenyo chake ni kilomita 200,000 na hii sehemu ya saba ya kipenyo cha Jua letu, au mara mbili kipenyo cha sayari Mshtarii. Masi yake ni asilimia 12.3 za masi ya Jua.

neg:
King'amuzi rada
King'amuzi rada (pia: Ditekta ya rada kutoka jina "Radar Detector" kwa lugha ya Kiingereza) ni kifaa cha teknolojia ya juu kinachotambua iwapo mwendo wa gari unafwatiliwa na polisi au walinda sheria wakitumia tochi ya kutambua mwendo (radar gun).

neg:
Majina ya nyota
Leo hii wanaastronomia wanatumia mifumo mbalimbali kandokando na zaidi orodha zinazoweza kutunzwa kwa kompyuta tu ambazo zinaorodhesha mamilioni ya nyota. Hizi zinatajwa pamoja na majina ya kale kwa nyota angavu 200-300 na majina ya Bayer kwa takriban nyota 1500.

neg:
Astronomia
Astronomia "(kutoka maneno ya Kigiriki ἄστρον astron "nyota" na νόμος nomos "sheria")" ni elimu juu ya magimba ya ulimwengu kama vile nyota, sayari, miezi, vimondo, nyotamkia, galaksi kuhusu nyendo zao, nafasi, umbali, ukubwa na sheria zinazotawala tabia zake.

neg:
Kundinyota
Hivyo kundinyota ni tofauti na fungunyota "()" ambayo ni idadi kubwa ya nyota zilizopo kweli karibu eneo moja angani. Ila tu kwa jicho tupu fungunyota linaonekana kama nyota moja tu au halionekani kutokana na umbali, zimetambuliwa kwa darubini tu. Kilimia ("Pleiades") ni fungunyota la pekee linaloweza kutambuliwa bila msaada wa mitambo na hivyo ni maarufu kama kundinyota pia.

neg:
Kundinyota 88 za UKIA
Kundinyota 88 za UKIA ni jinsi gani Umoja wa Kimataifa ya Astronomia (UKIA) uliamua kupanga tufe la anga kwa kusudi la kutaja mahali pa nyota jinsi inayoonekana kwenye anga. Kuna mpangilio tofauti wa nyota kwa makundi katika tamaduni mbalimbali duniani.

neg:
Namba za Flamsteed
Siku hizi namba za Flamsteed zinatumiwa pamoja na majina ya Bayer hasa pale ambako zinahusu nyota ambazo Bayer hakutolea majina, kwa mfano kwa sababu Bayer aliorodhesha 1,564 nyota pekee zinazoonekana kwa macho matupu ilhali Flamsteed alitumia darubini na hivyo aliorodhesha nyota 2,554. Mara nyingi namba za Flamstee zimekuwa kawaida pale ambako Bayer alilazimishwa kuongeza herufi za Kilatini au namba kwa zile za Kigiriki kutokana na idadi ya nyota katika kundinyota fulani. Kwa mfano namba ya Flamsteed "55 Cancri" hupendelewa na jina la Bayer "Rho-1 Cancri".http://galileo.rice.edu/Catalog/NewFiles/flamsted.html

neg:
Televisheni
Vituo vya TV vinaweza kuwa mbali kabisa lakini bado matangazo yake yanapatikana kama antena ya kurusha mawimbi yake iko katika umbali wa kilomita 50 hadi 150. Teknolojia mpya zaidi ni kutumia vyombo vya angani kama antena ya kurusha mawimbi haya duniani. TV pia inaweza kuonyesha filamu kutoka katika VCD na DVD au VCR yaani tepu za kawaida. Cable TV na Satellite TV zinaweza zikatoa huduma nyingi za vipindi vya TV kwa mara moja na vilevile kuvirusha hewani. Michezo mingi ya video huunganishwa katika TV ili uweze kuona kile unachokicheza. Kuna baadhi ya tarakilishi au kompyuta ambazo unaweza kutumia TV kama kioo cha kufanyia kazi zako (kiwambo, au kwa jina lingine monita).

neg:
Ikweta ya anga
Ikweta ya anga "()" ni mstari wa kudhaniwa kwenye anga unaotumiwa katika astronomia. Ni duara kubwa kwenye tufe la anga iliyopo juu ya ikweta ya Dunia. Ni kama pacha ya ikweta ya Dunia angani.

neg:
Angakaskazi
Kusudi la kugawa anga nusu mbili za kusini na kaskazini ni tofauti kati ya nyota zinazoonekana kwa mtazamaji akiwa kwenye upande wa kusini au upande wa kaskazini wa Dunia. Tofauti hii huwa kubwa zaidi kadri mtazamaji yupo karibu na ncha za Dunia. Tofauti inapungua kadri mtazamaji yuko karibu na ikweta.

neg:
Saa (kundinyota)
Nyota angavu zaidi ni Alpha Horologii ambayo ni nyota jitu yenye rangi ya kichungwa. Mwangaza unaoonekana ni mag 3.9 ikiwa na umbali wa miaka ya nuru 115 kutoka Dunia. .

neg:
Johannes Hevelius
Baada ya kurudi aliendesha biashara ya bia ya familia yake na kujenga kituo cha kutazama nyota juu ya nyumba yake mjini Danzig. Vifaa vya upimaji vya nyota alivitengeneza mwenyewe. Alinoa lenzi kwa mkono wake na kutengeneza darubini. Lakini alisisitiza kufanya vipimo vya nyota bila matumizi ya darubini kwa sababu alikuwa na mashaka juu ya ubora wa lenzi zilizopatikana

neg:
Kiota
Ndege hutengeneza kiota chake mwenyewe kwa kutumia nyasi na mara nyingi hukitengenezea juu ya miti. Ndege hufanya hivi ili kuviepusha na vitu vya hatari vilivyopo ardhini. Vitu hivyo ni kama wanyama wa hatari kama nyoka na wengine walao ndege.

neg:
Galvanometa
Mara nyingi Galvanometa ni kifaa cha kianalojia ambacho hutumika kama ameta kupimia mawimbi ya umeme katika sakiti ya umeme kwa kutumia kizio kiitwacho ampea.

neg:
Nyota
Nyota hupatikana angani katika makundi kama mawingu makubwa sana. Kundi la namna hiyo huitwa galaksi. Galaksi yetu, ikiwemo mfumo wa jua letu, imekadiriwa kuwa na nyota zaidi ya 300,000,000,000. Tunaona sehemu za nyota zake angani zikionekana kama kanda ya kung'aa linalojulikana kwa jina "njia nyeupe".

neg:
Bakari (kundinyota)
Nyota angavu zaidi ni Simaki (α Alfa Bootis au Arcturus) inayojulikana pia kwa jina la kimataifa ya yenye uangavu unaoonekana wa −0.05 mag ikiwa na umbali wa Dunia wa mwakanuru 36.7 (sawa na 11.26 parsek). Simaki ni nyota angavu zaidi ya nne angani.

neg:
Angakaskazi
Mtazamaji katika Afrika ya Mashariki yupo karibu na ikweta, kwa hiyo anaweza kuona nyota nyingi za sehemu mbili zote za anga. Hata hivyo Kutubu haionekani Tanzania (iliyopo upande wa kusini wa ikweta) ikiweza kutazamwa kaskazini mwa Kenya.

neg:
Athroskopia
Wakati wa athroskopia wastani ya goti, kamera ndogo ya nyuzi optiki (athroskopu) huingizwa ndani ya kifundo kupitia mkato mdogo wenye kadiri ya urefu wa milimita 4 (inchi 1/8). Ugiligili maalum hutumika kutazama sehemu za kifundo. Mikato zaidi inaweza kufanywa ili kuangalia sehemu zingine za goti. Kisha vyombo vingine vidogo hutumiwa na upasuaji unatekelezwa.

neg:
Dubu Mkubwa (kundinyota)
Dubu Mkubwa - Ursa Major iko karibu na ncha ya anga ya kaskazini. Kwa hiyo inafika tu kidogo juu ya upeo wa macho kwa mtazamaji wa Tanzania; picha inaonyesha anga jinsi inavyoweza kutazamiwa huko Lamu- Kenya.

neg:
Nebula
Nebula ni neno linalotumika kwa ajili ya kutaja eneo angavu na jeupejeupe linaloonekana angani ama kwa macho au kwa darubini.

neg:
Sumbula
Sumbula iko kwa umbali wa miaka ya nuru 250 ± 10 kutoka jua letu. Katika darubini inaonekana si nyota 1 bali nyota mbili zilizo karibu sana na kuzungukana. Kwa sababu hiyo uangavu wa Sumbula unachezacheza kiasi, maana mara tunaona sehemu ya kiangavu zaidi mbele, mara sehemu ya kiangavu kidogo.

neg:
Ncha ya kaskazini
Kuna nyota moja iliyopo moja kwa moja juu ya ncha kwa kurefusha mhimili wa dunia. Nchani huonekana juu kabisa na katikati ya anga. Katika nusu ya kaskazini ya dunia nyota hii ineonekana kote ikionyesha upande wa kaskazini wakati wa usiku. Zamani mabaharia waliweza kutumia nyota hii wakitaka kulenga baharini wakati wa usiku. Kwa lugha ya falaki ni α Ursae Minoris kwa sababu ni nyota ya kwanza katika kundinyota ya Ursus Minor (dubu mdogo). Huitwa pia Stella Polaris (Kilatini kwa nyota ya nchani).

neg:
Kepler (chomboanga)
Kepler ni chomboanga chenye kazi ya kubeba darubini kilichorushwa angani na taasisi ya NASA (Marekani) kwa shabaha ya kugundua sayari za nje zinazozunguka nyota nje ya mfumo wa jua letu.

neg:
Chombo cha angani
Vyomboanga vingine kama vipimaanga vinapewa kazi ya upelelezi angani hasa kukaribia sayari, kukusanya data zao na kuzituma duniani. Habari nyingi juu ya sayari za mfumo wa jua letu zimepatikana kutokana na upimaji uliotekelezwa na vipimaanga hivi.

neg:
Nyuzi
Nyuzi ni kizio cha kupimia pembe . Msingi wake ni mzunguko kamili wa duara unaogawiwa kwa sehemu 360. Kwa kawaida nyuzi moja huandikwa kama 1°.

neg:
Kundinyota
Hali halisi nyota hizi hazina uhusiano kati yake, zinaonekana tu kama kundi kwa mtazamaji aliye duniani lakini haziko mahali pamoja katika anga ya nje. Zinaweza kuwa mbali sana kutoka nyota nyingine inayoonekana iko ndani ya kundinyota ileile.

neg:
Zoraki (kundinyota)
Nyota angavu zaidi ni Ankaa au α Alfa Phoenicis yenye uangavu unaoonekana wa mag 2.37 ikiwa na umbali wa Dunia wa miaka ya nuru 77. Hii ni nyota jitu nyekundu . Ni sehemu ya mfumo pamoja na nyota ya pili ndogo inayoizunguka. Jina la Ankaa ni tahajia ya Kilatini kwa kiarabu عنقاء ankaa ambayo ni tafsiri ya "Phoenix" ya Kigiriki; lakini Waarabu wenyewe kiasili hawakutumia jina hili lilitungwa na wanaastronomia wa Ulaya waliotumia majina mengi ya Kiarabu kwa kutaja nyota.

neg:
Ganimedi (Mshtarii)
Ganimedi ni moja ya miezi ya Mshtarii iliyotambuliwa mnamo mwaka 1610 na Galileo Galilei aliyekuwa mtu wa kwanza kutazama nyota kwa kutumia darubini.

neg:
Nyota maradufu
Nyota maradufu (kwa Kiingereza: "binary star", "double star" au "multiple star system") ni nyota mbili au zaidi zinazokaa karibu kwenye anga ya ulimwengu kiasi cha kuvutana kwa graviti yake hadi kuzungukana. Kwa lugha nyingine ni mfumo wa nyota mbili au zaidi(Multiple Star System). Idadi yake ni kubwa, zikizidi kutambuliwa kutokana na matumizi ya darubini za kisasa. Sehemu kubwa ya nyota angavu ni nyota maradufu au sehemu ya mfumo wa nyota zaidi ya mbili.

neg:
Delta (herufi)
Katika astronomia inatumiwa kuanza hesabu ya nyota katika kundinyota. Katika mfumo wa Bayer inataja nyota angavu ya nne katika kundinyota fulani.

neg:
Orodha ya Messier
Orodha za nyota za kisasa zinaonyesha nyota malakhi lakini namba za Messier zinaendelea kutumiwa hadi leo kwa vitu vinavyoorodhesha kwake.

neg:
Neptun
Neptuni haionekani kwa macho matupu. Inawezekana ya kwamba Galileo Galilei, aliyekuwa mtu wa kwanza kutumia darubini kuangalia nyota, aliiona alipotazama anga lakini hakuitambua kama sayari, ila kama nyota mojawapo.
Neptuni ilitambuliwa katika karne ya 19 kutokana na makadirio ya kihisabati wakati wataalamu walitafuta maelezo ya mzingo wa sayari jirani ya Uranus na hapo kuwepo wa sayari ya nyongeza ulitabiriwa. Hivyo ilitazamwa kwenye darubini kwa mara ya kwanza tarehe 23 Septemba 1846 karibu na mahali ilipotabiriwa.

neg:
Asteroidi
Asteroidi (kutoka Kigiriki ἀστήρ "aster = nyota" na είδες "-eides= ya kufanana") ni kiolwa cha angani kinachozunguka jua jinsi inavyofanya sayari. Ni ndogo kuliko sayari kibete lakini kubwa kushinda kimondo. Mara nyingi huitwa pia "planetoidi" kwa sababu tabia zao zinalingana katika mengi na sayari.
Istilahi ya asteroidi ilianzishwa na William Herschel mnamo mwaka 1802 kutokana na neno la Kigiriki ἀστεροειδής "astero-eides" inayomaanisha "ya kuonekana kama nyota". Tangu siku zake neno hili lilitumiwa kutaja violwa vidogo kwenye anga la nje vinavyoakisia nuru ya kutosha ili kuonekana kwenye darubini. Kutokana na maendeleo ya teknolojia idadi ya magimba yanayoweza kuangaliwa iliongezeka.

neg:
Angakaskazi
Angakaskazi (anga ya kaskazini, kwa Kiingereza "northern sky") ni sehemu za anga zinazoonekana kwa mtazamaji kwenye nusutufe ya kaskazini ya Dunia yetu. Ufafanuzi wake ni "sehemu ya anga upande wa kaskazini wa ikweta ya anga".

neg:
Paralaksi
Kwa kupima umbali wa nyota nusukipenyo cha obiti ya Dunia ni mstari wa msingi. Paralaksi ni pembe kati ya mstari wa nusukipenyo hii na nyota inayotazamwa. Kama paralaksi hii inalingana na sekunde moja ya tao yaani sehemu ya 1/3600 ya nyuzi moja basi umbali wake ni kilomita bilioni 31 au miaka ya nuru 3.26. Umbali huu huitwa pia kama parsek moja na hiki ni kiwango kinachotumiwa mara nyingi na wanaastronomia kutaja umbali wa nyota za mbali.

neg:
Nyotabadilifu
Idadi ya nyota badilifu iliongezeka sana tangu kupatikana kwa kamera za kupiga picha za nyota katika karne ya 19. Picha zinarahisisha ulinganifu wa anga kwa nyakati mbalimbali na kutambua tofauti za mwangaza.

neg:
Ng'ombe (kundinyota)
Nyota za Ng'ombe huwa haziko pamoja kihalisi lakini zinaonekana tu vile kutoka duniani. Kwa uhalisi kuna umbali mkubwa kati yao, kama ziko mbali au jirani nasi. Kwa hiyo kundinyota "Ng'ombe" inaonyesha eneo la angani jinsi tunavyoiona kutoka Duniani.

neg:
Sayari
Zamani kulikuwa na sayari 5 tu zilizoonekana angani kwa macho matupu kama nyota zinazobadilisha mahali. Tangu kupatikana kwa mitambo kama darubini miaka 400 iliyopita idadi ya violwa angani vyenye miendo ya pekee imeongezeka sana lakini imeonekana pia kuna tofauti kubwa sana kati ya violwa hivi.

neg:
Sekunde ya tao
Kipimo cha kawaida cha umbali katika astronomia (pamoja na kizio astronomia na mwaka wa nuru) ni parsek inayofafanuliwa kuwa umbali kati ya Jua na gimba la angani linaoonekana kwa pembe la paralaksi la sekunde moja ya tao (1 arcsecond).

neg:
Masi ya Jua
Kiwango hiki hutumiwa kama kizio katika sayansi ya astronomia kwa kutaja masi ya magimba kwenye anga ya nje hasa nyota, fungunyota na galaksi.

neg:
Angakusi
Mtu anayeangalia nyota akiwa upande wa kusini wa ikweta ya Dunia hawezi kuona sehemu za nyota zote zinazoonekana vema upande wa kaskazini. Kwa hiyo hawezi kuona kamwe nyota ya Kutubu (Polaris) iliyopo kwenye ncha-anga ya kaskazini. Kinyume chake watu wengi waliopo Ulaya au Marekani hawawezi kuona kamwe kundinyota la Salibu (Southern Cross)

neg:
Kizio astronomia
Vipimo vilivyo kawaida duniani kama kilomita vinaweza kutumiwa katika astronomia lakini vinaleta namba kubwa mno. Hivyo astronomia imebuni vipimo vyake vinavyorahisisha kutaja umbali wa magimba katika anga ya ulimwengu. Mara nyingi astronomia hutumia kipimo cha Mwakanuru kwa kupima umbali katika ulimwengu. Lakini kwa umbali za karibu zaidi jinsi ilivyo ndani ya mfumo wa Jua letu kizio astronomia kimechaguliwa.

neg:
Anga-nje
Utafiti kamili wa Anga-nje ni vigumu kutokana na ukubwa wake. Nadharia zote zinategemea vipimo vya nuru na mnururisho zinazofika duniani au karibu nayo. Njia nyingine ni kutuma vyombo vya angani kwenda safari ya anga za nje lakini kutokana na umbali mkubwa mno haziwezi kufika mbali kweli. Chombo cha angani kilishosafiri mbali hadi sasa ni Voyager 1 iliyoondoka duniani mwaka 1977 na hadi sasa imepita sayari za Uranus na Neptuni. Chombo cha New Horizon kiliondoka dunaini mwaka 2006 kiliipita Pluto mwaka 2015 na kuendelea hadi ndani ya kanda la Kuiper.

neg:
Mke wa Kurusi (kundinyota)
Nyota angavu zaidi kwa kawaida ni (α Alfa Cassiopeiae) ikiwa na uangavu unaoonekana wa 2.2 mag na umbali wake na dunia ni miaka ya nuru 228

neg:
Paralaksi
Mbinu hii unatumiwa katika fokasi ya kamera au vifaa vya kupima ardhi na hasa katika astronomia.

neg:
Dhanabu ya Dajaja
Dhanabu ya Dajaja - Deneb ni nyota iliyo mbali kiasi ya kwamba ni vigumu kupata vipimo kamili vya paralaksi yake. Kwa hiyo hakuna uhakika kuhusu umbali wake na tabia nyingine ; umbali hukadiriwa hadi sasa kwa matokeo yanayotofautiana baina miaka ya nuru 1500 hadi 2600. Tofauti hizi ni muhimu pia katika vipimo vingine.
Inafahamika ya kwamba Dhanabu ya Dajaja - Deneb ni nyota kubwa sana; iko kati ya nyota za mwangaza halisi mkubwa zinazojulikana. Inatoa nuru zaidi katika dakika moja kuliko Jua letu katika mwezi.

neg:
Galileo Galilei
Alihamia chuo kikuu cha Padua alipofanya kazi kati ya 1592 na 1610. Alisikia kuhusu chombo kipya cha darubini (kionambali) kilichobuniwa na Mholanzi Hans Lipperhey akaiiga na kujenga ya kwake. Alikuwa mtu wa kwanza aliyetumia chombo hicho kwa kutazama mwezi, sayari na nyota. Aliona milima kwenye mwezi akawa mtu wa kwanza aliyeona miezi ya sayari Mshtarii.

neg:
Jabari
Nyota za Jabari huwa haziko pamoja kihalisi lakini zinaonekana tu vile kutoka duniani. Kwa uhalisia kuna umbali mkubwa kati yake, kama ziko mbali au jirani nasi. Kwa hiyo kundinyota "Jabari" linaonyesha eneo la angani jinsi tunavyoliona kutoka duniani.

neg:
Hudhi (kundinyota)
Nyota angavu zaidi ni Ayuki (α Alfa Aurigae) inayojulikana pia kwa jina la kimataifa ya "". yenye Mwangaza unaoonekana wa +0.08 mag ikiwa umbali wa Dunia wa mwakanuru 42.8 (sawa na 13.1 parsek).

neg:
Hadubini
Hadubini (pia: darubini ya vidudu) ni kifaa cha kutazama vitu vidogo sana. Ni chombo muhimu cha sayansi kwa utafiti wa vitu ambavyo ni vidogo mno kwa jicho la binadamu.

neg:
Angakaskazi
Mtu anayeangalia nyota akiwa upande wa kaskazini wa ikweta ya Dunia hawezi kuona sehemu za nyota zote zinazoonekana vema upande wa kusini. Kwa hiyo watu wa Ulaya hawawezi kuona kamwe nyota za Salibu "(Southern Cross)" zilizopo si mbali na ncha-anga ya kusini. Kinyume chake watu wengi waliopo Ulaya au Marekani hawawezi kuona kamwe nyota mashuhuri ya Kutubu "(Polaris)"

neg:
Chombo cha angani
Chombo cha angani ni chombo kwa ajili ya kusafiri katika Anga-nje ya dunia yetu.

neg:
Mizari
Lakini kwa darubini Mizar yenyewe ilitambuliwa kuwa nyota pacha. Galileo Galilei aliweza kuona sehemu zake mbili alipokuwa mtu wa kwanza wa kutazama nyota kwa darubini. Sehemu hizi mbili zinaitwa Mizari A na Mizari B.

neg:
Spektra
Ujuzi wetu kuhusu nyota za mbali unatokana na uchambuzi wa nuru yao pekee, na siku hizi pia kutoka uchambuzi wa mawimbi sumakuumeme mengine yanayotolewa na nyota.

neg:
Dubu Mdogo (kundinyota)
Nyota angavu ya pili ni Kochab (β Beta Ursae Minoris) inayofika kidogo juu ya upeo wa macho kwa mtazamaji wa Tanzania. Hii ina mwangaza unaoonekana 2.8 mag ikiwa na umbali kutoka dunia wa miaka ya nuru 126.

neg:
Johannes Hevelius
Mwaka 1679 mwanaastronomia Mwingereza Edmond Halley alimtembelea Danzig akiangalia nyota pamoja na Hevelius na kulinganisha vipimo. Halley alishangaa jinsi gani vipimo vya Hevelius aliyekataa matumizi ya darubini kwa vipimo vyake vililingana kabisa na vyake mwenyewe alivyochukua kwa njia ya kifaa hiki.

neg:
Athari ya Doppler
Athari ya Doppler inaeleza giza la usiku. Tukitazama anga wakati wa usiku tungepaswa kuona mwanga maana kuna nyota nyingi mno. Kwa macho tunaona takriban nyota 6000 lakini kwa darubuni kubwa idadi ya nyota ni mabilioni kwa hiyo kila sehemu tunapotazama kuna nyota kadhaa ila tu hatuoni nuru yao. Sababu yake ni upanuzi wa ulimwengu tangu mlipuko mkuu. Nafasi yote ya anga la nje inazidi kupanuka. Kwa hiyo sehemu zote ziko katika mwendo wa kuwa mbali zaidi kati yao. Mwendo huu unaleta athari ya Doppler, yaani nuru kutoka vyanzo vya kwenda mbali inapata kisogezo chekundu; mnururisho katika anga unaelekea kuwa na mawimbi marefu zaidi. Nishati ya mawimbi imeshapoa. Sehemu kubwa sana ya nuru yote iliyowahi kutokea tangu chanzo cha ulimwengu haiko tena katika masafa ya nuru inayoonekana kwa hiyo haiwezi kuchangia kwenye mwangaza wa anga la usiku.

neg:
Angahewa
Sayari kubwa za nje kama Mshtarii (Jupiter) na Zohari (Saturn) si rahisi vile kuofautisha kati ya sayari yenyewe na angahewa yake. Sayari hizi huitwa pia "jitu za gesi" kwa sababu asilimia kubwa ya sayari yote ni elementi kama hidrojeni na heli ambazo kwetu duniani zinapatikana kama gesi. Kutokana na umbali mkubwa na jua ni baridi zaidi hadi gesi hizi kupitia katika hali mango. Vilevile hidrojeni katika kiini cha Mshtarii inaaminiwa kuwa katika hali metalia kutokana na sinikizo kubwa ya masi yake.
Kuna miezi kadhaa zinazunguka sayari za jua ambako angahewa zimegundliwa, kwa mfano kwa mwezi Titan wa Zoai na miezi ya Europa na Ganymed ya Mshtarii.

neg:
Wanaastronomia
Kihistoria walitumia muda mwingi kuangalia nyota za anga kwa msaada wa vyombo kama darubini. Leo hii wanaastronomia hutumia hasa kompyuta na data kutokana na vipimo vya vituo vya kuangalia nyota, vyombo vya angani na darubini za angani.

neg:
Nyota
Kutokana na umbali mkubwa kati ya nyota na nyota umbali huo hautajwi kwa mita au kilomita jinsi ilivyo duniani. Wanaastronomia hutumia hapa vizio vya

neg:
Fungunyota
Kwa kutumia mitambo ya kisasa wataalamu wa astronomia wamekuta mafungunyota elfu kadhaa lakini nyingi hazionekani kwa macho matupu au yanaonekana kama nyota ya kawaida tu.

neg:
Orodha ya Messier
Messier alitafuta hasa nyotamkia angani akitumia darubini. Aliona pia magimba mengine yaliyoonekana kama nebula (wingu dogo linalong'aa) zisizotembea angani kwa hiyo hazikuwa nyotamkia. Akaamua kuziorodhesha.

neg:
Argo (kundinyota)
Wakati wa kuorodhesha nyota zote zilionekana baada ya kugunduliwa kwa darubini ilionekana idadi ya nyota za Argo zilikuwa nyingi mno; Nicolas-Louis de Lacaille alihesabu zaidi ya nyota 160 zilizopaswa kuorodheshwa na hii ilikuwa vigumu kwa kutumia majina ya Bayer yaliyokuwa kawaida, yaani kwa kutumia herufi ya alfabeti za Kigiriki pamoja na ya Kilatini. Hivyo Lacaille aligawa nyota za merikebu ya Argo kuwa sehemu tatu. Tangu karne ya 19 sehemu hizi zilihesabiwa kama makundinyota tofauti.

neg:
Kituo cha Anga cha Kimataifa
Kusudi kuu la kituo ni kuwa na maabara katika anga la nje. Katika mazingira yasiyo na graviti kuna nafasi ya kufanya majaribio mengi katika fani za biolojia, fizikia, kemia, tiba na astronomia. Kituo hiki kinabeba vifaa vinavyopima mnururisho wa mialimwengu (ing. "cosmic rays") au mabadiliko ya nuru ya Jua.

neg:
Thumni (kundinyota)
Chaguo la jina lilikuwa dalili ya kipindi cha Zama za Mwangaza ambako Lacaille alitumia majina ya zana za siku zake kwa kutaja nyota, si tena majina ya mitholojia ya kale. Hapa alichagua “Octans“ iliyokuwa kifaa cha kibaharia cha kupimia pembe kati ya nyota kwa kusudi ya kukadiria mwelekeo wa safari. Kifaa hiki kinatumia skeli ya nyuzi 45 yaani sehemu ya nane au “thumni“ ya duara kamili.

neg:
Kipimaanga
Kipimaanga (kutoka maneno kupima na anga, kwa Kiingereza "space probe") ni chombo cha angani kisichobeba watu na kutumwa katika anga ya nje kwa kusudi la kukusanya data na kutekeleza vipimo vya sayari, miezi, Jua au violwa vya angani kwa jumla.

neg:
Unajimu
Kuna aina nyingi za unajimu:
Unajimu na astronomia zilianza pamoja kama kazi ileile zikaendelea hivyo kwa karne nyingi. Tangu mwanzo wa sayansi ya kisasa takriban miaka 500 iliyopita wataalamu walitambua tabia za nyota kuwa magimba ya angani yenye sifa za kifizikia si pepo, roho au miungu wanaoweza kutawala dunia au wanadamu. Kwa hiyo njia za unajimu (astrolojia) na astronomia zimeachana tangu karne kadhaa. Lakini miaka 400 iliyopita wanasayansi muhimu kama Tycho Brahe, Johannes Kepler, Giordano Bruno au Galileo Galilei walitengeneza horoskopi, ingawa waliweka misingi ya astronomia ya kisasa.
Tangu mwanzo wa historia wanadamu katika sehemu mbalimbali za dunia walitazama nyota.

neg:
Nyota maradufu
Watazamaji wa zamani hawakutambua nyota hizi ambazo kwa kawaida zinaonekana kama nyota moja kwa macho. Baada ya kupatikana kwa darubini watazamaji wengine pamoja na Galileo Galilei walitambua nyota ya Mizari kuwa nyota mbili lakini haikueleweka kama hii ilifuata utaratibu fulani. Padre Mjerumani Christian Mayer alikuwa mtaalamu wa kwanza aliyetambua mnamo 1779 ya kwamba nyota 72 zinashikamana kwa pamoja..

neg:
Dubu Mkubwa (kundinyota)
Nyota angavu zaidi ni ε Epsilon Ursae Majoris inayojulikana pia kama Alioth yenye mwangaza unaoonekana wa mag 1.76 ikiwa na umbali wa miaka ya nuru 81 kutoka Dunia.

neg:
Jabari
Jabari ni kati ya makundinyota yanayoonekana vema kwenye anga ya usiku kusini na pia kaskazini mwa Dunia. Nyota saba angavu sana zinakumbukwa kirahisi na watazamaji wa anga.

neg:
Nyota nova
Nyota nova (lat. "stella nova" kwa maana ya "nyota mpya", ing. "") ni ongezeko la ghafla la mwangaza wa nyota. Ilhali idadi kubwa za nyota hazionekani kwa macho matupu ongezeko hili linatokea mara nyingi kama "nyota mpya" angani inayoweza kung'aa sana hata kushinda nyota zote nyingine. Hivyo inaonekana kwa muda tu na kupotea tena kwa mtazamaji asiye na darubini.

neg:
Majina ya nyota
Majina ya nyota yanapatikana kwa nyota mia kadhaa zinazoonekana vema kwa macho matupu. Majina hayo yanaweza kuwa tofauti katika tamaduni mbalimbali duniani. Katika matumizi ya kisasa ni hasa majina kutoka urithi wa Ugiriki ya Kale, Roma ya Kale na Uarabuni ndio hasa yanayoendelea kutumiwa hadi leo. Pamoja na desturi ya kutunga majina kwa nyota angavu kuna pia desturi ya kupanga nyota za anga katika kundinyota zenye majina. Kundinyota ni idadi ya nyota zinazoonekana karibu kwenye anga ya usiku.

neg:
Thumni (kundinyota)
Hakuna nyota iliyopo kikamilifu mahali pa ncha ya angani lakini σ Sigma Octantis iko karibu na hivyo inaitwa wakati mwingine « Polaris Australis » (nyota ya ncha ya kusini ya anga). Lakini Sigma Octantis haikupata umuhimu sawa kama Kutubu "()" ambayo ni nyota inayoonyesha ncha ya anga ya kaskazini ikiwa ni nyota angavu zaidi ya mag 1.98 iliyotumiwa na mabaharia tangu karne nyingi kujua upande wa kaskazini. Kwenye nusutufe ya kusini ya Dunia ni zaidi kundinyota la Salibu iliyotumiwa kwa kusudi hii maana mstari mrefu wa msalaba wake unadokeza upande wa ncha ya kusini angani.

neg:
Mwangaza unaoonekana
Mwanzoni nyota ya Kutubu (Polaris) ilifafanuliwa kuwa na mag +2. Baada ya kutambua ya kuwa Kutubu ni nyota geugeu sasa ni Vega inayotumiwa kama nyota ya kurejelea yenye mag 0 (inaweza kuonekana angavu zaidi kidogo). Kuna nyota nne tu zinazoonekana angavu zaidi nazo ni Shira Shira "(Sirius)", Suheli "(Canopus)", Rijili Kantori "(Rigil Kentaurus, α Cen)" na Simaki (Arcturus)), Shira ina mag -1.46.

neg:
Gamma
Katika astronomia inatumiwa kuanza hesabu ya nyota katika kundinyota. Katika mfumo wa Bayer inataja nyota angavu ya tatu katika kundinyota fulani.

neg:
Beta
Katika falaki inatumiwa sana kwa hesabu ya nyota katika kundinyota. Katika mfumo wa Bayer inataja nyota angavu ya pili katika kundinyota fulani. Kwa mfano nyota yetu jirani katika ulimwengu inaitwa "Alfa Centauri". Imeitwa hivyo kwa sababu inang'aa kushinda nyota zota za kundinyota ya Centaurus. Inayofuata ni "Beta Centauri" na kadhalika. Hivyo Rasi Madusa "()" ilipokwa jina la Bayer "Beta β Persei" kwa sababu ni nyota angavu ya pili katika kundinyota ya Farisi "(Perseus)".

neg:
Kizio
Pamoja na vipimo vya kale kuna aina moja ya pekee ya vizio visivyolingana na utaratibu wa SI na hivi ni vipimo vya astronomia. Kwa kusudi la kuepukana na namba kubwa mno zinazotokea kama vipimo kama kilomita vinatumiwa kwa umbali katika anga la ulumwengu wataalamu wa astronomia walipatana kutumia vipimo kama mwaka wa nuru, kizio astronomia na parsek visivyolingana na muundo wa SI.

neg:
Darubini ya angani
Darubini ya angani (ing. "Space observatory" au "space telescope") ni kifaa hasa darubini kilichorushwa katika anga la nje kwa kusudi la kuangalia na kupima violwa vya mbali kama vile nyota, sayari, galaksi na magimba mengine. Faida yake ni ya kwamba inaweza kuchungulia violwa hivi nje ya angahewa ya Dunia. Angahewa ni kama chujio inayozuia sehemu za spektra ya mawimbi ya sumakuumeme pia huwa na mwendo ndani yake unaoleta machafuko wa namna ya kuona nyota. Kwa hiyo darubini za angani zinaweza kuleta matokeo mazuri zaidi kushinda vifaa kwenye paoneaanga duniani.

neg:
Tycho Brahe
Alikuwa na uwezo mkubwa wa kuangalia nyota na kuelewa miendo yao. Alitumia muda mwingi kupima kikamilifu mahali pa nyota angani; hadi wakati ule wataalamu bado walikuwa wakitegemea orodha ya nyota ya Klaudio Ptolemaio ya miaka 1400 iliyopita iliyojulikana Ulaya kupitia tafsiri za Kiarabu. Tycho alifanya vipimo vyote bila darubini ambayo ilikuwa haijagunduliwa bado, akitumia vifaa kama roboduara ("").

neg:
Ayuki
Ayuki - Capella ilitambuliwa baada ya kupatikana kwa darubini bora zaidi si nyota moja bali nyota pacha katika mfumo wa nyota nne. Zinakaa kama jozi mbili za mapacha.

neg:
Paoneaanga
Kabla ya kugunduliwa kwa darubini, kulikuwa na majengo maalumu ya kuangalia hasa mahali ambako Jua au nyota fulani iliweza kutazamiwa kuonekana siku maalumu na hii ilikuwa muhimu kwa kukadiria kalenda.

neg:
Jina la Bayer
Kasoro hizo zilikuwa sababu mojawapo kwa Mwingereza John Flamsteed kuanzisha mfumo wake wa namba za Flamsteed. Hata hivyo kwa nyota angavu nyingi majina ya Bayer yanaendelea kutumiwa. Siku hizi namba za Flamsteed hutumiwa pamoja na majina ya Bayer hasa pale ambapo zinahusu nyota ambazo Bayer hakutolea majina, kwa mfano kwa sababu Bayer aliorodhesha 1,564 nyota pekee zinazoonekana kwa macho matupu ilhali Flamsteed alitumia darubini na hivyo aliorodhesha nyota 2,554. Mara nyingi namba za Flamstee zimekuwa kawaida pia pale ambapo Bayer alilazimishwa kuongeza herufi za Kilatini au namba kwa zile za Kigiriki kutokana na idadi ya nyota katika kundinyota fulani. Kwa mfano namba ya Flamsteed "55 Cancri" hupendelewa kuliko jina la Bayer "Rho-1 Cancri".


query: Eneo la Morogoro lina ukubwa gani?

pos:
Mkoa wa Morogoro
Eneo lake ni km² 72 939, ambapo kuna wakazi 2,218,492 (mwaka 2012). Hivyo Morogoro ni kati ya mikoa mikubwa zaidi ya Tanzania.

neg:
Bwakila Chini
Bwakila Chini ni kata ya Wilaya ya Morogoro Vijijini katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67223. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,718 walioishi humo.

neg:
Mlima Gombelo
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Utalii nchini Kenya
Tsavo Mashariki hujumlisha eneo la kilometamraba 13,747 Mashariki Kusini mwa Kenya. Mazingira murua ndiyo yanayowavutia watu zaidi kuzuru mbuga hii.

neg:
Kingo
Kingo ni kata ya Morogoro Mjini katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67106. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 2,944 walioishi humo.

neg:
Mwembesongo
Mwembesongo ni kata ya Morogoro Mjini katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67113. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 43,571 walioishi humo.

neg:
Selous
Eneo lake ni la km² 54,600 katika mikoa ya Pwani, Morogoro, Lindi, Mtwara na Ruvuma.

neg:
Mkoa wa Morogoro
Mito mikubwa ni Wami na Ruvu inayoanza kwenye milima ya Uluguru. Ruvu ndiyo mto wa kutoa maji ya Daressalaam.

neg:
Mkoa wa Moyen-Ogooué
Moyen-Ogooué ni moja kati ya mikoa tisa ya Gabon. Mkoa umechukua eneo la kimomita za mraba zipatazo 18,535. Mji mkuu wa mkoa huu ni Lambaréné.

neg:
Morogoro Vijijini
Wilaya ya Morogoro Vijijini ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Morogoro nchini Tanzania yenye Postikodi namba 67200. Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 263,920 .

neg:
Utalii nchini Kenya
Mbuga ya kimataifa ya Kora iko Mkoani Pwani, Kenya. Mbuga hii ina upana wa eneo a eneo wa kilomita 1787. Mbuga hii imejasisiwa kilomita 125 mashariki mwa Mlima Kenya. Awali mbuga hii ilijaridiwa kama hifadhi ya kiasili mwaka wa 1973. Ilijaridiwa kama mbuga ya kitaifa mwaka wa 1990, kufuatia mauaji ya George Adamson na wawindaji wanyama.

neg:
Bunduki (Mvomero)
Bunduki ni kata ya Wilaya ya Mvomero katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67314. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,136 walioishi humo, wakiwemo hasa Waluguru.

neg:
Hifadhi ya Taifa ya Amboseli
Hifadhi ya Taifa ya Amboseli, ambayo zamani ilikuwa inaitwa hifadhi ya wanyama ya Maasai Amboseli, iko katika Wilaya ya Kajiado, Mkoa wa Bonde la Ufa, nchini Kenya. Mbuga hii ina ukubwa wa eneo wa kilomita 390 katika msingi wa eneo la kilomita 8,000 na inaenea mpakani mwa Kenya na Tanzania. Jina "Amboseli" linatokana na lugha ya Kimasai ikimaanisha vumbi lenye ladha ya chumvi.

neg:
Wilaya ya Busekelo
Eneo la wilaya ni km² 969.14 na asilimia 85 zina matumizi ya kilimo, asilimia 15 ni misitu na milima ambayo ni hasa volkeno ya Mlima Rungwe na Milima ya Livingstone. Wilaya inapokea wastani ya milimita 900 za mvua kwenye nyanda za chini na hadi milimita 2700 kwenye nyanda za juu. Halijoto ni ya wastani kati ya sentigredi 18° – 25°.

neg:
Mvomero
Mvomero ni makao makuu ya wilaya ya Mvomero katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67301. Kata hii ilikuwa na wakazi 37,321 wakati wa sensa ya 2012. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 37,321 walioishi humo.

neg:
Mkoa wa Morogoro
Wakati wa uchaguzi mkuu wa Tanzania mwaka 2015 mkoa huu ulikuwa na majimbo ya uchaguzi yafuatayo:

neg:
Mkoa wa Kigoma
Mkoa una eneo la km² 45,066 (sawa na 4.8% ya eneo lote la Tanzania) ikiwa km² 8,029 ndizo maji ya ndani (hasa Ziwa Tanganyika) na km² 37,037 ndizo nchi kavu.

neg:
Jiografia ya Tanzania
Tanzania ina eneo la takriban km2 947.303.

neg:
Kata za Mkoa wa Morogoro
Berega | Chanzulu | Dumila | Kasiki | Kidete | Kidodi | Kilangali | Kimamba A | Kimamba B | Kisanga | Kitete (Kilosa) | Lumbiji | Lumuma | Mabula | Mabwerebwere | Madoto | Magole | Magomeni (Kilosa) | Magubike | Maguha | Malolo (Kilosa) | Mamboya | Masanze | Mbumi | Mikumi | Mkwatani | Msowero | Ruaha (Kilosa) | Rudewa | Ruhembe | Tindiga | Ulaya (Kilosa) | Uleling`ombe | Vidunda | Zombo

neg:
Mto Morogoro
Mto Morogoro unapatikana katika Mkoa wa Morogoro na ndio ulioupa mji ulio makao makuu ya mkoa (pamoja na mkoa mzima) jina lake.

neg:
Mkoa wa Lindi
Umepakana na mikoa ya Pwani, Mtwara, Ruvuma na Morogoro. Upande wa mashariki hupakana na Bahari Hindi.
Mkoa huu umeanzishwa mwaka 1971 na una eneo la km² 67,000. Karibu robo ya eneo lake au km² 18,000 ni sehemu ya hifadhi ya wanyama ya Selous.

neg:
Moroko
Eneo la Moroko ni km² 446,550. Sehemu kubwa ni jangwa la Sahara. Watu walio wengi huishi kwenye sehemu za rutuba karibu na pwani.

neg:
Sultan Area
Sultan Area ni jina la kata ya Wilaya ya Morogoro Mjini katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67101. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 2,604 waishio humo.

neg:
Mbuga wa safari
1966 ikafuata mbuga mwingine huko Longleat, Uingereza ambako eneo la hektari 40 (ekari 99) lilitengwa kwa kusudi hili. Katika miaka ya 1970 mbuga mbalimbali zilijengwa Ulaya na Marekani na pia Asia zenye maeneo ya zaidi ya hektari 100 yaani kilometa ya mraba 1. Mahali pachache kama vile San Diego, Marekani (7.3 km²) na Cox Bazar, Bangla Desh (9.6 km²) kuna mbuga kubwa zaidi. Hizi zote ni ndogo kabisa kuliko mbuga za wanyama katika Afrika penye maeneo ya kilomita za mraba makumi hadi maelfu na hapa wanyama hawatengwi. Mbuga za Afrika zinalenga kuhifadhi wanyamapori katika mazingira asilia lakini mbuga za safari zinataka kuonyesha wanyamapori katika mazingira isiyo ya kiasili tena kwa makusudi ya kibiashara pamoja na kielimu na kiburudani.

neg:
Lakshadweep
Eneo lote ni la kilometa mraba 32 tu.

neg:
Mkoa wa Dar es Salaam
Ni km² 1,800 pamoja na visiwa vidogo 8 na eneo la bahari kati ya pwani na visiwa hivi. Eneo la nchi kavu pekee ni km² 1,393.

neg:
Mkoa wa Ngozi
Mkoa wa Ngozi ni moja kati ya mikoa ya Burundi. Jumla ya wakazi ilikuwa 719,000 mwaka 2007. Eneo lake ni la 1,474 km².

neg:
Bara
Eneo la dunia yote kwa jumla ni [510,066,000 kilomita mraba], ikiwa nchi kavu imechukuwa eneo la [148,647,000 kilomita mraba] na maji yamechukuwa eneo la [361,419,000 kilomita mraba]. Eneo la maji kulingana na eneo la nchi kavu ni asilimia 70.9, na nchi kavu [148,647,000 kilomita mraba] ni asilimia 29.1. Maji ya bahari yamechukuwa eneo la [335,258,000 kilomita mraba]ambalo ni asilimia 97, na maji yaliyobakia matamu ni asilimia 3 tu.

neg:
Mtwara Vijijini
Eneo la wilaya ni kilomita za mraba 3,597 km². Mto mkubwa ni Ruvuma ambao ni pia mpaka wa Msumbiji.

neg:
Mkoa wa Tanga (DOA)
Mkoa huu ulikuwa na eneo la kilomita za mraba 4,600 kwa hiyo ilikuwa kati ya mikoa midogo zaidi ya koloni hii. Makao makuu (jer. Bezirksamt) yalikuwepo Tanga mjini.

neg:
Mkoa wa Tanga
Mkoa una eneo la km² 27,348 ambalo linaunganisha sehemu za pwani pamoja na milima ya ndani kama Usambara.

neg:
Wilaya ya Muleba
Wilaya ina tarafa tano za Muleba, Kimwani, Nshamba, Izigo na Kamachumu. Eneo la wilaya ni kilomita za mraba 3,444 pamoja na 7925 km² za maji ya Ziwa Viktoria zikiwa pamoja na visiwa 20.

neg:
Mkoa wa Tabora
Eneo la mkoa ni km 76,151; mnamo km 34,698 (46%) ni hifadhi ya misitu, km 17,122 (22%) ni hifadhi ya wanyama.

neg:
Kilosa Mpepo
Kilosa kwa Mpepo ni kata ya Wilaya ya Ulanga katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67622. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3,253 walioishi humo.

neg:
Tegetero
Tegetero ni kata ya Wilaya ya Morogoro Vijijini katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67201. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,644 walioishi humo.

neg:
Kibaha (mji)
Wilaya ya Kibaha Mjini ina eneo la kilomita za mraba lililogawiwa kwa kata 11.
Asili ya wakazi wa Kibaha ni kabila la Wazaramo. Kijiji na baadaye mji ulikua kutokana na mahali pake kwenye barabara kuu kati ya Dar es Salaam na Morogoro ukateuliwa kuwa makao makuu ya mkoa.

neg:
Eneo
Ukubwa wa eneo linapimwa kwa kuulinganisha na miraba maalumu. Katika mfumo wa vipimo sanifu vya kimataifa kizio sanifu ni mita ya mraba (inayofupishwa kwa m²). Umbo kama mviringo mwenye eneo la 3 m² una eneo sawa na miraba mitatu ya aina hii.

neg:
Milima ya Mbarika
Milima ya Mbarika iko mashariki mwa Tanzania katika Mkoa wa Morogoro.

neg:
Boma (Morogoro)
Boma ni kata ya Morogoro Mjini katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67109. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,350 walioishi humo, ambapo idadi ya wanaume ni 4193 na idadi ya wanawake ni 4157. Watoto walio chini ya umri wa miaka mitano ni 835.

neg:
Mkoa wa Morogoro
Kabila kubwa ni la Waluguru waliotoa jina kwa mji wa Morogoro pamoja na milima ya Uluguru.

neg:
Morogoro (mji)
Mji wa Morogoro una Postikodi namba 67100.

neg:
Tununguo
Tununguo ni kata ya Wilaya ya Morogoro Vijijini katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67212. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,462 walioishi humo.

neg:
Jimbo Kuu la Tororo
Eneo ni la kilometa mraba 8,837, ambapo kati ya wakazi 3.928.600 (2014) Wakatoliki ni 816,200 (20.8%).

neg:
Milima ya Rubeho
Milima ya Rubeho iko nchini Tanzania katika Mkoa wa Morogoro na Mkoa wa Dodoma.

neg:
Mzinga (Morogoro)
Mzinga ni kata ya Morogoro Mjini katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67118. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,452 walioishi humo.

neg:
Jiografia ya Kenya
Jiografia ya Kenya inahusu nchi hiyo ya Afrika Mashariki ambayo ni ya 47 kwa ukubwa duniani ikifuata mara Madagaska ikiwa na eneo la kilomita mraba 580,367 (maili mraba 224,081).

neg:
Mkoa wa Mashariki (Kenya)
Eneo la mkoa ni 154,354 km² kuna wakazi karibu milioni tano na nusu. Umbo lake ni kanda ndefu linalounganisha watu wenye maisha na utamaduni tofauti sana. Katika kusini kuna wakulima wanaotumia lugha za Kibantu kama vile Wakamba na Wameru. Maeneo mapana ya kaskazini ni yabisi yakikaliwa na wahamiaji kama Borana, Turkana, Wasomali na wengine. Makao makuu ya mkoa yapo mjini Embu.

neg:
Ruangwa
Halmashauri ya wilaya ya Ruangwa ina ukubwa wa eneo la kilometa za mraba 2,560, sawa na hekta za mraba 256,036. Kati ya hekta hizo za mraba hekta 104,000 zinatumika kwa kilimo hekta 72,000 sawa na 35% zinatumika kwa kilimo cha mazao ya chakula na hekta 32,000 sawa na 16%kwa kilimo cha mazao ya biashara, sawa na asilimia 51 ya eneo linalofaa kwa kilimo ambalo ni hekta za mraba 204,826 sawa na 80% Hekta 40,612 sawa na 16% ni eneo la misitu ya asili na ya kupandwa. Hekta 10,562 sawa na 4% ni eneo linalofaa kwa matumizi ya makazi ya watu na matumizi mengine.

neg:
Milima ya Uvidunda
Milima ya Uvidunda iko mashariki mwa Tanzania katika Mkoa wa Morogoro.

neg:
Morogoro (mji)
Mji wa Morogoro ni mji mkubwa mmojawapo nchini Tanzania, uliopo takriban kilomita 200 upande wa magharibi wa Dar es Salaam, ambao ni makao makuu ya Mkoa wa Morogoro.

neg:
Ogaden
Eneo hili lina umbo la pembetatu na jumla ni takriban kilomita za mraba 370,000. Hali ya hewa ni yabisi, kuna sehemu ambazo ni jangwa kabisa, nyinginezo savana yabisi.

neg:
Angkor Wat
Eneo lote la hekalu la Angkor Wat lina urefu wa km 1.5 na upana wa km 1.3. Lote limezungukwa na mfereji wa maji mwenye upana wa mita 190. Kwa hiyo hekalu liko kwenye kisiwa kilichotengenezwa na binadamu. Mawe makubwa ya ujenzi yalisafirishwa kwenye maji kwa njia ya boya.

neg:
Kata za Mkoa wa Morogoro
Kata za Wilaya ya Kilombero BILA MABADILIKO isipokuwa Lumelo-Lumemo (tahajia??)

neg:
Kolero
Kolero ni jina la kata ya Wilaya ya Morogoro Vijijini katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67224. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 8,361 waishio humo.

neg:
Mlima Koma
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.

neg:
Kinole
Kinole ni kata ya Wilaya ya Morogoro Vijijini katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67202. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,944 walioishi humo.

neg:
Morogoro (mji)
Ni kitovu cha viwanda vya mazao na mahali pa Chuo Kikuu cha Sokoine, Chuo Kikuu cha Kiislamu Morogoro, Chuo Kikuu Kishirikishi cha Jordan n.k.

neg:
Mkoa wa Morogoro
Mkoa ulikuwa na wilaya sita ambazo ndizo (idadi ya wakazi kwa mabano):
Kilosa (489,513), Kilombero (322,779), Morogoro Vijijini (263,920), Morogoro Mjini (228,863), Mvomero (260,525), Ulanga (194,209). Mwaka 2012 imeongezwa wilaya mpya ya Gairo.

neg:
Hifadhi ya Mikumi
Inapatikana katika Mkoa wa Morogoro na ilianzishwa mwaka wa 1964.

neg:
Gombe
Ni hifadhi ndogo kuliko zote nchini ikiwa na kilometa za mraba 52 tu, lakini ina umaarufu mkubwa unaotokana na kivutio chake kikubwa ambacho ni sokwe.

neg:
Milima ya Matemdawanu Namiboko
Milima ya Matemdawanu Namiboko ni vilima vilivyoko katika Mkoa wa Morogoro nchini Tanzania.

neg:
Wilaya ya Nyeri
Wilaya hiyo ilikuwa na ukubwa wa eneo la kilomita mraba 3,356  katika maeneo ya kusini mashariki mwa Mlima Kenya.

neg:
Tanzania
Eneo lina kilometa za mraba 947,303 (nchi ya 31 duniani); maji ya ndani yanachukua asilimia 6.2.

neg:
Morogoro (mji)
Morogoro ni mji ujulikanao kwa muziki wa Kitanzania. Kwanza kabisa ilikuwa makao ya bendi maarufu ya Cuban marimba band chini ya mwanzilishi wake Salum Abdallah, mzaliwa wa mji huo. Makao makuu ya bendi hiyo yalikuwa Kichangani, mjini Morogoro. Nyimbo za santuri nyingi za miaka ya 1950 na 1960 zilitungwa mjini humo. Mji huo ulikuwa makao ya bendi nyingine ya Moro jazz. Mwaka 1968, Mbaraka Mwinshehe, mwanamuziki mashuhuri wa Morogoro aliiwakilisha Tanzania kwenye maonyesho ya ulimwengu ya biashara yaliyokuwa mjini Osaka, Japan, na baada ya kurudi kwake alitunga wimbo uliokuwa maarufu nchini wa maonyesho hayo. Mbaraka alifariki kwa ajali ya gari mjini Mombasa, Kenya.

neg:
Mvomero (wilaya)
Wilaya ya Mvomero ni wilaya moja ya Mkoa wa Morogoro,Tanzania yenye Postikodi namba 67300. Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 260,525 na idadi hii ikaongezeka hadi sensa ya 2012 kuwa wakazi 312,109 .

neg:
Gairo
Gairo ni jina la makao makuu ya Wilaya ya Gairo katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 677000.

neg:
Utengule (Kilombero)
Utengule ni kata ya Wilaya ya Kilombero katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67517. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,562 walioishi humo.

neg:
Mkoa wa Morogoro
Barabara Kuu za lami za Dar es Salaam - Morogoro - Mbeya - Zambia/Malawi na Daressalaam - Morogoro - Dodoma hupita eneo la mkoa pamoja na reli ya kati Dar es Salaam - Morogoro - Dodoma - Kigoma / Mwanza. Reli ya TAZARA hupita wilaya ya Kilombero.

neg:
Luhembe
Luhembe ni jina la kata ya Wilaya ya Kilosa katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67437. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 15,138 waishio humo.

neg:
Mkoa wa Morogoro
Eneo la Mkoa wa Morogoro liko katikati ya mikoa ya pwani ya Bahari Hindi na Nyanda za Juu.

neg:
Jimbo Katoliki la Morogoro
Mwishoni mwa mwaka 2013 jimbo lilikuwa na waamini waliobatizwa 680,907 kati ya wakazi 1,665,742 (40,9%).
Katika parokia 57 kulikuwa na mapadri 138 (wanajimbo 80 na watawa 58), mabradha na mafrateri watawa 303 na masista 736.

neg:
Hifadhi ya Arusha
Hifadhi hiyo ni ndogo (ina ukubwa wa kilometa za mraba 542 tu) lakini ina mandhari yenye maeneo matatu tofauti.

neg:
Mkoa wa Kagera
Eneo lake ni km² 28,953 za nchi kavu na km² 11,885 za maji ya ndani, hasa ya Viktoria Nyanza, jumla km² 40,838.

neg:
Morogoro (mji)
Mji uko chini ya milima ya Uluguru. Jina lake linatokana na mto Morogoro unaopitia katikati ya mji.

neg:
Ethiopia
Ethiopia ina eneo la kilometa mraba 1,127,127 (435,071 mraba - mili). Nchi yenyewe ni mojawapo ya nchi za Pembe ya Afrika upande wa mashariki.

neg:
Kata za Mkoa wa Morogoro
Kata zote za Tanzania

neg:
Mkoa wa Morogoro
Mkoa wa Morogoro ni eneo lililojaliwa na Mungu kwa uzalishaji wa sukari kwa wingi. Hasa Wilaya ya Kilombero ina mashamba makubwa ya miwa.

neg:
Mkoa wa Iringa
Tangu mwaka 2012 wilaya tatu za kusini zimetengwa na Iringa na kuwa mkoa mpya (Mkoa wa Njombe) kwa hiyo eneo la Iringa limepungua kilomita za mraba 21,347.

neg:
Hifadhi ya Mikumi
Hifadhi ya Mikumi ni moja kati ya hifadhi za Taifa mashuhuri na kubwa nchini Tanzania. Hifadhi hii ina ukubwa wa kilometa za mraba 3230, hivyo inashika nafasi ya nne nchini.

neg:
Morogoro (mji)
Morogoro ni njiapanda ya barabara muhimu za Dar es Salaam - Mbeya na Dar es Salaam - Dodoma zinazokutana hapa.

neg:
Orodha ya milima ya mkoa wa Morogoro
Orodha ya milima ya mkoa wa Morogoro inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya milima ya eneo hilo la Tanzania mashariki.

neg:
Kata za Mkoa wa Morogoro
Bigwa | Boma (Morogoro) | Kiwanja cha Ndege | Kichangani | Kihonda | Kilakala | Kingo | Kingolwira | Mafiga | Mazimbu | Mbuyuni (Morogoro | Mji Mkuu | Mji Mpya | Mlimani | Mwembesongo | Mzinga | Sabasaba (Morogoro) | Sultan Area | Uwanja wa Taifa (Morogoro)