query: Je,virusi ni nini?

pos:
Virusi
Virusi ("kutoka Kilatini" , yaani "sumu“) ni chembe ndogo sana iliyoundwa na mada jenetiki, kama ADN au ARN, katika bahasha ya proteini.

neg:
Virusi ya Polio
Maendeleo ya panya TgPVR imekuwa na madhara makubwa kwa uzalishaji wa chanjo ya virusi ya polio ya mdomo OPV) (. Hapo awali, ufuatiliaji wa usalama wa OPV ulikuwa ukifanywa kwa kutumia nyani, kwa sababu jamii ya nyani tu wanahusika na virusi hivi. Mwaka 1999 [[Shirika la Afya Duniani|Shirika]] la [[Shirika la Afya Duniani|Afya Duniani]] kupitisha matumizi ya panya TgPVR kama njia mbadala ya kutathmini ufanisi wa chanjo dhidi ya virusi ya polio aina-3. Katika 2000 mtindo wa panya huo ulipitishwa kwa ajili ya vipimo ya chanjo dhidi ya aina-1 na aina 2 -.

neg:
Virusi
Ambukizo la virusi katika wanyama na watu husababisha itikio la kingamwili unaoelekea kuua virusi. Lakini mjibizo huu, unaoonekana mara nyingi kwa homa, unaweza kudhoofisha mwili na kuleta hali ngumu hadi kifo.

neg:
Ugonjwa wa uti wa mgongo
[[Meninjitisi ya virusi]]kwa kawaida huhitaji matibabu saidizi; idadi nyingi ya virusi vinavyosababisha meninjitisi haviitikii matibabu maalum. Meninjitisi ya virusi mara nyingi huendelea kwa utaratibu hafifu zaidi kuliko meninjitisi ya kibakteria. [[virusi vya hepesi ndogo]] na [[virusi vya mbwe ya tetekuwanga]] vinaweza kuitikia matibabu ya dawa ya kinzavirusi kama vile [[aciclovir]]. Hata hivyo, hakuna utafiti wa kimatibabu unaoonyesha haswa iwapo matibabu haya yamekuwa na ufanisi. Matukio hafifu ya meninjitisi ya virusi yanaweza kutibiwa nyumbani kwa kutumia mbinu za kitamaduni kama vile vinywaji, kupumzika na dawa za kuondoa maumivu.

neg:
Ukimwi
Wakati huohuo, kikundi cha Montagnier kilitambua virusi kutoka kwa mgonjwa aliyekuwa na uvimbe wa tezi za limfu kwenye shingo na udhaifu wa mwili ambazo ni dalili mbili bainifu za UKIMWI. Huku wakikanusha ripoti ya kikundi cha Gallo, Montagnier na wenzake walionyesha kuwa viini vya protini vya virusi hivyo vilikuwa tofauti na HTLV-I kiukingamwili. Kikundi cha Montagnier kiliviita virusi walivyovitambua virusi vinavyohusishwa na limfadenopathi. Virusi hivi vilibainika kuwa sawa mwaka wa 1986 na kubadilishwa na kuitwa VVU.

neg:
Virusi ya Polio
Vinaundwa na RNA aina ya jenomu na protini ya kapsidi. Jenomu ni single-Stranded na chanya-hisia RNA jenomu ambazo ni ndefu mara 7500 zaidi ya nukleotidi. Kipenyo cha virusi hivi ni kama mara 30 ya nanomita katika icosahedral symmetry. Kwa sababu ya ufupi wa jenomu na muundo wake rahisi inaundwa na RNA na haina kigamba kinachozingira protini hizi - Virusi vya polio ndivyo muhimu zaidi.

neg:
Kichaa cha mbwa
Inatokana na ambukizo la virusi vinavyosababisha uvimbe wa ubongo (encephalytis). Virusi hivi vinaweza kutokea kwa binadamu na wanyama wa aina za mamalia na ndege lakini ni mara chache kati ya wanyama wala majani. Mnyama mgugunaji ni nadra sana kuambukizwa na kichaa cha mbwa.

neg:
Virusi ya Polio
Katika mwaka wa 1981, jenomu ya virusi vya polio ilichapishwa na timu mbili tofauti za watafiti - Vincent Racaniello na David Baltimore katika chuo cha MIT na Naomi Kitamura na wengine katika Chuo Kikuu cha Jimbo la New York, Stony Brook. Ni kati ya virusi vyenye sifa zaidi, na imekuwa muundo muhimu ili kuelewa biolojia ya virusi vya RNA.

neg:
Tetekuwanga
Tetekuwanga kwa sasa inaaminika kuwa sababu ya theluthi moja ya matukio ya kiharusi kwa watoto. Tatizo la kawaida zaidi kutokana na matukio ya tetekuwanga ya baadaye ni vipele, vinavyosababishwa na muathiriko mpya wa virusi vya varisela zosta baada ya miongo tokea matukio ya awali ya tetekuwanga.

neg:
Virusi za kompyuta
Hivi karibuni, kampuni ya Sophos imetangaza onyo rasmi watumiaji wa kompyuta kujikinga dhidi virusi vipya vingi na worms. Tangazo lilitoa maelezo juu ya baadhi ya watu wanaofanya kazi kwa juhudi kutengeneza bidhaa pepe haramu za kompyuta. Kampuni ya Sophos ilisema ya kwamba hizi ni ripoti kutoka katika gazeti lililochapishwa nchini Singapore mnamo tar. 14 Januari, siku tu kable ya shambulio la worm lililofanywa katika Slammer.

neg:
Gastroenteritis
Norovirus ni sababu inayoongoza ya gastroenteritis miongoni mwa watu wazima chini Marekani, na kusababisha zaidi ya 90% ya kuzuka. Hizi kufanya ya mahali magonjwa ya milipuko  kawaida kutokea wakati makundi ya watu kutumia muda katika ukaribu wa karibu wa kimwili kwa kila mmoja, kama vile kwenye cruise meli, katika hospitali, au katika migahawa. Watu wanaweza kubaki kuambukiza hata baada ya kuhara zao kumalizika. Norovirus ni sababu ya juu ya 10% ya kesi katika watoto.

neg:
Virusi ya Polio
Mwaka wa 2002 watafiti katika SUNY Stony Brook wamefanikiwa katika synthesizing virusi ya polio kutoka kanuni zake za kemikali, na kutengeneza virusi ya sintetiki vya kwanza duniani. Wanasayansi kwanza waliongofu virusi ya polio na kuchapishwa kwa RNA mlolongo, 7,741 msingi kwa muda mrefu, hadi kwenye mlolongo DNA, kama DNA ilikuwa rahisi kwa kuunganisha. vipande Fupi vya mlolongo huu wa DNA zilipatikana kwa njia ya barua na kuungana. Virusi jenomu kamilifu kisha zilizokusanywa na kampuni za usanisi wa jeni Mchakato huu wote wenye maumivu makubwa ulichukua miaka miwili. Viweka alama kumi na tisa viliingizwa katika DNA iliyosanisiwa, na hivyo inaweza kuwa tofauti na virusi ya polio asili. Vienya vilitumika kubadili DNA nyuma hadi RNA, hali yake ya asili. Vienya vingine vilitumika kutafsiri RNA hadi polipeptidi, na kuzalisha chembe za virusi kamilifu. Virusi sanisi wapya hudungwa katika panya PVR aliyegeuzwa ili kuamua kama toleo sanisi alikuwa na uwezo wa kusababisha ugonjwa. Virusi ya sintetiki vilikuwa na uwezo wa kuiga, kuambukiza, na kusababisha ulemavu au kifo katika panya. Hata hivyo, toleo sanisi lilikuwa mara kati ya 1,000 na 10,000 chini katika kusababisha mauti kuliko virusi ya asili.
[[Jamii:Magonjwa]]
[[Category:Virusi]]
[[Category:Polio]]

neg:
Viza
Kwa kawaida viza ni mhuri maalum uliogongwa katika pasipoti. Siku hizi nchi mbalimbali hutumia karatasi za kubandikia katika pasipoti kwa gundi zikilenga kuepukana na mihuri bandia. Nchi chache hutumia viza elektroniki ambako kibali kipo kwenye kompyuta tu, hakionekani tena katika pasipoti.

neg:
Tetekuwanga
Tetekuwanga, tetewanga au tetemaji (kwa Kiingereza "chickenpox", kitaalamu varicella) ni ugonjwa wa kuambukiza sana unaosababishwa na maambukizo ya kimsingi ya virusi vya varisela zosta (VZV). Kwa kawaida huanza kwa vipele vya lengelenge kwenye ngozi, hasa mwilini na kichwani wala si pembeni, na hugeuka kuwa makovu mabichi, yanayowasha, ambayo aghalabu hupona bila kuacha mabaka.

neg:
Sayari
Sayari (kwa Kiingereza "planet") ni kiolwa kikubwa cha angani linalozunguka jua (au nyota nyingine) na kung'aa kutokana na nuru ya jua iliyoakisiwa, tofauti na nyota na jua zinazong'aa peke yake. Kwa macho inaonekana kama nyota, lakini baada ya kuitazama kwa muda wa mwaka inaonekana inabadilisha mahali pake angani, tofauti na nyota kwa jumla.

neg:
Homa ya mafua
Tatizo ni hasa ya kwamba virusi ya homa ya mafua inabadilika haraka; hii ni sababu ya kwamba watu wengine huambukizwa upya mwaka baada ya mwaka. Hali ya hatari inatokea hasahasa wakati aina ya virusi ya influenza inahamia kutoka wanyama kumwathiri binadamu. Hii inatokea kila baada ya miaka kadhaa na kusababisha vifo.

neg:
Ugonjwa wa uti wa mgongo
Meninjitisi kwa kawaida husababishwa na maambukizi na vimelea. Maambukizi mengi husababishwa na virusi huku bakteria, kuvu, na protosoa zikifuatia. Maambukizi pia yanaweza kuletwa na visababishi vinginge visivyo vya kiambukizi. Neno "meninjitisi isiyo ya kibakteria" hurejelea visa vya meninjitisi ambapo hakuna maambukizi ya kibakteria yanayotambuliwa. Aina hii ya meninjitisi kwa kawaida husababishwa na virusi, lakini inaweza kuwa imetokea kufuatia maambukizi ya kibakteria ambayo hayakutibiwa kabisa, bakteria zinapotoweka kutoka katika meninjesi, au viini vinapoambukiza nafasi iliyo karibu na meninjesi (kama vile sinasitisi). Endokaditisi (maambukizi ya vali ya moyo ambayo husambaza vidonge vidogo vya bakteria kupitia katika mkondo wa damu) inaweza kusababisha meninjitisi isiyo ya kibakteria. Meninjitisi isiyo ya kibakteria pia inaweza kusababishwa na maambukizi ya spirosheti, aina ya bakteria inayohusisha "Treponema pallidum" (kisababishi chakaswende) na "Borrelia burgdorferi" (maarufu kwa kusababisha ugonjwa wa Lyme). Meninjitisi inaweza kuwepo katika malaria ya ubongo (malaria inayoathiri ubongo) au meninjitisi ya kiamiba, yaani meninjitisi inayosababishwa na maambukizi ya amiba kama vile "Naegleria fowleri", inayotakana na vitovu vya maji safi.

neg:
Hepatitisi A
Hepatitisi A (aina ya homanyongo) ni ugonjwa wa kuambukiza mkali wa ini unaosababishwa na virusi vya homa ya nyongo A (HAV), ambayo sana sana husambazwa kwa njia ya mdomo-kinyesi kupitia chakula au maji ya kunywa yaliyochafuliwa kwa virusi hivi. Kila mwaka, karibu watu milioni 10 duniani kote huambukizwa virusi hivi. Muda uliopo kati ya maambukizi na kuonekana kwa dalili, (kipindi cha kupevuka), ni kati ya wiki mbili na sita na muda wa wastani wa kupevuka ni siku 28.

neg:
Ebola virus disease
Ebola husababishwa na virusi.

neg:
Tetekuwanga
Varisela kwa wanawake wajawazito inaweza kusababisha maambukizi ya virusi kupitia plasenta na maambukizi ya kijusi. Maambukizi yakitokea katika wiki 28 za kwanza za ujauzito, yanaweza kusababisha dalili za varisela ya kijusi (pia hujulikana kama "dalili za varisela ya kuzaliwa)." Athari kwa kijusi zinaweza kuwa mbalimbali, kuanzia usugu wa kutokua kikamilifu kwa vidole miguuni na mikononi hadi kwa uumbikaji mbaya wa tupu ya nyuma na kibofu cha mkojo. Matatizo yanayowezekana ni pamoja na:Maambukizi ya baadaye katika kipindi cha ujajauzito au mara tu baada ya kuzaliwa hujulikana kama "varisela ya utotoni" ". Maambukizi ya wajawazito huhusishwa na utoaji mimba kabla kukomaa. Hatari ya mtoto kukumbwa na ugonjwa kutokana na maambukizi uko juu zaidi katika kipindi cha siku 7 kabla ya kuzaliwa hadi siku 7 baada ya kuzaliwa. Mtoto huweza pia kukumbwa na hatari ya virusi vinavyoambukiza kupitia maingiliano na nduguze ama watu wengine walioambukizwa, lakini hilo halitakiwi kuzua shaka, hasa iwapo mama ana kinga. Watoto wanaozaliwa ambao huonyesha dalili wako katika hatari kubwa ya homa ya mapafu na matatizo mengine changamano ya ugonjwa huo.

neg:
Virusi
Muundo wa virusi una sehemu mbili pekee: uzi wa ADN au ARN halafu koti ya proteini ya kulinda uzi huo. Kwa kawaida ADN au ARN ya virusi ina jeni chache kwa kulinganisha na viumbehai, kama makumi kadhaa. Lakini virusi kama "Pithovirus" na "Pandoravirus" zina mamia ya jeni.

neg:
Hepatitisi A
Virusi vya hepatitisi A hupatikana katika kinyesi cha watu wanaougua ugojwa huu na wale walio katika hatari kubwa zaidi ya kuugua ni pamoja na wasafiri wanaoenda katika nchi zinazoendelea ambapo kuna kiasi cha juu cha matukio, na wale walio na uhusiano wa kingono au matumizi ya madawa ya kulevya na watu wanaougua.
Kulikuwa na kesi 30,000 za hepatitisi A zilizoripotiwa kwa shirika la CDC nchini Marekani katika mwaka wa 1997. Shirika hilo linakadiria kuwa kulikuwa na kesi 270000 kila mwaka kutoka mwaka wa 1980 hadi 2000.

neg:
Ukimwi
Kwa kawaida virusi vinashambuliwa na mfumo wa kingamwili na kuharibika. Lakini VVU vina tabia mbili za pekee ambazo zinavifanya vvya hatari hasa:

neg:
WordPress
Wordpress ni programu ambayo inawasaidia wenye blogu kuweka makala katika blogu zao kwa urahisi. Imetengenezwa na na . Programu hii ni ya bure yaani mtumiaji hahitaji kulipa chochote ili kuitumia. Huwa pia ni open source yaani kila mtu anaweza kuendeleza programu hii na kuiboresha zaidi. Kando na kutumika na wanablogu, wordpress pia hutumika na wenye jukwaa (forum) za kujadili mambo kadha wa kadha, wanaoweka picha za sanaa katika wovuti (media galleries) pamoja na wanaofanya mauzo kwa mitandao (ecommerce stores).

neg:
Hepatitisi A
Dalili hizo zinaweza kurudi katika kipindi cha miezi 6-9 inayofuatia na ni pamoja na: Kufuatia kumezwa, virusi vya hepatitisi A huingia kwenye damu kupitia epithelia ya orofarinksi // sehemu ya nyuma ya mdomo au utumbo. Damu hubeba virusi hivi hadi kwenye sehemu iliyolengwa, ini, ambapo virusi hivi huongezeka ndani ya hepatositi na seli za Kupffer (macrofaji za ini). Chembe za virusi hunyunyizwa ndani ya nyongo na kutolewa kwenye kinyesi. Virusi hivi vya hepatitisi A hutolewa kwa wingi takriban siku 11 kabla ya kuonekana kwa dalili au kingamwili za IgM zinazopambana na virusi hivi katika damu. Kipindi cha kupevuka ni siku 15-50 na kiwango cha vifo ni chini ya asilimia 0.5.
Ndani ya hepatositi za ini jinomu data ya historia ya RNA hutolewa kutoka kwa kifunikia protini na inatafsiriwa na ribosomu za seli yenyewe. Tofauti na aina zingine za virusi vya Picorna, virusi hivi vinahitaji kipengele kamili cha kuanzisha cha eukarioti cha 4G (eIF4G) kwa ajili ya kuanzishwa kwa tafsiri. Mahitaji ya kipengele hiki husababisha kutokuwa na uwezo wa kufunga usanisi wa protini kimelea tofauti na aina zingine za virusi vya picorna. Ni lazima basi virusi hivi vishindanie bila ufanisi mashine za seli za kutafsiri jambo ambalo linaweza kueleza ukuaji wake duni katika ukuaji wa bakteria za seli. Kwa sababu hii huenda ikawa virusi hivi vimechukua kimkakati matumizi ya kodoni ya asili na ya ubora uliopunguzwa sana yakilinganishwa na yale ya seli ya kimelea. Haijulikani kwa njia dhahiri jinsi mchakato huu unavyofanya kazi.

neg:
Virusi ya Polio
Kwa namna nyingi neva awamu ya kuambukizwa ni wazo kuwa ni ajali ya kawaida kutoka uambukizo wagastrointestinal. Mifumo ambazo virusi ya polio huingia CNS hazifahamiki. Maswali matatu yasiyo ya pande kipekee yamekuwa yakipendekezwa kueleza kuingia kwake. Nadharia zote zinahitaji viremia ya msingi. Dhanio ya kwanza anatabiri kwamba virioni hupita moja kwa moja kutoka damu katika mfumo wa neva na kuvuka kikwazo cha damu ya ubongo huru ya CD155. Dhanio la pili unaonyesha kwamba virioni husafirishwa kutoka tishu pembeni ambazo zilizosafishwa katika damu ya viremia, kwa mfano tishu misuli, na uti wa kupitia na usafiri wa mkongo kurudi nyuma. dhanio la tatu ni kwamba virusi hupita katika mfumo kati wa neva na monositi zilizoambukizwa au maikrofaji .

neg:
Kiwavi
Kiwavi ni hali ya metamofosisi ya mdudu wa oda ya Lepidoptera (wadudu kama vipepeo na nondo).
Kwa kawaida hula majani. Wakitokea kwa wingi, k.m. viwavijeshi, wanaweza kuharibu mimea na hasa mashamba.

neg:
Mafindofindo
Chanzo cha kawaida ni virusi, lakini pia bakteria.

neg:
Ebola
Ebola ni ugonjwa unaosabibishwa na virusi ya "homa ya hemoraji" (yaani "kumwaga damu sana"). Huo ugonjwa wa damu kutoganda unaua sana. Kati ya watu 10 waliopata virusi ya Ebola, basi wastani kati ya 5 na 9 hufa.

neg:
Orodha ya Viumbe vya Visasili
Malaika (Ukristo, Uyahudi na Uislamu) Kuwa wa mbinguni wenye mabawa
Mantikora (Uajemi) Mvyauso wa binadamu, nge na simba au mvyauso wa simba, popo na nge
Mbilikimo (Ulaya) Zimwi mdogo wa ardhi
Mchawi (Duniani kote) Mtu mwenye uweza ya ajabu
Milihoi (Uswahili) Pepo mbaya
Minotauri (Ugiriki) Mtu mwenye kichwa cha fahali
Monosero (Ulaya) Mvyauso wa kulungu, farasi, tembo na nguruwe mwenye pembe moja
Mtu-fisi (Afrika) Mtu awezaye kugeuza fisi
Mtu-mbwa (Duniani wote) Mtu awezaye kugeuza mbwa
Mumiani (Uswahili) Kiumbe kama vampiri anyonyaye damu
Muza (Ugiriki) Zimwi wa fani
Mzimu (Uswahili) Pepo wa mababu
Mzuka (Duniani kote) Pepo wa marehemu

neg:
Saratani
Zipo baadhi ya saratani zinazosababishwa na virusi kama vile saratani ya shingo ya kizazi. Saratani huweza kutokea kwenye sehemu mbalimbali za mwili kama vile mapafu, matiti, kibofu cha mkojo, shingo ya uzazi, ovari, utumbo, koo, mdomo, ngozi n.k.

neg:
Maambukizo
Njia za maambukizo zinatofautiana. Mafua husababishwa na virusi zinazoweza kutoka mwilini mwa mgonjwa anayekohoa au virusi zinaweza kuvuka umbali mdogo kwa hiyo watu wa karibu wanaweza kupokea vidubini hivi bila kumgusa mtu.

neg:
Homa ya ndengi
Ikiwa mtu ana maambukizi makali, virusi huzaana kwa haraka zaidi mwilini. Kwa kuwa kuna virusi vingi zaidi, vinaweza kuathiri ogani zingine nyingi (kama vile ini nauboho wa mfupa). Viowevu kutoka kwenye damu huvuja kupitia kuta za mishipa midogo ya damu na kuingia kwenye kaviti za mwili. Kwa sababu hii, ni kidogo cha damu inayozunguka mwilini kwenye mishipa ya damu. Shinikizo la damu ya mtu huyu huwa chini sana kiasi kwamba moyo hauwezi kusambaza damu ya kutosha kwa ogani muhimu. Pia uboho wa mfupa hauwezi kutengeneza pleteleti za kutosha zinazohitajika kwa ugandaji bora wa damu. Bila pleteleti za kutosha, mtu huyu ana uwezekano mkubwa wa kuwa na matatizo ya kuvuja damu. Kuvuja damu ni tatizo kubwa la dengi (mojawapo ya matatizo makali yanayoweza kusababishwa na ugonjwa huu).

neg:
Virusi za kompyuta
Tangu kupatikana kwa intaneti kuna watu maelfu ambao wametunga programu za virusi kwa kusudi mbalimbali; mara nyingi ni vijana wanaotaka kujaribu uwezo wao wa kuandika programu za aina hii. Wengine wanakusudia mzaha tu wakitaka kuona mafanikio yao kwenye kompyuta za dunia yote. Kuna wengine wenye hasira dhidi ya kampuni kubwa kama Microsoft, dhidi ya benki, dhidi ya serikali au dhidi ya binadamu kwa jumla. Hao ni hatari zaidi wakijitahidi kusababisha hasara kubwa. Wengine hufuata kusudi za kisiasa wakilenga kwa kompyuta za lugha au nchi fulani hasa. Virusi vingi vina malengo ya kijinai kwa sababu watungaji wao wanajaribu kupata faida ya kifedha kwa njia ya utapeli wakijaribu kuiba maneno ya siri kutoka kompyuta ya watu yanayomruhusu mtumiaji kuwasiliana na benki na kutuma fedha kwa akaunti nyingine.

neg:
Mkanda wa jeshi
Madawa ya kinzavirusi huzuia uigaji wa VZV na kupunguza ukali na muda wa tutuko zosta huku yakiwa na madhara madogo sana, lakini hayawezi kutegemewa kuzuia niuraljia ya baada ya malengelenge. Kati ya madawa haya, acyclovir imekuwa ndiyo tiba ya kawaida, lakini kwa madawa mapya valasikloviri na famsikloviri huonyesha utendakazi sawa au bora zaidi na usalama mzuri na ustahimilivu. Dawa hizo hutumika kama profilaksisi (kwa mfano kuwatibu wagonjwa wa UKIMWI) na kama tiba wakati wa awamu kali. Matibabu ya kinzavirusi yanapendekezwa kwa watu wote wenye miili inayoweza kujikinga na maradhi, wanaougua tutuko zosta na wana zaidi ya miaka 50. Ikiwezekana, dawa hizi zinapaswa kutolewa katika muda wa masaa 72 baada ya kuonekana kwa vipele. Matatizo kwa watu wenye tutuko zosta na miili isiyoweza kujikinga na maradhi yanaweza kupunguzwa kwa kutumia asaikloviri ya ndani ya vena. Kwa watu wenye hatari kuu ya kwa mashambulizi yanayorudiwarudiwa ya vipele, vipimo vya asaikloviri vya kumezwa kila siku kwa siku tano kwa kawaida huwa na ufanisi.

neg:
Virusi ya Polio
Virusi ya polio ni virusi ya tumbo. Maambukizo hutokea kupitia njia ya kinyesi-njia ya mdomo ya, maana kuwa mtu hula virusi na huzalishana katikanjia ya mdomo. Virusi humwaga katika kinyesi cha watu walioathirika. Katika 95% ya kesi ya msingi tu, muda mfupi mbele ya viremia (virusi mwilini mwako) hutokea, na maambukizi ni dalili tu. Katika 5% ya kesi, virusi huenea na huiga katika maeneo mengine kama vile mafuta, retikuloendothelia tishu kahawia, na misuli. Replicationi endelevu ya virusi inasababisha viremia sekondari na inaongoza kwa maendeleo ya dalili za mabadiliko madogo kama vile homa, kuumwa na kichwa na koo. Polio ya kupooza hutokea katika chini ya 1% ya maambukizi ya virusi ya polio. Ugonjwa wa kupooza hutokea wakati virusi vinaingia mfumo mkuu wa neva (mifumo mingi) na replicates katika [[neuroni ya mwendo ndani ya [[uti wa mgongo , [[shina ubongo , au [[gamba ya mwenda, kusababisha uharibifu wa kuchagua neurons motor inayoongoza kwa muda au wa kudumu [[]]]]]]]]]]kupooza . Katika matukio machache, kupooza kwa polio kunaletwa na shinda za kupumua na kisha kifo. Katika kesi ya ugonjwa wa kupooza, maumivu ya misuli na mkazo wa mara kwa mara kabla ya kuanza kwa udhaifu na kupooza. Ulemavu huendelea kutoka siku hadi wiki kabla ya kupona.

neg:
Wiki
Wiki (kutoka neno la Kihawaii linanomaanisha 'kasi'". "Wiki" imetafsiriwa na watu kimzaha "What I Know Is", yaani, "ninachojua ni") ni tovuti ambayo inaruhusu kwa urahisi uundaji na uhariri wa idadi yoyote ya kurasa za mtandao zilizoshikamana kwa kutumia lugha{ ishara/1} au nakala ya WYSIWYG ya uhariri, katika kivinjari.|lugha{ ishara/1} au nakala ya WYSIWYG ya uhariri, katika kivinjari. Wiki kwa kawaida zinaendeshwa na programu ya Wiki. Mara nyingi Wiki hutumika kuunda tovuti zinazoshirikiana kuziendesha tovuti za kijamii, kwa kuandika {habari za kibinafsi{/0}, katika kushirikisha mitandao na usimamizi wa mifumo ya maarifa.

neg:
Leso
Leso (kutoka Kireno "lenço"; kwa Kiingereza: "handkerchief") ni kitambaa cha kawaida chenye umbo la mraba kilichotengenezwa kwa pamba au nguo nyingine ambayo inaweza kuingia katika mfuko au mkoba, na ambayo ina lengo la usafi wa binafsi kama kuifutia mikono au uso, au kufutia damu, lakini hasa kamasi.

neg:
Ugonjwa wa uti wa mgongo
Kwa watoto wenye umri wa chini ya miezi mitatu, ugonjwa huu husababishwa na "group B streptococcus". Wengine ambao hukaa kwenye matumbo ya binadamu ni kama "Escherichia coli"
Virusi vinavyosababisha Meningitis ni kama "enterovirus", "herpes simplex virus type 2", "varicella zoster virus", "herpes zoster", "mumps", "HIV", na "Lymphocytic choriomeningitis".
Meningitis pia huweza kusababishwa na kuenea kwa saratani hadi kwenye ubongo.

neg:
Ukimwi
Njia maalumu za hatari kubwa ya maambukizi zinazoruhusu virusi hivi kubadilika ili kuweza kuishi katika wanadamu na kuenea katika jamii yote hutegemea wakati uliopendekezwa wa kuvuka kutoka kwa mnyama hadi mwanadamu. Tafiti za kijeni za virusi hivi zinadokeza kuwa chanzo cha hivi karibuni zaidi cha VVU-1 ya kikundi M kilitokea mnamo 1910. Wanaotaja kipindi hicho maalumu huhusisha mzuko wa janga la VVU na kuibuka kwa ukoloni na ukuaji wa miji mikubwa ya kikoloni ya Afrika, huku ukisababisha mabadiliko ya jamii pamoja na kiwango kikubwa cha uasherati, uenezi wa ukahaba na matukio mengi ya vidonda vya viungo vya uzazi (kama vile kaswende) katika miji iliyochipuka.

neg:
Hepatitisi A
Katika nchi zinazoendelea, na katika maeneo yaliyo na viwango vya chini vya usafi, matukio ya kuambukizwa na virusi hivyo ni ya juu na ugonjwa ni kawaida mkataba mapema utotoni. Virusi vya homa ya manjano pia vimepatikana katika sampuli zilizochukuliwa kutafiti ubora wa maji ya bahari. Ugonjwa wa hepatitisi A huwa hausababishi ishara na dalili za kikliniki katika zaidi ya asilimia 90 ya watoto walioambukizwa na kwa sababu ugonjwa huu hutunza kinga inayodumu, basi huwa hauna umuhimu maalum kwa watu asili. Kwa upande mwingine, katika Ulaya, Marekani na nchi nyingine zilizoendelea, ugonjwa huu hupatwa kimsingi na vijana wanaoathirika kwa urahisi, wengi wao ambao huambukizwa virusi hivi wakati wa safari za kutembelea nchi zilizo na matukio ya juu ya ugonjwa huo.

neg:
Unene wa kupindukia
Uhusiano kati ya virusi na unene wa kupindukia umeonekana kwa wanadamu na spishi kadhaa za wanyama. Kiasi ambacho ushirikiano huu unaweza kuwa umechangia katika kuongezeka kwa kiwango cha unene wa kupindukia bado hakijabainishwa.

neg:
Tutuko
Kuna aina mbili za virusi vya hepesi simpleksi: aina ya 1 (HSV-1) na aina ya 2 (HSV-2). HSV-1 kwa kawaida zaidi husababisha maambukizi ya mdomo huku HSV-2 kwa kawaida zaidi ikisababisha maambukizi ya viungo vya uzazi.

neg:
Virusi ya Polio
Virusi ya polio, vikolezo visababishavyo ugonjwa wa polio, ni virusi vya tumbo la binadamu na ni wanachama wa familia ya pikonaviridi.

neg:
Nzi mweupe
Nzi weupe ni wadudu wadogo wa familia Aleyrodidae katika oda Hemiptera ya nusungeli Pterygota (wenye mabawa). Wadudu hawa wanaweza kuwa wasumbufu kama vidukari, hususa wakiwa tele, kwa sababu wanafyunza utomvu pia na kuvu nyeusi inakua juu ya mana wanayochoza na inayoanguka kwenye majani. Kuvu hii inazuia majani yasifanye usanidimwanga na mmea unanywea. Lakini hasara kubwa zaidi inayosababishwa na nzi weupe ni uwezo wao wa kusambaza magonjwa ya virusi za mimea. Kwa mfano, nzi mweupe wa kiazi kitamu anaweza kusambaza zaidi ya spishi kumi za virusi: virusi ya mosaiki ya mhogo ya Afrika (ACMV), virusi ya mosaiki ya dhahabu ya mharagwe, virusi ya mkunjo njano ya mnyanya (TYLCV) n.k. Nzi weupe wana adui wao kama wadudu-kibibi, wadudu mabawa-vena, wadudu-maua, nyigu wa kidusia n.k. Pia kuna kuvu viuawadudu (entomopathogenic fungi) inayoambukiza lava wa nzi weupe, kama "Beauveria bassiana", "Isaria fumosorosea" na "Metarhizium anisopliae".

neg:
Vaginosisi inayosababishwa na bakteria
BV ni maambukizi ya uke yanayotokea mara nyingi katika wanawake wa umri wa kuzaa. Idadi ya wanawake wanaoathiriwa katika muda fulani ni kati ya asilimia 5 na asilimia 70. BV hutokea mara nyingi zaidi katika maeneo mengi ya Afrika na ni nadra barani Asia na Ulaya. Nchini Marekani, takriban asilimia 30 ya wanawake wa umri wa kati ya miaka 14 na 49 huathiriwa. Viwango hutofautiana sana katika makundi ya kikabila mbalimbali katika nchi. Ingawa BV kama dalili imeainishwa katika kipindi kirefu cha historia, nakala za kwanza bayana ziliwekwa katika mwaka wa 1894.

neg:
Gastroenteritis
Gastroenteritis kawaida inahusisha wote kuharisha na kutapika, au chini ya kawaida, inatoa kwa moja au nyingine. kupata kiharusi Msokoto inaweza pia kuwa sasa. Ishara na dalili kawaida kuanza masaa 12–72 baada ya kuambulizwa wakala kuambukiza. Kama kutokana na wakala virusi, hali kawaida kusudi ndani ya wiki moja. Sababu baadhi ya virusi pia inaweza kuhusishwa nahoma, uchovu, kuumwa na kichwa,na maumivu ya misuli. Kama ni kinyesi umwagaji damu, sababu ni chini ya uwekano wa kuwa na virusi na uwezekano mkubwa wa kuwa bakteria. Maambukizi ya Bakteria Baadhi inaweza kuhusishwa na maumivu makali ya tumbo na inaweza kudumu kwa wiki kadhaa.

neg:
Ukimwi
Ukimwi unasababishwa na VVU. Kama virusi vyote, VVU vinaingia katika mwili kwa kusudi la kuzaa. Virusi haviwezi kuzaa peke yake: vinahitaji seli vinapoweza kuingia ndani yake na kutumia mfumo wa seli kwa kunakili DNA yake.

neg:
Ukimwi
Mnamo 1983, vikundi viwili tofauti vya watafiti vilivyoongozwa na Robert Gallo na Luc Montagnier bila kutegemeana vilitangaza kuwa retrovirusi mpya ilikuwa ikiwaambukiza wagonjwa wa UKIMWI, hivyo wakachapisha matokeo yao katika jarida la "Science". Gallo alidai kuwa virusi vilivyokuwa vimetambuliwa kwa mara ya kwanza na kikundi chake kilikuwa sawa katika umbo na virusi vya binadamu vya limfotrophia-T. Kikundi cha Gallo kiliviita virusi hivi HTLV-III.

neg:
Kidubini
Wataalamu wengine hawahesabu virusi kati ya vidubini kwa sababu si viumbehai kweli.

neg:
Kaswende
Inaaminika kwamba kufikia mwaka wa 1999 watu milioni 12 walikuwa wameambukizwa kaswende ulimwenguni na zaidi ya asilimia 90 ya hali hizi kutoka kwa nchi zinazoendelea. Hali za kaswende zilipungua kwa kasi baada ya penisilini kupatikana kwa urahisi katika miaka ya 1940, lakini viwango vya maambukizi vimeongezeka tangu mwaka 2000 katika nchi nyingi. Mara nyingi kaswende hupatikana pamoja na virusi vinavyosababisha UKIMWI (VVU). Hii imehusishwa na sehemu ya matendo ya ngono yasiyokuwa salama kati ya wanaume wanaofanya ngono na wanaume wengine;Ongezeka la uasherati; ukahaba; na kupungua kwa matumizi ya kondomu.

neg:
Kifaduro
Kifaduro huchukuliwa kuwa kinasababishwa na maambukizi ya virusi. Wengine hutumia jina hili kwa upana zaidi, kujumuisha laringotrakeobronkitisi kali, kifaduro cha spazimu, dondakoo ya zoloto, trakeitisi ya virusi, laringotrakeobronkitisi, na laringotrakeobronkoniumonitisi. Hali za kwanza mbili huhusisha maambukizi ya virusi na kwa kawaida huwa ndogo kwa kuzingatia simptomatolojia; nne za mwisho husababishwa na maambukizi ya bakteria na kwa kawaida huwa kali zaidi.

neg:
Tauni
Tauni au kipukusa (kwa Kiingereza plague) ni ugonjwa unaoathiri watu wengi sana unaosababishwa na bakteria "Yersinia pestis" ya familia Enterobacteriaceae.

neg:
Homa ya ndengi
Homa ya dengi husababishwa na virusi vya dengi. Katika mfumo wa sayansi unaotoa majina na kuainisha virusi, virusi vya dengi viko katika familia ya "Flaviviridae" na jenasi "Flavivirus". Virusi vingine pia viko katika familia hii na husababisha ugonjwa kwa wanadamu. Kwa mfano virusi vya, homa ya majano West Nile virus, virusi vya ensefalitisi vya St. Louis, virusi vya ensefalitisi vya Japanese, kupe-virusi vya mifupa vya ensefalitisi, virusi vya ugonjwa wa Kyasanur forest, na virusi vya Omsk visababishavyo joto jingi mwilini na kuvuja kwa damu vyote ni vya familia"Flaviviridae".. Vingi vya virusi hivi huenezwa na mbu au kupe.

neg:
Gastroenteritis
Gastroenteritis ni hali ya matibabu na sifa ya  kuvimba  (""-itis"") wa  eneo ya utumbo  ambayo inahusu yote mbili tumbo (""gastro""-) na chango (""entero""-), na kusababisha baadhi ya macho ya kuhara, kutapika, na maumivu ya tumbo  na kupata kiharusi. Gastroenteritis pia imekuwa inajulikana kama gastro , mdudu tumbo, na tumbo virusi. Ingawa lisilohusiana na  mafua , pia imekuwa kuitwa tumbo mafua na homa ya tumbo.

neg:
DNA
Wanyama, mimea, bakteria na virusi vilevile, wote wana DNA. Molekuli hii inabeba ndani yake habari zote za urithi wa kiumbehai husika, yaani habari za tabia zote zinazopokelewa kutoka kwa wazazi. Mwenye DNA zimo jeni zinazotunza habari maalumu juu ya urithi wa kiumbe.

neg:
Kingamwili
Kingamwili (pia kingamaradhi, kwa Kiingereza "immunity", kutoka Kilatini "immunis," lenye maana ya msamaha kutoka malipo ya kodi, huduma ya kijeshi au huduma nyingine za umma) ni uwezo wa mwili wa kujihami dhidi ya pathojeni (bakteria, virusi, fungi au vidubini vingine vinavyoweza kusababisha magonjwa). Kinga nzuri inazuia maambukizi, ugonjwa, au uvamizi wa kibiolojia usiotakiwa katika mwili.

neg:
Sklerosisi ya sehemu nyingi
Ushahidi wa virusi kama kisababishi ni kuwepo kwa kanda za oligokloni kwenye ubongo na kiowevu cha ubongo na uti wa mgongo kwa watu wengi walio na sklerosisi ya sehemu nyingi, uhusiano wa virusi kadhaa na uondolewaji wa mielini uvimbe wa ubongo na uti wa mgongo kwa binadamu, na uondolewaji wa mielini kwa wanyama unaotokana na maambukizi fulani ya virusi. Virusi vya hepesi ya binadamu ni kikundi cha virusi kinachoweza kusababisha. Watu ambao hawajawahi kuambukizwa na virusi vya Epstein-Barr wamo katika hatari ndogo ya kupata sklerosisi ya sehemu nyingi ilhali walioambukizwa wakiwa vijana wamo katika hatari kubwa kuliko waliopata wakiwa wadogo. Ingawa wengine huchukulia kuwa hii huenda kinyume na nadharia tete ya usafi , hasa kwa kuwa pengine wasioambukizwa wamekuzwa katika mazingira safi, wengine wanaamini kuwa hakuna utata kwa sababu ni kutangamana kwa kwanza na virusi visababishi baadaye maishani kunakosababisha ugonjwa huu. Magonjwa mengine ambayo yanaweza kuhusishwa ni ukambi, matumbwitumbwi na rubela.

neg:
Gastroenteritis
Gastroenteritis katika paka na mbwa unasababishwa na wengi wa mawakala sawa kwa binadamu. Viumbe ya kawaida ni:"Campylobakta", "Clostridium difficile", "Clostridium perfringens", na "Salmonella". idadi kubwa ya mimea sumu huweza pia kusababisha dalili. Baadhi ya mawakala ni maalumu zaidi ya aina fulani.Magonjwa gastroenteritis coronavirus (TGEV) hutokea katika nguruwe kusababisha kutapika, kuishiwa maji kuhara. Inaaminika kuwa vishawishi kwa nguruwe na ndege wa pori na hakuna tiba maalumu inapatikana. Ni si uambukizaji kwa binadamu. .

neg:
Virusi za kompyuta
Graham Cluley ni mtalaamu wa kompyuta katika kampuni ya Sophos. Alisema kwamba kampuni za utengenezaji wa programu za kulinda kmpyuta zinategemea virusi vingi kwa mwaka huu. Alisema watunzi wa virusi wanataka kubuni virusi vingine vyenye nguvu kupita hata hivi vya worm. Hii itaweza kusambazwa kupitia ujumbe elektronikia au njia ya mawasiliano ya kompyuta iitwayo Instant Messaging (Ujumbe wa Haraka kama vile Yahoo Messenger, Google Talk, Windows Live Messenger, na kadhalika). Bwana Cluley aliendelea kusema kwamba aina hii ya virusi husababisha matatizo makubwa sana.

neg:
Virusi ya Polio
Kiamuzi msingi cha uambukizaji cha virusi wowote ni uwezo wake wa kuingia kiini na kuzalisha chembe ya ziada ya kuambukiza. Uwepo wa CD155 ni wazo kutambua wanyama na tishu ambazo zinaweza kuambukizwa kwa virusi ya polio. CD155 hupatikana (nje ya maabara) pekee kwa chembechembe za binadamu, jamii ya nyani ya juu, na nyani wa s. Kale Virusi ya polio hata hivyo husababisha magonjwa katika binadamu, na haina asili kuambukiza wengine aina yoyote (ingawa sokwe na nyani wa Dunia wazee wanaweza kuambukizwa).

neg:
Ugonjwa wa uti wa mgongo
Virusi vinavyosababisha meninjitisi ni pamoja na virusi vya utumbo, aina ya 2 ya virusi tata vya hepesi (na kwa aina ya 1 kwa mara nadra), virusi vya mbwe ya tetekuwanga (maarufu kwa kusababisha tetekuwanga na vipele), virusi vya matumbwitumbwi, UKIMWI, na LCMV.

neg:
Bunifu antivirus
Bunifu Antivirus ni programu kingavirusi ya tarakilishi.

neg:
Homa ya ndengi
Mbu anapomuuma mtu, mate yake huingia katika ngozi ya mtu huyu. Virusi hubebwa kwenye mate ya mbu huyu iwapo ana dengi. Kwa hivyo, mbu anapomuuma mtu, virusi huingia kwenye ngozi yake pamoja na mate ya mbu. Virusi hujishikiza na kuingia katika seli nyeupe za damu yake. (Seli nyeupe za damu zinafaa kuukinga mwili kwa kupigana na hatari kama maambukizi.) Seli nyeupe za damu zinapozunguka mwilini, virusi hivi huzaana. Seli nyeupe za damu hujibu kwa kutoa ishara nyingi protini (ziitwazo saitokini), kama vile intalukini, intaferoni na tumonekrosisi. Protini hizi husababisha joto jingi, dalili kama za homa na maumivu makali ambayo ni sifa bainifu ya dengi.

neg:
Kiumbehai
Virusi viko kati ya viumbehai na vitu visivyo hai; wataalamu wengine husema havistahili kuitwa "viumbehai" kwa sababu haviwezi kuzaa pekee yake, haina umetaboli wake bali unategemea kuingia ndani ya seli na kutumia nafasi za seli kwa kuzaa kwake.

neg:
Nimonia
Kwa watu wazima, virusi huchangia takriban thuluthi moja na kwa watoto taktiban asilimia 15 ya visa vya nimonia. Ajenti zinazoshukiwa sana ni: virusi vya raino, virusi vya korona, virusi vya influenza,virusi vya kupumua vya sinsitia, virusi vya adeno, na , au matatizo mengine ya kiafya. Mara nyingi husababishwa na "Histoplasma capsulatum", blastomaisesi, "Kryptokokasi niofomani", "Numosisitisi jirovesi", na "Koksidiodi imitisi". Histoplasmosisi hutokea sana katika Bonde la mto wa Mississippi, na koksidioidomikosi hutokea sana katika Kusini magharibi mwa Marekani. Idadi ya visa imekuwa ikiongezeka katika nusu ya mwisho ya karne ya 20 kutokana na ongezeko la usafiri na viwango vya ukandamizaji kinga kwa watu.

neg:
Virusi za kompyuta
Huyu worm ametuma nakala kibao zake mwenyewe kwenye kompyuta nyingine kupitia Intaneti. Huyo worm ameharibu mamilioni kadhaa ya kompyuta duniani. Imepunguza uwezo wa makompyuta kibao kupitia mitandao ya kompyuta.

neg:
Virusi ya Polio
Polio ni ugonjwa wa mfumo mkuu wa neva. Hata hivyo, CD155 inaaminika kuwa iko juu ya uso wa zaidi au seli zote za binadamu wote. Basi kipokezi hakijielezi ya kwamba virusi ya polio huambukiza tishu fulani. Hii inaonyesha kwamba tishu hugeuka na inaamuliwa baada ya kuambukizwa kwa seli. kazi ya karibuni imependekeza kuwa aina ya kwanza ya vikundi vyovyote vya glaikoprotini zinazotolewa na aina mbalimbali za seli mwitikio wa (hasa vile vya vikundi vyovyote vya glaikoprotini zinazotolewa na aina mbalimbali za selialpha na beta) ni jambo muhimu ambalo linafafanua aina ya seli inayoegemeza kuiga kwa virusi ya polio. Katika panya kutoa CD155 (kwa njia ya uhandisi wa kimaumbile) lakini kukosa aina ya kwanza ya kipokezi vikundi vyovyote vya glaikoprotini zinazotolewa na aina mbalimbali za seli, virusi ya polio sio tu kuzalishana katika kupanua Répertoire ni ya aina ya tishu, lakini hawa panya pia wana uwezo wa kuambukizwa kwa mdomo na virusi hivi.

neg:
Orodha ya Viumbe vya Visasili
Pandikizi la mtu (Ulaya) Madubwana wabaya wanaofanana na binadamu
Pegasi (Ugiriki) Farasi mwenye mabawa
Pepo (Duniani kote) Zimwi mtundu
Pepopunda (Uswahili) Pepo mbaya
Piksi (Uingereza) Zimwi mdogo sana

neg:
Ukimwi
Upungufu wa Kinga Mwilini (kwa kifupi UKIMWI; kifupisho cha Kiingereza AIDS) ni ugonjwa unaotokana na virusi ambavyo kwa Kiswahili vinaitwa kifupi VVU ("Virusi vya UKIMWI"; kwa Kiingereza: HIV, yaani "Human Immunodeficiency Virus") na vinashambulia mwili kwa kuondoa nguvu zake za kupambana na maradhi.
Ukimwi ni ugonjwa hatari sana katika maisha ya binadamu kwa kuwa husababisha vifo (yaani kupotea kwa uhai wa watu hao). Kwa mujibu wa Shirika la Afya Duniani, kufikia mwaka 2014 ugonjwa huu umeua watu milioni 39, hasa kati ya wanaoishi barani Afrika upande wa kusini kwa Sahara. Kwa mwaka 2015 pekee wamefariki watu milioni 1.2 na kati yao watoto wengi.

neg:
Maradhi ya zinaa
Magonjwa mengine ya zinaa yanaweza kusambazwa kwa njia nyingine zaidi ya kujamiiana. Magonjwa fulani ya zinaa yanayosababishwa na virusi kama UKIMWI yanaweza kuambukizwa kwa kukutana na damu iliyoathirika. Kwa mfano, magonjwa yanayosababishwa na virusi yanaweza kusafiri miongoni mwa watu wanaochangia sindano zilizo na maambukizi, na mtu anaweza kupata maambukizi kwa kupokea dawa iliyoambukizwa. Baadhi ya magonjwa ya zinaa huambukiza kwa kutoka kwa mama hadi kwa mtoto. Maambukizi yanaweza kutokea kabla ya kuzaliwa, wakati vijidudu vikifanikiwa kupita katika kondo la uzazi ("placenta", ogani katika mji wa mimba wa mwanamke mjamzito ambayo huunganisha mfumo wa damu ya mama na wa mtoto) na kuingia katika mkondo wa damu wa mtoto. Maambukizi pia huweza kutokea wakati wa kujifungua, wakati mtoto anapopita katika njia ya uzazi au baada kujifungua, wakati mtoto anapotumia maziwa yaliambukizwa.

neg:
Viza
Viza (kutoka Kiingereza "visa") ni kibali cha kumruhusu mwenye pasipoti kuingia na kukaa katika nchi geni kwa muda maalum.

neg:
Tetekuwanga
Uenezi wa tetekuwanga unaweza kuzuiwa kwa kuwatenga watu walioathirika. Uambukizaji ni kutokana na mkumbano na majimaji ya mpumuo, au mkumbano wa moja kwa moja na vidonda vya vipele, katika kipindi cha siku tatu kabla ya kuanza kwa vipele, hadi siku nne baada ya kuanza kwa vipele. Kwa hivyo, kujiepusha na ukaribu au maingiliano ya kimwili na watu walioathirika katika kipindi hicho kutazuia maambukizi.
Virusi vya tetekuwanga (VZV) vinaweza kukabiliwa na kemikali za kuuwa viini, hasa klorini ya kusafisha (yaani, sodiamu hipokloriti). Pia, kama virusi vyote vilivyogubikwa, VZV huathirika na ukaushaji, joto na sabuni. Kwa hivyo virusi hivi ni rahisi kuua kwa kiasi.

neg:
Pathojeni
Pathojeni (ing. "pathogen", kutoka gir. πάθος pathos “mateso” na -γενής -genēs “kuzaa”) au kiambukizi ni kile kinachosababisha ugonjwa. Kwa kawaida ni vidubini kama vile bakteria, virusi, fungi au vimelea vinavzoweza kusababisha magonjwa.

neg:
Mnyama
Wanyama (jina la kisayansi ni animalia na hutoka katika Kilatini) ni viumbehai wasio mmea, kuvu, bakteria, protista au arkea. Vile vile tunaweza kusema wanyama ni viumbehai wanaotegemea chakula kutoka sehemu nyingine: wao hawana uwezo wa kujitengenezea chakula chao wenyewe kupitia usanisinuru (nishati ya jua) lakini kutoka kwa viumbehai vingine ama wanyama wengine au mimea.
Kufuatana na aina ya chakula tunatofautisha hasa wanaokula mimea wanaoitwa walamani au walamea (kwa Kiingereza: "herbivorous") na wanaokula nyama wanaoitwa walanyama au wagwizi (ing. "carnivorous"). Kuna pia walavyote (ing. "omnivorous") wanaoweza kula kila kitu, ama mimea ama wanyama wengine (ing. "omnivorous").

neg:
Kifaduro
Uchunguzi mwingine (kama vile upimaji wa damu na ukuzaji wa virusi) hazipendekezwi, kwa kuwa zinaweza kusababisha mfadhaiko usiofaa na hivyo kuongeza matatizo zaidi kwa njia ya hewa. Wakati ukuzaji wa virusi uliopatikana kupitia pua na farinksi aspiresheni, inaweza kutumika kutambua kisababishi kikuu, kawaida hayajakubalishwa kwa mbinu za utafiti. Maambukizi ya bakteria yanapaswa kuangaziwa ikiwa matibabu ya kawaida hayatafaulu, ambapo kiwango cha uchunguzi zaidi unaweza kuonekana.Mfumo unaotumika zaidi kwa kuainisha ukali wa kifaduro ni Westley score. Inatumika hasa kwa matumizi ya utafiti badala ya mazoezi ya kliniki. Ni ujumla ya vidokezo vilivyotolewa kwa mambo matano: kiwango cha ufahamu, sainosisi, strida, kuingia, na kurudi kwa kwa hewa. Vidokezo vya kila jambo vimetajwa kwa kila jedwali lililokulia, na alama ya mwisho iko katika kiwango cha 0 hadi 17.Asilimia 85 ya watoto walio katika idara ya dharura wana ugonjwa usio mkali; kifaduro iliyo kali ni nadra (asilimia<1).

neg:
Virusi
Takriban virusi zote ni ndogo kuliko bakteria na huonekana tu tangu kupatikana kwa hadubini ya kielektroniki. Lakini mwaka 2014 virusi kubwa sana, ukubwa wa bakteria ndogo, imeelezwa: "Pithovirus sibericus". Inaambukiza amiba.

neg:
Homa ya Zika
Homa ya Zika (kwa Kiingereza Zika fever) ni ugonjwa unaosababishwa na virusi vya Zika, jamii ya jenasi "Flavivirus".

neg:
Mafua ya kawaida
Idadi ya kinzavirusi zimejaribiwa kwa ufanisi katika homa. Kufikia mwaka 2009, hakuna zote zimepatikana kuwa fanisi na kutolewa idhini ya matumizi. Kuna majaribio yanayoendelea ya sawa za kinza viruzi ya pleconaril. Inaonyesha ahadi dhidi ya picornaviruses. Pia kuna majaribio yanayoendelea ya BTA-798. Aina ya pleconaril ya kumeza ilikuwa na masuala ya usalama na aina ya erosoli inachunguzwaa.

neg:
Kifaduro
Kifaduro cha virusi au laringotrakeitisi kali husababishwa na virusi vya parainfluenza, hasa aina 1 na 2, katika asilimia 75 ya visa. Etiolojia zingine za virusi ni pamoja na influenza A na B, ukambi, virusi vya adeno na virusi vya sinksia ya kupumua (RSV). Kifaduro cha spazimu husababishwa na aina sawa ya kikundi cha virusi kama laringotreikitisi kali, lakini haina dalili za maambukizi (kama vile joto jingi mwilini, vidonda vya koo,na ongezeko la seli nyeupe za damu). Matibabu na matokeo ya matibabu pia huwa sawa.

neg:
Nimonia
Virusi vinaweza kulifikia pafu kwa njia nyingi tofauti. Virusi vya kupumua vya sinsitia huenezwa hasa watu wanapogusa vitu vilivyoambukizwa na kisha waguse macho au pua zao.Maambukizi mengine ya virusi hutokea matone kwenye hewa yaliyoambukizwa yakivutwa ndani hadi mapafuni kupitia kinywani au puani.Virusi vinapofika kwenye sehemu ya juu ya njia ya hewa, vinaweza kwenda hadi kwa mapafu ambapo huvamia seli kwenye kuta za njia za hewa, alveoli au parenkaima za mapafu. Virusi vingine kama vya ukambi na hepesi simpleksi vinaweza kufika kwa mapafu kupitia kwa damu. Uvamizi wa virusi hivi kwa mapafu unaweza kusababisha viwango tofauti vya vifo vya seli. Mfumo wa kingamwili ukijaribu kuitika kwa maambukizi haya, uharibifu zaidi wa mapafu unaweza kutokea. Seli nyeupe za damu, hasa seli za mononuklea, kwa kawaida husababisha inflamesheni hii. Pamoja na kuharibu mapafu, virusi vingi huathiri ogani zingine wakati huo huo na kukatiza shughuli zingine za mwilini. Virusi pia huufanya mwili kuwa mwepesi wa kuathiriwa na maambukizi ya bakteria; kwa njia hii nimonia ya bakteria inaweza kutokea kama ugonjwa ambatani

neg:
Mafua ya kawaida
Virusi vya mafua ya kawaida vinaenezwa kwa njia moja kati ya njia kuu mbili. Kujaza hewa mapafu au kumeza vitone vya hewa vyenye virusi. Au kugusa makamasi ya pua iliyoambukizwa au kugusa vitu vilivyoambukizwa Which method of transmitting the cold is most common has not been determined Virusi vinaweza kuishi kwa muda mrefu katika mazingira hayo. Virusi vinaweza kusambaa kutoka mikononi hadi kwenye macho au pua ambapo maambukizi hutokea. Watu waliopo karibu wako katika hatari kubwa ya kuambukizwa. Maambukizi kawaida hutokea mchana na mashuleni kwa sababu watoto hucheza pamoja na hawana kinga ya kutosha na kuna upungufu wa usafi Maambukizi haya yanaletwa nyumbani kwa ndugu wengine wa familia Hakuna ushahidi wa kutosha kwamba mzunguko wa hewa ndani ya ndege za abiria ni njia ya maambukizi . Homa inayosababishwa na virusi aina ya rhinovirus huwa maambukizi yake ni makali katika siku tatu za mwanzo wa dalili. Baada ya muda huo hawaambukizi sana

neg:
Gastroenteritis
Virusi kwamba wanajulikana na kusababisha uvimbe wa tumbo pamojarotavirus,norovirus,adenovirus,naastrovirus. Rotavirus ni sababu ya gastroenteritis katika watoto, na inazalisha viwango vya matukio yanayofanana katikadeveloped ulimwengu zinazoendelea  na ulimwengu zilizoendelea zote mbili. Virusi kusababisha kuhusu 70% ya matukio ya kuharisha kuambukiza katika kundi watoto umri. Rotavirus ni sababu chini ya kawaida kwa watu wazima kutokana na kinga yachuma.

neg:
Virusi ya Polio
Aina tatu tofauti za panya TgPVR wamekuwa pia wakitafitiwa: Hivi karibuni mfano wa panya TgPVR ulitengenezwa. Hawa "cPVR" panya hubeba hPVR cDNA, inayoendeshwa na kuadhiminiwa na a-actin β, na kuthibitika kuwa huathirika kwa urahisi na virusi ya polio kupitia, ndani ya misuli, na ndani ya mapua na ndani mwa ubongo. Pia, panya hawa wana uwezo wa kuendeleza aina ya balbu ya polio baada ya chanjo ya ndani ya pua.

neg:
Kipindupindu
Kipindupindu (kwa Kilatini na Kiingereza "cholera" kutoka neno la Kigiriki χολέρα, kholera, lililotokana na χολή, kholē, nyongo) ni ugonjwa hatari unaosababishwa na bakteria hasa katika utumbo mwembamba. Bakteria hizo ambazo huitwa "vibriocholerae" huweza kusababisha kuhara sana na kutapika sana pamoja na homa kali.

neg:
Virusi za kompyuta
Intaneti inawezesha mtu mmoja kuharibu au kupunguza uwezo wa mamilioni ya kompyuta ambazo zimeunganishwa nazo. Wanaweza kufanya hivi kwa kuandika program za kompyuta. Au, wanaweza kuzifanya kompyuta zijiweke taarifa za kipuuzi ambazo zinasabisha kompyuta iache kufanya kazi. Iwapo sio mwangalifu, basi unaweza kusababisha kompyuta iache kufanya kazi.

neg:
Homa ya ndengi
Wanasayansi pia wanazidi kujitahidi kutengeneza dawa za kupigana dhidi ya virusi kutibu maambukizzi ya homa ya dengi na kuwakinga watu kutokana na maabukizi zaidi.Pia wanafanya juhudi ili kugundua muundo wa proteni za virusi hivi. Hii inaweza kuwasaidia kutengeneza dawa bora zaidi za kukabiliana na dengi.

neg:
Mwaridi
Mwaridi ni mti, kichaka au mtambaa wenye miiba na maua yanukiayo vizuri. Kwa asili jina hili limetumika kwa "Rosa x damascena", lakini siku hizi hutumika kwa spishi zote za jenasi "Rosa". Jenasi hii ni jenasi-mfano ya familia Rosaceae. Maua huitwa mawaridi au halwaridi.

neg:
Virusi ya Polio
Virusi ya polio huambukiza seli za binadamu kwa kuungana na immunoglobulin kama kipokezi cha, CD155, (pia inajulikana kama " kipokezi" cha (PVR)) juu ya uso wa kiini. Mwingiliano wa na CD155 inawezesha ukubalifu wa mabadiliko ya chembe za virusi kwa Malena kuwezesha virusi kuingia. ni mfumo wa matumizi sahihi kuingia katika kiini jeshi haikuwa imara haifahamiki. utando wa seli, kuingia ya virusi nucleic asidi ilikuwa dhana ya kutokea moja ya njia mbili: via wa malezi ya pore katika utando Utegili njia ambayo RNA ni basi "hudungwa" ndani ya seli cytoplasm jeshi, au kwamba virusi ni kupelekwa kwa-mediated endocytosis receptor. Ushahidi kutoka majaribio ya hivi karibuni inasaidia dhanio la mwisho na kupendekeza kwamba virusi ya polio hugandana na CD155 na kupelekwa kupitia endocytosis. Mara baada ya chembe kuwekwa ndani, virusi ya RNA ni huru. Hata hivyo, mbinu zozote ambazo viini vya polio huingia seli ni fanisi sana; nakiambukizo kinaanzishwa ni juhudi kadiri 1% ya wakati huo.

neg:
Volti
Volti ni kizio cha umeme tuli au kani mwendoumeme ambao ni tofauti ya utuli baina ya mahali pawili kwenye waya kipitishio na huchukua mkondo usiobadilika wa ampea 1 kama nguvu kati ya sehemu pawili ni wati moja.

neg:
Kifaduro
Maambukizi ya virusi yanayosababisha dondakoo husababisha kuvimba kwa larinksi, trakea, na bronki iliyo kubwa kwa sababu ya kupenya kwa seli nyeupe za damu (hasa histiositi, limfositi, seli za plazma, na nutrofilisi). Uvimbe husababisha kufungana kwa njia ya hewa ambapo, kunapoongezeka, husababisha ongezeko la tatizo la kupumua na upitaji wa hewa ulio na sifa ya kelele huitwao strida.

neg:
Virusi za kompyuta
Mtandao wa intaneti unaruhusu mamilioni ya watumiaji wa kompyuta duniani kuungana pamoja kibiashara na hata kwa kujifurahisha. Watu wengi tofauti hutumia intaneti. Yeyote anayetumia Intaneti anaweza kupata habari nyingi kuhusu mada tofauti, tena kwa lugha tofauti, yaani, katika kipindi kidogo sana.

neg:
Mtandao wa kompyuta
Swichi ni jina la kisoko ambalo linahusisha ruta na madaraja, na vile vile vifaa vyovyote ambavyo vinaweza kusambaza trafiki inapohitahika au kama maudhui ya mifumo (mfano, kitambulisho cha URL ya wavuti). Swichi zinazaweza kufanya kazi katika tabaka moja au zaidi kwenye kielelezo cha OSI, likiwemo tabaka la kmahali halisia,kiungo data, mtandao, au usari (yaani mwisho-kwa-mwisho). Kifaa kinachofanya kazi wakati huo huo kwenye tabaka zaidi ya moja huitwa swichi la tabaka nyingi.

neg:
Mafua ya kawaida
Dalili za mafua ya kawaida zinaaminika kuwa zinajitokeza wakati kinga mwili ikipambana na virusi Jinsi kinga mwili inavyopambana na virusi inategemea na aina ya virusi.Kwa mfano, ni kawaida rhinovirus kuenezwa kwa kugusana. Inajifunga katika vipokezi vya binadamu I viitwavyo CAM-1 receptor kwa njia isiojulikana na kusababisha kutolewa kwa vichochezi. Vichochezi hivyo ndivyo vinaleta dalili. Kwa kawaida haileti madhara puani Kwa upande mwingine, virusi vya njia ya hewa (RSV) vinaenezwa kwa kugusana na kwa vitone vinavyopeperuka hewani. Ni kisha vinazaana katika pua na koo kabla ya kuenea sehemu ya chini ya kupitisha hewa RSV inasababisha uharibifu wa ukuta wa pua. Virusi vya binadamu vya parainfluenza vinasababisha uvimbi wa pua, koo, na njia za hewa. Eccles Pg.122  Vikiathiri bomba la pumzi la watoto wadogo vinaweza kusababisha kifaduro, kikohozi cha sauti na shida ya kupumua. Hii ni kwa sababu njia ya hewa ya watoto inazidi kuwa ndogo .

neg:
Kiharusi
Kiharusi, ambacho pia hujulikana kama ajali ya ubongo na mishipa (CVA), chukizo la ubongo na mishipa chukizo (CVI), au shambulizi la ubongo, ni pale ambapo hali duni ya mtiririko wa damu kwenye ubongo husababisha kufa kwa kiini uhai.

neg:
Homa ya ndengi
Kuna aina nne tofauti za virusi vya dengi. Mtu anapoambukizwa na mojawapo ya virusi hivi, basi yeye huwa amepata kinga dhidi ya aina hiyo maishani mwake. Hata hivyo, atakuwa amekingwa dhidi ya aina hizo zingine tatu kwa muda mfupi . Ikiwa baadaye atapata mojawapo ya hizi aina tatu za virusi, ana uwezekano mkubwa wa kuwa na matatizo mabaya.

neg:
Vaginosisi inayosababishwa na bakteria
BV husababishwa na ukosefu wa uwiano wa bakteria asilia ukeni. Kuna mabadiliko katika aina ya bakteria inayotokea mara nyingi zaidi na ongezeko la mia hadi elfu moja ya idadi jumla ya bakteria zilizopo. Vipengele vya hatari hujumuisha kupiga bomba, wapenzi wapya au wengi, antibiotiki, na kutumia kifaa cha kuingiza ndani ya uterasi. Hata hivyo, ugonjwa huu hauainishwi kama ugonjwa wa zinaa. Utambuzi hukisiwa kwa msingi wa dalili na unaweza kuthibitishwa kwa kupima mchozo wa uke na kutambua viwango vya juu kuliko kawaida vya pH ya ukeni na idadi kubwa ya bakteria. Mara nyingi BV hudhaniwa kuwa maambukizi ya chachu ya ukeni au maambukizi ya Trikomonasi.

neg:
Virusi ya Polio
Virusi ya polio vinatumia njia mbili muhimu ili kuepukamfumo wa kinga. Kwanza, ina uwezo wa kuishi katika hali ya acidi kali sana iliyo katika ufereji wa utumbo , na kuruhusu virusi kuambukiza seli jeshi na kuenea katika mwili kupitia mfumo limfu. Pili, kwa sababu inaweza kuiga haraka sana, virusi hivi hulemea viungo jeshi kabla mwitikio wa kinga unaweza kuwa vyema.

neg:
Ukimwi
Virusi vinavyohusiana kwa karibu na VVU-2 ni VSVU(smm) ambavyo ni virusi vya mangabi mwenye masizi ("Cercocebus atys atys"), tumbili wa kale anayeishi Afrika Magharibi (kutoka kusini mwa Senegali hadi magharibi mwa Côte d'Ivoire). Tumbili wa kisasa kama vile tumbili bundi wana ukinzani wa maambukizi ya VVU-1 kwa sababu ya uunganishaji wa jeni mbili zinazokinzana na virusi.
VVU-2 inadhaniwa kuruka kizuizi cha spishi katika angalau matukio matatu tofauti, hivyo kupelekea vikundi vitatu vya virusi hivi ambavyo ni M, N na O.

neg:
Bakteria
Bakteriofagi ni virusi ambazo hubadilisha DNA ya bakteria. Kuna aina nyingi za bakteriofagi, baadhi yao huambukiza tu na kula bakteria ambao ni wenyeji wao, wakati zingine huingiza katika bakteria kromosomu. Bakteriofagi inaweza kuwa na jeni za kuchangia kwenye fenotaipu ya mwenyeji wake: kwa mfano, katika uendelezaji wa na "Clostridium botulinum" , jeni sumu katika jumuisho ya fej zilibatilisha bakteria zisizo na madhara asilia kuwa pathojeni mbaya sana. Bakteria hupinga maambukizi ya fej kupitia mfumo wa miundo zuifu ambazo huharibu DNA za kigeni, na mfumo unaotumia utaratibu wa CRISPR kuhifadhi mabaki ya jinomu za fej ambazo bakteria imetengamana nazo hapo awali, ambayo huziruhusu kuzuia kuiga na kuongezeka kwa virusi kwa njia ya kuzuia RNA. Mfumo huu wa CRISPR huwezesha bakteria kuwa na kinga dhidi ya maambukizi kwa magonjwa.

neg:
Kingamwili
Mwaka wa 1796, Edward Jenner alianzisha utaratibu salama zaidi wa kuchanja na virusi vya ndui ya ng'ombe, virusi visivyo vya kufisha ambavyo vilisababisha kinga kwa ndui. Mafanikio na ridhaa ya jumla ya utaratibu wa Jenner baadaye yalisababisha hali jumla ya chanjo iliyoendelezwa na Pasteur na wengine karibu na mwisho wa karne ya 19. Kinga tulivu ni uhamisho wa kinga tendi, katika hali ya kingamwili za kutungua, kutoka kwa mtu mmoja hadi mwingine. Kinga tulivu inaweza kutokea kwa kawaida, wakati kingamwili za wanawake wajawazito zinapohamishiwa kutoka kwa kijusi kupitia kwa kondo, na pia inaweza kusababishwa kwa kughushi, wakati viwango vya juu vya kingamwili za binadamu au (farasi) maalum kwa ajili ya kisababishi magonjwa au toksini ni vinahamishwa kwa watu wasio na kinga. Kinga tulivu hutumika wakati kuna hatari kubwa ya maambukizi na wakati usiotosha kwa mwili kukuza kinga yake, au kupunguza dalili za magonjwa yanayoendelea au ya kukandamiza kinga. Kitabu cha Mtandaoni cha Mikrobiolojia na Elimu ya kingamaradhi : Shule ya Uuguzi ya USC Kinga tulivu hutoa ulinzi mara moja, lakini mwili haukuzi kumbukumbu, kwa hivyo ya mgonjwa yuko katika hatari ya kuambukizwa na kisababishi magonjwa sawa baadaye.


query: Neno wakristo linatokana na nini?

pos:
Ukristo
Ukristo (kutoka neno la  Kigiriki Χριστός, Khristos, ambalo linatafsiri lile la Kiebrania מָשִׁיחַ, Māšîăḥ, linalomaanisha "Mpakwamafuta" ) ni dini inayomwamini Mungu pekee kama alivyofunuliwa kwa Waisraeli katika historia ya wokovu ya Agano la Kale na hasa Yesu Kristo katika Agano Jipya ambaye ni mwanzilishi wake katika karne ya 1.

neg:
Unyakuo
Yafuatayo ni maelezo ya mojawapo kati ya misimamo ya namna hiyo.
Neno unyakuo halionekani katika Biblia, ingawa kitenzi "kunyakua" kinapatikana. Kwa Kilatini neno ni "rapere" likiwa na maana ya "kupokonya" au "kuchukua mbali". Unyakuo hutumiwa kuwahusu waumini waaminifu kwa Kristo watakaponyakuliwa kumlaki Bwana Yesu mawinguni kama ilivyoelezwa katika kifungu kifuatacho alichokiandika Mtume Paulo (1Thes 4:13-17):

neg:
Neno la Mungu
Neno la Mungu ni namna ambayo wafuasi wa dini kadhaa wanavyotazama misahafu yao ili kusisitiza imani yao ya kuwa hiyo iliandikwa kadiri ya Mungu na kuleta kwa usahihi ufunuo wake.

neg:
Biblia ya Kikristo
Kwa wakati huo Wakristo walikuwa wamezoea tayari toleo la Kigiriki la maandiko matakatifu yaliyotafsiriwa katika karne ya 2 KK ambalo linajulikana kwa jina la Septuaginta na kuwa na vitabu kadhaa visivyokuwa vimetunzwa katika lugha asili ya Kiebrania wala ya Kiaramu, au vilivyoandikwa moja kwa moja katika lugha ya Kigiriki.

neg:
Torati
Wakristo walipokea Torati kutoka kwa Wayahudi, kwa kuzingatia hasa maneno ya Yesu: "Msidhani kwamba nimekuja tangua Torati au Manabii; la, sikuja kutangua bali kukamilisha" (Math 5:17). Hivyo Wakristo hawakubali kutekeleza maagizo yote ya Torati yanavyofundishwa na Wayahudi, bali yalivyokamilishwa na Yesu.

neg:
Agape
Chanzo kwa Wakristo ni amri (kiasili ya Agano la Kale) jinsi inavyopatikana kwa mfano katika Luka 10:27:

neg:
Filioque
Ni kwamba neno la Kigiriki "ἐκπόρευμαι" lina maana ya "kuvuviwa", nalo linaeleza namna gani Roho Mtakatifu anatokana na Baba, tofauti na ile ya Mwana ambayo ni ya "kuzaliwa". Kumbe neno la Kilatini "procedit" lina maana ya "kufuata, kuandamana na", nalo linaeleza kwamba Roho Mtakatifu si nafsi ya kwanza; basi Wakristo waliotumia lugha hiyo waliona afadhali kuweka wazi kwamba si nafsi ya pili pia, bali ya tatu, baada ya Baba "na Mwana".

neg:
Ukristo
Imani ya Ukristo ni juu ya Yesu. Alikuja kwelikweli hapa duniani. Alichagua kuja katika nchi ile ya Israeli miaka 2000 iliyopita. Akawachagua wanafunzi wake ambao tunawaita "mitume". Hakika alikuwa na maana kufanya hivyo. Mitume ndio waliotekeleza maagizo ya Yesu, "Basi enendeni, mkawafanye mataifa yote kuwa wanafunzi, mkiwabatiza kwa jina la Baba, na Mwana, na Roho Mtakatifu; na kuwafundisha kuyashika yote niliyoamuru ninyi; na tazama, mimi nipo pamoja nanyi siku zote, hata ukamilifu wa dhahari" (Math 28:19-20). Biblia inatupa habari za aina hii: wale Mitume ni mifano ya Ukristo wetu katika nguvu au karama zao, lakini pia katika udhaifu wao.

neg:
Ukristo barani Afrika
Wakristo kwa jumla wasijivunie sifa zao kuwa bora kuliko za Waislamu. Anayesoma "Historia ya Kanisa" ataona mifano mingi ya jinsi Wakristo walivyosahau mafundisho ya Yesu na kutendeana kwa unyama. Kwa hiyo mtu asijivune kwamba Ukristo ni dini ya upendo au imani yenye maendeleo kama mwenyewe si mfano wa upendo huo na maendeleo hayo.
Kwa Wakristo wengi ni fumbo kwa nini Mungu alikubali kutokea kwa dini hiyo mpya. Lakini mwanzoni mwa Uislamu Mfalme Mkristo wa Ethiopia alipokea na kuhifadhi wakimbizi Waislamu kutoka Maka. Mapokeo ya Kiislamu yanasema mfalme huyu aliyekuwa na jina "Negasi" aligeukia Uislamu baadaye. Lakini "Negasi" si jina la mtu fulani, ni cheo cha wafalme wote wa Ethiopia hadi mwaka 1974 (kwa kawaida huandikwa "Negus"). Halafu hakuna kumbukumbu ya kwamba mfalme yeyote wa karne zile aliacha Ukristo wake.

neg:
Ukristo
Ukristo ni matokeo ya utume wa Yesu, uliopokewa na waliomwamini kuwa ndiye Masiya, yaani mkombozi aliyetimiliza ahadi za Mungu kwa binadamu.

neg:
Waanabaptisti
Waanabaptisti (kwa Kilatini "anabaptista", kutoka Kigiriki ἀναβαπτισμός ambapo ἀνά, ana inamaanisha "tena" na βαπτισμός, baptismos, "ubatizo") ni Wakristo ambao hasa kuanzia karne ya 16 walikataa ubatizo jinsi ulivyotolewa na Kanisa Katoliki na madhehebu mbalimbali ya Uprotestanti.

neg:
Ukristo barani Afrika
Vilevile Wakristo wengi hawaoni tatizo kutumia neno "Crusade" kwa ajili ya mikutano ya kiroho. Lakini Waislamu wanaweza kuchukua neno hili vibaya pia kwani kiasili "Crusade" (maana yake "Vita vya Msalaba") linamaanisha hasa kipindi cha miaka 800 hivi iliyopita. Wakati ule Wakristo wa Ulaya Magharibi walijaribu kufuta utawala wa Kiislamu katika nchi za Mashariki ya Kati kwa vita vilivyoendelea muda wa miaka 200.

neg:
Neno la Mungu
Kwa namna ya pekee Uyahudi na Ukristo vinaita hivyo Biblia.

neg:
Mapenzi
Wanateolojia Wakristo humwona Mungu kama chanzo cha upendo, ambao huonekana katika binadamu na mahusiano yao ya upendo.

neg:
Mwana wa Mungu
Wakristo wanapomkiri Yesu kuwa Mwana pekee wa Mungu maana yake ni kwamba, kabla hajazaliwa kama mtu duniani ni Mungu, sawa na Baba anayemzaa yeye tu tangu milele. “Hapo mwanzo kulikuwako Neno, naye Neno alikuwako kwa Mungu, naye Neno alikuwa Mungu… Naye Neno alifanyika mwili, akakaa kwetu… Amwaminiye yeye hahukumiwi, asiyemwamini amekwisha kuhukumiwa; kwa sababu hakuliamini jina la Mwana pekee wa Mungu” (Yoh 1:1,14; 3:18).

neg:
Wakristadelfiani
Wakristadelfiani (kutoka jina la Kiingereza "Christadelphians") ni dhehebu dogo la Ukristo lililoanzishwa katika Uingereza na Marekani katika karne ya 19. Jina lilibuniwa na mwanzilishi wake John Thomas aliyeunganisha maneno ya Kigiriki "khristos" (Kristo) na "adelfoi" ("ndugu") kwa maana ya " ndugu wa Kikristo".

neg:
Kanisa
Wakristo walipoanza kujenga mahali pa ibada, pakaja kuitwa vilevile "kanisa" kwa sababu ndani yake lilikusanyika Kanisa hai.

neg:
Karama
Katika Biblia karama kwa kawaida ni tafsiri ya neno la Kigiriki χάρισμα ("kharisma" kutokana na χάρις, "kháris" neema). Neno hilo limekuwa likitumika sana katika Kanisa kuanzia Pentekoste na katika barua za Mtume Paulo, kwa msisitizo kuwa karama zote zinamtegemea Roho Mtakatifu.

neg:
Picha takatifu
Picha takatifu (pia "ikona" kutoka Kigiriki εἰκών, "eikōn" "picha" kwa kupitia Kiingereza "icon") kwa kawaida ni mchoro unaoheshimiwa kidini hasa katika Ukristo wa Mashariki lakini pia katika madhehebu mbalimbali ya Ukristo wa Magharibi, kama vile Kanisa la Kilatini.

neg:
Mtakatifu
Mwanzoni mwa Kanisa kila Mkristo aliitwa mtakatifu kwa sababu alitengwa na ulimwengu na kuwekwa wakfu kwa Mungu aliye mtakatifu, mtakatifu, mtakatifu.

neg:
Ukristo
Kwa msingi huo, katika historia ya Kanisa namna nyingi za kusali zimetokea kwa maisha ya Kiroho ya Mkristo binafsi na kwa jumuia nzima pamoja. Kwa kawaida, taratibu za kuendesha ibada zinaitwa liturujia (kutoka maneno ya Kigiriki yenye maana ya “kazi ya hadhara”).

neg:
Ukristo
Hiyo ilitokana na msimamo wa msingi wa urekebisho wa Kiprotestanti wa kutaka kila mmoja aweze kutafsiri Biblia alivyoielewa, bila kutegemea mapokeo wala mamlaka rasmi ya Kanisa, ila msaada wa Roho Mtakatifu.

neg:
Utawa wa Tatu wa Mt. Fransisko
Tangu mwanzo Kanisa liliona kufanya dhambi na toba si jambo la binafsi tu, bali linaathiri wengine pia. Ndiyo sababu liliwadai waamini malipizi ili kuwapa msamaha wa Mungu, na waliopaswa kuyafanya waliandikishwa katika orodha rasmi ya Watubu (Ordo Poenitentium). Kitubio cha siri kiliposhika nafasi ya utaratibu huo, wengi walijiamulia kufanya malipizi ya hadhara hata kwa dhambi za wengine wakajulikana kama Watubu. Toba ni neno la msingi katika historia ya Kanisa. Maana yake asili ni kujitoa kabisa kwa Mungu na kuishi kadiri ya Injili, lakini Wakristo wa karne za kati waliona inadai sana huzuni na fidia kwa dhambi za binafsi na za ulimwengu. Mtubu, akiwa peke yake au pamoja na wengine, alitarajiwa kuacha kazi zilizotazamwa ni kinyume cha Injili (k.mf. biashara na uaskari), kujitenga na jamii ili kufungamana zaidi na Mungu kwa maisha ya sala na tafakuri, kuhiji, kufunga, kujinyima, kutoa sadaka na kujitesa kwa wokovu wake na wa wote. Wengi kati yao walikuwa wanawake, hasa wa koo bora, kama mama wa Klara wa Asizi.

neg:
Pasaka ya Kikristo
Jina la "Pasaka" limetokana na sherehe ya Pasaka ya Kiyahudi linaloitwa "פסח" (tamka: pasakh) kwa lugha ya Kiebrania. Kwa Kiswahili majina ya sherehe za Kikristo na Kiyahudi hazitofautiani.

neg:
Ukristo na dini nyingine
Kabla yake Yesu alihimiza wote wafuate mfano wake wa upole na unyenyekevu wa moyo, akitoa kielelezo katika Heri Nane za hotuba ya mlimani. Tofauti ya msingi ni kuwa kwa mujibu wa Kristo, ni kwa neema ya imani katika "Neno la Uzima" kwamba mtu hukombolewa kutoka matamanio yake ya kibinadamu, mbali ya kwamba anapaswa kujitahidi asije akapotewa na neema hiyo na kurudia utumwa wa dhambi.

neg:
Jenerali
Neno limeingia katika Kiswahili kutoka lugha ya Kiingereza. Asili yake ni Kilatini ""generalis"" yenye maana ya "kwa ujumla".

neg:
Agano
Ukristo unakiri kwamba Mungu alifanya maagano mengine na binadamu, lakini hatimaye alianzisha "Agano Jipya" na la milele katika damu ya Yesu Kristo iliyomwagwa kwa ondoleo la dhambi za watu wote watakaomuamini.

neg:
Kanisa
Jina hilo lilitumika kwa jumuia mama ya Yerusalemu, kwa kila mojawapo ya jumuia za Kikristo zilizotokana na umisionari wa wafuasi wa Yesu Kristo, na kwa umoja wao wa kimataifa uliotazamwa na Mtume Paulo kuwa Mwili wa Kristo, ukiwa na Yesu kama kichwa chake. Ndiye anayesadikiwa kuwa chemchemi ya ukombozi wa wanadamu wote pale alipolifia Kanisa na kuliachia sakramenti kuu ya Pasaka (ekaristi takatifu).

neg:
Biblia ya Kikristo
Biblia ya Kikristo ni mkusanyo wa maandiko matakatifu ya Ukristo. Maandiko hayo mbalimbali yanaitwa tangu zamani sana "vitabu" tu, inavyomaanishwa na neno la Kigiriki βιβλια, "biblia" ambalo ni wingi wa neno "biblos" yaani "kitabu".

neg:
Mwana wa Adamu
Mwana wa Adamu (kwa Kiebrania בן–אדם, ben-'adam, yaani binadamu; kwa Kigiriki "ὁ υἱὸς τοὺ ἀνθρώπου", "ho huios tou anthropou", "mwana wa mtu") ni jina lililotumiwa na Yesu Kristo katika kujitaja ili kujitambulisha. Limeandikwa mara nyingi katika Injili, Matendo ya Mitume na Kitabu cha Ufunuo, ingawa halikuendelea kutumiwa sana na Wakristo waliopendelea jina "Mwana wa Mungu".

neg:
Utetezi wa Ukristo
Ni tofauti kidogo na hoja zinaotumiwa na Wakristo dhidi ya dini na itikadi nyingine.

neg:
Katekesi
Katekesi (kutoka kitenzi cha Kigiriki κατηχεῖν, kateekhein, maana yake "kufundisha kwa sauti", ambacho ni mnyambuliko wa ἠχεῖν ("kufanya isikike") ni ufafanuzi wa mpango wa imani ya Ukristo.

neg:
Ukristo
Karibu wote wanakubali Utatu Mtakatifu, yaani kwamba milele yote Mungu ni nafsi tatu zenye umoja kamili: Baba, Mwana na Roho Mtakatifu. Ni kwa jina lao kwamba mataifa yote wanahimizwa kubatizwa kwa maji, ili kuzaliwa upya, kadiri ya agizo la Yesu ili kuingizwa katika fumbo la Mungu pekee kupitia fumbo la kifo na ufufuko wake mwenyewe.

neg:
Katoliki
Baadhi ya makanisa ya Kiprotestanti huepuka kutumia neno hilo kabisa, kwa mfano Walutheri wengi hutumia neno "la Kikristo" badala ya "la kikatoliki." Makanisa ya Orthodox huelewa hisia kuhusu madai kipapa Katoliki, lakini kutokubaliana na baadhi ya Waprotestanti juu ya asili ya kanisa kama mwili mmoja.

neg:
Ukristo barani Afrika
Wakati mwingine tunaweza kusikia kuwa Ukristo uliingizwa Afrika juzijuzi tu, na asili yake ni Ulaya. Hili si kweli. Ukristo ni imani ya kale sana katika Afrika. Tangu mwanzo wa Kanisa walikuwepo Wakristo Waafrika.

neg:
Bradha
Bradha au bruda ni namna ya kutaja watawa wanaume Wakristo wasio makasisi. Maneno haya yamepokelewa katika Kiswahili kutoka Kiingereza "brother" au Kijerumani "Bruder".

neg:
Mwislamu
Neno la kawaida katika Kiingereza ni "Muslim", hutamkwa / 'mʊs.lɪm / au /' mʌz.ləm /. Neno hili hutamkwa / 'mʊslɪm / katika Kiarabu. Wakati mwingine hutamkwa "Moslem", mfumo wa matamshi katikaKiajemi , ambayo baadhi ya kadhaa kuzingatia kama ya kukera.
Angalau mpaka katikati ya miaka ya 1960,Kwa muda wengi wa waandishi wa lugha ya Kiingereza walitumia muda au "Mohammedan au Mahometans." Waislamu wanasema kuwa maneno hayo ni ya ya kukera kwa sababu huashiria k kuwa Waislamu huabudu Muhammadbadala ya Mungu.
Waandishi wa Kiingereza wa karne ya 19 na awali wakati mwingine walitumia maneno "Mussulman, Musselman," au "Mussulmaun." Aina tofauti ya neno hili bado hutumiwa na lugha za Ulaya. Maneno haya ni sawa na ya Kituruki, Kibosnia, Kikurdi, Kiajemi, Kifaransa, Kirusi, Kihispania, Kiitaliano, Kihindi na Kireno maneno ya "Waislamu". Licha ya kutengeneza neno la Waislamu hakuna shaka kuwa lilitokana na Kituruki, inaonekana kama lilitokana na Kiarabu, "Muzułmanin,yasauti " ya "L" ambayo iko sawa aidha Kiingereza cha Marekani "w" au "l" ya Mwenyezi Mungu (wakazi waTurkic wanavyotamka).

neg:
Bwana
Tangu awali Wakristo walipokea na kuendeleza desturi hiyo kwa kumkiri Yesu kuwa Bwana. Kadiri ya Mtume Paulo, “hawezi mtu kusema, ‘Yesu ni Bwana’, isipokuwa katika Roho Mtakatifu” (1Kor 12:3) anayemtia imani ya kuwa huyo aliyetupwa na watu wake ametawazwa na Baba juu ya wote.

neg:
Televisheni
Neno "televisheni" linatokana na maneno mawili: "tele" (kutoka Kigiriki: "kwa mbali sana") na "visio" (kutoka Kilatini: "mwono"; kwa pamoja yanaunda neno la Kiingereza "television" lililotoholewa katika Kiswahili "televisheni".

neg:
Ukristo
Wakristo wanahesabu ufufuko wa Yesu kuwa msingi mkuu wa imani yao (1Kor 15:14): ndiyo sababu karibu wote wanaabudu hasa Jumapili, ambayo ndiyo siku ya tukio hilo kuu la historia yote. Ila asilimia 1 inashika Sabato, iliyo siku ya wiki ambapo Wayahudi hupumzika na kuabudu.

neg:
Useja
Katika Ukristo hali ya namna hiyo inaitwa pengine useja mtakatifu na ni msingi wa utawa wa aina yoyote.

neg:
Ukristo barani Afrika
Kwa mfano, Waislamu wanaweza kutumia neno "jihadi" wakiongea juu ya jitihada za kuimarisha jumuiya yao au kueneza imani yao, lakini Wakristo walio wengi wanasikia neno hilo vibaya kwa sababu "vita vitakatifu" vya Waislamu vilivyoitwa "jihadi" vilileta mateso mengi kwa Wakristo katika nchi mbalimbali. Kumbe neno halimaanishi vita hasa ila liliwahi kutumika hivyo tangu muda mrefu.

neg:
Maana ya maisha
Katika mtazamo wa ulimwengu wa Kiyahudi, maana ya maisha ni kumtumikia Mungu pekee wa kweli na kujiandaa kwa ulimwengu ujao. Fikira za "Olam Haba" Inahusu kujiinua kiroho, ni mtu kutumia "Olam Hazeh" (dunia hii) kwa kuunganika na Mungu na kujiandaa kwa "Olam Haba" (ulimwengu ujao).
Ingawa Ukristo una mizizi yake katika Uyahudi, na unafanana sana na ontolojia ya Uyahudi, imani kuu ya Ukristo inatokana na mafundisho ya Yesu Kristo yaliyotolewa katika Agano Jipya. Kusudi la maisha kwa Mkristo ni kutafuta wokovu wa Kimungu kupitia neema ya Mungu iliyoletwa na Yesu (Yoh 11:26).

neg:
Scientology
Jina linatokana na neno la Kilatini "scio" (yaani "najua" kwa maana pana), na neno la Kigiriki "logos" (yaani "somo").

neg:
Dayosisi
Dayosisi (kwa Kilatini "dioecesis", kutokana na Kigiriki "διοίκησις", dioikesis, yaani "utawala") ni jina linalotumika katika madhehebu mbalimbali ya Ukristo (kwa mfano Walutheri na Waanglikana kumaanisha kitengo kilichopo chini ya usimamizi wa askofu katika eneo fulani.

neg:
Renaissance
Neno "Renaissance" linatokana na neno la Kifaransa lenye maana ya "kuzaliwa upya". Sababu zilizopelekea kipindi hiki kuitwa hivyo ni kwamba, wakati huo, watu walianza kuwa na shauku ya kujifunza kuhusu mambo ya kale, kwa namna moja au nyingi walijufunza kuhusu mambo ya Ugiriki ya Kale na Roma ya Kale.

neg:
Kanisa
Kanisa ni “Mkusanyiko” maana ndani yake Roho Mtakatifu anaunganisha na Yesu na kati yao wale waliopokea Neno la Mungu na sakramenti zake. “Bwana alilizidisha Kanisa kila siku kwa wale waliokuwa wakiokolewa… Na jamii ya watu walioamini walikuwa na moyo mmoja na roho moja” (Mdo 2:47; 4:32). Ndio tokeo la ombi la Yesu: “Wote wawe na umoja; kama wewe, Baba, ulivyo ndani yangu, nami ndani yako, hao nao wawe ndani yetu, ili ulimwengu upate kusadiki ya kwamba wewe ndiwe uliyenituma” (Yoh 17:21). Kumbe utitiri wa madhehebu yaliyotenganika unaleta picha ya “mtawanyiko” ambayo inakwaza ulimwengu usisadiki. “Kila mtu wa kwenu husema, ‘Mimi ni wa Paulo’, na, ‘Mimi ni wa Apolo’, na, ‘Mimi ni wa Kefa’, na, ‘Mimi ni wa Kristo’. Je, Kristo amegawanyika?” (1Kor 1:12-13).

neg:
Msalaba wa Yesu
Kwa Wakristo fumbo hilo la Pasaka ndilo kilele cha historia ya wokovu inayotangazwa na Biblia ya Kikristo.

neg:
Liturujia ya Kimungu
Inaleta hasa Neno la Mungu kutoka Biblia ya Kikristo

neg:
Jina takatifu la Yesu
Hata hivyo heshima kwa jina matakatifu ilianza na Ukristo wenyewe (taz. Mdo 4:10). Karne hata karne, Wakristo wamelitumia wakiamini lina uwezo wa pekee sana.

neg:
Ukristo
Hata ilipotimia siku ya Pentekoste walikuwapo wote mahali pamoja. Ukaja upepo toka juu kama upepo wa nguvu ukienda kasi, ukaijaza nyumba yote waliyokuwa wameketi. Kukatokea na ndimi zilizogawanyikana, kama ndimi za moto uliowakalia kila mmoja wao. Wote wakajazwa na Roho Mtakatifu, wakaanza kusema kwa lugha nyingine, kama Roho alivyowajalia. (Mdo 1:12-14, 2:1-4).

neg:
Kristo Mfalme
Wakristo wanahusika na kupaa kwake, kwa sababu yeye ni kichwa chetu nao ni viungo vya mwili wake: hivyo amewatangulia kwa Baba awaombee Roho Mtakatifu wakafike kwake. Mwenyewe ameahidi, “Mimi nikienda na kuwaandalia mahali, nitakuja tena niwakaribishe kwangu; ili nilipo mimi, nanyi mwepo” (Yoh 14:3). “Ni nani atakayewashitaki wateule wa Mungu? Mungu ndiye mwenye kuwahesabia haki. Ni nani atakayewahukumia adhabu? Kristo Yesu ndiye aliyekufa; naam, na zaidi ya hayo, amefufuka katika wafu, naye yuko mkono wa kuume wa Mungu; tena ndiye anayetuombea” (Rom 8:33-34). “Yeye, kwa kuwa akaa milele, anao ukuhani wake usioondoka. Naye, kwa sababu hii, aweza kuwaokoa kabisa wao wamjiao Mungu kwa yeye; maana yu hai sikuzote ili awaombee” (Eb 7:24-25).

neg:
Ukristo
Kitabu kitakatifu cha Ukristo kinajulikana kama Biblia. Ndani yake inategemea hasa Injili na vitabu vingine vya Agano Jipya.

neg:
Ushirikina
Kulingana na wasomi kutoka Ulaya neno lilitumiwa na imani yoyote iliyopinga Ukristo; leo linatumika kama dhana bila ya msingi katika sayansi, mantiki na maarifa.

neg:
Ukristo
Ni wazi kuwa Ukristo unahusiana zaidi na dini ya Uyahudi, kwa sababu unatokana nayo na kutumia vitabu vyake vitakatifu (Tanakh na pengine Deuterokanoni pia). Haiwezekani kumuelewa Yesu kwa kumweka nje ya mazingira ya Kiyahudi.

neg:
Wapentekoste
Wapentekoste ni jina linalojumuisha Wakristo wanaofuata tapo la Kipentekoste linalolenga kuleta upyaisho katika Kanisa kwa kutia maanani tukio la sikukuu ya Pentekoste ya mwaka uleule wa kifo na ufufuko wa Yesu.

neg:
Ukristo
Binadamu wa karne ya 21 wanahitaji jibu litakalosaidia kuwakwamua kutoka matatizo yao. Wenye dini mbalimbali, hususan Wakristo, wanadai kujua ufumbuzi wa matatizo makuu ya binadamu, ingawa wachache tu wameweza kuonyesha dhahiri matatizo yaliyotatuliwa kabisa kwa dini. Wakati mwingine wanadini wenyewe wamekuwa chanzo cha matatizo badala ya kuyatatua.

neg:
Hekalu
Ndiyo sababu kwa kawaida maabadi ya Wakristo huitwa kanisa (yaani "mkusanyiko"), si hekalu.

neg:
Khi
Herufi hiyo inatumiwa na Wakristo kuwakilisha Kristo, jina ambalo kwa Kigiriki linaanza na khi.

neg:
Liturujia ya Neno
Mbali nayo, altare inaitwa "meza ya Ekaristi" kwa kuwa ndipo mkate na divai vinapoombewa vishukiwe na Roho Mtakatifu ili viwe Mwili na Damu ya Kristo, ambavyo ndivyo chakula na kinywaji cha Wakristo.

neg:
Ekaristi
Jina linatokana na neno la lugha ya Kigiriki εὐχαρίστω ("eukharisto": "nashukuru") lililotumiwa na Mtume Paulo na Wainjili katika kusimulia karamu hiyo ya mwisho ya Yesu na Mitume wake, na muujiza uliotangulia ambao Yesu alidokeza nia yake ya kushibisha binadamu wote, yaani ule wa kuzidisha mkate na samaki kwa ajili ya umati.

neg:
Ekumeni
Neno linatokana na Kigiriki "oikouméne", linalomaanisha kwa asili sehemu ya dunia iliyokaliwa na watu; hivyo likaja kuwa na maana ya jambo linalohusu waamini duniani kote.

neg:
Siku ya Bwana
Siku ya Bwana (kwa Kigiriki, κυρακή ἡμέρα, "kyurakee eemera"; kwa Kilatini, Dominica dies) ni jina ambalo Wakristo wa lugha mbalimbali wanalitumia kutaja Jumapili.

neg:
Mkate
Wamisonari Wakatoliki walitoka nchi kama Ufaransa na Italia ambako mkate ulikuwa sehemu ya kila mlo kwa hiyo walitafuta neno linaloweza kutaja chakula chenyewe wakiona "mkate" unakatwa walichukua neno hili. Pamoja na utamaduni wao wa nyumbani walisisitiza zaidi ya kuwepo kwa Kristo katika chakula kinachoshirikishwa katika ekaristi kuwa chakula cha roho kilichotolewa na Yesu kama mkate wakati wa karamu ya mwisho.

neg:
Ukristo
Katika nyaraka za Paulo (ambazo ni maandiko ya kwanza katika Agano Jipya) tunaona hali ya Ukristo mwanzoni kabisa. Paulo anataja mitume, manabii, walimu, wenye vipawa mbalimbali (1Kor 12,28 n.k.), au maaskofu na mashemasi, pia wazee. Kwa jumla hakuna picha kamili ya utaratibu mmoja uliokuwepo kila mahali.

neg:
Ukristo
Nazo jumuia kwa bidii za waamini wa mwanzo zikafika Foinike, Kipro, Antiokia, ambako waliitwa Wakristo kwa mara ya kwanza, kutokana na waamini wa mataifa mengine kuwazidi wale wenye asili ya Kiyahudi (Mdo 11:1-23).

neg:
Mzungu
Kiasili neno lilijitokeza wakati ambako watu waliweza kuamini ya kwamba kila sehemu ya dunia ilikuwa na rangi yake. Kwa namna hiyo inafanana na maneno katika lugha nyingine kwa mfano "negroe/negre/Neger" katika lugha za Ulaya kwa watu wanaoonekana kama wenye asili ya Kiafrika. Haina dharau ndani yake kama neno la Kiarabu "abdi" linalotaja watu weusi pamoja na watumwa.

neg:
Fumbo
Ufafanuzi huo unategemea hasa maandiko matakatifu ya dini husika, kwa mfano Biblia kwa Wakristo.

neg:
Sinodi
Sinodi (kwa Kiingereza "synod", kutoka maneno ya Kigiriki σύν, syun, "pamoja" na όδος, odos, "njia" = syunodos, yaani kufuata "njia ya pamoja", kwa hiyo "mkusanyiko" au "mkutano") ni mkutano wa Kanisa la Kikristo ambao huunganisha wawakilishi kutoka sehemu mbalimbali za Kanisa au eneo maalumu ndani ya Kanisa kama sinodi.

neg:
Beda Mheshimiwa
Akifuata masisitizo ya mababu kama Ambrosi, Augustino na Sirili wa Aleksandria, alifundisha kwamba sakramenti hazimfanyi mtu “awe Mkristo tu, bali Kristo mwenyewe”. Kila anayepokea kwa imani Neno la Mungu kwa mfano wa Bikira Maria anaweza kumzaa Kristo upya. Na Kanisa, kila linapobatiza watu, linakuwa “Mama wa Mungu” kwa kuwazaa kwa njia ya Roho Mtakatifu.

neg:
Ukristo wa Mashariki
Ukristo wa Mashariki ni jina linalojumlisha madhehebu yote ya Ukristo yaliyotokea upande wa mashariki wa Bahari ya Kati na nje ya Dola la Roma yakiwa na mielekeo tofauti na ile ya Kanisa la Magharibi, ambalo ndilo aina ya Ukristo iliyoenea zaidi duniani pamoja na ustaarabu wa magharibi ulioathiriwa nayo.

neg:
Kigeorgia
Lugha ni ya kale imepokea maneno mengi kutoka Kigiriki, Kilatini, Kiajemi, Kiarabu, Kirusi, Kituruki na Kiingereza. Ilianza kuandikwa baada ya Wageorgia kupokea Ukristo katika karne ya 4 BK.

neg:
Mikromita
Neno limetokana na maneno mawili ya Kigiriki μικρός (mikrós) = ndogo na μέτρον (métron) = kipimo.

neg:
Utetezi wa Ukristo
Utetezi wa Ukristo ni sehemu ya teolojia ya Ukristo inayolenga kutoa hoja za kutetea imani kwa Yesu Kristo dhidi ya zile za watu wa dini nyingine na za wale wasio na dini yoyote.

neg:
Ukristo
Jibu linaweza kupatikana katika maneno ya Yesu mwenyewe, aliposema kwamba wafuasi wake ni chumvi ya dunia, ambayo ilete ladha katika maisha ya watu, lakini kama chumvi hiyo inapoteza ladha yake, haifai kitu, isipokuwa kutupwa na kukanyagwa kwa dharau. Hivyo changamoto ya Wakristo ni kufuata vema mafundisho ya imani yao ili kukidhi hitaji la nyakati hizi la kuishi kwa amani, furaha na upendo duniani kote .

neg:
Ukristo katika karne za kwanza
Sambamba na hilo lugha ya kimataifa ya Kigiriki ilizidi kutumika badala ya Kiaramu, lugha mama ya Yesu na mitume wake. Ndiyo sababu Agano Jipya limeandikwa lote kwa Kigiriki. Vitabu 27 vinavyoliunda vilianza kulinganishwa na vile vya Agano la Kale kama vitakatifu.

neg:
Biblia ya Kikristo
Kimsingi vitabu vya Agano la Kale ni vilevile vya Biblia ya Kiebrania, ingawa madhehebu ya Kikristo hutofautiana kidogo katika hilo. Ni kwamba wakati wa kutokea kwa Ukristo palikuwa na tofauti ndani ya Uyahudi kuhusu vitabu vilivyohesabiwa kuwa maandiko matakatifu. Suala hilo liliondolewa kuanzia mwaka 80 BK wataalamu wa Wayahudi wa huko Jabneh (Jamnia) walipochukua msimamo mkali dhidi ya wafuasi wa Yesu.

neg:
Askofu
Neno letu "askofu" limetokana na Kiarabu أسقف "uskufu" ambalo ni umbo la Kiarabu la neno la Kigiriki επισκοπος "episkopos". Neno hilo katika mazingira ya Wakristo wa kwanza lilitumika kumtajia mwangalizi au msimamizi wa shughuli mbalimbali serikalini, katika shirika za wananchi au penye ujenzi.

neg:
Upagani
Chaguo la neno hili kwa ajili ya dini kinatunza historia ya kwamba huko mwanzoni katika zamani za Roma ya Kale Ukristo ulikuwa dini ya watu wa miji lakini imani za kale za Waroma ziliendelea kwa muda mrefu vijijini.

neg:
Pasaka
Pasaka ni sikukuu muhimu katika dini za Uyahudi na Ukristo. Jina la Pasaka limetokana na neno la Kiebrania "פסח" (tamka: pasakh).
Taarifa za Agano Jipya zinatoa habari ya kuwa kufa na kufufuka kwa Yesu yametokea wakati wa sikukuu ya Pasaka ya Kiyahudi. Kwa hiyo jina la sikukuu hiyo limeendelea kutumika kwa ajili ya sherehe ya Kikristo.

neg:
Imani ya Kanisa
Imani ya Kanisa (kwa Kilatini: "fides Ecclesiae"; kwa Kiingereza: "Faith of the Church") ni wazo la msingi la teolojia ya Kanisa Katoliki. Maana yake ni kwamba imani si kazi ya Mkristo binafsi kwanza, bali ya Kanisa lote kwa pamoja.

neg:
Umwilisho
Umwilisho (kwa Kiingereza "incarnation" kutoka Kilatini "incarnatio") ni neno la teolojia linalotumika kulitaja fumbo la imani ya Ukristo la kwamba Mwana wa Mungu alijifanya binadamu kweli kwa kutwaa roho na hata mwili kama vile vya mtu yeyote.

neg:
Sakramenti
Kwa ajili hiyo linadai zitanguliwe na tangazo la Neno la Mungu ambalo zinakamilisha kazi yake zikiwa "chemchemi na kilele cha maisha yote ya Kikristo".

neg:
Askofu mkuu
Asili ya neno lenyewe ni Kigiriki αρχή "arché" (mwanzo, wa kwanza). Sehemu ya pili ni neno la Kigiriki επίσκοπος "episkopos" (mwangalizi) lililofikia Kiswahili kupitia umbo la Kiarabu "uskuf".

neg:
Mifano ya Yesu
Wakristo wanatia maanani sana mifano hiyo kama maneno ya Yesu yanayohitaji kufikiriwa zaidi ili kuelewa yanataka kusema nini kweli.

neg:
Ukumbusho (liturujia)
Ukumbusho (kutoka kitenzi "kukumbuka"; kwa Kiyahudi זִכָּרוֹן, "zikkaron"; kwa Kigiriki ἀνάμνησις, anamnesis; kwa Kiingereza "memorial") ni neno zito katika teolojia na liturujia ya dini ya Uyahudi na Ukristo vilevile.

neg:
Ukristo
Luther alitumia kwa nadra neno urekebisho, lakini likaja kuwa jina la kawaida la matukio yale mengi ya miaka 1517 - 1555, yaani kuanzia uenezi wa hoja 95 za Martin Luther hadi amani ya Augsburg. Kati yake chanzo, yaani mabishano ya Kikanisa yaliyosababishwa na teolojia ya Luther, yalichanganyikana mapema na siasa, uchumi na utamaduni, kutokana na hali halisi ya wakati huo, mbali kuliko mwenyewe alivyofikiri.

neg:
Kipaimara
Pamoja na kuwekea mikono na mwandamizi wa Mitume, kwa Wakatoliki na Waorthodoksi ni lazima pia kupaka paji la uso kwa mafuta ya kunukia (yanayoitwa "krisma") pamoja na kutamka maneno yanayoweka wazi kwamba ndiye anayetolewa kama paji na mhuri wa kuwa mali ya Bwana. Ndiyo inayowafanya watu waitwe Wakristo nyuma ya Yesu aliyeitwa Kristo. “Kwa sababu huyo ndiye aliyetiwa muhuri na Baba, yaani, Mungu” (Yoh 6:27). “Yeye atufanyaye imara pamoja nanyi katika Kristo, na kututia mafuta, ni Mungu, naye ndiye aliyetutia muhuri akatupa arabuni ya Roho mioyoni mwetu” (2Kor 1:21-22).

neg:
Teolojia
Basi, ikitajwa kwa jina la mkopo kutoka Kigiriki, fani hiyo inachunguza hasa imani ya Kikristo kadiri ya Ufunuo wa Mungu uliokamilika katika Yesu Kristo na Mitume wake.

neg:
Salibu
Jina "Salibu" latokana na Kiarabu صليب "(salib)" ambalo ni tafsiri ya kilatini Crux inayomaanisha "msalaba". Jina lilibuniwa na mabaharia kutoka Ulaya walipoanza kuzunguka kwenye nusutufe ya kusini ya Dunia baada ya safari ya Magellan wakafurahi kuona ishara ya dini yao angani.

neg:
Monasteri
Monasteri (kutoka Kiingereza "monastery") katika Ukristo ni jengo au majengo ya pamoja ambapo inaishi jumuia ya wamonaki, chini ya mamlaka ya abati. Kila moja inaweza kujitegemea, ingawa pengine yameundwa mashirikisho ili kusaidiana na kuratibu malezi na masuala mengine ya pamoja.

neg:
Watakatifu wote
Desturi hiyo ya Ukristo wa magharibi inatokana na kwamba katika mwaka wa Kanisa mwezi Novemba ni wa mwisho, hivyo imeonekana inafaa kuutumia kutafakari juu ya mambo ya mwisho: kifo, hukumu, moto na mbingu. Watakatifu ni watu wanaosadikiwa wamekwishaingia huko Paradiso walau kwa roho yao, kama mhalifu aliyetubu karibu na Yesu msalabani.

neg:
Ukristo
Wakristo kwa jumla wasijivunie sifa zao kuwa bora kuliko za Waislamu. Anayesoma "Historia ya Kanisa" ataona mifano mingi ya jinsi Wakristo walivyosahau mafundisho ya Yesu na kutendeana kwa unyama. Kwa hiyo mtu asijivune kwamba Ukristo ni dini ya upendo au imani yenye maendeleo kama mwenyewe si mfano wa upendo huo na maendeleo hayo.
Kwa Wakristo wengi ni fumbo kwa nini Mungu alikubali kutokea kwa dini hiyo mpya. Lakini mwanzoni mwa Uislamu Mfalme Mkristo wa Ethiopia alipokea na kuhifadhi wakimbizi Waislamu kutoka Maka. Mapokeo ya Kiislamu yanasema mfalme huyu aliyekuwa na jina "Negasi" aligeukia Uislamu baadaye. Lakini "Negasi" si jina la mtu fulani, ni cheo cha wafalme wote wa Ethiopia hadi mwaka 1974 (kwa kawaida huandikwa "Negus"). Halafu hakuna kumbukumbu ya kwamba mfalme yeyote wa karne zile aliacha Ukristo wake.

neg:
Uvuvio
Ni kwamba kadiri ya imani hiyo Mungu aliwavuvia Roho Mtakatifu baadhi ya watu ili kuwaongoza katika kuchangia kwa namna yoyote uandishi huo ili hatimaye maandishi yaliyokusanywa na Kanisa katika Biblia ya Kikristo yastahili kuitwa Neno la Mungu, si la binadamu tu.

neg:
Katekisimu
Katekisimu (kwa Kigiriki κατηχισμός, katekismos, kutokana na "kata" = "chini" + "echein" = "kusikika" masikioni) ni kitabu chenye muhtasari wa mafundisho ya imani na maadili ya Kikristo.

neg:
Skapulari
Skapulari (kutoka neno la Kilatini "scapulae", "mabega") ni vazi la Kikristo linalong'inginia kutoka shingoni.

neg:
Kleri
Kleri ni kundi la watu wanaoongoza dini fulani. Jina linatokana na neno la Kigiriki "κλῆρος" - "klēros", "bahati", "sudi" au also "urithi".

neg:
Baada ya Kristo
Hata miaka kabla ya Kristo kwa Kiingereza huitwa kwa kifupi cha Kilatini "a. Chr" (ante Christum natum = kabla ya kuzaliwa kwake Kristo). Wengine hutumia "BC" = "before Christ".

neg:
Epifania
Kwa kifupi zaidi 'Eπιφάνια (Yohane Krisostomo) linamaanisha "Kuzaliwa kwa Yesu Kristo", kwa kuwa ndivyo Bwana alivyotutokea sisi binadamu kadiri ya imani ya Wakristo.

neg:
Ujio wa pili
Hata hivyo Wakristo wanatofautiana kuhusu jambo hilo kadiri ya madhehebu yao, lakini pia kadiri ya rai binafsi kuhusu maana halisi ya maneno yake.

neg:
Mwinjilisti
Mwinjilisti (kutoka neno Injili; kwa Kiingereza "Evangelist") ni Mkristo mwenye utume wa kuhubiri na kutoa elimu ya Biblia na maadili ya Kikristo katika madhehebu kadhaa ya Uprotestanti.