query: Mji mkubwa nchini Tanzania ni upi?

pos:
Mji mkuu
Mji mkuu kwa kawaida ni mji wenye makao makuu ya serikali ya nchi fulani. Katika nchi nyingi mji huo ni pia mji mkubwa na muhimu zaidi kushinda miji mingine nchini. Huo ni sehemu yenye maendeleo makubwa sana katika nchi yoyote: ina kila huduma muhimu na miundombinu iliyo bora. Mfano: nchini Tanzania mji mkubwa ni Dar es Salaam, ingawa makao makuu ni Dodoma.

neg:
Afrika Kusini
Mji mkubwa ni Johannesburg. Majukumu ya mji mkuu yamegawiwa kati ya miji mitatu: Cape Town ni makao ya Bunge, Pretoria ni makao ya Serikali na Bloemfontein ni makao ya Mahakama Kuu.

neg:
Magadi, Kenya
Magadi, Kenya ni mji katika Mkoa wa Bonde la Ufa katika Ziwa Magadi. Mji wa Magadi upo kaskazini mashariki mwa Ziwa Natron in Tanzania.

neg:
Historia ya Tanzania
Nchi ina mabaki ya kale sana ya zamadamu (kiumbe aliyekaribiana na binadamu kwa umbile). Sehemu ya Bonde la Ufa, kama Bonde la Oltupai (zamani Olduvai Gorge) lililoko ndani ya hifadhi ya Serengeti, ndiko kulikogunduliwa masalia ya viumbe wa jamii ya watu wa kale yenye umri mkubwa kuliko yote yanayojulikana duniani hadi hivi sasa.

neg:
Tawa
Soko kuu la mazao yanayolimwa kata ya Tawa ni mji wa Morogoro, jiji la Dar es Salaam pamoja na jiji la Dodoma.

neg:
Mkoa wa Kigoma
Mji wa Ujiji ulioko karibu na Kigoma mjini ndio mji wa kale zaidi katika Tanzania ya Magharibi penye makumbusho ya David Livingstone.

neg:
Orodha ya mikoa ya Tanzania kwa eneo
Kwa takwimu za kisasa angalia 17 Population Distribution and Average Annual Intercensal Growth Rate by Region, Tanzania, Tanzania in Figures, tovuti ya Tanzania National Bureau of Statistics

neg:
Bukoba (mji)
Bukoba ni manisipaa katika nchi ya Tanzania ambayo ni makao makuu ya Mkoa wa Kagera yenye postikodi namba 35100 .. Eneo lake liko chini ya Halmashauri ya Bukoba mjini (Bukoba Municipal Council) yenye madaraka ya wilaya. Kulingana na sensa ya mwaka 2012 idadi ya wakazi wake ilihesabiwa kuwa 128,796.

neg:
Rwanda
Miji mikubwa zaidi ndiyo: Kigali wakazi 745.261, Butare wakazi 89.800, Gitarama wakazi 87.613, Ruhengeri wakazi 86.685 na Gisenyi wakazi 83.623.(namba za Januari 2005)

neg:
Jamhuri ya Watu wa China
Mji mkuu ni Beijing lakini Shanghai ndio mji mkubwa zaidi.

neg:
Uislamu nchini Tanzania
Uislamu ni mojawapo kati ya dini kubwa nchini Tanzania.

neg:
Morogoro (mji)
Morogoro ni mji ujulikanao kwa muziki wa Kitanzania. Kwanza kabisa ilikuwa makao ya bendi maarufu ya Cuban marimba band chini ya mwanzilishi wake Salum Abdallah, mzaliwa wa mji huo. Makao makuu ya bendi hiyo yalikuwa Kichangani, mjini Morogoro. Nyimbo za santuri nyingi za miaka ya 1950 na 1960 zilitungwa mjini humo. Mji huo ulikuwa makao ya bendi nyingine ya Moro jazz. Mwaka 1968, Mbaraka Mwinshehe, mwanamuziki mashuhuri wa Morogoro aliiwakilisha Tanzania kwenye maonyesho ya ulimwengu ya biashara yaliyokuwa mjini Osaka, Japan, na baada ya kurudi kwake alitunga wimbo uliokuwa maarufu nchini wa maonyesho hayo. Mbaraka alifariki kwa ajali ya gari mjini Mombasa, Kenya.

neg:
Jimbo Kuu la Dodoma
Jimbo Kuu la Dodoma (kwa Kilatini Archidioecesis Dodomaensis) ni mojawapo kati ya majimbo 34 ya Kanisa Katoliki nchini Tanzania na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.

neg:
Tanzania
Miji mingine ni kama vile Mwanza (706,543), Arusha (416,442), Mbeya (385,279), Morogoro (315,866), Tanga (273,332), Kahama (242,208), Tabora (226,999) na Zanzibar (223,033).

neg:
Redio
Pia hata zilizoko nje ya mkoa wa Dar es Salaam zinapambana kila kukicha kuhakikisha zinakuwa na studio nyingine kwenye jiji hilo lenye idadi kubwa ya watu nchini Tanzania. Kwa mfano RFA na Kiss FM zinarusha matangazo yake kutoka jijini Mwanza (Kanda ya Ziwa Viktoria), lakini kutokana na ushindani uliopo zimejikuta zikiweka studio nyingine jijini Dar es Salaam ili kupambana na ushindani huo.

neg:
Dar es Salaam
Uwanja wa ndege mkuu wa Tanzania uko pia mjini hii ni Uwanja wa ndege wa kimataifa wa Julius Nyerere.

neg:
Kondoa (mji)
Kondoa ni mji mdogo katika Mkoa wa Dodoma, Tanzania na makao makuu wa Wilaya ya Kondoa yenye postikodi namba 41701
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ya Kondoa Mjini ilikuwa na wakazi wapatao 14,382 waishio humo.

neg:
Dodoma (mji)
Dodoma ina uwanja wa ndege wa kitaifa na vyuo vikuu, kikiwemo kile kikubwa zaidi Afrika Mashariki.

neg:
Fort Worth, Texas
Fort Worth ni mji wa tano kwa ukubwa katika Texas na ni mji wa 18 kwa ukubwa katika orodha ya miji ya Marekani. Mjii huu umepata kuwa mkubwa kuliko hadi kutuhubutu hata kuuingilia mji mwingine mkubwa wa Dallas, Texas. Kwa kigezo hicho, mara nyingi maeneo hayo hufupishwa na kuitwa kama Dallas/Ft. Worth, au DFW.

neg:
Wilaya za Tanzania 4
Bambi | Binguni | Bungi | Charawe | Cheju | Chwaka | Dunga Bweni | Dunga Kiembeni | Ghana | Jendele | Jumbi | Kiboje Mkwajuni | Kiboje Mwembeshauri | Kidimni | Kikungwi | Koani | Machui | Marumbi | Mchangani | Mgeni Haji | Michamvi | Mitakawani | Miwani | Mpapa | Ndijani Mseweni | Ndijani Mwembepunda | Ng'ambwa | Pagali | Pongwe | Tindini | Tunduni | Tunguu | Ubago | Ukongoroni | Umbuji | Unguja Ukuu Kaebona | Unguja Ukuu Kaepwani | Uroa | Uzi | Uzini

neg:
Bujumbura
Bujumbura, ni mji mkuu wa Burundi unaokadiriwa kuwa na idadi ya wakazi 300,000. Mji upo kaskazini mashariki mwa Ziwa Tanganyika, na ni mji mkubwa zaidi Burundi, kitovu cha mawasiliano na uchumi nchini humo.

neg:
Iringa (mji)
Mji uko kanda la barabara kuu ya TANZAM kuna usafiri wa kila siku kwenda Dar es Salaam na Mbeya. Njia kwenda Dodoma ni sehemu ya barabara ya kale ya "Cape-Cairo" kati ya Rasi ya Afrika Kusini na Kairo wa Misri lakini kwa sasa ni barabara ya udongo tu.

neg:
Njombe (mji)
Barabara ya lami kutoka Makambako kwenda Songea inapita mjini. Kituo cha karibu cha treni za TAZARA kipo Makambako. Pia kuna uwanja wa ndege eneo la Chaungingi. Hakuna huduma ya ndege za abiria.
Njombe ni makao makuu ya Dayosisi ya Kusini KKKT ya Kanisa la Kiinjili la Kilutheri Tanzania na pia ya Jimbo Katoliki la Njombe ya Kanisa Katoliki Tanzania. Kuna pia makanisa mengine na msikiti.

neg:
Dodoma (mji)
Dodoma ni mji mkuu wa Tanzania na pia ni Jiji.

neg:
Usafiri nchini Tanzania
Kuna hasa barabara ya TANZAM kutoka Zambia kupitia Mbeya inapokutana na barabara kutoka Malawi halafu kupitia Iringa na Morogoro hadi Dar es Salaam. Mkono mmoja wa barabara hii imefikia Songea kutoka Makambako.

neg:
Vwawa
Mji huu uko kando ya barabara kuu kupitia mikoa ya Mbeya, Njombe, Iringa, Morogoro, Pwani kutokea jijini Dar es Salaam. Barabara hiyo inakwenda Zambia na Malawi kupitia wilaya ya Ileje na mkoa wa Rukwa.

neg:
Mji Mkuu (Morogoro)
Mji Mkuu ni kata ya Morogoro Mjini katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania wenye Postikodi namba 67102. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,612 walioishi humo.

neg:
Unguja
Mji mkuu ni Jiji la Zanzibar kwenye pwani ya magharibi mkabala wa bara.
Kisiwani Unguja kuna mitatu kati ya mikoa 30 ya Tanzania ambayo ni Unguja Kaskazini, Unguja Kusini na Unguja Mjini Magharibi.

neg:
Ubungo
Ubungo ipo katika sehemu ya kati ya magharibi mwa wilaya na inafahamika sana Tanzania kama kitovu kikuu cha Mabasi yaelekeayo mikoani.

neg:
Wilaya za Tanzania 4
1 Kaskazini-A-District 105780
2 Kaskazini-B-District 81675
227
Table-51.1: Kaskazini-‘A’-District 105780
26 Bandamaji 1616
35 Bwereu 1616
24 Chaani Kubwa 3030
22 Chaani Masingini 4562
29 Chutama 1638
12 Fukuchani 2208
20 Gamba 3401
28 Kandwi 1741
8 Kibeni 2799
34 Kidombo 3147
13 Kidoti 2973
36 Kigomani 1983
15 Kigunda 1813
18 Kijini 3369
25 Kikobweni 2757
32 Kilimani 2590
31 Kilindi 1186
27 Kinyasini 3311
30 Kisongoni 1539
4 Kivunge 4199
17 Matemwe 5014
23 Mchenza Shauri 917
1 Mkokotoni 2803
7 Mkwajuni 3509
21 Moga 2089
2 Mto wa Pwani 1074
9 Muwange 2022
16 Nungwi 10392
3 Pale 1216
10 Pitanazako 4027
11 Potoa 2326
19 Pwani Mchangani 3441
14 Tazari 3084
5 Tumbatu Gomani 4990
6 Tumbatu Jongowe 3262
33 Uvivini 4136
228
Table-51.2: Kaskazini-‘B’-District 81675
14 Donge Karange 1826
16 Donge Kipange 1070
15 Donge Mbiji 2447
6 Donge Mchangani 2917
12 Donge Mtambile 2739
17 Donge Vijibweni 3760
4 Fujoni 3147
25 Kidanzini 2642
21 Kilombero 1934
13 Kinduni 2616
5 Kiombamvua 1938
9 Kitope 5582
19 Kiwengwa 3575
27 Mafufuni 3832
10 Mahonda 4322
2 Makoba 3477
3 Mangapwani 2246
24 Matetema 2600
26 Mbaleni 2811
22 Mgambo 2799
1 Misufini 7986
7 Mkadini 2449
28 Mkataleni 4869
11 Mnyimbi 1266
23 Muwanda 950
29 Njia ya Mtoni 1548
20 Pangeni 1604
18 Upenja 1978
8 Zingwezingwe 745
1 Kati-District 76346
2 Kusini-District 39242
231
Table-52.1: Kati-District 76346
14 Bambi 3028
27 Binguni 1378
29 Bungi 2518
34 Charawe 954
28 Cheju 2038
21 Chwaka 3196
1 Dunga Bweni 2808
18 Dunga Kiembeni 1938
8 Ghana 1869
20 Jendele 1939
25 Jumbi 3905
7 Kiboje Mkwajuni 1268
5 Kiboje Mwembeshauri 1467
3 Kidimni 4185
31 Kikungwi 972
9 Koani 3091
4 Machui 1462
22 Marumbi 1167
17 Mchangani 2066
10 Mgeni Haji 1204
36 Michamvi 1572
12 Mitakawani 1113
6 Miwani 2310
37 Mpapa 1746
19 Ndijani Mseweni 2951
39 Ndijani Mwembepunda 1486
33 Ng'ambwa 901
15 Pagali 720
24 Pongwe 800
40 Tindini 1160
13 Tunduni 1054
26 Tunguu 3563
2 Ubago 3936
35 Ukongoroni 896
16 Umbuji 1402
38 Unguja Ukuu Kaebona 1362
30 Unguja Ukuu Kaepwani 1563
23 Uroa 2613
32 Uzi 1801
11 Uzini 944
232
Table-52.2: Kusini-District 39242
17 Bwejuu 2050
21 Dongwe 3006
16 Jambiani Kibigija 3369
5 Jambiani Kikadini 2691
4 Kajengwa 2313
7 Kibuteni 482
2 Kijini 2634
19 Kiongoni 1106
18 Kitogani 1128
8 Kizimkazi Dimbani 1760
9 Kizimkazi Mkunguni 2617
6 Mtende 1330
14 Muungoni 1629
10 Muyuni 'A' 1028
11 Muyuni 'B' 934
12 Muyuni 'C' 811
3 Mzuri 2120
1 Nganani 2050
15 Paje 3245
13 Pete 1420
20 Tasani 1519

neg:
Mji mkuu
Kwa nia hiyohiyo Tanzania iliamua kuhamisha mji mkuu kutoka Daressalaam uliyoko pwani la Bahari Hindi kwenda Dodoma iliyoko katikati ya Tanzania. Uhamisho huu umepangwa tangu 1967 na kutangazwa rasmi mwaka 1997 lakini haujatekelezwa bado. Ni ofisi chache za serikali zimehamia hapo. Watanzania wanaochoka na kuchelewe huku waangalie mfano wa Brazil: Katiba ya Brazil ya mwaka 1891 ilishataja mahali pa mji mkuu mpya badala ya Rio de Janeiro lakini mipango haikuanza hadi 1926 halafu ujenzi ulianza 1956!Uturuki iliamua 1923 kuhamisha mji mkuu kutoka Istanbul kwenda Ankara. Istanbul iliwahi kuwa kwa karne nyingi mji wa Masultani tena mji wa kimataifa; mapinduzi ya 1923 yalimaliza utawala wa sultani na kutangaza Uturuki kuwa jamhuri. Pia Istanbul imekuwa kandokando ya eneo la Uturuki baada ya vita kuu ya kwanza kwa sababu sehemu za magharibi zilikuwa zimepotea na kuchukuliwa na Wagiriki na Wabulgaria. Hivyo Ankara iliteuliwa iliyoko katikati ya Uturuki mpya baada ya vita.

neg:
Mfumo wa Msimbo wa Posta Tanzania
6 5 4 0 1 ni msimbo wa posta kwa Kilwa Masoko.
• 6 ni tarakimu kwa Kanda ya Pwani
• 6 5 inaonyesha Mkoa wa Lindi
• 6 5 4 inataja Wilaya ya Kilwa (651 ni Lindi mjini, 563 Nachingwea, 655 Liwale, na kadhalika)
• Tarakimu za mwisho 0 1 ni za kata ya Kilwa Masoko.

neg:
Wizara ya Ujenzi
Wizara ya Ujenzi (Kiingereza: Ministry of Works) ni wizara ya serikali nchini Tanzania. Ofisi kuu ya wizara hii zipo mjini Dar es Salaam.

neg:
Ifakara
Ifakara ni makao makuu na ni kata ya Wilaya ya Kilombero katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania na kitovu cha eneo lenye mashamba makubwa ya miwa na yenye Postikodi namba 67501 katka Misimbo mipya ya posta. Kuna kituo muhimu cha TAZARA.
Mji uko katika bonde la mto Kilombero takriban kilomita 420 kusini-magharibi mwa Dar es Salaam.

neg:
Tanzania
Hadi sasa idadi ya barabara za lami si kubwa. Kuna hasa njia nzuri kati ya Dar es Salaam, Mbeya katika kusini-magharibi, Dodoma katika kitovu cha nchi, Arusha / Tanga katika kaskazini-mashariki. Kusini-Mashariki na Magharibi ya nchi kwa jumla haina barabara nzuri na mawasiliano ni magumu.

neg:
Chongoleani
Chongoleani ni jina la kata ya Tanga Mjini katika Mkoa wa Tanga , Tanzania yenye Postikodi namba 21205. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 4,737 waishio humo.kutokana na mpango wa serikali wa usambazaji umeme vijijini, chongoleani ni moja ya kijiji kilichopo kwenye wilaya ya Tanga mjini kimefaidika na huduma ya umeme toka mwaka 2015,kwa sasa karibu nusu ya wakazi wake wana huduma ya umeme.Kwa upande wa huduma ya maji bado wanategemea maji ya visima na kutokana na wakazi wake wengi kukosa huduma ya vyoo inapelekea maji ya kisima kuwa sio salama sana. Shughuli kubwa ya uchumi ni uvuvi wa samaki, ukulima wa chumvi na kwa kiasi kidogo ukulima wa mazao ya chakula kama mihogo na mchele na ufugaji wa wanyama kama mbuzi,kuku na ng`ombe.

neg:
Ubungo
Kituo cha mabasi cha Ubungo kimeungana na baadhi ya vituo vikubwa vya miji mbalimbali ya Tanzania kama vile cha Arusha, Moshi, Morogoro, Dodoma, Mbeya, Iringa, Mtwara, Lindi, Singida, Tanga na Mwanza; vilevile hadi Nairobi, Lilongwe, Lusaka na miji mingine kadhaa ya Afrika ya Mashariki.

neg:
Nembo ya Tanzania
Ngao inalala juu ya mlima Kilimanjaro ambayo ni mlima mkubwa wa Tanzania.

neg:
Uwanja wa ndege wa Kimataifa wa Julius Nyerere
Uwanja wa ndege wa Kimataifa wa Julius Nyerere mjini Dar es Salaam ni kiwanja cha ndege kikubwa na muhimu zaidi nchini Tanzania. Kipo kilomita 12 kutoka kitovu cha jiji upande wa kusini magharibi.

neg:
Matai
Matai ni mji mdogo na makao makuu ya Wilaya ya Kalambo katika Mkoa wa Rukwa, Tanzania.

neg:
Uislamu nchini Tanzania
Jengo ambalo la zamani na bado lipo zima Afrika Mashariki ni Msikiti wa Kizimkazi huko mjini kusini mwa Unguja tangu mwaka 1107. Inaonekana ya kwamba Uislamu ulikuwa unaenea haraka zaidi katika maeneo ya Bahari ya Hindi kunako karne ya 14. Wakati Ibn Battuta katembelea Afrika Mashariki mnamo 1332, ameripoti kujisikia kama yupo nyumbani kwa sababu ya Uislamu ulioenea katika maeneo hayo.

neg:
Ujiji
Ujiji ni mji wa kihistoria upande wa Magharibi wa Tanzania mwambaoni mwa Ziwa Tanganyika. Ni mahali pa kihistoria na mji wa kale katika magharibi ya Tanzania. Iko kilometa 5 tu kutoka kitovu cha Kigoma upande wa kusini wa uwanja wa ndege. Pamoja na Kigoma inafanya manisipaa ya Kigoma-Ujiji.

neg:
Mikoa ya Tanzania
Arusha, Bagamoyo, Bukoba, Daressalam, Dodoma, Iringa (si tena mkoa wa kijeshi), Kilwa, Kondoa-Irangi, Lindi, Mahenge (si tena mkoa wa kijeshi), Morogoro, Moshi, Mwanza, Pangani, Rufiji, Rungwe, Songea, Tabora, Tanga, Ufipa (badala ya Bismarckburg), Ujiji na Usambara (badala ya Wilhelmstal).

neg:
Tunduru
Tunduru ni mji wa Tanzania kusini ni makao makuu ya wilaya ya Tunduru katika Mkoa wa Ruvuma.

neg:
Romania
Mji mkuu na mji mkubwa zaidi ni Bukarest.

neg:
Cape Town
Cape Town (yaani "Mji wa rasi", kwa Kiafrikaans: Kaapstad; kwa Kixhosa: iKapa) ni mji mkubwa wa tatu wa Afrika Kusini na mmoja kati ya miji mikuu mitatu ya nchi ikiwa ni makao ya Bunge. Pia ni mji mkuu wa jimbo la Rasi Magharibi (Western Cape / Wes-Kaap). Ni sehemu ya Jiji la Cape Town. Eneo lake ni km² 1,644 lenye wakazi 2,375,910 (mwaka 2005).

neg:
Tanganyika (ziwa)
Miji mikubwa ziwani ni bandari za Kigoma kwa upande wa Tanzania na Kalemie kwa upande wa Kongo. Kila bandari ni pamoja na mwanzo wa njia ya reli. Mji mkubwa kabisa ni Bujumbura, mji mkuu wa Burundi.

neg:
Mto Malagarasi
Mto Malagarasi ni mmojawapo kati ya mito mikubwa zaidi ya Tanzania (upande wa magharibi), ukishika nafasi ya pili kwa urefu (km 475), na ya Burundi.

neg:
Kalinzi
Kalinzi ni kata katika tarafa ya Kalinzi iliyopo Wilaya ya Kigoma Vijijini mkoani Kigoma Tanzania, ni kata yenye jumla ya vijiji vitatu ikiwemo kijiji cha Kalinzi, Matyazo na Mkabogo, . Kijiji cha Kalinzi ambacho kimebeba makao makuu ya kata na pia tarafa ni mojawapo ya vijiji vya mda mrefu sana nchini Tanzania hata kabla ya kuanzishwa kwa vijiji vya ujamaa hapa Tanzania. Hapa ndipo walikuwepo viongozi wa kimila waliojulikanao kama Wami (machifu) kama vile Mwami Rusimbi, Ntare na George. Wenyeji wa kata ya Kalinzi ni wa kabila la Waha na makabila machache sana ya kutoka sehemu mbalimbali za Tanzania na nchi jirani waliopo hapo kikazi, kibiashara au kwa kilimo.

neg:
Jiografia ya Tanzania
Pia ina mito mingi ambayo inaelekeza maji yake katika Bahari ya Hindi mashariki mwa nchi, lakini mingine inachangia Mto Zambezi kupitia Ziwa Nyasa, michache Bahari ya Kati kupitia Ziwa Victoria na mto Naili, mingine tena Bahari Atlantiki kupitia Ziwa Tanganyika na mingine inaishia katika mabonde kama ya Ziwa Rukwa.

neg:
Tabora (mji)
Hadi leo Tabora ni kitovu muhimu cha mawasiliano cha Tanzania ya kati lakini barabara zote zinazofikia mji ni za udongo. Hata hivyo malori kutoka Daressalaam kuelekea Rwanda, Burundi au Kongo hupitia Tabora. Reli inapeleka abiria na mizigo kutoka Tabora kwenda Daressalaam, Kigoma na pia kwenda Mwanza kwa kutumia mkono wa kaskazini ya njia ya reli iliyojengwa wakati wa ukoloni wa Kiingereza.

neg:
Soko la Kariakoo
Soko la Kariakoo ni soko kuu jijini Dar es Salaam na Tanzania ambapo kunafanyika biashara za aina zote za mahitaji muhimu ya kila siku ya binadamu. Biashara zinafanyika kwa jumla na rejareja. Soko hili linajumuisha majengo mawili makuu ("soko kubwa" na "soko dogo") pamoja na maeneo yanazunguka majengo hayo. Soko la Kariakoo lipo katikati ya jiji la Dar es Salaam na ndiyo chanzo cha eneo zima la Kariakoo kujulikana kwa jina hilo.
Jengo la Soko Kuu la Kariakoo lipo katika kiwanja namba 32 mtaani Kariakoo, katikati ya makutano ya mtaa wa Mkunguni na mtaa wa Nyamwezi na limezungukwa na mitaa ya Nyamwezi, Mkunguni, Sikukuu na Tandamti.

neg:
Mto Semu
Mto Semu unapatikana katika mkoa wa Shinyanga nchini Tanzania, kilometa 290 kaskazini kwa mji mkuu, Dodoma.

neg:
Istanbul
Istanbul (kwa Kituruki unatajwa İstanbul) ni mji mkubwa zaidi katika nchi ya Uturuki, ukiwa na wakazi wanaokadiriwa kuwa kati ya milioni 11 na milioni 15, ambao wanaufanya kuwa miongoni mwa miji mikubwa ya dunia. Huu ndio mji mkuu wa Mkoa wa İstanbul.

neg:
Wilaya za Tanzania 4
Chimba | Finya | Kifundi | Kinowe | Kinyasini | Kiuyu Mbuyuni | Konde Pemba | Majenzi | Makangale | Maziwa Ng'ombe | Mgogoni | Micheweni | Mihogoni | Mjini Wingwi | Mlindo | Msuka Magharibi | Msuka Mashariki | Mtemani | Shumba Mjini | Shumba Viamboni | Sizini | Tondooni | Tumbe Magharibi | Tumbe Mashariki | Wingwi Mapofu | Wingwi Mjananza | Wingwi Njuguni

neg:
Mpanda (mji)
Mpanda ni makao makuu na pia mji mkubwa wa Mkoa wa Katavi katika magharibi ya Tanzania. Ni kitovu muhimu cha biashara ya mazao kama mahindi na mpunga kuna pia dalili ya uchumi wa madini hasa dhahabu katika mazingira yake.

neg:
Muhimbili
Chuo Kikuu cha Afya na Sayansi Shirikishi cha Muhimbili (Ing.: Muhimbili University of Health and Allied Sciences (MUHAS) ) ni taasisi kubwa ya afya na elimu ya afya iliyoko Dar es Salaam Tanzania.

neg:
Bekasi
Bekasi (kwa Kiindonesia: "Kota Bekasi") ni mji kubwa wa Indonesia. Ukubwa wa eneo lake ni 210.49 km². Idadi ya wakazi wake imekadiriwa kuwa 1,993,478 (mwaka wa 2005).

neg:
Dar es Salaam
Dar es Salaam ni mji unaosemekana kuwa mkubwa kuliko yote kwa sababu ya maendeleo mbalimbali ya viwanda, uwepo wa bahari, uwepo wa sehemu mbalimbali za kihistoria n.k.

neg:
Usafiri nchini Tanzania
Usafiri kwa maji upo kwenye maziwa makubwa kama vile Viktoria Nyanza, ziwa Tanganyika na Ziwa Nyasa.

neg:
Mkoa wa Dar es Salaam
Eneo la mkoa ni jiji la Dar es Salaam ambalo ndilo kitovu cha shughuli za biashara (na za utawala, kwa kiasi fulani) nchini Tanzania, na ni kati ya majiji yanayokua haraka zaidi duniani.

neg:
Mbeya (mji)
Jiji la Mbeya ni mji mkubwa kusini-magharibi mwa Tanzania yenye hadhi ya jiji yenye Postikodi namba 53100.

neg:
Njombe (mji)
Njombe ni halmashauri ya mji wenye hadhi ya wilaya katika Mkoa wa Njombe nchini Tanzania yenye postikodi namba 59100 . Ni pia makao makuu ya Mkoa wa Njombe na Wilaya ya Njombe Vijijini.

neg:
Mto Wembere
Mto Wembere unapatikana kaskazini mwa Tanzania 4° 10' (4.1667°) kusini kwa ikweta na 34° 11' (34.1833°) mashariki kwa Greenwich, karibu na Issui, Wala na Ntwike, kilometa 280 kutoka mji mkuu, Dodoma. Uko mita 1,045 juu ya usawa wa bahari.

neg:
Kyela Mjini
Kyela ni mji wa Tanzania Kusini-Magharibi uliopo karibu na ncha ya kaskazini ya Ziwa Nyasa. Ni kata ya Kyela mjini na hivyo makao makuu ya Wilaya ya Kyela katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 47,389 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 53701.

neg:
Kigoma-Ujiji
Ujiji ni kati ya miji ya kale zaidi katika Tanzania bara. Ilikuwa kituo kikuu cha njia ya misafara iliyofika hapa kutoka miji ya pwani kama vile Bagamoyo, Saadani au Pangani. Kutoka hapa bidhaa kama pembe za ndovu na watumwa kutoka Kongo na Tanzania bara zilipelekwa tena pwani.

neg:
Mikoa ya Tanzania
Katika miaka ijayo mfumo huu wa kiutawala ukabadilishwa. Mnamo mwaka 1948 Waingereza walikuwa na majimbo ("provinces") yafuatayo:
Mwaka 1961 Jimbo la Mashariki likagawiwa na Dar es Salaam kuwa jimbo la pekee. Ziwa Magharibi ikatengwa na Mkoa wa Ziwani.

neg:
Magu Mjini
Magu Mjini ni mji mdogo na makao makuu ya Wilaya ya Magu katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 23,822 waishio humo.

neg:
Lilongwe
Mji huu ulianza kama kijiji kwa ufuo wa Mto Malawi na kuwa Kituo cha amri ya wakoloni Waingereza kwa mwanzo wa karne 1900. Yasemekana kwamba, Lilongwe ilisaidia sana kama kituo cha serikali ya wakoloni kwa sababu Lilongwe ilikuwa kwa ruti ya kusini na kaskazini ambayo iliwezesha utawala wa Rhodesia ya kaskazini inayojulikana sasa kama Zambia. Mji wa Lilongwe baadaye ukawa mji wa pili kwa ukubwa Malawi. Mwaka wa 1974, Mji mkuu wa nchi ulihamishwa kutoka Zomba (mji ambao sasa ni wa tatu kwa ukubwa nchini Malawi), hadi kwa mji namba mbili kwa ukubwa, Lilongwe.

neg:
Mugumu mjini
Mugumu mjini ni mji mdogo na makao makuu ya Wilaya ya Serengeti katika Mkoa wa Mara, Tanzania yenye postikodi namba 31601. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ya Mugumu ilikuwa na wakazi wapatao 10,226 waishio humo.

neg:
Igowole
Ni mji mwenye vivutio makampuni makubwa kama Unilever Tea Tanzania , viwanda kadhaa vya chai na mbao, mabwawa makubwa sana ya ngwazi, nzivi na kihanga. Mashamba makubwa ya chai yapo nje kidogo ya mji.

neg:
Babati Mjini
Babati iliendelea kiasi kutokana na kukaa kando la barabara kuu kati ya Dodoma na Arusha. Hata hivyo ilikuwa kama kijiji kikubwa tu hadi kuwa makao makuu ya Wilaya ya Babati iliyoanzishwa mwaka 1985. Tangu siku zile iliendelea kukua haraka hadi kupata halmashauri yake kama mji na kuwa mji mkuu wa mkoa mpya mwaka 2012.

neg:
Jimbo Kuu la Mwanza
Jimbo Kuu la Mwanza (kwa Kilatini "Archidioecesis Mvanzaënsis") ni mojawapo kati ya majimbo 34 ya Kanisa Katoliki nchini Tanzania na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.

neg:
Mpwapwa (mji)
Mpwapwa ni mji nchini Tanzania katika Mkoa wa Dodoma.

neg:
Dar es Salaam
Bandari pamoja na ujenzi wa reli ya kati kwenda Kigoma tangu mwaka 1904 viliimarisha nafasi ya mji ulioendelea kama mji mkuu baada ya Tanzania bara ya leo kuwa eneo lindwa la Tanganyika chini ya Uingereza.
Dar es Salaam inakadiriwa kuwa na wakazi wapatao milioni tatu. Ingawa Dodoma inafahamika kama ndio mji mkuu wa Tanzania, Dar es Salaam ndiko ziliko ikulu, mabalozi, mashirika ya kimataifa, n.k.

neg:
Dodoma Makulu
Dodoma Makulu ni jina la kata ya Dodoma Mjini katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye msimbo wa posta 41107. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 17097 waishio humo.

neg:
Historia na Maendeleo ya Mji wa Dar es Salaam
Dar es Salaam iliendelea kuwa mji mkuu mpaka ulipohamishiwa Dodoma mwaka 1973 , ambao ni mji ulio katikati ya nchi ya Tanzania. Licha ya kutokuwa na tawala za mji mkuu lakini Dar es Salaam iliendelea kuwa makao makuu ya serikali.

neg:
Manispaa
Nchini Tanzania manispaa ni mji mwenye wakazi zaidi ya 100,000 hadi 500,000.

neg:
Bunge la Tanzania
Majimbo yanatofautiana kwa kiasi kikubwa katika idadi ya wakazi. Wastani ya Tanzania bara ni mbunge mmoja kwa wakazi 227,461. Kuna majimbo katika mikoa ambako mbunge mmoja anawasilisha watu wengi zaidi kama vile Dar es Salaam (wakazi 546,542/mbunge 1), Mwanza (346,999) na Kagera (309,953). Kinyume chake kuna majimbo mengine ambako mbunge anawasilisha watu wachache kama vile Pwani(wakazi 133.104/mbunge), Katavi (128.513), Njombe (120.795) au Lindi (112.192).

neg:
Msanga Mkuu
Msanga Mkuu ni jina la kata ya Wilaya ya Mtwara Vijijini katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania yenye postikodi namba 63219. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,844 waishio humo.

neg:
Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
1. Tanga (DOA)
2. Pangani (DOA) pamoja na ofisi ndogo Handeni
3. Bagamoyo (DOA) pamoja na ofisi ndogo Saadani
4. Daressalam pamoja na ofisi ndogo ya polisi Kisangire
5. Rufiji (DOA), makao makuu Utete
6. Kilwa (DOA) pamoja na ofisi ndogo za Kilindoni, Kibata na Liwale
7. Lindi (DOA) pamoja na ofisi ndogo za Mikindani, Newala und Tunduru
8. Langenburg (DOA) (Tukuyu) pamoja na ofisi ndogo Itaka na Mwakete na kituo cha polisi Muaja
9. Wilhelmstal (DOA) (Lushoto)
10. Morogoro (DOA) pamoja na ofisi ndogo za Kilossa na Kissaki
11. Songea (DOA) pamoja na ofisi ndogo Wiedhafen
12. Moshi (DOA)
13. Arusha (DOA) pamoja na ofisi ndogo Umbulu
14. Kondoa-Irangi (DOA) pamoja na ofisi ndogo Mkalama
15. Dodoma (DOA) pamoja na kituo cha polisi Mpapwa na kituo cha kijeshi Singida
16. Mwanza (DOA) pamoja na ofisi ndogo Shirati na kituo cha kijeshi Ikoma
17. Tabora (DOA) pamoja na ofisi ndogo za Shinyanga na Ushirombo
18. Ujiji (DOA) pamoja na kituo cha kijeshi Kasulo
19. Bismarckburg (DOA) (Kasanga (Ufipa)
Mikoa ya kijeshi (jer. "Militärbezirke") chini ya usimamizi wa maafisa wa Kijerumani wa kijeshi:

neg:
Uwanja wa ndege wa Mwanza
Uwanja Wa Ndege Wa Kimataifa Mwanza ni uwanja mkubwa wa ndege kwa miji ya karibu na nchi za jirani iliyoko jijini la Mwanza nchini Tanzania . Uwanja huu ni kitovu kikuu cha Auric Air na Delavia- Far East Airways, na pia kitovu kidogo kwa aajili ya Precision Air na Air Tanzania

neg:
Butiama
Butiama imejulikana kimataifa kwa sababu ni mahali ambako alizaliwa rais wa kwanza wa Tanganyika halafu wa Tanzania Julius Nyerere. Aliendelea kuwa na nyumba kijijini alikorudi baada ya kustaafu kama rais na baadaye pia kama mwenyekiti wa chama tawala cha CCM. Baada ya kufariki kwake (London 14 Oktoba 1999), makazi yake yamekuwa nyumba ya makumbusho. Pia nyumba ya kaburi lake iko katika kijiji cha Butiama.

neg:
Orodha ya miji ya Tanzania
Hii ni orodha ya miji ya nchi ya Tanzania yenye angalau idadi ya wakazi 40,000 (2007).

neg:
Jiji
Jiji ni mji mkubwa. Kuna tofauti kati ya nchi na nchi ni sifa gani pamoja na ukubwa gani zinazofanya mji kuwa mji mkubwa au jiji.

neg:
Lindi (mji)
Lindi ni mji nchini Tanzania ambao ni makao makuu ya Mkoa wa Lindi. Lindi iko mdomoni wa mto Lukuledi takriban 150 km kaskazini ya Mtwara mwambaoni wa Bahari Hindi. Kulingana na sensa ya mwaka 2002 idadi ya wakazi wake ilihesabiwa kuwa 41,549

neg:
Bagamoyo (mji)
Bagamoyo ni mji mwambaoni mwa Bahari Hindi katika Tanzania takriban km 75 kaskazini kwa Dar es Salaam na km 45 magharibi kwa kisiwa cha Unguja.

neg:
Tanga (mji)
Tanga ina bandari kubwa kabisa katika sehumu ya kaskazini mwa Tanzania.
Njia ya reli kwenda Mji wa Moshi inaanza hapa.

neg:
Pangani (mto)
Mto Pangani ni kati ya mito mikubwa ya Tanzania. Unabeba maji ya Milima ya Meru, Kilimanjaro, Pare na Usambara kwenda Bahari ya Hindi. Mdomo wake uko mjini Pangani.

neg:
Wizara ya Maji na Umwagiliaji
Wizara ya Maji na Umwagliaji (Kiingereza: Ministry of Water and Irrigation kifupi "(MAJI)") ni wizara ya serikali nchini Tanzania. Ofisi kuu ya wizara hii zipo mjini Dar es Salaam.

neg:
Nigeria
Mji mkubwa zaidi ni Lagos (mji mkuu wa zamani) ukiwa na wakazi 15,000,000. Kati ya miji mingine kuna Abuja, Kano, Ibadan, Oshogbo, Ilorin, Abeokuta, Ogbomosho na Port Harcourt.

neg:
Mamlaka ya Bandari Tanzania
Bandari kuu za TPA zilizopo katika Bahari ya Hindi ni Dar es Salaam, Mtwara, na Tanga; bandari zingine ndogo zinatoa huduma katika pwani ni pamoja na Lindi, Kilwa Masoko, Mafia Kisiwani, Bagamoyo, Pangani na Kwale. Bandari ya Zanzibar inajitawala chini ya Shirika la Bandari la Zanzibar..

neg:
Tabora (mji)
Tabora ni mji wa kihistoria ya Tanzania ya kati na makao makuu ya mkoa wa Tabora wenye postikodi namba 45100 . Eneo lake ni manisipaa yenye hadhi ya wilaya. Mwaka 2012 palikuwa na wakazi 226,999.

neg:
Ruaha Mkuu
Ruaha Mkuu (pia: Ruaha Mkubwa) ni mto muhimu nchini Tanzania na tawimto wa Rufiji. Huitwa "Ruaha Mkuu" kwa kuutofautisha na "Ruaha Mdogo" unaoishia ndani yake, si mbali na Iringa Mjini. Jina Ruaha kwa Kihehe linamaanisha "maji mengi".

neg:
Manispaa
Manisipaa za Tanzania ni Bukoba, Dodoma, Iringa, Kigoma, Lindi, Morogoro, Moshi, Mtwara, Musoma, Shinyanga, Singida, Songea, Sumbawanga, Tabora.

neg:
Radio Tanzania Dar Es Salaam
Radio Tanzania Dar Es Salaam ni chombo cha taifa la Tanzania ambacho hutoa burudani za aina mbalimbali kama vile muziki, ngoma za utamaduni, mpira, mashairi, taarabu na taarifa mbalimbali za kitaifa na kimataifa. Redio hii ina ofisi kuu yake Barabara ya Nyerere (zamani ilijulikana kama Pugu Road), Dar es Salaam.

neg:
Tunduma
Tunduma ni mji wa Tanzania kwenye mpaka wa Tanzania na Zambia. Kuna vituo vya mpakani kwa ajili ya usafiri kwenye barabara kuu ya TANZAM na reli ya TAZARA. Mji unaendelea upande wa Zambia kwa jina hilihili.

neg:
Wilaya za Tanzania 4
Bandamaji | Bwereu | Chaani Kubwa | Chaani Masingini | Chutama | Fukuchani | Gamba | Kandwi | Kibeni | Kidombo | Kidoti | Kigomani | Kigunda | Kijini | Kikobweni | Kilimani Unguja | Kilindi Unguja | Kinyasini | Kisongoni | Kivunge | Matemwe | Mchenza Shauri | Mkokotoni Unguja | Mkwajuni Unguja | Moga | Mto wa Pwani | Muwange | Nungwi | Pale | Pitanazako | Potoa | Pwani Mchangani | Tazari | Tumbatu Gomani | Tumbatu Jongowe | Uvivini

neg:
Usafiri nchini Tanzania
Shirika ya Reli Tanzania imetawala reli ya kati kuanzia Dar es Salaam hadi Kigoma halafu reli ya kaskazini kati ya Tanga na Arusha jumla kilomita 2,721.

neg:
Mtwara (mji)
Mtwara ni mji wa Tanzania ambao ni makao makuu ya Mkoa wa Mtwara wenye postikodi namba 63100 .


query: Maimonides alizaliwa mwaka gani?

pos:
Uyahudi
Mara nyingi kanuni 13 za mwalimu Myahudi Maimonides aliyeishi katika karne ya 12 hukubaliwa na Wayahudi wengi.Msingi wa Imani ya Kiyahudi ni maandiko matakatifu ya Biblia ya Kiebrania au Tanakh. Maandiko hayo hukubaliwa pia na Wakristo katika Agano la Kale ambalo ni sehemu ya kwanza ya Biblia ya Kikristo.

pos:
Nimonia
Nimonia imekuwa ungonjwa wa kawaida katika historia ya binadamu. Dalili zilielezwa na [[Hippocrates]] (c. 460 BC – 370 BC):"Kwa hivyo athari za perinimonia na kuvimba kwa plura zinapaswa kuchunguzwa: Ikiwa kiwango cha juu cha joto ni kikali, na ikiwa kuna maumivu kwa mojawapo ya pande au pande zote, na ikiwa kuna kikohozi akipumua nje, na sputa ya inayotolewa ni ya rangi ya kimanjano au samawati au vile vile iwe nyepesi, yenye povu na yenye rangi nyingi, au kuwa na sifa nyingine yoyote tofauti na za kawaida... Nimonia inapofikia upeo wake, hali hiyo huwa imezidi utatuzi asipotibiwa na ni mbaya akiwa na disnia na mkojo mwepesi na wenye harufu kali, na jasho likitoka shingoni na kichwani, kwani jasho kama hili ni baya, inavyotokana na ukosefu wa hewa, miparuzo na ukali wa ugonjwa unaokithiri". Hata hivyo, Hippocrates aliita nimonia ugonjwa "uliopewa jina na watu wa kale". Pia aliripoti matokeo ya efusheni ya ufyonzaji wa empiema. [[Maimonides]] (1135–1204 AD) alitoa wazo: "Dalili za kimsingi zinazotokea katika nimonia na zisizo na upungufu ni kama zifuatazo: kiwango cha juu cha joto kisicho kikali, maumivu ya mchomo [[ya plura]] kwenye upande, pumzi fupi za haraka, [[mpwito wa ateri]] usio wa kawaida na kikohozi". Maelezo haya ya kiafya yanafanana na yale yaliyo katika vitabu vya kiada vya kisasa na yaliangazia ukubwa wa maarifa ya kitabibu kupitia[[Enzi za kati]] hadi katika karne 19.

neg:
Justiniani I
Justiniani I au Justiniani Mkuu (jina kamili kwa Kilatini: Flavius Petrus Sabbatius Iustinianus Augustus; kwa Kigiriki Φλάβιος Πέτρος Σαββάτιος Ἰουστινιανός, Flávios Pétros Sabbátios Ioustinianós; Tauresium, Dardania, leo nchini Masedonia takriban 482 - Konstantinopoli, leo nchini Uturuki, 14 Novemba, 565) alikuwa kaisari wa Dola la Bizanti kuanzia mwaka wa 527 hadi kifo chake.

neg:
Wolfgang Amadeus Mozart
Mozart alikuja kufariki tarehe 5 Desemba 1791, akiwa na umri wa miaka 35.

neg:
Mohandas Karamchand Gandhi
Mohandas Karamchand Gandhi (Kigujarati: મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી:2 Oktoba 1869 - 30 Januari 1948), maarufu zaidi kwa jina la Mahatma Gandhi, alikuwa mwanasheria, mwanafalsafa, mpiganaji wa haki za binadamu na kiongozi wa siasa nchini Uhindi.

neg:
Linus Pauling
Linus Pauling (28 Februari 1901 – 19 Agosti 1994) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza mfumo wa molekuli kubwa, kwa mfano protini. Mwaka wa 1954 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia. Tena, mwaka wa 1962 alipokea Tuzo ya Nobel ya Amani.

neg:
Iridi
Iridi ilitambuliwa mwaka 1803 na Smithson Trennant pamoja na metali ya Osmi. Alijaribu kuyeyusha madini ya platini katika asidi akakuta metali hizi mbili. Alichagua jina la "iridium" kutokana na neno la Kigiriki "iridios" kwa sababu ya rangi nyingi za chumvi zake. Tabia ya kutomeyuka kulisababisha uteuzi wa iridi kwa aloi ya mita asilia.

neg:
Pythagoras
Pythagoras (kwa Kigiriki Πυθαγόρας; mnamo 570 KK; † baada ya mwaka 510 KK katika Italia Kusini) alikuwa mtaalamu wa falsafa na hisabati wakati wa ustaarabu wa Ugiriki ya Kale.

neg:
4 Februari
Tarehe 4 Februari ni siku ya thelathini na tano ya mwaka. Ni katikati ya majirabaridi kaskazini kwa ikweta na ya majirajoto kusini kwake. Mpaka mwaka uishe zinabaki siku 330 (331 katika miaka mirefu).
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu ya mtakatifu Rabanus Maurus, mmonaki, ya mtakatifu Yoana wa Valois, malkia na mtawa, ya mtakatifu Yosefu wa Leonesa, padri, ya mtakatifu Andrea Corsini, askofu, na ya mtakatifu Yohane wa Brito, mfiadini

neg:
Kitabu cha Mormoni
Wanefi na Walamani waliungana baadaye kwa karne kadhaa na kuishi kwa amani, lakini amani hiyo ikavurugika na Wanefi waliangamizwa kabisa katika vita vikali. Kabla ya mwisho wa taifa, Mormoni mnamo mwaka 400 BK alipokea maagizo ya Mungu kukusanya habari zote na kuziandika katika mabamba ya dhahabu yaliyofichwa mahali alipoyakuta Joseph Smith.

neg:
Alfonso Maria wa Liguori
Alfonso Maria wa Liguori (Marianella, leo katika jiji la Napoli, nchini Italia, 27 Septemba 1696 - Nocera de' Pagani, katika wilaya ya Salerno, 1 Agosti 1787), pamoja na kuwa mtawa na padri mwanzilishi wa shirika la Mkombozi Mtakatifu sana, halafu askofu wa Kanisa Katoliki, anajulikana kama mwanateolojia wa maadili, mwalimu wa maisha ya Kiroho kwa wote, hasa watu wa chini, mwandishi wa vitabu vingi sana, mwanashairi, mchoraji na mwanamuziki.

neg:
Kitabu cha Mormoni
Wanefi walikutana baadaye na wafuasi wa Muleki aliyekuwa mwana wa mfalme Zedekia wa Yuda waliokimbia wakati wa anguko la Yerusalemu wa mwaka 587 KK.
Kitabu cha Mormoni chaendelea kueleza jinsi Yesu alivyowatembelea Wanefi baada ya ufufuko wake na kuwapa mafundisho ya hotuba ya mlimani pamoja na chakula cha Bwana.

neg:
Historia ya Wokovu
Dionisi Mdogo, mmonaki aliyeanzisha (mwaka 533 hivi) mtindo wa kuhesabu miaka kuanzia kuzaliwa Yesu kurudi nyuma (K.K.) au kwenda mbele (B.K.), alikosea hesabu zake. Leo tunakisia Yesu alizaliwa mwaka 6 hivi K.K. kwa sababu alizaliwa Bethlehemu chini ya Herode Mkuu aliyefariki mwaka 4 K.K. Huyo alipojaribu kumuua mtoto Yesu, familia takatifu ilikimbilia Misri mpaka baada ya kufa kwake. Hapo ikarudi Galilaya hata Yesu akajulikana kwa jina la kijiji cha Nazareti kilichodharauliwa na Wagalilaya pia. Ndipo alipokulia na kuishi akifanya kazi ya ufundi.

neg:
Kaizari Maxentius
Marcus Aurelius Valerius Maxentius (takriban 278 – 28 Oktoba, 312) alikuwa Kaizari wa Dola la Roma Magharibi kuanzia 28 Oktoba, 306 hadi kifo chake. Alimfuata Constantius Chlorus.

neg:
Kitabu cha Mormoni
Jina la Mormoni linamtaja nabii na kiongozi wa kidini anayetambulishwa mle kama mhariri wa kitabu. Kitabu cha Mormoni kikatolewa mwaka 1830 na Mmarekani Joseph Smith, Mdogo aliyedai kuwa alitafsiri kitabu kutoka kwa mabamba ya dhahabu aliyopewa na malaika wa Mungu.

neg:
Raimundo Lull
Raimundo Lull, kwa Kikatalunya Ramon Llull, kwa Kilatini "Raymundus Lullus" au "Lullius", T.O.F., (1232 hivi – 1315 hivi), alikuwa mwandishi na mwanafalsafa kutoka Majorca (leo nchini Hispania)

neg:
Egbert wa Ripon
Mwaka 716 alihimiza wafalme wa Northumbria na wa Wapiti, na pia monasteri ya Iona, wakubali tarehe ya Pasaka kadiri ya kalenda ya Kanisa la Roma naye alifariki Iona tarehe 24 Aprili 729, iliyokuwa siku ambapo Pasaka iliadhimishwa huko kwa mara ya kwanza kadiri ya kalenda hiyo.

neg:
Nabii Yona
Yona (kwa Kiebrania: יוֹנָה, Yônā; kwa Kiarabu: يونس, Yūnus, Yūnis au يونان, Yūnān ; kwa Kilatini: Ionas) ni jina la nabii wa Israeli aliyeishi katika karne ya 8 KK.

neg:
Hippokrates
Hippokrates (Kigiriki Ἱπποκράτης; * mnamo 460 KK kisiwani Kos; † mnamo 370 KK mjini Larisa (Ugiriki)) alikuwa mganga mashuhuri wa Ugiriki ya Kale. Hadi leo waganga hufuata kiapo kinachosemekana kilitungwa na Hippokrates.

neg:
Isopodi mkubwa
Mtafiti wa zoolojia Mfaransa Alphonse Milne-Edwards alikuwa wa kwanza kuelezea jenasi hiyo katika mwaka wa 1879 baada ya mwenzake Alexander Agassiz kumpata Bathynomus giganteus kijana wa kiume kutoka Ghuba ya Meksiko; huu ulikuwa ni ugunduzi wa kusisimua kwa wanasayansi na umma kwa sababu wakati ule wataalamu walikuwa bado wakivutana juu ya swali kama uhai unawezekana katika vilindi vikubwa vya bahari. Bathynomus giganteus wa kike hawakupatikana hadi mwaka 1891.

neg:
James Dewey Watson
James Dewey Watson (amezaliwa 6 Aprili 1928) alikuwa mwanafizikia wa biolojia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza virusi na mfumo wa molekuli mbalimbali, hasa DNA. Mwaka wa 1962, pamoja na Francis Crick na Maurice Wilkins alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

neg:
Miguel de Cervantes
Miguel de Cervantes Saavedra (29 Septemba 1547 – 23 Aprili 1616) alikuwa mwandishi wa Hispania anayesifiwa kama mwandishi bora kabisa wa nchi yake. Mara nyingi riwaya yake "Don Quishote" inahesabiwa kati ya vitabu muhimu zaidi vya fasihi ya Ulaya nzima.

neg:
Theodor Mommsen
Christian Matthias Theodor Mommsen (30 Novemba 1817 – 1 Novemba 1903) alikuwa mwanahistoria na mwandishi kutoka nchi ya Ujerumani. Anafahamika hasa kwa kitabu chake "Historia ya Roma" (kwa Kijerumani: "Römische Geschichte"). Mwaka wa 1902 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.

neg:
Thelonious Monk
Thelonious Monk (10 Oktoba 1917 – 17 Februari 1982) alikuwa mwanamuziki wa Marekani. Alikuwa anapiga muziki ya jazz. Mwaka wa 2006 alituzwa tuzo maalumu ya Tuzo ya Pulitzer ya Muziki kwa kazi ya maisha yake, yaani baada ya kifo chake.

neg:
Halogeni
Bromine ambayo jina lake linamaanisha "kunuka" iligunduliwa na Antoine Balard mnamo mwaka 1826. Balard hakuwa mwanakemia maarufu, hata iliwahi kusemwa kuwa badala Balard kuigundua bromine, ilikuwa ni bromine iliyomgundua Balard. Aliigundua elementi kwa bahati wakati akifanya majaribio kwenye maji ya bahari. Alishitushwa na rangi ya kimanjano ya machungwa ambayo bromine huwa inatoa pale inapotengezwa kutokana na maji ya bahari na chlorine. Pambano hili ni kutokana na oksidesheni ya ayoni za bromine kwa chlorine.

neg:
Eujeni Mazenod
Eujeni Mazenod (kwa Kifaransa Eugène de Mazenod au kirefu Charles-Joseph-Eugène de Mazenod) (Aix-en-Provence, 1 Agosti 1782 - 21 Mei 1861) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki kutoka Ufaransa aliyeanzisha shirika la kimisionari maarufu kwa ufupisho O.M.I..

neg:
Simeoni Mwanateolojia Mpya
Simeoni Mwanateolojia Mpya (kwa Kigiriki: Συμεὼν ὁ Νέος Θεολόγος; Basileion, Galatia, 949 – Paloukiton, 12 Machi 1022) alikuwa mmonaki na mshairi wa Byzanti.

neg:
Plato
Plato (kwa Kigiriki: Platon; 427 KK - 347 KK) alikuwa kati ya wanafalsafa muhimu zaidi wa Ugiriki ya Kale. Alikuwa mwanafunzi wa Sokrates na mwalimu wa Aristoteles.

neg:
Mjusi (kundinyota)
Kundinyota hili halikujulikana kwa mabaharia Waswahili wa Kale wala kwa Waarabu au Wagiriki kwa sababu nyota zake ni hafifu sana. Katika enzi ya kale nyota hizi hazikupangwa kuwa sehemu ya kundinyota maalumu. Mjusi ni kati ya kundinyota zilizoanzishwa na mwanaastronomia [[Johannes Hevelius]] wa [[Danzig]] (Gdansk) mnamo mwaka [[1690]] BK. Akiwa mpika pombe na mfanyabiashara tajiri aliyeshika kwa muda pia umeya wa mji wake alikuwa hasa maarufu kwa kuangalia, kupima na kuorodhesha nyota pamoja na mke wake [[Elisabeth Hevelius]].

neg:
Gottfried Leibniz
Gottfried Wilhelm Leibniz (pia Leibnitz au von Leibniz; 1 Julai 1646 - 14 Novemba 1716) alikuwa mwanasayansi na mwanafalsafa Mjerumani aliyeandika hasa kwa Kilatini na Kifaransa. Aliandika vitabu na insha nyingi kuhusu mada za siasa, sheria, historia, isimu na mengineyo. Anasemekana alikuwa mtu wa mwisho aliyeweza kushika ujuzi wote wa ustaarabu wake.

neg:
Divina Commedia
Divina Commedia (yaani "Tamthilia ya Kimungu") ndiyo jina la Kiitalia la kazi kuu ya Dante Alighieri (14 Mei/13 Juni 1265 - 13/14 Septemba 1321), iliyomfanya ahesabiwe mshairi bora wa lugha hiyo, tena mshairi muhimu zaidi wa kipindi cha zama za kati za Ulaya.

neg:
Carl Linnaeus
Carl Linnaeus (tamka: Karl Lineus; pia kwa umbo la Kilatini Carolus Linnaeus na baadaye Carl von Linné; 23 Mei 1707 – 10 Januari 1778) alikuwa mwanasayansi nchini Uswidi aliyeweka misingi ya biolojia ya kisasa kwa kuunda utaratibu wa taksonomia au uainishaji wa mimea na wanyama katika vikundi mbalimbali na kuvipa majina ya kisayansi.

neg:
Origen
Origen, kwa Kigiriki Ὠριγένης "Ōrigénēs", (185 - 253), mwana wa mfiadini Leonidas, alikuwa padri kutoka Aleksandria (Misri) aliyehamia Kaisarea (Palestina) na kuendeleza kazi yake kama mtaalamu maarufu wa Biblia..

neg:
Al-Qairawin
Kati ya wanafunzi wake mashuhuri alikuwa mwanafalsafa Myahudi Maimonides.

neg:
Baada ya Kristo
Leo hii wataalamu wengi hukubaliana ya kwamba kasoro Ya Dionysio ni takriban miaka 4 - 8; yaani mwaka halisi wa kuzaliwa kwake Yesu ulikuwa kama miaka nne hadi nane kabla ya mwaka ambao tumezoea kuhesabu kama "1", kwa kuwa mwaka 4 K.K. ndipo alipokufa mfalme Herode Mkuu aliyejaribu kumuua akiwa mtoto mchanga.

neg:
Bartolomeo Dias
Bartolomeu Dias (1451 hivi – 29 Mei 1500 ), sharifu wa ukoo wa kifalme wa Ureno, ni maarufu kama Mzungu wa kwanza kuzunguka bara la Afrika toka kaskazini magharibi hadi mashariki kwa Rasi ya Tumaini Jema (1488), akifungua njia ya kwenda India kupitia baharini.

neg:
Dionysius Exiguus
Hesabu ya Dionysio ina kosa la miaka kadhaa. Wakati wake Dola la Roma lilikuwa limeshakwisha katika Italia, Kaisari alikaa Bizanti au Roma ya Mashariki. Kumbukumbu za Roma yenyewe hazikutunzwa tena tangu miaka mingi. Leo hii wataalamu wengi hukubaliana ya kwamba kasoro la Dionysio ni takriban miaka 4 - 8; yaani mwaka halali wa kuzaliwa kwake Yesu ulikuwa kama miaka nne hadi nane kabla ya mwaka ambao tumezoea kuhesabu kama "1".

neg:
Jongo
Watu wamekuwa wakifahamu kuhusu jongo kutoka enzi za kale. Kihistoria, jongo imejulikana kama “mfalme wa magonjwa na ugonjwa wa wafalme” au “ugonjwa wa matajiri”. Rekodi za kwanza za ugonjwa huu zilitoka nchini Misri katika mwaka wa 2,600 b.c katika maelezo kuhusu ugonjwa wa athritisi ya kidole gumba cha mguu. Tabibu Hippocrates wa nchi ya kale ya Kigiriki, katika mwaka wa 400 b.c alidokeza kuhusu jongo katika uandishi wake wa"maneno mafupi ya busara" na kusema kuwa jongo haikuwaathiri matowashi na wanawake wasiofikia kikomohedhi. Aulus Cornelius Celsus (30 a.d.)alieleza uhusiano wa jongo na pombe, kutokea katika miaka ya baadaye katika wanawake na pia matatizo husishi ya figo

neg:
Historia ya teolojia
Walioendelea ni kama vile: Cleanthes (karne ya 3 KK), Cicero (maandishi ya mwaka 45 KK), Lucretius (karne ya 1 KK), Epictetus (maandishi ya mwaka 135) na Plotinus (kuanzia 235). Baadhi ya hawa walikuwa Walatini walioathiriwa na ustaarabu wa Kigiriki.

neg:
Fibonacci
Fibonacci (mnamo 1175 - 1250) alikuwa mtaalamu wa hisabati kutoka nchini Italia. Anakumbukwa kama mwanahisabati muhimu zaidi wa Ulaya wakati ya zama za kati.

neg:
Mona Lisa
Mona Lisa (pia huitwa La Gioconda ambayo kwa Kiitalia ina maana ya "mwanamke mchangamfu") ni mchoro maarufu wa mwanzoni mwa karne ya 16, kazi ya na mwanasayansi na mchoraji Leonardo da Vinci.

neg:
Leo Africanus
Alizaliwa mnamo mwaka 1490 kwa jina la الحسن بن محمد الوزان (Al-Hasan ibn Mohammed al-Wassan) katika mji wa Granada uliokuwa mji mkuu wa dola la mwisho wa Waislamu katika Hispania. Baada ya kutekwa kwa mji na Wahispania Wakristo 1492 familia yake ilihamia Fes (Moroko). Hapo kijana alisoma kwenye chuo kikuu cha Al-Qairawin.
Baada ya kumaliza masomo yake aliongozana na mjomba katika safari zake wakivuka jangwa la Sahara na kufika mjini Timbuktu katika Dola la Songhai mnamo mwaka 1510. Akaendelea kuvuka kanda la Sahel hadi Sudan na Misri.
Katika safari kwenye Mediteranea jahazi yake ilishambuliwa na mashujaa wa msalaba mwezi wa Juni 1518 akakamatwa na kupewa kama zawadi kwa Papa Leo X huko Roma. Papa alivutwa na tabia na elimu yake akampatia mafundisho ya kikristo akabatizwa. Katika ubatizo alipokea jina la Papa mwenyewe "Leo" pamoja na jina la mtume "Yohane" na jina la "Medici" familia ya Papa: Ioannes Leo de Medici.

neg:
Maximinus Thrax
Gaius Iulius Verus Maximinus au Maximinus Thrax (takriban 173 – Aprili 238) alikuwa Kaizari wa Dola la Roma kuanzia 20 Machi, 235 hadi kifo chake. Alimfuata Alexander Severus. Kwa vile hakukaa katika mji wa Roma, kulikuwa na makaizari wengi walioasi dhidi yake, kama babu, baba na mwana wa akina Gordian, au Balbinus na Pupienus.

neg:
Maulid
Neneo lenyewe ni la asili ya kiarabu kutokana na مولد النبي (maulid an-nabi) au (milaad an-nabi) ميلاد النبي . Sikukuu inafuata kalenda ya Kiislamu. Waislamu wa dhehebu la Sunni husheherekea tar. 12 Rabi'-ul-Awwal na Waislamu wa dhehebu la Shia husheherekea tarehe 17. Rabi'-ul-Awwal. Muhammad alizaliwa takriban mwaka 570 BK.

neg:
Marcel Pagnol
Mwaka 1922, alihamia katika jiji la Paris ambapo alikua akifundisha kiingereza hadi mwaka 1927 , ambao aliamua kujitolea maisha yake kwa ajili ya kuandika michezo ya kuigiza au tamthilia. Katika kipindi hili alikua akifanya kazi na kundi dogo la waandishi , ambapo baadae alishirikiana na mmoja wao aliyefahamika kwa jina la Paul Nivoix ambapo waliandika tamthilia ya "Merchants of Glory" ambayo iliweza kuzalishwa mwaka 1924. . Baadae aliamua kuondoka katika mji wa Paris na kurejea katika eneo alilozaliwa ambapo aliendelea kutunfa tamthilia mbalimbal ikiwamo ile ya "Marius" ambayo baadae ilikuja kuwa filamu yake ya kwanza iliyotoka mwaka 1921
Akiwa yupo mbali na Simone Collin (mkewe wa pili) japokuwa ilikuwa si kwa talaka hadi 1941, alianzisha uhusiano na mchezaji muziki wa kiingereza aliyefahamika kama Kitty Murphy, na kupata mtoto mmoja aluyeitwa Jacques Pagnol, aliyezaliwa tarehe 24 Septermber 1930. (Jacques later became his father's assistant and subsequently a cameraman for France 3 Marseille.)

neg:
Silika kadiri ya Wagiriki
Kwa maneno mengine, zamani walidhani silika nne za msingi walizoziainisha zinategemea kile kinachotawala mwili wa mtu. Labda asili ya upambanuzi huu ni mganga Hipokrate (aliyekufa mwaka 377 K. K.).

neg:
Muhammad
11. Maymuna binti Harith (tangu Februari 629) aliyekuwa na umri wa miaka 51.

neg:
Zoë Akins
Zoë Akins (30 Oktoba 1886 – 29 Oktoba 1958) alikuwa mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1935, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake "The Old Maid".

neg:
Eujeni Mazenod
Eujeni alizaliwa tarehe 1 Agosti 1782 akabatizwa kesho yake.

neg:
Jacques Monod
Jacques Lucien Monod (9 Februari 1910 – 31 Mei 1976) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Ufaransa. Hasa alichunguza usanisi wa vimeng'enya ndani ya chembe hai. Mwaka wa 1965, pamoja na Francois Jacob na Andre Lwoff alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.

neg:
Niccolo Machiavelli
Niccolo Machiavelli (kwa Kiitalia pia Nicolò Macchiavelli) (3 Mei 1469 – 21 Juni 1527) alikuwa mwanasiasa, mwandishi na mwanafalsafa nchini Italia.

neg:
Klemens wa Aleksandria
Titus Flavius Clemens (kwa Kigiriki: Κλήμης Αλεξανδρεύς, Klemes Alexandreus; * mnamo 150 Athens; † mnamo 215 Aleksandria) anayejulikana zaidi kama Klemens wa Aleksandria alikuwa mwanafalsafa na mwanateolojia wa Ukristo katika mji wa Aleksandria (Misri) mwanzoni Mwa karne ya 3.

neg:
Maria Amandina wa Moyo Mtakatifu
Maria Amandina wa Moyo Mtakatifu (jina la awali: Paula Jeuris, Schakkebroek, Herk-de-Stad, 28 Desemba 1872 – Taiyuan, 9 Julai 1900) alikuwa sista wa shirika la Wafransisko Wamisionari wa Maria aliyefia dini China alipokuwa mmisionari.

neg:
15 Juni
Tarehe 15 Juni ni siku ya 166 ya mwaka (ya 167 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 199.
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu ya mtakatifu nabii Amosi

neg:
Akina Dada Faioli
Wakitegemezwa na Paroko wao mstahiki – Dekano Domenico Girolami, rafiki wa Mt. Paulo wa Msalaba – aliyewatungia Kanuni ya awali ambayo ikaja kupitishwa na Askofu Giannantonio Bacchettoni mwaka 1747, akina dada Faioli walianzisha Bweni la Anticoli, taasisi iliyofuata mfano wa kazi ya maendeleo iliyofanywa miaka ya 1700 na Watawa Walimu wa Montefiascone; ambao akina Faioli walivaa kanzu yao karibu maisha yao yote, hadi ilipokubalika Kanuni mpya iliyotungwa na Askofu Cirillo Antonini, aliyewapa kanzu ya kitawa ya Mt. Klara mwaka 1781: ndivyo lilivyoanza Shirika la Masista wa Imakulata wa Mt. Klara. Badiliko la muundo lilikamilika tarehe 4 Juni 1786 ambapo Antonini alipokea nadhiri yao ndogo ya useja mtakatifu, na hao Watawa Walimu wakawa masista kamili. Ndiyo hatima ya matukio yasiyokosa upinzani na magumu vilivyovumiliwa kishujaa kwa kimya na juhudi mpya daima.

neg:
Mohamed Said
Mohamed Said Salum (amezaliwa tar. 25 Februari, 1952, Gerezani, Dar es Salaam) ni mwandishi na mwanahistoria kutoka nchini Tanzania. Ametunga vitabu mbalimbali, lakini anafahamika zaidi kwa kitabu chake cha "Maisha na Nyakati za Abdulwahid Sykes" kilichotolewa kwa lugha ya Kiingereza kwa mara ya kwanza 1998. Baadaye kikatafsiriwa kwa Kiswahili na kutolewa tena mnamo mwaka wa 2002.
Sheikh Mohamed Said Abdallah alizaliwa mnamo tarehe 25 Februari katika mwaka wa 1952 huko Gerezani jijini Dar es Salaam - ambapo ndiko kulikokuwa na asili ya upinzani dhidi ya ukoloni wa Waingereza katika Tanganyika. Babu yake, Mzee Salum Abdallah Popo alikuwa muasisi wa harakati za vyama vya wafanyakazi na alikuwa mmoja kati ya watu wa awali kabisa kuanzisha upinzani na kuunga mkono hoja ya kupinga utawala wa kikoloni. Mwaka wa 1947, Mzee Popo aliongoza mgomo wa kwanza nchini Tanganyika katika majimbo ya kati nchi uliopangwa na wafanyakazi wa Tanganyika Railways.
Tanganyika ilipopata uhuru wake mwaka 1961, Mzee Popo aliachana na mkono wa Nyerere kama jinsi wengi walivyofanya na alitiwa kizuizini na serikali kwa ajili ya msimamo wake wa kuwa vyama vya wafanyakazi sharti viwe huru. Akiwa mwenyekiti wa Tanganyika Railways African Union (TRAU) alipinga vyama vya wafanyakazi kuwekwa chini ya Tanganyika African National Union (TANU) chini ya Rais Julius Nyerere.
Sheikh Mohamed Said ana shahada katika masuala ya Sayansi ya Siasa kutoka katika Chuo Kikuu cha Dar es Salaam. Vilevile ana Stashahada katika masuala ya Maritime Studies kutoka katika Chuo Kikuu cha Wales huko mjini [[Cardiff, [[Uingereza]] na nyingine ya BIMA kutoka katika Chuo cha Usimamizi wa Fedha cha Dar es Salaam (IFM).
Mohamed Said amefanya utafiti mwingi sana juu ya historia ya uhuru wa Tanganyika, historia ambayo kabla ya utafiti wake ilichukuliwa kama iliyohitimishwa na ameweza kufukua mambo muhimu ambayo yalifichwa katika historia iliyokuwa ikitambulikana rasmi.
Alianza kufahamika zaidi katika miaka ya themanini kupitia makala zake za kusisimua zilizokuwa zinahangaisha fikra za wasomaji kwa kufichua yale yaliyofichwam zilizoelezea mchango muhimu wa Waislamu na Uislamu katika harakati za kupinga ukoloni katika Tanganyika na khiyana waliofanyiwa Waislamu na serikali zote mbili, yaani, kabla ya uhuru na baada ya uhuru - jambo ambalo kwa wakati ule lilikuwa mwiko kufanyiwa utafiti au kuandikwa.
Makala hizo zilipata kuchapishwa katika magazeti na majarida maarufu barani Afrika na katika magazeti ndani na nje ya Tanzania. Baadhi tu ya makala zake za utafiti ni pamoja na "In Praise of Ancestors" (1988), "Africa Events (London), "Abdulwahid Sykes: Founder of a Political Movement" Africa Events - London (1988), "Islam and Politics in Tanzania" (1989), Al Haq Internation (Karachi), "The Plight of Tanzania Muslim" (1993) Change (Dar es Salaam) na "The Secular Unsecular State" (1995) Change (Dar es Salaam).

neg:
Sipriani mfiadini
Sipriani (kwa Kilatini Thascius Caecilius Cyprianus) (alifia dini tarehe 14 Septemba 258) alikuwa askofu wa Karthago na mwandishi muhimu kati ya Mababu wa Kanisa, ambaye vitabu vyake vya Kilatini viko hadi leo.

neg:
Conrad Aiken
Conrad Potter Aiken (5 Agosti 1889 – 17 Agosti 1973) alikuwa mwandishi wa mashairi, hadithi fupi na riwaya kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1930, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi.

neg:
Beyoncé Knowles
Beyoncé Giselle Knowles (alizaliwa 4 Septemba 1981), anayefahamika zaidi kwa jina moja Beyoncé ni mwimbaji wa R & B, mtunzi wa nyimbo, mtayarishaji wa rekodi, mwigizaji na mwanamitindo kutoka Marekani. Alizaliwa na kukulia Houston, Texas na alihudhuria shule mbalimbali zinazofunza sanaa. Pia alianza kushiriki katika mashindano ya kuimba na kucheza ngoma akiwa mtoto. Knowles alikuja kujulikana katika mwisho wa miaka ya 1990 kama mwimbaji kiongozi wa kikundi cha wasichana cha R & B, Destiny's Child. Kulingana na Sony, mauzo ya rekodi za Knowles, yakiunganishwa na yale ya kikundi cha Destiny's Child, yamezidi milioni 100.

neg:
Nimonia
Nimonia ni maradhi yanayotokea sana yanayoathiri takriban milioni 450  za watu kwa mwaka na yanayotokea katika kila sehemu ya dunia.Ni kisababishi kikubwa cha vifo katika kila rika ambapo husababisha milioni 4  (asilimia saba ya vifo vyote duniani) kila mwaka. Viwango ni vya juu zaidi kwa watoto chini ya miaka mitano na watu wazima walio na umri wa zaidi ya miaka 75 . Hutokea takriban mara tano zaidi katika ulimwengu unaostawi kuliko katikaulimwengu uliostawi. Nimonia ya virusi huchangia takriban visa milioni 200 . Nchini Marekani, katika mwaka wa 2009, nimonia ilikuwa cha 8 kati ya visababishi vinavyoongoza vya vifo.

neg:
Kaizari Macrinus
Marcus Opellius Macrinus (takriban 165 – Juni 218) alikuwa Kaizari wa Dola la Roma kuanzia 11 Aprili, 217 hadi tarehe 8 Juni, 218. Alimfuata Caracalla. Kabla Macrinus hajafa, mpwa wa Caracalla, Elagabalus alitangazwa kuwa Kaizari tarehe 18 Mei. Alimshinda Macrinus katika pigano la vita tarehe 8 Juni, na Macrinus aliuawa kisheria baadaye kidogo.

neg:
John Maynard Keynes
John Maynard Keynes (* 5 Juni 1883 - † 21 Aprili 1946) alikuwa mtaalamu wa hisabati na uchumi kutoka nchini Uingereza.

neg:
Kitabu cha Mormoni
Mnamo mwaka 600 KK kundi la Wayahudi walioongozwa na nabii Lehi waliondoka Yerusalemu kabla ya mji kuangamizwa na Babeli, wakajenga jahazi kubwa na kufika katika nchi mpya. Baada ya kifo cha Lehi wafuasi wa wanawe Nefi na Lamani walianza kugombana na kuwa makabila mawili adui.

neg:
Hipoliti wa Roma
Hipoliti wa Roma (170–235) alikuwa mwanateolojia muhimu zaidi wa Kanisa la Roma katika karne ya 3. Labda alizaliwa mjini Roma. Lakini alipendelea kuandika kwa Kigiriki kuliko kwa Kilatini ambacho kilikuwa kinazidi kutumika katika Kanisa hilo badala ya lugha ya kimataifa iliyotumika tangu wakati wa Mitume Petro na Paulo.

neg:
Ignas wa Antiokia
Ignas wa Antiokia (kwa Kigiriki Ἰγνάτιος, Ignatios: lakini alijulikana pia kwa jina la Θεοφόρος, Theophoros, yaani "Mleta Mungu") alizaliwa kati ya 35 na 50 B.K. akafa kati ya 98 na 117.

neg:
Tarehe za maisha ya Yesu
Kuhusu kuzaliwa kwake, inajulikana kuwa kulitokea chini ya mfalme Herode Mkuu, aliyetawala hadi alipofariki mwaka 4 KK. Hivyo, wengi wanakubali kwamba Yesu alizaliwa kidogo kabla ya hapo, labda mwaka 6 KKingawa Denis Mdogo kwa kukosea alihesabu tofauti miaka 500 baadaye alipoona inafaa kugawa miaka yote ya historia katika makundi mawili, KK na BK.

neg:
Baada ya Kristo
Hesabu hii ilianzishwa mwaka 527 BK na mmonaki Dionysius Exiguus alipokuwa Roma.

neg:
Galenos
Mwaka 158 alirudi Pergamon akaajiriwa na kuhani mkuu wa Asia kama tabibu wa wapigaji upanga wake. Galenos alijifunza mengi kutokana na kutibu vidonda na majeruhi; katika maandiko yake aliita kidonda "dirisha la kutazama ndani ya mwili". Alifaulu kwa sababu katika kipindi chake walikufa wajeruhiwa 5 tu, wakati kwenye kipindi cha mtangulizi wake zaidi ya wapiganaji 60 walikufa.
Mwaka 160 alihamia Roma na baada ya kumponya mwanafalsafa mashuhuri Eudemos wa Pergamon alikuwa tabibu wa makabaila wa Roma. Ugonjwa wa tauni ulipoenea mjini alikimbia Roma mwaka 166 akarudi Pegamon. Mwaka 168 aliombwa na Kaisari Marcus Aurelius arudi Italia akawa mshauri na tabibu wa mtoto wa Kaisari na baadaye wa Kaisari Septimius Severus.

neg:
Nagib Mahfuz
Mahfuz alizaliwa 11 Desemba 1911 katika familia ya wastani ya Waislamu kwenye eneo la Gamaliya mjini Kairo. Wazazi walimpa jina kulingana na profesa Naguib Pasha Mahfouz (1882–1974) tabibu mashuhuri Mkopti aliyesimamia kuzaliwa kwake. Katika familia yake alikuwa mtoto wa saba na mdogo kati ya akina kaka wanne na akina dada wawili.

neg:
Mahmoud Hassan Mgimwa
Mahmoud Hassan Mgimwa Amezaliwa 13 Machi 1963 ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Mufindi Kaskazini kwa miaka 2015 – 2020.

neg:
Juan Ramón Jiménez
Juan Ramón Jiménez (24 Desemba 1881 – 29 Mei 1958) alikuwa mwandishi na mshairi kutoka nchi ya Hispania. Mwaka wa 1956 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.

neg:
Joseph Narcis Mloka
Narcis Bambalawe, ni mtoto wa mwisho wa Bambalawe Mwanamene (Bambalawe wa XII), aliyeitawala Matombo kabla na baada ya ukoloni, mtawala ambaye alikuwa na karama mbalimbali kama vile kujigeuza kama nyenyele shimoni alipotafutwa na wakoloni, kuigeuza Matombo kuwa msitu wakati wakoloni walipotaka kutawala, kuhamisha kidonda kutoka kwenye sehemu ya siri na kukiuguzia sehemu ya kawaida, n.k.

neg:
Halogeni
Kati ya mwaka 1813 na 1814, Humphry Davy alifanya mlolongo wa majaribia ambayo alithibitisha uwepo wa elementi mpya katika idadi fulani ya kampaundi. Aliita elementi hiyo fluorine. Kwa bahati mbaya alishindwa kupata hata kiwango chake kidogo kikiwa peke yake. Hii iliwezeshwa na mwanakemia wa Kifaransa Henri Moissan. Moissan alipitisha umeme katika hydrogen fluoride kavu iliyokuwa na potassium hydrogenflouride, KHF, iliyoyeyushwa ndani yake. Njia yake hii ya ugunduzi imeendelea kutumiwa viwandani kama njia ya kupata fluorine.

neg:
Chameleone
Joseph Mayanja (anajulikana kwa jina la kisanii Jose Chameleone au Chameleone, wakati mwingine Chameleon; alizaliwa mwaka wa 1979) ni mwanamuziki wa hip hop na ragga kutoka Uganda. Yeye huimba hasa katika lugha ya Kiswahili.

neg:
Agostino wa Hippo
Agostino alizaliwa tarehe 13 Novemba 354 mjini Thagaste katika mkoa wa Numidia. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa "Aurelius Augustinus". Wakati ule Ukristo ulikuwa tayari dini iliyokubaliwa katika Dola la Roma; dhuluma dhidi ya Wakristo zilikuwa zimekwisha rasmi mwaka 313 kwa Hati ya Milano iliyotolewa na Konstantino Mkuu ili kuruhusu uhuru wa dini.

neg:
Mitazamo ya Kiyahudi juu ya Yesu
Katika Karne za Kati, Judah Halevi na Maimonide walimuona Yesu (kama vile Muhammad) kama mtu muhimu katika kuandaa mataifa yote kwa ujio wa Masiya atakayeyafanya yamuabudu Mungu pekee.

neg:
Ceres (sayari kibete)
Ilivumbuliwa 1 Januari 1801 na Giuseppe Piazzi aliyeiona kama sayari kamili. Piazzi aliteua jina lake kutokana na mungu wa Kiroma wa kike Ceres aliyehusika na mambo ya ustawi wa mimea hasa ya kilimo, mavuno na upendo wa kimama.
Katika mwendo wa karne ya 19 magimba mengi mengine yalivumbuliwa hasa katika ukanda kati ya Mrihi na Mshtarii kwa hiyo wanaastronomia walipatana kutumia majina kama asteroidi au pia planetoidi kwa ajili ya magimba yale madogo. Kwa ajili asteroidi hizi ilikuwa kawaida kuweka namba mbele ya jina lenyewe na Ceres iliyokuwa asteroidi ya kwanza iliyovumbuliwa ilipata namba "1" hivyo jina lake likawa "1 Ceres".

neg:
Konfusio
Konfusio (pia:Confucius kutoka Kichina: Kǒngzǐ (孔子) au Kǒng Fūzǐ (孔夫子) -- "Mwalimu Kong") (551 KK - 479 KK) alikuwa mwalimu na mwanafalsafa muhimu kabisa wa kale huko Uchina.

neg:
Mercurius
Alitazamiwa na Waroma sawa na mungu Hermes katika mitholojia ya Kigiriki hivyo aliabudiwa kama mtume aliyebeba ujumbe kutoka mungu mmoja kwa wengine, pia kama mungu wa biashara, uchumi, mawasiliano na wezi.
Katika mitholojia alikuwa mwana wa mungu mkuu Jupiter na mungu wa kike Maia. Tabia yake kuu ilikuwa uwezo wa kuhama haraka hivyo sanamu zake mara nyingi zilionyesha viatu na kofia yenye bawa. Mwendo wake wa haraka ilisababisha pia kumwunganisha na sayari ya kwanza Utaridi iliyo na mwendo wa haraka kwa sababu obiti yake ni fupi kuliko sayari nyingine.

neg:
Mahdi
Katika imani ya Washia mahdi anajulikana tayari jina lake: ni Muhammad ibn Hasan al-Mahdi aliyezaliwa tarehe 29 Julai mwaka 869 akawa imamu wa 12 wa Washia, lakini tangu mwaka 874 alifichwa na Allah mbele ya maadui zake na tangu wakati ule anaishi mafichoni (ghaiyba).

neg:
David Hume
David Hume (7 Mei 1711 - 25 Agosti 1776) alikuwa mwanafalsafa wa Uskoti. Anaangaliwa kama mmojawapo wa wanafalsafa wenye umuhimu kabisa wakati Zama za Mwangaza huko Ulaya.

neg:
Damian de Veuster
Padri Damian mwaka 1865 alimuomba askofu Luigi Maigret, ruhusa ya kuhamia Molokai.

neg:
Marcel Pagnol
Mnamo mwaka 1926, akiwa katika matembezi katika jiji la London, Pagnol alitembelea moja kati ya nyumba za sinema na kufanikiwa kuona sinema iliyokua na umaarufu sana na hivyo aliamua kutoa muda wake mwingi katika utunzi wa filamu. Hapo, aliwasiliana na studio za Paramount Picture na kupendekeza kuwa kitabu chake cha tamthilia kilichofahamika kama "Marius" kiweza kufanywa katika filamu. Baadae filamu ilitengenezwa, ikaongozwa na Alexander Korda na kutoka tarehe 10 Oktoba 1931. Ilifanikiwa kuwa moja kati ya filamu za kifaransa zilizopata umaarufu mkubwa sana. Miaka iliyofuatia aliendelea kutengeneza filamu nyingi zake binafsi huku yeye alichukua nafasi mbalimbali katika utengenezaji wake kama vile, mbongozaji picha, mwandishi wa mazungumzo au mkalimani.

neg:
Ferdinand-Edouard Buisson
Ferdinand Édouard Buisson (20 Desemba 1841 – 16 Februari 1932) alikuwa mtaalamu, mwanasiasa na mchungaji wa Kiprotestanti kutoka nchi ya Ufaransa. Nchini kwake, alijitahidi hasa kwa ajili ya elimu ya msingi. Mwaka wa 1927, pamoja na Ludwig Quidde alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani.

neg:
Lionel Messi
Lionel Andrés Messi (matamshi ya Kihispania: [ljonel andɾes mesi]; alizaliwa 24 Juni 1987) ni mchezaji wa kitaalamu wa Argentina.Ambaye anachezea klabu ya Hispania inayoitwa Barcelona na timu ya taifa ya Argentina . Mara nyingi huchukuliwa kuwa mchezaji bora zaidi , Messi ndiye mchezaji pekee katika historia ya kushinda tuzo za [ FIFA] Ballon d'Or nne ambazo alishinda mfululizo, na akiwa na viatu vinne vya Ulaya vya dhahabu.Ameshinda michuano 29 na Barcelona, ikiwa ni pamoja na mataji ya La Liga nane, mataji manne ya UEFA Champions League na Copas del Rey tano , Messi ana kumbukumbu za magoli mengi aliofunga katika La Liga (354), msimu wa La Liga (50) na msimu wa soka ya klabu Ulaya (73), mwaka wa kalenda (91), pamoja na wale waliosaidia zaidi katika La Liga (138) na Copa America (11). Amefunga mabao zaidi ya 500 ya kazi ya klabu na nchi.

neg:
Luís de Camões
Luís Vaz de Camões (1524 – 10 Juni 1580) alikuwa mshairi Mreno anayesifiwa kama mshairi mkubwa katika historia ya Ureno. Alilinganishwa na Homer, Virgil na Dante. Aliandika mashairi kwa Kireno na Kihispania na utenzi mkubwa wa "Os Lusíadas" yaani safari za mabaharia Wareno walioongozwa na Vasco da Gama wakielekea Uhindi kupitia Rasi ya Tumaini Jema na pwani la Afrika ya Mashariki.

neg:
Matt Damon
Matthew Paige Damon (amezaliwa tar. 8 Oktoba 1970) ni mwigizaji wa filamu na mhisani kutoka nchini Marekani. Ameshinda Tuzo ya Akademi akiwa kama mwandishi bora muswaada andishi kwa filamu ya Good Will Hunting, ana tunukiwa unyota bora kwa filamu hiyohiyo.

neg:
Plies
Algernod Lanier Washington (amezaliwa 1 Julai 1976) anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii Plies, ni rapa wa Marekani na mwanzilishi Rekodi ya wa Rekodi ya Big Gates Baada ya kuacha chuo, yeye alianzisha Rekodi ya Big Gates pamoja na ndugu yake. Alitia mkataba na kuingizwa Rekodi ya Slip-n-Slide , 2007-2008 yeye iliyotolewa Albamu tatu. Plies ilipata kushika nafasi ya mwaka 2007 na "kupitia Agano" na chati-ya nyimbo bora "shawty" na "Hypnotized". Plies pia alitoaAlbamu bestselling mbili mwaka 2008, "Definition of Real" na "Da REAList" na mipango ya "Goon Affiliated" itakayotolewa mwaka 2010.

neg:
Yesu
Dionisi Mdogo, mmonaki aliyeanzisha (mwaka 533 hivi) mtindo wa kuhesabu miaka tangu kuzaliwa Yesu kurudi nyuma (K.K.) au kwenda mbele (B.K.), alikosea hesabu zake. Leo tunakisia Yesu alizaliwa mwaka 6 hivi K.K. kwa sababu alizaliwa Bethlehemu chini ya Herode Mkuu aliyefariki tayari mwaka 4 K.K.

neg:
James Madison
James Madison (16 Machi 1751 – 28 Juni 1836) alikuwa Rais wa nne wa Marekani kuanzia mwaka wa 1809 hadi 1817.

neg:
Calvin
John Calvin, kwa Kifaransa Jean Calvin au kizamani "Jehan Cauvin" (10 Julai 1509 - 27 Mei 1564) alikuwa mwanateolojia toka Ufaransa aliyeanzisha madhehebu maalumu ya Ukristo katika karne ya 16 akiunga mkono Matengenezo ya Kiprotestanti yaliyoanzishwa na Martin Luther nchini Ujerumani, lakini kwa kutofautiana naye katika mafundisho mbalimbali.

neg:
Theodosius Mkuu
Flavius Theodosius (11 Januari, 347 – 17 Januari, 395) alikuwa Kaizari wa Dola la Roma kuanzia 15 Mei, 392 hadi kifo chake.

neg:
Thomas Aquinas Mtakatifu
Mtakatifu Thomas Aquinas (Roccasecca, katika eneo la watawala wa Aquino, leo katika wilaya ya Frosinone, Italia, 1224 au 1225 - Fossanova, wilaya ya Latina, Italia, 7 Machi 1274) alikuwa mtawa wa Shirika la Wahubiri na padri wa Kanisa Katoliki.

neg:
Euklides
Euklides (takr. 365 KK - 300 KK, kwa Kigiriki Εὐκλείδης, "Eukleidēs", yaani "Mashuhuri", kwa Kiingereza "Euclid") alikuwa mwanahisabati wa Misri ya Kale. Anaitwa pia Euklides wa Aleksandria ili kumtofautisha na Euklide wa Megara, akihesabiwa pia kati ya wataalamu wa Ugiriki ya Kale maana mji wa Aleksandria nchiniMisri iliundwa na Wagiriki na kukaliwa na Wagiriki hasa kwa karne nyingi, hivyo inahesabiwa zaidi kama sehemu ya utamaduni wa Ugiriki kuliko Misri.

neg:
De Beers
Mwanzilishi wa kampuni DE BEERS ni Cecile Rodes alikuwa ni kabulu kutoka uingereza miaka ya 1886. Mwanzilishi wa Mwadui mine Dk John Wiliamson ambaye alikuwa mtambuzi wa mawe(geologist) alibaini kuwepo kwa almas katika eneo hilo miaka ya 193. na kuanza kuchimba kwa kutumia vifaa haba mnamo miaka ya 194. Alifanikiwa kujenga mamia ya nyumba za wafanyakazi ambazo zipo hadi sasa lakini baadhi zilibomolewa na mameneja wa DE BEERS waliokuwa wakitawala kipindi cha miaka kadhaa iliyopita. Dr Williamson alifariki mwaka 1958 na kuzikwa Mwadui Mine,baada ya kifo chake serikali ilianza kuuendesha mgodi wa mwadui.

neg:
Madonna (mwanamuziki)
Madonna Louise Ciccone (/tʃɪˈkoʊni/, alizaliwa tarehe 16 Agosti 1958) ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo, mwigizaji na mfanyabiashara. Alijipatia umaarufu kwa kuwa na mashairi makali na muonekano wa kuvutia katika video za nyimbo zake ambazo zilipelekea kuwa alama katika MTV. Madonna anajulikana kwa kujibadilisha katika muziki na muonekano, na kwa kudumisha unguli wake katika sekta ya muziki. Wakosoaji wa muziki wamebeza tungo zake, na hivyo kupelekea chuki kwa kiasi fulani. Akijulikana kama "Malkia wa Pop", Madonna mara nyingi anachukuliwa na wasanii wengine kama mtu mwenye ushawishi.

neg:
Maximilien Robespierre
Maximilien François Marie Isidore de Robespierre (Kifaransa: [mak.si.mi.ljɛ fʁɑ.swa ma.ʁi i.zi.dɔʁ də ʁɔ.bɛs.pjɛʁ]; 6 Mei 1758 - 28 Julai 1794) alikuwa mwanasheria wa Kifaransa na mwanasiasa , Mojawapo ya takwimu zilizojulikana na zenye ushawishi mkubwa zinazohusishwa na Mapinduzi ya Kifaransa na Utawala wa Ugaidi.
Kama mwanachama wa Waziri Mkuu, Bunge la Kimbunge na Klabu Ya Jacobin, Robespierre alikuwa ni mtetezi wa maskini na taasisi za kidemokrasia. Alitoa kampeni kwa wanaume wote nchini Ufaransa, udhibiti wa bei juu ya bidhaa za msingi za chakula na kukomesha utumwa katika makoloni ya Kifaransa. Alikuwa mpinzani mkali wa adhabu ya kifo, lakini alifanya jukumu muhimu katika kupanga utekelezaji wa Mfalme Louis XVI, uliosababisha kuanzishwa kwa Jamhuri ya Kifaransa.
Huenda anajulikana zaidi kwa jukumu lake katika Ufalme wa Ugaidi wa Mapinduzi ya Kifaransa. Aliitwa kama mwanachama wa Kamati ya Nguvu ya Usalama wa Umma iliyozinduliwa na mshirika wake wa kisiasa Georges Danton na alifanya ushawishi wake wa kuzuia Waheberists wa mrengo wa kushoto. Kama sehemu ya majaribio yake ya kutumia hatua kali za kudhibiti shughuli za kisiasa nchini Ufaransa, Robespierre baadaye alihamia dhidi ya Danton zaidi ya wastani, ambaye alishtakiwa na rushwa na kufariki mwezi Aprili 1794. Ugaidi ulikamilisha miezi michache baadaye na kukamatwa kwa Robespierre Julai , Matukio ambayo yalianzisha kipindi cha historia ya Kifaransa inayojulikana kama Reaction ya Thermidorian(en:Thermidorian Reaction). [1] Wajibu wa Robespierre binafsi kwa ziada ya Ugaidi bado ni suala la mjadala mkali kati ya wanahistoria wa Mapinduzi ya Kifaransa. [2] [3]

neg:
Krismasi
Inaonekana tarehe 25 Desemba ilijitokeza wakati huo. Kuna taarifa ya mwaka 204 kutoka Ipolito wa Roma kwamba tarehe 25 Desemba ilikuwa sikukuu ya kuzaliwa kwake Yesu Kristo.

neg:
Ganimedi (Mshtarii)
Ganimedi ni moja ya miezi ya Mshtarii iliyotambuliwa mnamo mwaka 1610 na Galileo Galilei aliyekuwa mtu wa kwanza kutazama nyota kwa kutumia darubini.

neg:
Mikolojia
Inadhaniwa kuwa wanadamu walianza kukusanya uyoga kama chakula katika historia ya awali. Uyoga uliandikwa mara ya kwanza katika kazi za Euripides (480-406 KK). Mwanafalsafa wa Kigiriki Theophrastos wa Eresos (371-288 KK) alikuwa wa kwanza kujaribu kutofautisha mimea; uyoga ulionekana kuwa haupo katika kundi lolote.

neg:
Bonifas mfiadini
Bonifas (Lat. Bonifacius ""mtenda mwema""), ambaye aliitwa "Wynfrith" kabla ya kutajiwa na Papa jina hilo jipya Bonifacius, (*673 hivi Crediton, Wessex - + 5 Juni 754 Dokkum) alikuwa mmonaki Mbenedikto kutoka Uingereza aliyetumwa kama mmisionari huko Ujerumani, halafu akawa askofu na hatimaye mfiadini katika Uholanzi wa leo.

neg:
Krismasi
Aliyeingiza sikukuu ya "Kuzaliwa Jua" huko Roma ni Eliogabalus (kaisari kuanzia 218 hadi 222). Baadaye kaisari Aurelianus akaithibitisha rasmi mwaka 273, hatimaye ikahamishiwa tarehe 25 Desemba.