 NA KAMAU MAICHUHIE KATI ya mwaka wa 1888 na 1963 Kenya ilikuwa koloni ya Uingereza. Wakati huo, nchi ilishuhudia mapambano ya muda mrefu ya uhuru huku watu wakipigana na wakoloni kuikomboa nchi yao. Wengi wa waliohusika katika vita hivyo walikuwa wanaume kwani wanawake walibaki nyuma kutunza nyumba, kulea watoto wao na kufanya kazi kwenye mashamba na masoko. Chini ya utawala wa kikoloni, wanawake walizidi kuchukuliwa kama wasio na umuhimu kwa mfumo wa kiuchumi, na mamlaka na ushawishi wao ulififia haraka kmiongoni mwa umma. Licha ya ushawishi wao kufifia katika kipindi hiki, hata hivyo, baadhi ya wanawake walisimama kidete na kuchukua jukumu kubwa katika safari ya uhuru wa Kenya. Wao, ni miongoni mwa wananchi wengine, waliotunga na kuimba nyimbo zilizokejeli serikali ya kikoloni na kuwatia moyo wapiganaji wa uhuru katika mapambano hayo. Wengine walifanya kazi kama majasusi wa wapiganiaji uhuru wa Mau Mau kwa kuwapa taarifa muhimu ambazo hatimaye ziliwasaidia kuwashinda wakoloni. Hawa ni baadhi ya wanawake ambao jukumu lao katika mapambano lilijitokeza dhahiri. Mekatilili wa Menza Yeye ni mpiganiaji uhuru wa kike wa Kenya ambaye aliongoza watu wa Pwani wa jamii ya Wagiriama kupinga utawala wa kikoloni wa Uingereza mwanzoni mwa karne ya 20. Inaaminika kuwa alizaliwa Kilifi, Pwani ya Kenya katika miaka ya 1840. Wakati utawala wa kikoloni wa Uingereza ulipojaribu kulazimisha sera na sheria zao kwa Wagiriama, Mekatilili alisimama na kuwapinga kwa ujasiri. Aliamini katika mila za watu wake wala hakutaka kuziona zikichafuliwa au kukomeshwa na Waingereza. Baada ya kuwa mjane, aliongoza watu wa Giriama kuasi Waingereza ambao walitishia uhuru wao kupitia kazi za kulazimishwa na kutozwa ushuru. Uongozi wake ulichangia katika maasi mwaka wa 1913 na 1914, na licha ya kukamatwa mara nyingi na kufungwa gerezani, alifaulu. Kilichofuatia ni uasi wa Giriama ambao ulisababisha Mekatilili kukamatwa. Alifungwa jela katika eneo la Mumias kwa miaka mitano. Waingereza hatimaye walilegeza udhibiti wa eneo hilo, na kukubali matakwa ya watu wa Menza wa jamii ya Giriama. Menza alikufa katika miaka ya 1920. Muthoni Kirima Muthoni alikuwa kiungo muhimu katika vita vya Mau Mau na alipigana na wanaume wakati wa mapambano ya uhuru. Yeye ni mpiganaji wa ngazi ya juu wa kike aliyestaafu katika Jeshi la Ardhi na Uhuru la Kenya la Mau Mau katika miaka ya 1950. Wanawake wachache wa Mau Mau walikuwa wapiganaji wenye bidii, na Muthoni ndiye mwanamke wa pekee aliyepata cheo cha Mau Mau cha field-marshal. Akiwa na umri wa miaka 20 pekee, Muthoni alijiunga na Mau Mau kama jasusi. Pia alisaidia kuwapa wapiganaji chakula na maji. Mwanzoni mwa Maasi ya Mau Mau (1952-1960), kwanza alifanya kazi kama jasusi, kabla ya kujiunga na wapiganaji msituni. Alipanda daraja haraka kutokana na talanta yake ya kuzaliwa kama mtaalamu wa kijeshi. Kwanza alipata cheo cha Jenerali kisha Field Marshal. Hakuwahi kutekwa wakati wa mapambano ya uhuru. Licha ya kwamba tayari alihatarisha maisha yake kwa sababu ya uhuru, Muthoni alitamani kufanya zaidi na hivyo akawa mwanajeshi wa Mau Mau. Alithibitisha thamani yake ya kuwa marshal wa kwanza na wa pekee wa kike. Ilibidi akabiliane na hali mbaya ambayo ilikumba Mau Mau waliokuwa wakiishi msituni ikiwa ni pamoja na hali mbaya ya hewa, hatari ya wanyamapori bila kusahau kupambana na wakoloni. Mpiganaji huyo uhuru mwenye umri wa miaka 93 aligonga vichwa vya habari mwaka jana baada ya kunyoa nywele zake zenye urefu wa futi sita katika sherehe iliyoshuhudiwa na aliyekuwa mke wa rais Mama Ngina Kenyatta. Wambui Otieno Alipewa jina la Virginia Wambui Waiyaki alipozaliwa. Akiwa na umri wa miaka 16, alitoroka nyumbani na kujiunga na Mau Mau jijini Nairobi wakati wa hali ya hatari kuwafanyia kazi ya upelelezi. Kutoroka nyumbani katika umri mdogo kuliashiria mwanzo wa maisha yake yote kama mwanaharakati na mpiganaji. Alikiuka mipaka ya utabaka na jinsia alipojiunga na vuguvugu hilo licha ya kwamba hakuwa mwajiriwa wa kawaida wa Mau Mau. Alijiunga kwa sababu ya malalamishi ya kijamii na kiuchumi tangu alipotoka katika familia tajiri ya Kikristo. Katika vuguvugu la Mau Mau, Wambui alihudumu kama wakala wa ujasusi kwa kupeleleza, kuwasiliana na kusaidia katika ununuzi wa silaha. Mnamo 1952, akiwa shule ya upili, Wambui alikula kiapo cha kutii kilichokuwa sehemu ya kanuni za Mau Mau. Alikamatwa kwa muda mfupi kwa sababu ya shughuli hizi na akapewa maagizo ya kutokanyaga Nairobi, ambayo alikaidi. Baada ya vikosi vya Mau Mau kushindwa, alijihusisha na shughuli za vyama vya wafanyakazi na kufanya kazi kwa karibu na Tom Mboya na wanaharakati wengine wa vyama vya wafanyakazi. Alikamatwa Julai 1960 kwa kuhamasisha wanawake kugoma na kufanya ghasia dhidi ya utawala wa Waingereza na alizuiliwa katika kambi ya Lamu hadi Januari 1961. Mpiganaji huyo wa uhuru alishutumiwa kwa kupata silaha na kupelekea wapiganaji. Yeye ni mjukuu wa Waiyaki wa Hinga. Mnamo 1963, aliolewa na wakili mashuhuri S.M. Otieno. Mumewe, hata hivyo alifariki mwaka wa 1986. Naye akafariki Agosti 2011. Mukami Kimathi Mukami aliyeaga dunia mwezi uliopita, alikuwa mke wa marehemu mpiganaji wa uhuru Field Marshal Dedan Kimathi.Mbali na kuwa mke wa mpiganiaji uhuru maarufu, pia alishiriki kikamilifu katika harakati za kupigania uhuru wa nchi. Mukami alikuwa miongoni mwa wapiganaji wa Mau Mau waliozuiliwa katika Gereza Kuu la Kamiti Maximum wakati wa harakati za kupigania uhuru. Alichangia pakubwa katika vita vilivyosaidia Kenya kupata uhuru kutoka kwa wakoloni. Mukami alikuwa mtu muhimu katika kupigania uhuru wa Kenya, akichangia uungaji mkono usioyumba kwa mumewe alipokuwa kiongozi wa waasi wa Mau Mau. Alivumilia magumu mengi, yakiwemo kufungwa jela na kuteswa lakini hakuyumba. You can share this post!  Be our fan Follow us Join us Subscribe our newsletter to stay updated © Copryright 2023 Taifa Leo. All Rights Reserved  