Grody wieloczłonowe, zalążki miast, Seehandelsplätze, miejsca centralne u ujścia Odry w X–XII wieku? – synonimy czy problem definicyjny?
Michał Sołtysiak
Dyskusja na temat definicji „miejskości” grodów w średniowieczu ziemiach słowiańskich ma długą tradycję. Już we wczesnym mamy do czynienia z tzw. „zalążkami miast”, centrami wielofunkcyjnymi pełniącymi funkcję miast i grodami miejskimi, jak również licznymi mniejszymi grodami, którym ciężko przypisywać rolę pierwszych miast. Modele zachodnioeuropejskich ich procesów urbanizacyjnych są trudne porównania ze wspomnianymi formami osadniczymi, jeśli analizie staramy się podkreślać postrzymskie, zachodnioeuropejskie rozumienie miast, bez podejścia funkcjonalnego, skoncentrowanego rzeczywistej roli danych ośrodków swoim regionie, uzyskujemy obraz, gdzie nie żadnych a punktu widzenia archeologii. Pojawiły liczne koncepcje definiowania różnych stadiów rozwoju grodów, ale brakuje prób uporządkowania obecnie spotykanej terminologii, bo krótko mówiąc, „gród grodowi nierówny”. Bardzo dobrze to widać u ujścia Odry, tylko terminologię wypracowaną przez polskich badaczy, terminy wykorzystywane niemieckiej skandynawskiej archeologii (tj. Burgstadt, Seehandelsplaz, emporium itd.). Celem tego artykułu jest podsumowanie próba korelacji lub rozróżnienia zależności od charakterystyki wykorzystywanych terminów dotyczących północno-zachodnich ziem okresie X XII w. (okresu przedlokacyjnego), celem postulowanych form jakimi mają archeolodzy, przykładzie Pomorza Zachodniego.
Folia Praehistorica Posnaniensia