Dhuoda z Septymanii, Podręcznik Dhuody skierowany do jej syna Wilhelma (wybór)
Małgorzata Chudzikowska-Wołoszyn
Dzieło karolińskiej arystokratki Dhuody z Septymanii (†843) napisane zostało w okresie od 30 listopada 841 r. do 2 lutego 843 Tę szczegółową informację autorka zamieściła ostatniej – XI księdze parenetycznego traktatu. Podręcznik prezentuje typ piśmiennictwa napominającego dla świeckich, który literaturze określony został mianem speculum laicalis zwierciadło laickie. Dzieła tego gatunku pisane były myślą o przedstawicielach świeckiej arystokracji i rozwinęły się obok dominującej karolińskim grupy zwierciadeł królewskich książęcych. W IX w. powstało pięć pism, które uwagi na podejmowane wątki zaliczamy świeckich. Znajdujące tym zbiorze dzieło zdecydowanie wyróżnia tle pozostałych traktatów. Przede wszystkim ze względu osobę autorki. dobie kultury Liber manualis stanowi jedyny przykład kobiecego pisarstwa. Na uwagę zasługuje także fakt, że księżna zadedykowała utwór swojemu synowi, pierworodnemu Wilhelmowi (826-850). Pozostałe karolińskie specula laicalium zostały przez duchownych zamówienie wysokiej rangi świeckich urzędników. Bliska relacja łącząca autorkę swoim adresatem skutkowała jedynym rodzaju osobistym charakterem całego pisma. Celem wszystkich autorów tworzących zwierciadłowe instrukcje było nakreślenie pomocnych reguł, dzięki którym adresaci mogliby osiągnąć zbawienie swoich dusz. Główną treścią traktatów staje wykładnia chrześcijańskiej moralności, która zostaje ściśle zorientowana grupę dygnitarzy pełniących cały szereg społecznych rodzinnych ról wojowników, urzędników, doradców, synów, małżonków, a wreszcie ojców. ten sposób istniejącego już etosu mnicha (który objął karoliński kler), królewskiego (proklamowanego zwierciadłach władców), doprecyzowano typową etykę świecką tzw. institutiones laików. Okazało się, laicy tożsamy osób mogli, drodze realizacji odpowiednich nich cnót, reguł przepisów, prowadzić życie podobające Bogu prowadzące ich Królestwa Bożego.&#x0D;
Vox Patrum|Jagiellonian University Repository (Jagiellonian University)