شخصیت پارانوئید: اختلالی با مشخصه بدگمانی و سوء ظن افراطی
ممکن است تا به حال با افرادی روبرو شده باشید که واکنششان به اکثر رفتارهای شما، بدبینانه باشد؛ به گونه ای که سوء ظن های آن ها و دلایلشان برای افکار بدبینانه شان، برایتان غیرقابل فهم باشد. یا شاید هم توصیف چنین افرادی را از اطرافیانتان، شنیده باشید. اگر چنین الگوی رفتاری و فکری از جانب این افراد، پایدار و طولانی مدت باشد و شرایط خاصی را داشته باشد که در این متن، توصیف می شود؛ احتمالا تشخیص اختلال شخصیت پارانوئید را دریافت می کنند. اگر این اختلال در فردی وجود داشته باشد، علاوه بر ایجاد مشکل برای خودش در امور شخصی و ارتباطی، می تواند برای اطرافیان از جمله خانواده، همسر، دوستان، همکاران و ... نیز آزاردهنده باشد.
توصیف اختلال شخصیت پارانوئید
اختلال شخصیت پارانوئید (paranoid personality disorder or ppd) یک نوع اختلال شخصیت با ویژگی های نامتعارف و عجیب است یعنی در دسته الف از اختلالات شخصیت، قرار دارد. چنین افرادی معمولا نسبت به دیگران، به شدت بدگمان هستند. آن ها به انگیزه ها و قصد دیگران، بی اعتماد هستند و معتقدند که دیگران می خواهند به آن ها آسیب برسانند یا تحقیرشان کنند. نشانه های دیگر این شخصیت شامل بی میلی به اعتماد به دیگران، حسادت کردن، و پیدا کردن مضامین تحقیر کننده یا تهدیدکننده در حتی خنثی ترین نظرات یا رویدادهاست. به همین دلیل، شخصیت پارانوئید به سرعت نسبت به دیگران، احساس خشم یا خصومت نشان می دهد. 
شکل گیری این شخصیت معمولا در اوایل بزرگسالی،
ایجاد می شود و بر اساس گزارش کلینیک کلیوند، شخصیت پارانوئید در مردان، رایج تر
از زنان است.
نشانه های اختلال شخصیت پارانوئید
اغلب، افراد با شخصیت پارانوئید، اعتقادی ندارند به اینکه رفتارشان، غیرطبیعی است. از نظر یک فرد پارانوئید، شک داشتن به دیگران، کاملا معقول به نظر می رسد. درحالی که دیگرانی که اطراف آن ها هستند ممکن است معتقد باشند که این بی اعتمادی، غیرقابل توجیه و تهاجمی است. شخصیت پارانوئید ممکن است به گونه ای خصمانه و لجوجانه، رفتار کند. آن ها ممکن است اهل کنایه و نیش دار حرف زدن باشند که همین موجب خشم دیگران می شود و خشم دیگران هم باعث تایید بدگمانی زیربنایی آن ها می شود. وضعیت های دیگری هم می تواند باعث تشدید شخصیت پارانوئید شود. مثلا افسردگی و اضطراب می تواند بر خلق فرد، تاثیر بگذارد و این تغییرات خلقی می توانند باعث احساس پارانوئید و گوشه گیری بیشتری در این افراد شوند.
دیگر نشانه ها
اعتقاد به اینکه دیگران، انگیزه های پنهان دارند
یا می خواهند به آن ها آسیب بزنند.
شک داشتن به وفاداری دیگران و اعتقاد به اینکه
دیگران، به آن ها خیانت می کنند.
داشتن حساسیت بیش از حد نسبت به انتقاد دیگران
گوش به زنگی
مشکل در کار کردن با دیگران
به سرعت عصبانی یا پرخاشگر شدن
سخت بودن و خشک بودن از نظر هیجانی
فاصله گرفتن اجتماعی از دیگران و منزوی شدن
اهل جر و بحث و دفاعی بودن
در دیدن مشکلات خودشان، مشکل دارند و بینش کمی
دارند.
مشکل در آرام شدن
علل اختلال شخصیت پارانوئید
گرچه علت اصلی شخصیت پارانوئید، مشخص نیست اما
پژوهشگران معتقدند که ترکیبی از عوامل زیستی و محیطی می توانند منجر به شخصیت
پارانوئید شوند. مثلا این اختلال معمولا در خانواده هایی با سابقه اسکیزوفرنیا و
اختلالات هذیانی، رایج تر است که این موضوع می تواند نشان دهنده ی وجود ارتباط
ژنتیک بین این اختلالات باشد.
درمورد عوامل محیطی نیز گزارش شده که ترومای
اوایل کودکی ممکن است عامل دخیلی در این اختلال باشد. یا کسانی که در کودکی یا
نوجوانی دچار غفلت هیجانی، غفلت فیزیکی و غفلت مراقبتی شده اند و یا مورد خشم بیش
از حد یا بی اساس والدین، قرار گرفته اند؛ با احتمال بیشتری دچار اختلال شخصیت
پارانوئید می شوند.
چگونه شخصیت پارانوئید، تشخیص داده می شود؟
متخصص سلامت روان معمولا ارزیابی جامعی را درمورد شخصیت پارانوئید انجام می دهد. در این ارزیابی، او درمورد دوران کودکی فرد، مدرسه، محل کار، روابطش با دیگران و واکنش او به موقعیت های مشخصی، سوال می پرسد. سپس بر اساس گزارش های فرد و وجود یا عدم وجود ویژگی های توصیف شده برای این اختلال، تشخیص آن مطرح می شود.
درمان
درمان شخصیت پارانوئید می تواند چالش برانگیز
باشد. به دلیل اینکه آن ها بدگمانی شدید و بی اعتمادی به دیگران از جمله درمانگر
دارند. بنابراین، متخصص سلامت روان باید بتواند در بیمار نسبت به خودش، ایجاد
اعتماد کند. این اعتماد، بیمار را قادر می سازد تا به متخصص، اطمینان کند و بپذیرد
که اختلالی دارد. اگر فرد بپذیرد که مشکلی دارد و برای درمان شدن، مشتاق باشد؛
درمان از طریق صحبت کردن (talk therapy) و روان درمانی می توانند مفید
باشند. این روش ها به این افراد کمک می کنند تا 
یاد بگیرند که با مشکل خود کنار بیایند.
با دیگران در موقعیت های اجتماعی، ارتباط برقرار
کنند.
و احساس بدبینی شان را کاهش دهند.
دارودرمانی هم می تواند برای شخصیت پارانوئید، مفید باشد؛ به ویژه زمانی که فرد درگیر مشکلات دیگری همچون افسردگی و اضطراب است. دارودرمانی می تواند شامل ضدافسردگی ها، بنزودیازپین ها و ضدروانپریشی هایی مثل هالوپریدول، ریسپریدون و ... باشد. اما درکل، ترکیب درمان از طریق صحبت کردن با دارودرمانی، بسیار مفید است.
چشم انداز طولانی مدت شخصیت پارانوئید
چشم انداز افراد مبتلا به شخصیت پارانوئید به این بستگی دارد که چقدر برای پذیرش درمان، مشتاق هستند. آن هایی که مشتاق درمان هستند معمولا می توانند به راحتی از پس شغلشان برآیند و روابط سالمی را حفظ کنند. اگرچه آن ها باید درمان را در تمام طول عمر خود، ادامه دهند چون درمان قطعی برای شخصیت پارانوئید وجود ندارد. نشانه های پارانوئید ادامه خواهند یافت اما از طریق مراقبت و حمایت می توانند مدیریت شوند. برعکس، آن هایی که در برابر درمان، مقاومت می کنند عملکردشان در زندگی، ضعیف تر است و شخصیت پارانوئیدشان با توانایی شان در انجام شغل و برقراری تعاملات اجتماعی مثبت، تداخل می کند.
برای آشنایی با مسائل موجود در روابط این افراد، متن روابط محبوب شکاک را مطالعه نمایید.
منابعی برای مطالعه بیشتر
paranoid personality disorder
causes and symptoms
symptoms and treatments
اختلال شخصیت ضداجتماعی ، یکی از اختلالات شخصیت دسته‌بندی شده در dsm-v می‌باشد. کسانی که اختلال شخصیت ضداجتماعی دارند، حقوق و احساسات دیگران را محترم نمی‌شمارند. آن‌ها رفتارهای مخل دروغگویی و فریبکاری را در بزرگسالی ادامه می‌دهند. خوشبختانه برخی از آن‌ها بعد از حدود 40 سالگی، از تب و تاب می‌افتند و اعمال مجرمانه کمتری انجام می‌دهند. باور اصلی این افراد این است که
> حق دارم قوانین را نقض کنم.
> 
> 
توصیف
افراد با اختلال شخصیت ضداجتماعی ، هنجارهای اجتماعی را رعایت نمی‌کنند. آن‌ها مرتکب اعمالی می‌شوند که از نظر بسیاری، نامقبول هستند؛ مانند دزدی از خانواده و دوستان. آن‌ها همچنین بی‌مسئولیت، تکانشی و فریبکار می‌باشند. این افراد با عنوان «شکارچیان اجتماعی» نیز شناخته می شوند که راه خود در زندگی را با فریب، نیرنگ و بی‌رحمی هموار می‌کنند، قلب‌های زیادی را می‌شکنند، انتظارات را برآورده نمی‌کنند و کیف‌ها را خالی می‌کنند. این افراد، خودخواهانه به خواسته‌هایشان می‌رسند؛ هرکاری را که دوست داشته باشند انجام می‌دهند و بدون احساس گناه یا پشیمانی، هنجارهای اجتماعی و انتظارات را نقض می‌کنند. 
به نظر می‌رسد دروغ‌گویی و فریبکاری، طبیعت ثانویه آن‌ها باشد و غالباً نمی‌توانند بین حقیقت و دروغ‌هایی که برای رسیدن به هدفشان می‌بافند، فرق بگذارند. آ‌ن ها بابت اثر اعمالشان که گاهی اوقات، ویرانگر است، احساس ندامت و نگرانی ندارند. سوءمصرف مواد در بین افراد با اختلال شخصیت ضداجتماعی، رایج است.
این اختلال اغلب از دوران کودکی آغاز می‌شود؛ اگرچه بعداً در بزرگسالی تشخیص گذاشته می‌شود. کودکانی که این اختلال را دارا هستند، اغلب حملات شدید خشم دارند، با حیوانات، بی‌رحمانه برخورد می‌کنند و توسط همسالان خود به عنوان افرادی قلدر، شناخته می‌شوند. همچنین اختلال سلوک در کودکی، ارتباط زیادی با این اختلال دارد.
ویژگی افراد دارای اختلال شخصیت ضداجتماعی
گاهی این افراد را با عنوان جامعه‌ستیز(psychopath یا sociopath) نیز می‌شناسند. برخی ویژگی های این افراد عبارتند از:
زبان بازی/ فریبندگی سطحی
احساس ارزشمندی خودبزرگ‌بینانه
دروغ‌گویی بیمارگون
حقه بازی/ فریبکاری
عدم پشیمانی و عدم احساس گناه
سنگدلی/ عدم همدلی
عقیده‌ای بین مردم وجود دارد که جامعه‌ستیزها یا افراد داری اختلال شخصیت ضداجتماعی ، افرادی موفق و پرجذبه هستند که منصب‌های قدرت را در اختیار دارند. درست است که افراد جامعه‌ستیزی با کارکرد بالا داریم، اما اکثر آن‌ها این‌گونه نیستند. اگرچه این اختلال با قدرت متقاعدکنندگی و جذابیت همراه است، اکثر افراد مبتلا به آن، درگیر بی‌مسئولیتی خود هستند. در نتیجه احتمال کمی وجود دارد که این افراد از موقعیت‌های شغلی، استفاده کنند.
در بزرگسالی، این اختلال می‌تواند هم برای فرد و هم برای
کسانی که با او برخورد دارند، مخرب باشد. افراد با اختلال شخصیت ضداجتماعی با
احتمال بیشتری به رفتارهای پرریسک، اعمال پرخطر و فعالیت‌های مجرمانه دست می‌زنند.
این افراد اغلب به عنوان کسانی شناخته می‌شوند که وجدان ندارند و هیچ‌گونه احساس پشیمانی
و ندامت نسبت به اعمال آسیب‌زای خود ندارند.
علائم افراد دارای اختلال شخصیت ضداجتماعی
علائم تشخیصی این اختلال شامل موارد زیر می‌باشد:
افراد دارای اختلال شخصیت ضداجتماعی، رفتارهای قانونی را انجام نمی‌دهند؛ هنجارهای اجتماعی را رعایت نمی‌کنند و اعمالی را انجام می‌دهند که زمینه ای را برای دستگیری‌شان فراهم می‌کند.
از فریبکاری، دروغ، استفاده از اسامی جعلی یا کلک زدن به دیگران به منظور لذت یا نفع شخصی استفاده می‌کنند.
در برنامه‌ریزی برای کارهای آینده، ناتوان بوده و تکانشی عمل می‌کنند.
افرادی بسیار تحریک‌پذیر و پرخاشگر هستند و بسیار زیاد، دعوا و حملات فیزیکی انجام می‌دهند.
به امنیت خود و دیگران، توجه نمی‌کنند.
مسئولیت کارهای خود را بر عهده نمی‌گیرند و نعهد مالی کمی دارند.
زمانی که عملی مانند آزردن دیگران یا دزدی انجام می‌دهند، پشیمانی از خود نشان نمی‌دهند.
علل
بر طبق نظر محققان، افراد دارای اختلال شخصیت ضداجتماعی ممکن است سطح برانگیختگی پایینی داشته باشند. به همین خاطر به این اعمال دست می‌زنند تا به سطح برانگیختگی بالاتری برسند. فرضیه‌ای دیگر می‌گوید که این افراد، آستانه ترس بالاتری نسبت به افراد عادی دارند. در نتیجه، چیزهایی که ما را به شدت می‌ترساند، این افراد را چندان نمی‌ترساند. 
بر طبق نظر برخی دیگر از محققان، وقتی به رفتار جامعه‌ستیزها فکر می‌کنیم، بدکار کردن نظام پاداش و نظام بازداری رفتار، کاملاً مشخص است. بی‌تعادلی بین نظام بازداری رفتار و نظام پاداش، ترس و اضطراب حاصل از نظام بازداری رفتار را کم‌رنگ و احساسات مثبت تداعی شده با نظام پاداش را پررنگ می‌کند. برای مثال، وقتی جامعه‌ستیزها روی هدف پاداش گرفتن، متمرکز می‌شوند؛ به‌رغم علائم حاکی از دست نیافتنی بودن هدف، همچنان آن را دنبال می‌کنند.
کارهای جرالد پترسون از محققان حوزه شخصیت نشان می‌دهد که اختلال شخصیت ضداجتماعی در کودکان، در اثر تعامل با پدر و مادرشان تشدید می شود. فرآیند خانوادگی قهری، عوامل ژنتیکی، افسردگی والدین، نظارت ناچیز بر رفتار کودک و درگیری نه‌چندان زیاد والدین، به حفظ رفتارهای پرخاشگرانه کمک می‌کند.
درمان
در صورت درمان نشدن، عاقبت این افراد صرف نظر از جنسیت شخص، معمولاً عاقبتی ناگوار است. اما درمان مبتلایان به اختلالات شخصیت ضداجتماعی نیز با مشکل مهمی روبه‌رو است. این افراد، به ندرت خود را محتاج درمان می‌دانند. همچنین آن‌ها می‌توانند درمانگران را فریب دهند. کسانی که اختلال شخصیت ضداجتماعی دارند، گیج کننده‌ترین آدم‌هایی هستند که یک درمانگر می‌تواند در کار بالینی با آن‌ها برخورد کند. به این دو دلیل، اکثر درمانگران درباره نتیجه درمان اختلال شخصیت ضداجتماعی، بدبین هستند و شواهد کمی مبنی بر درمان موفقیت‌آمیز آن ها وجود دارد. 
برخی محققان این مورد را مطرح کرده‌اند که با آموزش کودکان، می‌توان تا حدودی از وقوع این مشکل در بزرگسالی جلوگیری کرد. تلاش برای تغییر سیر پرخاشگرانه و بهبود قابلیت اجتماعی مانند مهارت دوست‌یابی و اشتراک، از جمله مواردی هستند که بر روی کودکان اجرا می‌شود.
برای آشنایی با دو مفهومی که ویژگی‌های مشابه ضداجتماعی را دارند، یعنی سایکوپات و سوشیوپات، متن مربوطه را مطالعه نمایید. 
مطالعه بیشتر
antisocial symptoms and treatments
antisocial personality disorder