یائسگی
 چیست؟
یکی از مراحل طبیعی و فیزیولوژیک هر زنی  است. و زمانی روی می دهد که زن ، قدرت باروری خود را از دست می دهد ، تخمدان ها قدرت کافی برای انجام اعمال فیزیولوژیک و طبیعی دوران باروری خود را ندارند و تخمک گذاری اتفاق نمی افتد ، در این مرحله ابتدا قاعدگی ها نامنظم شده و سپس فرد ، قطع دائمی قاعدگی را تجربه می کند.
 قطعی ، هنگامی اتفاق می افتد که زن یک سال از آخرین قاعدگی اش گذشته باشد که معمولا این امر در سنین 45 تا55 سالگی و به طور متوسط در 50 سالگی رخ می دهد.مسائل ارثی بر روی سن  بسیار موثر است و معمولا زنان در حوالی سنی یائسه می شوند که مادر و یا خواهر شان در آن سنین یائسه شده اند. برخی اتفاقات مثل عادت زندگی و مداخله های پزشکی ، الگوهای طبیعی سن  را تغییر می دهند .
 ، بیماری نیست و نارسایی یا نقص تلقی نمی شود و به طور عمومی برای فرد مشکل ساز نیست  هر زنی متفاوت است .  تغییری طبیعی و لازم در زندگی است . دوران  مانند هر دوره دیگر زندگی از جمله دوران بلوغ ، جوانی یا بارداری مشکلات و مزایای خود را دارد ، با این تفاوت که در دوران  فرد با تجربه است و توانایی برخورد با مشکلات و حل و فصل مسائل را دارد .
تخمدان ها فقط برای تولید تخمک آفریده نشده اند بلکه دو کار اصلی انجا می دهد ؛ یکی نگهداری اووسیت یا سلولهای تخم نابالغ که بعداً به تخمک تبدیل می شود و دیگری حفظ عملکردهای کل بدن و به علت تولید و ترشح هورمون های زنانه ، بعد از  وظیفه اول یعنی ایجاد فولیکول های حامل تخمک تسط تخمدان ها متوقف می شود اما وظیفه دوم یعنی تولید هورمون با تغییراتی ادامه می یابد تا عملکردهای کل بدن حفظ شود .
تعدادی از علائم مربوط به  معمولاً پیش از  آغاز می شود ، اما سطح پائین استروژن ( هورمون زنانه ) به مدت چند سال علائمی را ایجاد نمی کند و تا  قطعی مورد توجه قرار نمی گیرد . با گذشت زمان ، سطح پائین استروژن روی سلامت استخوان و قلب و عروق و سایر ارگان ها تاثیر می گذارد . به همین دلیل با نزدیک شدن به میانسالی ، متخصصان زنان و پزشکان عمومی سطح کلسترول ، قند خون و فشار خون فرد را به دقت بررسی و عادت های سبک زندگی مانند ورزش و رژیم غذایی او را کنترل می کنند .
متغییرهای زیادی در  مثل : سابقه بهداشت فردی و خانوادگی ، ژنتیک و سن ، سطح عمومی بهداشت و سلامت و شرایط محیطی ، سبک زندگی و البته عوامل طبیعی تأثیر دارد .
در بعضی افراد ،  به علت مداخلات پزشکی و درمان مثل برداشتن یا آسیب تخمدان ها و رحم اتفاق می افتد . در بسیاری از موارد این نوع  ، نتیجه جراحی است اما پرتو درمانی ، شیمی درمانی و برخی داروها نیز می تواند عملکرد تخمدان را متوقف  سازد و فرد را یائسه کند .
همانطور که پیش تر بیان شد ،  به طور طبیعی در سنین 45 تا55 اتفاق می افتد . اگر قطع قاعدگی قبل از سن 40 سالگی روی دهد ، در این صورت فرد دچار  زودرس شده است . تقریباً یک سوم طول عمر زنان در دوران  می گذرد و با توجه به طول عمر یا امید به زندگی بیشتر خانم ها ، در آینده ای نزدیک ممکن است حتی نسبت بیشتری از طول عمر خود را در این دوران سپری نمایند .
 با تغییراتی همراه است که به طور عمده طبیعی هستند . خونریزی های قاعدگی نزدیک به سن  ، ممکن است غیر طبیعی ، طولانی و یا با حجم زیاد باشد و یا بین دو قاعدگی ، شخص دچار لکه بینی شود . البته همواره زنان باید با مشاهده اینگونه موارد با پزشک خود مشورت نمایند که با بررسی مناسب ، علت این موارد تشخیص داده شود .
به طور کلی در سنین نزدیک به  ، داشتن قاعدگی های متفاوت با قاعدگی معمول از نظر میزان ، مدت و تداوم خونریزیها ، از دست دادن یک یا چند پریود و شروع علائمی مثل احساس گرگرفتکی از نشانه های ورود به دوران  محسوب می شود .
طبق تعریف ،  به یک سال پس از آخرین عادت ماهانه اطلاق می شود اما اگر رحم برداشته شده باشد که در پی آن عادت ماهانه قطع می شود ، فرد چطور متوجه شود که به  نزدیک شده است ؟ تنها راه شناخت توجه به علائم است : خواب نا آرام ، گر گرفتگی ، تپش قلب از علائمی هستند که قبل از  قطعی ایجاد می شود و اگر فرد علائم اصلی پیش از  را تجربه می کند ، احتمالاً در حال ورود به دوره پیش از  است و می توان با انجام آزمایش نیز احتمال  را تعیین کرد . زنانی که رحمشان برداشته شده است اما یک یا هر دو تخمدان را دارند اغلب یک تا سه سال زودتر از زنان دیگر یائسه می شوند .
زنانی که در  زودرس از داروهای هورمونی استفاده نمی کنند ، تقریباً بلافاصله با افزایش خطر مشکلات بهداشتی متعددی مواجه می شوند و تمام این مسائل به دلیل فقدان استروژن است . در  زود رس پزشک با همکاری فرد رژیم دارویی مناسبی را برای هرمون درمان جایگزین انتخاب می کند تا علائم  را به حداقل رسانده و سلامت عمومی فرد را به حداکثر برساند و بدین ترتیب فرد بتواند بهتر و راحت تر با تغیرات ناگهانی ناشی از  زودرس مواجه شود .
الف)علائم جسمی :
1)تغییرات واژن:
خشکی واژن که پزشکان آن را تحلیل بافت واژن می نامند از علائم دیررس کاهش استروژن در دوران  است.از آنجایی که استروژن بافت های واژن را مرطوب و انعطاف پذیر می کند ، دوره های پیوسته ی کاهش استروژن موجب خشکی و انقباض بافت واژن می شود. زنان با احساس اصطکاک و نزدیکی دردناک،به وجود خشکی واژن پی می برند.
استروژن با ایجاد ترشحات طبیعی تناسلی،واژن را شستشو می دهد و بافت آنها را لیز وانعطاف پذیرمی کند.بدلیل وجود استروژن اندام های زنانه مانند ماشینی عمل می کند که خوب روغن کاری شده است.
2-گرگرفتگی :
شایع ترین علامتی است که اکثریت زنان در دوران  تجربه می کنند.این حالت با گرم شدن شدید قسمت بالایی بدن(سر،صورت،گردن وقفسه سینه) شروع می شود.و ممکن است مثل موجی کل بدن را فرا گیرد.پس از آن فرد دچار تعریق شده احساس سرما می کند.این اختلال بیشتر در شب اتفاق می افتد ومانع از خواب و استراحت می شود.
3-بی اختیاری ادرار :
این وضعیت طی سال ها ی پیش و پس از  شایع تر از سال های اولیه باروری است.با کاهشاستروژن بافت های مجاری ادرارخشک ترونازک ترمی شود وعضلات کشش خود را ازدستمی دهد.بی اختیاری ادرار زمانی تجربه می شود که فرد نمی تواند ادرارخود راهنگام خنده،ورزش،عطسه کنترل کند .مجاری ادرار در حالت طبیعی به استروژن نیاز دارد تا شکل و کشش و غضلانی خود را حفظ کند و بعد از کاهش سطح استروژن نمی تواند جریان ادراررا مسدود کند.
4-سردرد:
زنانی که اولین سردرد میگرنی خود را پیش از  تجربه کند اغلب در می یابند میگرن بعد از  به تدریج از بین می رود.
5-تغییرات پوست و مو:
با ،مو نلزک و خشک تر می شود اما موی برخی زنان بعد از  مثل پنبه نرم و پفک کرده می شود.استروژن،مرطوب کننده های طبیعی بدن را تحریک می کند،بنابراین وقتی سطح استروژن در بدن کاهش می یابد،مو آسیب می بیند و خشک و وارونه می شود.
6-تغییر وزن :
بعد از  وزن به مرکز بدن و دور کمر منتقل می شود.
7-خونریزی های غیر طبیعی :
در خصوص خونریزی های غیر طبیعی در این دوره باید با پزشک مشورت شود. در صورتی که خونریزی شدید یا طولانی باشد تکه برداری از پوشش داخلی رحم و کورتاژ برای متوقف کردن خونریزی وتشخیص  احتمال سرطان رحم انجام می شود.اگر مشکل سرطان نباشد درمان دارویی انجام می شود.در برخی موارد خونریزی ها به علت فیبروم اتفاق می افتد که در صورت خونریزی زیاد ناشی از توده های خوش خیم فیبروم،باید مشورت با پزشک برای جراحی توده یا برداشتن رحم صورت گیرد.در بعضی موارد سرطان دهانه رحم نیز موجب لکه بینی یا خونریزی می شود.بنابراین انجام پاپ اسمیر از ضروریات معاینات و مراقبت های بهداشتی خانم ها در دوران  است.
ب)علائم عصبی و روانی :
1)اختلال خواب
2)خستگی
3)اضطراب
4)افسردگی
5)تغییر خلق
6)افزایش حساسیت
7)استرس
8)فراموشی و افکار مبهم
9)کاهش میل جنسی
!
 (درد قاعدگی) چیست ؟
به طور کلی دیسمنوره به علائم قاعدگی گفته می شود  که به دو دسته تقسیم می شود: اولیه (که در عدم وجود پاتولوژی لگن اتفاق می افتد) و ثانویه (که نتیجه بیماری های ارگانیک قابل شناسایی می باشد).
برای تشخیص قطعی  موارد زیر باید در سابقه ی بیمار کامل بررسی شود:
سن فرد به هنگام وقوع اولین قاعدگی(menarche)
فراوانی قاعدگی، طول دوره پریودها، تقریبی از جریان خون قاعدگی و وجود یا عدم وجود خونریزی intermenstrual
علائم همراه با آن
شروع، دوره، نوع و شدت درد، هم چنین ارتباط آن با چرخه های قاعدگی
فاکتورهای خارجی که بر درد تاثیر می گذارد
تاثیر دیسمنوره بر فعالیت فیزیکی و اجتماعی
پیشرفت شدت علائم
سابقه زایمان و فعالیت جنسی
از علل  می توان به موارد زیر اشاره کرد :
علل
انقباضات قوی و طولانی مدت دیواره عضلانی رحم (پروستاگلاندین‌ها موجب این انقباضات می‌شوند)
عفونت لگن- آندومتریوز: در این بیماری، بافت پوشاننده رحم، در خارج از رحم رشد می‌کند.
فیبروئیدها و تومورهای خوش‌خیم رحم: این تومورهای غیرسرطانی، می‌توانند به طور چسبیده به پوشش داخل رحم رشد کنند.
استفاده از آی یو دی
گرما به رفع درد کمک می‌کند. می‌توانید روی شکم و کمرتان، کمپرس گرم (مثل کیسه آب گرم) بگذارید، یا این که حمام آب داغ بگیرید
عوامل تشدید کننده – بلوغ زودرس (سن شروع بلوغ کمتر از 11 سال باشد)
مصرف کافئین
استرس، مسایل عاطفی و روانی که به خودی خود باعث ایجاد درد نمی‌شوند، اما می‌توانند درد را بدتر کنند.
سابقه خانوادگی قاعدگی دردناک
ورزش نکردن
رژیم غذایی نامناسب
ویژگی های بالینی  اغلب شامل موارد زیر است :
 اولیه :
شروع درد به مدت کوتاهی بعد از اولین قاعدگی (کمتر از شش ماه)
دوره معمول 48 تا 72 ساعت (اغلب چند ساعت قبل یا درست بعد از شروع جریان خون قاعدگی آغاز می شود)
وجود کرامپ
سابقه ای از دردهایی در ناحیه پایینی شکم، رادیوتراپی در ناحیه کمر و یا ران
نتیجه نرمال در معاینه لگن (از جمله معاینه مقعد)
دیسمنوره ثانویه  :
آغاز دیسمنوره در 20s یا 30s، بعد از چرخه های نسبتا بدون درد قبلی
جریان خون سنگین و یا خونریزی های نامنظم
دیسمنوره که در طول چرخه های اول و دوم بعد از نخستین قاعدگی menarche اتفاق افتاده باشد.
وجود ناهنجاری هایی که در اثر معاینه لگن به دست آمده است.
پاسخ ضعیف به داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی یا nasaid ها و یا کنتراسپتیوهای خوراکی
ناباروری
دیسپارونی
ترشحات واژینال
درمان  :
 معمولا تحت عامل خارجی و داخلی میتواند بهبود پیدا کرده یا تشدید شود لذا بیشتر پزشکان و ماماها صرفا به درمان دارویی بسنده نمی کنند و توصیه هایی غیر دارویی و طب مکمل نیز میتواند در درمان آن راهگشا باشد.
درمان دارویی
داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (مثل مفنامیک اسید و ایبوپروفن) معمولا درد را به طور موثر کاهش می دهند. این داروها اگر 1 تا 2 روز قبل از شروع قاعدگی مصرف شوند و در حین و پس از دو روز از قاعدگی مصرف آنها ادامه یابد بهترین کارایی را خواهند داشت.
در مواردی هم که درد قاعدگی ثانویه به علت دیگری باشد،  درمان آن ضایعه به بهبود درد کمک خواهد نمود.
در حال حاضر بیشترین تمرکز روی  سه داروی nsaid معمول است که بصورت otc در دسترس می باشد شامل ایپوپروفن، ناپروکسن و کتوپروفن. در مصرف ایپوپروفن باید توصیه ها و احتیاطات لازم مدنظر قرار گیرد مثل احتیاطات آلرژیک (احتمال ایجاد کهیر، آسم، تورم صورت، یا شوک) و نیز توصیه های مصرف (در صورت سوزش خفیف سر دل،  ناراحتی و یا درد معده با غذا یا شیر مصرف شود) و نیز هشدار در مورد علائم مصرف همزمان با الکل .
البته دیورتیکها می توانند در کنترل بعضی از علائم از جمله تورم و ادم و افزایش وزن ناشی ازتجمع مایع در سندرم پیش از قاعدگی و یا در دوره قاعدگی مصرف گردند کافئین یک دیورتیک مؤثر است ولی میتواند باعث عوارض جانبی مثل تغییرات فشارخون گردد و نیز یک ماده بالقوه اعتیاد آور و با علائم محرومیت شناخته شده بوده و میتواند باعث تشدید سندرم پیش از قاعدگی گردد.
توصیه های درمانی غیردارویی
1- اسیدهای چرب اساسی بیشتری مصرف نمایید :
مطالعات زیادی نشان داده، که مصرف این اسید های چرب که عمدتا در غذاهایی مانند ماهی های آبهای سرد مثل سالمون و همچنین آجیل ها مثل گردو ، بادام و یا دانه هایی مانند کنجد و قلوس وجود دارد،سبب کاهش علائم دیسمنوره (علائم قبل از قاعدگی)می گردد.
2- یک هفته قبل از شروع قاعدگی رژیم غذایی خود را تغییر دهید :
یک هفته قبل از شروع پریود بهتر است ازاسفناج(می توانید آنرا بخارپز کرده وبا ماست میل نمایید که بسیار هم خوشمزه است) ،تمشک وگردواستفاده کنیدوهمچنین از زعفران ،رازیانه ، ترخون ،تره فرنگی، موسیر،فلفل سیاه ،دارچین و پوست پرتقال بیشتری در موقع طبخ غذاها استفاده نمایید.
3-از چای های گیاهی استفاده نمایید :
چایی بابونه ، سنبل الطیب و گل گاوزبان، تمشک وسرخ ولیک در کاهش درد وایجاد آرامش در شما بسیار موثرند.هریک از این دم کرده ها را می توانید بطور مجزا تهیه وبه دلخواه خود مصرف نمایید. لازم به ذکر است که این چای های گیاهی در واقع گنجینه های علم پزشکی شرق است که به ما به ارث رسیده وبا مصرف بجا می توانید از آنها بسیار بهره ببرید.
4- مکملهای منیزیوم مصرف نمایید :
در بعضی از خانمها به دلیل کاهش سطح منیزیوم خون ، دچار دردهای پیش ازقاعدگی می گردند ، لذا توصیه می گردد، یک هفته قبل از پریود، شروع به مصرف روزانه 500 میلیگرم به علاوه 50 میلیگرم ویتامین b6 نمایید که بسیار در کاهش دردو گرفتگی های زیر شکم بسیار مفید است.
5- یک لیست تهیه کنید:
حتما تا حالا متوجه شدید که یک هفته قبل از پریود به بعضی غذاها حساسیت و واکنش نشان می دهید و گاهی سبب تشدید ناراحتی شما در طول دوره قاعدگی می گردد، لذا به شما توصیه می کنیم تا لیستی از این غذاها تهیه نموده ودر دوره های بعد از مصرف آنها خودداری نمایید
6-تمرینات ورزشی وفکری انجام دهید:
برخلاف گذشته که توصیه به استراحت می شد اما در طب چینی توصیه به انجام ورزشهای فیزیکی و فکری آرام و در حد متوسط می گردد(مانند ورزشهای تایی چی ، یوگا ). این سبب می گردد تا شمادر آرامش و تعادل بیشتری به سر ببرید.
7-از خوردن نمک، الکل، کافئین، و……..خودداری نمایید :
ممکن است شما نسبت به خوردن این مواد اشتیاق زیادی داشته باشد اما باید بدانید که بسیار در تشدید مشکلات شما موثرند واگر واقعا نمی توانید در برابر آنها مقاومت کنید، حداقل مصرف متوسط و کمی از آنها داشته باشیدویاشکلات بخورید!
8- نفس عمیق :
در مواقعی که بسیار کلافه و مضطربید، پنج باراز راه بینی نفس عمیق بکشید و بیرون دهید ، خواهید دید که در تخفیف درد وعلائم شما بسیار موثراست .
!