تفاوتهای بین رتبه اعتباری و نمره اعتباری چیست ؟
در بعضی از موارد دو اصطلاح رتبه اعتباری و امتیاز اعتباری به اشتباه به جای یکدیگر به کار میروند. اما تفاوت آشکاری بین این دو اصطلاح وجود دارد. رتبه اعتباری و نمره اعتباری هر دو بیانگر اعتبار کسبوکارها و افراد هستند اما رتبه اعتباری به صورت حروف انگلیسی نمایش داده میشود در حالیکه نمره اعتباری یا امتیاز اعتباری را به صورت عدد نمایش میدهند. رتبه اعتباری و امتیاز اعتباری هر دو به منظور نمایش احتمال بازپرداخت بدهیها و اقساط مشتری طراحی شدهاند. نمره اعتباری هر شخص عددی بر مبنای اطلاعات ذکر شده در گزارش اعتباری است که به ویژه در هنگام اخذ وام مسکن و یا سایر وامها و خرید قسطی کالاها مانند خودرو بسیار حائز اهمیت میباشد. نمره اعتباری یا امتیاز اعتباری عددی ما بین 0 و 900 تعیین میشود که امتیاز اعتباری ما بین 0 تا 459 ریسک خیلی بالا، امتیاز ما بین 460 تا 519 ریسک بالا، 520 تا 579 ریسک متوسط، 580 تا 639 ریسک پایین و 640 تا 900 ریسک خیلی پایین تعبیر و در نظر گرفته میشود. رتبه اعتباری بر مبنای گزارش اعتباری، مشتریان را براساس رفتار اعتباری آنها به گروههایی شامل (e3، e2، e1، d3، d2، d1، c3، c2، c1، b3، b2، b1،a3، a2، a1) طبقهبندی میکند که هر طبقه مشتریانی را با رفتار مالی یکسان در بر میگیرد. براساس این طبقات ریسک اعتباری هر یک از مشتریان حقیقی و حقوقی و احتمال بازپرداخت اقساط و بدهیها توسط آنها تعیین میشود. برای مثال مشتریانی که در طبقه a3، a2، a1 قرار میگیرند ریسک اعتباری بسیار پایینی دارند و در زمره مشتریان خوش حساب قرار میگیرند. اتکا به این مشتریان در معاملات بسیار آسان و احتمال بازپرداخت اقساط وام و تسهیلات توسط آنها بسیار زیاد است و همچنین مشتریانی که در طبقه e3، e2، e1 قرار دارند ریسک اعتباری بسیار بالایی دارند و معاملات و انعقاد قرارداد با این افراد توصیه نمیشود. بانکها، شرکتهای بیمه، لیزینگها و کلیه سازمانها و ارگانهایی که برای اتخاذ تصمیمات خود نیازمند اطلاعات دقیق و جامع هستند با برخورداری از رتبه اعتباری و گزارش اعتباری از منفعت بسیاری بهرهمند خواهند شد. هر شخص حقیقی و حقوقی پس از مشاهده رتبه اعتباری، نمره اعتباری و گزارش اعتباری خود با شناسایی عوامل کاهشدهنده اعتبار و اصلاح وضعیتهای منفی خود مانند سابقه چک برگشتی، بدهی مالیاتی، بدهی گمرکی و با مشاهده وضعیت منفی قراردادهای خود و اطلاع از بدهیهای سر رسید شده پرداخت تشده و پرداخت به موقع اقساط میتواند اقدامات لازم را جهت ارتقای وضعیت اعتباری خود انجام دهد. وامدهندگان و سایر کسبوکارهای متقاضی نیز میتوانند با کسب اجازه از فرد موردنظر خود تنها با مشاهده رتبه اعتباری و امتیاز اعتباری او از وضعیت اعتباری مطلع شوند و تصمیمات خود را با دقت بیشتری اتخاذ نمایند. نمره اعتباری و رتبه اعتباری بر مبنای اطلاعات جمع آوری شده از 105 موسسه عضو سامانه اعتبارسنجی شامل 28 بانک، 28 بانک، 28 صندوق، 25 لیزینگ، 14 سازمانو شرکت، 5 موسسه مالی و اعتباری، 3 شرکت بیمه و 2 شرکت کارگزاری بر اساس مدل امتیازدهی اعتباری ملی که توسط شرکت رتبهبندی اعتباری ایران طراحی شده تعیین میشوند و توسط سامانههای اعتبار سنجی مانند سامانه اعتباری یکپارچه سپهر (آیس) در اختیار هم میهنان عزیز قرار میگیرد.
امتیازهای اعتباری درست همانند نمرات دانشگاه و مدرسه هستند همان طور که دانش آموزان و دانشجویان براساس معدل خود در پایان هر ترم تحصیلی طبقهبندی میشوند و از نتایج اعمال و تلاشهای خود در طول یک ترم مطلع میشوند به افراد دارای سوابق و فعالیت مالی نیز بر اساس عملکرد و رفتار مالیشان عددی تخصیص داده میشود که دورنمایی از رفتار مالی احتمالی فرد درآینده و تمایل به بازپرداخت اقساط توسط وی را نشان میدهد. اما مانند عکس که مقطعی از زندگی یک شخص را نشان میدهد و نمیتوان تنها براساس یک عکس در مورد باقی زندگی وی اظهار نظر کرد و فقط در صورت مشاهده مجموعهای از عکسهای او میتوان به نظری جامع در مورد او دست یافت گزارش اعتباری هم حالتی مشابه دارد هر قسمت از گزارش جزئی از آن محسوب میشود و به تنهایی براساس آن نمیتوان تصمیمی اتخاذ کرد اما همه قسمتهای گزارش در مجموع و در کنار هم وضعیت رتبه بندی اعتباری شخص را نشان میدهند و میتوان بر اساس آن در مورد فرد متقاضی اظهارنظر کرد و تصمیمات را به درستی اتخاذ نمود. استعلام بانکی هم مانند گزارش اعتباری میباشد اما استعلام بانکی مانند یک عکس اطلاعات پراکنده و مقطعی و جزئی و تنها براساس اطلاعات موجود در یک بانک خاص را ارائه میدهد. اما گزارش اعتباری حکم همان آلبوم عکسی را دارد که اطلاعات را به صورت جامع و یکپارچه در اختیار متقاضی خود قرار میدهد و علاوه بر آن بر اساس هر گزارش اعتباری، رتبه اعتباری و نمره اعتباریای تعیین میشود که از مزیتهای گزارش اعتباری نسبت به استعلام بانکی است. گزارش اعتباری، استعلام آنلاین بانکی جامع محسوب میشود چرا که بر مبنای اطلاعات بانکی جمیع بانکها و موسسات اعتباری مالی وشرکتهای بیمه و لیزینگها ارائه میشود و به طور کامل وضعیت اعتباری شخص را براساس بازپرداخت وامها و تسهیلات و تعهدات مستقیم و غیر مستقیم وی ترسیم مینماید. سیستم به روز رسانی رتبه بندی اعتباری بسیار ساده است. اعتباردهندگان اطلاعات خود را به صورت ماهیانه به سامانههای اعتبارسنجی ارسال مینمایند. اما هر یک از اعتباردهندگان در روزهای متفاوتی از ماه اطلاعات به روز شده خود را ارسال مینمایند. برای مثال اعتباردهنده الف ممکن است در ابتدای هر ماه اطلاعات به روز شده خود را ارسال کند در حالیکه اعتباردهنده ب در اواسط هر ماه اطلاعات خود را ارسال مینماید. بنابراین بسیار مهم است که استعلام گزارش اعتباری به صورت دورهای صورت گیرد. امروزه با استعلام آنلاین بانکی وامدهندگان میتوانند درخواستهای وام را فورا تایید یا رد کنند. به علاوه، نمره اعتباری فاقد هر گونه قضاوت انسانی است و از عاملهایی مانند نژاد، مذهب، وضعیت تاهل یا جنسیت تاثیر نمیپذیرد. نمره اعتباری دائما براساس رقتارهای مالی شخص در حال تغییر است.