افسردگی پس از زایمان

اختلا لات روحی پس از زایمان را معمولا به دو دسته گرفتگی خلق (baby blue ) و  (postpartum blue ) تقسیم می شوند.
گرفتگی خلق نوع خفیف افسردگی است که معمولا تا یک هفته پس از زایمان ادامه می یابد ولی بیشتر از یک هفته به طول نمی انجامد. مادرانی که دچار این ناراحتی می شوند ممکن است زیاد گریه کنند و مضطرب به نظر برسند و یا حتی قادر به خوابیدن نباشند.
اکثر آنها پس از کمی استراحت و هنگامی که اطرافیان در نگهداری نوزاد به او کمک می کنند و یا حتی پس از یک گریه طولانی متعاقب استرس و هیجان زایمان، احساس بهتری خواهند داشت.
 زمانی تشخیص داده می شود که گرفتگی خلق  بیش از 10 روز به طول می انجامد.حدود 10 تا 20 درصد مادران پس از زایمان دچار  شوند که ممکن است تا یک سال ادامه پیدا کند .
علل افسردگی بعد از زایمان
به نظر می رسد که افسردگی بعد از زایمان به علت تغییرات در سطوح هورمون ها بعد از بارداری به وجود می آید. هر زنی می تواند به افسردگی بعد از زایمان مبتلا شود و این بیماری می تواند بعد از سقط جنین و مرده زایی نیز بروز کند. در موارد زیر احتمال بیشتری برای ابتلا به افسردگی بعد از زایمان وجود دارد:
شما قبلا بیماری افسردگی و یا  را تجربه کرده باشید.
شما از حمایت ضعیفی از طرف همسر، خانواده و یا دوستانتان برخوردار باشید.
نوزاد شما بیمار باشد و یا گریه های طولانی مدت ( کولیک شیرخواران) داشته باشد.
استرس بسیار زیادی در زندگی شما وجود داشته باشد.
اگر در خانواده ی شما سابقه اختلال دو قطبی وجود داشته باشد، احتمال ابتلای شما به جنون پس از زایمان بیشتر می شود.
علائم  
با مشاهده علائم زیر در مادران تازه زایمان کرده باید به شروع  شک کرده و وی را جهت ویزیت روانشناس یا پزشک همراهی کرد:
1)احساس غم و اندوه، نا امیدی و پوچی. این احساس در برخی از زنان ممکن است به صورت اضطراب باشد.
2) لذت نبردن از کارهای روزمره ،عدم توجه کافی به نوزاد،عدم تمایل به انجام کارهای شخصی و کارهای نوزاد، عدم تمایل به شیردهی نوزاد
3)عدم احساس گرسنگی و احتمالا کاهش وزن (در برخی موارد این حالت برعکس بوده و این احساس به صورت گرسنگی بیش از حد و افزایش وزن بروز می کند.)
4)اشکال در تمرکز و حواس پرتی
5)مشکلات خواب (کم خوابی،بی خوابی،کابوس،خواب بریده بریده و گاهی پرخوابی)
6)احساس گناه و بی کفایتی
7)اختلال خلق و تحریک پذیری شدید به صورت حملات پانیک
8)افکار خودکشی یا نوزاد کشی
چگونه از بروز  جلوگیری کنیم
برای بیرون رفتن و ملاقات با دوستانتان یک برنامه منظم ترتیب دهید و از آنها بخواهید که به صورت منظم با شما تماس گرفته و به ملاقات شما بیایند. دور بودن از جمع می تواند افسردگی را بدتر کند مخصوصاً اگر با استرسِ بزرگ کردن یک نوزاد نیز همراه باشد.
رژیم غذایی متعادل داشته باشید. اگر اشتهایتان کم است می توانید در طول روز از میان وعده های سبک استفاده کنید. میتوانید از پزشکتان بخواهید که در صورت لزوم برای شما مکمل های غذایی تجویز کند.
ورزش منظم روزانه داشته باشید به عنوان مثال در فضای باز قدم بزنید. ورزش به شما کمک می کند که خلق و خوی شما بهتر شده و سرحال شوید.
تا جایی که امکان دارد در معرض نور خورشید قرار بگیرید. پرده های خانه را کنار بزنید و تا جایی که امکان دارد در طول روز از خانه بیرون بروید.
برای تهیه غذا و سایر کارهای خانه، از دوستان و یا اعضای خانواده و همسرتان کمک بگیرید. دوستان و اعضای خانواده معمولا از کمک کردن به شما خوشحال می شوند.
خود درمانی ممنوع، از مصرف کافئین و همچنین مصرف خودسرانه دارو برای بهبود وضعیتتان اکیدا خودداری کنید. اگر علائمی از افسردگی بعد از زایمان دارید به پزشک مراجعه کرده و با ایشان مشورت کنید.
بیش از اندازه کار نکنید. تا جایی که می توانید استراحت کنید و بخوابید. خستگی می تواند افسردگی بعد از زایمان را بدتر کند.
اگر گروهی را برای حمایت از کسانی که تازه مادر شده اند، می شناسید در آن عضو شوید. هیچ کس به اندازه ی کسی که مثل شما تازه مادر شده است نمی تواند حال شما را درک کند و از شما حمایت کند.
پتانسیل بروز خشونت های خانگی زمانی که زن خانه باردار است و یا بعد از تولد نوزاد افزایش می یابد. در صورتی که همسر شما نسبت به شما خشونت اعمال می کند و یا از شما سوء استفاده عاطفی می کند بدانید که شما و نوزادتان به لحاظ جسمی نیز در خطر قرار دارید و این برخورد احتمال بروز افسردگیِ پس از زایمان را در شما افزایش می دهد. در چنین وضعیتی بیش از هر موقعیت دیگری شما و نوزادتان نیاز به کمک و حمایت دارید. در این زمینه با پزشک و یا مشاور خانواده مشورت کنید.
مواد غذایی تاثیر گذار در بهبود افسردگی 
امگا۳: مصرف غذاهای دریایی مثل ماهی های چرب، سالمون، قزل آلا و ماهی تن هم در حفظ سلامت روان تاثیر دارند.
ویتامین d: قرار گرفتن در معرض نور خورشید و مصرف غذاهای دریایی و لبنیات به دریافت بهتر ویتامین d کمک می کند.
ویتامین های گروه b: مادران می توانند با مصرف گوشت قرمز و ماهی حال بهتری را در روزهای بعد از زایمان تجربه کنند.
مایعات: مادر اگر به اندازه کافی نتواند شیر تولید کند، نگران شده و دچار افسردگی می شود، بنابراین توصیه می کنیم مادر با مصرف غذاهای آبکی، تولید شیر را بالا ببرد زیرا با افزایش شیر طبعا استرس او نیز کاهش پیدا می کند.
غلات: توصیه می کنیم مادران از غلات سبوسدار استفاده کنند، زیرا شیر تولید شده منبع غنی از ویتامین های گروه b و املاح است.
سبزیجات: مادری که به اندازه کافی سبزیجات برگ دار، اسفناج وکلم بروکلی مصرف می کند، ویتامین c ،a کلسیم و آهن بیشتری به بدنش می رساند.
آنتی اکسیدان ها: این ماده را در میوه هایی همچون تمشک، انار، پرتقال، سبزیجات برگ دار و انواع توت ها می توان یافت.
اصلاح وضعیت  در مادر و نوزاد
وضعیت صحیح مادر هنگام شیر دادن :
۱- شانه و گردن مادر باید راحت و آزاد باشد.
۲- چه در حال نشسته و چه در حال دراز کشیده باید بالشی در پشتش بگذارد ( پشتش حمایت شود.)
۳- مادر باید کاملا آزاد و آسوده بوده و هیچگونه فشار و اضطرابی نداشته باشد بنا براین اگر مادری پاهایش را تکان بدهد ، شیر خوار را حرکت دهد، به گونه شیرخوار ضربات آهسته بزند و پستان را از دهان شیر خوار بکشد همه نشان دهنده اضطراب او است.
۴-ضمنا نیازی نیست که مادر هنگام شیر دادن سینه را در بین دو انگشت دست بگیرد ( حالت قیچی کردن) زیرا این وضعیت باعث می شود که شیر خوار فقط نوک پستان را بمکد.
۵- شیر خوار در بین بازوان مادر باید طوری قرار گیرد که صورتش مقابل پستان مادر باشد تا مجبور نشود که سرش را بچرخاند یا کشش دهد. شیر خوار را باید از پشت شانه هایش نگهداشت نه از پشت سر
۶- مادر با نوک پستان گونه شیر خوار را باید لمس کند و منتظر بماند تا شیر خوار دهانش را باز کند . سپس لب پایین او را بر قاعده آرئول بگذارد و سریعا شیر خوار را به خود نزدیک کرده و نوک سینه و آرئول را در دهانش بگذارد.
۷- تماس تن شیر خوار با مادر باید بر قرار باشد تنه به تنه skin by skin و خیلی نزدیک بهم باشد لذا شیر خوار را نباید زیاد لباس پوشاند یا در پتو پیچید که بین شیر خوار و مادر فاصله بیفتد.
۸- باید شیر خوار در بغل گرفته شود و نباید آویزان باشد. چانه شیر خوار باید در تماس با پستان باشد. اگر دور از پستان باشد فقط نوک پستان را خواهد مکید. سر و گردن شیر خوار باید راحت بوده و حالت کشیدگی یا پیچ خوردن نداشته باشد .
۹- سر و بدن شیر خوار در یک امتداد باشد. بطوری که اگر خطی از بدن کودک و قسمت فوقانی بازوی او بکشیم باید از میان گوشهایش بگذارد.
۱۰- در وضعیت صحیح شیر دهی تمام بدن شیر خوار روبروی مادر در تماس نزدیک با بدن اوست. صورت شیر خوار روبروی پستان مادر قرار دارد. چانه اش روی پستان مادر قرار گرفته است . دهانش کاملا باز است. لب پایین او بطرف خارج برگشته است. قسمتی از هاله پستان در بالای لب فوقانی و قسمت بسیار کمی از هاله در زیر لب تحتانی او قابل دیدن است. زبان او را که به حالت مقعر و دور تا دور پستان را گرفته است می توان مشاهده نمود. مکیدنهایش آرام و عمیق است.
صدای قورت دادن شیر به خوبی شنیده می شود. گونه‌هایش گرد و بر آمده است نه فرو رفته و گود . شیر خوار آسوده و خوشحال است و در پایان شیر خوردن بسیار راضی و خشنود بنظر می رسد . شیر خوار وقتی احساس کند که سیر شده است.خودش پستان را رها می کند و نوک پستان در این حال کشیده تر و بلند تر از معمول است. مادر هیچگونه دردی در هنگام شیر دادن احساس نمی کند.
!!!!!!!
نشانه های وضعیت نادرست شیر خوردن :
بدن شیر خوار به خارج از آغوش مادر چرخیده و در تماس نزدیک با بدن او نیست و حتی ممکن است سرش به یکطرف چرخیده باشد.
چانه اش از پستان مادر دور است.
دهانش کاملا باز نیست.
لبهایش به داخل برگشته است.
قسمت زیادی از هاله در بالا و پائین لبها قابل مشاهده است خصوصا در زیر لب تحتانی
مکیدنهایش بسیار سریع و کوچک است.
صدای قورت دادن شیر شنیده نمی شود بلکه صدای ملچ ملوچ به گوش می رسد.
گونه هایش به داخل فرو می رود.
به دلیل نخوردن شیر کافی گریه می کند و دفعه بعد ممکن است از گرفتن پستان خودداری نماید.
وقتی پستان را رها میکند نوک پستان صاف است و ممکن است خطی در سرتاسر آن دیده شود.
مادر هنگام شیر دادن احساس درد می کند.
علایم کفایت شیر مادر برای نوزاد
اغلب مادرانی که به تازگی صاحب فرزند شدند به دلیل عوامل مختلف اعم از کوچک بودن سینه،عدم بیرون زدگی کامل نوک سینه ،عدم جهش و ترشح شیر از سینه در مواقع غیر  و یا به طور کلی تصور کمبود تولید شیر در بدن مادر و ... بدون مشاوره با پزشک و گاها بدون نیاز طبیعی کودک اقدام به شروع شیرخشک به عنوان شیر کمکی و یا جایگزین کامل شیرخشک به عنوان شیر اصلی برای نوزاد میکنند.
به طور کلی و مشخص در صورتیکه 4 علامت زیر که به عنوان علایم کفایت شیر ماد معروف است وجود داشته باشد نوزاد شما تا پایان 6 ماهگی به هیچ چیز جز شیر مادر احتیاج ندارد.
1)هوشیار و سرحال بودن نوزاد
2)وزنگیری مناسب با کارت رشد نوزاد طی مراقبت های بهداشتی نزد ماما یا پزشک
3)دفع روزانه حداقل 2 الی 3 بار مدفوع
4)دفع روزانه حداقل 5 الی 6 بار ادرار