52-آیا استخراج بیت کوین روزی به پایان خواهد رسید؟
به احتمال زیاد یکی از سوالاتی که در بدو آشنایی با ارزهای دیجیتال و بیت کوین برای شما مطرح شده این بوده که آیا استخراج بیت کوین یک روز تمام خواهد شد؟ یا اینکه پس از استخراج 21 میلیون سکه شبکه چه اتفاقی خواهد افتاد؟ می‌دانیم که تعداد بیت کوین‌های شبکه محدود است و نحوه شکل‌گیری این محدودیت در مقاله‌ای با عنوان «چرا بیت کوین استثنائی است؛ سوالاتی که کسی پاسخ نمی‌دهد!» مورد بررسی قرار گرفته است.
واکاوی واژه استخراج
!
از آنجا که فرایند پیدا کردن هش بلاک در شبکه بیت کوین مانند پیدا کردن طلا توسط معدنچیان است، نام استخراج یا ماینینگ را بر روی آن گذاشته‌اند. اما استخراج بیت کوین همان فرایند افزودن بلاک‌های جدید به بلاک چین است.
از این رو فرایند استخراج را نمی‌توان تنها دریافت پاداش شبکه یا به عبارت ساده‌تر یافتن سکه‌های ارزشمند بیت کوین تلقی کرد. تعداد سکه‌های بیت کوین محدودیت 21 میلیون واحدی دارد. تاکنون بیش از 17.5 میلیون سکه از این تعداد در شبکه آزاد شده و قابلیت گردش یا انتقال پیدا کرده است. البته تعداد زیادی بیت کوین نیز از دست رفته‌اند و به دلیل فراموش شدن کلید خصوصی‌ آن‌ها توسط مالکینشان، دیگر امکان دسترسی به آن‌ها وجود ندارد.
در نهایت می‌توان نتیجه گرفت که استخراج بیت کوین و افزودن بلاک‌های جدید به شبکه برای همیشه ادامه خواهد یافت اما این قضیه درباره‌ی پاداش بلاک‌ها کمی متفاوت است.
استخراج بیت کوین؛ فرایندی حیاتی برای شبکه
!
قبل از هر چیز، باید بدانید که هیچ وقت تعداد واحدهای مطلق بیت کوین به 21 میلیون عدد نخواهد رسید. یعنی این امکان وجود دارد که 20,999,999.9 واحد بیت کوین داشته باشیم، اما پاداش بلاک هیچ وقت صفر مطلق نخواهد شد. پاداش فعلی بیت کوین 12.5 واحد بیت کوین است. این مقدار در سال آینده به 6.25 بیت کوین خواهد رسید. پس از 4 سال دیگر این پاداش به 3.125 واحد می‌رسد. هر چقدر که این تقسیم پاداش ادامه پیدا کند، از نظر ریاضی باز هم هرگز به صفر مطلق نخواهیم رسید.
پروتکل بیت کوین به گونه‌ای است که در هر دوره تقریباً چهار ساله پاداش بلاک‌های آن نصف می‌شود. اگر این را مانند نصف کردن ذره‌ای از یک ماده در نظر بگیرید که در نهایت به کوچکترین بخش تشکیل‌دهنده آن یعنی اتم می‌رسید، پاداش بلاک‌ها نیز به همین منوال با هر بار نصف شدن به کوچکترین واحد فعلی پروتکل بیت کوین یعنی یک ساتوشی (معادل 0.00000001 واحد بیت کوین) می‌رسد.
استخراج آخرین ساتوشی در بلاک شماره 6,930,000 اتفاق خواهد افتاد، اما آیا نمی‌شود یک ساتوشی (satoshi) را به میلیون‌ها واحد کوچکتر تقسیم کرد؟ با در نظر گرفتن دوره حدودی 4 ساله با هر بار نصف شدن پاداش، سال 2140 آخرین سالی خواهد بود که طبق پروتکل فعلی، استخراج‌کنندگان بیت کوین دیگر پاداشی از بابت افزودن بلاک‌های جدید به بلاک چین دریافت نخواهند کرد. در حال حاضر در دوره سوم کاهش پاداش بلاک قرار داریم و پاداشی که برای استخراج‌کننده هر بلاک تعلق می‌گیرد، مقدار 12.5 واحد بیت کوین (BTC) است.
البته با تغییر دادن کوچکترین واحد بیت کوین در پروتکل آن می‌توان روند استخراج را برای واحدهای کوچکتر از ساتوشی نیز ادامه داد. یعنی برای مثال اگر زمانی توسعه‌دهندگان بیت کوین تصمیم بگیرند هر وارد ساتوشی را مثلاً به هزاران واحد ریزتر تقسیم کنند، در این صورت روند دریافت پاداش توسط ماینرها از سال 2140 به این سو نیز ادامه می‌یابد. ناگفته نماند که در شبکه لایتنینگ به دلیل کارمزد بسیار اندک، از واحد میلی ساتوشی (یک هزارم ساتوشی) استفاده می‌شود.
!
واحدی کوچکتر از یک ساتوشی
برای پاسخ دادن به این سوال که آیا تولید بیت کوین روزی به پایان می‌رسد، باید بررسی کنیم که اضافه کردن اعشار بیشتر به بیت کوین مورد نیاز خواهد بود یا خیر.
برای درک بهتر این پرسش می‌توان فرض کرد که قیمت بیت کوین در آینده به 1 میلیون دلار برسد. در اینصورت هر ساتوشی معادل 1 سنت خواهد بود. این یکای ارزی برای انجام تراکنش‌های خرد هم کافی به نظر می‌رسد؛ حال آنکه دلار نیز در طول زمان دچار تورم می‌شود و قدرت خرید یک سنت پس از گذشت چند دهه به شدت کاهش خواهد یافت. از این نظر احتمال ایجاد تغییراتی در کوچکترین واحد بیت کوین، حتی با وجود فرض 1 میلیون دلار شدن هر واحد از آن نیز غیرضروری خواهد بود.
دوم آنکه منبع درآمد ماینرها از فرایند استخراج، تنها به پاداش بلاک‌ ختم نمی‌شود و کارمزد تراکنش نیز بخش دیگری از درآمد آن‌ها را تشکیل می‌دهد.
سودآوری استخراج
اما با چند سوال مهم مواجه می‌شویم. ماینرها در سال 2140 و حتی قبل تر از آن که پاداش بلاک‌ها به اندازه زیادی کاهش یافته، دیگر چه انگیزه‌ اقتصادی برای استخراج که در واقع همان فرایند تایید تراکنش‌ها، برقراری حیات و مهمتر از همه تامین امنیت در شبکه است، خواهند داشت؟ در صورتی که این کار برای آن‌ها نفع مالی نداشته باشد و درآمد حاصل از استخراج، کفاف هزینه‌هایی که از بابت پول انرژی و نگهداری دستگاه‌های استخراج می‌پردازند را ندهد، برای آن‌ها عقلانی نخواهد بود که استخراج بیت کوین را ادامه دهند.
در نظر داشته باشید که حدود 13 سال دیگر بیش از 99 درصد سکه‌های شبکه آزاد شده‌اند و مابقی سکه‌ها برای استخراج شدن باید بیش از یک قرن منتظر بمانند. این مورد می‌تواند عاملی پیشران در گسترش صنعت ماینینگ برای استخراج حدود 15 درصد از سکه‌های شبکه در 13 سال آینده باشد. سود آور بودن استخراج بیت کوین در آینده نزدیک، با توجه به کاهش شدید پاداش بلاک نسبت به زمان حال حاضر تنها در چند وضعیت قابل توجیه است.
در حالت اول یا باید هزینه‌های استخراج به شدت کاهش یابند (که قسمت عمده آن به ارزان شدن برق و دستگاه‌ها در آینده وابسته است) یا اینکه درآمد حاصل از استخراج به شدت افزایش یابد (با غیر قابل تغییر بودن نحوه‌ی عرضه بیت کوین، این مورد را می‌توان به افزایش قیمت بیت کوین، یا افزایش منبع درآمد از طریق کارمزدها ربط داد). البته هر دو حالت می‌توانند همزمان با یکدیگر اتفاق بیافتند که این مورد بیشتر از بقیه محتمل است.
!
کارمزدهای شبکه در آینده می‌توانند جایگزین منبع درآمد فعلی ماینرها شوند. البته با در نظر داشتن گسترش راهکارهای مقیاس‌پذیری مانند شبکه لایتنینگ، نمی‌توان از کارمزدها در آینده‌ای نزدیک انتظار زیادی داشت.
این را هم نباید فراموش کرد که طراحی پروتکل بیت کوین به گونه‌ای است که با خارج شدن تعدادی از ماینرها به دلیل به صرفه نبودن استخراج، کاهش سختی شبکه موجب آسان‌تر شدن استخراج یا به عبارت دیگر ورود افراد دیگری خواهد شد که استخراج برای آن‌ها سودآور تلقی می‌شود.
نقطه سر به سر
«نقطه سر به سر» مفهومی است که هر ماینری باید با آن آشنا باشد. این نقطه در واقع قیمتی از بیت کوین یا هر ارز دیجیتال با قابلیت استخراج را نشان می‌دهد که در آن درآمد ناشی از فروش بیت کوین‌های استخراج شده با هزینه‌های برآمده از پول انرژی، هزینه نگهداری و هزینه استهلاک در طول زمان برابری می‌کند. البته درباره دستگاه‌های استخراج با توجه به اینکه میزان سختی شبکه (که از میزان هش ریت یا به نوعی مشارکت در امر استخراج به دست می‌آید) در یک روند افزایشی قرار دارد، هر دستگاه بازه زمانی سودآوری معینی دارد که این پارامتر متغیر را نیز در محاسبه نقطه سر به سر در آینده باید لحاظ کرد.
نتیجه‌گیری
با در نظر داشتن پروتکل فعلی شبکه، آخرین ساتوشی در سال 2140 در شبکه بیت کوین استخراج خواهد شد. اما در صورتی که واحدهای ریزتری نسبت به ساتوشی در شبکه مورد استفاده واقع شوند، آزاد شدن بیت کوین در شبکه ادامه خواهد یافت.
استخراج بیت کوین تا زمانی که حتی یک کامپیوتر (نود) در شبکه حاضر باشد، ادامه می‌یابد و هیچوقت به پایان نخواهد رسید.
مدل اقتصادی که ساتوشی ناکاموتو بیت کوین را بر اساس آن طراحی کرده، شامل دو منبع درآمدی برای ماینرها یا استخراج‌کنندگانی است که فرایند افزودن بلاک‌های جدید به شبکه را بر عهده دارند.
می‌توان اینگونه نتیجه‌گیری کرد که پاداش بلاک‌ها، نقش پیشران اولیه را برای مقبولیت بیت کوین در دهه‌های ابتدایی پیدایش این ارز دیجیتال ایفا خواهد کرد؛ اما پیشران اصلی برای بقای شبکه در بلندمدت کارمزدهای آن خواهد بود.
استخراج ترکیبی یا به اصطلاح فنی‌تر اثبات کار کمکی فرایندی از ماینینگ است که طی آن دو ارز دیجیتال مختلف در زمانی مشابه استخراج می‌شوند. گرچه به اندازه روش‌های رایج اثبات کار یا الگوریتم‌های اجماع اثبات سهام، این روش محبوب نیست اما برخی پروژه‌ها از استخراج ترکیبی و با بهره گرفتن از قدرت پردازشی شبکه‌های بزرگ، برای امن شدن بیشتر شبکه‌های خود بهره می‌گیرند.
ساتوشی ناکاموتو این مفهوم را در وایت‌پیپر بیت کوین استفاده نکرده، اما ایده انجام این نوع استخراج را سال 2009 در انجمن بیت کوین‌ تاک مطرح کرد.
! چیست؟")
اشاره ساتوشی به شکل اولیه استخراج ترکیبی در فروم بیت کوین تاک
در ادامه نگاهی دقیق‌تر به نحوه کار این فرایند استخراج خواهیم داشت و دلیل استفاده از این نوع ماینینگ را در پروژه‌های ارز دیجیتال بررسی خواهیم کرد. و در نهایت به اینکه شما به عنوان یک سرمایه‌گذار می‌توانید از این روش چه استفاده‌ای داشته باشید، پاسخ خواهیم داد.
استخراج ترکیبی چگونه انجام می‌شود؟
تمام پیاده‌سازی‌های انجام شده برای استخراج ترکیبی، یک زنجیره کمکی (auxiliary chain) و شبکه قدرتمندتری به نام زنجیره مادر دارند. برای اینکه هر دو زنجیره توانایی کارکردن با همدیگر را داشته باشند، نیاز است که الگوریتم هش آن‌ها یکسان باشد. بهتر است برای توضیح این فرایند یکی از جفت ارزهای ترکیبی شناخته شده مانند بیت کوین و نیم‌کوین (Namecoin) را بررسی کنیم.
! چیست؟")
در این مثال بیت کوین زنجیره مادر و نیم‌کوین زنجیره کمکی است که شبکه بیت کوین در حال کمک کردن به آن است. هر دو ارز دیجیتال نیز از الگوریتم هش SHA-256 برای استخراج استفاده می‌کنند.
پیاده سازی
توسعه‌دهندگان زنجیره مادر لازم نیست هیچ کاری در پیاده‌سازی استخراج ترکیبی انجام دهند. بنابراین شبکه بیت کوین نیازی نیست بداند که ارز دیجیتال نیم‌کوین را نیز استخراج می‌کند.
هرچند زنجیره‌های کمکی باید برخی تغییرات و یکپارچه‌سازی‌ها را برای فعال شدن ماینینگ ترکیبی انجام دهند. در ادامه توسعه‌دهندگان نیم‌کوین، بلاک چین این شبکه را برای پذیرفتن اثبات استخراج بیت کوین و معتبر دانستن آن بر روی بلاک چین نیم‌کوین بروز می‌کنند.
فرایند استخراج ترکیبی
استخراج ترکیبی به هیچگونه قدرت پردازشی اضافی از سوی ماینرها نیاز ندارد. به عنوان یک ماینر استخراج همزمان بیت کوین و نیم‌کوین برای شما، بازده یکسانی نسبت به زمانی که تنها بیت کوین استخراج می‌کنید، خواهد داشت. تنها نیاز است که شما یا استخر استخراجی که از آن استفاده می‌کنید، برخی تغییرات اضافی برای پشتیبانی از آن اعمال کنید.
نحوه انجام آن به این صورت است:
شما به عنوان یک ماینر یا استخر استخراج، بلاکی از تراکنش‌های مختلف در هر زنجیره ایجاد می‌کنید. (در این مثال زنجیره بیت کوین و نیم‌کوین مدنظر است) بلاک ایجاد شده در نیم‌کوین (زنجیره کمکی) مجموعه‌ای از تراکنش‌های استاندارد در این شبکه است. بلاک ساخته شده در شبکه بیت کوین نیز مانند بقیه بلاک‌ها حاوی تراکنش‌های عادی این شبکه است. هرچند یک تراکنش اضافه نیز با هشی که به بلاک ایجاد شده در نیم‌کوین اشاره دارد، در آن قرار می‌گیرد.
پس از ساختن بلاکتان، شروع به استخراج آن می‌کنید. در این مرحله چند اتفاق مختلف می‌تواند رخ دهد:
• شما مشغول استخراج یک بلاک با درجه سختی شبکه بیت کوین می‌شوید. شما به جواب بلاک دست پیدا کرده و آن را در شبکه اعلام می‌کنید. از این جهت که درجه سختی بلاک بیت کوین (زنجیره مادر) بیشتر از درجه سختی بلاک نیم‌کوین است، شما بلاک نیم‌کوین را نیز استخراج کرده‌اید و پاداش هر دو بلاک را دریافت می‌کنید.
• شما بلاکی را با درجه سختی نیم‌کوین استخراج می‌کنید. این بلاک را با قرار دادن هِدِر و هش بلاک بیت کوین ایجاد می‌کنید. سپس زنجیره نیم‌کوین این بلاک را قبول می‌کند. این زنجیره سپس قادر است که هِدِر اضافی بیت کوین و هش را با کمک تغییرات ایجاد شده در بلاک چین آن برای پشتیبانی از استخراج ترکیبی تشخیص دهد. اینجا تنها پاداش استخراج نیم‌کوین را دریافت می‌کنید.
• شما بلاکی را بین درجه سختی شبکه نیم‌کوین و بیت کوین استخراج می‌کنید. نتیجه این مورد نیز مشابه مورد دوم خواهد بود.
پیامدهای استخراج ترکیبی
! چیست؟")
استخراج ترکیبی برخی پیامدهای مثبت و منفی برای هر دو زنجیره می‌تواند داشته باشد.
پیامد‌های مثبت
پروژه‌های کوچک و جدید بلاک چینی دلایل معقولانه‌ای برای انضمام استخراج ترکیبی دارند. مهمتر از همه، انجام این کار امنیت شبکه زنجیره کمکی را بالا برده و همچنان به آن اجازه می‌دهد به عنوان یک زنجیره مستقل فعالیت کند. معمولاً زنجیره‌های کمکی وقتی با بلاک چین‌های محبوب در این زمینه همکاری می‌کنند، سبب جلب توجهات زیادی می‌شوند.
علاوه بر این، انگیزه‌ فوق‌العاده‌ای برای ماینرها ایجاد می‌شود که به سمت دریافت پاداش و درآمد بیشتر بدون پرداخت هزینه‌ای کشیده شوند. از طرفی هم معمولاً چون ماینرها بین هر دو کوین استخراج شده مبادله می‌کنند تا سود بیشتری کسب کنند، در نقدینگی هر دو ارز دیجیتال افزایش اتفاق می‌افتد.
پیامدهای خنثی
زنجیره‌های مادر پس از پذیرش زنجیره‌های کمکی دچار افزایش حجم بلاک چین می‌شوند. هش‌هایی که زنجیره کمکی به درخت تراکنش زنجیره‌ مادر اضافه می‌کند، کم حجم هستند اما باز با این حال فضایی را اشغال می‌کنند. تا زمانی که ارزهای دیجیتالی مانند بیت کوین در پیاده‌سازی راه‌حل‌های لایه دوم مقیاس پذیری مانند لایتنینگ موفق باشند، این افزایش حجم دردسرساز نخواهد بود.
پیامدهای منفی
متأسفانه این قضیه برخی پیامدهای منفی نیز دارد. پیاده‌سازی امکان استخراج ترکیبی نیازمند انجام توسعه اضافی بر روی زنجیره کمکی است. در حالیکه شبکه قصد داشته باشد از پروتکل استخراجی خود به ماینینگ ترکیبی تغییر جهت دهد، نیازمند هاردفورک خواهد بود. برای برداشتن این نوع استخراج هاردفورک دیگری مورد نیاز خواهد بود.
ماینرها و استخرهای استخراج نیز باید برخی اقدامات را برای استخراج همزمان هر دو زنجیره انجام دهند. هرچند استخراج ترکیبی به هیچ قدرت اضافی احتیاج ندارد، اما کارهای نگهداری بیشتری می‌طلبد. در استخراج همزمان دو بلاک چین، باید دو اتصال به زنجیره‌ها حفظ و نگه‌داری شود. برای استخرها استخراج نیز کانال‌های توزیع دوبرابر مقدار قبلی خواهد بود. شاید از نظر برخی استخرها اضافه کردن این دسته هزینه‌های نگه‌داری در مقابل کسب کوین جدید به صرفه نباشد.
جنبه سرمایه‌گذاری
در حالت کلی، استخراج ترکیبی نفع بیشتری برای ماینرها خواهد داشت تا سرمایه‌گذاران. هرچند وقتی با اطلاعات دیگر ترکیب می‌شود، استخراج ترکیبی نوید یک پروژه امیدبخش را می‌دهد. برای آشنایی بیشتر در این بخش با چند نمونه واقعی آشنا می‌شوید:
نیم‌کوین (Namecoin) – آینده‌ای تضمین نشده
نیم‌کوین به عنوان اولین کوین استخراج ترکیبی شناخته می‌شود که تحت حمایت قدرت پردازشی زنجیره بیت کوین قرار گرفت. این کوین که زمانی بین 10 ارز دیجیتال برتر بازار قرار داشت، جایگاه خود را از دست داد و به رتبه 225 تنزل یافت. نیم‌کوین یکی از بزرگترین نمونه‌های سقوط تدریجی یک پروژه حتی با وجود ارتباط آن با قدرتمندترین شبکه ارزهای دیجیتال است.
! چیست؟")
علی‌رغم این واقعیت که تعداد قابل توجهی از استخرهای ماینینگ، استخراج ترکیبی نیم‌کوین را پشتیبانی می‌کنند، این ارز دیجیتال پذیرش قابل توجهی در تاریخ 5 ساله‌ای که داشته به خود ندیده است. البته تیم توسعه این ارز دیجیتال نیز به اندازه پروژه‌های مشابه فعال نیست. این سقوط عبرت آموز بیانگر این است که اگر ارز دیجیتالی از استخراج ترکیبی پشتیبانی کند، به معنی تضمین فاندامنتال آن سرمایه نخواهد بود.
دوج کوین – تاثیر بلافاصله یک تغییر
اوایل پیدایش دوج کوین، جامعه آن تصمیم به ادغام فرایند استخراج آن با کوین بزرگتر و شناخته‌شده‌تر آن روزها یعنی لایت کوین گرفت. آن‌ها دریافتند که با عدم تغییر مکانیزم استخراج، پس از چند سال شبکه پاداش استخراج قابل توجهی برای آن‌ها نخواهد داشت. در صورتی که سازوکار تغییر نمی‌یافت، انگیزه‌ای برای ماینرها جهت استخراج باقی نمی‌ماند و شبکه در معرض حمله 51 درصد قرار می‌گرفت.
قیمت دوج کوین پس از انتقال از سازوکار اثبات کار به اثبات کار کمکی، از 0.0002 دلار (معادل با 41 ساتوشی در آن زمان) به حدود 0.00047 دلار (معادل 115 ساتوشی) افزایش یافت؛ یک رشد نزدیک به 180 درصدی که تنها طی چند هفته اتفاق افتاد.
! چیست؟")
پروژه دوج کوین می‌تواند نشان‌دهنده این باشد که تغییر فرایند استخراج به استخراج ترکیبی در کوتاه‌مدت سودآوری خوبی در دارایی دیجیتال به دنبال دارد. هرچند وجود تنها یک پروژه نمی‌تواند دلیل قطعی برای اثبات این گفته باشد.
اول از همه وجود امنیت بیشتر در شبکه سبب افزایش اعتماد جامعه آن ارز دیجیتال می‌شود. همچنین متصل شدن به یک ارز دیجیتال شناخته‌شده‌تر سبب مطرح شدن ارزهای دیجیتال ناشناس می‌گردد؛ چیزی که بیشتر شبیه به یک بازاریابی سریع است. در نهایت نیز استخراج ترکیبی معمولاً نقدینگی هر دو زنجیره را به دلیل مبادلات بین ارزی ماینرها برای کسب سود بیشتر، بالا می‌برد.
استخراج ابری سودآور دوج کوین: دروغ و کلاهبرداری
با توجه به توضیحاتی که گفته شد، دوج کوین از جمله ارزهای دیجیتالی است که از قدرت بالای شبکه لایت کوین برای تامین امنیت شبکه خود بهره می‌برد. امری که باعث شده استخراج مستقیم دوج کوین سودآوری نداشته باشد و این ارز دیجیتال به مانند یک پاداش اضافی به ماینرهای لایت کوین تعلق یابد. از این رو هرگونه ادعایی مبنی بر استخراج ابری دوج کوین بی‌پایه و اساس بوده و این ارز دیجیتال به عنوان پاداش اضافی استخراج لایت کوین و یا با تبدیل دیگر ارزهای دیجیتال استخراج شده به دوج کوین حاصل می‌شود.
! چیست؟")
از جمله استخرهای استخراج معروف با نرخ هش‌ریت بالا که از استخراج ترکیبی دوج کوین پشتیبانی می‌کند، F2Pool و AntPool هستند. پس از اتصال دستگاه‌های ماینر اسیک با الگوریتم Scrypt یا ریگ‌های کارت گرافیک با وارد کردن URL استخر، شناساندن تجهیزات به استخر و وارد کردن کیف پول شما قادر به استخراج لایت کوین و به همراه آن دوج کوین خواهید بود.
سایت‌های ارائه دهنده خدمات ابری دوج کوین که وعده سودهای بالا به سرمایه‌گذاران را می‌دهند، قطعا کلاهبرداری و پانزی هستند که طی آن مبالغ سرمایه‌گذاری افراد قدیمی به افراد جدید داده می‌شود و در نهایت که پول زیادی جمع‌آوری شد، طرح از هم فرو می‌پاشد. این شرکت‌ها به هیچ عنوان اقدام به استخراج مستقیم دوج کوین نمی‌کنند (و شاید در پشت صحنه اصلا دستگاهی وجود نداشته باشد) چون سودآوری برای آن‌ها نخواهد داشت.