نظریه سازه شخصی : نظریه جورج کلی - پدر روانشناسی بالینی شناختی
جورج کلی یکی از نظریه پردازان شخصیت است و با نظریه سازه شخصی ، جنبش شناختی در روانشناسی را به راه انداخت. در نظریه سازه­ شخصی، مفاهیمی مثل ناهشیار، خود، نیاز­ها، سایق، محرک و پاسخ، تقویت و حتی انگیزش و هیجان، وجود ندارد. سوالی که مطرح می‌شود این است که با در نظر نگرفتن این مفاهیم، چگونه می‌توان از شخصیت انسان آگاه شد؟
پاسخ جورج کلی
هر فرد رشته‌­ای از سازه­‌ ی شخصی و شناختی در مورد محیط به وجود می‌آورد. منظور این است که ما رویدادها و روابط اجتماعی زندگی خود را طبق یک سیستم یا الگو، تعبیر کرده و سازمان می‌دهیم. ما براساس این الگو درباره‌ی خود‌مان و افراد دیگر و رویداد‌ها، پیش بینی‌هایی کرده و از این پیش بینی‌ها برای هدایت کردن پاسخها و اعمال‌مان استفاده می‌کنیم. بنابراین، برای شناختن شخصیت، ابتدا باید الگوهای خودمان، یعنی نحوه­‌ای که دنیای خود را سازمان می‌دهیم بشناسیم. 
مدل جورج کلی در مورد ماهیت انسان
مدل او مدلی نامعمول است. او نتیجه گرفت افراد مثل دانشمند، عمل می‌کنند. دانشمندان، نظریه و فرضیه می‌سازند و با انجام آزمایشات در آزمایشگاه، فرضیه خود را به بوته‌ی آزمایش می‌گذارند و در جهت رد یا تایید آن فرضیه، تلاش می‌کنند.
وقتی تصمیم می‌گیریم چه غذایی بخوریم، چه برنامه‌ی تلویزیونی را ببینیم، یا وارد چه شغلی شویم، خیلی شبیه یک دانشمند عمل می‌کنیم؛ یعنی سوالاتی را می‌پرسیم، فرضیاتی تدوین می‌کنیم، آنها را آزمایش می‌کنیم و می‌کوشیم رویدادهای آینده را پیش­‌بینی کنیم. مانند سایر افراد (از جمله دانشمندان) برداشت شما از واقعیت، تحت تاثیر سازه شخصی شما قرار دارد. 
آیا رفتار انسان براساس واقعیت است یا
برداشت افراد از واقعیت؟
جورج کلی به این سوال پاسخ می دهد؛ هر دو. او با موضع اسکینر مخالف بود که رفتار توسط محیط یعنی واقعیت، شکل می گیرد. از سوی دیگر، او پدیدار شناسی افراطی را رد کرد که اعلام می کند آنچه افراد فقط درک می‌کنند، واقعیت است. او عقیده داشت جهان، واقعی است اما افراد مختلف آن را به صورت‌های مختلفی تعبیر می‌کنند. بنابراین، سازه شخصی افراد یا روش‌های تعبیر و توجیه کردن رویدادها، عامل اصلی در پیش‌بینی کردن رفتار آنهاست. نظریه سازه شخصی سعی ندارد طبیعت را توضیح دهد، بلکه این نظریه، سعی در توضیح تعبیر کردن رویدادها توسط افراد دارد یعنی کاوش شخصی افراد در دنیای خودشان.  
توافق و مخالفت جورج کلی با سایر نظریه‌پردازان
کلی با آدلر موافق بود که تعبیر فرد از رویدادها، از خود رویدادها مهمتر است. اما جورج کلی برخلاف آدلر تاکید کرد که تعبیرها در بعد زمانی معنی دارد و آنچه در یک زمان درست است وقتی در زمان دیگری به صورت متفاوتی تعبیر شود، غلط است. 
به عنوان مثال، زمانی که فروید در ابتدا گزارش بیمارانش را در مورد اغفال کودکی شنید، باور کرد که تجربیات جنسی اولیه، مسبب واکنش های هیستریک بعدی هستند. اما فروید بعدها اطلاعات خود را بازسازی کرد و فرضیه خود را کنار گذاشت و بیان کرد این گزارش ها، صرفا خیالبافی کودکی است. 
تامل بیشتر در نظریه سازه شخصی
نظریه ی سازه شخصی به صورت یک فرض اساسی و یازده اصل تبعی، بیان شده است. فرض اساسی نظریه سازه شخصی، این است که فرایندهای شخص از لحاظ روانشناختی به وسیله ی روش‌هایی هدایت می‌شود که آن شخص به کمک آن ها رویدادها را پیش بینی می‌کند. به عبارت دیگر، رفتار‌های افراد به وسیله ی روش‌هایی که آن ها آینده را در نظر می‌گیرند، هدایت می‌شوند. 
منظور او از "فرایندهای شخص" در تعریف بالا؛ انسان جاندار، متغیر و متحرک است و انگیزه‌ها، نیاز‌ها، سایق‌ها یا غرایز را به عنوان زیر‌بنای انگیزش، مورد تایید قرار نداد. کلی معتقد بود افراد، نه تنها توسط گذشته بلکه به وسیله‌ی نظرشان درباره‌ی آینده، تحریک می‌شوند. 
>  افراد همواره از طریق دریچه ی حال، به آینده فکر می کنند. 
> 
> جورج کلی
یازده اصول تبعی در نظریه سازه شخصی
اصل تبعی تعبیر
شباهت بین رویدادها بیان می‌کند که دو رویداد، دقیقا مثل هم نیستند، با این‌حال، انسان رویدادها را طوری شبیه هم تعبیر می‌کند که به صورت یکسان، درک شود. به عنوان مثال، طلوع خورشید هرگز با طلوع خورشید دیگر همانند نیست اما سازه ی سپیده دم فرد، بین رویدادها، شباهت‌ها یا تکرارهایی را تشخیص می‌دهد.   
اصل تبعی فردیت
افراد در تعبیر رویدادها با یکدیگر تفاوت دارند. در این اصل، بر تفاوتهای فردی تاکید می‌ شود. چون افراد، خزانه‌ی تجربیات متفاوتی دارند، رویداد واحدی را به صورت‌های مختلف، تعبیر می‌کنند. بنابراین، دو نفر تجربه واحدی را دقیقا به صورت یکسان، تعبیر نمی‌کنند. 
اصل تبعی سازماندهی
این اصل در نظریه سازه شخصی، بر روابط بین سازه‌ ها تاکید دارد و اعلام می‌کند که افراد بنا بر خصلت، به خاطر سهولت در پیش بینی رویدادها، سیستم سازه ای را تشکیل می‌دهند که روابط ترتیبی بین سازه ها را در بر‌دارد. افراد مختلف، رویداد‌های مشابه را به صورتی سازمان می‌دهند که مغایرت‌ها و تضادها را به حداقل برساند. 
اصول تبعی دوگانگی، انتخاب، دامنه،
تجربه در نظریه سازه شخصی
اصل تبعی دوگانگی بیان می‌ کند که سیستم سازه‌ ی شخص، از تعداد محدودی سازه های دوگانه تشکیل شده است. سازه، نوعی حکم این یا آن- سیاه یا سفید بدون سایه خاکستری است. اصل تبعی انتخاب بیان می کند که افراد بین دوگانه ها، دست به انتخاب می زنند. اصل تبعی دامنه بیان می کند هر سازه، فقط برای پیش بینی دامنه محدودی از رویدادها مناسب است. 
اساس نظریه سازه شخصی، پیش بینی رویدادهاست. اصل تبعی تجربه بیان می کند که تجربه از تعبیر پیاپی رویدادها تشکیل می شود. رویدادها به خودی خود، تجربه را تشکیل نمی دهند؛ بلکه معنایی که افراد به این رویدادها می دهند، زندگی آن ها را تغییر می دهد. 
اصول تبعی تعدیل و چندپارگی در نظریه سازه شخصی
براساس اصل تعدیل، تغییر در سیستم سازه شخصی فرد و میزان تجدید نظر در سازه شخصی، به میزان نفوذ پذیری سازه های فرد بستگی دارد. سازه ای نفوذ پذیر است که عناصر جدید بتوانند به آن اضافه شوند و سازه ی نفوذناپذیر، عناصر تازه را نمی پذیرد. 
اصل تبعی چند پارگی در سازه شخصی، به ناسازگاری عناصر خاص توجه می کند. در ابتدا به نظر می رسد سازه های شخصی باید سازگار باشند اما وقتی فرد، رفتار و افکار خود را در نظر می گیرد، می تواند به راحتی مقداری ناسازگاری را در آن ببیند. 
اصول اشتراک و اجتماعی بودن
اصل تبعی اشتراک در نظریه سازه ی شخصی بیان می کند در صورتی که یک نفر تجربه ای را شبیه فرد دیگری تعبیر کند، در این صورت فرایندهای آن ها از لحاظ روانشناختی، با یکدیگر مشابه هستند. در نهایت، اصل اجتماعی بودن بیان می کند در صورتی که افراد نظام عقیدتی دیگران را به دقت تعبیر کنند چنین برمی آید که آن ها در فرایند اجتماعی که دیگران را در بر می گیرد، نقش دارند. 
برای آشنایی با کاربرد این نظریه، متن دیدگاه جورج کلی در مورد درمان را مطالعه نمایید. 
برای مطالعه بیشتر درمورد نظریه سازه شخصی، به این سایت مراجعه کنید.
شخصیت شناسی موری، شامل رویکرد هنری موری در مورد شخصیت است که نیروهای هشیار و ناهشیار؛ تاثیر گذشته، حال و آینده؛ و تاثیر عوامل فیزیولوژیکی و جامعه شناختی را در بر می گیرد. موری با تشخیص تاثیر تجربیات کودکی بر رفتار بزرگسالی و دیدگاه های خود درباره ی نهاد، خود و فراخود تحت تاثیر روانکاوی فروید سیستم شخصیت شناسی موری را ابداع کرد. با اینکه تاثیر فروید واضح بوده است اما موری برداشتهای منحصر به فردی داشت که می توان او را به جای فرویدین در طبقه ی نوفرویدی ها طبقه بندی کرد. 
اصول شخصیت شناسی موری (personology)
اولین اصل شخصیت شناسی موری
اصل اول در شخصیت شناسی موری این است که شخصیت در مغز ریشه دارد. فیزیولوژی مغز انسان، تمام جنبه های شخصیت را هدایت و کنترل می کند. نمونه ساده این است که برخی داروها عملکرد مغز و در نتیجه شخصیت را تغییر می دهند. هر چیزی که شخصیت به آن وابسته است، مثل احساس، خاطرات، عقاید، نگرشها، ترسها و ارزشهای هشیار و ناهشیار در مغز وجود دارد.
اصل دوم شخصیت شناسی موری
این اصل مربوط به کاهش تنش است. موری با فروید هم عقیده است که افراد برای کاستن از تنش فیزیولوژیکی و روانشناختی تلاش می کنند ولی این به معنی آن نیست که ما برای حالت بدون تنش فعالیت می کنیم. در واقع حالت بدون تنش ارضا کننده نیست بلکه فرایند عمل کردن برای کاستن از تنش ارضا کننده است. موری معتقد بود که وجود بدون تنش به خودی خود منبع پریشانی است. ما نیاز به تحرک و فعالیت داریم و همه ی اینها تنش را افزایش می دهند نه کاهش. ما تنش را به وجود می آوریم تا با کاهش دادن آن احساس رضایت کنیم. 
اصول سوم، چهارم و پنجم شخصیت شناسی موری
اصل سوم این است که شخصیت فرد در طول زمان به رشد خود ادامه
می دهد و از تمام رویدادهایی که در طول زندگی فرد اتفاق می افتند ساخته می شود.
بنابراین بررسی گذشته مهم است. 
اصل چهارم بیان می کند که شخصیت تغییر و پیشرفت می کند و ثابت یا راکد نیست. اصل پنج بیان می کند که افراد بی همتا هستند و در عین حال شباهتهایی بین تمام افراد نیز واقف است. از نظر موری هر فردی شبیه هیچ کسی نیست، شبیه برخی افراد است و شبیه هر فرد دیگری است. 
تقسیم بندی شخصیت: نهاد، فراخود و خود
در سیستم شخصیت شناسی موری، شخصیت  براساس خود، فراخود و نهاد فروید تقسیم بندی می شود اما برداشتهای موری با برداشت فروید در این مورد متفاوت است. 
نهاد
موری مانند فروید عقیده داشت نهاد مخزن تمام گرایشهای
تکانشی فطری است  و نهاد برای رفتار انرژی
و جهت تامین می کند و با انگیزش ارتباط دارد. فروید نهاد را تکانه های ابتدایی و
غیر اخلاقی می دانست اما در سیستم شخصیت شناسی موری نهاد تکانه های فطری جامعه
پسند و مطلوب را در بر دارد. نهاد گرایشهای همدلی، تقلید و همانندسازی، انواع عشق
غیر از عشق شهوانی و گرایش به تسلط یافتن بر محیط را شامل می شود. 
در این قسمت از شخصیت شناسی موری، تاثیر نظریه کهن الگوی یونگ را میبینیم که هم جنبه ی خوب و هم جنبه ی بد را در نظر می گیرد. 
فراخود
در شخصیت شناسی موری فراخود شامل درونی کردن ارزشها و هنجارهای فرهنگ است که به وسیله ی آن رفتار خود و دیگران را ارزیابی و درباره ی آن قضاوت می کنیم. محتوای فراخود توسط والدین و سایر صاحبان قدرت بر فرزندان تحمیل می شود. به علاوه گروه همسال و اساطیر فرهنگ نیز می توانند فراخود را شکل دهند. برخلاف فروید، موری معتقد بود فراخود تنها در پنج سالگی شکل نمی گیرد بلکه در طول زندگی به رشد خود ادامه می دهد و پیچیدگی و ظرافت تجربیات ما را منعکس می سازد. 
به علاوه برخلاف فروید، فراخود در تعارض و جنگ دایمی با
نهاد نیست چون موری معتقد است نهاد علاوه بر نیروهای بد، نیروهای خوب نیز دارد
بنابراین فراخود نیازی به جنگ با نیروهای خوب و جامعه پسند ندارد. 
خود
در شخصیت شناسی موری، خود حاکم منطقی شخصیت است و سعی می
کند تکانه های غیر قابل قبول نهاد را تعدیل کند یا به تعویق بیاندازد. موری معتقد
بود خود از آنچه فروید معتقد بود فعالتر است و صرفا به نهاد خدمت نمی کند بلکه
آگاهانه برای روند رفتار برنامه ریزی می کند. همچنین با سازمان دادن به ابراز
تکانه های پذیرفتنی نهاد و هدایت آنها، لذت به وجود می آورد. 
در شخصیت شناسی موری، امکان ایجاد تعارض بین فراخود و نهاد وجود دارد. یک خود نیرومند می تواند به نحو موثری بین این دو میانجگری کند ولی خود ضعیف، شخصیت را به میدان نبرد تبدیل می کند. اما موری برخلاف فروید معتقد نبود که این تعارض اجتناب ناپذیر است. 
نیازها: برانگیزاننده های رفتار
نیاز عبارت است از نیروی زیست- شیمیایی در مغز که توانایی
های عقلانی و ادراکی را سازمان می دهد. نیازها سطحی از تنش را به وجود می آورند که
ارگانیزم سعی می کند با ارضا کردن آنها، آن را کاهش دهد. نیازها رفتار را نیرومند
و هدایت می کند. موری فهرستی از 20 نیاز را تدوین کرد. همه افراد از همه ی نیازها
برخوردار نیستند. افراد ممکن است تمام نیازها را تجربه کنند یا ممکن است برخی را
هیچگاه تجربه نکنند. 
مراحل و عقده های کودکی در شخصیت شناسی موری
موری با اقتباس از فروید، کودکی را به پنج مرحله تقسیم کرد. هر مرحله به صورت عقده ناهشیار بر شخصیت اثر می­ گذارد که رشد بعدی را هدایت می کند و ضرورتهای جامعه الزاما به هر مرحله خاتمه می دهد. 
مراحل رشد
مرحله فضای بسته
جنین در رحم دنیای امن و آرامی را تجربه می کند. عقده ی
فضای بسته به صورت میل بودن در مکانهای کوچک، گرم و تاریک امن تجربه می شود. افراد
با این ویژگی افرادی وابسته و منفعل هستند و تمایل به انجام رفتارهای امن و آشنای
گذشته دارند. 
مرحله دهانی
این مرحله شخصیت شناسی شامل لذت شهوانی از مکیدن شیر هنگام در آغوش بودن است. عقده ی مساعدت دهانی ترکیبی از گرایشات منفعلانه، فعالیتهای دهانی، نیاز به حمایت و محافظت شدن مشخص می شود. جلوه های رفتاری این عقده عبارت است از مکیدن، بوسیدن، خوردن و تشنه همدلی، حفاظت و عشق بودن. عقده پرخاشگری دهانی رفتارهای دهانی و پرخاشگرانه از جمله گاز گرفتن، فریاد زدن و کنایه زنی است. عقده ی طرد دهانی شامل استفراغ، کم خوردن، ترسیدن از آلودگی دهان مثل بوسیدن، میل به انزوا و اجتناب از وابستگی به دیگران. 
مرحله ی مقعدی
لذت ناشی از عمل
دفع است. در عقده ی طرد مقعدی پرخاشگری اغلب بخشی از این عقده است و در ترکاندن
مواد منفجره و شلیک با تفنگ و پرت کردن چیزهاست و ممکت است کثیف و نامرتب باشند. .
عقده نگهداری مقعدی شامل انباشته کردن، ذخیره کردن، تمیزی و نظم و ترتیب است. 
مرحله میزراهی
این مرحله منحصر به سیستم شخصیت شناسی موری است و لذت ناشی
از ادرار کردن است. عقده میزراهی یا عقده ایکاروس با بلندپروازی شدید، عزت نفس
تحریف شده، خودنمایی، شب ادراری، هوسهای جنسی و خودشیفتگی ارتباط دارد. 
مرحله تناسلی یا اختگی
این مرحله شخصیت شناسی موری شامل لذتهای تناسلی است. موری مخالف فروید بود که ترس از اختگی مایه اضطراب در مردان بزرگسال است. او عقیده داشت این ترس از استمنای کودک و تنبیه والدین که ممکن است همراه آن باشد، ناشی می شود.  
منابع برای مطالعه بیشتر
verywellminded
libertext/8%3a_carl_rogers_and_abraham_maslow/8.3%3a_henry_murray_and_personology)