استعلام بانکی آنلاین توسط سامانه اعتبارسنجی آیس
در معاملات فی مابین اشخاص حقیقی و حقوقی "اعتبار" طرفین معامله نقش کلیدی ایفا می نماید. از این رو طرفین هر معامله همواره در جست و جوی روشی بوده که به آسانی به سوابق و رفتار مالی یکدیگر دسترسی داشته باشند و ریسک معاملات اعتباری خود را کاهش دهند. در این راستا سامانه اعتبار سنجی آیس مطابق قرارداد با شرکت مشاوره رتبه بندی اعتباری ایران و با ارائه سامانه اعتبار یکپارچه سپهر (آیس) امکانی را فراهم نموده است که بر پایه تجمیع اطلاعات دریافتی، سازمان امور مالیاتی، گمرک، بانکها و موسسات مالی و اعتباری در طی 8 سال گذشته که به صورت ماهیانه به سامانه اعتبارسنجی ارسال میشوند و این اطلاعات به طور مرتب به روز شده و تغییرات موردنظر در اطلاعات قبلی اعمال میگردد، گزارش اعتباری و رتبه اعتباریای ارائه مینماید که افراد دارای سابقه فعالیت اعتباری را قادر سازد تنها با استعلام کد ملی و موبایل خود و یا طرفین معامله (البته با کسب اجازه از آنها) از سوابق مالی پیشین آگاهی یابند. بنابراین متقاضیان در هر زمان و در هر مکانی با صرف زمانی بسیار اندک میتوانند به اطلاعات موردنظر خود دسترسی داشته باشند. این اطلاعات به ویژه برای بانکها، شرکتهای بیمه، لیزینگها و کارگزاریها و کلیه سازمانها و اشخاصی که اطلاع از وضعیت اعتباری و اعتبار سنجی از عوامل تعیینکننده و کلیدی تصمیمات آنان خواهد بود بسیار حائز اهمیت میباشد. سامانههای اعتبار سنجی از طریق اطلاعات مندرج در گزارشات اعتباری خود امکانات بسیاری مانند استعلام احراز هویت، استعلام بانکی چک برگشتی و استعلام وام بانکی و استعلام بانکی اقساط عقبافتاده را در اختیار متقاضیان قرار میدهند. بانکها در هنگام ارائه تسهیلات و تخصیص منابع مالی به متقاضیان، نیازمند حصول اطمینان از درستی مدارک هویتی و تعیین میزان خوش حسابی مشتریان حقیقی و حقوقی خود هستند. سامانههای اعتبار سنجی با یکپارچهسازی اطلاعات جمع آوری شده از حسابهای مشتریان کلیه بانکهای سراسر کشور امکان استعلام هویتی مشتریان را فراهم نمودهاند بنابراین بانکها از طریق اطلاعات مندرج در گزارش اعتباری مشتریان خود و با استعلام هویت می توانند از صحت اطلاعات آنان اطمینان حاصل کنند. از جمله خدمات دیگری که سامانههای اعتبارسنجی در اختیار مشتریان قرار میدهند امکان استعلام چک برگشتی است. متقاضیان میتوانند از طریق اطلاعات ذکر شده در گزارشهای اعتباری از تعداد چکهای برگشتی اطلاع یابند. صادرکنندگان چک پس از مشاهده اطلاعات در گزارش اعتباری خود با رفع سوء اثر چک برگشتی میتوانند اعتبارشان را بهبود دهند. آنچه ذهن هر وامدهندهای را به خود مشغول می کند نگرانی در مورد نحوه بازپرداخت اقساط توسط وامگیرنده است. سامانههای اعتبار سنجی همچنین اطلاعاتی در زمینه آخرین وضعیت و جزئیات پرداخت اقساط تسهیلات گیرندگان ارائه میدهند که به موجب آن تسهیلات گیرندگان میتوانند با استعلام اقساط عقبافتاده از سوابق منفی خود مطلع شوند و با پرداخت به موقع اقساط به کسب اعتبار بپردازند. وامگیرندگان با استعلام وام بانکی میتوانند اطلاعاتی شامل مبلغ کل تسهیلات، مبلغ کل اقساط،تعداد کل اقساط و تعداد اقساط پرداخت شده را مشاهده کنند. سامانههای اعتبار سنجی بر مبنای گزارش اعتباری، رتبه اعتباری ارائه میدهند. رتبه اعتباری مقیاسی است که برمبنای سوابق و رفتار مالی مندرج در گزارش اعتباری و مبتنی بر مدل امتیازدهی اعتباری به هر یک از افراد دارای فعالیت اعتباری عددی نسبت میدهد که در سامانه آیس امتیاز اعتباری در بازه 0 و 900 تعیین میشود. هر چقدر نمره اعتباری به عدد 900 نزدیکتر باشد. میزان خوش حسابی مشتری بیشتر خواهد بود و میزان ریسک معاملات با این شخص کمتر میباشد. از این پس تصمیمگیری در مورد ریسک معاملات با اشخاص حقیقی و حقوقی بر مبنای رتبه اعتباری آنها صورت خواهد گرفت. بنابراین متقاضیان میتوانند با استعلام رتبه اعتباری از وضعیت اعتباری خود مطلع شوند و با آشنایی با عوامل بهبود رتبه اعتباری در اسرع وقت اقداماتی جهت بهبود نمره اعتباری خود انجام دهند که این اقدامات مستلزم شناسایی عوامل تعیینکننده بر نمره اعتباری است. بانکها نیز با استعلام نمره اعتباری مشتریان خود قادر به تفکیک مشتریان خوش حساب از بد حساب خواهند بود در نتیجه منابع مالی را به صورت عادلانه در بین مشتریان توزیع خواهند کرد و از سوابق مشتریان در بانکها یا شعب دیگر مطلع خواهند شد و در نتیجه سامانههای اعتبار سنجی موجب کاهش معوقات بانکی و بازگشت سرمایههای بانکی خواهند شد. امکان استعلام بانکی سالها پیش از ایجاد سامانههای اعتبار سنجی وجود داشته است اما استعلام بانکی توسط هر بانک به طور جداگانه انجام می شود و امکان تجمیع اطلاعات کلیه بانکها وجود ندارد و شاید بتوان بزرگترین مزیت سامانههای اعتبارسنجی نسبت به استعلام بانکی را امکان فراهم آوردن اطلاعات به طور یکپارچه و در ابعاد وسیع دانست. در حقیقت سامانههای اعتبارسنجی با فراهم کردن امکان دسترسی آسان به اطلاعات کلیه بانکها و با صرف کمترین زمان متقاضیان را از مراجعه حضوری به بانکها و استعلامهای بانکی جداگانه از بانکهای متفاوت بی نیاز کردهاند. همچنین سامانههای اعتبارسنجی با یکپارچه سازی اطلاعات مشتریان از کلیه بانکها و حسابهای بانکی متفاوت امکان استعلام هویت مشتریان را فراهم کردهاند در حالیکه در استعلام بانکی به دلیل آنکه اطلاعات شخص فقط در بانک مورد نظر بررسی می شود اطلاعات هویتی افراد دارای ضریب اطمینان کمتری است. امروزه نقش موثر سامانههای اعتبار سنجی بر همگان آشکار شده است. بانکها به اهمیت و مزایای موسسات اعتبارسنجی پی بردهاند و بر طبق گزارشات درحال حاضر 34 میلیون ایرانی دارای نمره اعتباری میباشند. سامانه اعتبار سنجی نیز با بهرهگیری از راهکارهای هوشمند بر بستر وب و با ایجاد زیر ساخت مناسب، بستری همگانی را برای استفاده از خدمات خود برای هم میهنان فراهم آورده است.
در بعضی از موارد دو اصطلاح رتبه اعتباری و امتیاز اعتباری به اشتباه به جای یکدیگر به کار میروند. اما تفاوت آشکاری بین این دو اصطلاح وجود دارد. رتبه اعتباری و نمره اعتباری هر دو بیانگر اعتبار کسبوکارها و افراد هستند اما رتبه اعتباری به صورت حروف انگلیسی نمایش داده میشود در حالیکه نمره اعتباری یا امتیاز اعتباری را به صورت عدد نمایش میدهند. رتبه اعتباری و امتیاز اعتباری هر دو به منظور نمایش احتمال بازپرداخت بدهیها و اقساط مشتری طراحی شدهاند. نمره اعتباری هر شخص عددی بر مبنای اطلاعات ذکر شده در گزارش اعتباری است که به ویژه در هنگام اخذ وام مسکن و یا سایر وامها و خرید قسطی کالاها مانند خودرو بسیار حائز اهمیت میباشد. نمره اعتباری یا امتیاز اعتباری عددی ما بین 0 و 900 تعیین میشود که امتیاز اعتباری ما بین 0 تا 459 ریسک خیلی بالا، امتیاز ما بین 460 تا 519 ریسک بالا، 520 تا 579 ریسک متوسط، 580 تا 639 ریسک پایین و 640 تا 900 ریسک خیلی پایین تعبیر و در نظر گرفته میشود. رتبه اعتباری بر مبنای گزارش اعتباری، مشتریان را براساس رفتار اعتباری آنها به گروههایی شامل (e3، e2، e1، d3، d2، d1، c3، c2، c1، b3، b2، b1،a3، a2، a1) طبقهبندی میکند که هر طبقه مشتریانی را با رفتار مالی یکسان در بر میگیرد. براساس این طبقات ریسک اعتباری هر یک از مشتریان حقیقی و حقوقی و احتمال بازپرداخت اقساط و بدهیها توسط آنها تعیین میشود. برای مثال مشتریانی که در طبقه a3، a2، a1 قرار میگیرند ریسک اعتباری بسیار پایینی دارند و در زمره مشتریان خوش حساب قرار میگیرند. اتکا به این مشتریان در معاملات بسیار آسان و احتمال بازپرداخت اقساط وام و تسهیلات توسط آنها بسیار زیاد است و همچنین مشتریانی که در طبقه e3، e2، e1 قرار دارند ریسک اعتباری بسیار بالایی دارند و معاملات و انعقاد قرارداد با این افراد توصیه نمیشود. بانکها، شرکتهای بیمه، لیزینگها و کلیه سازمانها و ارگانهایی که برای اتخاذ تصمیمات خود نیازمند اطلاعات دقیق و جامع هستند با برخورداری از رتبه اعتباری و گزارش اعتباری از منفعت بسیاری بهرهمند خواهند شد. هر شخص حقیقی و حقوقی پس از مشاهده رتبه اعتباری، نمره اعتباری و گزارش اعتباری خود با شناسایی عوامل کاهشدهنده اعتبار و اصلاح وضعیتهای منفی خود مانند سابقه چک برگشتی، بدهی مالیاتی، بدهی گمرکی و با مشاهده وضعیت منفی قراردادهای خود و اطلاع از بدهیهای سر رسید شده پرداخت تشده و پرداخت به موقع اقساط میتواند اقدامات لازم را جهت ارتقای وضعیت اعتباری خود انجام دهد. وامدهندگان و سایر کسبوکارهای متقاضی نیز میتوانند با کسب اجازه از فرد موردنظر خود تنها با مشاهده رتبه اعتباری و امتیاز اعتباری او از وضعیت اعتباری مطلع شوند و تصمیمات خود را با دقت بیشتری اتخاذ نمایند. نمره اعتباری و رتبه اعتباری بر مبنای اطلاعات جمع آوری شده از 105 موسسه عضو سامانه اعتبارسنجی شامل 28 بانک، 28 بانک، 28 صندوق، 25 لیزینگ، 14 سازمانو شرکت، 5 موسسه مالی و اعتباری، 3 شرکت بیمه و 2 شرکت کارگزاری بر اساس مدل امتیازدهی اعتباری ملی که توسط شرکت رتبهبندی اعتباری ایران طراحی شده تعیین میشوند و توسط سامانههای اعتبار سنجی مانند سامانه اعتباری یکپارچه سپهر (آیس) در اختیار هم میهنان عزیز قرار میگیرد.