راه های پیشگیری و غربالگری سرطان روده چه هستند؟
نکته ی خیلی خوبی را اشاره کردید. خیلی باید دقت کنیم به سابقه ی خانوادگی. کسانی که سابقه ی خانوادگی مثبت از تومورهای دستگاه گوارش خصوصا تومور دستگاه روده ی بزرگ دارند یا پلیپ در خانواده خصوصا درجه یک و خصوصا در بستگان درجه یک زیر پنجاه سالگی تومور یا پولیپ دیده شود، بستگان درجه یک این شخص حتما باید غربالگری و حتما باید بررسی شوند.  نکته ای که مهم است این است که خیلی ها می گویند ما که علامتی نداریم چرا باید بررسی شویم؟ عرضم این است که تومور در مرحله ی اولیه تومور نیست. یک ضایعه ی خیلی کوچک، سطحی، بدون علامت و کاملا بدون خطر به اسم پولیپ هست. اینها هیچ علامتی ندارند، آزمایش مدفوع کاملا طبیعی است، خودشان هیچ مشکل خاصی ندارند. خب این پولیپ طی سالیان سال در روده رشد می کند، رشد می کند، به لایه ی عمقی تر روده نفوذ پیدا می کند، تغییر ماهیت می دهد و تبدیل به سرطان می شود.  اینکه فردی که سابقه ی خانوادگی دارد جدا از اینکه علامت دارد یا ندارد حتما باید بررسی شود و نکته ی مهم این است که در آن شخص ضایعه را وقتی پیدا کنی که هنوز سرطانی نشده است. این کار به آسانی از طریق کولونوسکوپ قابل انجام است، ضایعه را راحت پیدا می کند، در همان حین کولونوسکوپی ضایعه راحت برداشته می شود و هیچ عواقبی برای ما ندارد. به این ترتیب. ولی غربالگری نکته ی خیلی مهمی است. ما عموما کولونوسکپی را برای افرادی انجام می دهیم که طرف جوان باشد، زیر مثلا چهل تا چهل و پنج سال باشد، بسته به شرایط خود فرد ما این کار را انجام می دهیم.  اگر طرف علامتی مثل خونریزی داشته باشد، کاهش وزن شدید داشته باشد. در واقع بیمارانی که علامت دار به ما مراجعه می کنند، فراخور آن چیزی که به ما می گویند ما به آنها کولونوسکوپی را در هر سنی پیشنهاد می کنیم. نکته ی مهم این است که افرادی که هیچ علامتی ندارند.آنها چرا باید کولونوسکوپی شوند؟ این افراد در دو دسته قرار می گیرند.  یا اینکه سابقه ی خانوادگی دارند که باید در سن خیلی زودتر شروع به بررسی کنند. باز هم تأکید می کنم. افرادی که هیچ علامتی ندارند اگر سابقه ی خانوادگی آنها مثبت است حتما باید کولونوسکوپی انجام بدهند و آن ضایعات را که عرض کردم پولیپ هست، در مراحل اولیه قبل از اینکه هیچ گونه تغییری از لحاظ ماهیت داشته باشد یا خدای ناکرده از لحاظ پراکندگی داشته باشد پیدا شود و به راحتی برداشته شود. در حد 10 دقیقه. وقتی این ضایعات می مانند، می-مانند، رشد می کنند و علامت دار می شوند، کار بسیار سخت می شود. بعدا جراحی می خواهد، شیمی درمانی می خواهد، می تواند هم کاملا بی نتیجه باشد.  پس ما افرادی که بی علامت هستند اما سابقه ی خانوادگی مثبت دارند حتما بررسی می کنیم. دسته ی دومِ افرادی که بی علامت هستند و ما بررسی شان می کنیم افراد میانسال هستند. میانسال که عرض می کنم بالاتر از 50 ـ 45 سال سن است. این افراد باید به طور دوره ای هر پنج الی ده سال غربالگری شوند. یعنی فردی که هیچ گونه سابقه ی خانوادگی نداشته است، خودش هم هیچ گونه علامتی ندارد. اما مرز 50 ـ 45 سال رد کرده است. اینها باید دوره ای هر 5 الی 10 سال از لحاظ ضایعات پیش سرطانی که هیچ گونه علامتی ندارند کولونوسکوپی شوند. این جواب آن دوستانی که می گویند ما وقتی سالم هستیم چرا باید کولونوسکوپی انجام بدهیم.  اینکه طرف خودش علامت داشته باشد، ما بدون اینکه لحاظ کنیم که آیا سابقه ی خانوادگی دارد یا ندارد، سنش چقدر است، آن مشکل خود او را باید حل کنیم. خونریزی دارد. 25 سالش است. درد دارد، کم خونی دارد، 30 سالش است. این را بررسی می کنیم. نکته ی هم آن فردی است که هیچ گونه علامتی ندارد یا سابقه ی خانوادگی او مثبت است باید چک شود یا اینکه سن او از یک سن خاصی که عرض کردم رد شده و هیچ علامتی ندارد. در واقع کولونوسکوپ می تواند به اینها کمک کند و زندگی آنها را نجات بدهد. با این فرض که می تواند ضایعات پیش سرطانی بدون علامت را پیدا کند.
کافی است که 24 ساعت، یک روز، یک روز و نصفی قبل از اینکه مراجعه کنند، غذای جامد، چیزهای جویدنی، چیز های رنگی، نان، برنج، غذا، میوه، اینها را از رژیم غذایی شان حذف کنند. در آن 24 ساعت قبل از مراجعه، آب، چای، عسل، مایعات روشن مثل مثلا آب سوپ بدون پالپ، بدون هر چیزی، آب میوه ی شفاف، اینها را به مقدار زیاد مصرف بکنند.  یک سری داروهای ملین ما داریم که بدون رنگ است. پودر های خاصی هستند، داروهای خاصی هستند که در آن 24 ساعت مصرف می کنند. باید حرکت خوبی داشته باشند. راه بروند تا سیستم گوارش کاملا تخلیه شود، تمیز شود و کولونوسکپی انجام شود. خدا را شکر الآن شرایطی هست که کولونوسکپی با داروهای خواب آور انجام می شود.  یعنی پروسه ی 20 ـ 10 دقیقه ای که کولونوسکپی انجام می شود، ما داروی خواب آور می گذاریم طرف هیچ چیز متوجه نمی شود. کاملا خواب است، اذیت نمی شود. بدون هیچ گونه ناراحتی کارشان انجام می شود و جواب کولونوسکوپی هم بلافاصله بعد از انجام کولونوسکپی مشخص می-شود. با دستگاه عکس گرفته می شود.  از اول روده تا ته روده سانت به سانت چک می شود، عکس گرفته می شود، به مریض توضیح داده می شود و جواب آن همان 20 دقیقه، یک ربع، نیم ساعت بعد از کولونوسکپی آماده می شود و خود پروسه ی انجام کولونوسکپی پروسه ی دردناکی نیست. عرضم این است که با داروهای خواب آور و شل کننده انجام می شود که خیلی راحت است و بدون هیچ گونه خاطره ی بدی از این کار به راحتی قابل انجام است.