روان‌رنجوری به عنوان یکی از دسته‌های اصلی اختلالات روانی
همان‌طور که از نامش پیداست، روان‌رنجوری، روان‌نژندی یا روان‌آزردگی (neurosis) به وضعیتی اشاره دارد که روان فرد، تحت رنج و آزردگی قرار می‌گیرد و ممکن است فکر کنیم که شخصیت فرد نسبت به قبل تغییراتی کرده است. با مطالعه این متن متوجه خواهید شد که روان‌رنجوری همان حالت‌هایی است که نامشان به گوش همه ما خورده و احتمالاً خودمان و یا اطرافیانمان آن را تجربه کرده‌ایم.
تعریف
روان‌رنجوری
روان‌رنجوری به صورت اضطراب، افسردگی یا دیگر احساسات ناخوشایند یا پریشان‌کننده تعریف می‌شود که این احساسات با شرایط زندگی فرد تناسبی ندارند. چنین حالتی می‌تواند به عملکرد فرد در هر یک از حوزه‌های زندگیش، روابطش یا مسائل بیرونی او آسیب بزند. اما روان‌رنجوری به گونه‌ای نیست که عملکرد شخص را کاملاً از کار بیاندازد. درواقع افراد دچار اختلالات عاطفی مانند افراد روان‌پریش نیستند که ارتباطشان با واقعیت قطع شود. یعنی حس واقعیت‌سنجی در افراد روان‌رنجور، سالم است.
نظریه‌های مربوط به روان‌رنجوری
روانکاوی سنتی
به عنوان نظریه شخصیت تأثیرگذار در این زمینه می‌توان به روانکاوی سنتی اشاره کرد. طبق این دیدگاه، تعارض‌های درونی فرد باعث ایجاد روان‌‌رنجوری می‌شوند. مثلاً وقتی بین سایق‌ها(drives)، تکانه‌ها (impulses) و انگیزه‌های متفاوت، که عناصر متفاوت ذهن ما را تشکیل می‌دهند، تعارض و ناهمخوانی وجود داشته باشد، علامت‌های روان‌رنجوری ظاهر می‌شوند. 
نقش ناهشیار
به تعبیر فروید، ناهشیار مثل مخزنی است که افکار، احساسات و خاطرات سرکوب‌شده‌ای را در خود نگه می‌دارد که برای فرد، آزاردهنده هستند یا برای او پذیرفتنی نیستند؛ بنابراین این خاطرات، افکار و احساسات در هشیاری فرد، وجود ندارند. این محتواهای سرکوب‌شده روانی معمولاً به تمایلات جنسی یا پرخاشگرانه فرد و یا خاطرات دردناک او درمورد فقدان عاطفی (emotional) یا روابط طولانی مدت ناخوشایندش در کودکی برمی‌گردند. 
نقش اضطراب و مکانیسم‌های دفاعی در روان‌رنجوری
وقتی که این سایق‌های سرکوب‌شده و غیرقابل پذیرش، تمایل داشته باشند که برای فرد به صورت هشیار و آگاهانه درآیند، اضطراب ایجاد می‌شود. تحت تأثیر اضطرابی که ایجاد می‌شود، بخش هشیار ذهن، که خود یا ایگو (ego) نامیده می‌شود، سعی می‌کند تا از روش‌هایی برای مقابله با ورود اطلاعات سرکوب‌شده و غیر قابل پذیرش به بخش هشیار جلوگیری کند؛ به این روش‌های مقابله‌ای، مکانیسم‌های دفاعی گفته می‌شود. از جمله این مکانیسم‌های دفاعی می‌توان به سرکوب، انکار و واکنش وارونه اشاره کرد. علائم روان‌رنجوری وقتی ظاهر می‌شوند که این مکانیسم‌های دفاعی، از کار بیفتند و سایق‌ها یا تکانه‌های ممنوعه سعی کنند که وارد بخش هشیار و آگاهانه فرد شوند.
روان‌رنجوری
در دیگر رویکردها
درحالی که روانکاوی به عنوان یک دیدگاه تأثیرگذار درمورد روان‌رنجوری مطرح بوده، اما رویکرد برجسته دیگر در این زمینه، رویکردهای رفتاری و شناختی است. طبق دیدگاه رفتاری، روان‌رنجوری به عنوان پاسخ نامناسب به استرس در نظر گرفته می‌شود که فرد، آن را یاد گرفته است. بنابراین می‌تواند یادگیری‌زدایی شود. ازجمله نظریه‌های رفتاری می‌توان به نظریه اسکینر، واتسون، پاولف و ثرندایک اشاره کرد.
رویکرد دیگری که درمورد روان‌رنجوری مطرح شده دیدگاه شناختی است. براساس این دیدگاه، تفکرات ناسازگاری که فرد دارد، مثل ترس از تنبیه شدن احتمالی، باعث می‌شود تا فرد ادراک نادرستی درمورد خودش و رویدادهای اطرافش داشته باشد. از جمله نظریه‌های شناختی می‌توان به نظریه بک و الیس اشاره کرد.
انواع روان‌رنجوری
در این قسمت تعدادی از اختلالات روان‌رنجوری، به صورت مختصر توضیح داده می‌شوند. اختلالاتی که احتمالاً نام یا ویژگی‌هایشان برای شما آشناست.
اختلالات
وسواسی اجباری
این اختلالات وقتی اتفاق می‌افتند که افکار، عقاید یا احساسات می‌خواهند بدون خواسته فرد، وارد بخش هشیاری او شوند و فرد نمی‌تواند مانع ورود آن‌ها شود و در برابرشان مقاومت کند. گاهی اوقات نیز فرد برای راحت شدن از این افکار، دست به یک سری رفتارهایی می‌زند که به آن‌ها اعمال وسواسی می‌گوییم. مثلاً ممکن است فرد مدام در ذهنش، کلمات توهین‌آمیز درمورد شخصیت‌های مذهبی را تکرار کند (افکار وسواسی) و در پاسخ به آن و برای خنثی کردن و جبرانش، وقت زیادی را به انجام عبادات مذهبی بپردازد (اعمال وسواسی) و از سایر امور معمول زندگیش باز بماند.
اختلالات جسمانی‌شکل
این اختلالات که با نام‌های دیگری مثل هیستریک یا تبدیلی نیز شناخته می‌شوند خودشان را به صورت علائم جسمی در فرد، نشان می‌دهند؛ علائمی مثل نابینایی، فلجی یا ناشنوایی که بر اثر بیماری‌های عضوی ایجاد نشده‌اند. هیستری از اولین اختلالاتی است که در رویکرد روانکاوی مورد بررسی و درمان قرار گرفت. در دیدگاه روانکاوی باور بر این است که اختلال هیستری درنتیجه گیر کردن فرد در یکی از مراحل رشد روانی جنسی، که توسط زیگموند فروید مطرح شده، ایجاد می‌شود.
اختلالات
اضطرابی
مشخصه این دسته، که یکی از دسته‌های مربوط به روان‌رنجوری است، اضطرابی است که یا به صورت ناگهانی و حاد و یا به صورت مزمن و طولانی مدت، فرد را درگیر می‌کند. افرادی که تحت اضطرابند ممکن است علائمی مثل تپش قلب، تنفس سریع، ناراحتی‎‌های گوارشی، بی‌قراری، بی‌خوابی، مشکل در اشتها و مشکل تمرکز را گزارش کنند. فوبیا یک نوع اختلال اضطرابی است که با ترس فرد از موقعیت‌ها یا اشیای خاصی، مشخص می‌شود؛ مثل ترس از ارتفاع، آتش، حیوانات، مکان‌های بسته.
افسردگی به عنوان اختلال روان‌رنجوری
وقتی که
افسردگی خیلی شدید یا طولانی مدت نباشد به عنوان روان‌رنجوری شناخته می‌شود. فردی
که افسرده است احساسات غمگینی، ناامیدی، بدبینی و خستگی دارد، افکار یا رفتارهایش
آهسته هستند و مشکل خواب و اشتها دارد.
اختلال استرس
پس از آسیب
این اختلال، که نوعی روان‌رنجوری است، وقتی اتفاق می‌افتد که فرد آسیب شدیدی مثل جنگ، شکنجه، تصادف، تجاوز و ... را تجربه کرده باشد. از جمله علائم این اختلال می‌توان به کابوس شبانه درمورد آن اتفاق آسیب‌زا، اضطراب، و احساس گناه به خاطر زنده ماندنش در اثر سانحه‌ای که فرد یا افراد دیگری را در آن سانحه از دست داده است، اشاره کرد.
مسخ شخصیت و
واقعیت
اختلالی است که در طی آن، فرد خودش یا دنیای اطرافش را غیرواقعی می‌بیند. مثلاً خودش را به عنوان شخص سومی می‌داند که درحال مشاهده بدنش است یا این باور را دارد که دنیای بیرونی‌اش، واقعیت ندارد.
درمان
اختلالات روان‌رنجوری به شیوه‌های مختلفی توسط روان‌شناسان و روان‌پزشکان، تحت درمان قرار می‌گیرند. بنابراین اگر علائم ذکرشده موجب رنجش شما یکی از اطرافیانتان شده می‌توانید با مراجعه به متخصصین این حوزه، در جهت بهبود مشکل خود اقدام نمایید.
در درمان روانکاوانه تأکید بر آن است که آگاه شدن فرد از تکانه‌ها، احساسات و خاطرات سرکوب‌شده‌اش می‌تواند در رفع علائم اختلال او مؤثر باشد.
در درمان‌های رفتاری سعی بر آن است که با روش‌هایی مثل شرطی‌زدایی، حساسیت‌زدایی منظم و... علائم قابل مشاهده فرد را که برایش آزاردهنده‌اند، مثلاً علائم ترس را، برطرف نمایند.
درمان‌های شناختی با کار کردن روی افکار ناکارآمد فرد، به فرد کمک می‌کنند تا با اصلاح این افکار، علائم روان‌رنجوری اش کاهش یابد.
در درمان‌های بین فردی نیز تأکید بر اصلاح روابط مشکل داری است که باعث ایجاد علائم روان‌رنجوری در فرد شده است.
در برخی موارد نیز درمان‌های دارویی شامل داروهای ضد اضطراب، ضد افسردگی و ضد روانپریشی و یا درمان با شوک الکتریکی (ect) مورد استفاده قرار می‌گیرند.
منبع
what is neurosis?
اسکیزوفرنی یک اختلال روانی است که افکار، احساسات و رفتار فرد را تحت تأثیر قرار می دهد. اسکیزوفرنی در واژه به معنای «شکاف شخصیت» می‌باشد. این اختلال در نظریه شخصیت کرنبرگ در دسته سازمان شخصیت سایکوتیک، قرار می گیرد و سالیوان نیز نظریه شخصیت خود را بر مبنای بررسی این افراد، معرفی کرد.
به احتمال زیاد نام «جان نش» را شنیده اید. او یک ریاضی دان برجسته بود. نش صداهایی غیرواقعی را می شنید که او را از خطراتی موهوم می ترساند و واداراش می کردند کارهایی برخلاف خواسته‌اش انجام بدهد. به این نشانه ها که افراد صداهای غیرواقعی می شنوند یا تصاویر غیرواقعی می بینند، توهم می گویند. رفته رفته بر شدت توهمات نش، افزوده شد و زندگی‌اش در آستانه فروپاشی، قرار گرفت. کرسی استادی خود را در دانشگاه از دست داد و بالأخره در بیمارستان، بستری شد. ولی در این دوران، همسرش کنار او بود و به او بسیار، کمک کرد.
!اسکیزوفرنی
علائم اسکیزوفرنی
توهم، یکی از نشانه های اسکیزوفرنی است و نشانه های دیگری نیز در این بیماری وجود دارند. ممکن است بیمار اعتقاد داشته باشد تحت تعقیب قرار گرفته است. فرد اسکیزوفرن امکان دارد محل تحصیل خود را پوششی برای جرائم سازمان یافته ببیند. ممکن است مانند جان نش، احساس کند کمونیست های شوروی می خواهند او را بدزدند. اعتقادات این چنینی که ریشه در واقعیت ندارند را هذیان می نامند. دانشمندان و محققان، توهم و هذیان را به افزایش ماده ای شیمیایی در مغز به نام دوپامین، نسبت داده اند. داروهای روانپزشکی موجود، بر همین اساس عمل می کنند و میزان دوپامین را در مغز، کنترل می کنند. اما کنترل دوپامین فقط از توهم و هذیان، جلوگیری می کند و دیگر نشانه های بیمار را نمی تواند رفع کند؛ نشانه هایی که منجر به انزوای فرد می شوند و با عنوان نشانه های منفی، شناخته می شوند.
نشانه های منفی اسکیزوفرنی
بسیاری از افرادی که اسکیزو فرنی دارند باید به دیگران تکیه کنند زیرا نمی توانند شغل خود را حفظ کنند یا از خودشان، مراقبت کنند. یک فرد اسکیزوفرن در توصیف بیماری اش می گوید: "افت عملکرد داشتم. به جای 16 و 17 قبلی در مدرسه، مدام  2 و 3 می‌گرفتم. این بیماری، توانایی را نشانه می‌گیرد. انرژی آدم را می‌گیرد."
این افت عملکرد و تحلیل انرژی تا جایی پیش می رود که فرد دیگر به ظاهر خود، اهمیت نمی دهد، بهداشت شخصی خود را رعایت نمی کند و روابط اجتماعی، اهمیت خود را از دست می دهند. فرد در ابراز هیجان، مشکل پیدا می کند. در مواجهه با موقعیت های مختلف که بار عاطفی دارند، بی تفاوتی از خود نشان می دهد. دیگر نمی تواند فعالیت های لذت بخش، انجام دهد و پایداری خود را در فعالیت ها از دست می دهد. این نشانه ها و پیامدهای اسکیزوفرنی را نمی توان با دارو رفع کرد.
!اسکیزوفرنی
درمان روانشناختی
برای رفع این موارد، بیمار نیاز به حمایت دارد. با مراجعه به روانشناس و روان درمانی می توان به فرد کمک کرد تا دوباره با شرایط، سازگار شود. می توان به او کمک کرد تا دوباره، انگیزه و توانش را بدست آورد. این درمان به بیمار کمک می کند تا نسبت به نشانه های منفی که بر روابط او با دیگران، سایه افکنده است بینش پیدا کند و در جهت رفع آن ها حرکت کند. کمک های روان درمانی و توانبخشی باعث می شود فرد از انزوا بیرون بیاید و دوباره در جامعه، فعال شود. 
نقش خانواده و دوستان
اسکیزوفرنی فقط بر بیمار، اثر نمی گذارد و بر خانواده، دوستان و جامعه نیز اثر دارد. اطرافیان بیمار از همان ابتدا درگیر تبعات بیماری می شوند و حمایت آن ها است که می تواند به روند درمان بیمار، کمک کند. بعضی ها ممکن است علائم واضحی از بیماری از خود نشان دهند. اما در موارد دیگر، ممکن است تا زمانی که فرد شروع به توضیح افکار خود نکند، نرمال به نظر برسد. خانواده و دوستان در این مواقع می توانند فرد را راضی کنند تا از کمک حرفه ای، بهره گیرد. با حمایت افراد مبتلا به اسکیزوفرنی در طول درمان و پس از آن، می توان به بازگشت آن ها به جامعه و رشدشان کمک کرد.
نیاز به حمایت
افراد مبتلا به اسکیزوفرنی و نزدیکان آن ها باید این موضوع را درک کنند که روند بهبود، طولانی است. با درک و پذیرفتن شرایط بیمار و با نشان دادن صبر و حمایت از طرف نزدیکان، می توان بر این بیماری غلبه کرد. فراموش نکنید جان نش با حمایت اطرافیان خود توانست بیماری خود را کنترل کند و شکست دهد و پس از دوران بیماری بود که موفق به دریافت جایزه نوبل شد. 
برای آشنایی با سایر اختلالات روانپریشی، متن اختلالات روانپریشی را مطالعه نمایید.
مطالعه بیشتر
american national institute of mental health