51-آیا ارزهای دیجیتال نابودشدنی هستند؟
ارزهای دیجیتال به واسطه‌ی قدرت فناوری زیرساختی خود، بلاک چین همواره مدعی بوده‌اند که تا ابد باقی خواهند ماند. آیا این مساله حقیقت دارد و یا تنها حقه‌ای برای سرمایه‌گذاری در آنها است؟ آیا روزی می‌رسد که آنها به طور کلی نابود شوند؟
حیات یک ارز دیجیتال وابسته به کامپیوترهایی است که از سراسر دنیا تراکنش‌های مربوط به آن را تایید می‌کنند و یک ارز زمانی از بین می‌رود که دیگر حتی یک کامپیوتر بر روی کره‌ی زمین حاضر نباشد آن را استخراج و تراکنش‌های مربوط به آن را تایید نماید. اگر هویت واحدی بتواند در شبکه‌ی قدرتمند هر ارز دیجیتال، برای همیشه کنترل بیش از 50 درصد از استخراج آن را بر عهده بگیرد و از آن سوء‌استفاده کند، می‌تواند آن را نابود کند.
!
چرا نابودی مطلق یک ارز دیجیتال غیرمحتمل است؟
اولا مایلم به شما بگویم که در این مقاله راجع به قیمت ارز خاصی صحبت نمی‌کنم و تنها احتمال از بین رفتن ارزهای دیجیتال به نحوی که امکان تعامل با آن‌ها به هیچ طریقی وجود نداشته باشد را بررسی خواهم کرد. راجع به تنزل قیمت و یا بی ارزش شدن یک ارز نیز صحبت نخواهیم کرد چرا که به نسبت نابودی مطلق، سناریویی محتمل‌تر است.
چرا نابودی مطلق یک ارز دیجیتال سخت است؟ آیا این اتفاق برای ارزهای معروفی همچون بیت کوین، اتریوم و غیره خواهد افتاد؟
برای پاسخ به این سوال ابتدا باید فناوری بلاک چین را درک کرده باشید. به ساده‌ترین بیان فناوری بلاک چین، کامپیوترهای غیرمتمرکز را کنار یکدیگر آورده تا قدرت محاسباتی‌شان را در راستای هدفی مشترک به اشتراک بگذارند. در حوزه‌ی ارزهای دیجیتال این هدف مشترک، تایید تمامی تراکنش‌ها و استخراج ارزهای جدید مطابق با الگوریتمی مشخص است. این همان تفاوت میان یک وب‌سایت و یک ارز دیجیتال است. یک وب‌سایت توسط یک کامپیوترها کنترل شده و مالک آن یک شرکت و یا یک سازمان است و هر زمان که این شرکت تصمیم بگیرد از وب سایت میزبانی نکند، عملا از بین می‌رود. ارزهای دیجیتال نیز توسط کامپیوترها به شکل غیرمتمرکز در سراسر جهان نگهداری می‌شوند و هیچ شرکت و یا نهاد مرکزی‌ای مسئول آنها نبوده و نمی‌تواند کامپیوترها را از تایید تراکنش‌های مربوط به آنها باز دارد.
بنابراین اگر دست کم یک کامپیوتر در نقطه‌ای از جهان وجود داشته باشد که ارزی را استخراج کند، از نظر تئوریک این ارز کارایی خواهد داشت هرچند که دیگر غیرمتمرکز نخواهد بود.
!
چرا ماینرها دست از استخراج یک ارز دیجیتال می‌کشند؟
تا اینجا درباره‌ی اینکه نابودی کریپتوکارنسی‌های محبوب چقدر دور از تصور است صحبت کردیم. بیایید با یکدیگر بررسی کنیم برای نابود شدن یک ارز چه اتفاقی می‌بایست بیفتد.
یک ارز دیجیتال زمانی از بین می‌رود که دیگر تراکنش‌های مربوط به آن طبق هیچ پروتکل توافق جمعی‌ای تایید نشده و توسط اعضای شبکه استخراج نشود.
حال بگذارید کمی عمیق‌تر به این مساله نگاه کنیم و مثالی بزنیم. چه اتفاقی می‌افتد که دیگر کامپیوتری حاضر به استخراج بیت کوین نیست؟
برای پاسخ به این سوال باید به این مساله برگردیم که چرا افراد بیت کوین و سایر ارزهای دیجیتال را استخراج می‌کنند؟
اگر آن از دسته از افراد که تنها برای سرگرمی و یا کار خیر این کار را انجام می‌دهند صرف نظر کنیم، انگیزه‌ی اصلی مابقی، کسب درآمد است. در غیر این صورت، صرف هزینه‌ی بسیار برای قدرت پردازش و برق مصرفی بالا بدون سود منطقی نخواهد بود. آیا سناریویی را می‌توان یافت که در آن استخراج یک ارز دیجیتال در هیچ جای دنیا سودآور نباشد؟ پاسخ به این سوال دشوار است اما احتمالا چنین سناریویی وجود ندارد.
!
هزینه‌ی اصلی ماینینگ مربوط به محاسبات، کارت‌های گرافیک و برق است. هزینه‌ی خرید کامپیوتر تقریبا در تمامی کشورها برابر بوده اما هزینه‌ی برق نسبت به محل زندگی شما متغیر است.
به عنوان مثال ایسلند کشور خوبی برای ماینینگ ارزهای دیجیتال است. ممکن است با خودتان بگویید در این کشور به علت داشتن آب و هوای سرد نیاز به صرف هزینه‌ی بسیار برای خنک کردن دستگاه‌ها نیست اما چیزی که از آب و هوا بیشتر اهمیت دارد، هزینه‌ی برق مصرفی است. در حقیقت کشور ایسلند به خاطر داشتن آتش‌فشان‌های بسیار، هزینه‌ی تولید برق را با استفاده از روش‌های زمین گرمایی بسیار پایین آورده است.
ماینرها تا زمانی که این صنعت سودآور باشد به استخراج ارزهای دیجیتال ادامه خواهند داد.
آیا یک ارز دیجیتال هک شدنی و نابودشدنی است؟
تا اینجا متوجه شدیم که یک ارز دیجیتال قدرت خود را مدیون فناوری‌ای همچون بلاک چین است که محاسبات مربوط به آن را میان تمام کامپیوترها در سراسر جهان توزیع می‌کند. آیا این سیستم قدرتمند ضد هک و پایدار است؟
تنها راه شناخته شده‌ی برای هک یک ارز دیجیتال و به دست گرفتن کنترل آن، به دست آوردن بیشتر قدرت استخراج آن ارز است. از آنجایی که هر تغییر و یا تصمیمی در شبکه نیازمند این است که حداقل50 درصد از ماینرها با آن موافقت کنند و به طور کل ارزهای دیجیتال و فناوری زیرساختی آنها بلاک چین، به نحوی کار می کند که در آن ماینرها تصمیم می‌گیرند که چه اتفاقی برای آن ارز بیفتد،تنها فردی که 50 درصد از قدرت ماینینگ شبکه را در اختیار گرفته می‌تواند کد آن را نیز تغییر داده و تصمیم به نابودی آن بگیرد. این هک به حمله‌ی 51 درصد نیز شهرت دارد.
احتمال چنین هکی چقدر است؟
برای ارزهای دیجیتال بزرگی نظیر بیت کوین که نیاز به خرید کامپیوترهایی دارد که قدرت محاسباتی آنها از 50 درصد قدرت ماینینگ بیت کوین در دنیا بیشتر باشد، تقریبا غیر ممکن است. اتفاقی که بیشتر محتمل بوده این است که یک استخر استخراج آن‌قدر بزرگ شده تا بتواند 50 درصد از قدرت ماینینگ بیت کوین را در اختیار خود بگیرد. اما این امر نیز بسیار بعید به نظر می‌رسد. استخرهای استخراج، جوامع آنلاینی هستند که در آن ماینرها منابع پردازشی خود را برای استخراج ارزهای دیجیتال گرد هم می‌آورند.
اما به راستی چرا یک نفر ترجیح می‌دهد برای استخراج یک ارز غیرمتمرکز به یک استخر استخراج متمرکز روی بیاورد. در سال‌های اولیه پس از پیدایش بیت کوین، استخراج این ارز به سادگی با کامپیوتر منزل انجام می‌شد اما با گذشت زمان و افزایش تعداد افرادی که به ماینینگ بیت کوین روی آوردند، کامپیوترها و کارت‌های گرافیکی پیشرفته‌تر وارد این حوزه شده و رقابت سخت‌تر و سخت‌تر شد.!
پاداش بلاک در بلاک چین بیت کوین به ماینری تعلق می‌گیرد که هش مناسب برای اضافه شدن بلاک جدید به بلاک چین را پیدا کند. اگر فردی به تنهایی تصمیم بگیرد استخراج بیت کوین را به صورت جدی شروع کرده و به خرید تجهیزات ماینینگ روی بیاورد، ممکن است مجبور باشد برای سال‌ها اینکار را بدون دریافت پاداش ادامه دهد. به همین جهت برای جلوگیری از چنین ریسک بزرگ و از دست دادن سرمایه‌، ماینرها ترجیح می‌دهند در استخرهای استخراج عضو شده و قدرت محاسبات و سخت‌افزاری خود را با یکدیگر به اشتراک بگذارند. پاداش بلاک در این روش ماینینگ، میان ماینرها بر حسب میزان توان محاسباتی که هر یک برای حل یک بلاک به اشتراک گذاشته‌اند تقسیم می‌شود.
این سناریو را در نظر بگیرید که یک استخر استخراج آن‌قدر محبوب و بزرگ شود که بتواند 50 درصد از تمامی ماینرهای بیت کوین را به خود جذب کند؛ آنگاه از نظر تئوریک این استخر استخراج قدرت تغییر کد و نابود کردن بیت کوین را به دست خواهد آورد.
چرا هکرها نمی‌توانند ارزهای دیجیتال را نابود کنند؟
!
فرض کنید هکری  51 درصد از قدرت استخراج یک ارز دیجیتال را به دست آورده است، آیا او این ارز را نابود خواهد ساخت و یا به استخراج آن و دریافت مقدار زیادی پاداش ادامه خواهد داد؟ این سوال بسیار جذابی است که ساتوشی ناکوموتو خالق بیت کوین، در وایت پیپر مربوط به این ار چنین پاسخ داده است: حتی اگر فردی موفق شود 50 درصد از قدرت ماینینگ بیت کوین را به دست بگیرد، به نفع او خواهد بود که ماینینگ این ارز را ادامه دهد چراکه می‌تواند پول زیادی را با دریافت پاداش بلاک‌ها به دست بیاورد. با وجود اینکه ما نمی‌دانیم یک شخص و یا سازمان در چنین جایگاهی چه کار خواهد کرد اما احتمالا به استخراج بیت کوین ادامه خواهد داد. ساتوشی ناکاموتو همچنین اظهار کرد که هیچ هکری از آنجایی که هیچ فردی حاضر نیست ثروت خود را نابود، نامعتبر و یا بی ارزش سازد، بیت کوین را از بین نمی‌برد.
با این احتساب حتی اگر حمله‌ی 51 درصد نیز اتفاق بیفتد، احتمال نابود ساختن بیت کوین و یا سایر ارزهای دیجیتال توسط هکر بسیار کم است.
به احتمال زیاد یکی از سوالاتی که در بدو آشنایی با ارزهای دیجیتال و بیت کوین برای شما مطرح شده این بوده که آیا استخراج بیت کوین یک روز تمام خواهد شد؟ یا اینکه پس از استخراج 21 میلیون سکه شبکه چه اتفاقی خواهد افتاد؟ می‌دانیم که تعداد بیت کوین‌های شبکه محدود است و نحوه شکل‌گیری این محدودیت در مقاله‌ای با عنوان «چرا بیت کوین استثنائی است؛ سوالاتی که کسی پاسخ نمی‌دهد!» مورد بررسی قرار گرفته است.
واکاوی واژه استخراج
!
از آنجا که فرایند پیدا کردن هش بلاک در شبکه بیت کوین مانند پیدا کردن طلا توسط معدنچیان است، نام استخراج یا ماینینگ را بر روی آن گذاشته‌اند. اما استخراج بیت کوین همان فرایند افزودن بلاک‌های جدید به بلاک چین است.
از این رو فرایند استخراج را نمی‌توان تنها دریافت پاداش شبکه یا به عبارت ساده‌تر یافتن سکه‌های ارزشمند بیت کوین تلقی کرد. تعداد سکه‌های بیت کوین محدودیت 21 میلیون واحدی دارد. تاکنون بیش از 17.5 میلیون سکه از این تعداد در شبکه آزاد شده و قابلیت گردش یا انتقال پیدا کرده است. البته تعداد زیادی بیت کوین نیز از دست رفته‌اند و به دلیل فراموش شدن کلید خصوصی‌ آن‌ها توسط مالکینشان، دیگر امکان دسترسی به آن‌ها وجود ندارد.
در نهایت می‌توان نتیجه گرفت که استخراج بیت کوین و افزودن بلاک‌های جدید به شبکه برای همیشه ادامه خواهد یافت اما این قضیه درباره‌ی پاداش بلاک‌ها کمی متفاوت است.
استخراج بیت کوین؛ فرایندی حیاتی برای شبکه
!
قبل از هر چیز، باید بدانید که هیچ وقت تعداد واحدهای مطلق بیت کوین به 21 میلیون عدد نخواهد رسید. یعنی این امکان وجود دارد که 20,999,999.9 واحد بیت کوین داشته باشیم، اما پاداش بلاک هیچ وقت صفر مطلق نخواهد شد. پاداش فعلی بیت کوین 12.5 واحد بیت کوین است. این مقدار در سال آینده به 6.25 بیت کوین خواهد رسید. پس از 4 سال دیگر این پاداش به 3.125 واحد می‌رسد. هر چقدر که این تقسیم پاداش ادامه پیدا کند، از نظر ریاضی باز هم هرگز به صفر مطلق نخواهیم رسید.
پروتکل بیت کوین به گونه‌ای است که در هر دوره تقریباً چهار ساله پاداش بلاک‌های آن نصف می‌شود. اگر این را مانند نصف کردن ذره‌ای از یک ماده در نظر بگیرید که در نهایت به کوچکترین بخش تشکیل‌دهنده آن یعنی اتم می‌رسید، پاداش بلاک‌ها نیز به همین منوال با هر بار نصف شدن به کوچکترین واحد فعلی پروتکل بیت کوین یعنی یک ساتوشی (معادل 0.00000001 واحد بیت کوین) می‌رسد.
استخراج آخرین ساتوشی در بلاک شماره 6,930,000 اتفاق خواهد افتاد، اما آیا نمی‌شود یک ساتوشی (satoshi) را به میلیون‌ها واحد کوچکتر تقسیم کرد؟ با در نظر گرفتن دوره حدودی 4 ساله با هر بار نصف شدن پاداش، سال 2140 آخرین سالی خواهد بود که طبق پروتکل فعلی، استخراج‌کنندگان بیت کوین دیگر پاداشی از بابت افزودن بلاک‌های جدید به بلاک چین دریافت نخواهند کرد. در حال حاضر در دوره سوم کاهش پاداش بلاک قرار داریم و پاداشی که برای استخراج‌کننده هر بلاک تعلق می‌گیرد، مقدار 12.5 واحد بیت کوین (BTC) است.
البته با تغییر دادن کوچکترین واحد بیت کوین در پروتکل آن می‌توان روند استخراج را برای واحدهای کوچکتر از ساتوشی نیز ادامه داد. یعنی برای مثال اگر زمانی توسعه‌دهندگان بیت کوین تصمیم بگیرند هر وارد ساتوشی را مثلاً به هزاران واحد ریزتر تقسیم کنند، در این صورت روند دریافت پاداش توسط ماینرها از سال 2140 به این سو نیز ادامه می‌یابد. ناگفته نماند که در شبکه لایتنینگ به دلیل کارمزد بسیار اندک، از واحد میلی ساتوشی (یک هزارم ساتوشی) استفاده می‌شود.
!
واحدی کوچکتر از یک ساتوشی
برای پاسخ دادن به این سوال که آیا تولید بیت کوین روزی به پایان می‌رسد، باید بررسی کنیم که اضافه کردن اعشار بیشتر به بیت کوین مورد نیاز خواهد بود یا خیر.
برای درک بهتر این پرسش می‌توان فرض کرد که قیمت بیت کوین در آینده به 1 میلیون دلار برسد. در اینصورت هر ساتوشی معادل 1 سنت خواهد بود. این یکای ارزی برای انجام تراکنش‌های خرد هم کافی به نظر می‌رسد؛ حال آنکه دلار نیز در طول زمان دچار تورم می‌شود و قدرت خرید یک سنت پس از گذشت چند دهه به شدت کاهش خواهد یافت. از این نظر احتمال ایجاد تغییراتی در کوچکترین واحد بیت کوین، حتی با وجود فرض 1 میلیون دلار شدن هر واحد از آن نیز غیرضروری خواهد بود.
دوم آنکه منبع درآمد ماینرها از فرایند استخراج، تنها به پاداش بلاک‌ ختم نمی‌شود و کارمزد تراکنش نیز بخش دیگری از درآمد آن‌ها را تشکیل می‌دهد.
سودآوری استخراج
اما با چند سوال مهم مواجه می‌شویم. ماینرها در سال 2140 و حتی قبل تر از آن که پاداش بلاک‌ها به اندازه زیادی کاهش یافته، دیگر چه انگیزه‌ اقتصادی برای استخراج که در واقع همان فرایند تایید تراکنش‌ها، برقراری حیات و مهمتر از همه تامین امنیت در شبکه است، خواهند داشت؟ در صورتی که این کار برای آن‌ها نفع مالی نداشته باشد و درآمد حاصل از استخراج، کفاف هزینه‌هایی که از بابت پول انرژی و نگهداری دستگاه‌های استخراج می‌پردازند را ندهد، برای آن‌ها عقلانی نخواهد بود که استخراج بیت کوین را ادامه دهند.
در نظر داشته باشید که حدود 13 سال دیگر بیش از 99 درصد سکه‌های شبکه آزاد شده‌اند و مابقی سکه‌ها برای استخراج شدن باید بیش از یک قرن منتظر بمانند. این مورد می‌تواند عاملی پیشران در گسترش صنعت ماینینگ برای استخراج حدود 15 درصد از سکه‌های شبکه در 13 سال آینده باشد. سود آور بودن استخراج بیت کوین در آینده نزدیک، با توجه به کاهش شدید پاداش بلاک نسبت به زمان حال حاضر تنها در چند وضعیت قابل توجیه است.
در حالت اول یا باید هزینه‌های استخراج به شدت کاهش یابند (که قسمت عمده آن به ارزان شدن برق و دستگاه‌ها در آینده وابسته است) یا اینکه درآمد حاصل از استخراج به شدت افزایش یابد (با غیر قابل تغییر بودن نحوه‌ی عرضه بیت کوین، این مورد را می‌توان به افزایش قیمت بیت کوین، یا افزایش منبع درآمد از طریق کارمزدها ربط داد). البته هر دو حالت می‌توانند همزمان با یکدیگر اتفاق بیافتند که این مورد بیشتر از بقیه محتمل است.
!
کارمزدهای شبکه در آینده می‌توانند جایگزین منبع درآمد فعلی ماینرها شوند. البته با در نظر داشتن گسترش راهکارهای مقیاس‌پذیری مانند شبکه لایتنینگ، نمی‌توان از کارمزدها در آینده‌ای نزدیک انتظار زیادی داشت.
این را هم نباید فراموش کرد که طراحی پروتکل بیت کوین به گونه‌ای است که با خارج شدن تعدادی از ماینرها به دلیل به صرفه نبودن استخراج، کاهش سختی شبکه موجب آسان‌تر شدن استخراج یا به عبارت دیگر ورود افراد دیگری خواهد شد که استخراج برای آن‌ها سودآور تلقی می‌شود.
نقطه سر به سر
«نقطه سر به سر» مفهومی است که هر ماینری باید با آن آشنا باشد. این نقطه در واقع قیمتی از بیت کوین یا هر ارز دیجیتال با قابلیت استخراج را نشان می‌دهد که در آن درآمد ناشی از فروش بیت کوین‌های استخراج شده با هزینه‌های برآمده از پول انرژی، هزینه نگهداری و هزینه استهلاک در طول زمان برابری می‌کند. البته درباره دستگاه‌های استخراج با توجه به اینکه میزان سختی شبکه (که از میزان هش ریت یا به نوعی مشارکت در امر استخراج به دست می‌آید) در یک روند افزایشی قرار دارد، هر دستگاه بازه زمانی سودآوری معینی دارد که این پارامتر متغیر را نیز در محاسبه نقطه سر به سر در آینده باید لحاظ کرد.
نتیجه‌گیری
با در نظر داشتن پروتکل فعلی شبکه، آخرین ساتوشی در سال 2140 در شبکه بیت کوین استخراج خواهد شد. اما در صورتی که واحدهای ریزتری نسبت به ساتوشی در شبکه مورد استفاده واقع شوند، آزاد شدن بیت کوین در شبکه ادامه خواهد یافت.
استخراج بیت کوین تا زمانی که حتی یک کامپیوتر (نود) در شبکه حاضر باشد، ادامه می‌یابد و هیچوقت به پایان نخواهد رسید.
مدل اقتصادی که ساتوشی ناکاموتو بیت کوین را بر اساس آن طراحی کرده، شامل دو منبع درآمدی برای ماینرها یا استخراج‌کنندگانی است که فرایند افزودن بلاک‌های جدید به شبکه را بر عهده دارند.
می‌توان اینگونه نتیجه‌گیری کرد که پاداش بلاک‌ها، نقش پیشران اولیه را برای مقبولیت بیت کوین در دهه‌های ابتدایی پیدایش این ارز دیجیتال ایفا خواهد کرد؛ اما پیشران اصلی برای بقای شبکه در بلندمدت کارمزدهای آن خواهد بود.