نظریه راتر : روانشناس آمریکایی و نظریه یادگیری اجتماعی- شناختی
جولین راتر، روانشناس برجسته یهودی- آمریکایی، نظریه یادگیری اجتماعی شناختی را مطرح کرد. نظریه راتر بر پنج فرض استوار است و راتر براساس این پنج فرض، نظریه شخصیت خود را مطرح کرد. راتر براساس نظریه شخصیتی خود، قصد دارد رفتارهای انسان را پیش بینی کند. 
پنج فرض اساسی نظریه راتر
1. با توجه به نظریه راتر ، انسان‌ها با محیطشان در تعامل هستند و به آن، معنا می دهند. براساس معنا و اهمیتی که به یک رویداد می دهند، واکنششان نیز به تبع میزان آن معنا می باشد.
2. راتر با نظر فروید مخالف است که شخصیت در پنج سال اول زندگی شکل می گیرد. بلکه او معتقد است تا زمانی که فرد در حال یادگیری است، شخصیت او می تواند تغییر کند. بنابراین، در نظریه راتر ، شخصیت انسان یک فرایند اکتسابی و آموخته شده است.
3. در عین حال که شخصیت، متکی بر تجارب است؛ از ثبات نیز برخوردار است. هر چه فرد در مسیر زندگی، جلو می رود؛ با رویدادها و تجارب مختلفی رو به رو می شود که آنها را براساس تقویت‌ها و تجارب قبلی، ارزیابی می کند. در نتیجه به مرور، از ثباتی نسبی برخوردار خواهد شد.
4. راتر با موری مخالف است که ما تنش را به وجود می‌آوریم تا با کاهش دادن آن، احساس رضایت کنیم. بلکه نظریه راتر معتقد است که افراد، انتظار دارند رفتارشان هدفمند باشد و آنها را به سمت و سویی سوق دهد.
5. نظریه راتر بیان می‌کند که افراد می‌توانند رویداد‌های آینده را پیش‌بینی کنند. آنها با حرکت به سمت رویداد پیش بینی شده، تقویت کننده‌های موجود بر سر راه خود را نیز پیش بینی می‌کنند.
نظریه راتر و پیش‌بینی
راتر براساس نظریه خود، قصد داشت رفتار انسان را پیش‌بینی کند. به منظور این پیش‌بینی، در نظریه راتر ، چهار متغیر مد نظر است که برای پیش‌بینی رفتار انسان، باید بررسی شوند. 
پتانسیل رفتار
در نظریه راتر ، پتانسیل رفتار، احتمال پاسخ خاصی در زمان و مکان خاص است. در موقعیت‌های مختلف، امکان پاسخ دادن به آن موقعیت به شیوه‌های مختلفی وجود دارد. مثلا وقتی از جلوی یک کتابفروشی، رد می‌شویم چند پتانسیل رفتار وجود دارد. ممکن است بی‌اعتنا از کنارش رد شویم. ممکن است از پشت ویترین، به کتاب‌ها نگاه کنیم. ممکن است در مورد اینکه داخل برویم یا نه، فکر کنیم. ممکن است داخل برویم و فقط کتاب‌ها را بررسی کنیم. ممکن است کتابی را بررسی کنیم ولی آن را نخریم. ممکن است چندین کتاب بخریم. در چنین موقعیتی، راتر علاقمند است پیش‌بینی کند که وقوع یک رفتار، تا چه حد محتمل است. به عبارتی پتانسیل رفتار، حاصل انتظار و ارزش تقویت است. براساس تقویت بیشتر، احتمال وقوع رفتار مورد نظر، بیشتر است. 
انتظار
انتظار به توقع فرد بر‌می‌گردد که آیا تقویت خاصی در موقعیت مورد نظر، وجود دارد یا نه. اسکینر عقیده داشت این انتظار براساس تاریخچه‌ای که فرد در مورد تقویت‌هایش دارد، شکل می‌گیرد. اما براساس نظریه راتر ، اگر چه تاریخچه مهم است اما فرد، تقویت را به صورت ذهنی بررسی می‌کند. 
انتظارات به دو نوع کلی و اختصاصی، تقسیم می شوند:
انتظارات کلی براساس تجربیات قبلی فرد و پاسخ‌هایی که آموخته است متکی است. مثلا درس خواندن برای  فردی درس خوان و موفق، عاملی است که مدام تقویت شده است. در نتیجه به صورت کلی، انتظار دارد در تمام موقعیت‌های تحصیلی، موفق شود. 
انتظارات خاص، متکی به یک موقعیت خاص است. موفقیت کامل، حاصل انتظار کلی و انتظار خاص است. به عبارت دیگر، انتظار کامل به مقدار تلاش فرد برای رسیدن به هدف‌شان ودنبال کردن آن نیز اشاره دارد. 
ارزش تقویت
براساس نظریه راتر ، وقتی احتمال وقوع تعدادی تقویت، یکسان باشد؛ دامنه ی انتخاب‌های فرد، وسیع می شود. در نتیجه، فرد براساس ترجیحی که به ارزش یک تقویت می دهد و ارزشی که برای آن قایل است، از بین چند تقویت با ارزش یکسان، انتخاب می کند. برای مشخص کردن ارزش تقویت، باید هم جنبه‌های مثبت و هم جنبه‌های منفی را مورد توجه قرار داد. راتر در تعریف تقویت مثبت، با نظر اسکینر موافق بود که تقویت مثبت احتمال وقوع رفتار را در آینده افزایش می دهد. اما تعریف تقویت منفی راتر با تعریف اسکینر، متفاوت بود. راتر، تقویت منفی را شبیه تنبیه می‌داند و معتقد است که احتمال وقوع رفتار را کاهش می‌دهد.                                                   
موقعیت روانشناختی
راتر، موقعیت را بخشی از دنیای درونی و بیرونی می‌داند که فرد به آن پاسخ می‌دهد. رفتار، نه حاصل رویداد‌های محیطی است، طبق آنچه رفتارگرایان افراطی می گویند، و نه منحصرا حاصل صفات شخصی است، طبق آنچه طرفداران رویکرد صفت می گویند. بلکه رفتار، حاصل تعامل شخص با محیط است. براساس نظریه راتر ، افراد در خلآ رفتار نمی کنند بلکه به نشانه های موجود در محیطی که درک می کنند، پاسخ می دهند. 
نیازها
نظریه راتر بین نیازها و اهداف، تمایز قایل می شود. وقتی تاکید روی محیط است، راتر از اهداف، حرف می زند و وقتی تاکید روی فرد است، راتر از نیازها، صحبت می کند. این دو مولفه، فقط از نظر معنی متمایز می‌شوند. در نظریه راتر ، نیازها هستند که به رفتار ما جهت می‌دهند و حالتی از محرومیت یا برانگیختگی نیستند. نیازها به نوعی اهداف، محسوب می‌شوند و نیازها مجموعه‌ای از رفتار‌های ما هستند که ما را به سمت هدف خاصی که در نظر داریم سوق می دهند. راتر برخلاف اسکینر، حالت‌های درونی نظیر نیازها، اهداف و انتظارات را در نظریه‌اش، مورد توجه قرار می دهد. 
مولفه‌های نیاز
در نظریه راتر ، نیازها شامل سه عنصر پتانسیل نیاز، آزادی حرکت و ارزش نیاز است. پتانسیل نیاز، مجموعه رفتار‌های مرتبطی است که فرد برای رسیدن به یک نیاز انجام می‌دهد. آزادی حرکت، انتظار تقویت شدن فرد برای انجام دادن رفتار‌هایی است که فرد را به سمت ارضا کردن نیازهای کلی سوق می‌دهد. ارزش نیاز فرد، درجه‌ای است که فرد تقویت‌هایی را به تقویت‌های دیگری ترجیح می‌دهد و آن را انتخاب می‌کند. 
طبقه‌بندی نیازها در نظریه راتر
راتر نیز مانند مزلو در مورد نیاز‌های فرد، طبقه‌بندی ارایه می‌دهد. طبقات نیاز در نظریه راتر شامل این موارد می‌شود: 
تایید-مقام
تسلط
استقلال
محافظت- وابستگی
عشق و محبت
آسایش جسمانی
در بخش دوم نظریه راتر، به منبع کنترل مفهومی دیگردر نظریه راتر خواهیم پرداخت. 
منبع برای مطالعه بیشتر
سایت آکادمیا
در مطلب قبل، راجع به نظریه جورج کلی یعنی ‌نظریه سازه شخصی صحبت کردیم. جورج کلی با تجربه‌های خود به عنوان یک روان‌درمانگر، قالب نظریه سازه شخصی خود درمورد شخصیت را بست. او در مورد رشد نا‌بهنجار، تهدید، ترس، اضطراب، پریشانی روانی و روان‌درمانی، نظریاتی ارایه نمود. 
پریشانی روانی در نظریه جورج کلی
براساس نظریه جورج کلی ، فرد پریشانی روانی را وقتی تجربه می‌کند که سازه‌های شخصی که برای خودش تعریف کرده است، مغایر با آن‌چه در واقعیت وجود دارد، باشد. اگر فرد مدام با سازه‌های مغایر با سازه‌هایش رو‌به‌رو شود و در تایید کردن سازه شخصی‌اش ناکام شود، به مرور کنترل خویش را بر اوضاع زندگیش از دست می‌دهد و در چنین وضعیتی، اگر سیستم سازه شخص در هم شکند، فرد درصدد روان‌درمانی بر‌می‌آید. 
روان‌درمانی از دریچه‌ی نظریه جورج کلی
افراد با پریشانی روانی، درگیر سازه‌های ناسازگار شده‌اند یا تمایلی به تغییر سازه‌های نامطلوب خود ندارند. پریشانی روانی، آن‌ها را به سمت روان‌درمانی سوق می‌دهد. در روان‌درمانی براساس نظریه جورج کلی ، درمانجویان هدف مورد نظر خود را انتخاب می‌کنند. درمانگر می‌تواند به آن‌ها کمک کند تا سازه‌های خود را تعدیل و بازسازی کنند. کلی از شیوه ای به نام درمان با نقش مشخص استفاده کرد. هدف از این شیوه، این است که افراد با به نمایش گذاشتن نقش از پیش مشخص شده، نگرش خود را نسبت به زندگی (سازه شخصی) تغییر می‌دهند. این نقش ابتدا در محیط امن درمان و بعد در محیط خارج از درمان به مدت چند هفته اجرا می‌شود. 
رشد نا‌بهنجار
براساس نظریه جورج کلی ، افراد سالم مانند دانشمندان، سازه‌های شخصی خود را بررسی می‌کنند و در تلاشند فرضیات خود را مورد آزمایش قرار دهند و اگر مغایر با اطلاعات موجودشان بود، از تغییر آن ابایی ندارند. آن‌ها به صورت افراطی به یک سازه نمی‌چسبند. 
اما براساس نظریه جورج کلی ، افراد با رشد نا‌بهنجار، به سازه‌های شخصی خود می‌چسبند و تمایلی به تغییر آن ندارند. تغییر، آن‌ها را مضطرب می‌کند. در نتیجه، اصلا فرضیات خود را آزمایش نمی‌کنند و اگر هم آزمایش کنند به بررسی فرضیات نامعقول خود می‌پردازند. اگر اطلاعاتی به دست آورند که فرضیه آنها را رد کند، توجهی به آن نمی‌کنند. دوست دارند با عادتهای خود زندگی کنند و حتی اگر عادات نامطلوبی باشد، برایشان کنار گذاشتن آن سخت است. 
> از نظر کلی، اختلال روانی به این معنی است:
> 
> هر گونه سازه شخصی که به رغم عدم تایید، مکررا از آن استفاده شود. 
> 
> 
نگاهی به یک مثال
براساس نظریه جورج کلی ، در افراد با رشد نا‌بهنجار، سازه‌های شخصی یا خیلی نفوذ‌ناپذیر هستند یا بسیار انعطاف‌پذیر. کودکی که مورد آزار و اذیت والدینش قرار گرفته است سازه‌ی صمیمیت را منفی تعبیر می‌کند چون صمیمیتی از والدین، دریافت نکرده است و در عوض، سازه‌ منفی منزوی بودن را انتخاب می‌کند تا با انزوای خود، از والدینش دور بماند. پس منزوی بودن را به عنوان یک سازه‌ی خوب تعبیر می‌کند و به همین سازه می‌چسبد و تمایلی به در نظر گرفتن اینکه ممکن است سازه‌اش نامطلوب باشد، ندارد. در نتیجه کودک بزرگ می‌شود و به همین عقیده چنگ می‌زند که صمیمیت، نامطلوب است. 
از طرف دیگر، سازه‌های بسیار انعطاف‌پذیر نیز در معرض خطر هستند. چون کوچکترین آشفتگی برای آنها حکم طوفان را دارد و سریع آنها را به‌هم می‌ریزد. به علاوه الگویی از رفتارهای بی‌ثبات از خود نشان می‌دهند ؛ چون سریع نظراتشان تغییر می یابد و دوست دارند همرنگ جامعه باشند.    
سایر مفاهیم در نظریه جورج کلی
براساس نظریه جورج کلی ، اختلالات روانی نتیجه‌ی دوران کودکی و گذشته یا جریانات آینده نیست. بلکه اختلال روانی، در حال حاضر وجود دارد. به علاوه، جورج کلی طبقه بندی اختلالات روانی را براساس راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی قبول ندارد و با برچسب‌های سنتی، موافق نیست. در عوض او چهار عنصر مشترک را که به نظر او در تمامی اختلالات، مشاهده می‌شوند را مشخص کرد:‌ تهدید، ترس، اضطراب و گناه. 
تهدید
براساس نظریه جورج کلی ، زمانی فرد تهدید را تجربه می‌کند که خطری، سازه‌هایش را مورد حمله قرار دهد. فرد، آگاه است که خطری در کمین سازه‌ی شخصی او است و در نتیجه، تهدید را تجربه می‎‌کند. مثلا افرادی که به عادت‌های خود چنگ می‌زنند و اصلا اهل ریسک نیستند و تمایل دارند در حاشیه‌ی امن خود باشند، ممکن است تغییر را تحمل نکنند. اگر ببینند که سازه‌هایشان رو به تغییر می‌رود، ممکن است احساس خطر و تهدید کنند. در اتاق درمان، شاهد افرادی نگران تغییر هستیم و با وجودی که نفعشان در این تغییر است، باز هم تحمل تغییر سازه‌های شخصی نامطلوبشان را ندارند. 
ترس
براساس نظریه جورج کلی ، تهدید آگاهانه است و فرد متوجه آن است؛ اما ترس اختصاصی تر است و به طور ناگهانی فرد دچار آن می‌شود. به عنوان مثال، سیگار، عاملی سرطان‌زاست. فرد سیگاری با وجودی که متوجه آن است، به سیگار کشیدن ادامه می‌دهد. اما اگر در طی آزمایشی، ناگهان او متوجه شود که آزمایشاتش او را مشکوک به سرطان نشان داده است، ترس را تجربه خواهد کرد. اختلال روانی از آنجا شروع می‌شود که تهدید یا ترس، لحظه‌ای فرد را رها نکند و امنیت خاطر او را خدشه دار کند. 
اضطراب
براساس نظریه جورج کلی ، وقتی فرد در کنار سازه‌های شخصی‌اش، سازه‌های دیگری به او تحمیل شود و این سازه‌ها آنقدر زیاد باشد که از ظرفیت و تحمل او خارج گردد؛ در این وضعیت، سیستم روانی فرد ناگهان در‌هم می‌شکند. به عنوان مثال، کودکی که به صورت افراطی، از محبت والدینش بهره برده است و هیچوقت در محیط خانه و خانواده، ناکامی را تجربه نکرده است و با همین روند بزرگ شود؛ نسبت به اطرافیانش، توقع و انتظار بیجا دارد و همه جا، خود را محق می‌داند. وقتی از سوی اطرافیانش ناکام می‌شود، نمی‌تواند تضاد این دو سازه را تحمل کند. اگر این تجربه مدام تکرار شود، سیستم سازه‌ی او در هم می‌شکند و اضطراب را تجربه خواهد کرد. 
گناه
براساس نظریه جورج کلی ، هر فردی هویت تعریف شده‌ای برای خودش دارد. هر فردی، یک سری باور‌ها و عقاید مشخصی دارد و خودش را با آن تعریف می‌کند. اگر فرد مغایر با هویتش رفتار کند، احساس گناه را تجربه خواهد کرد. از نظر کلی، گناه، احساس از دست دادن ساختار نقش اصلی است. 
برای مطالعه بیشتر به این سایت مراجعه کنید.