بلوغ
 چیست؟  به دورانی گفته می شود که در طی آن پسران یا دختران در حال رشد، تحت فرایند  جنسی قرار می‌گیرند.  شامل سری متوالی  از تغییرات فیزیکی و یا مراحلی است که به کسب قابلیت باروری و بروز صفات ثانویه جنسی و ویژگی‌های فیزیکی مرتبط با مردان و زنان بزرگسال (مانند رشد موهای ناحیه تناسلی) منتهی می‌شود. اگر چه  شامل یک سری از تحولات بیولوژیک یا جسمی است، اما این روند می‌تواند بر رشد روانی و عاطفی نوجوانان نیز تاثیرگذار باشد. اگر فرزند شما قبل از 8 سالگی ( زودرس) یا بعد از 14 سالگی ( دیررس) به  برسند باید تحت نظر پزشک قرار گیرند.
سن  دختران و پسران
میانگین سن  برای دختران، 11 سالگی و برای پسران، 12 سالگی است. اما هیچ جدول زمانی برای این پدیده مقرر نشده است. بنابراین اگر فرزند شما قبل یا بعد از دوستان خود به  می‌رسد، نگران نباشید. زیرا شروع  در هر سنی از محدوده 8 تا 14سالگی کاملا" طبیعی است. به طور کلی این فرایند حدود چهار سال به طول می‌انجامد.
کودکانی که بسیار زود (قبل از 8 سالگی) و یا بسیار دیر (بعد از 14 سالگی) به سن  می‌رسند، باید تحت نظر پزشک قرار بگیرند، تا احتمال وجود یک بیماری زمینه‌ای در آنها بررسی گردد.
نشانه‌های  در دختران
اولین نشانه‌های  دختران
به طور معمول" اولین نشانه  دختران، رشد سینه‌های آنهاست. طبیعی است که جوانه پستان گاهی اوقات بسیار حساس به لمس شود، یا رشد یکی از سینه‌ها چند ماه قبل از سینه دیگر آغاز شود.
موهای ناحیه تناسلی نیز شروع به رشد‌ می‌کند و رشد مو در پاها و بازوها به طور محسوس افزایش می‌یابد.
نشانه‌های بعدی  دختران
پس از یک سال (یا بیشتر) پس از آغاز  و طی چند سال آینده:
رشد سینه دختران همچنان ادامه دارد و شکل سینه‌ها پرتر و کامل‌تر می‌شود.
در حدود دو سال بعد از آغاز ، دختران معمولا" اولین دوره قاعدگی خود را تجربه می‌کنند. می‌توانید اطلاعات بیشتری در مورد شروع دوره قاعدگی کسب کنید.
موهای ناحیه تناسلی، ضخیم‌تر و مجعدتر می‌شود.
موهای زیر بغل شروع به رشد می‌کنند. در برخی از دختران، رویش مو در سایر قسمت‌های بدن مانند لب بالایی نیز رخ می‌دهد. این امر کاملا" طبیعی است.
تعریق دختران افزایش می‌یابد.
اغلب دختران دچار آکنه می‌شوند، که یک بیماری پوستی است که به صورت انواع مختلف از جمله سرسفید، سرسیاه و لکه‌های پر از چرک به نام جوش و کورک ظاهر می‌شوند.
ترشحات سفید واژن در دختران بوجود می‌آید.
دختران وارد مرحله جهش رشد می‌شوند. از زمانی که دوره قاعدگی دختران شروع می‌شود، رشد سالانه آنها 5 الی 7.5 سانتی‌متر (2/3 اینچ) بیشتر از سال آینده (یا دو سال بعدی) خواهد بود. پس از آن دختران به قد بزرگسالی خود می‌رسند.
بسیاری از دختران دچار افزایش وزن می‌شوند، که امری طبیعی است. زیرا شکل بدن آنها دچار تغییرات می‌شود.
همچنین تجمع چربی در امتداد بازو، ران و قسمت فوقانی کمر افزایش می‌یابد؛ باسن دختران گردتر شده و کمر آنها باریک‌تر می‌شود.
پس از حدود چهار سال از  در دختران:
فرم سینه‌های دختران مانند زنان شده است.
موهای ناحیه تناسلی به داخل ران گسترش یافته است.
اندام تناسلی به طور کامل شکل گرفته است.
رشد قد آنها متوقف می‌شود.
نشانه‌های  در پسران
اولین نشانه‌های  پسران
به طور معمول" اولین نشانه  پسران، بزرگتر شدن بیضه‌ها و نازک و قرمز شدن کیسه بیضه‌ها است.
موهای ناحیه تناسلی نیز به تدریج در پایه آلت تناسلی ظاهر می‌شود.
نشانه‌های بعدی  پسران
یک سال (و یا بیشتر) پس از شروع  و طی چند سال آینده:
آلت تناسلی و بیضه‌‌ها رشد کرده و کیسه بیضه به تدریج تیره‌تر می‌شود. می‌توانید اطلاعات بیشتری در مورد بهداشت آلت تناسلی مردان کسب کنید.
موهای ناحیه تناسلی پسران ضخیم‌تر و مجعدتر می‌شود.
موهای زیر بغل آنها شروع به رشد می‌کنند.
تعریق پسران افزایش می‌یابد.
سینه‌ها ممکن است به طور موقت کمی متورم گردد، که امری طبیعی است و به منزله شکل گیری سینه مردان نمی‌باشد.
پسران ممکن است در خواب دچار "احتلام" شوند. (انزال غیر ارادی منی هنگام خواب).
صدای پسران "شکسته" می‌شود و دائما" در حال بم‌تر شدن است. ممکن است طی یک مدت، صدای آنها یک لحظه بسیار بم باشد و کمی بعد بسیار بلند شود.
اغلب پسران دچار آکنه می‌شوند، که یک بیماری پوستی است که به صورت انواع مختلف از جمله سرسفید، سرسیاه و لکه‌های پر از چرک به نام جوش و کورک ظاهر می‌شوند.
پسران وارد مرحله جهش رشد می‌شوند. افزایش قد آنها به طور متوسط، 7 الی 8 سانتی‌متر (3اینچ) در سال خواهد بود و قد و قامت آنها مردانه‌تر خواهد شد.
طی حدودا چهار سال پس از شروع  پسران:
اندام تناسلی آنان مانند یک فرد بزرگسال به نظر خواهد رسید و موهای ناحیه تناسلی به داخل رانها گسترش می‌یابد.
رویش موهای صورت آغاز می‌شود و پسران می‌توانند موهای ریش و سبیل خود را اصلاح کنند.
پسران با سرعت کند‌تری قد می‌کشند و رشد آنها به طور کامل در حدود 16 سالگی متوقف می‌شود. (اما ممکن است بدن آنها همچنان عضلانی‌تر گردد).
اکثر پسران تا 18 سالگی، به  کامل خواهند رسید.
تغییرات خلق و خوی پسران در دوران 
 می‌تواند دوران دشواری برای کودکان باشد. زیرا با رشد احساس خود آگاهی، آنها در حال غلبه کردن بر تغییرات بدن و احتمالا" آکنه یا بوی بدن خود هستند.
 می‌تواند زمان هیجان انگیزی نیز باشد، زیرا کودکان دارای عواطف و احساسات جدیدی می‌شوند. اما این " نوسانات عاطفی"، می‌تواند اثرات روانی و عاطفی داشته باشد، از قبیل:
نوسانات خلقی غیر قابل توضیح
عزت نفس پایین
پرخاشگری
افسردگی
و صحبت کردن با نوجوان خود .
چگونه می‌توان با مسئله  کنار آمد؟
احساسات فرد می‌تواند در طول این دوره از زندگی طغیان کند و منجر به افسردگی، نا امنی و خشم گردد. دانستن اینکه چگونه می‌توان با  کنار آمد، بسیار مهم است تا دختران و پسران، انتقال آرام‌تری به دوران بزرگسالی را تجربه کنند.
نکته اول
با یک بزرگسال قابل اعتماد در مورد نگرانی‌های خود صحبت کنید. بزرگسالان نیز این دوران را گذرانده‌اند و به هر طریقی که شما نیاز دارید، آماده کمک به شما هستند. از آنجا که آشفتگی عاطفی بخشی از  است، فقط صحبت درمورد ناکامی‌های خود با یک گوش شنوا و همدرد، کمک شایانی به شما می‌کند.
نکته دوم
به صحبت‌های پدر و مادر و افراد مورد علاقه خود، در مورد تغییرات بدن خود گوش فرا دهید. میل جنسی و فشار همسالان، دو مورد از مسائل اصلی است که مایه نگرانی والدین شماست. آنها در پی کنترل زندگی شما نیستند، بلکه تنها ذهن شما را در خصوص طبیعی و هنجار بودن احساسات و نگرانی‌های شما، آسوده می‌سازند.
نکته سوم
به مطالعه مطالب موجود در مورد تغییراتی که برای شما رخ خواهد داد، بپردازید. آگاهی از آنچه که اتفاق خواهد افتاد، به شما کمک خواهد کرد با آن بخوبی کنار بیایید، به جای اینکه در مورد بدن در حال تغییر خود، در ناآگاهی و بی خبری بمانید. برخی از افراد در گذشته با اولین دوره قاعدگی یا "احتلام" خود، ترس را تجربه کرده‌اند. هنگامی که شما دچار این تغییرات می‌شوید، مطالعه و آگاهی قبلی، به برطرف کردن این ترس‌ها به شما کمک خواهد کرد.
نکته چهارم
به طور منظم ورزش کنید. دو تا سه بار در هفته ورزش کردن، بدن و ذهن شما را سالم نگه می‌دارد. همچنین استرس شما را تسکین می‌دهد، ضمن اینکه سطح هورمون‌ها را در محدوده طبیعی سن شما حفظ می‌کند.
نکته پنجم
آگاه باشید که همه افراد با سرعت متفاوتی به  می‌رسند. اگر بهترین دوست شما سینه‌های بزرگتری دارد و یا اگر دوست مذکر شما اصلاح صورت خود را به رخ می‌کشد، در حالی که صورت شما هنوز عاری از ریش و سبیل است، وحشت‌زده نشوید. زیرا شما هنوز در حال رشد هستید و ممکن است بدن شما به زمان بیشتری برای رسیدن به این مرحله نیاز داشته باشد.
رسشنامه مشاوره قبل از ازدواج
این پرسشنامه با سۆالاتی آسان ام کلیدی و مهم طراحی شده است که زوجین با پاسخ دادن به آنهابه صورت فردی سپس بحث با یکدیگر در این باره می توانند به شناخت بهتری از یکدیگر در این 8 زمینه ی کلیدی دست یابند.
این پرسشنامه به زوجین کمک می کند تا نقاط قوت و ضعف ارتباط خود را ارزیابی کنند. این پرسش ها به شکل تمرینی برای خود – ارزشیابی است که زوجین در مرحله ی آمادگی برای ازدواج می توانند آن را تکمیل کنند حتی زوجینی که ازدواج کرده اند نیز می توانند به آن پاسخ دهند.
هدف این پرسشنامه این است که بتواند تفکر را در زوج ها برانگیزاند و مباحثی را مطرح کند که تعهد آن ها را به عشق ورزیدن و گرامی داشتن یکدیگر در دوران های مختلف و فراز و نشیب های زندگی شان افزایش دهد.
زمینه های ازدواج موفق
تجارب نشان داده است که زمینه های زیر برای یک رابطه ی ازدواج موفقیت آمیز مهم و ضروری است:
1- ارتباط
رابطه کارآمد و مناسب یکی از بهترین عوامل ازدواج موفق است. اگر زوج ها بتوانند به گونه ای صادقانه احساسات خود را بیان کنند شانس شان برای یک ازدواج شاد و موفق افزایش می یابد.
سۆالاتی که زوجین در این زمینه می توانند پاسخ دهند شامل موارد زیراست:
- آیا هر دو نفر شما درباره اهمیت برقراری ارتباط خوب و مناسب توافق دارید؟
- آیا شما دو نفر از چگونگی برقراری ارتباط با یکد یگر راضی هستید؟
- آیا شما وقت و زمان کافی برای برقراری ارتباط داشته اید؟ (حداقل 6 ماه نامزدی)
- هر یک از شما شخصیت دیگری را چگونه توصیف می کنید؟
- آیا وقتی درباره چیزی که در ذهنتان می گذرد با شریک زندگیتان صحبت می کنید مطلب را می فهمد؟
- آیا شما درباره ی اینکه از او بپرسید خواسته هایش چیست احساس راحتی می کنید؟
- آیا شما دو نفر از سطح هوشی یکسان برخوردار هستید؟
- آیا علایق مشترک دارید؟
- آیا نظام ارزشی و اعتقادی شما مشترک است؟
- اگر شما ناامید یا افسرده باشید آیا شریک زندگی آینده شما حمایت و دلگرمی برای شما ایجاد می کند؟
- آیا از شیوه تصمیم گیری و ارتباطتان راضی هستید؟
- آیا با یکدیگر به تفریح و بازی می پردازید؟
- سرگرمیهای شما دو نفر چیست؟
- آیا به یکدیگر افتخار می کنید؟
- به نظر شما وظایف و مسئولیت های یک زن و یک شوهر چیست؟
- آیا شما روحیه ی مبارزه طلبی دارید یا اهل گذشت هستید؟
2- حل تعارض ها و کشمکش ها
مسائل زناشویی عموما وقتی پیچیده می شود که زوجین با به کارگیری روش های غلط و مخرب سعی در حل آنها داشته باشند مثلا فریاد بزنید، تهدید کنید، قهر کنید و .....
توانایی گفتگو و حل کشمکش ها از طریق مذاکره ی سازنده مشخصه احترام متقابل است هنری است که باید کسب شود.
- آیا شما عموما از نتیجه ی عدم توافق هایی که با یکدیگر دارید ناراضی هستید؟
- آیا شریک زندگی شما وقتی از دست شما عصبانی است آن را نشان می دهد؟
- وقتی شما از او عصبانی هستید به او می گویید؟
- آیا هردو شما دونفر می توانید عصبانیت خود را کنترل کنید؟
- آیا اشتباهات گذشته ی یکدیگر را دوباره مطرح می کنید؟
- آیا در حضور دیگران از یکدیگر انتقاد می کنید؟
- آیا در صورت وجود مسائلی که ازدواجتان را تهدید می کند به خدمات مشاوره ای روی خواهید آورد؟
3- مسائل مالی
در بسیاری از زوجین مسائل مالی آغازگر تعارضات زناشویی است. تعارضات می تواند از چگونگی کنترل در آمد زوج ها ناشی شود به منظور اجتناب از مسائل مالی جدی، زوجین تشویق می شوند که بودجه ای را بپذیرند که توافق دوطرفه آنها را در زمینه اولویت هایشان منعکس کند.
- موقعیت اقتصادی شما چگونه است؟
- آیا می دانید درآمد شریک زندگی تان چقدر است؟
- دیدگاه های شما درباره مسائل مالی چیست؟
- آیا به شریک زندگی تان در زمینه های مالی اعتماد دارید؟
- آیا هر دو نفر شاغل هستید؟ آیا در یان باره به توافق رسیده اید؟
- آیا حساب بانکی مشترک دارید؟
- درباره هزینه ها و درآمدهایتان با یکدیگر صحبت می کنید؟
4- روابط جنسی
عشق می تواند به گونه ای بسیار زیبا و رضایت بخش از طریق رابطه ی جنسی شما ابراز شود. در عین حال که زوجین می توانند حس عمیق صمیمیت را از تجلی جسمانی عشق شان تجربه کنند، گاه روابط جنسی می تواند منشأ ناکامی و اضطراب نیز باشد مبادله ی صادقانه ی احساسات فردی درباره روابط جنسی می تواند احساس و ادراک زوجین را از این خصوصی ترین و صمیمانه ترین فعالیت انسانی افزایش دهد.
- آیا روابط جنسی شما کنترل شده است؟
- آیا شما از شیوه و میزان ابراز عواطف شریک زندگی خود راضی هستید؟
- آیا شما درباره مسائل و روابط جنسی به راحتی می توانید با یکدیگر صحبت کنید؟
- آیا درباره توانایی شریک زندگیتان در مورد وفاداری به زندگی زناشویی اطمینان دارید؟
- آیا معتقدید که احساسات عاشقانه شما به یکدیگر از جذابیت جنسی شما به یکدیگر مهمتر است؟
- آیا از شیوه های برقراری ارتباط همسرتان با جنس مخالف – مثلا در یک مهمانی – راضی هستید؟
- آیا به رابطه جنسی به چشم چیزی لذت بخش می نگرید یا رابطه ای که باید آن را تحمل کرد؟
- آیا خواهان داشتن فرزند هستند؟ در این باره با یکدیگر حرف زده اید؟
5- کودکان
تعداد و زمان بچه دار شدن مسئله ای مهم درازدواج است زوجین لازم است درباره احساساتشان و عقایدشان در این باره صحبت کنند و درباره مسئولیت ها و برنامه های پس از بچه دار شدن به گفتگو بپردازند.
- آیا درباره تعداد فرزندان در آینده با یکدیگر صحبت کرده اید؟
- آیا درباره ی زمان بچه دار شدن به توافق رسیده اید؟
- چگونه فرزندان خود را تربیت خواهید کرد؟
- چه نظام ارزشی و اعتقادی را در تربیت بچه به کار خواهید برد؟
- برای ایجاد انضباط چه خواهید کرد؟ تنبیه و تشویق ها را برنامه ریزی کرده اید؟
- آیا درباره مباحث فرزند دار شدن دیدگاه های مشابهی دارید – مثلا سقط جنین، فرزند خواندگی، و....
6- مذهب
دیدگاه فردی و مشترک مذهبی می تواند تأثیر اساسی در ازدواج داشته باشد.مطالعات نشان داده است که انجام اعمال مذهبی مشترک در میزان رضایت مندی بیشتر از زندگی زناشویی و کاهش احتمال طلاق نقش مهمی دارد ایمان زوج ها نه تنها برزندگی آنها اثر می گذارد بلکه برزندگی فرزندان و اطرافیانشان نیز مۆثر است.
- آیا هر دو یک مذهب دارید؟
- آیا شما به یکدیگر در نزدیک شدن به خدا کمک می کنید؟ چگونه؟
- آیا برای انجام مراسم مذهبی با یکدیگر برنامه ریزی می کنید؟
- دیدگاه شما نسبت به ازدواج و طلاق چیست؟
- آیا می توانید سه هدف از ازدواج کردن را نام ببرید؟
- احساس شما نسبت به یک ازدواج موفق چیست؟
- آیا درباره تربیت مذهبی کودکانتان با یکدیگر توافق دارید؟
- آیا در نگرش شریک زندگی تان نسبت به باورها و مناسک مذهبی راضی هستید؟
- آیا شما یکدیگر را با یک عشق از منظر الهی دوست دارید؟
ما ضمن اینکه برعواطف مثبت در طی دوران نامزدی تأکید می کنیم در عین حال مسائل عاطفی می تواند یک منطقه حساس و مین گذاری شده باشد! این فرصت را به یکدیگر بدهیم تا به کمک هم از پیچیدگی عواطف زنانه و مردانه عبور کنید.
7- خانواده و دوستان
رابطه شما با خانواده و دوستان پس از ازدواج تا چه حدی تغییر می کند؟ باید دانست که در حالیکه زن و شوهر باید بهترین دوستان هم باشند در عین حال هر کدام به داشتن دوستان خوب و اعضای خانواده شان برای حمایت شدن در سراسر زندگی مشترک نیاز دارند.
- آیا خانواده های یکدیگر را تأیید می کنید؟ آیا آنها رابطه ی شما را تحکیم می کنند؟
- آیا می توانید خانواده های یکدیگر را بپذیرید و آنها را درک کنید؟
- چگونه باخانواده های یکدیگر رابطه برقرار خواهید کرد؟
- آیا از میزان ارتباط خانواده ی همسرتان در رابطه مشترکتان راضی هستید؟
- آیا دوستان مشترک دارید؟
- نحوه ی ارتباط با دوستانتان چگونه است؟ چقدر؟
- آیا شما روابط حل نشده و پیچیده ای در گذشته داشته اید؟
8- مسائل عاطفی
ما ضمن اینکه برعواطف مثبت در طی دوران نامزدی تأکید می کنیم در عین حال مسائل عاطفی می تواند یک منطقه حساس و مین گذاری شده باشد! این فرصت را به یکدیگر بدهیم تا به کمک هم از پیچیدگی عواطف زنانه و مردانه عبور کنید.
- خلق و خوی شما چگونه است و فکر می کنید چطور این خلق وخو روی ازدواجتان تأثیر خواهد گذاشت؟
- آیا شما حالیت های عاطفی و مسائلی دارید که لازم است همسرتان آنها را بداند؟ (مثلا از موردی خاص عصبی می شوید)
- چقدر در روابط منعطف هستید؟
- آیا به لحاظ عاطفی به یکدیگر کمک می کنید و از هم حمایت می کنید؟
- اگر روزی عاشق شوید چگونه متوجه خواهید شد که این احساس زودگذر نیست؟
- روابط شما با والدینتان چطور است؟
برای داشتن یک ازدواج موفق، هر چه شناخت بیشتر باشد می توان انتظار ازدواج پایدارتری داشت در این مقاله برخی از زمینه های ضروری شناخت بیان شد که لازم است زوجین پس از پاسخ دادن به آنها، با مراجعه به یک مشاور خبره در زمینه ی ازدواج به بحث و تبادل نظر بپردازند.