محبوب مرزی:‌ آیا می توان رابطه عاطفی سالم برقرار کرد؟
وقتی با فردی که دچار اختلال شخصیت مرزی است وارد رابطه می شویم، یا در اصطلاح محبوب طوفانی را انتخاب میکنیم، وارد رابطه‌ی خطرناکی می‌شویم که به آن عشق دیوانه می‌گویند. در نوشته‌های پیشین در مورد راهکارهای رابطه با محبوب مرزی گفته‌ایم. این روابط معمولا برای هر دو طرف رابطه، بسیار دردناک و زجرآور است و اگر اجبار به ماندن در رابطه مطرح باشد، شرایط به مراتب، بغرنج‌تر می‌شود. در این متن، در ابتدا از امکان داشتن رابطه‌ای سالم با این شخصیت، خواهیم گفت. سپس، راهکارهایی را مد نظر قرار می‌دهیم که دانستن آن ها برای ارتباط با شخصیت مرزی، برای کنترل رویدادهای ناگهانی مانند خودکشی، خودزنی و ... بسیار ضروری است.
رابطه‌ی سالم و دلبستگی ایمن
وقتی عشق سالم، تجربه می‌شود که هر دو نفر در رابطه، دلبستگی ایمن را تجربه کنند. به این معنا که به یکدیگر، دلبسته هستند و در کنار دلبستگی،‌ احساس امنیت می‌کنند. گاهی برداشت ما از رابطه عاطفی این است که به یک نفر بگوییم او را دوست داریم. اما، نکته مهم‌تر، تلاش برای برقراری رشد و تحول این نهالی است که در دل یکدیگر نشانده‌ایم. اگر به رابطه، رسیدگی نشود،‌ در طی زمان به سردی کشیده می‌شود. 
دلبستگی ایمن با محبوب مرزی
برای داشتن یک رابطه دلبستگی ایمن با هر فردی، عواملی باید وجود داشته باشند. به عبارتی، دلبستگی ایمن با سرمایه‌گذاری هر دو طرف رابطه، به وجود می‌آید. هر دو فرد نسبت به نیازهای یکدیگر، حساس هستند و به نیازهای هم، پاسخ می‌دهند. دلبستگی ایمن، پایگاهی امن است که در آن، هر دو فرد از این که خودشان هستند، احساس آرامش می‌کنند.
وقتی آرامش ما در رابطه، به هر دلیلی تهدید شود، اعتراض می‌کنیم. این اعتراض می‌تواند در رفتارهای متفاوتی خود را نشان دهد. با محبوب مرزی، اعتراض می‌تواند از صحبت کردن در مورد احساسات تا پرخاشگری فیزیکی، متغیر باشد. وقتی طرف مقابل به این رفتارها حساس باشد، می‌تواند علت آن را جویا شود. به عبارتی، به صورت همدلانه، دلیل نارضایتی محبوبش را بپرسد. این رفتار پرسیدن می‌تواند به پاسخ نیاز محبوب یا نزدیکتر شدن به او منجر شود. اگر این اتفاق بیفتد، دلبستگی یا عشق، ادامه می‌یابد. 
اما اگر محبوب مورد نظر، به اعتراض فرد مقابل حساس نباشد یا به این اعتراض، پاسخ داده نشود؛ فرد، ناامید می‌شود. یعنی پس از مدتی دست وپا زدن و تلاش برای برگرداندن رابطه به سمت آرامش و سلامت، از تلاش کردن ناامید می‌شود. پس از تجربه ناامیدی است که اگر همچنان طرف مقابل در پی پاسخ یا نزدیکی بر نیاید، فرد از رابطه دل می‌برد. بنابراین، با دانستن این مراحل تهدید رابطه دلبستگی و عشق، می‌توان مهارت‌های ارتباطی خود را در ارتباط با محبوب مرزی، تقویت کرد. 
مهارت‌های ارتباط با محبوب مرزی
پیش از آن‌که سعی کنیم محبوبمان را درک کنیم، بایستی بر احساسات و افکار خود، واقف باشیم. به عبارتی، بایستی بدانیم که ما نسبت به رفتارهای او چه حسی پیدا می‌کنیم. آیا این رفتارها، ما را نسبت به رابطه، سرد می‌کند یا این‌که باعث شده بیشتر به او جذب شویم؟ آیا احساس می‌کنیم در وسط جریانی گیر کرده‌ایم یا این‌که خود نیز در رابطه، جاری هستیم؟ و در راستای فهمیدن خود و احساسات خود نسبت به رابطه با محبوب مرزی اگر به مشکل برخوردیم، از روان‌درمانگر کمک حرفه‌ای بگیریم. 
فرد با شخصیت مرزی، دلبستگی‌های ناایمن و روابط ناموفقی را از کودکی تا بزرگسالی به صورت پی‌در‌پی تجربه کرده است. اما این به معنای پایان تجربه عشق و دلبستگی نیست. هر زمان که بتواند با همراهی فردی رابطه دلبستگی را بسازد، تجارب او نیز اصلاح می‌شوند. بنابراین، با دانستن ویژگی‌های شخصیتی خود و محبوبمان، می‌توانیم در راستای تجربه دلبستگی ایمن، قدم برداریم. 
!رابطه با محبوب مرزیمحبوب مرزی تصویر ثابتی از فرد مورد علاقه‌اش در ذهن ندارد. این تصویر، گویای "خود" انسجام‌نایافته اوست.
محبوب مرزی، شخصیت یکپارچه‌ای ندارد. هویت او سامان‌نایافته است. به عبارتی، درک ثابتی از خودش ندارد. در مراحل رشد شخصیت اریکسون، فرد در نوجوانی، هویت خود را شناسایی و به آن متعهد می‌شود. اگر این اتفاق نیفتد، فرد نمی‌تواند مراحل بعدی را به خوبی طی کند. مرحله بعد، زمانی است که فرد احساس نیاز به داشتن رابطه عاطفی دارد. بدین ترتیب، فردی که "خود" نابسامانی در او شکل گرفته، هنگام عشق‌ورزی نیز، تصویر منسجمی از فرد مورد علاقه‌اش در ذهنش ندارد. او فرد مورد علاقه‌اش را گاهی بسیار خوب و گاهی بسیار بد می‌بیند و با هم دیدن خوبی‌ها و بدی‌های فرد مقابل، برایش سخت است. 
در صورتی که محبوب مرزی بخواهد به خودش آسیب بزند چکار کنم؟
اگر محبوب مرزی ما اطلاع داد که به خودش آسیب زده یا قصد آسیب دارد، حتما بایستی او را جدی گرفت. گاهی آموزه‌هایی مبنی بر این‌که اگر توجه نکنیم بهتر می‌شود و امثال آن باعث می‌شود در مدیریت این مواقع بحرانی گمراه شویم. این تهدیدها و آسیب‌ها معمولا در پایان رابطه، دیده می‌شود. به محبوب مرزی بگویید که با رفتن، قصد آسیب به او را ندارید. با همدلی در مورد نگرانی‌های خود صحبت کنید. این‌که بیشتر از این‌که شما یا رابطه با شما اهمیت دارد، سلامتی او مهم است که نباید با از دست دادن یک فرد، به خطر بیفتد. اگر چنین باشد،‌ حتما او نیاز به کمک حرفه‌ای دارد. 
برای مطالعه بیشتر:
verywellmind
اریک اریکسون، از جمله نظریه‌پردازان شخصیت بود و این اعتقاد را داشت که "خود" طی مراحل گوناگون زندگی، مطابق با اصل اپی ژنتیک رشد می‌کند، اصطلاحی که هنری موری آن را از جنین‌شناسی گرفته بود. در نظریه اریکسون رشد اپی‌ژنتیک به رشد گام‌به‌گام اندام‌های جنین اشاره دارد. مانند جنین که اجزایش طبق سرعت از پیش‌تعیین‌شده و ترتیب ثابتی رشد می‌کنند، "خود" نیز به همین صورت از مسیر رشد اپی‌ژنتیک پیروی می‌کند. به طوری که در هر مرحله در زمان مناسب برای آن، رشد می‌کند. هر مرحله از مرحله قبلی به وجود می‌آید و بر آن استوار است، اما جای آن مرحله‌ی قبلی را نمی‌گیرد. 
> در نظریه اریکسون اصل اپی‌ژنتیک به این صورت توصیف شده است: «هر چیزی که رشد می‌کند یک نقشه‌ی اولیه دارد، و اجزا از این نقشه‌ی اولیه پدیدار می‌شوند. به طوری که هر جزء زمان خاصی برای تسلط دارد، تا این‌که تمام اجزا پدیدار شوند و کل عمل‌کننده‌ای را تشکیل دهند». 
> 
> 
هشت مرحله‌ی رشد روانی-اجتماعی
در این نوشته، مراحل رشد روانی-اجتماعی در نظریه اریکسون را به گونه‌ای توضیح خواهیم داد که به دو اصل مورد نظر اریکسون، نیروهای بنیادین و بحران‌های روانی-اجتماعی، توجه شده باشد. در هر بحران، شخص نسبت به تغییرات عمده در هویت، خواه مثبت باشد یا منفی، خیلی حساس است. بر خلاف استفاده‌ی رایج، بحران هویت، رویدادی فاجعه‌آمیز نیست؛ بلکه فرصتی برای سازگاری انطباقی یا غیرانطباقی است. 
مرحله اول: نوباوگی در نظریه اریکسون
دوره‌ای که تقریبا سال اول زندگی را دربرمی‌گیرد و با مرحله دهانی رشد فروید برابر است. در نظریه اریکسون ، نوباوگی زمان جذب کردن است، به طوری که نوباوگان، نه تنها از طریق دهان، بلکه از طریق اندام‌های حسی گوناگونشان «جذب می‌کنند». زمانی که آن‌ها غذا و اطلاعات حسی را جذب می‌کنند، یاد می‌گیرند به دنیای بیرونی اعتماد کنند یا به آن بی‌اعتماد باشند؛ وضعیتی که به ‌آن‌ها امید واقع‌بینانه می‌بخشد. بحران روانی-اجتماعی این دوران، اعتماد بنیادی در برابر بی‌اعتمادی بنیادی است و نیروی بنیادی امید مشخص می‌شود. 
مرحله دوم: اوایل کودکی
این دوره، با مرحله مقعدی فروید  منطبق است و تقریبا سال دوم و سوم زندگی را در برمی‌گیرد. علی‌رغم این‌که فروید مقعد را ناحیه شهوت‌زای اصلی در این دوره می‌دانست و باور داشت که کودکان در اوایل مرحله‌ی سادیستی-مقعدی، از نابود کردن یا ازدست دادن اشیاء لذت می‌برند و بعدا با اجابت مزاج ارضا می‌شوند؛ بار دیگر، نظریه اریکسون دیدگاه گسترده‌تری را اختیار کرد. از نظر او، کودکان نه تنها از تسلط یافتن بر عضله‌ی اسفنکتر، بلکه از مسلط شدن بر سایر کارکردهای بدن، مانند ادرار کردن، راه‌ رفتن، پرت کردن، نگه‌داشتن و موارد دیگر نیز لذت می‌برند. علاوه براین، اوایل کودکی زمان تجربه کردن تردید و شرم است، زیرا کودکان یاد می‌گیرند بسیاری از تلاش‌های آن‌ها برای خودمختاری، ناموفق است. بحران این مرحله،‌ خودمختاری در برابر شرم و تردید است. 
مرحله سوم: دوره بازی در نظریه اریکسون
دوره‌ای که از نظر زمانی با مرحله‌ی آلتی فروید برابر و تقریبا سه تا پنج سالگی است. در حالی‌که فروید، عقده‌ی ادیپ را محور مرحله‌ی آلتی قرار داد، اریکسون معتقد بود که عقده‌ی ادیپ، یکی از چند فرایند رشدی مهم در دوره‌ی بازی است. در نظریه اریکسون ، کودکان پیش‌دبستانی علاوه بر همانندسازی با والدین، نیروی حرکت، مهارت‌های زبان، کنجکاوی، تخیل و توانایی تعیین‌کردن هدف را پرورش می‌دهند. مهم‌ترین حالت روانی-جنسی در دوره‌ی بازی، «تناسلی-قدرت جابه‌جایی» است. اریکسون موقعیت ادیپی را نمونه‌ی نخستین «نیروی همیشگی بازیگوشی انسان» در نظر داشت که در آن، فرد کنجکاوی خود در فعالیت تناسلی را به اعمال دیگر، در بازی کردن و متعاقبا یادگیری مهارت‌های جدید، جابجایی می‌کند. 
> علاقه‌ی کودکانی که در مرحله‌ی بازی قرار دارند به فعالیت تناسلی، با توانایی روزافزون آن‌ها در قدرت جابه‌جایی همراه است. اراده‌ی مقدماتی آن‌ها که در مرحله‌ی پیشین رشد کرده است، اکنون به صورت فعالیت هدفدار درمی‌آید. توانایی‌های شناختی نیز به آنان کمک می‌کنند تا خیال‌بافی‌های ادیپی داشته باشند. به این خاطر دچار احساس گناه می‌شوند. بنابراین، بحران روانی-اجتماعی دوره‌ی بازی، ابتکار عمل در برابر احساس گناه است. 
> 
> 
دوره چهارم: مدرسه
مفهوم دوره مدرسه نظریه اریکسون دربرگیرنده رشد از 6 سالگی تا تقریبا 12 یا 13 سالگی است و با سال‌های نهفتگی نظریه فروید برابر است. اریکسون با فروید موافق بود که دوره مدرسه، دوره روانی-جنسی نهفتگی است. در این دوره، کودکان انرژی خود را به سمت یادگیری تکنولوژی فرهنگشان و راهبردهای تعامل‌های اجتماعی‌شان منحرف می‌کنند. در این دوره، بحران روانی-اجتماعی سخت‌کوشی در برابر حقارت است. سخت‌کوشی که ویژگی سازگاری است، به معنی کوشا بودن و تمام کردن کاری است؛ اما چنان‌چه تلاش آن‌ها برای رسیدن به اهداف‌شان کافی نباشد، احساس حقارت می‌کنند. این ویژگی اخلال‌گر دوره‌ی مدرسه است. همان‌گونه که آلفرد آدلر خاطر نشان کرد، حقارت می‌تواند به عنوان نیروی محرکی برای فرد باشد تا نهایت تلاش خود را به خرج دهد و حقارت بیش از حد می‌تواند مانع از فعالیت ثمربخش شده و از احساس‌های شایستگی فرد جلوگیری کند. 
دوره پنجم: نوجوانی در نظریه اریکسون
دوره‌ای از نظریه اریکسون است که از بلوغ تا اوایل بزرگسالی (جوانی) ادامه دارد. یکی از مهم‌ترین مراحل رشد است. زیرا در پایان این دوره، فرد باید درک هویت خود را کسب کند. گرچه هویت خود نه در نوجوانی آغاز می‌شود و نه خاتمه می‌یابد، بحران هویت بین هویت و سردرگمی هویت در این مرحله به اوج خود می‌رسد. 
> در نظریه اریکسون هویت از دو منبع ناشی می‌شود: تأیید یا تکذیب همانندسازی‌های کودکی و موقعیت‌های تاریخی و اجتماعی آن‌ها، که پیروی از معیارهای خاصی را ترغیب می‌کنند. 
> 
> 
دوره ششم: اوایل بزرگسالی (جوانی)
دوره جوانی در نظریه اریکسون از 19 تا 30 سالگی ادامه دارد. این دوره با فراگیری صمیمیت در آغاز این مرحله و رشد زایندگی در انتهای آن مشخص می‌شود. محدودیت زمانی، ویژگی بارز این مرحله نیست. در برخی افراد، این مرحله می‌تواند چند دهه ادامه داشته باشد. جوانان باید از لحاظ گرایش تناسلی، پخته شوند؛ تعارض بین صمیمیت و انزوا را تجربه کنند و نیروی بنیادی عشق را کسب نمایند. 
دوره هفتم: بزرگسالی
ویژگی سازگاری بزرگسالی در نظریه اریکسون ، زایندگی، آفریدن موجودات جدید به علاوه دستاوردها و اندیشه‌های تازه است. بحران این دوره زایندگی در برابر رکود است.
دوره هشتم: پیری
در نظریه اریکسون این دوره از 60 سالگی تا پایان زندگی را دربردارد. پیری می‌تواند دوران شادی، نشاط و اعجاز باشد، اما دوره کهولت، افسردگی،‌ و ناامیدی نیز هست. حالت روانی-جنسی پیری، لذت‌جویی کلی است. بحران روانی-اجتماعی، انسجام در برابر ناامیدی، و نیروی بنیادی آن، خرد است. 
!نظریه اریکسونهشت مرحله روانی-اجتماعی در نظریه اریکسون
نکات مورد توجه درباره مراحل رشد روانی-اجتماعی
در نظریه اریکسون
آگاهی از هشت مرحله رشد روانی-اجتماعی اریکسون به آگاهی از چند نکته‌ی اساسی نیاز دارد:
1. رشد، طبق اصل اپی‌ژنتیک صورت می‌گیرد.
2. در هر مرحله‌ی زندگی، تعامل اضداد، تعارض بین عنصر سازگار و عنصر اخلال‌گر، وجود دارد. برای مثال، در نوباوگی، اعتماد بنیادی (گرایش سازگار)، با بی‌اعتمادی بنیادی (گرایش اخلال‌گر) در تضاد است. بااین حال، اعتماد و بی‌اعتمادی برای سازگاری مناسب، ضروری است.
3. در هر مرحله، تعارض بین عناصر سازگار و اخلال‌گر، یک نیرو یا ویژگی "خود" به وجود می‌آورد که اریکسون آن را نیروی بنیادی نامید. برای مثال، از تضاد بین اعتماد و بی‌اعتمادی، امید به وجود می‌آید. در نظریه اریکسون این ویژگی "خود" است که به کودک امکان می‌دهد مرحله‌ی بعدی را بگذراند.
4. نیروی بنیادی خیلی کم در هر مرحله‌ای، به آسیب اساسی در آن مرحله می‌انجامد. برای مثال، کودکی که در دوره نوباوگی، امید کافی کسب نمی‌کند، ضد امید، یعنی کناره‌گیری را پرورش خواهد داد.
5. گرچه اریکسون هشت مرحله‌ی رشد را مراحل روانی-اجتماعی نامید، اما هرگز جنبه‌ی زیستی رشد انسان را از نظر، دور نداشت.
6. رویدادهای مراحل قبلی موجب رشد بعدی شخصیت نمی‌شوند. هویت، خود به وسیله‌ی تعدد تعارض‌ها و رویدادهای گذشته‌، حال و انتظاری، شکل می‌گیرد.
7. در هر مرحله، مخصوصا از نوجوانی به بعد، رشد شخصیت با بحران هویت مشخص می‌شود که اریکسون آن را «نقطه‌ی عطف، دوره‌ی حساس افزایش آسیب‌پذیری و افزایش استعداد» نامید.
منبع برای مطالعه بیشتر
نظریه‌های شخصیت، جس فیست.