آناتومی وفیزیولوژی بدن زن و مرد
زنان دستگاه تناسلی خارجی
به تمام اعضای دستگاه تناسلی که از بیرون قابل مشاهده باشد دستگاه تناسلی خارجی می گویند که در زیر به توضیح هر بخش آن می پردازیم.
!
1.وولو
تمام ساختمان دستگاه تناسلی که از خارج قابل مشاهده است از مونس پوبیس ( ناحیه ای که رشد موها آغاز شده) تا جسم پرینه( ناحیه عضلانی و چروکیده نزدیک به مقعد) را وولو می نامند. (vulva)
2. مونس پوبیس (بالشتک تناسلی)
ناحیه ی مثلثی شکل که به صورت ایستاده قابل مشاهده است و هنگام بلوغ رشد موهای مجعد از روی آن شروع میشود. مونس پوبیس از یک بالشتک چربی و پوست تشکیل شده است . برش جراحی سزارین دقیقا از روی اولین ردیف های رویش موی این ناحیه انجام می شود.گاهی به دلیل التهاب فولیکولهای مو و حساسیت به روشهای مو زدایی ،جوشهای تک و توک و چرکی روی آن رشد می کنند.
3. لب های بزرگ (لبیا ماژور)
دو بالشتک چربی در ۲ طرف وولو هستند که معمولا ۷ تا ۸ سانتی متر طول ، ۲ تا ۳ سانتی متر عمق و ۳- ۱٫۵ سانتیمتر ضخامت دارند. قسمت خارجی آن از مو پوشیده شده اما سطح داخلی آن رویش مو وجود ندارد. ظاهر این ساختار در هر شخص متفاوت است واین اندازه ها ممکن است برای افراد مختلف متفاوت باشد.
4. لبهای کوچک (لبیا مینور)
از چین نازک بافتی و مخاطی است که در موقعیت داخلی تری نسبت به لبهای بزرگ قرار دارند . اندازه و رنگ لبهای کوچک در افراد بسیار متفاوت بوده و گاهی نیز نا متقارن می باشد . در این موارد جای نگرانی وجود ندارد . زیرا رنگ تیره تر از پوست و عدم تقارن لبهای کوچک وولو ، کاملا طبیعی است. این ناحیه دارای اعصاب فراوانی می باشد و جراحی های مربوط به آن ، مثل لابیوپلاستی ، معمولا دردناک هستند.
5. کلیتوریس :
عضو شهوانی اصلی در زنان است که بالای مجرای ادرار قرار دارد. در دوطرف شاخه های کلیتوریس ادامه میابد و دوسر آزاد آن تا به مدخل واژن امتداد می یابد. طول آن بندرت از ۲ سانتی متر سانتیمتر تجاوز میکند، هنگام تحریکات جنسی طول آن افزایش پیدا می کند اما بعد از آرامش جنسی به سایز اولیه خود باز میگردد.این ناحیه گاهی در لمس ، دردناک و حساس است .
6. وستیبول :
ناحیه بادامی شکل که از خارج به پرده بکارت ( هایمن) و از داخل به واژن میرسد.دو مجرای بزرگ غدد اسکن در دو طرف آن قرار دارد و ترشحات سفید بدون رنگی از خود ترشح میکنند که نواحی مخاطی دستگاه تناسلی مونث را مرطوب نگه دارد . هنگامی که به تخمک گذاری نزدیک می شوید به دلیل افزایش هورمون های جنسی استروژن و پروژسترون ترشحات این ناحیه افزایش میابد ومیل جنسی فرد نیز بالا میرود.
7.مجرای ادرار( منفذ پیشابراه )
دوسوم تحتانی پیشابراه درست در بالای دیواره قدامی واژن واقع است. منفذ پیشابراه یا مئاتوس در خط وسط وستیبول قرار دارد.گاهی غدد اسکن در ابتدای مجرای ادرار قرار دارند.
8. مدخل واژن و پرده بکارت :
پرده بکارت یا بقایای آن در قسمت خارجی واژن قرار دارد. ضخامت آن در افراد مختلف متفاوت است جنس آن از بافت همبند والاستیک و کلاژنی است و مدخل واژن را میپوشاند. قطر سوراخ هایمن از حد سر سوزن تا ابعادی که ورود یک یا دو انگشت را امکان پذیر میکند متغیر است. پرده بکارت بدون منفذ اختلال نادری است که هیچ گونه نفوذی به داخل واژن وجود ندارد و باعث احتباس ( عدم خروج ) خون قاعدگی می شود و با برش جراحی باید در هایمن منفذ ایجاد کرد.بافت پرده بکارت تقریبا بدون عصب و مویرگ است و اگر هنگام نزدیکی هردو پارتنر( شریک جنسی ) آرامش کامل جسمی وروحی داشته باشند ممکن است بدون درد وخونریزی پارگی صورت گیرد.
دستگاه تناسلی “داخلی”
1. واژن :
مجرایی کاملا انعطاف پذیر و عضلانی ست که طول ان از هشت تا دوازده سانتیمتر فرق میکند و پهنای ان حدود دو و نیم سانت میباشد. واژن ، ظرفیت رشد طولی تا چندین سانتیمتر و پهنا تا دو برابر در هنگام تحریکات جنسی را داراست.دیواره واژن ، چین هایی دارد که در صورت نیاز (نزدیکی یا زایمان ) این چین ها باز شده و واژن را فراخ کرده و سپس دوباره به حالت اول بر میگردد.
عکسهای زیر مربوط به دیواره های واژن هستند که حین معاینه با اسپکلوم گرفته شده اند . به چین های دیواره واژن دقت کنید . این چین ها در حالت بسته ، بیشتر هستند و در مواقعی مثل معاینه کردن ، نزدیکی کردن و زایمان ، چین ها از هم باز می شود و پس از آن به حالت قبلی خود، جمع می شود.
وقتی یک زن ایستاده است واژن وی بصورت عمودی در راستای بدنش قرار ندارد بلکه قسمت فوقانی ان به سمت پایین متمایل است.
دیواره واژن با لایه هایی پوشیده شده و دارای غدد مترشحه نیست.
لایه داخلی واژن فوق العاده به هورمونهای تخمدان حساس میباشد و سلولهای سطحی ان خیلی ناپایدار هستند. با توجه به سن و دوره ماهیانه ساختار مخاطی غشاء داخلی تغییر میکند. این مخاط در یک زن بالغ به صورت مایعی سفید و لزج است که شامل باکتریهاست و البته سبب رطوبت و لزاجت مهبل میشود. این مایع با اسیدی نگه داشتن این محل در حفظ و نگهداری مهبل از میکروبها نقشی عمده دارد و دلیل این امر نیز اسید لاکتیک از خانوادهء همان اسیدی که در ماست نیز هست موجود در ان است.
2. رحم :
یک عضو ماهیچه ای به شکل گلابی می باشد که درون لگن در بالای مثانه و جلوی راست روده واقع شده است.اندازه طبیعی آن حدود ۸در۵ سانتیمتر است. ارتفاع ان شش تا هشت سانتیمتر و پهنای ان سه تا چهار سانتیمتر است .وزن آن از ۷۰ تا ۱۱۰ گرم متفاوت است.
تصویر زیر ، سطح خارجی رحم را نشان میدهد:
در طی حاملگی رحم تغییرات زیادی را متحمل میشود مثلا در نه ماهگی ارتفاع ان به بیش از سی سانتیمتر میرسد و وزنش تا ۱۱۰۰ گرم می رسد!
در طول عادت-ماهیانه نیز رحم محل خود را به راحتی تغییر میدهد. ”رباطهای نرم“ تا حدی به رحم انعطاف پذیری میدهند و در همان حال ان را معلق نگه میدارند.
3. گردن رحم (سرویکس یا دهانه رحم)
رحم توسط دهانه ی سفت و محکمی (با طول حدودا سه چهار سانت) بسته میشود. شما میتوانید این قسمت را با انگشت خود در انتهای مهبل حس کنید.دهانه رحم در انتهای وازن دیده و لمس می شود. مجرایی ظریف از داخل دهانه رحم می گذرد و بدین ترتیب رحم را به به واژن متصل می کند. از طریق همین مجراست که خون قاعدگی بیرون می آید یا اسپرمها وارد رحم می شوند.
در عکس زیر که حین معاینه با اسپکلوم گرفته شده است ، دهانه رحم ، با سوراخی در وسط (مجرای دهانه رحم) دیده می شود . در آزمایش پاپ اسمیر که جهت شناسایی زودرس سرطان دهانه رحم (سرویکس ) انجام می شود ، از این ناحیه ، نمونه گرفته می شود و به آزمایشگاه جهت بررسی ارسال می گردد.
4. لوله های فالوپ ( لوله های تخمک بر)
لوله هایی انعطاف پذیرند با درازای تقریبی ده تا چهارده سانتیمتر که قطر داخلی انها کمی بیشتر از قطر یک تار موست. این لوله ها از انتهای بالایی رحم شروع و تا تخمدانها که به صورت منگوله های متحرکی هستند ادامه میابند.
لوله های فالوپ تخمک را از تخمدان تا رحم در برمیگیرند. همچنین این لوله ها مسیری مناسب برای عبور اسپرم به محل باروری تحصیل اطمینان از صلابت و قدرت باروری اسپرم و بالاخره حمل نطفه به سمت رحم هستند.
5. تخمدان ها :
تخمدان ها :”تخمدانها“ دو غده به اندازه دو بادام بزرگند که حدود چهار سانتیمتر بلندی و دو و نیم سانتیمتر پهنا دارند. این غدد از دو طرف توسط رباطی نازک به رحم متصل میباشند. و رباطی دیگر این غدد را به لوله های فالوپ متصل میکند.در عکس زیر ، جسم بادامی شکل و سفید رنگ ، تخمدان است.
فعالیت تخمدانها در دوره ی خاصی از زندگی است : دوران باروری (که معمولا از ۱۴ تا ۴۵ سالگی می باشد)
شروع این دوران بلوغ و پایان ان یائسگی است. تخمکها در یک نوع مجتمع سلولی محصور هستند که پس از طی یک دوره ای در اثر هورمونهایی که از غده هیپوفیز ترشح میشوند به رشد خود میرسند. نام این مجتمع ها ”فولیکول“ است که یک بار در هر ۲۸ روز بالغ و باز شده یک تخمک رها می کند.
موجودات زنده همگی قابلیت تولید مثل دارند و همین موضوع عامل بقای نسل آنهاست. دستگاه تناسلی به همین منظور در بدن موجودات زنده تعبیه شده است. دستگاه تناسلی تنها دستگاهی از بدن است که برای زندگی خود فرد حیاتی نیست امّا برای بقای نسل لازم است.
اسپرم توسط دستگاه تناسلی مردانه و تخمک توسط دستگاه تناسلی زنانه تولید می‌شوند. اسپرم در حین فعالیت جنسی در اثر انزال از طریق آلت مردانه وارد دستگاه تناسلی زنانه می‌شود. اسپرم در داخل واژن(یکی از اجزای دستگاه تناسلی زنان) شنا کرده و وارد رحم می‌شود و خود را به لوله‌های فالوپ یا لوله‌های رحمی می‌رساند. تخمک نیز از تخمدان زن آزاد می‌شود و وارد لوله های رحمی (فالوپ) می شود. اسپرم و تخمک در این محل با یکدیگر برخورد می کنند. اسپرم وارد تخمک می شود و آنرا بارور می کند و لقاح حاصل می شود که نتیجه آن تشکیل سلول تخم است که می‌تواند به یک نوزاد تبدیل شود. بنابراین همکاری مرد و زن برای تشکیل تخم و در نتیجه حامله شدن زن لازم است. زن با وجود اینکه سلول تخم را تا بزرگ شدن و تبدیل شدن به یک نوزاد کامل در درون رحم نگه می‌دارد ولی همانطور که گفته شد برای باردار شدن نیازمند اسپرم مردانه است
!.
کارکرد اجزای دستگاه تناسلی زنان
تمامی اجزاء دستگاه تناسلی زنان در درون بدن آنها و در محوطه لگن قرار دارد. دستگاه تناسلی زنان از دو بخش عمده داخلی و خارجی تشکیل شده است کهبالاتر به معرفی آن پرداختیم.
دستگاه تناسلی خارجی زنان شامل فرج (ولو)، مهبل (واژن) و پرده بکارت (هایمن) است. فرج قسمت کاملا خارجی دستگاه تناسلی زنان است که از بیرون بدن قابل رؤیت است و به صورت یک ناحیه لوزی شکل در بین دو پا و در پایین شرمگاهی (محل رویش موهای زهار) قرار گرفته است. فرج از بیرون توسط لب های بزرگ و کوچک فرج پوشیده شده است. این لب ها هر یک به صورت دو چین نیمه مدور هلالی شکل در دو طرف فرج بوده و در حالت عادی روی هم خوابیده و دهانه فرج را می بندند.لب‌های بزرگ فرج از دو لایة‌ پوستی تشکیل شده اند. در زیر لب های بزرگ، لب های کوچک قرار دارند که از دو لایه مخاطی تشکیل شده اند.
لب های کوچک دستگاه تناسلی زنان در هدایت صحیح ادرار نقش دارند. این دو لبه از بالا و پایین به هم متصل هستند.در محل اتصال این دو لایه در بالا عضو کوچک حساسی به نام کلیتوریس وجود دارد که در اثر تحریک و دستکاری، سفت و کمی بزرگ می‌شود و در احساس لذت جنسی نقش دارد. در میان لب ‌های فرج فضایی بوجود می‌آید که خروجی پیشابراه (مسیری که ادرار را از مثانه به خارج بدن می‌رساند- محل ادرار کردن) در قسمت بالایی آن است و در پایین آن خروجی واژن (مهبل) قرار دارد.
– در دخترانی که هنوز رابطة جنسی نداشته‌اند اکثر قسمت‌های خروجی واژن با لایه ای نازک به نام پردة بکارت پوشیده شده است. پرده بکارت به صورت یک ورقه نازک (به ضخامت ۱ یا ۲ میلی متر) درست در پشت لب های کوچک فرج قرار دارد و دهانه مهبل را می پوشاند. در پرده بکارت منافذی برای خروج خون قاعدگی وجود دارد. منفذ پرده بکارت در افراد مختلف، اندازه و شکل متفاوتی دارد و از خصوصیات و ویژگی های آن برای تشخیص باکره بودن یا نبودن شخص استفاده می گردد. در اکثر موارد با اولین ورود آلت مردانه به داخل واژن این پرده پاره می‌شود و برای همیشه از خروجی واژن کنار می‌رود.
– در پوست بالای لبه‌ها در پایین شکم ناحیة برجستگی عانه وجود دارد که در حین بلوغ با تجمع چربی زیرپوستی، حالت برجسته پیدا می‌کند و در روی آن و نیز در روی لب‌های فرج، موهای تناسلی شروع به رویش می‌کنند.
دستگاه تناسلی داخلی از واژن، رحم، لوله‌‌های فالوپ (لوله‌های رحمی) و تخمدانها تشکیل شده است.
واژن یکی از اجزای دستگاه تناسلی زنان- واژن لوله‌ای عضلانی است که از فرج در بیرون بدن تا رحم در داخل بدن امتداد دارد.طول واژن ۱۲-۸ سانتی‌متر در زنان بالغ است. از آنجا که این عضو دارای دیوارة عضلانی است می‌تواند منقبض یا منبسط شود. همین خصوصیت باعث می‌شود که واژن بتواند یک جسم به باریکی تامپون تا یک نوزاد هنگام تولد را در درون خود جای دهد. واژن چند عملکرد مختلف دارد. واژن محل قرار گرفتن آلت مردانه در حین رابطة جنسی است و با اعصاب موجود در آن لذت جنسی در حین رابطه جنسی را برای زن بوجود می آورد. واژن همچنین راهی از رحم به بیرون برای خارج کردن نوزاد در زمان تولد است. همچنین خونهای قاعدگی از این طریق از رحم به بیرون بدن می‌آید. لایة نازک بافتی به نام پردة بکارت که در خود یک یا چند سوراخ دارد خروجی واژن را به طور نسبی می‌پوشاند.
واژن در سمت داخل بدن به رحم متصل می‌شود. این اتصال از طریق دهانة رحم که دیواره‌ای قوی و ضخیم دارد و خروجی آن بسیار کوچک است انجام می‌شود. در طی زایمان خروجی دهانة رحم مقداری گشاد می‌شود و به نوزاد اجازه می‌دهد از رحم خارج شود.
رحم یکی دیگر از اجزای دستگاه تناسلی زنان- رحم مانند یک گلابی وارونه در محوطه لگن قرار دارد که کارکرد اصلی آن نگهداری و تغذیه جنین در حال رشد در طی حاملگی است. همچنین در هنگام فعالیت جنسی، اسپرم درون مایع منی مرد دستگاه تناسلی مردانه پس از ورود به واژن، شنا کرده و از طریق رحم و سپس لوله های رحمی خود را به تخمک می رساند که در صورت حضور تخمک، بارور شدن آن امکانپذیر می گردد.
رحم دیواره‌های ضخیم عضلانی دارد. در حقیقت این عضلات، قوی‌ترین عضلات بدن یک زن هستند. انقباض همین عضلات است که در هنگام زایمان بسیار شدید می‌شود و باعث خروج نوزاد و نیز درد زایمان می‌گردد. وقتیکه زنی حامله نیست رحم تنها حدود ۵/۷ سانتی‌متر طول و ۵ سانتی‌متر عرض دارد.سطح داخلی رحم از بافتی فعال به نام آندومتر پوشیده شده است.این بافت حساس به تغییرات هورمونی است و پس از بلوغ تا پیش از یائسگی در هر دوره قاعدگی ، ریزش می کند و خونریزی (عادت) ماهیانه را شکل می دهد. پس از پایان خونریزی، این بافت مجددا تشکیل می شود. تغییرات بافتی آندومتر، فضای رحم را برای پذیرش جنین (در صورت حاملگی) و لانه گزینی آن مهیا می کند.
لوله‌های فالوپ یا لوله‌های رحمی از اجزای دیگر دستگاه تناسلی زنان-در دو گوشة بالایی رحم لوله‌های فالوپ یا لوله‌های رحمی قرار دارند که رحم را به تخمدانها متصل می‌کنند. لوله‌های فالوپ که در دو سمت رحم هستند حدود ۱۰ سانتی‌متر طول دارند و عرض آنها از عرض یک رشتة ماکارونی بیشتر نیست.در سمت دیگر، یعنی سمتی که نزدیک تخمدانهاست، لوله‌های فالوپ قیفی شکل هستند و دور تخمدان را می‌پوشاند ولی کاملاً به آن متصل نیستند. سمت قیفی شکل با حرکات خود هنگام تخمک گذاری، تخمک خارج شده از تخمدان را به داخل لولة فالوپ هدایت می‌کند و با حرکات دیوارة عضلانی خود تخمک را به سمت رحم می‌راند.
!
اعضای دستگاه تناسلی مردان وظایف زیر را انجام می‌دهند:
تولید، حفظ و انتقال اسپرم (سلول‌های مولد نر) و محافظت از مایع منی (سمن)
تخلیه اسپرم در دستگاه تناسلی زن در هنگام آمیزش جنسی
تولید و ترشح هورمون‌های جنسی مردانه که مسئولیت حفاظت از دستگاه تناسلی مردان را بر عهده دارد.
آلت تناسلی
آلت تناسلی عضوی از بدن مردان است که برای آمیزش جنسی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این عضو از سه قسمت تشکیل شده است: ریشه که به دیواره شکم متصل است، بدنه یا محور و سر آلت که قسمت مخروطی شکل انتهای آلت می‌باشد. سر آلت با یک لایه پوستی شل به نام پوست ختنه‌گاه پوشیده شده است. این لایه پوستی با انجام یک جراحی موسوم به ختنه برداشته می‌شود. دهانه مجرای پیشاب (لوله‌ای که پیشاب و ادرار را انتقال می‌دهد) در قسمت جلویی آلت تناسلی واقع شده است. سر آلت تناسلی دارای چند پایانه عصبی حساس نیز می‌باشد.
بدنه آلت تناسلی به شکل استوانه‌ است و از سه اتاقک دایره‌ای شکل تشکیل شده است. این اتاقک‌ها دارای بافت اسفنجی شکل خاصی هستند. این بافت هزاران منفذ بزرگ را در خود دارد و زمانی که مرد از نظر جنسی تحریک می‌شود، از خون انباشته می‌شوند. هنگامی که این منفذها از خون پر می‌شوند، آلت تناسلی، سفت و بزرگ شده و دخول به دستگاه تناسلی زن هنگام آمیزش جنسی را ممکن می‌سازد. پوست آلت تناسلی مردانه شل است و حالت ارتجاعی دارد. این ویژگی باعث می‌شود که آلت تناسلی بتواند با تغییراتی که در اندازه آلت هنگام نعوظ ایجاد می‌شود، تطبیق یابد. مایع منی که حاوی اسپرم (سلول‌های مولد) است، زمانی که مرد به اوج لذت جنسی (ارگاسم) می‌رسد، از انتهای آلت خارج می‌شود. زمانی که آلت تناسلی بزرگ می‌شود (نعوظ)، جاری شدن ادرار از مجرای پیشابراه متوقف شده و تنها منی می‌تواند هنگام ارگاسم از بدن خارج شود.
کیسه بیضه
کیسه بیضه یک کیسه جیب مانند شل از جنس پوست است که در پشت و زیر آلت آویزان می‌باشد. این کیسه حاوی بیضه‌ها و همچنین تعداد زیادی از رگ‌های خونی و رشته‌های عصبی است. کیسه بیضه مانند یک "سیستم کنترل کننده دما" برای بیضه‌ها عمل می‌کند. برای این که اسپرم به‌ طور طبیعی رشد کند، دمای بیضه‌ها باید اندکی پایین‌تر از دمای بدن باشد. در دیواره کیسه بیضه یک عضله خاص قرار دارد که کیسه بیضه را منقبض و یا شل می‌کند. این عمل باعث می‌شود که بیضه‌ها برای گرم شدن به بدن نزدیک و برای خنک شدن از بدن دور شوند.
بیضه‌ها
بیضه‌ها ارگان‌ بیضی شکل و تقریباً به اندازه دو زیتون بزرگ هستند که در کیسه بیضه قرار دارند و از هر طرف توسط ساختاری به نام طناب بیضه محافظت می‌شوند. بیشتر مردان دارای دو بیضه هستند. بیضه‌ها وظیفه تولید اسپرم و تستسترون (مهم‌ترین هورمون جنسی مرد) را برعهده دارند. داخل بیضه‌ها یک توده مارپیچی از لوله‌‌ها به نام لوله‌های منی‌ساز قرار دارد. این لوله‌ها‌ وظیفه تولید سلول‌های اسپرم را بر عهده دارند.
ارگان‌های داخلی دستگاه تناسلی مرد موسوم به ارگان‌های فرعی عبارتند از:
اپیدیدیم
اپیدیدیم یک کیسه مارپیچی بلند است که بر روی قسمت پشتی هر بیضه قرار گرفته است. این لوله وظیفه حمل و ذخیره‌سازی سلول‌های اسپرمی که در بیضه‌ها تولید شده‌اند، بر عهده دارد. از دیگر وظایف اپیدیدیم می‌توان به بالغ کردن اسپرم اشاره کرد. زیرا اسپرمی که از بیضه‌ها خارج می‌شود نابالغ و فاقد قابلیت بارورسازی است. هنگامی که مرد از نظرجنسیتحریک می‌شود انقباض‌هایی که در اپیدیدیم ایجاد می‌‌شود، اسپرم را با سرعت به مجرای خروجی بیضه انتقال می‌دهد.
مجرای خروجی بیضه
مجرای خروجی بیضه یک عضله لوله‌ای شکل و بلند است که اپیدیدیم را به حفره لگنی متصل می‌کند و به پشت مثانهمی‌رسد. این لوله اسپرم‌های بالغ را هنگام انزال به مجرای پیشابراه (لوله‌ای که اسپرم یا ادرار را به خارج از بدن انتقال می‌دهد) می‌رساند.
مجاری تخلیه منی
این مجاری با پیوستن مجرای خروجی بیضه و کیسه منی شکل می‌گیرند. مجرای تخلیه منی به مجرای پیشاب منتهی می‌شود.
مجرای پیشاب
مجرای پیشاب لوله‌ای است که ادرار را از مثانه به خارج از بدن منتقل می‌کند. این عضو وظیفه تخلیه منی (سمن) را هنگامی که مرد به ارگاسم می‌رسد، بر عهده دارد. هنگامی که آلت تناسلی طی آمیزش جنسی بزرگ می‌شود، انتقال ادرار از مجرای پیشاب متوقف می‌گردد. از این رو هنگامی که مرد به ارگاسم می‌رسد، تنها منی از بدن او خارج می‌شود.
کیسه‌های منی
کیسه‌های منی کیسه‌های جیب مانندی هستند که در قسمت پایین مثانه به مجرای خروجی بیضه متصل شده‌اند. این کیسه‌ها مایعی غنی از قند (فروکتوز) را تولید می‌کنند که منبع انرژی را برای حرکت کردن اسپرم در اختیار آن می‌گذارند. مایعی که توسط کیسه‌های منی تولید می‌شود، بیشترین مقدار از حجم مایع خارج شده از بدن مرد (انزال) را تشکیل می‌دهد.
پروستات
غده پروستاتساختاری به اندازه گردو است که در زیر مثانه و جلوی راست‌روده (رکتوم) قرار دارد. این غده به خارج شدن مقدار باقی مانده مایع منی کمک می‌کند و علاوه بر این وظیفه تغذیه اسپرم را نیز بر عهده دارد. مجرای پیشاب که هنگام ارگاسم منی را از بدن خارج می‌سازد، از داخل قسمت مرکزی پروستات عبور می‌کند.
غدد میزراهی
این غده‌ها که غدد کوپر هم نامیده می‌شوند، ساختارهایی به اندازه نخود فرنگی هستند و در اطراف مجرای پیشاب و زیر پروستات قرار دارند. این غدد مایع شفاف و لزجی را تولید می‌کنند که مستقیماً به درون مجرای پیشاب تخلیه می‌شود. این مایع وظیفه روان سازی مجرای پیشاب و خنثی کردن هر گونه خاصیت اسیدی که ممکن است به دلیل باقی ماندن قطرات باقی‌مانده ادرار در مجرای پیشاب ایجاد شود، بر عهده دارد.
دستگاه تناسلی مردان چگونه عمل می‌کند؟
عملکرد همه ارگان‌های دستگاه تناسلی مردان به هورمون‌هایی وابسته است که در قالب مواد شیمیایی فعالیت انواع مختلفی از سلول‌ها و ارگان‌ها را تنظیم می‌کنند. هورمون‌های اصلی موجود در اندام تناسلی مردان عبارتند از: هورمون تحریک کننده فولیکول، هورمون جسم زرد (لوتئینه کننده) و هورمون تستسترون. هورمون تحریک کننده فولیکول برای تولید اسپرم لازم است و یک ماده نطفه‌ساز (اسپرماتوژنز) محسوب می‌شود. هورمون جسم زرد (لوتئینه کننده) تولید تستسترون را که برای تولید اسپرم ضروری است، تسهیل می‌کند. تستسترون وظیفه ایجاد ویژگی‌های مردانه نظیر توده عضلانی و قدرت عضلات، توزیع چربی، توده استخوانی، رشد ریش و سبیل صورت، تغییر صدا و تحریک جنسی را بر عهد دارد.
مو
دوران بارداری ریزش موها کاهش می یابد ولی دوران  شیردهی اغلب با ریزش مو همراه است که البته به صورت گذرا و دوره ای است و در دوران نقاهت پس از زایمان این ریزش جبران میشود؛ تنها توصیه مفید، اجتناب از روغنی شدن موها است که روند ریزش مو را تشدید می‌کند؛ لذا شست و شوی موها را به صورت یک روز در میان (نه هر روز) در نظر بگیرید.
نکته: توجه داشته باشید که کوتاه کردن موها، استفاده از انواع شامپو، سرم‌های تقویت کننده و ماسک‌های ویتامینه هیچگونه کمکی به وضع موجود نمی‌کند بلکه تنها موجب استفاده ی بیشتر از مواد شیمیایی می شود.
پوست
لک های پوست تحت تاثیر هورمون ها درزمان حاملگی ممکن است افزایش پیدا کنند و یا پررنگ تر شوند را میتوان با استفاده از ضد آفتاب ها و تمدید آن هر 2 الی 3 ساعت یک بار کنترل کرد . ضدآفتاب های مصرفی باید عطرومواد افزودنی کمتری داشته باشد ؛ لذا استفاده ازکرمهای ضدآفتاب مخصوص بچه ها دراین زمان مناسبتراست و نهایت   spf مصرفی در آن 30 باشد.
استریا ها یا نوارهای ترک مانند قرمزی که روی شکم،ران ها و سینه ها طی دوران بارداری ایجاد می شود را میتوان با استفاده از کرم های موضعی یا روغن های طبیعی به کمک ماساژ تا حدودی کنترل کرد ولی توجه داشته باشید این ترک ها غیر قابل پیش بینی و پیشگیری هستند.
تعریق در دوران بارداری افزایش میابد که لازمه کنترل آن دوش گرفتن و یا پاک کردن نواحی چین دار بدن (زیربغل،پستان ها،چین گردن و زانو ها) با دستمال کمی مرطوب برای جلوگیری از قارچ های پوستی است.
خارش پوست به دلیل بثورات قرمز رنگی که در بعضی از خانم ها در دوران بارداری افزایش میابد را میتوان با استفاده از کرم های موضعی ضد خارش کنترل کرد.
دندان ها
در دوران بارداری به دلیل تأثیر هورمون‌های بارداری و تمایل زن باردار به مصرف مواد شیرین، مشکلات مربوط به دندان و لثه افزایش می‌یابد.
– مسواک و نخ دندان را بعد از هر وعده غذایی به کار ببرید
– از مصرف بی‌رویه مواد شیرین اجتناب کنید.
– به تناوب از آب و نمک غلیط  (نه دهانشویه) جهت غرغره کردن و پس از مواجهه با خونریزی لثه استفاده کنید. در صورت تناوب خونریزی لثه به دندانپزشک خود اطلاع دهید
– از خوردن همزمان غذا و نوشیدنی‌های گرم و سرد پرهیز کنید.
پستان ها
به دلیل افزایش عروق خونی و رشد پستان ها در دوران بارداری و گاهی دردناک شدن،بهتر است از سوتین های نخی و راحت بدون پد استفاده شود و سایز آن متناسب با رشد پستان ها انتخاب و تعویض شود.
دستگاه ادراری تناسلی 
برای کنترل ترشحات واژینال طبیعی (بی رنگ،بی بو،بدون علایم تحریکی  خارش و سوزش ) که در دوران بارداری افزایش می یابد رعایت نکات زیر کمک کننده است:
– آب فراوان بنوشید.
– حتی‌الامکان به جای شلوارهای تنگ و نایلونی، دامن های نخی و راحت به تن کنید.
– لباس زیر خود را هر شب عوض کنید (زیرا شب‌ها رطوبت در این ناحیه بیشتر است).
– لباس زیر خود را با شامپو بچه یا مایع دست‌شویی بشویید و در نور مستقیم آفتاب خشک کنید، سپس روی آن اطوی خشک بکشید.
پاها
به دلیل ورم های دوران بارداری، شل شدن مفاصل تحت تاثیر هورمون ها رعایت نکات زیر جهت مراقبت از پاها و استفاده از کفش مناسب با ویژگی های زیر ضروری است :
– کاملاً طبی باشد.
– لژدار باشد (به ارتفاع ۵-۳ سانتی‌متر) تا فشار از روی پنجه‌ها برداشته شود.
– تنگ نباشد.