دکتر پرکینز: میسیونر آمریکایی به ایران
«چه زیباست پاهای آن کسانی که مژده نیک را بشارت می دهند» (رومیان ۱۰: ۱۵)
خداوند بیهوده در کلامش پاهای کسانی را که مژده نجات بخش انجیل را به اقصای نقاط زمین می‌برند ، زیبا نمی‌خواند . زیرا مبشرین واقعی کلام نه چشمی به کسب مال و ثروت ، جاه و جلال ، قدرت و منصب و هر آنچه که زمینی است دارند و نه هوای در برکشیدن حوریان برهنه آسمانی هوش از سرشان ربوده است. مبشرین کتاب مقدس که به ایران آمدند ، نه شمشیری از رو بسته و نه دشنه‌ای در زیر جامه نهان داشتند و نه آمده بودند تا چون اعراب، آسیابی را به خون بگردانند. آن‌ها تنها سلاحشان کلام خداوند بود که از هر شمشیر دودمه‌ای برنده‌تر است و تنها انگیزه‌شان اطاعت از دستور خداوند بود که گفته است : «پس بروید و همه قومها را شاگرد سازید.» ( انجیل متی ۲۸: ۱۹ )
تاریخ مسیحیت سرشار از زندگینامه چنین افرادی است که خانه ، خانواده ، دوستان و آسایش زندگی روزمره را فدای عشق به عیسی مسیح و همنوعان خود ساختند. آن‌ها هر سختی و آسیبی را به جان خریدند ، زمانی که آزار و اذیت شدند ، برای دشمنانشان برکت طلبیدند و زمانی که دشنام شنیدند آن را با دشنام پاسخ نگفتند .آنها شاهدین و دلایلی بودند زنده در صحت و درستی پیامشان. ‹‹ دکتر جاستین پرکینز ›› یکی از این ستارگان درخشان است که در سال ۱۸۳۳ میلادی پای به این کرانه گذاشت.
سفر به ایران
دکتر پرکینز در سال ۱۸۰۵ میلادی در ماساچوست آمریکا در خانواده‌ای مسیحی بدنیا آمد و در ۱۸ سالگی شخصأ به مسیح ایمان آورد. پس از ورود به کالج و پایان دوره الهیات مسیحی و همچنین مدتی تدریس در کالج ، در سال ۱۸۳۳ ازدواج کرد. زمان کوتاهی پس از ازدواجشان، آن‌ها به سوی ایران حرکت می‌کنند. در آن زمان سفر دریایی بسیار پرخطر بوده و چندین ماه سپری می‌شود تا به مرز دریایی ترکیه برسند. از آنجا از راه زمینی و به همراه کاروانی تا ارض روم پیش می‌آیند. مابقی مسیر راه را در گرمای سوزان و سوار بر الاغ در کوره راههای سنگلاخی و پر فراز و نشیب ارارات می‌رانند تا سرانجام به تبریز برسند. چند روز بعد از ورود به تبریز ، خانم پرکینز وضع حمل می‌کند. اما بدلیل نبود پزشک و سختی‌های طول راه ، به حالت اغما فرو می‌رود تا حدی که اطرافیان از زنده ماندنش قطع امید می‌کنند. هر چند که او از این خطز جان سالم به در می‌برد ، اما فرزند دلبندشان یک سال و سه ماه بعد در آنجا چشم از جهان فرو می‌بندد .
نستوریان ایرانی
درست ۲۰ سال پس از ورود یکی از میسیونرها و مترجم کتاب مقدس به نام ” هنری مارتین “ به ارومیه، مسیونر دیگری به همراه همسرش در سال ۱۸۳۵ میلادی از تبریز به ارومیه می‌رود تا کار بشارت را در میان ” نستوریان “ شروع کنند .
این انتخاب به دو دلیل بود: اول اینکه در آن دوره ( سلطنت محمد شاه ) بشارت مسلمین و دعوت آن‌ها به بخشودگی گناهان از راه ایمان به عیسی مسیح ، مجازات مرگ را در پی داشت و کاری غیر ممکن بود. دوم اینکه ، هر چند نستوریان نام مسیحی را یدک می‌کشیدند ، اما بدلیل بیسوادی عوام و عدم دسترسی به کتاب مقدس ، به گفته کلام : ‹‹ کلیسایی مرده ›› بودند و حیات روحانی درشان نبود.
” نستوریان “ که تاریخ پاگیریشان به سال ۴۲۸ میلادی برمی‌گردد در آن زمان تعدادشان به حدود ۱۴۰ هزار نفر می‌رسید که در ترکیه و شمال ایران پراکنده بودند. آن‌ها اگرچه در گذشته و قبل از حمله اعراب حتی مبشرینی را به دیگر کشورها از جمله چین فرستاده بودند ، در دوره تاریخی که مدّ نظر ماست ، در شرایط اجتماعی بسیار اسف‌باری قرار داشتند. زیرا هرچند آگاهی درستی از مسیحیت نداشتند اما به خاطر نام مسیح ، مورد انزجار جامعه اسلامی بوده و با عنوانهایی چون : سگ ، کافِر و نجس مورد خطاب قرار می‌گرفتند. همان کسانی را که هموطنانشان سگ هم حساب نمی‌کردند٬ این خادم مسیحی همچون برادارن خود دوست داشته و زندگی‌اش را به پای آنها گذاشت.
فراگیری زبان
دکتر پرکینز قبل از شروع به کار بشارت بایستی زبان را فرا می‌گرفت .دو نفر از رهبران نستوریها به نامهای ” ماریوحنان “ و ” کشیش ابراهیم“ به او کمک می‌کنند تا زبانهای فارسی و سریانی را فرا گیرد. ( زیرا کتاب مقدس مورد استفاده نستوریها به زبان سریانی نوشته شده بود )
از آنجا که تعداد بسیار کمی از مردم سواد داشتند ، دکتر اولین مدرسه را در ارومیه تأ سیس می‌کند تا به آن‌ها خواندن و نوشتن بیاموزد. اما مشکلی که وجود داشت این بود که هیچ مطلب مکتوبی به زبان نستوری وجود نداشت! لذا وی با تلاشی بی‌وقفه و پشتکاری مداوم به تدریج زبان گفتاری را به کلام نوشتاری تبدیل می‌کند تا بتواند از آن در کلاسها استفاده کنند .وی در سال ۱۸۳۶ انجیل را نیز به زبان نستوری ترجمه می کند.
در سال ۱۸۴۰ یکی از همکارانش ماشین چاپی را به ایران می آورد و به کمک آن کتاب‌ها و کتابچه‌های زیادی را برای استفاده و تعلیم نستوریان به چاپ می‌رسانند. او دو بار در هفته موعظه می‌کرد ، دو ساعت در روز به شاگردانش زبان انگلیسی می آموخت و ۸ ساعت در روز را صرف کار ترجمه می‌نمود . حاصل این تلاشها بیش از ۳۴ جلد کتاب تفسیری و الهیات به زبان سریانی است .( کتاب‌های وی که امروزه در کتابخانه‌های معتبر آمریکا محفوظ اند ،از منابع پر ارزش زبان سریانی به شمار می‌روند).
خدمت و خطرات
وی ۳۶ سال از عمرش را وقف ترجمه و بشارت کلام و خدمت به خداوند و ایرانیان کرد و در این مدت با انواع و اقسام سختی‌ها و مشکلات دست و پنچه نرم نمود .در سال اول ورودش دسته‌ای از لوطی‌های مست در راهی به آن‌ها حمله کرده و دکتر را به قصد مرگ با دشنه می‌زنند اما خداوند جانش را حفظ می‌کند .( لوطی‌ها در آن زمان یاغیان و جانیان خطرناکی بودند که به دهات حمله کرده و مایملک مردم را به تاراج می بردند. وی در خاطراتش از دو نفر از از این الواط یاد می‌کند که حکومت وقت پس از دستگیری ، گردنشان را زده ، پیکرهایشان را دو پاره کرده و – برای عبرت دیگران – بر دروازه شهر آویخته بود!)
علاوه بر آن بیماریهایی چون طاعون ، مالاریا و تراخم در آن نواحی بسیار شایع بود. دکتر در اوایل ورودش دچار تب مالاریا می‌شود . بدلیل نبود هیچ درمان پزشکی تب بالا می‌گیرد و در نتیجه آن تا ۳ روز به حال هذیان فرو می‌رود و امیدی به زنده ماندنش نمی رفته است . اما به لطف خداوند بهبود می‌یابد. هر چند بنا به خاطراتش، تا ۳ سال بعد از آن ، هر سال و در همان موسم این تب شدید بازمی‌گشته و برای مدتی او را از پا می‌انداخته است .
دیگر مبشرین و خانواده‌هایشان نیز از این امراض در امان نبودند: یکی از زنان میسیونرها بینایی خود را به خاطر تراخم کاملأ از دست می دهد. علاوه بر دکتر ، سه تا دیگر از خانواده‌های مبشرین نیز به علت شرائط نامناسب فرزندان خردسالشان را در ایران از دست می‌دهند .
اما هیچیک از این مصیبت ها ذره‌ای از عشق وی به خداوند عیسی مسیح و خدمتش به جامعه ایرانی نکاست. او در تمام دوره اقامتش در ایران تنها دو بار به وطن خود بازگشت. بار اول ، پس از ۸ سال اقامت و به دلیل ضعف و بیماری همسرش او را تا به سرزمین مادری همراهی کرد. بار دوم در سال ۱۸۵۸. و در نهایت وقتی که بدی آب و هوا ، کار و تلاش مداوم شمع وجودش را رو به خاموشی می‌برد ، برای آخرین بار در سال ۱۸۶۹ به وطن خویش بازگشت و تنها ۶ ماه پس از رسیدن به خانه و خانواده‌اش ، چشم از این جهان فرو بست .
خداوند بر تلاش مبشر کلامش مهر تأیید زده و از راه بشارت و موعظه‌های او تعداد زیادی از ایرانیان ، خداوند را شناخته و از راه ایمان به عیسی مسیح نجات پیدا کردند. آن‌ها که زمانی در تاریکی خرافات و گمراهی گام برمی‌داشتند ، آن‌ها که بدون امید و بدون خداوند بودند ، چشم باطنشان به قدرت خداوند باز شده و نور جلال خداوند را مشاهده کرده و ایمان آوردند. آن‌ها زندگی گناهبار گذشته را ترک کرده و در نور گام بر می‌داشتند. دکتر پرکینز سرگذشت کوتاه ۲۰ نفر از این نوایمانداران و نحوه نجاتشان را در کتابچه کوچکی به چاپ رسانیده است.
پاره‌ای از خاطرات
این میسیونر آمریکایی که در خانواده و جامعه‌ای مسیحی رشد کرده بود ، چیزی که بیش از همه در معاشرتش با ایرانیان او را به شگفت وا داشته بود ، رایج بودن دروغ در میان همه افراد جامعه ایرانی بود. او در خاطراتش می‌نویسد: ” پارسیان هر چند بسیار مردمی هوشمند و زیرک هستند اما دروغ چنان ریشه‌ای در گفتارشان دوانیده که تبدیل به یک عادت شده است. اگر از یک پارسی سؤال کنی که نظرت راجع به دروغ چیست؟ فوری می‌گوید: دروغ‌گو دشمن خداست! بعد اگر بپرسی ، پس چرااینقدر دروغ می‌گویی ؟ خواهد گفت : چون کار زندگی بدون آن پیش نمی‌رود!“
وی در جای دیگری از خاطراتش چنین می‌نویسد : ” هر سیستم مذهبی دروغینی به روشنی خود را در رفتار و سکنات مبلغینش نشان می‌دهد .احتمالأ هیچ‌کس در دنیا شبیه فریسیان عهد جدید نیست مگر همین ملّاهای پارسی! و از آنجا که دروغگویی از خصوصیات شنیع همه پارسی‌هاست ٬ آن‌ها وقتی که می‌خواهند بگویند کسی دروغگوی قهاری است، این مثل را به کار می‌برند:«فلانی مثل یک ملاّ دروغ می‌گوید»“
ترجمه دکتر زرین قلوب
آیا ‹مادر ترزا› یک مسیحی واقعی بود؟
«اما چونکه یافتیم که هیچ‌کس از اعمال شریعت پارساشمرده نمی‌شود بلکه به ایمان به عیسی مسیح، ما هم به مسیح عیسی ایمان آوردیم تا از ایمان به مسیح و نه از اعمال شریعت پارساشمرده شویم. زیرا که از اعمال شریعت هیچ بشری پارساشمرده نخواهد شد.» (رسالۀ غلاطیان ۲ :۱۶)
‹مادر ترزا› نامی است که اکثر ما با آن آشنا هستیم، از او به عنوان یکی از قدیس‌های جهان مسیحیت با احترام فروان یاد می‌شود. وی در سال ۱۹۱۰ میلادی و با نام ‹اگنس گونشا بوژاشیو› در خانواده‌ای کاتولیک و در یوگوسلاویا به دنیا آمد. در پنج سالگی او را به ایالت ‹دارجیلینگ› در هند فرستادند. اگنس به فرقه‌ای از کاتولیکها به نام ‹سنت ترزا› و صومعه آنها پیوست و نام ‹خواهر ترزا› را برای خویش برگزید.
او زمانی که در هند مسافرت می‌کرد با فقر شدید و تنگدستی اهالی کلکته آشنا شد و برای خدمت به آن‌ها به آن منطقه رفت. پس از مدتی و در سال ۱۹۵۲ در آنجا خانه‌ای برای تهیدستانی که رو به مرگ بودند، باز کرد تا از ایشان مراقبت کند. در طول حیاتش بیش از ۵۴۰۰۰ نفر به آنجا آمدند. او ۸۷ سال زندگی کرد و ۵۰ سال از آن را وقف خدمت به فقرا و گرسنگان نمود.
بدون شک او زنی مهربان و بسیار از خودگذشته بود که در میان فقر و بیچارگی به پست‌ترین طبقات جامعه خدمت نمود. دنیا نیز زحماتش را نادیده نگرفت و مدالها و جوایز زیادی به او اهدا کرد. به عنوان نمونه، در سال ۱۹۷۹ جایزه صلح نوبل را به وی دادند. دولت هند نیز بالاترین درجۀ اعتبار را با اهدای جایزه ‹بهارت رنتا› به وی بخشید. رونالد ریگان (رئیس جمهور آمریکا) به او ‹مدال آزادی› را هدیه کرد و کنگره آمریکا به او ‹مدال طلایی› را بخشید. کلیسای کاتولیک در سال ۱۹۷۱ مادر ترزا را ستوده و به وی ‹جایزۀ صلح› را عطا کرد و زمانی که از این دنیا رفت او را به درجۀ ‹قدیس› مفتخر نمود.
در وصف زحمات و کارهای نیک این زن سختکوش و از خودگذشته، حتی ایمانداران پروتستان نیز کوتاهی نکرده و در سمینارها و کنفرانس‌های مختلف، او را ستوده و از او به عنوان یک مسیحی واقعی یاد کرده‌اند. بسیاری از نویسندگان مسیحی در مجله‌ها، اعلامیه‌های رسمی کلیسا و گزارش‌های خود زندگی مادر ترزا و کارهایش را شگفتی‌آور تلقی کرده‌اند.
اما خداوند ما عیسی مسیح به ما هشدار می‌دهد که انجام اعمال شگفتی آور دلیلی بر رستگاری فرد نیست؛ «نه هر که مرا خداوند گوید داخل ملکوت آسمان گردد بلکه آنکه ارادۀ پدر مرا که در آسمان است به جا آورد. بسیاری در آن روز خواهند گفت خداوندا، خداوندا آیا به نام تو نبوت ننمودیم و به اسم تو دیوها را اخراج نکردیم و به نام تو معجزات بسیار ظاهر نساختیم. آنگاه صریحأ به ایشان خواهم گفت که هرگز شما را نشناختم. ای بدکاران از من دور شوید» (انجیل متی ۷: ۲۳-۲۱) خداوند به ما گوشزد می‌کند که افرادی به نام او کارهای بزرگی انجام خواهند داد، بدون اینکه او را بشناسند و یا رستگار شده باشند.
انجام کارهای نیک، دوست داشتن مسیح و یا موعظه کردن انجیل، به تنهایی دلیلی بر واقعیت ایمان یک فرد نیست. این نکته ممکن است عجیب به نظر برسد اما دقیقأ چیزی است که خداوند ما در این آیات آن را به ما گوشزد می‌کند. هرچند، هر یک از این کارها نشانه‌های خوبی است اما دلیل کافی نیست که ثابت کند فرد یک مسیحی واقعی است. تنها راهی که می‌شود دریافت آیا فردی ایماندار واقعی مسیحی است یا خیر، کتاب مقدس است. باید اعتقادها و باورهای فرد را بر اساس کلام مکشوف خداوند سنجید. به گفته کلام؛ «مرد جاهل هر سخنی را باور می‌کند اما مرد زیرک در رفتار خود تأمل می‌کند» (امثال سلیمان نبی ۱۴ :۱۵) لذا ضروری است که قبل از هرگونه نتیجه‌گیری در مورد ادعای افراد، آن را با کلام خداوند محک بزنیم. به یاد داشته باشیم که خداوند به ما هشدار داده که دنیا محل خطرناکی است و پر است از راهزنان روحانی، گرگهایی که لباس میش به تن کرده‌اند و معلمین دورغین؛ «هوشیار و بیدار باشید زیرا که دشمن شما ابلیس، مانند شیر غرّان گردش می‌کند و کسی را می‌طلبد تا ببلعد» (اول پطرس ۵: ۸)
کاتولیکها و عقاید آنها
شکی نیست که ‹مادرترزا› یک کاتولیک سرسپرده بود. (برای درک بهتر تعالیم این فرقه و تضاد آن با کتاب مقدس می‌توانید به مقاله مربوطه در بخش تعالیم نادرست در کلیسا رجوع کنید)
پیروان این فرقه، سنتهای پدران کلیسا را برابر با آموزه‌های کتاب مقدس قرار می‌دهند، ایشان رستگاری را از راه انجام مراسم مذهبی در کلیسا (مثل غسل تعمید) امکان‌پذیر می‌دانند، رهبر آن‌ها یعنی ‹پاپ› می‌تواند رستگاری را به دیگران ببخشد، از مریم به عنوان ملکه آسمان و مادرخدا یاد شده که همیشه باکره است و با مسیح در نجات گناهکاران همکاری دارد و آموزه‌های اشتباه دیگر.
مادر ترزا علاوه بر پذیرفتن آنچه در بالا آمده، اعتقاد داشت که همۀ انسان‌ها فرزندان خداوند هستند. او در مصاحبه‌های تلویزیونی که انجام داده، این باور را ترویج می‌داد که پیروان همۀ ادیان دنیا چه هندو یا مسلمان و یا کاتولیک، مقبول نظر خداوند هستند! او خیال می‌کرد اگر کسی اعمال دینی را که بدان باور دارد با دقت انجام دهد، به رستگاری خواهد رسید. وقتی از او پرسیدند که آیا دیگران را به ایمان به مسیح دعوت می‌کند، پاسخش این بود که این کار ضروری نیست بلکه او دیگران را تشویق می‌کند تا اگر هندو هستند، هندوهای بهتری شوند. اگر مسلمان هستند، مسلمانهای بهتری و غیره.
اگرچه وی ادعا داشت که مسیح را دوست داشته و به او ایمان دارد اما آنچه به آن باور داشت در حقیقت مغلطه‌ای از باورهای غلط و نادرست بود. کلام خداوند به ما هشدار داده که مراقب چنین افرادی و تعالیم غلطی که می‌دهند باشیم :«لیکن ای برادران از شما استدعا می‌کنم آن کسانی را که منشأ تفرقه‌ها و لغزش‌های مخالف آن تعالیمی که شما یافته اید می‌باشند، ملاحظه کنید و از ایشان اجتناب نمائید.» (رسالۀ رومیان ۱۶ :۱۷) «که ظاهر دینداری دارند اما قدرت آن را انکار می‌کنند، از ایشان دوری کن.» (رسالۀ دوم تیموتاؤس ۳ :۵)
مادر ترزا هرچند که در زندگی و رفتارش ازخودگذشتگی زیادی نشان داد اما اشتباهش این بود که امید خود را بر باورهای خطای کاتولیکها گذارده بود. او گمان می‌برد نانی که در مراسم عشاء ربانی پخش می‌شود، با لمس کشیش بدل به بدن واقعی مسیح می‌گردد! او خیال می‌کرد که همۀ ادیان در نهایت پیروانشان را به خدا می‌رسانند! چشمان وی بر این حقیقت گشوده نشده بود که نجات تنها و تنها از راه ایمان به فدیه مسیح بر روی صلیب ممکن است و هیچ راه دیگری وجود ندارد.
زندگی او شاهدی بر این اصل مهم ایمان مسیحی است که اعمال مذهبی و نیک قادر به نجات کسی نیست. حتی اگر کسی مثل مادرترزا تمام عمر خود را وقف کمک به تهیدستان و فقرا کند، این اعمال قادر نیست وی را رستگار سازد زیرا گناهان او مانع ورود او به بهشت می‌شوند. خداوند عادل نمی‌تواند گناه را نادیده گرفته و بدون مجازات بگذارد. این کار غیر‌ممکن است و لذا همۀ ما به یک ‹نجات‌دهنده› احتیاج داریم که به جای ما مجازات گردد تا ما از راه ایمان به او پارساشمرده شده و بتوانیم با خداوند مشارکت داشته باشیم.
‹دشمن جان› ما این نکتۀ اساسی را به خوبی می‌داند و با رواج دادن این عقیده غلط که اعمال نیک می‌تواند فرد را به رستگاری و پذیرفته شدن در نزد خداوند برساند، می‌خواهد تا ما را از ایمان به مسیح -تنها نجات‌دهندۀ از گناهان- واداشته و به اعتماد و اتکاء به کارها و چیزهایی غیر از مسیح تشویق کند. نتیجۀ چنین اشتباهی، امکان نجات و رستگاری را برای همیشه از فرد می‌گیرد. یکی از بزرگترین دروغهای شیطان این است که؛ اعمال مذهبی و نیک ما را مقبول درگاه خداوند ساخته و ما را شایسته ورود به بهشت می‌سازد. این اصلی است شیطانی که تمامی ادیان دنیا به شدت به آن پایبند می‌باشند و از پیروان خود انجام کارهایی مذهبی را می‌طلبند. در باور آن‌ها رستگاری و نجات فرد تنها از راه انجام اعمال است که در روز آخر سبک و سنگین شده و به میزان مناسب به فرد پاداش داده خواهد شد.
تنها ایمان مسیحی است که در تضاد کامل با دیگر ادیان بشری، نجات را از راه ایمان به یک فرد ممکن می‌داند و نه از راه اعمال پسندیده. ما از راه ایمان به یک شخص و کاری که او انجام داده و نه با تلاشهای خود رستگار می‌گردیم، این است مکاشفۀ خداوند و انجیل او. لذا مراقب باشیم تا به سادگی شیفته و فریفتۀ کارهای شگفت دیگران نشویم زیرا هیچ نوع اعمالی، هرچند هم خداپسندانه و نیک، قادر به رستگارساختن ما نیست.
دکتر ریچارد بنت - مترجم دکتر زرین قلوب