17-شاخص RSI چیست و چگونه از آن در تحلیل تکنیکال استفاده کنیم؟
!
تازه‌واردان دنیای خرید و فروش ارزهای دیجیتال بیشتر اوقات در اولین نگاه به خطوط و شاخص‌های عجیب‌وغریب نمودارها، سردرگم و کلافه می‌شوند. برای خود من هم داستان به همین صورت بود. در ابتدا این حوزه برای من گیج‌کننده به نظر می‌رسید و فهمیدن آن بسیار دشوار بود تا اینکه متوجه شدم ساخته‌های ذهنی من از دنیای ارزهای دیجیتال و تحلیل تکنیکال صحیح نبوده است.
برای اینکه این موضوع را اثبات کنم، برخی مفاهیم خرید و فروش ارز دیجیتال را که طی این مسیر یاد گرفتم، با شکستن به تعاریف و اجزای کوچکتر به شما توضیح خواهم داد. امیدوارم که بتوانم در این مطلب برخی از اسرار تریدینگ را برای شما فاش کنم. در ادامه یکی از مهمترین شاخص‌های تکنیکال به نام قدرت نسبی (RSI) را توضیح داده و پس از آشنایی با آن، چند نکته طلایی برای به کار گیری آن‌ در معاملاتتان را آموزش خواهیم داد.
وظیفه اصلی RSI این است که به شما درباره بیش از حد فروخته شدن یا بیش از حد خریده شدن یک دارایی ارزشمند اطلاع دهد. از هر پلتفرمی که برای دنبال کردن بازار استفاده می‌کنید، باید گزینه‌ای جهت افزودن این شاخص به نمودارتان داشته باشید.
جهت اضافه کردن شاخص RSI به نمودار در تریدینگ ویو، باید از گزینه اندیکاتورها در بخش Built-ins آن را انتخاب کنید
!
دلایل زیادی وجود دارند که RSI را به یک تکیه‌گاه مطمئن برای تریدرها تبدیل کرده‌ است. زمانی که RSI در حدود 70 درصد ماکزیمم مقدار خود قرار گیرد (یعنی در اعداد 70 به بالا) در منطقه اشباع خرید قرار می‌گیرد. یعنی اینکه دارایی بیش از حد خریداری شده و احتمال کاهش قیمت آن زیاد است.
زمانی که RSI در مقادیر کمتر از 30 قرار بگیرد، منطقه اشباع فروش را نشان خواهد داد. یعنی اینکه دارایی بیش از حد فروخته شده و زمان مناسبی برای خرید کردن به وجود آورده است.
این اعداد برای برخی تریدرها متفاوت است. مثلا عده‌ای از ترکیب 33 و 66 درصد استفاده می‌کنند، برخی معامله‌گران نیز اعداد 20 و 80 درصد را به کار می‌گیرند. اما این کمترین چیزی است که از RSI می‌توان دریافت کرد. ساده بود، نه؟ خب به همین سادگی‌ها هم نیست و نباید بدون توجه از کنارش رد شویم.
!
شاخص RSI به شما کمک می‌کند تا درباره اینکه در قیمت خوبی اقدام به خرید کرده‌اید یا نه، قضاوت بهتری داشته باشید. اما این شاخص همه چیز را به شما نمی‌گوید. اینکه شاخص RSI در منطقه اشباع خرید یا اشباع فروش قرار گرفته باشد، الزماً به این معنا نیست که حتما صعود یا سقوط خواهد کرد. هیچ تضمینی دراین باره وجود ندارد.
نتایج شاخص قدرت نسبی باید با اندیکاتورهای دیگر ترکیب شود تا به شما کمک می‌کند، بازگشت روندهای محتمل را شناسایی کنید. ترید کردن بر اساس یک اندیکاتور تقریباً دیوانگی محض است. روش هوشمندانه آن است که مهارت‌هایتان را پیرامون چند اندیکاتور و اطلاعات مختلف گردآوری کنید تا به تصویر بزرگتری از آنچه در بازار می‌گذرد، دست یابید.
شاخص RSI تنها یکی از چند ابزاری است که می‌تواند به شما در پایش بازار کمک کند. استفاده از آن در استراتژی‌هایتان به فهمیدن نقاط مناسب خرید یا فروش کمک می‌کند. RSI روش فوق‌العاده‌ای است تا بدانید که آیا در زمان مناسبی وارد شده‌اید یا قصد خارج شدن دارید.
!
تشریح با یک مثال  
هرچند شاخص RSI را می‌توان در هر بازاری از بازار سهام گرفته تا بازار مبادلات ارز خارجی استفاده کرد، اما برای توضیح استفاده آن از یک مثال استفاده می‌کنیم. با آغاز روند صعودی بازار ارزهای دیجیتال، بهتر است یکی از توکن‌ها را برای نمایش چگونگی کار کردن شاخص RSI انتخاب کنیم. بر اساس توییت یکی از تریدرهای توییتر که احترام زیادی برایش قائل هستم، توکن هایوترمینال (HVN) را برای آموزش شاخص RSI استفاده کرده‌ام. بیایید به وضعیت نمودار نگاه جزئی‌تری بیاندازیم و شرایط این توکن را ارزیابی کنیم. نمودار زیر قیمت جفت‌ارز HVN در برابر BTC را برای بازه زمانی 5 روزه نمایش می‌دهد.
این نمودار تغییرات قیمت را به همراه حجم معاملات و شاخص RSI در زیر نمودار قیمت (نوسانگر نارنجی رنگ) نشان می‌دهد. بر اساس این نمودار در تایم‌فریم 5 دقیقه‌ای، مقیاس سمت راست RSI که از 0 تا 100 درجه‌بندی شده، در بازه زمانی مذکور 4 بار به سطح اشباع خرید یا همان 70 رسیده است. رسیدن شاخص RSI به این سطح زمان مناسبی را برای فروش اعلام کرده است. در طرف مقابل شاخص قدرت نسبی 2 بار به منطقه اشباع فروش یا همان 30 رسیده که در واقع زمان مناسبی را در این مواقع برای خرید کردن نشان داده است.
عملکرد شاخص RSI تا چه اندازه درست بود؟  
در تاریخ 4 آوریل شاخص RSI تا حدود 20 درصد نیز پایین آمد که یک سیگنال قوی از فروش بیش از حد این توکن را نشان می‌دهد. این باعث شد تا موقعیت مناسبی برای خرید این توکن در آن زمان به وجود آید. سیگنال دیگری که از این شاخص می‌شد گرفت، در تاریخ 7 آوریل و با رسیدن آن به حدود 75 درصد بود. در این حالت، توکن HVN وارد شرایط اشباع خرید شده بود اما چند ساعت بعدی را مشغول تثبیت قیمت و حرکات افقی شد.
هر چند پس از گذشت چند ساعت (حدود 6 ساعت)، ریزش قیمت اتفاق افتاد. در این نمودار شاخص RSI روش مناسبی برای اعلام نقاط خرید و فروش بود.
با این حال RSI به تنهایی یک اندیکاتور کاملا مطمئن نیست و نباید به تنهایی بر اساس آن اقدام به خرید و فروش کرد. مانند تمامی تریدرهای تشنه اطلاعات دیگر، شاید شما هم هم‌اکنون علاقه‌مند شده باشید تا درباره این توکن تحقیقات بیشتری انجام دهید و وضعیت آن را بسنجید.
در این مورد خاص با بررسی رویدادهای مربوط به HVN می‌توان به همکاری آن با یک باشگاه بسکتبال و مهم‌تر از همه ایجاد میزهای فرا بورس در چند روز گذشته اشاره کرد.
استفاده از تحلیل فاندامنتال قطعا به کارتان خواهد آمد، اما استفاده از شاخص RSI به صورت‌های دیگر نیز امکان‌پذیر است. این شاخص به شما کمک خواهد کرد تا به نوعی از «حرارت» دارایی که دارید، با خبر شوید.
در ادامه سه کاربرد دیگر از این شاخص را که شما را در استفاده از آن به یک حرفه‌ای تبدیل می‌کند، معرفی خواهیم کرد:
1. واگرایی RSI  
همانطور که بحث شد، رویکرد خرید در مواقعی که یک توکن یا دارایی بیش از حد فروخته شده و همچنین فروش در مواقعی که بیش از حد خریداری شده، به نظر مناسب می‌رسد. اما از آنجا که طبیعت بازارهای مالی می‌تواند به یک باره پرنوسان شود، به احتمال زیاد این سیگنال‌ها نیز قدرت و اعتبار خود را در این شرایط از دست می‌دهند.
روشی به نام پیدا کردن «واگرایی» (Divergence) وجود دارد که به شما در این راه کمک می‌کند. همانطور که از نام خود عبارت نیز برمی‌آید، واگرایی شاخص RSI به معنی دنبال نکردن شرایط بازار است.
واگرایی زمانی به دردتان می‌خورد که روند RSI در جهت مخالف حرکت قیمت‌ها باشد. در این حالت فرصت بالقوه‌‌ای برای تغییر روند در قیمت‌ها می‌تواند پدیدار شود. استفاده از واگرایی‌ها نیازمند آن است که حداقل یکی از فرازها یا نشیب‌های به وجود آمده در RSI در منطقه اشباع خرید یا اشباع فروش قرار گیرد.
واگرایی در صورتی تشکیل می‌شود که قله‌های ایجاد شده در قیمت و RSI نسبت به قله‌های قبلی خودشان در سطوحی بالاتر یا پایین‌تر قرار گیرند.
برای مثال همانطور که در نمودار نئو که مربوط به اواخر ماه نوامبر سال گذشته است دیده می‌شود، بین RSI و قیمت یک واگرایی مشاهده می‌شود. قیمت‌ در این نمودار کف پایین‌تری را ثبت کرده است اما قدرت فروشندگان به حدی نبوده که شاخص RSI کف پایین‌تری ثبت کند. از این جهت خط روندی که از هر کدام یک به دست آمده بر خلاف جهت دیگری است. پس از یک حرکت افقی چند روزه، قیمت‌ها افزایش پیدا کرده‌ و واگرایی تایید شده است. از واگرایی در بازار صعودی برای پیدا کردن نقطه احتمالی فروش نیز می‌توان استفاده کرد.
تقاطع خط میانی  
در حقیقت شاخص RSI قدرت خریداران و فروشندگان را نسبت به هم می‌سنجد. نقاط اکسترمم (بیشینه و کمینه) تنها نقاطی نیستند که با پیدا کردن روند‌ در خرید و فروش به شما کمک کنند. خرید کردن در مواقعی که RSI به شدت پایین است و یا فروختن در مواقعی که RSI به شدت بالاست، تنها کاربرد این شاخص نیست.
در این زمان بهتر است که توجه خود را به محدوده وسط نوسانگر یعنی حدود 40 تا 60 جلب کنید. در این محدوده نیز می‌توان نزاع بین خریداران و فروشندگان را مشاهده کرد. چرا RSI را برای زمانی که از خط 50 عبور می‌کند، مورد استفاده قرار ندهیم؟ یک مثال از این کاربرد RSI در زیر آمده است:
همانطور که در نمودار نیز مشخص شده، عبور RSI از خط 50 به سمت بالا، در 5 آوریل اتفاق افتاد. پس از آن قیمت تا 12 ساعت حرکت افقی از خود نشان داده و سپس به سمت اهداف بالاتر اوج گرفت. آیا یک ارتباط همیشگی بین خط 50 از شاخص RSI و قیمت وجود دارد؟ نه، اما می‌توان از این کاربرد قدرتمند RSI هم در تحلیل‌های خود استفاده کرد.
تغییر پارامترها به 20 و 80  
معامله‌گران همیشه به دنبال آن هستند که سیگنال‌های واضح و مشخصی از نمودارها و شاخص‌ها دریافت کنند. یکی از اقداماتی که در جهت افزایش کیفیت تحلیل‌ها صورت می‌گیرد، تغییر پارامترهای شاخص RSI و تبدیل سطوح 30 و 70 به سطوح 20 و 80 است.
هر چند با انجام این کار برخی از فرصت‌های خرید یا فروش را از دست می‌دهید (چرا که پارامترهای شما سخت‌گیرانه‌تر عمل می‌کنند)، اما سیگنال‌هایی که از اندیکاتور دریافت می‌شوند ضریب اطمینان بالایی خواهند داشت.
به همان مثال قبلی توکن HVN برگردیم. در تاریخ 4 آوریل شاخص RSI به زیر 20 سقوط کرد. در آن زمان حرکات قیمت پیش از افزایش یافتن برای مدتی به صورت افقی دنبال شد. این نمودار مثال خوبی از سیگنال‌های قابل اطمینان‌تر RSI زیر 20 است.
اگر اندکی شانس بیاورید، تحلیلتان هم جواب خواهد داد. استفاده از اندیکاتور قدرت نسبی حین خرید و فروش، استراتژی‌هایتان را قدرتمندتر می‌سازد. خبر خوب این است که می‌توانید این روش را در هر بازار (نه فقط بازار ارزهای دیجیتال) به کار گیرید.
فراموش نکنید که امتحان کردن و آزمودن ابزارهای مختلف، بهترین راه برای افزایش مهارت‌هایتان در تحلیل بازارهای مالی است.
اگر شما نیز به طریق دیگری از این ابزار تحلیل استفاده می‌کنید، آن را در دیدگاه‌ها با کاربران دیگر به اشتراک بگذارید.
!
ابزارهای معامله‌گری اندکی در تحلیل تکنیکال وجود دارند که استفاده از آن‌ها به اندازه نوسانگر مهیب (Awesome Oscillator) ساده و کاربردی باشد. این اندیکاتور که توسط بیل ویلیامز، معامله‌گر آمریکایی، ساخته شده و نوسانگر مهیب (به معنی فوق‌العاده نیز هست) نام گرفته، یک شاخص شتاب حرکتی است که تغییر روند‌های ناگهانی را از دست نمی‌دهد.
این اندیکاتور داده‌های خود را بر روی یک هیستوگرام نمایش می‌دهد که مانند هیستوگرام شاخص MACD عمل می‌کند. ساده‌ترین هشدار خرید و فروشی که از سمت این شاخص می‌توان دریافت کرد، به زمانی مربوط می‌شود که شاخص از خط صفر (خنثی) رو به بالا یا پایین عبور می‌کند.
اما این تنها یکی از چندین کاربرد این اندیکاتور است. از جمله کاربردهای دیگر نوسانگر مهیب می‌توان به دنبال کردن شتاب حرکت قیمت بر روی هیستوگرام اشاره کرد که هر تغییر آنی را نمایش می‌دهد.
فرمول نوسانگر مهیب
نوسانگر مهیب از تفاضل میان میانگین ساده متحرک با دوره 34 و میانگین ساده متحرک با دوره 5 تشیل شده که با استفاده از قیمت متوسط (میانگین بالاترین و پایین‌ترین قیمت) محاسبه می‌شود.
این شاخص برای نمودارهای با دوره زمانی هفتگی و روزانه، علی‌الخصوص در بازار ارزهای دیجیتال نتایج مثبتی دارد.
نوسانگر مهیب – نمودار هفتگی  
الگوهای بر روی هیستوگرام را می‌توان در دو شکل قابل تفکیک از هم به نام‌های نعلبکی (saucer) و قله‌های دوقلو (Twin Peaks) تقسیم کرد.
الگوی نعلبکی زمانی اتفاق می‌افتد که میله‌های هیستوگرام بر روی خط صفر قرار بگیرند. سیگنال نعلبکی زمانی که سه میله پشت سر هم بر روی عدد صفر به گونه‌‌ای تشکیل شوند که دوتای اولی قرمز (دومی کوچکتر از اولی) و سومین میله به صورت سبز و بزرگتر از میله قبلی شکل گیرد.نوسانگر مهیب - نمودار هفتگی بیت کوین
برای نمونه همانطور که در نمودار هفتگی بیت کوین نیز نشان داده شده، در تاریخ 17 جولای این الگو شروع و در تاریخ 31 با بسته شدن میله سبزرنگ، الگوی نعلبکی سیگنال خرید داد. قیمت بیت کوین در همین زمان از 3,200 دلار شروع شد و طی دوره زمانی 5 ماهه به 20,000 دلار رسید.
الگوی قله دوقلو از دیگر کاربردهای این نوسانگر در نمایش سیگنال خرید است. این الگو زمانی اتفاق می‌افتد که دو قله زیر خط صفر تشکیل شوند و قله دوم ارتفاع کمتری نسبت به قله اول داشته باشد.
نمونه‌ای از وقوع این الگو بر روی نمودار هفتگی بیت کوین به تاریخ 17 دسامبر 2018 برمی‌گردد که عملا پایان بازار نزولی را علامت داد. قله قبل از آن نیز در تاریخ 9 جولای تشکیل شده بود.
همین الگو را می‌توان بالای خط صفر نیز با مفهوم علامتی برای فروش استفاده کرد؛ بطوریکه اگر ارتفاع قله دوم کوتاه‌تر از قله اول باشد، کاهش قدرت خریداران را از آن استنباط کرد.
کاربرد دیگری که در ابتدای مطلب نیز به آن اشاره شد، عبور رو به بالا یا رو به پایین از خط صفر است. در صورتی که عبور رو به بالا اتفاق بیافتد علامتی برای خرید و اگر رو به پایین باشد، علامتی برای فروش است.
در حالیکه این اندیکاتور پایان بازار نزولی را درست پیش‌بینی کرد، در تخمین آغاز روند صعودی سال 2019 نیز موفق عمل کرد و در تاریخ 22 آوریل 2019 با ثبت اولین میله سبز بالای خط صفر، آن را علامت داد.
معامله‌گران می‌توانند از این ابزار تکنیکال برای تایید اینکه بازاری که واردش می‌شوند، خطر ریزش هرچه بیشتر را به همراه نداشته باشد استفاده کنند.
در حالی که گروهی از تریدرها به وجود چندین اندیکاتور بر روی نمودارهایشان و پیچیده‌ کردن کار علاقه دارند، برخی دیگر از آن‌ها روش‌های ساده‌ای مانند نوسانگیر مهیب را ترجیح می‌دهند.