خواص سیاه دانه
سیاه‌دانه، یا «شونیز» (انگلیسی: nigella sativa) گیاهی یک‌ساله و گلدار و بومی جنوب غربی آسیا است. در ایران این گیاه به‌ویژه در اراک و اصفهان به فراوانی می‌روید.از دانهٔ این گیاه به عنوان دارو استفاده می‌شود.
سیاه‌دانه از راستهٔ گل‌های ساعت (ranunculales) و تیرهٔ آلالگان (ranunculaceae) است. دانه‌اش دارای اثر قاعده‌آور، ضد کرم، ضد باکتری، مسهل و زیادکننده ترشحات شیر است.
سیاه دانه چیست؟
سیاه دانه طعمی تلخ دارد و به عنوان ادویه در مواد غذایی به خصوص ترشیجات استفاده می شود.این دانه بومی جنوب غربی آسیاست و از قدیم به عنوان ضد انگل، ضد باکتری و مسهل استفاده می کردند. مصرف سیاه دانه برای زنان شیرده مفید است زیرا باعث افزایش ترشح شیر می شود. نام های دیگر سیاه دانه، سیاه تخمه، سرنیچ سیاه، سنوخ سیاه، کمون اسود، شونیز، شونوز و کمون هندی است.
خواص درمانی سیاه دانه برای درمان بیماری ها و سلامت بدن
۱- تحقیقات نشان داده است مواد معدنی و ویتامین های موجود در سیاه دانه در درمان دیابت، سل، بیماری های قلبی و عروقی، کم خونی و میگرن مفید است.
۲- اسیدهای چرب ضروری فراوان موجود در سیاه دانه آن را به نوعی مواد غذایی ضد سرطان تبدیل کرده که در حفظ سلامت پوست و مو نیز مفید است.
۳- سیاه دانه آهن و پتاسیم فراوانی دارد و علاوه بر تقویت سیستم ایمنی بدن، باعث رفع مسمومیت خونی و یبوست می شود.
۴- سیاه دانه دارای خواص بسیار زیادی از جمله در درمان سرطان ها، درمان زخم معده، نابودی سموم در کبد و نیز تنظیم سیستم گوارش بدن دارد.
۵- افرادی که بعد از ابتلا به سرماخوردگی مدام عطسه می کنند می توانند جوشانده مخلوط سیاه دانه بوداده و روغن زیتون را به مدت یک دقیقه روی پیشانی خود مرهم
کنند. این مخلوط به آنها کمک می کند تا از شر عطسه ها خلاص شوند.
۶- برخی از درمانگران طب سنتی بر این باورند که سیاه دانه جویده شده و ترکیب شده با بزاق دهان موجب درمان زگیل می شود.
۷- افراد مبتلا به سینوزیت بهتر است در فصل پاییز هفته ای یک بار از بخور سیاه دانه استفاده کنند.
۸- مصرف سیاه دانه در وعده های غذایی برای خانم های سردمزاجی که شیر آنها برای نوزادشان کم است موثر است و به مرور موجب افزایش شیر آنها می شود.
 در طب اسلامی
مصرف سیاه دانه در طب اسلامی تاکید شده است و امامان و پیامبر اکرم (ص) از خواص آن برای درمان دردها نام برده اند.
پیامبر اکرم صلی الله علیه و سلم فرمود: "ما من داء إلا فی الحبه السوداء منه شفاء إلا السام" یعنی هیچ بیماری نیست مگر شفای آن در سیاه دانه است جز مرگ.
امام رضا علیه السلام درباره خواص اعجاب انگیز سیاه دانه می فرماید:در سیاهدانه برکت است. در چهل چیز خداوند برکت قرار داده ازحبوبات و جمادات هم سیاهدانه را بر گزیده است.
مطابق توصیه امام رضا علیه السلام سیاه دانه و بوییدن گل نرگس خاصیت ایمنی در برابر زکام را دارند. امام رضا (ع) می فرماید:وَلیشُمَّ النَّرجِسَ ؛ فَإِنَّهُ یأمَنُ الزُّکامَ ،
وکذلِک الحَبَّهُ السَّوداءُ،؛ گل نرگس ببویید؛ زیرا از زکام، ایمنی می‏بخشد و همچنین است سیاه دانه.
روغن سیاه دانه
مصرف روغن سیاه دانه در برنامه غذایی در کاهش قند خون، تعادل فشارخون، بهبود آرتروز و التهاب لثه مۆثر است و کلیه و مجاری ادرار را تصفیه می کند.
تسکین روماتیسم با روغن سیاه دانه
یک فنجان روغن سیاه دانه را گرم کنید. سپس قبل از خواب آن را در محل درد بمالید و خوب ماساژ دهید. بعد محل مورد نظر را با یک تکه پارچه پشمی باندپیچی نموده و استراحت کنید.
سیاه دانه سرشار از ترکیباتی مانند زینک، کلسیم، فسفر، پتاسیم، سلنیوم و همچنین ویتامین های b1، b2، b3 ،b9 و c و e می باشد. تمام این ترکیبات مفید و قوی باعث شده اند تا سیاه دانه ضدویروس، هضم کننده، تقویت کننده ی سیستم ایمنی بدن، ضدالتهاب و ضدقارچ باشد. حدود بیش از دو هزار سال است که از سیاه دانه به صورت روغن یا همان دانه های ریز استفاده می‌شود.
خواص و فواید سیاه دانه در طب سنتی و نسخه های گیاهی درمانی
۱- سیاه دانه برای درمان سرگیجه و درد گوش :
یک قاشق مرباخوری عسل را با چند قطره روغن سیاه دانه مخلوط کرده و هر صبح ناشتا، میل کنید. این کار را حداقل تا ۱۱ روز ادامه دهید.
۲- سیاه دانه برای درمان اسهال :
یک قاشق غذاخوری سیاه دانه ی آسیاب شده را با نصف استکان عصاره ی تره تیزک (شاهی) مخلوط کرده و پس از صرف غذا در سه وعده میل نمایید.
۳- سیاه دانه برای درمان دیابت نوع ۲:
مصرف تنها ۲گرم سیاه دانه در روز میزان قند خون و هموگلوبین گلیکوزیه (hba1c) را کاهش می دهد. همچنین قادر است عملکرد سلول بتا را افزایش داده، در حالی که مقاومت به انسولین را کم می کند.
۴- سیاه دانه برای درمان عفونت با هلیکوباکتر پیلوری:
خواص ضد تشنجی سیاه دانه به طور سنتی شناخته شده است. بر اساس مطالعات به عمل آمده برخی بیماری ها چون صرع که در برابر داروهای مدرن مقاوم هستند، به راحتی با مصرف عصاره سیاه دانه قابل درمان اند. چرا که این دانه ها قادرند تشنج را به طور عجیبی کاهش دهند.
۵- سیاه دانه برای درمان فشار خون بالا:
افراد مبتلا به این مشکل می توانند تنها طی مدت دو ماه درمان شوند. کافی است دوبار در روز ۱۰۰ و ۲۰۰ میلی گرم عصاره سیاه دانه را مصرف کنند.
۶- سیاه دانه برای درمان آسم:
آزمایشات انجام شده بر روی تعداد زیادی حیوانات مبتلا به آسم به وضوح نشان می دهد که اثرات سیاه دانه (همراه با آویشن) نتایج بسیار چشمگیری را نسبت به داروهای معمولی دارد.بنابر دیگر آزمایشات نوشیدن آب جوش به همراه عصاره سیاه دانه اثرات بسیار مطلوبی را برای افراد مبتلا به آسم و راههای هوایی آنها دارد.
۷- سیاه دانه برای درمان سرطان روده بزرگ:
این سرطان رشد یافته را می توان با استفاده ازعصاره سیاه دانه به راحتی متوقف کرده و از مصرف داروهای شیمیایی مضر در امان ماند. تحقیقات دامی نشان می دهد
که روغن سیاه دانه بدون داشتن عوارض جانبی، اثرات عجیبی را بر روی موشهای سرطانی داشته است.
۸- سیاه دانه برای درمان برای درمان ریز ش مو
برای جلوگیری از ریزش موها و رویاندن موهای ریخته شده، پودر سیاه دانه و حنا را در روغن سوسن مخلوط کرده و بر سر ضماد کنید.
۹- سیاه دانه برای جوانی و زیبایی پوست
مالیدن جوهر سیاه دانه بر صورت باعث جوان شدن پوست صورت می شود.در برخی متون طب سنتی به این نکته اشاره شده که استفاده موضعی از تخم سیاه دانه و روغن کنجد برای درمان جوش های زیرپوستی بسیار موثر است. این درمان گران برای تهیه این ترکیب به بیماران شان توصیه می کنند روغن کنجد و پودر سیاه دانه را با یکدیگر ترکیب کرده و آن را روی پوست صورت ماسک کنند. استفاده از این ترکیب به مدت ۲ هفته به بهبود جوش های زیرپوستی منجر می شود، اما هنگام استفاده از این ترکیب باید مراقب بود که بیش از اندازه از این روغن روی پوست استفاده نکنید چرا که استفاده بیش از اندازه از انواع روغن ها موجب بسته شدن منافذ پوستی می شود. برای استفاده از این ترکیب باید سرانگشتان تان را اندکی به این روغن آغشته کنید و روی پوست تان ماساژ دهید.
۱۰- سیاه دانه برای درمان و ترک اعتیاد:
سیاه دانه قادر بوده ۳۵ فرد معتاد را که به طور طولانی مدت اسیر دام مواد مخدر بوده اند، نجات دهد.
۱۱- سیاه دانه برای درمان ناراحتی های کبدی :
مقداری از پودر سیاه دانه را با گیاه صبر زرد ( آلوئه ورا ) و عسل مخلوط کرده و هر صبح ناشتا، به مدت هفت روز یک قاشق مرباخوری از آن را میل کنید.
همچنین می توانید روغن سیاه دانه را که در حال جوش است، با غنچه ی برگ های بید (برگ های کوچک ) مخلوط کرده و پیش از خواب یک قاشق مرباخوری از آن را به
مدت یک هفته میل کنید
۱۲- سیاه دانه برای درمان سردرد و میگرن :
نصف قاشق سیاه دانه آسیاب شده را با نصف قاشق انیسون (دانه هایی شبیه رازیانه دارد) و سه تکه میخک کوبیده شده، مخلوط کنید و با یک لیوان شیر بجوشانید (بهتر
است کمی عسل خالص نیز اضافه کنید). یک فنجان از این معجون دارویی را می توانید در هنگام شروع سردرد و میگرن بنوشید. با روغن سیاه دانه، گیجگاه و شقیقه خود
را چرب کنید تا از سردرد خلاص شوید.
۱۳- سیاه دانه برای درمان درد و ناراحتی های کلیوی :
یک استکان سیاه دانه را در یک لیتر آب بجوشانید و با عسل شیرین کنید و به مدت یک هفته، صبح ناشتا آن را میل نمایید.همچنین می توانید یک قاشق غذاخوری سیاه
دانه آسیاب شده را با نصف لیوان روغن زیتون مخلوط کرده و به صورت ضماد (یعنی مانند پماد روی یک تکه پارچه تمیز) در آن قسمت از کلیه که احساس درد می کنید
بگذارید. این عمل را روزانه یک بار و به مدت پنج روزادامه دهید.هر روز مقداری جعفری را در یک لیوان آب بجوشانید و هفت قطره روغن سیاه دانه را به آن افزوده و صبح و
شب یک فنجان میل کنید. این کار را به مدت پنج روز ادامه دهید.
۱۴- سیاه دانه برای تقویت قوای جنسی
مالیدن جوهر سیاه دانه بر کمر سبب تمدد اعصاب شده و قدرت جنسی را افزایش می دهد.
۱۵- سیاه دانه برای درمان بی اختیاری ادرار:
پوسته تخم مرغ را پس از شستن کامل ، با حرارت مقداری تفت دهید و با مقداری سیاه دانه مخلوط کرده و بکوبید تا کاملا نرم شود. یک قاشق چایخوری از این مخلوط را
در یک لیوان شیر ریخته و آن را به هم بزنید و صبح و شب، به مدت یک هفته میل کنید.
۱۶- سیاه دانه برای درمان دل پیچه و درد های روده ای:
به مقدار مساوی زیره و نعنا و انیسون را بجوشانید و هفت قطره روغن سیاه دانه به آن اضافه کنید. سپس با عسل خالص آن را شیرین کرده و در موقع دل پیچه و دل درد آن را بنوشید.
۱۷- سیاه دانه برای درمان درد رحم
برای درمان درد رحم و زایمان، پودر سیاه دانه را با عسل و روغن مخلوط نموده، میل کنید.
۱۸- سیاه دانه برای درمان جوش های چرکی
اگر در گروه جوان هایی قرار دارید که از دست جوش های التهابی و ترشحات چرکی آن رنج می برید، می توانید با استفاده از خمیر سیاه دانه برای درمان این جوش ها که
غالبا بعد از بلوغ در نوجوانان به وجود می آید و در برخی موارد تا جوانی افراد ادامه پیدا می کند، اقدام کنید. برای تهیه این خمیر کافی است ۲ قاشق پودر سیاه دانه را با
مقداری سرکه ترکیب کرده و آن را روی صورت خود ماسک کنید. این ترکیب کمک می کند جوش های التهابی و چرکی به مرور خشک و برطرف شوند.
۱۹- سیاه دانه برای درمان تب :
اگر مقداری سیاه دانه را بکوبید و با کمی سکنجبین میل نمایید، تب را برطرف می کند.
۲۰-  و عسل
 معجون سیاه دانه و عسل معروف به معجون دوسین از داروهای ساده و در عین حال موثری هست که از قدیم در طب سنتی محبوب بوده و برای درمان
بیماری های مختلفی از آن استفاده می شده است.این معجون خواص بسیار زیادی دارد که در این مطلب به بخشی از آنها اشاره می کنیم.
از اصلی ترین خواص معجون سیاه دانه این است که:
۱- سیستم ایمنی بدن را تقویت می کند
۲- برای درمان سرماخوردگی های پی در پی مفید است.
۳- در درمان تب های بلغمی و سوداوی تاثیر دارد.
۴- ادرارآور است و برای مردان مبتلا به پروستات مفید است. همچنین عفونت های ادراری را درمان می کند.
۵- برای درمان سردردهایی که مرتبط با مزاج سرد هستند مفید است.
۶- مالیدن این ترکیب به پوست برای درمان جوش های بلغمی مفید است. توجه داشته باشید که جوش های بلغمی بدون التهاب، زیرپوستی و سفت هستند و استفاده از این ترکیب برای جوش های قرمز و پرالتهاب نتیجه عکس خواهد داد و وضع پوستتان بدتر خواهد شد.
۷- تاثیر خوبی بر دستگاه گوارش و انگل های روده دارد.
۸- نفخ معده و دل درد های ناشی از آن را درمان می کند.
۹- برای پیشگیری و درمان زخم معده موثر است.
۱۰- برای بهبود بیماری های پوستی پیسی و لک مفید هست.
۱۱- می تواند سنگ های کلیه و مثانه را از بین ببرد.
۱۲- در روزهای پایانی بارداری به کنترل درد و افزایش توان و مقاومت مادران هنگام زایمان کمک می کند. توجه داشته باشید حتما با مشورت پزشک زنان و یا متخصص طب سنتی از این معجون استفاده کنید.
۱۳- موجب افزایش شیر مادران شیرده می شود.
۱۴- از ابتلا به بیماری های مزمن و سرطان جلوگیری می کند چون اثر معجون سیاه دانه به مدت طولانی در بدن باقی می ماند
۱۵- باعث کاهش عوارض داروهای شیمی درمانی بر کلیه ها می شود.
۱۶- با طبع گرم بسیار انرژی زا و باعث از بین رفتن افسردگی می شود.
۱۷- مصرف یک قاشق مرباخوری از ترکیب روغن سیاه دانه و عسل خالص به نسبت مساوی باعث درمان اضطراب و تپش های قلب و تنظیم ضربان قلب می شود.
۱۸- سیاه دانه دارای ماده ای هست که در بدن تولید انتی هیستامین می کند به همین دلیل برای درمان حساسیت و آسم بسیار مفید است.
۱۹- افزایش دهنده طبیعی میل جنسی
۲۰- افزایش تعداد اسپرم و درمان ناباروری حاصل از کمبود تعداد اسپرم است.
به گزارش سرویس سلامت خبرگزاری طبنا؛ نخستین لیزرهائی که در کاهش موی زائد به کار رفتند عبارت بودند از: لیزر یاقوت یا روبی و لیزر nd:yag
بعدها لیزرهای اختصاصی تری برای این هدف به کار رفتند که از آن جمله می توان به لیزرها ی دایود و الکساندرایت اشاره کرد که با ساطع کردن طول موجهای اختصاصی برای تخریب مو، نتایج بسیار عالی با برجا گذاشتن حداقل عوارض جانبی به وجود آوردند. همچنین اختراع نوعی منبع نوری موسوم به iplنیز تحول جدیدی در درمان موهای زائد بود که در کنار منابع لیزری برای تأمین هدف از بین بردن موهای زائد به کارمی روند.
باید گفت در درمان لیزری مشکلات پوست و مو باید در ابتدا مولکول های خاصی را به عنوان هدف درمان انتخاب کرد و این مولکول های هدف هستند که با جذب انرژِی لیزر باعث بروز تغییرات بالینی و علائم بهبود در منطقه ی درمان شده می گردند. مولکول هدف در درمان موهای زائد، رنگدانه ی موجود در ساقه ی مو است که به این رنگدانه اصطلاحاَ "ملانین" گفته می شود. انرژی ساطع شده از منابع لیزری توسط این رنگدانه جذب شده و گرمای زیادی به سلول های زایای مو می دهد که باعث تخریب آنها و عدم رشد مجدد مو می شود.
موفقیت  به چهار عامل بستگی دارد: رنگ مو، تیپ پوستی (از نظر میزان روشن یا تیره بودن پوست)، ضخامت مو و بالاخره تعداد جلسات درمان. به طور خلاصه می توان گفت بهترین نتایج از بین بردن موهای زائد با لیزرها در افراد با تیپ های پوستی پائین و رنگ پوست روشن و موهای تیره به وضخیم دست می آید. در افراد با تیپ پوستی تیره خطر جذب بیشتر اشعه ی لیزر توسط رنگدانه های موجود در پوست و ایجاد عوارض جانبی مثل سوختگی پوست وجود دارد. موهای سفید شده نیز فاقد ملانین بوده و اشعه ی لیزر توسط مو جذب نمی شود.
موهای بلوند و بور نیز ملانین کمتری داشته و نسبت به موهای تیره میزان جذب انرژی کمتری دارند و کمتر به درمان پاسخ می دهند.به همین دلیل هرقدر موضخیم تر ومشکی تر باشد ،ملانین بیشتری دارد که نور لیزر را بهتر جذب کرده وراحت تر از بین می روند ودر عین حال چون ملانین در خودپوست هم وجود دارد ،هرچقدر مقدارآن بیشترباشد یعنی پوست تیره تر باشد احتمال جذب لیزر توسط پوست هم بیشتر می شود واحتمال سوختگی بالا می رود بنابراین بهتر است قبل از لیزر پوست را با دارو روشن کرد .
نکته ی بعد در مورد درمان خانم های مبتلا به اختلالات هورمونی و پرموئی است که می بایست در کنار درمان داروئی اختلالات هورمونی، همزمان به درمان پرمویی آنها با لیزر اقدام کرد و وجود این اختلالات مانع درمان افراد مبتلا با لیزر نمی شود.
اقدام کرد و وجود این اختلالات مانع درمان افراد مبتلا با لیزر نمی شود.
 میتواند چه عوارضی داشته باشد؟
سوختگی ،لک ،عفونت عدم جواب فولیکولیت و آکنه
از بین عوارض جانبی شناخته شده ی از بین بردن موهای زائد با منابع لیزر/iplمی توان به موارد زیر اشاره کرد: درد، سوزش، سرخی یا اریتم گذرا یا پایدار، تورم، آسیب اپیدرمی به شکل سوختگی، تغییرات رنگدانه ای به شکل تیره شدن یا روشنتر شدن پوست ناحیه ی تحت درمان و به ندرت بروز اسکار یا اصطلاحاً "گوشت اضافه". البته باید گفت بسیاری از این عوارض کوتاه مدت و برگشت پذیر بوده و با انتخاب صحیح منبع لیزری و پارامترهای درمانی و خبرگی و تجربه ی پزشک معالج قابل پیشگیری و درمان هستند و با پیشرفت تکنولوژی لیزر روز به روز از بروز این عوارض کاسته می شود. همچنین باید گفت با توجه به عمق نفوذ کنترل شده ی لیزر که حدود ۵ میلی متر است، احتمال آسیب رسیدن به اعضای حیاتی قرار گرفته در زیر پوست ناحیه ی درمان شده از قبیل تیروئید، سینه و غدد لنفاوی وجود ندارد و شواهدی ازایجاد تغییرات بدخیم در این اعضا متعاقب درمان لیزری وجود ندارد. با این وجود به خاطر نبودن شواهد کافی برای ایمن بودن کامل درمان لیزری در خانم های باردار یا شیرده، این درمان در این شرایط انجام نمی شود.
چه آمادگیهایی برای انجام لیزر باید داشت؟
۶هفته قبل :بیمار از کندن مو به وسیله موم و الکترولیز خودداری کند اما می تواند ازتراشیدن یا کرمهای موبر استفاده کند. آفتاب گرفتن ممنوع است و باید ازترکیبات ضدآفتاب استفاده کند. بیمارانی که پوست تیره تر دارند باید ازکرمهای روشن کننده استفاده کنند وپوست ناحیه را قبل از لیزر روشن کرده باشند .
روز قبل :ناحیه مورد درمان را بتراشد به نحوی که تنها یک میلیمتر از نوک مو از پوستبیرون باشد. اگر بیمار سابقه تبخال دارد مصرف آسایکلوویر را شروع کند.
روز درمان: برای ۱٫۵-۱ ساعت کرم بی حس کننده حاوی لیدوکائین و پریلوکائین استفادهمیشود. اگر ناحیه مورد درمان بزرگ باشد برای جلوگیری از عوارض این داروهااز پماد پیروکسیکام استفاده می کند.همچنین جهت کاستن آسیب حرارتی وارد آمده بر پوست معمولا از روشهای خنک کردن موضعی قبل ازدرمان با استفاده از سیستم های coolingموضعی به شکل تماسی یا اسپرهای خنک کننده استفاده می شود .
فاصله جلسات از هم چقدر است؟
بسته به محل لیزر دارد و بین یک تا ۲ ماه است. بهترین معیار فاصله بین لیزرها،زمانی است که طول می کشد تا تعداد قابل توجهی از موها در بیاید. بیمار ایده آل، بیماری است که پوستی روشن اما مویی مشکی و ضخیم داشته باشد. انتظاراتش واقع گرایانه بوده و اختلال هورمونی نداشته باشد.
البته باید تأکید کرد که میزان پاسخ دهی هر منطقه از بدن و هرفرد بسته به تراکم و ضخامت و نوع تیپ پوستی متفاوت است و شاید برخی افراد به جلسات بیشتری نیاز داشته باشند و یا برعکس با جلسات کمتری به نتایج دلخواه برسند.
بین جلسات لیزر چه اقدماتی لازم است ؟
معمولاً قبل و در بین جلسات درمان نباید از روش هائی از قبیل بند انداختن یا کندن موها استفاده کرد و این روش ها را باید از حداقل دوهفته قبل از جلسه ی لیزردرمانی متوقف کرد و موهای منطقه را صرفاً باید با تیغ اصلاح کرد.
چه مراقبتهایی پس از لیزر صورت می گیرد؟
چه مراقبتهایی پس از لیزر صورت می گیرد؟
ممکن است ورم و قرمزی در محل وجود داشته باشد که گذاشتن یخ می تواند سبب کاهش آن شود. معمولا نیازی به استفاده از مسکن نیست. گاهی اطراف ریشه موها دلمه میبندد که ۱۰-۷ روز طول می کشد، در این موارد از پمادهای آنتی بیوتیک استفاده میکنیم تا دلمه ها بریزند. ممکن است رشد موی لیزر شده یک تا ۲هفته بعد از لیزر هم ادامه پیدا کند بعد از آن بریزد. بیمار باید از آفتاب پرهیز کند زیرا به خصوص در افراد با پوست تیره تر ممکن است ۳-۲ ماه طول بکشد تا اثر برنزه کننده آفتاب از بین برود و در این بین شکل درمان بیماررا به تعویق بیندازد.
باید توجه داشت در بعضی بیماران که سابقه عوارض لیزرمو وجود دارد یا به عللی احتمال عوارض در آنها بیشتر است، می توان از تست استفاده کرد. در این حال بیمار یک نقطه را لیزر می کند و یک هفته بعد ویزیت می شود که اگر مشکلی نداشت درمان را شروع می کنیم.در اغلب حالات سرخی حاصل از درمان لیزری بیش از چند ساعت پایداری ندارد و مالیدن پماد اکسید زینک یا کرم های ترمیم کننده ی بعد از لیزر برای از بین بردن این حالات کفایت می کند. محافظت ناحیه ی تحت درمان از اشعه ی خورشید نیز امر مهمی است که به همین دلیل از فرآورده های ضدآفتاب با عوامل محافظتی بالا استفاده می گردد.
نویسنده: دکتر مریم ملکی ( متخصص پوست و مو)
منبع:
خبرگزاری سلامت طبنا