غربالگری های نوزادی
تعریف غربالگری چیست؟
غربالگري به روشی اطلاق مي‌شود كه با آنها مي‌توان افراد به ظاهر سالمي را كه از نظر ابتلاء به يك بيماري خاص در معرض خطر بيشتري هستند از افراد سالم شناسايي كرد. بايد توجه داشت در مورد افرادي كه پُرخطر محسوب مي‌شوند براي تشخيص قطعي بايد آزمايش‌هاي تكميلي انجام شود. امروزه در بسياري از كشورها برنامه‌هاي غربالگري نوزادان به صورت گسترده در دست انجام است كه با استفاده از چند آزمايش ساده بر روي خون نوزاد صورت مي‌گيرد امروزه در ایران نیز بخشی از این غربالگری ها به صورت اجباری برای تمام نوزادان تازه متولد شده انجام میشود.
چرا بايد اين تست‌ها را انجام داد؟
غربالگري نوزادان براي تشخيص زودهنگام بيماري‌هاي مادرزادي بسيار خطرناك مورد استفاده قرار مي‌گيرد. اگر اين بيماري‌ها به موقع تشخيص داده نشوند ممكن است باعث بروز عقب‌ماندگي ذهني، كندشدن رشد جسمي و حتي مرگ شوند.
تاريخچة غربالگري نوزادان:
اولين برنامة غربالگري نوزادان حدود نيم قرن پيش در ايالات متحد آمريكا آغاز شد و امروزه حداقل در هفتاد كشور جهان، نوزادان به صورت اجباري و طبق قانون دست‌كم بايد از نظر بيماري‌هاي كم‌كاري تيروئيد و فنيل‌ كتونوري مورد آزمايش قرار گيرند.
در ايران از سال 1381 در استان فارس تمامي نوزادان از نظر ابتلاء به سه بيماري كم‌كاري تيروئيد، فنيل كتونوري و كمبود آنزيم g6pd (عامل بيماري فاويسم) مورد غربالگري قرار گرفتند و به تدريج از ابتداي سال 1385 دو بيماري ديگر، يعني افزايش گالاكتوز و بيماري شربت افرا (msud) نيز به مجموعة مزبور اضافه شد.تست‌هاي غربالگري در چه زماني بايد انجام شوند؟
آزمايش‌هايي كه در طرح‌هاي غربالگري مورد استفاده قرار مي‌گيرند بايد پيش از مرخص شدن نوزاد از بيمارستان و يا طي 5 روز اول پس از تولد انجام شوند.
نمونه‌گيري چگونه انجام مي‌شود؟
پس از گرم كردن پاي نوزاد و تميز كردن ناحية مورد نظر با مادة ضد عفوني كنندة مخصوص، با استفاده از يك سوزن خاص (لانست) كه به پاشنة پاي نوزاد زده مي‌شود، چند قطره خون بر روي كاغذ صافي مخصوص جمع‌آوري شده و پس از 3 تا 4 ساعت در حرارت اتاق خشك مي‌شود.
نتايج چگونه تفسير مي‌شوند؟
اگر نتيجة آزمايش غير طبيعي باشد اين بدان معني نيست كه نوزاد حتماً بيمار است بلكه مفهوم آن چنين است كه بايد تست‌هاي تكميلي در فواصل متوالی بعدی روي خون نوزاد انجام شود و همچنين مورد مشاورة پزشك متخصص اطفال قرار گيرد و آنگاه در صورت تأييد بيماري، درمان به سرعت آغاز گردد. روش درمان به نوع بيماري بستگي دارد و شامل رژيم‌هاي غذايي مخصوص و دارو است.
چه بيماري‌هايي مورد غربالگري قرار مي‌گيرند؟
تــركــيـب بيماري‌هاي مــوجــود در طرح‌هاي غربــالگــري نوزادان در نواحــي مــختلف جهان متـفــاوت اسـت. طـرح پيشنهادي در حال حاضر شامل شش بيماري است:
كـم‌كـاري مـادرزادي تيروئيد: اين بيماري باعث كاهش سطح هورمون‌هاي غدة تيروئيد و در نتيجه بروز عقب‌ماندگي جسمي و ذهني شديد مي‌شود. تشخيص به موقع و درمان دارويي مانع از بروز هر مشكلي شده و نوزاد به رشد طبيعي خود ادامه خواهد داد.
فنيل‌كتونوري: فنيل آلانــيـن يــكي از اسيدهاي آمينـة مهم و ضروري بـدن است. نــقــص ژنــتـيـكي آنزيم‌هايي كه بــاعث مصرف فنـيل آلانـين در چرخة سوخت و ساز بدن مي‌شوند، باعث افزايش سطح آن در بدن و ظهور آن در ادرار مي‌گردد. در صورت عدم درمان، سطح بالاي فنيل آلانين به بافت مغز آسيب مي‌رساند و عقب‌ماندگي ذهني بروز مي‌كند. تشخيص زودهنگام و درمان با رژيم‌هاي غذايي خاص سبب رشد طبيعي كودك مي‌شود.
افزايش گالاكتوز (گالاكتوزمي): كودكان مبتلاء به اين بيماري به دليل نقص ژنتيكي در توليد برخي آنزيم‌ها قادر به استفاده از قند موجود در شير (گالاكتوز) نخواهند بود. به همين دليل گالاكتوز خون بالا رفته و مي‌تواند سبب بروز آب مرواريد و آسيب شديد كبدي و مغزي گردد. اولين علامت بروز آن استفراغ‌هاي طولاني و شديد است و در صورت عدم درمان، عوارض بسيار خطرناكي به دنبال دارد.
بزرگي و پركاري مادرزادي غدة فوق كليوي: در اين بيماري بدن قادر به ساختن هورمون كورتيزول نبوده و اين نقيصه باعث بروز عقب‌ماندگي جسمي و ذهني و همچنين بروز صفات پسرانه در دختربچه‌ها مي‌شود. تشخيص و درمان به موقع بيماري از بروز عوارض مزبور پيشگيري مي‌كند.
بيماري شربت افرا: علت بروز اين بيماري وجود اختلال مادرزادي در جذب و استفاده از چند نوع اسيد آمينه است. در نتيجه سطح اين اسيدهاي آمينه در خون افزايش يافته و بويي شبيه بوي شكر سوخته و يا شيرة درخت افرا به مايعات بدن از جمله ادرار مي‌دهد. تجمع اسيدهاي آمينة مزبور به عقب‌ماندگي ذهني شديد و حتي مرگ منجر مي‌شود.
كمبود آنزيم g6pd بيماري فاويسم: در اين بيماري يكي از آنزيم‌هاي مهم گلبول‌هاي قرمز خون كاهش يافته و در نتيجه سبب از بين رفتن گلبول‌هاي قرمز پس از مصرف مواد اكسيدان نظير برخي داروها و باقلا مي‌شود. بيمار سريعاً دچار كم‌خوني شديد همراه شوك، سستي و بي‌حالي مي‌گردد و نيز اين بيماري در نوزادان مي‌تواند دورة زردي را طولاني كند.
شيوع اين بيماري‌ها در ايران چقدر است؟
شيوع كم‌كاري مادرزادي تيروئيد 1 به 3500، فنيل كتونوري 1 به 14000، افزايش گالاكتوز 1 به 40000، بيمــاري شـربت افرا 1 به 200000، پركاري مادرزادي غدة فوق كليوي 1 به 10000 و كمبود آنزيم g6pd بيش از 1 به 100 نفر است.
فوائدی که ماساژ در خلال بارداری دارد؟
ماساژ و بارداری:
مزایای ماساژ قبل از تولد:
مطالعات نشان می دهد که ماساژ درمانی انجام شده در دوران بارداری می تواند اضطراب را کاهش دهد، همچنین به کاهش علائم افسردگی، تسکین دردهای عضلانی و درد مفاصل، و بهبود نتایج رشد و سلامت نوزاد کمک کند.
ماساژ درمانی نیازهای مختلف را از طریق روش های مختلف، (که یکی از آنها به نام ماساژ سوئدی است) پاسخ می دهد. به طور مثال هدف استراحت و کاهش تنش عضلانی و بهبود جریان لنفاوی و گردش خون را از طریق فشار ملایم اعمال شده به گروه های عضلانی بدن انجام میدهد. ماساژ سوئدی توصیه شده به عنوان ماساژ دوره بارداری است، زیرا به بسیاری از ناراحتی های شایع مرتبط با تغییرات اسکلتی و گردش خون به وسیله تغییرات هورمونی را که دوران بارداری به به وجود می آید، از بین می برد.
تنظیم هورمون:
مطالعات انجام شده در 10 سال گذشته نشان داده اند که سطح هورمون آرامش و استرس به میزان قابل توجهی ، منجر به تنظیم خلق و خو و بهبود سلامت قلب و عروق می شود. زمانی که ماساژ درمانی را به مراقبت های دوران بارداری زنان معرفی شد، در زنان که دو هفته تا پنج هفته از ماساژ استفاده کرده اند، هورمون ها یی از جمله نوراپی نفرین و کورتیزول ("هورمون استرس") کاهش، و دوپامین و سروتونین (سطوح پایین این هورمون ها با افسردگی ارتباط مستقیم دارد) افزایش یافته است. این تغییرات در سطوح هورمون منجر به سلامت در هنگام تولد از نظر وزن و سلامت نوزاد می شود.
کاهش تورم:
ادم یا تورم مفاصل در دوران بارداری، اغلب با کاهش گردش خون افزایش می یابد و افزایش فشار در رگ های خونی رحم ایجاد می کند. ماساژ با تحریک بافت نرم کمک می کند، مجموعه ای از مایعات در مفاصل متورم، که باعث درد است توسط سیستم لنفاوی بدن را از بدن خارج شود.
بهبود درد عصبی:
درد عصب سیاتیک در بسیاری از زنان در اواخر دوران بارداری به وجود می آید که این درد از گرفتگی عضلات لگن و کمر به وجود می آید، زیرا فشار رحم دراین دوران افزایش یافته، باعث تنش در عضلات پا و کمر می شود، آنها را متورم کرده و بر سیاتیک فشار وارد می کند. بسیاری از زنان کاهش قابل توجه درد درعصب سیاتیک در دوران بارداری از طریق ماساژ منظم از بین برده اند.
سایر منافع بالقوه از ماساژ های دوران بارداری:
کاهش کمر درد
کاهش درد مفاصل
بهبود گردش خون
کاهش ادم
کاهش تنش عضلانی و سردرد
کاهش استرس و اضطراب
اکسیژن رسانی بهتر به بافت نرم و عضلات
خواب بهتر
هشدارها برای ماساژ های دوران بارداری؟
وضعیت بدن در هنگام ماساژ قبل از تولد
بهترین وضعیت دراز کشیدن به پهلو است. وضعیت بد در ماساژ دوران بارداری میتواند باعث کشیدگی تاندونهای رحم، کمر دردو درد شکم شود و از همه مهمتر باعث فشار به جنین شود. در این باره با ماساژور صحبت کنید.
مهم است که به دنبال درمانگر ماساژور با مرک معتبرباشید. درمانگران خبره آموزش فراتر از استانداردهای ملی برای درمانگران ماساژور برگزار می کنند.
توجه به نقاط حساس به فشار
درمانگران آموزش دیده ماساژ دوران بارداری  آگاه هستند که فشار بر مچ پا و مچ دست است به آرامی می تواند باعث تحریک ماهیچه های لگن و رحم شود. زنانی که دچار انقباض زودرس هستند باید از این ماساژ دوری کنند.
زنان مبتلا به شرایط زیر باید قبل از دریافت ماساژ با پزشک مشورت کنند:
بارداری پرخطر
فشار خون ناشی از حاملگی (pih)
پره اکلامپسی
تجربه تورم شدید، فشار خون بالا، یا سردرد شدید و ناگهانی،
ماساژ در دوران بارداری، به عنوان بخشی از مراقبت های دوران بارداری
فواید ماساژ می تواند به سلامت قبل از تولد نوزاد برای بسیاری از زنان باردار مفید باشد. ماساژ درمانی را می توان به مراقبت های معمول دوران بارداری به عنوان یک مکمل سلامت روحی و جسمی اضافه کرد.