20-اوج قیمت (All Time High) چه اهمیتی در تحلیل قیمت ها دارد؟
!
اوج قیمت به زمانی گفته می‌شود که یک دارایی (سهام، املاک یا یک ارز دیجیتال) به بالاترین ارزشش در تاریخ خود می‌رسد. رسیدن به اوج قیمت معمولا با یک اصلاح و سقوط بسیار شدید همراه است.
برای اتخاذ تصمیمات مناسب در بازارهای مختلف، شناخت بازار و توانایی فهم رفتارهای آن امری ضروری است. اشتباه نکنید، فهم رفتارهای بازار مثل گرفتن فال و امثال اینها نیست، بلکه مثل آن است که پیش از آنکه صبح منزل را ترک کنید، وضعیت آب و هوا را بررسی نمایید. برای سرمایه‌گذاری‌های معقول، باید بتوانید رفتار بازار را بفهمید و این در حالی است که بیشتر این رفتارها به اوضاع جهان نیز مرتبط‌اند. بازارها در انزوا عمل نمی‌کنند، بلکه نسبت به دیگر بازارها، محصولات و نیازهای مصرف‌کنندگان عکس‌العمل نشان می‌دهند.
به‌علاوه، از آن جهت که از بیشتر جهات استراتژی‌های سرمایه‌گذاری مانند پوشیدن لباس مناسب برای آب و هوای مخلتف است، توانایی گمانه‌زنی، نقشی اساسی را در این حوزه ایفا می‌کند. از این توانایی برای تعیین افزایش ارزش یک سرمایه‌گذاری در طول زمان استفاده می‌شود. تمام سرمایه‌گذاری‌ها نیازمند گمانه‌زنی‌اند، حتی سرمایه‌گذاری در املاک نیز نیازمند این کار است. بسیاری بر این عقیده‌اند که سرمایه‌گذاری در حوزه املاک نسبت به دیگر سرمایه‌گذاری‌ها از امنیت بیشتری برخوردار است، اما این قبیل سرمایه‌گذاری‌ها نیز بر پایه این ایده انجام می‌شوند که دارایی مورد نظر اگر ارزشش بالا نرود، حداقل ضرر ندهد.
اوج قیمت (All Time High) چیست و چه اهمیتی دارد؟  
اوج قیمت یک دارایی یکی از ابزارهای گمانه زنی است که با بررسی آن می‌توانیم ظرفیت رشد یک دارایی یا ریسک سقوط آن را بهتر تخمین بزنیم. روی کاغذ و از نظر تئوری، هر چقدر یک دارایی از اوج قیمت خود فاصله داشته باشد، پتانسیل بیشتری برای رشد دارد و همچنین هر چقدر از اوج قیمت قبلی خود فاصله بگیرد و اوج‌های قیمت جدید را فتح کند، ریسک سقوط افزایش می‌یابد.
البته‌ همانطور که گفتیم موارد بالا فقط تئوری و قاعده هستند و در عمل ممکن است یک سری شرایط خاص قواعد را به هم بزند. مثلا در سال 2018، بیش از 90 درصد آلت‌کوین‌ها (ارزهای دیجیتال پس از بیت کوین) در اثر هیجانات کاذب سرمایه‌گذاران، به اوج قیمت خود رسیدند اما پس از آن سقوط بسیار شدیدی گریبانشان را گرفت. به عقیده تحلیل‌گران، خیلی از آلت کوین‌ها شاید دیگر هرگز اوج قیمت خود را نبینند.
اوج قیمت یک شمشیر دولبه است، عده‌ای را ثروتمند می‌کند و عده‌ای را به خاک سیاه می‌نشاند. پس از رسیدن یک دارایی به اوج قیمت خود، کاهش قیمت امری غیر قابل اجتناب است. آن دسته از افراد که دارایی مورد نظر را در بالاترین قیمت خریداری کرده باشند، متضرر خواهند شد.
اوج قیمت (All Time High) چیست و چه اهمیتی دارد؟  
معمولا وقتی یک دارایی رکورد اوج قیمت خود را می‌شکند، تا مدتی همینطور به رکورد شکنی ادامه می‌دهد و سرانجام زمان سقوط بزرگ فرا می‌رسد. منظور ما از سقوط بزرگ در هر بازار و هر زمان‌بندی می‌تواند متفاوت باشد. مثلا در بازار سهام شاید 40 درصد سقوط در یک سال، بسیار وحشتناک باشد اما در بازار بیت کوین معمولا تا 90 درصد هم شاهد سقوط هستیم.
1- رشد غیرقابل باور در مدتی کوتاه – شیب نمودار بسیار عمودی  
قیمت بیت کوین در سال 2017، پس از چندین بار رکوردشکنی در عرض یک ماه از حدود 7,000 دلار به 20,000 دلار رسید، در حالی که کاربرد پذیری بیت کوین در آن زمان بسیار پایین بود. شیب نمودارها خود گویای رشد غیرعادی قیمت بیت کوین بودند و چنین رشدی به جز هیجانات کاذب و دستکاری، دلیل دیگری نداشت.
2- قیمت روانی  
معمولا بیت کوین و هر دارایی دیگری دارای یک قیمت روانی است که وقتی به آن می‌رسد، فروش گسترده را آغاز می‌کند. قیمت 20,000 دلار هم برای بیت کوین یک قیمت روانی بود که با رسیدن به آن، رکوردشکنی متوقف شد. احساسات در بازار نقش اساسی دارند.
3- شبکه، کارمزدها  
یکی از مواردی که توقف اوج قیمت را در ارزهای دیجیتال نشان می‌دهد، وضعیت شبکه یک ارز دیجیتال است. در سال 2017 که قیمت بیت کوین در اوج خود قرار داشت، کارمزد تراکنش‌ها به 50 دلار برای هر تراکنش‌ هم رسید و تعداد تراکنش‌های تایید نشده تا حد بسیار وحشتناکی افزایش یافت. این وضعیت باعث ناامیدی در مورد آینده یک ارز دیجیتال می‌شود. همین مورد در اتریوم هم رخ داد زمانی که فعالیت‌های انجام شده روی کریپتوکیتیز (CryptoKitties) شبکه اتریوم را به شدت کند کرد. این اتفاق در اتریوم یک بار دیگر در زمان عرضه استوس (Staus) رخ داده بود.
نمودار عمق بازار به زبان ساده می‌تواند میزان عرضه و تقاضای موجود در بازار را در قیمت‌های مختلف به ما نشان ‌دهد. به عبارت دیگر عمق بازار عبارت است از مقدار سفارش‌های ثبت شده برای خرید یا فروش یک دارایی در قیمت‌های مختلف. استفاده از این روش می‌تواند دید خوبی نسبت به سطوح احتمالی عرضه و تقاضا یه به بیان دیگر، حمایت و مقاومت‌ها، به همراه نحوه واکنش خریداران و فروشندگان نسبت به آن‌ها ارائه دهد.
در زمان نگارش این مقاله که قیمت بیت کوین در محدوده 8 تا 9 هزار دلار در حال نوسان است، با استفاده از نمودار عمق بازار یا «Market Depth» می‌توانیم بفهمیم، در قیمت‌های بالاتر از 9 هزار دلار چه مقدار سفارش فروش وجود دارد و یا در قیمت‌های زیر 8 هزار دلار، توزیع سفارشات خرید ثبت شده به چه صورت است.
برای روشن‌تر شدن موضوع، مثال زیر را در نظر بگیرید:
با نزدیک شدن به ماه‌های سرد سال می‌توان پیش‌بینی کرد میزان تقاضا برای انرژی‌های گرمایشی افزایش می‌یابد. سرمایه‌گذاران بازار بورس ایران که از میزان تقاضا برای این انرژی‌ها آگاه هستند، با دانستن میزان عرضه و تقاضایی که برای آنها در ماه‌های سرد سال صورت خواهد گرفت، پیش‌بینی‌های تقریبی در رابطه با قیمت این انرژی‌ها انجام داده و بنابراین در بازار بورس ایران بر روی آن‌ها سرمایه‌گذاری می‌کنند.
بازار ارزهای دیجیتال نیز به همین صورت است. با این تفاوت که در این بازار با دسترسی داشتن به عمق بازار که میزان سفارشات ثبت شده، چه برای خرید و چه برای فروش را نشان می‌دهد، می‌توان به پیش‌بینی دقیق‌تری نسبت به قیمت این ارزها در آینده دست یافت.
بازار عمیق (Deep Market)  
با توجه به تعاریفی که برای عمق بازار مطرح شد، بازار عمیق به بازاری گفته می‌شود که در آن خرید و فروش به آسانی انجام می‌شود و مدت زمانی که لازم است منتظر بمانیم تا خرید یا فروش ما انجام شود، کوتاه است.
به بیان دیگر در بازار عمیق، ورود یا خروج سرمایه به بازار نمی‌تواند تاثیر زیادی بر روی قیمت داشته باشد، زیرا به همان میزان که سفارشات خرید ثبت می‌شود، فروشنده نیز در بازار حضور دارد و سفارشات فروش هم ثبت شده است که به معنی نقدینگی بالای بازار است. به طور کلی در بازار عمیق، نقدینگی بالاست و قیمت روند منطقی‌تری را در پیش می‌گیرد بطوریکه نهنگ‌ها نمی‌توانند تاثیر زیادی بر روی بازار داشته باشند.
اگر نمودار عمق بازار مربوط به جفت ارزهای مختلف را باهم مقایسه کنیم، مشاهده می‌کنیم که بین منحنی سبز رنگ که نشانه سفارشات خرید و منحنی قرمز که نشانه سفارشات فروش انجام نشده‌ است، در جفت ارزهای مختلف فاصله‌های متفاوتی وجود دارد که بر حسب درصد نشان داده شده‌ است. این درصد، اختلاف بین قیمت نزدیک‌ترین سفارش‌های خرید و فروش را نسبت به آخرین قیمت بازار نشان می‌دهد. در واقع این شکاف فاصله بین بالاترین قیمت خرید و پایین‌ترین قیمت فروش را نشان می‌دهد. هرچه این شکاف بین قیمت خرید و فروش کمتر باشد بیانگر این است که آن ارز به قیمتی اصلی خود نزدیکتر است و هزینه‌های معاملاتی آن کمتر و نقدینگی آن نیز بیشتر است.
دستکاری عمق بازار توسط نهنگ‌ها  
نکته‌ای که نباید از آن غافل شد این است که امکان لغو کردن سفارشات خرید و فروش در همه صرافی‌های ارز دیجیتال وجود دارد و به همین دلیل برخی از سرمایه‌گذاران بزرگ بازار که به آنها نهنگ‌های بازار می‌گویند، اقدام به ثبت سفارش‌ با حجم بالا در یک قیمت مشخص و سپس لغو آن می‌کنند.
مثلا فرض کنید قیمت فعلی بیت کوین 8 هزار دلار است، یکی از نهنگ‌های بازار اقدام به ثبت سفارش خرید 20,000 واحد بیت کوین در قیمت 7 هزار دلار کرده که از این طریق یک بازی روانی در بازار ایجاد کرده و این حدس را برای سرمایه‌گذاران دیگر به همراه خواهد داشت که در قیمت 7 هزار دلار تقاضا برای خرید بیت کوین زیاد است و یک دیوار خرید در این قیمت ایجاد می‌شود. تشکیل دیوار خرید در قیمتی خاص، سبب به وجود آمدن این تفکر در بازار می‌شود که قیمت پایین‌تر از آن نمی‌آید.
بنابراین سرمایه‌گذاران خرد نیز اقدام به ثبت سفارش خرید در قیمت‌های نزدیک 7 هزار دلار می‌کنند و در نهایت بازار در جهتی که نهنگ‌ها می‌خواهند، هدایت می‌شود.
علاوه بر این، سفارشات استاپ لیمیت در صرافی‌ها این امکان را فراهم کرده که بتوان در قیمت‌هایی بالاتر از قیمت فعلی سفارش خرید قرار داد. مثلا زمانی که قیمت بیت کوین 8 هزار دلار است، می‌توان سفارش خریدی قرار داد که به محض رسیدن قیمت به بیشتر از 9 هزار دلار، سفارش خرید انجام شود.
اما سفارش‌های استاپ لیمیت در نمودار عمق بازار قابل مشاهده نیست. هرچند سفارشات استاپ لیمیت، ممکن است برای دستکاری بازار توسط نهنگ‌ها قرار داده شود، اما دسترسی نداشتن به آن‌ها در نمودار عمق بازار، معامله‌گران را از بخش مهمی از اطلاعات محروم می‌کند. با نگاهی به نمودار عمق بازار می‌توان متوجه شد که این نمودار فقط سفارشات محدود، یعنی سفارشات خریدی که از قیمت خرید فعلی پایین‌تر هستند و سفارشات فروشی که از قیمت فروش فعلی بالاترند را نشان می‌دهد و معامله‌گران با این نمودار عملا به بخش مهمی از سفارشات فروش و خرید ثبت شده دسترسی ندارند.
دیوار خرید و دیوار فروش  
در نمودار عمق بازار یک جفت ارز، در سمت چپ نمودار (بخش سبز) سفارشات خریدی وجود دارند که توسط خریداران قرار داده شده است. اگر به عنوان مثال جفت ارز بیت کوین تتر (BTC/USDT) را در نظر بگیریم، در سمت چپ نمودار که با رنگ سبز مشخص شده سفارشات خرید بیت کوین نشان داده شده و در سمت راست نمودار، سفارشات فروش بیت کوین ثبت شده است.
سفارشات خرید بیت کوین که در نمودار عمق بازار با رنگ سبز، مشخص شده است، آنهایی هستند که چون در قیمتی پایین‌تر از قیمت فعلی بیت کوین ثبت شده‌اند، فروشنده‌ای حاضر به فروش بیت کوین‌های خود با قیمت پیشنهادی آن‌ها نشده و به همین دلیل سفارش آنها به صورت باز یا انجام نشده باقی مانده است.
سفارشات فروش بیت کوین نیز به همین صورت است، یعنی چون فروشندگان، سفارش فروش بیت کوین‌های خود را در قیمتی بالاتر از قیمت بازار ثبت کرده‌اند، هنوز خریداری پیدا نشده که حاضر باشد بیت کوین‌های آن‌ها را با قیمت پیشنهادی‌شان بخرد و بنابراین سفارش آنها در حالت باز یا انجام نشده باقی مانده است.
در نمودار عمق بازار که یک طرف سفارشات خرید و در طرف دیگر سفارشات فروش انجام نشده را داریم، دو مفهوم به نام‌های دیوارهای سبز و قرمز یا دیوارهای خرید و فروش نیز وجود دارند.
دیوار سبز رنگ یا دیوار خرید در نمودار عمق بازار زمانی اتفاق می‌افتد که حجم سفارشات خرید بسیار بیشتر از سفارشات فروش باشد. بیشتر بودن سفارشات خرید نسبت به سفارشات فروش به زبان ساده به معنای بیشتر بودن تقاضا نسبت به عرضه است.
همانطور که در شکل بالا معلوم است، در نزدیکترین سفارشات خرید و فروش ثبت شده با قیمت فعلی، تعداد سفارشات فروش ثبت شده تقریبا دو برابر سفارشات خرید است، بنابراین می‌توان گفت که در این قیمت، دیوار فروش ایجاد شده منجر به نزولی شدن قیمت در کوتاه‌مدت می‌شود.
به عبارت دیگر، حجم زیاد سفارشات خرید در یک قیمت را می‌توان هم ارز و هم معنی سطح حمایتی در آن قیمت دانست و حجم زیاد سفارشات فروش در یک قیمت را نیز برابر با سطح مقاومتی.
نکته‌ای که در تشخیص دیوارهای خرید و فروش باید به آن توجه کرد این است که دیوارها فقط زمانی معتبر هستند و می‌توان به آنها اعتماد کرد که به صورت تدریجی افزایش یافته باشند. افزایش ناگهانی سفارش خرید یا فروش در قیمتی که با قیمت سفارشات قبلی و بعدی خود فاصله زیادی دارد می‌تواند سرنخی باشد از اینکه آن سفارش توسط یک نهنگ و برای گمراه کردن خرده معامله‌گران بازار قرار داده شده است.
نمودار عمق بازار در صرافی‌های مختلف  
دسترسی به نمودار عمق بازار در اکثر صرافی‌ها امکان‌پذیر است. اما استفاده از این نمودار چیزی نیست که تحلیلگران بخواهند بر اساس آن تصمیم به خرید یا فروش بگیرند و معمولا از آن به عنوان یک ابزار کمکی استفاده می‌کنند که روند پیش‌بینی شده توسط آنها را تایید می‌کند.
محور افقی در نمودار عمق بازار نشان‌دهنده قیمتی است که در آن سفارش خرید یا فروش ثبت شده و محور عمودی، حجم سفارشات ثبت شده در آن قیمت را نشان می‌دهد.
در نمودار بالا که نمودار بیت کوین بر حسب تتر است، محور افقی سفارشات ثبت شده برای خرید یا فروش را بر حسب تتر و محور عمودی تعداد بیت کوین‌های ثبت شده برای خرید یا فروش را در قیمت‌های مختلف نشان می‌دهد.
همانطور که در شکل بالا واضح است، مقدار 22.4 بیت کوین، از قیمت 8,098 تا 8,105 دلار برای فروش قرار گرفته‌اند.
همانطور که از شکل نمودار عمق بازار نیز مشخص است، یک نمودار تجمعی است. یعنی مقدار سفارشات در هر قیمت با مقدار سفارشات قبلی جمع زده شده و نقطه بعدی نمودار بدست می‌آید.
برای پیدا کردن تعداد سفارشات خرید ثبت شده در قیمت 9 هزار دلار، تمام سفارشات خرید ثبت شده در 9 هزار دلار و کمتر از آن (تا قیمتی که در آن لحظه در حال معامله است) با هم جمع می‌شوند. به همین دلیل است که اگر به نمودار عمق بازار هر جفت ارزی از وسط نگاه کنیم، چه در قسمت سفارشات خرید (منحنی نمودار سبز رنگ) و چه سفارشات فروش (منحنی قرمز رنگ)، نمودار به صورت پله‌ای و صعودی است.