اریکسون - روانشناسی در جستجوی دائمی هویت خویشتن
اریک اریکسون (erik erikson) روانشناس مشهور آلمانی است و شهرت او به دلیل ارائه مدل رشد روانی اجتماعی و همچنین مفهوم بحران هویت است. نظریه اریکسون تغییر بسیار مهمی در نظریات شخصیت پدید آورد. نظریه او به جای تمرکز بر دوران کودکی انسان، بر نقش جامعه در روند شکل گیری ما در تمام طول عمر متمرکز است.
> امید اولین و الزامی ترین ارزش اخلاقی است که از زنده بودن به ارث می رسد. اگر زندگی باید ادامه پیدا کند، امید نیز باید باقی بماند، حتی جایی که اطمینان زخمی شده است و اعتماد خراب است. 
> 
> erik erikson, the erik erikson reader, 2000
کودکی اریکسون
اریک اریکسون در ۱۵ ژانویه ۱۹۰۲ در فرانکفورت آلمان متولد شد. مادر یهودی و جوان او کارلا آبراهامسن، قبل از ازدواجش با پزشکی به نام تئودور هومبرگر، اریک را برای مدتی به تنهایی بزرگ کرد. این حقیقت که هومبرگر پدر واقعی او نبود، مدت ها از اریکسون پنهان نگه داشته شده بود. وقتی که او در نهایت حقیقت را فهمید، با بحران هویتی شدیدی مواجهه شد.
این تجربه زود هنگام به او کمک کرد که علاقه زیادش به شکل گیری مفهوم هویت را پیدا کند. او بعدها گفت که به عنوان یک کودک، اغلب به این فکر می‌کرد که او کیست و چه نقشی در اجتماع دارد.
دوران مدرسه
بحران هویت او بعد ها در تجربیات دوران مدرسه اش نیز خود را نمایان کرد. در مدرسه یهودی محل تحصیلش او را بخاطر قد بلند، چشمان آبی، موهای بلوند و چهره ی شمالی اش مسخره می کردند و در مدرسه گرامر به خاطر زمینه یهودی بودنش پذیرفته نشد. این تجربیات تلخ، نیروی محرکی برای تفکر درباره مفهوم تشکیل هویت شد.
دوران جوانی
ذکر این نکته جالب است که اریکسون هیچگاه مدرکی در پزشکی یا روانشناسی دریافت نکرد. زمانی که او در مدرسه علوم انسانی تحصیل می کرد، به موضوعاتی چون تاریخ، زبان لاتین و هنر علاقه داشت. ناپدری اش که یک پزشک بود، میخواست که او به مدرسه پزشکی برود ولی اریکسون به مدرسه هنر رفت. او مدت کوتاهی بعد از آن مدرسه را رها کرد و با دوستانش در جست و جوی هویت به سفر در اروپا پرداخت.
روزی دعوتنامه ای از یکی از دوستانش برای تدریس در یک مدرسه کودک که موسسش پیتر بلوس از دوستان آنا فروید بود، دریافت کرد. آنا فروید خیلی زود متوجه سازگاری بالای اریکسون با کودکان شد و او را به مطالعه روانکاوی تشویق کرد. اریکسون در نهایت موفق به کسب دو مدرک، یکی از انجمن معلمان مونته‌سوری و دیگری از انستیتوی روانکاوی وین شد.
او به کار با آنا فروید در آن مدرسه سالها ادامه داد و زیگموند فروید را در یک مهمانی ملاقات کرد و حتی بیمار آنا فروید شد. اریک اریکسون را یک متفکر نئوفرویدی می دانند. او در این باره به یاد می آورد که:
> روانکاوی آن روزها به این رسمیت نبود. من به خانم فروید ماهیانه 7 دلار پرداخت می کردم و ما هر روز یکدیگر را ملاقات می کردیم که این به من،خود آگاهی داد و کمک کرد که از خودم نترسم. ما آن زمان از آن شبه علم ها (مکانیسم های دفاعی و امثالهم) استفاده نمی کردیم. بنابراین فرآیند دردناکی بود و نیاز به رها کردن جو حاکم بود.
> 
> اریک اریکسون
خانواده اریکسون
اریکسون در مدرسه محل تدریسش با یک معلم رقص کانادایی به نام ژوان سرسون آشنا شد. آنها در سال 1930 با یکدیگر ازدواج کردند. حاصل ازدواج آنها چهار فرزند بود. پسر او کای (kai) اریکسون، یک جامعه شناس مشهور آمریکاییست. 
!اریک اریکسونتصویری از خانواده اریکسون از کتاب زندگینامه اریکسون
اریکسون در سال 1933 به آمریکا مهاجرت کرد و علی رغم اینکه مدرک رسمی نداشت، در مدرسه پزشکی هاروارد مشغول به کار شد. او در آنجا فامیلی خود را از هومبرگر به اریکسون تغییر داد. احتمالا در پی تشکیل هویت مورد نظر خود. در کنار جایگاهش در هاروارد، او به طور خصوصی روانکاوی کودکان را انجام می داد.
او بعد ها در دانشگاه های کالیفرنیا و برکلی، یال، انستیتوی روانکاوی سانفرانسیسکو، مرکز استون ریگز و مرکز مطالعات پیشرفته ی علوم رفتاری، مشغول به کار شد.
او تعدادی کتاب برای تئوری هایش منتشر کرد، از جمله «کودکی و جامعه» و «تکمیل چرخه زندگی» . کتاب «حقیقت گاندی» او جایزه پولیتز و کتاب ملی را دریافت کرد. 
مرگ
اریکسون در طول زندگی خود، سمت های مختلفی در شهر های مختلف آمریکا داشت و حتی پس از بازنشستگی نیز به فعالیت های حرفه ای خود مانند نویسندگی و تدریس و حتی دیدن بیماران ادامه داد. او در تمام مدت زندگی اش و تا پایان عمرش در سن ۹۱ سالگی در جست و جوی نام پدر واقعیش جست و جو کرد. اریکسون در ۱۲ ماه می ۱۹۹۴ درگذشت.
منابع مطالعه بیشتر:
goodtherapy
دانشنامه بریتانیکا
روانشناسان نئوفرویدی یا نو فرویدی ها، متفکرانی بودند که با بسیاری از آموخته های بنیادین مکتب روانکاوی فروید موافق بودند، اما آن آموخته ها را در جهت توسعه نظریات، ایده ها و عقاید خود، تغییر دادند. بسیاری از دیدگاه های فروید بحث برانگیز بودند ولی آن ایده ها توانستند پیروانی را گرد فروید جمع بیاورند.
بسیاری از این متفکران با مفاهیم شاخص نظریه فروید مانند ذهن ناخودآگاه و اهمیت دوران کودکی موافق هستند. اما بعضی از پژوهشگران با دیگر مفاهیم نظریه فروید موافق نیستند. حتی آن را مستقیم رد می‌کنند. به همین دلیل، این افراد نظریه های شخصیت منحصر به فرد خود را گسترش دادند.
اختلافات نئوفرویدی ها با فروید
نئوفرویدی ها دلایل متفاوتی برای مخالفت با نظریات فروید ارائه می کردند. برای مثال، اریک اریکسون عقیده داشت که فروید درباره شکل گیری کامل شخصیت، بر اساس رویدادهای کودکی اشتباه کرده است.
دیگر ایراداتی که نئوفرویدی ها بر نظریه فروید وارد کردند عبارت اند از:
تاکید فروید بر روی میل جنسی به عنوان محرک اولیه
نگاه منفی فروید به ذات انسان
باور فروید بر اینکه شخصیت تماماً بر اساس تجارب کودکی شکل می گیرد
خلأ بررسی نقش اجتماع و فرهنگ بر رفتار و شخصیت در نظریه روانکاوی فروید
بسیاری از نئوفرویدی ها عقیده داشتند که فروید بر مسائلی مانند بیماری های روانی، رابطه جنسی و تجارب کودکی تاکید بیش از اندازه داشته است. بر خلاف فروید، آنها بر روی جنبه های مثبت شخصیت انسان تمرکز می کردند.نئوفرویدی ها بر نقش اجتماع در شکل گیری شخصیت و رفتارهای انسان، تاکید ویژه ای داشتند.
> با اینکه نئوفرویدی ها ممکن است از فروید الهام گرفته باشند اما نظریات منحصر به فرد خود را ارائه دادند.  
> 
> 
> 
متفکران اصلی نئوفرویدی
عده ای از متفکران نئوفرویدی که از سنت روانکاوی فروید خارج شدند، نظریات روانپویشی خود را توسعه دادند. بعضی از این اشخاص در ابتدا حلقه درونی پیروان فروید را تشکیل می دادند. افرادی چون : کارل یونگ و آلفرد ادلر.
کارل یونگ
فروید و یونگ روزگاری دوستی عمیقی با یکدیگر داشتند. اما یونگ برای شکل دادن به نظریات خودش، از فروید فاصله گرفت. یونگ مکتب خود را روانشناسی تحلیلی نامید و مفهوم ناخودآگاه جمعی را معرفی کرد.
!نو فرویدیمنبع تصویر
او ناخودآگاه جمعی را اینگونه تعریف می‌کند: 
>  ساختاری جهان‌شمول که تمام اعضای یک گونه با یکدیگر به اشتراک می گذارند و حاوی تمام غرایز و کهن الگوهاییست که بر رفتار انسان تاثیر گذار است.  
> 
> 
> 
او بر ناخودآگاه جمعی، بیشتر از ناخودآگاه فردی تاکید داشت و مانند بسیاری از نئوفرویدی های دیگر، کمتر بر میل جنسی تمرکز کرد.
آلفرد آدلر
آدلر عقیده داشت که نظریه فروید، بیش از حد بر مسائل جنسی به عنوان نیروی پیشران رفتار تمرکز کرده است. آدلر نقش ناخودآگاه را نیز در نظریه اش کمرنگ کرد و تمرکز نظریه ی نئوفرویدی خود را بر تاثیرات جامعه و روابط بین فردی گذاشت.
حاصل کارهای او مکتب روانشناسی فردنگر است. این نظریه می گوید که رفتار انسان ها حول محور فائق آمدن بر احساسات ناشی از حقارتشان شکل می گیرد. مفهوم عقده حقارت در نظریه آدلر، احساسات و افکاری است که به ما می گوید در حد یک شخص دیگر یا یک موقعیت اجتماعی خاص(مثلا جمع ورزشکاران حرفه ای) نیستیم.
اریک اریکسون
با وجود اینکه فروید معتقد بود که در سالهای ابتدایی زندگی، شخصیت، سخت و محکم شکل می گیرد، اریکسون باور داشت که شخصیت در تمام طول زندگی شکل می‌گیرد. او همچنین عقیده داشت که همه تعارضات انسان، ناخودآگاه نیستند. از دیدگاه اریکسون،  بسیاری از تعارضات در آگاهی انسان هستند و پیامد خودِ فرآیند رشد می باشند.
اریکسون نقش میل جنسی را در توسعه شخصیت نادیده گرفت و به جای آن بر مفهوم روابط اجتماعی تمرکز کرد.نظریه هشت مرحله ای «رشد روانی اجتماعی» اریکسون، بر مجموعه تعارضاتی که در این مراحل (از ابتدا تا پایان عمر) رخ می دهد متمرکز است. در هر مرحله، انسان با بحران هایی روبه رو می شود که مجبور به حل کردن آن و گذشتن از آن است.
کارن هورنای
هورنای اولین زنی بود که آموزش روانکاوی دید. او همچنین از اولین کسانی بود که به فروید به خاطر کمرنگ دیدن نقش زن در نظریه روانکاوی اعتراض کرد.
هورنای، با تصویری که فروید از زن در نظریه روانکاوی ارائه می داد مخالف بود. او اصطلاح رشک آلتی را توهین آمیز تلقی می کرد و به جای آن او مفهوم رشک حاملگی را برای مردان به کار برد. زیرا که مردان قادر به تولید فرزند در درون خود نیستند. نظریه شخصیت او بر مبنای چگونگی شکل گیری شخصیت، حول محور چند نیاز روان آزردگی مختلف است.
سرانجام نئوفرویدی ها
با وجود این که نظریات فرویدی و نئوفرویدی، دیگر به محبوبیت قبل نیستند، نقش مهمی در توسعه روانشناسی ایفا کرده اند. نظریات نئوفرویدی، همچنین بر روی بسیاری از دیگر رویکردهای حال حاضر تاثیر مستقیم گذاشته اند. مفاهیمی مانند رشد فردی و رشد اجتماعی در این نظریات جایگاه ویژه‌ای دارند.
منبع:
a layman's guide to psychiatry and psychoanalysis