اسکیزوفرنی : علائم، درمان و پیامدها برای فرد و اطرافیان
اسکیزوفرنی یک اختلال روانی است که افکار، احساسات و رفتار فرد را تحت تأثیر قرار می دهد. اسکیزوفرنی در واژه به معنای «شکاف شخصیت» می‌باشد. این اختلال در نظریه شخصیت کرنبرگ در دسته سازمان شخصیت سایکوتیک، قرار می گیرد و سالیوان نیز نظریه شخصیت خود را بر مبنای بررسی این افراد، معرفی کرد.
به احتمال زیاد نام «جان نش» را شنیده اید. او یک ریاضی دان برجسته بود. نش صداهایی غیرواقعی را می شنید که او را از خطراتی موهوم می ترساند و واداراش می کردند کارهایی برخلاف خواسته‌اش انجام بدهد. به این نشانه ها که افراد صداهای غیرواقعی می شنوند یا تصاویر غیرواقعی می بینند، توهم می گویند. رفته رفته بر شدت توهمات نش، افزوده شد و زندگی‌اش در آستانه فروپاشی، قرار گرفت. کرسی استادی خود را در دانشگاه از دست داد و بالأخره در بیمارستان، بستری شد. ولی در این دوران، همسرش کنار او بود و به او بسیار، کمک کرد.
!اسکیزوفرنی
علائم اسکیزوفرنی
توهم، یکی از نشانه های اسکیزوفرنی است و نشانه های دیگری نیز در این بیماری وجود دارند. ممکن است بیمار اعتقاد داشته باشد تحت تعقیب قرار گرفته است. فرد اسکیزوفرن امکان دارد محل تحصیل خود را پوششی برای جرائم سازمان یافته ببیند. ممکن است مانند جان نش، احساس کند کمونیست های شوروی می خواهند او را بدزدند. اعتقادات این چنینی که ریشه در واقعیت ندارند را هذیان می نامند. دانشمندان و محققان، توهم و هذیان را به افزایش ماده ای شیمیایی در مغز به نام دوپامین، نسبت داده اند. داروهای روانپزشکی موجود، بر همین اساس عمل می کنند و میزان دوپامین را در مغز، کنترل می کنند. اما کنترل دوپامین فقط از توهم و هذیان، جلوگیری می کند و دیگر نشانه های بیمار را نمی تواند رفع کند؛ نشانه هایی که منجر به انزوای فرد می شوند و با عنوان نشانه های منفی، شناخته می شوند.
نشانه های منفی اسکیزوفرنی
بسیاری از افرادی که اسکیزو فرنی دارند باید به دیگران تکیه کنند زیرا نمی توانند شغل خود را حفظ کنند یا از خودشان، مراقبت کنند. یک فرد اسکیزوفرن در توصیف بیماری اش می گوید: "افت عملکرد داشتم. به جای 16 و 17 قبلی در مدرسه، مدام  2 و 3 می‌گرفتم. این بیماری، توانایی را نشانه می‌گیرد. انرژی آدم را می‌گیرد."
این افت عملکرد و تحلیل انرژی تا جایی پیش می رود که فرد دیگر به ظاهر خود، اهمیت نمی دهد، بهداشت شخصی خود را رعایت نمی کند و روابط اجتماعی، اهمیت خود را از دست می دهند. فرد در ابراز هیجان، مشکل پیدا می کند. در مواجهه با موقعیت های مختلف که بار عاطفی دارند، بی تفاوتی از خود نشان می دهد. دیگر نمی تواند فعالیت های لذت بخش، انجام دهد و پایداری خود را در فعالیت ها از دست می دهد. این نشانه ها و پیامدهای اسکیزوفرنی را نمی توان با دارو رفع کرد.
!اسکیزوفرنی
درمان روانشناختی
برای رفع این موارد، بیمار نیاز به حمایت دارد. با مراجعه به روانشناس و روان درمانی می توان به فرد کمک کرد تا دوباره با شرایط، سازگار شود. می توان به او کمک کرد تا دوباره، انگیزه و توانش را بدست آورد. این درمان به بیمار کمک می کند تا نسبت به نشانه های منفی که بر روابط او با دیگران، سایه افکنده است بینش پیدا کند و در جهت رفع آن ها حرکت کند. کمک های روان درمانی و توانبخشی باعث می شود فرد از انزوا بیرون بیاید و دوباره در جامعه، فعال شود. 
نقش خانواده و دوستان
اسکیزوفرنی فقط بر بیمار، اثر نمی گذارد و بر خانواده، دوستان و جامعه نیز اثر دارد. اطرافیان بیمار از همان ابتدا درگیر تبعات بیماری می شوند و حمایت آن ها است که می تواند به روند درمان بیمار، کمک کند. بعضی ها ممکن است علائم واضحی از بیماری از خود نشان دهند. اما در موارد دیگر، ممکن است تا زمانی که فرد شروع به توضیح افکار خود نکند، نرمال به نظر برسد. خانواده و دوستان در این مواقع می توانند فرد را راضی کنند تا از کمک حرفه ای، بهره گیرد. با حمایت افراد مبتلا به اسکیزوفرنی در طول درمان و پس از آن، می توان به بازگشت آن ها به جامعه و رشدشان کمک کرد.
نیاز به حمایت
افراد مبتلا به اسکیزوفرنی و نزدیکان آن ها باید این موضوع را درک کنند که روند بهبود، طولانی است. با درک و پذیرفتن شرایط بیمار و با نشان دادن صبر و حمایت از طرف نزدیکان، می توان بر این بیماری غلبه کرد. فراموش نکنید جان نش با حمایت اطرافیان خود توانست بیماری خود را کنترل کند و شکست دهد و پس از دوران بیماری بود که موفق به دریافت جایزه نوبل شد. 
برای آشنایی با سایر اختلالات روانپریشی، متن اختلالات روانپریشی را مطالعه نمایید.
مطالعه بیشتر
american national institute of mental health
در دسته بندی اختلالات شخصیت از دیدگاه روانپزشکی، شخصیت خودشیفته در کنار شخصیت‌های مرزی، ضداجتماعی و نمایشی، در دسته b قرار می‌گیرد. ویژگی این دسته از اختلالات شخصیت، هیجانی و تکانشی بودن آن‌هاست. اما بر اساس طبقه‌بندی دیگری که اتوکرنبرگ از سه سطح شخصیت ارائه کرده است، خودشیفتگی به دو صورت خودشیفتگی و خودشیفتگی وخیم، طبقه‌بندی شده است. نوع وخیم این شخصیت، شدیدتر و آسیب‌زاتر است. به همین دلیل، آشنایی با ویژگی‌های این افراد در برقراری ارتباط مناسب با آن‌ها حائز اهمیت است.
خودشیفتگی در نظریه کرنبرگ
در نظریه اتوکرنبرگ، سه نوع سازمان شخصیت نوروتیک یا سالم (واقعیت سنجی سالم)، مرزی (مرز بین نوروتیک و سایکوتیک) و سایکوتیک (واقعیت سنجی مختل) معرفی شده است. در قسمت بالاتر سازمان مرزی، یعنی سمت نزدیکتر به شخصیت سالم، شخصیت خودشیفته قرار گرفته. اما در قسمت پایین‌تر سازمان مرزی، یعنی قسمت نزدیکتر به شخصیت سایکوتیک، خودشیفتگی وخیم قرار دارد.
ویژگی‌های خودشیفتگی وخیم
در خودشیفتگی وخیم ویژگی‌هایی مشابه اختلال شخصیت خودشیفته مطرح شده در dsm وجود دارد. مثلاً این افراد خودمحور هستند، یعنی فقط دیدگاه، خواسته‌ها و افکار خود را می‌بینند و می‌پذیرند و توجهی به دیدگاه و خواسته‌ی دیگران ندارند. اما تفاوتی که در خودشیفتگی وخیم وجود دارد این است که علاوه بر ویژگی‌های افراد خودشیفته، ویژگی‌های شخصیت ضداجتماعی، گرایش به آزار دیگران و فقدان همدلی نیز در آن‌ها وجود دارد. به همین دلیل ممکن است گاهی این افراد را با افراد سایکوپت اشتباه بگیریم. همچنین این افراد ممکن است سوء ظن‌هایی مشابه افراد پارانوئید داشته باشند.
فردی که خودشیفتگی وخیم دارد، به شدت سعی در کنترل کردن دیگران دارد، راه خودش را پیش می‌برد و کاری به این ندارد که در این راه، به چه کسی آسیب می‌رسد. او دنیا را به صورت سیاه و سفید می‌بیند. مثلاً ممکن است فردی را یا دوست ببیند یا دشمن. اما دیدگاهش می‌تواند تغییر کند، یعنی فردی را که در ابتدا دوست خود می‌دانسته پس از مدتی کاملاً دشمن خود می‌داند. او می‌خواهد به هر قیمتی که شده برنده باشد و از شکست و ناکامی خودش جلوگیری کند، حتی به قیمت وارد کردن درد، ناکامی و غم زیاد به دیگران. چنین فردی ممکن است برای دفاع از خود بزرگ منشانه‌اش، دروغ بگوید و اگر شخص مقابلش سعی کند با شواهد واقعی، دروغ او را ثابت کند، به شدت عصبانی می‌شود.
تفاوت شخصیت خودشیفته وخیم با شخصیت ضد اجتماعی
شخصیت خودشیفته وخیم از نظر کرنبرگ، ترکیبی از ویژگی‌های شخصیت خودشیفته و ضداجتماعی است. کرنبرگ می‌گوید با وجود شباهتی که بین این دو وجود دارد اما با هم تفاوت‌هایی هم دارند. از نظر او، خود بزرگ بینی مهم‌ترین عاملی است که باعث تفکیک شخصیت خودشیفته با ضداجتماعی می‌شود. به بیان دیگر، فرد خودشیفته گرایش به خودستایی، مغرور بودن و بزرگ دیدن توانایی‎‌ها و موفقیت‌های خودش دارد. همچنین اگرچه هردوی آن‌ها دیگران را استثمار می‌کنند، اما استثمار برای افراد ضد اجتماعی، هدف اصلی است.
ارتباط برقرار کردن با فرد خودشیفته وخیم
اگر ویژگی‌هایی که درمورد خودشیفتگی وخیم مطرح کردیم برایتان آشنا به نظر می‌رسد خوب است. زیرا اگر بدانید که در ارتباط با فردی هستید که فقط به خودش توجه دارد، پرخاشگر و حساس است، بدگمان و حسود است و ممکن است به شما آسیب برساند، هشداری کمک کننده به شماست. در اینجا چند توصیه برای ارتباط با چنین فردی ارائه می‌شود:
اول اینکه بپذیرید که ارتباط با آن‌ها سخت است. اگر به نظر می‌رسد که امکان دارد به شما آسیب برساند، سعی کنید ارتباطتان را با او تا حد امکان محدود کنید و خود را از او دور کنید. اگرچه آن‌ها ممکن است مرزهای ضعیفی در روابطشان داشته باشند و وقتی شما می‌خواهید مرزی تعیین کنید، رنجیده خاطر می‌شوند.
اگر می‌خواهید از آن‌ها انتقادی کنید یا با آن‌ها مخالفت کنید این کار را در حضور دیگران یا با لحن انتقادی شدید مطرح نکنید. چرا که انتقاد شدید یا انتقاد در حضور دیگران باعث عصبانی شدن، رفتارهای تکانشی و یا تلافی جویانه از جانب آن‌ها می‌شود و سعی می‌کنند دیگران را به واکنش علیه شما تحریک کنند.
نباید از آن‌ها انتظار داشته باشید که تغییر کنند و سعی در تغییر آن‌ها نیز نداشته باشید. چون آن‌ها در برابر تلاش شما برای تغییر مقاومت می‌کنند.
اگر مجبور به ارتباط با آن افراد هستید، مثلاً آن فرد یکی از اعضای خانواده یا همکار شماست، سعی کنید با سایر افرادی که حامی شما هستند نیز ارتباط برقرار کنید تا بخشی از رنجی که آن فرد به شما وارد کرده، کاهش یابد.
درمان خودشیفتگی وخیم
با وجود آنکه احتمال مراجعه افراد خودشیفته وخیم برای درمان، کم است اما به هر حال ممکن است آن‌ها به دلیل تأثیر منفی شخصیتشان بر زندگیشان و یا مشکلاتی که با همکاران، دوستان، خانواده یا شریک‌های عاطفی خود دارند، نهایتاً برای درمان مراجعه کنند. مثلاً ممکن است به دلیل اینکه شریک عاطفی‌شان یک فرصت نهایی به آن‌ها داده تا خود را اصلاح کنند، در پی حل مشکل خود برآیند. به عبارت دیگر آن‌ها معمولاً از اشتباه بودن رفتارشان، آگاهی ندارند و به دلیل پیامدهای ناشی از رفتارشان که شامل افسردگی، تحریک پذیری و مشکل در مدیریت خشمشان است برای درمان مراجعه می‌کنند.
گرچه درمان خودشیفتگی وخیم دشوار است اما به هرحال جلسات درمانی می‌تواند مزایایی را برای همه مشکلات داشته باشد. درمورد شخصیت خودشیفته وخیم نیز با کمک جلسات درمان می‌توان در بعضی جنبه‌ها به آن‌ها کمک کرد. مثلاً
کمک به ایجاد روابط بین فردی قوی‌تر
کمک به افزایش تنظیم هیجان
منبع برای مطالعه بیشتر
what is malignant narcissism?