اضطراب فراگیر: توصیف ویژگی‌های اختلالی رایج در دسته روان‌رنجوری‌ها
اضطراب، واژه‌ای آشنا برای همه ما انسان‌هاست. برای هر یک از ما پیش آمده که در موقعیت‌های مختلفی از زندگیمان دچار اضطراب شده باشیم. اما از کجا بدانیم که این اضطراب، احساسی طبیعی است یا تبدیل به اختلال اضطراب فراگیر شده و نیاز به مراجعه به متخصص سلامت روان دارد. اگر ذهن شما درگیر پاسخ به این سؤال است، متن حاضر را مطالعه نمایید.
اضطراب چیست؟
طبیعی است که هر انسانی گهگاهی احساس اضطراب کند. اضطراب پاسخی طبیعی به موقعیت‌های استرس‌زای زندگی است و به فرد کمک می‌کند تا مسئولیت‌های خود را به انجام برساند و در برابر خطر، از خودش محافظت کند. بر اساس نظریه‌ی روانکاوی، که برای اولین بار توسط زیگموند فروید مطرح شد، اضطراب به ما علامتی می‌دهد مبنی بر اینکه مسأله‌ای در ناهشیار ما وجود دارد که نیاز به توجه دارد. بنابراین چراغ راهنما و زنگ خطری برای ما محسوب می‌شود و کمک می‌کند تا برای حل مشکل زیربنایی خود، اقدام کنیم. اما گاهی این اضطراب، شدید می‌شود و آنقدر ما را بی‌قرار می‌کند که نمی‌توانیم کارهای عادی روزانه‌مان را انجام دهیم. در این وضعیت، احتمالاً ما درگیر اختلال اضطراب فراگیر (generalize anxiety disorder) شده‌ایم.
علائم اختلال اضطراب فراگیر
اختلال اضطراب فراگیر می‌تواند همه‌ی افراد، اعم از کودکان و بزرگسالان را درگیر کند. در این حالت، علائمی در فرد ظاهر می‌شود که شامل موارد زیر است:
فرد نگرانی زیادی در مورد تعدادی از مسائل زندگی دارد. مثلاً دائماً نگران آینده تحصیلی، شغلی، سلامتی خود یا نزدیکان و مواردی از این قبیل است، در حالی که شدت اضطرابش با موقعیت، متناسب نیست.
دائماً به بدترین اتفاقات فکر می‌کند و در ذهنش به دنبال این است که اگر چنین اتفاقی رخ بدهد، باید چه کار کند و چه راه حلی را به کار ببرد.
حتی زمانی که موقعیت‌ها و اتفاقات پیش‌آمده، تهدید کننده نیستند، او آن‌ها را تهدید کننده استنباط می‌کند.
فردی که اضطراب فراگیر دارد، نمی‌تواند ابهام‌ در شرایط و اتفاقات را تحمل کند. بنابراین دائماً در حال بررسی شواهدی است تا ابهام خود را کم کند و در مورد بی خطر بودن موقعیت، مطمئن شود.
معمولاً در تصمیم‌گیری‌های خود، تردید دارد. زیرا می‌ترسد تصمیمی بگیرد که پیامدهای بدی را به دنبال داشته باشد.
هر چه تلاش می‌کند نمی‌تواند اضطرابش را کنترل کند و از شر آن خلاص شود.
مدام احساس بی‌قراری می‌کند و نمی‌تواند احساس آرامش را تجربه کند.
تمرکز کردن برای او دشوار است و گاهی بیان می‌کند که "انگار ذهنم خالی است".
ممکن است خواب و اشتهایش به هم بریزد و مثل گذشته نباشد.
احساس خستگی می‌کند یا در ماهیچه‌هایش احساس تنش یا درد دارد.
دچار لرزش، عرق کردن، تهوع یا اسهال می‌شود.
عصبانی و تحریک پذیر می‌شود و زود از کوره در می‌رود.
!اضطراب فراگیر
ذکر یک نکته
باید توجه کنیم که فرد مبتلا به اضطراب فراگیر، همه‌ی علائم ذکر شده را ندارد. اما این موارد، علائمی هستند که احتمال وجود آن‌ها در چنین افرادی وجود دارد. همچنین موضوع نگرانی فرد، ممکن است در طول زمان یا با افزایش سن، تغییر کند. مثلاً ممکن است در یک زمان نگران امنیت خودش باشد و در زمان دیگر، نگران سلامتی عزیزانش.
> مدام دلشوره دارم. وقتی بچه هام از خونه بیرون میرن یا ازم دورن همش نگرانم که نکنه براشون اتفاقی بیفته. اگه اتفاقی براشون بیفته من باید چکار کنم. یا یه وقتایی می‌گم نکنه همسرم ورشکست شه. اگه اینطوری بشه بیچاره می‌شیم. هرچی هم سعی می‌کنم نگران نباشم، نمی‌تونم. یه وقتایی شبا از بی قراری خوابم نمی‌بره. نمی‌دونم چکار کنم.
> 
> 
اضطراب فراگیر در کودکان و نوجوانان
علائم اضطراب فراگیر در کودکان و نوجوانان نیز مشابه بزرگسالان است. اما آن‌ها ممکن است دل مشغولی‌های دیگری نیز داشته باشند. مثلاً نگران این باشند که در مدرسه یا مسابقاتی که شرکت می‌کنند، عملکرد بدی داشته باشند؛ نگران سلامتی والدین و اعضای خانواده‌شان هستند؛ یا در مورد جنگ، زلزله و سایر بلایای طبیعی اضطراب دارند.  
اگر کودک یا نوجوان، اضطراب شدیدی داشته باشد ممکن است:
کمال‌گرا شود و برای انجام تکالیفش، زمان زیادی را صرف کند و یا چند بار کارهایش را از اول انجام دهد تا جایی که مطمئن شود آن‌ها را کامل انجام داده است.
اعتماد به نفس کمی داشته باشد و تلاش کند تا دیگران تأییدش نمایند.
مکرراً دچار دل درد یا سایر مشکلات جسمی شود.
از مدرسه رفتن و سایر فعالیت‌های اجتماعی، کناره گیری کند.
تأثیر اضطراب فراگیر بر زندگی روزمره و شرایط جسمی
اضطراب فراگیر می‌تواند روند زندگی شما را مختل کند. به دلیل اینکه تمرکز شما کاهش می‌یابد، احتمالاً در انجام سریع و صحیح مسئولیت‌های شخصی، تحصیلی یا شغلی شما اختلال ایجاد می‌شود. می‌تواند منجر به مشکلات گوارشی، سندرم روده تحریک پذیر یا زخم معده شود. احتمال ایجاد سردردهای مزمن را در شما افزایش می‌دهد. می‌تواند منجر به بروز مشکلاتی در خواب به خصوص بی‌خوابی شود و یا زمینه‌ای برای مشکلات قلبی عروقی ایجاد نماید.
عوامل زمینه ساز
شخصیت: افرادی که در کودکی‌شان، ویژگی‌های شخصیتی مانند خجالتی بودن و اجتناب از موقعیت‌ها و افراد جدید دارند و با عواطف منفی شناخته می‌شوند، بیش از سایر افراد در بزرگسالی، مستعد اضطراب فراگیر هستند.
ژنتیک: افرادی که در نزدیکان درجه اولشان، افراد مضطرب وجود دارد، با احتمال بیشتری به این اختلال، مبتلا می‌شوند.
تجربیات استرس‌زا: افرادی که اضطراب فراگیر دارند، احتمالاً تجربه‌ی رویدادهای منفی، آسیب‌زا و یا تغییرات زیادی را در زندگی‌شان داشته‌اند. چنین تجاربی ممکن است در کودکی‌شان یا اخیراً اتفاق افتاده باشد. تجربه‌ی بیماری‌های جسمی یا روانشناختی دیگر نیز می‌تواند ریسک ابتلا به این اختلال را افزایش دهد.
زمان مراجعه به متخصص
اگر احساس می‌کنید که اضطراب شما بیش از حد طبیعی است و در زندگی روزمره، شغل، تحصیل یا روابطتان اختلال ایجاد کرده و یا موجب مشکلاتی در خوردن، خوابیدن یا مشکلات جسمی در شما شده، زمان آن است که به متخصص سلامت روان، مراجعه نمایید. برای کمک به حل این مشکل و مشکلات دیگری، که احتمالاً همزمان با آن وجود دارد، از درمان‌های مختلفی از جمله درمان شناختی رفتاری و درمان‌های دارویی استفاده می‌شود.
منبع برای مطالعه بیشتر
what is generalized anxiety disorder
روان‌پریشی در کنار روان‌رنجوری دو دسته اصلی از اختلالات روانی را تشکیل می‌دهند. روان‌پریشی یا سایکوز (psychosis) واژه‌ای است که ما در مکالمات روزمره خود نیز آن را به کار می‌بریم و به معنای قطع ارتباط با آنچه است که در واقعیت رخ می‌دهد. قطع ارتباط با واقعیت، مشخصه تعدادی از اختلالات روانی است که اختلالات روان‌پریشی را تشکیل می‌دهند. در این اختلالات، تغییر فرد به گونه‌ای است که ممکن است فکر کنیم که دیگر شخصیت سابقش را ندارد. مطالعه این متن، دیدگاهی مختصر نسبت به مفهوم روان‌پریشی، علل، ویژگی‌ها و روش‌های درمان آن را به شما ارائه می‌دهد.
روان‌پریشی به چه معناست؟
روان‌پریشی به آن معناست که فرد تجاربی را حس می‌کند که وجود ندارند؛ که به این تجارب، توهم گفته می‌شود. یا اینکه فرد باورهایی دارد که ریشه در واقعیت ندارند؛ که به این باورها هذیان گفته می‌شود. این نشانه‌ها ممکن است برای فرد ترسناک باشند و فرد در پاسخ به آن‌ها به خودش یا اطرافیانش آسیب بزند. 
نشانه‌های کلاسیک روان‌پریشی
تعدادی از علائم و نشانه‌های کلاسیک روان‌پریشی
به این شرح هستند:
توهم (psychosis): به دیدن، شنیدن و یا حس کردن مواردی اشاره دارد که وجود ندارند.
هذیان (delusion): باورهای غلطی هستند که فرد آن‌ها را کاملاً قبول دارد و با هیچ دلیل و منطقی، خلاف آن را قبول نمی‌کند. بیشتر به صورت ترس یا شک نسبت به اموری است که واقعیت ندارند.
گسیختگی (disorganization): به این معنا که رفتار، گفتار و یا افکار فرد، آشفته و به هم ریخته است.
تفکر مختل (disordered thinking): مثلاً بین افکار فرد، رابطه منطقی وجود ندارد و فرد از فکر کردن به یک موضوع به فکر کردن به موضوع بی‌ربط دیگر می‌پردازد.
کاتاتونیا (catatonia): مثلاً عضلاتشان انعطاف‌ناپذیر می‌شود و در برابر تغییر حالت، مقاومت می‌کند.
مشکل در تمرکز کردن (difficulty concentrating)
روند شکل‌گیری روان‌پریشی
بسته به علت ایجادش، روان‌پریشی می‌تواند روند سریع و یا آهسته‌ای داشته باشد. مثلاً در اسکیزوفرنی که یک نوع از سایکوز است، اگرچه نشانه‌ها ممکن است با سایکوز خفیف‌تر شروع شوند اما در بعضی افراد به این صورت است که اگر دارویشان را قطع کنند، علائم روان‌پریشی‌شان به سرعت برمی‌گردد.
در نوع خفیف‌تر، نشانه‌های اولیه معمولاً شامل این موارد می‌شوند: احساس شک و بدگمانی، اضطراب کلی، ادراک‌های تحریف‌شده، افسردگی، افکار وسواسی و مشکلات خواب.
تشخیص اولیه
علائم روان‌پریشی هرچه زودتر شناسایی شوند، درمان فرد راحت‌تر خواهد بود؛ اگرچه همیشه تشخیص زودهنگام امکان‌پذیر نیست. معمولاً شکل‌های خفیف‌تر روان‌پریشی که می‌توانند بعداً منجر به اسکیزوفرنی شوند، تا دو سال درمان‌نشده باقی می‌مانند. یعنی ممکن است ظاهر شدن علائم کامل روان‌پریشی سال‌ها طول بکشد تا بالاخره خود فرد یا اطرافیانش متوجه شوند که او نیاز به درخواست کمک از متخصصان را دارد.
برای تشخیص زودهنگام این دسته از اختلالات، توصیه شده که به این نشانه‌ها در فرد توجه شود:
اینکه فرد شروع به کناره‌گیری از اجتماع و انزوا کند.
عملکردش در مدرسه، محل کار یا سایر محیط‌هایی که فعالیت دارد، برای یک مدت به صورت ممتد بدتر شده باشد.
پریشان‌تر و آشفته‌تر شده باشد اما نتواند علت آن را توضیح دهد.
!روان‌پریشی
آیا تستی برای شناسایی روان‌پریشی وجود دارد؟
پاسخ این است که هیچ تست بیولوژیکی وجود ندارد که خود روان‌پریشی را بسنجد. اگر هم تست‌های آزمایشگاهی وجود داشته باشند برای آن است که تشخیص مشکلات پزشکی دیگر، که می‌توانند علائم مشابه روان‌پریشی ایجاد کنند، را رد کند. اما بعضی آزمون‌های روانشناختی مثل mmpi می‌توانند فرضیه‌هایی را درمورد وجود این دسته از اختلالات به ما نشان دهند.
برای تشخیص چه سؤالاتی از بیمار و خانواده او
پرسیده می‌شود؟
برای تشخیص معمولاً درمورد نشانه‌های روان‌پریشی ، تجارب، افکار و فعالیت‌های روزمره فرد پرسیده می‌شود. همچنین به دلیل نقش مهم ژن‌ها در بروز این علائم، درمورد سابقه وجود اختلالات روان‌پریشی در خانواده‌ و نزدیکان فرد سؤال می‌شود. به علاوه اینکه مشکلات پزشکی که علائم مشابه اسکیزوفرن را ایجاد می‌کنند نیز بررسی می‌شوند؛ مثل دلیریوم (که در آن فرد دچار مشکلات شناختی و هشیاری می‌شود)، صرع یا تشنج، ضربه به سر و مسمومیت با داروهای قانونی یا غیرقانونی. برای رد این تشخیص‌ها معمولاً در مراحل ابتدایی روان‌پریشی از روش‌های زیستی مثل اسکن‌های مغزی استفاده می‌کنند.
علل روان‌پریشی
علل اصلی روان‌پریشی هنوز مشخص نشده اما تعدادی از عوامل در شکل‌گیری این اختلال، شناخته شده هستند:
ژنتیک: داشتن نزدیکانی با سابقه اختلالات روان‌پریشی و یا اختلال دوقطبی می‌تواند احتمال ابتلا به این دسته از اختلالات را افزایش دهد.
تغییرات مغزی: تغییر در ساختارهای مغزی و تغییر در مواد شیمیایی مغز در افراد مبتلا به روان‌پریشی مشاهده شده است. مثلاً مشخص شده که ماده خاکستری مغز، که مسئول تفکر منطقی است، در آن‌ها کم می‌شود. 
هورمون/خواب: تغییر در سطح هورمون‌ها و آشفته شدن الگوهای خواب به عنوان یکی از علل روان‌پریشی پس از زایمان شناخته شده است.
انواع
معروف‌ترین اختلالی که در دسته اختلالات روان‌پریشی مطرح شده و نظریات مختلفی درمورد آن وجود دارد اسکیزوفرنی می‌باشد. در نسخه‌های قبلی راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (dsm) انواع متفاوتی از اسکیزوفرنی (پارانوئید، کاتاتونیک، آشفته، باقیمانده و نامتمایز) ذکر شدند که در نسخه پنجم این راهنما، انواع آن حذف شدند؛ با این هدف که گفته شد انواع مختلف اسکیزوفرن در یک طیف هستند و شدت آن‌هاست که متفاوت است. همچنین اختلالات روان‌پریشی دیگر نیز در متن مربوط به آن توضیح داده شده که به شرح زیر می‌باشند:
اسکیزوفرنی شکل
روان‌پریشی گذرا
اسکیزوافکتیو
اختلال هذیانی
سندرم روان‌پریشی ضعیف‌شده
درمان
برای درمان این بیماران تجویز دارو در کنار روش‌های روانشناختی، مؤثرترین روش شناخته شده است.
دارودرمانی
برای درمان افرادی که مبتلا به روان‌پریشی شده‌اند
داروهایی تحت عنوان ضد روان‌پریشی یا آنتی سایکوتیک تجویز می‌شود که این داروها با
دستکاری مواد شیمیایی موجود در مغز مثل دوپامین و سروتونین (که مسئول ایجاد علائمی
مثل توهم، هذیان، مشکلات تفکر، رفتار و ... در افراد روان‌پریش هستند)، باعث کاهش
علائم آن‌ها می‌شوند. از جمله این داروها می‌توان به هالوپریدول، کلرپرومازین،
ریسپریدون و ... اشاره کرد. گاهی اوقات به خصوص در روان‌پریشی‌هایی که به صورت حاد
و ناگهانی ایجاد می‌شوند، نیاز است که فرد مدتی را در بیمارستان بستری باشد.
درمان‌های روانشناختی
وقتی که نشانه‌های اولیه روان‌پریش‌ها به کمک دارو بهبود می‌یابد، روان‌درمانی می‌تواند به درمان نشانه‌های شناختی و باقیمانده بیماری کمک کند. همچنین برای حفظ اثرات درمان، نیاز است که به نقش حمایتی خانواده توجه کرد. همان‌طور که سالیوان نیز در نظریه روابط بین‌فردی خود گفته خانواده می‌تواند در درمان این افراد اهمیت خاصی داشته باشد. هنردرمانی و کاردرمانی هم از روش‌هایی هستند که برای افزایش حضور این بیماران در اجتماع و افزایش احساس خودکارآمدی آن‌ها استفاده می‌شوند.
منبع
what is psychosis?