خواص پونه نهری
نام های دیگر:خلیه, راقو, پودنه دلتی, ظفیره, نحاع, نجام, نعنع الماء, جلنجوجه, پودنج, پودنه, پودنگ, پونه, پودنا, فودنج,...
مشخصات: گیاهی است علفی چند ساله از خانواده نعناع.ساقه آن استوانه ای به ارتفاع در حدود ۱۰ تا ۵۰ سانتی متر.برگ های آن تقریبا بدون دم برگ و سبز تیره بیضی شکل با نوک تیز و دندانه که در اثر فشردن بوی قوی اسانس پونه از آن استشمام می شود.پایه از این گیاه که در آب می روید کم بوتر است و در مواردی بی بوست.گل های آن به رنگ صورتی یا بنفش به صورت گروهی از گل های کوچک در بقل برگ بین برگ و ساقه در تابستان ظاهر می شود.پونه به حالت وحشی در نقاط مرطوب، در دشت ها و کنار جویبارها و گاهی در داخل آب جویها و چشمه ها وکنار باطلاق ها می روید.این گیاه در اروپا، آفریقای شمالی،حبشه .مناطق مختلف آسیا به طور وحشی می رویدو در ایران در مناطق شمال در مازندران و گیلان، در اطراف رشت و در ماسه زارهای غازیان و نقاط مرطوب لاهیجان و همچنین در جاهای دیگر ایران بطور خودرومی روید.
برگ پونه نهری:
طبیعت آن را بعضی معتدل و بعضی گرم و خشک می دانند.
خواص درمانی:
۱- مفرح و خلط آور و ضدعفونی کننده است،پیچش معده را برطرف می سازد،ضدسرفه است، برای بیماری های سینه و قلب به عنوان مدر مصرف می شود،بادشکن است،محلل و صفرابروضدعفونی کننده است،نزله را رفع می کند،لکه های پوستی را برطرف می سازد،اخراج کننده مشیمه است،فشارخون را بالا میبردو ضعف مفرد را برطرف میکند،اختلال قاعدگی رل برطرف می سازدو عقب افتادگی دوره جنسی زنان را مرتفع  عادت ماهانه را باز می گرداند و ضد سم جاوران گزنده سمی است.
۲- بیست گرم ساقه گل دار و خشک آن را در یک لیتر آب جوش دوازده قیقه دم کنید.بعد آب آن را صاف و با عسل شیرین کرده و قبل از هر وعده غذایی یک فنجان بنوشید محرک اعمال هضم است و اشتا را زیاد می کندو بی اشتهایی را که پس از بیماری و نقاهت باشد را برطرف می کند،اخلاط سینه را پاک و سوزش و خراش سینه را برطرف می سازد و سرفه سیاه سرفه راتسکین می دهد،کم خونی را درمان می کند،اسهال ساده و اسهال خونی را بند می آورد.
۳- آب جوشانده آن را بنوشید،مدر و قاعده آور و بادشکن است،سکسکه و نفخ و آشفتگی و دل بهم خوردگی رابرطرف می سازد وکرم های گوش را از بین می برد.
۴- تازه آن را آب بگیرد و در گوش بچکانید،هم گوش را ضدعفونی می کندو هم سنگینی گوش را برطرف می سازد و کرم های گوش را از بین می برد.
۵- هر بار ۶۰ گرم ساقه های گل دار پونه کوهی را در یک لیتر آب جوش پانزده دقیقه دم کنید و روزی سه بار با آب گرم آن در گلو قرقره کنید،ورم لوزتین و آنژین را درمان
می کند .
۶- خشک آن را نرم بسایید و بر زخمی که در آن کرم گذاشته باشد بپاشید،آن را درمان میکند.
۷- اسانس آن برای عمل هضم بسیار مفید است،ضدسم جانوران گزنده است،مسکن اعصاب و ضد تشنج است،خاصیت بی حسی موضعی دارد.
۸- ۲۵۰ گرم ساقه های گل دار پونه کوهی را در یک لیتر آب جوش ۱۲ دقیقه دم کنید،بعد آب صاف کرده آن را در یک وان آب گرم بریزیدو در آن دراز بکشد و موضع درد را ماساژ دهید،ورم و درد شصت یا نقرس و درد مفاصل را درمان می کند.
۹- آن را بکوبید و بپزید و روی غده مغزی قرار دهید و هر روز دوبار این عمل را انجام دهید،غده مغزی را از بین می برد.
۱۰- خام آن به صورت ضماد ورم یا کبد شدگی پا را از بین می بردو انواع خون مردگی های زیر جلدی را برطرف می سازد.
۱۱- شستشو با آب جوشانده آن خارش رحم را برطرف می سازد.
۱۲- تازه آن را بکوبید و داخل رحم قرار دهید سستی و گاز رحم را برطرف می سازد.
۱۳- بوییدن آن قلب را تقویت می کند و عطش را رفع می سازد.
۱۴- به صورت مالیدنی دائم ،جزام را برطرف می کند.
۱۵- اگر آن را به صورت شیاف در مهبل گذارید برای تسهیل اخراج جنین و مشیمه موثر است.
۱۶- آن را بسوزانید و به پای دندان ها بمالید،لثه ها را تقویت می کند.
تذکر:مصرف زیاد آن باعث سقط جنین می گردد.برای قلب و روده مضر است و مصلح آن کتیرا می باشد.
ریشه پونه نهری:
خواص درمانی:
چهل روز،هر روز چهار مثقال آن را بجوشانید و آب آن را صاف نموده بنوشید.سنگ مثانه را برطرف می سازد.
نام های دیگر:سماقیل، سماق الدباغین، تم تم ،سماک
مشخصات:
میوه ی درختچه ای است از خانواده anacardiaceae، کوچک به ارتفاع سه تا چهار متر ،شاخه های جوان و دمبرگ های آنرا موهای زبری پوشانیده است.برگ آن شانه ای به طول تا پانزده سانتیمتر و بیضی و مخملی است، رنگ سطح برگ سبز مات و زیر آن روشن که در پاییز سرخ رنگ و حنایی می شود.گلهای آن خوشه ای متراکم و حنائی رنگ است و در حدود ده سانتی متر طول دارد.میوه آن شفت کرک دار و قهوه ای مایل به ارغوانی است و گوشت میوه ترش و قابض است، عموما پوست میوه به مصرف خوراکی می رسد،شکل میوه خوشه ای است مانند انگور ولی دانه های آن ریز است و کمی بزرگر از دانه های ماش.این گیاه بومی مناطق مدیترانه ای بخصوص سواحل سیسیل بوده و در مناطق معتدل زمین می روید.طبیعت آن سرد و خشک است
پوست های میوه سماق معمولی:
خواص درمانی:
1. خوردن سائیده شده آن با آب سرد،جریان و سیلان خون و خونریزی معده و اخلاط خونی از ریه را که همراه سرفه باشد قطع می کند،تونیک و مقوی معده و آلات داخل شکم است،آشفتگی را برطرف می سازد،برای قطع جریان خونریزی و رطوبت های سفید از رحم مفید است.
2. کسانی که قبل از خوردن غذا استفراغ می کنند،قبل از غذا خوردن مقداری آش سماق بخورند،استفراق نمی کنند.
3. خوردن کوبیده آن با زیره و آب سرد برای کسی که همیشه قی می کندو طعام در معده اش نمی ماند مفید است.
4. پنج سیر از آن را در ۲۵ سیر آب بجوشانید تا پنج سیر آب باقی بماند،بعد آب را صاف کنیدو سه بار در روز به نوبت بنوشید.اسهال فشاردار و اسهال صفراوی و اسهال خونی را درمان می کند.
5. آن را با نمک به دندان ها بمالید.برای تقویت و استحکام لثه و رفع درد لثه که از حرارت و گرمی باشدو همچنین درمان زخم های بد و تسکین درد دندان پوسیده نافع است.
6. سائیده شده آن را با سرکه مخلوط نموده برموضع بمالید،خارش بدن را تسکین و جوشهای خارش دار را درمان می کند.
7. آن را با تره تازه بکوبیدو ضماد کنید اگزما را درمان می کند.
8. گرد آن را در آب بخیسانیدو در زمان شروع چشم دردآن رابا کمی کتیرا در چشم بچکانید نافع است.
9. ۳۰ گرم سماق را در ۲۰۰ گرم آب بجوشانید بعد خرفه را با آن تر کنیدو بر چشم اندازید.برای رفع جرب و تسکین حدت ناراحتی های پلک مفید است و خارش پلک را برطرف می کند،اگر آن را بر پشانی بیندازید خونریزی از بینی قطع خواهد شد.
10. اگر چند قطره آب جوشانده ان را در گوش بچکانید،از جریان چرک گوش جلوگیری می کند.
11. کمپرس با آب دم کرده آن از ورم کردن عضو ضربه خورده جلوگیری می کند.
تذکر:مضر معده و کبد است،اگر تازه آن مصرف شود ایجاد مسمومیت میکند.
مصلح آن: مستکی و انیسون می باشد.
برگ درختچه سماق:
طبیعت آن کمی گرم و خشک است.
خواص درمانی:
1. آن را بجوشانید و ضماد کنید،زخم های کهنه را درمان می کنند.
2. آن را بجوشانید و آبش را به بدن بمالید خارش بدن را تسکین می دهد.
3. شاخ و برگ و جوانه آن را با هم بکوبیدو به صورت مرحم درست کنید و با آن لثه هارا ماساژ دهید ازخونریزی لثه جلوگیری می کند.
4. شاخ و برگ آن را بجوشانیدو به صورت مرحم هر شب ضماد نمایید. کک و مک صورت را برطرف می سازد.
5. شاخ و برگ و جوانه آن را مخلوط نموده و بجوشانید و با اب صاف کرده آن چشم را بشویید.ورم چشم را درمان می کند.
6. آن ر بسیار نرم بکوبید و با کمی آب دم کنیدو ضماد نمایید موها را سیاه می کند.
7. تنقیه با دم کرده آن زخم های روده ها و اسهال خونی وتسکین دل درد مفید است.
8. مالیدن محلول پخته آن با آب بارهنگ برای زخم های بد وضماد آن روی ستون فقرات و بیخ آلت تناسلی مرد برای جلوگیری از سلس البول و سستی اعضاء مفید است.
9. ضماد آن برمعده اطفال اسهال را قطع می کند و اجزاءداخل شکم را تقویت می کند.
صمغ درختچه سماق معمولی:
خواص درمانی:
1. اگر خورده شود خیلی یا بس و خشک کننده و محلل است.
2. ضماد آن برای به هم آوردن جراحات و تسکین درد دندان پوسیده مفید است.