روابط موضوعی و رشد در انسان ها، نظریه ای بنیادین در روانکاوی
نظریه روابط موضوعی یا روابط ابژه، بر روابط ما با دیگران متمرکز است. بر اساس این نظریه، مهارت های ارتباطی ما به شدت در روابط اولیه ما با والدین به خصوص مادرمان، ریشه دارد.
موضوع( object ) به دیگر انسان‌ها ( غیر از خودمان ) و یا اشیا فیزیکی که به طور نمادین به یک شخص یا قسمتی از یک شخص دلالت دارند، اشاره می کند.
روابط موضوعی شاخه ای از نظریه روانکاوی فرویدی است که در دهه 20 و 30 میلادی توسعه داده شد و در دهه 70 میلادی به شدت مورد توجه قرار گرفت.
کارل آبراهام، مارگارت ماهلر و ملانی کلاین از جمله اشخاصی هستند که به عنوان پایه گذاران این مکتب شناخته می شوند. روابط موضوعی در درمان فوبیا به خصوص آنهایی که بر انسان ها و روابط انسانی متمرکز است، کاربرد دارد.
موضوعات درونی و بیرونی
موضوع بیرونی، یک انسان واقعی یا یک چیز است که ما بر آن انرژی عاطفی را سرمایه گذاری می کنیم. موضوع کامل، یک انسان است که حقیقت وجودی اش برای ما بر مبنای واقعیت اوست. این یعنی ما او را مجموعه ای از ویژگی های خوب و بد با هم می دانیم. 
روابط موضوعی به ما می آموزد که اگر ما مراحل رشد خود را با موفقیت و بدون آسیب های روانشناختی پشت سر گذاشته باشیم، می توانیم با دیگر انسان ها ارتباط کامل بر قرار کنیم. این ارتباط با این پیش فرض است که دیگر انسان ها یک وجود کامل هستند و واقعیت وجودی آنها را درک می کنیم.
یک موضوع درونی، تصور روانشناختی و احساسی ما از یک انسان دیگر است. نمادی از یک شخص است وقتی که آن شخص حضور فیزیکی ندارد. این موضوع درونی، بر درک ما از آن شخص در دنیای واقعی تاثیر می گذارد. در نتیجه موضوع درونی به شدت در ارتباط ما با شخصی که تصور او را در ذهن داریم، در هم تنیده است.
روابط موضوعی و ثبات موضوع
در نظریه روابط موضوعی، توانایی تشخیص اینکه که موضوعات در اثر ندیدن آنها تغییر نمی کنند را ثبات موضوع می گویند. نوزادان ثبات موضوع را وقتی والدین برای مدت کوتاهی آنها را ترک می کنند و سپس باز می گردند، یاد می‌گیرند.
!روابط ابژه
همزمان که کودکان رشد می کنند، یاد می گیرند که مدت زمان بیشتری از والدین دور بمانند. اضطراب جدایی و ترس از ترک شدن در انسان هایی که حس ثبات موضوعی آنها رشد نیافته، بسیار رایج است، مانند افراد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی
عامل مادر در روابط موضوعی
بر اساس نظریه روابط موضوعی، نحوه ارتباط مادر و کودک نقشی بحرانی در روند رشد کودک دارد.  
اگر مراقبت اولیه به اندازه کافی باشد، کودکان قادر به توسعه خودِ(self) صحیح هستند. 
اگر مراقبت اولیه به اندازه کافی نباشد، کودکان یک خود(self)  ناقص تشکیل می دهند که بر اساس مقتضیات دیگران است نه بر اساس نیاز های خود(self). 
روابط موضوعی و خود صحیح (true self)
بر اساس نظریه روابط موضوعی ، در طول زمان، مراقبت صحیح از جانب والدین، خودِ صحیح (true self)، با مفاهیم زیر را پدید خواهد آورد:
۱- دربرگیری
عواطف فیزیکی واقعی و تملک شامل در دربرگرفتن، نگه داشتن دستان والدین یا نشستن بر روی پاهای آنها، نمونه ای از رفتارهایی است که کودک را با حس دربرگیری پیوند می دهد.
۲- زندگی مادر و کودک
تجربه زندگی روزمره هم در بعد روانشناختی و هم در بعد فیزیکی شامل رفتارهایی مانند غذا خوردن با مادر و یا تمیز شدن توسط مادر برای رشد سالم کودک حیاتی است.
۳- زندگی مادر، پدر و کودک هر سه باهم
کودک در یک رابطه وابسته با مادر رشد می کند و با حضور پدر به تدریج مستقل می شود. اینکه کودک شاهد تعاملات پدر و مادر باشد، برای فهمیدن اهمیت دادن به دیگری واجب است. 
روابط موضوعی مبحثی بسیار گسترده و احتمالا بهترین توصیف از ماهیت شخصیت و ذهن ما انسان هاست.
مطالعه بیشتر: وبسایت goodtherapy
واکنش وارونه مکانیزمی است که در آن فرد احساسات، عواطف و تمایلاتی در سطح هشیار نشان می‌دهد که دقیقا عکس تکانه‌های ناهشیار تهدید کننده او است. این فرایند که می‌تواند گاهی گیج‌کننده باشد، احساسات و تمایلاتی در شخصیت فرد هستند، که ما آنان را از نظر اجتماعی، یا گاهی قانونی غیرقابل پذیرش می‌دانیم. در این زمان، تلاش می‌کنیم تا خودمان و سایرین را متقاعد کنیم که مخالف آن در ما درست است و در حال رخ دادن است. واکنش وارونه یک مکانیسم دفاعی است که اغلب نیز به صورت مبالغه‌آمیزی به نظر می‌آید. 
برای مثال، تصور کنید یک همسایه مزاحم دارید. او مدام به هر بهانه‌ای در خانه شما را می‌زند تا به خانه شما ورود پیدا کند. بعد از چند بار مهمان‌داری عذاب‌دهنده، دفعه‌ی بعد که در خانه شما را می‌زند، باز هم به او تعارف می‌کنید که وارد شود. اما این بار، با صدایی بلندتر از همیشه و بسیار تعارف‌گونه، می‌گویید "نمی‌فرمایید تو؟".
واکنش وارونه در روانکاوی
در نظریه‌ی روانکاوی، واکنش وارونه مکانیزم دفاعی محسوب می‌شود که در آن تکانه‌های تهدید‌کننده ناهشیار، انکار می‌شوند و با تکانه‌های هشیار مخالف جایگزین می‌شوند و مانند سایر مکانیزم‌های دفاعی محصول ایگو است. برای مثال، برای پوشاندن یک تعصب ناهشیار، فرد ممکن است شروع به موعظه‌ای در مورد تحمل کردن یکدیگر کند. 
تصور کنید مادری که احساس طرد شدگی دارد. او احساسش را انکار می‌کند؛ در مقابل، به صورت مبالغه‌آمیزی به مشغول کردن خودش با فرزندش می‌پردازد. بنابراین، رابطه‌ی نمادین بین آرزوی ناهشیار و رفتار بیرونی فرد وجود دارد که نشان می‌دهد ما آن‌چه که فکر می‌کنیم باید باشیم (آرزوی ناهشیار)، را نشان می‌دهیم (رفتار بیرونی) تا بتوانیم با محیط سازگار شویم. در این مثال، مادر آن‌چه را به صورت ناهشیار آرزو دارد در رابطه به دست بیاورد و ندارد، خودش در رابطه‌ی با فرزندش ایجاد می‌کند. 
نحوه‌ی ایجاد واکنش وارونه
ما نسبت به همه‌ی پدیده‌ها، دو بخش را در نظر می‌گیریم. یک بخش احساسی (affect) و بخش دیگر، تجسم ذهنی یا خاطره‌ای است که نسبت به آن پدیده در ذهن ما تشکیل شده است. در واکنش وارونه، بخش اول یعنی حسی که نسبت به پدیده مورد نظر داریم، غیرقابل قبول است. بنابراین، سعی می‌کنیم آن را انکار کنیم. 
پس از این‌که آن را انکار کردیم،‌ در موقعیت‌های مشابه، تلاش می‌کنیم نه تنها آن حس را وارونه کنیم؛ بلکه حتی عکس آن را در رفتارمان نشان دهیم. باید خاطر نشان کنم برای این که مطمئن شویم این حس مورد پذیرش قرار گرفته، آن را مبالغه‌آمیز نشان می‌دهیم؛ بدین شکل، واکنش وارونه ایجاد می‌شود. 
مثالی دیگر
تصور کنید از بودن در کنار خانواده‌تان خسته شده‌اید. اعضای خانواده شما را محدود می‌کنند. از شما انتظارات بیش از حد و توانتان دارند. احساسی که شما نسبت به این انتظارات و متعاقبأ اعضای خانواده دارید، انزجار است. شما از اعضای خانواده‌ی خود عصبانی هستید و دوست دارید از آن‌ها دور باشید. اما این احساس، مخالف آموزه‌هایی است خدمت به خانواده را امری لازم دانسته است. در این‌جا، واکنش وارونه به شما کمک می‌کند تا با محیط سازش پیدا کنید. 
راهکار مقابله‌ای شما این می‌تواند باشد که بیش از حد خود را درگیر مسائل خانواده کنید. شما می‌بینید که وقتتان برای انجام امور اعضای خانواده تلف می‌شود، ولی ادامه می‌دهید. خود را این‌گونه توجیه می‌کنید که وظیفه‌تان این است که به عزیزانتان رسیدگی کنید. این در حالی سالم است که خود نیز حس خوبی داشته باشید. اما، وقتی می‌بینید حس خوبی ندارید و بیش از حد خود را درگیر امور کرده‌اید، اینجاست که شما از مکانیزم دفاعی واکنش وارونه استفاده می‌کنید. 
واکنش وارونه در رابطه عاطفی
تصور کنید محبوبتان فردی است که پاسخگوی نیازهای رابطه عاطفی شما نیست. این باعث می‌شود شما حس کنید در رابطه دوست داشته نمی‌شوید. از نظر دلبستگی، رابطه شما مورد تهدید قرار می‌گیرد. ممکن است نسبت به محبوبتان حس عصبانیت و یا حتی تنفر تجربه کنید، اما این حس را غیرقابل پذیرش می‌دانید. بنابراین، سعی می‌کنید این‌گونه با این مسئله سازش کنید که بیش از حد به او محبت کنید. رفتارتان به نحوی باشد که به او نشان دهید بسیار راضی هستید و می‌خواهید او را خوشحال کنید.
از دید نظریه‌پردازان دلبستگی نیز، فرد در رابطه عاطفی یا عاشقانه، آن‌چه را که آرزوی داشتنش را دارد به محبوبش ارائه می‌دهد؛ باشد که همان را بازپس گیرد. به این صورت، واکنش وارونه، مصالحه‌ای بین شما و احساسات غیرقابل قبولتان است، که باعث آشتی بین این دو می‌شود. 
هر بار که به سمت او می‌روید، به صورت ناهشیار به این امید هستید که آرزوی ناهشیارتان برآورده خواهد شد و او بالاخره این بار نیازهای شما را متوجه خواهد شد و به آن پاسخ خواهد داد. اگر این رفتار تکرار شود و هر بار با این امید به سمت محبوبتان بروید، ممکن است علاوه بر واکنش وارونه، مکانیزم دفاعی دیگری مانند تکرار اجبار نیز در کار باشد. 
چه کسانی از واکنش وارونه استفاده می‌کنند؟
افرادی که از واکنش وارونه استفاده می‌کنند، گرایش دارند که مسائل و پدیده‌ها را به صورت دو سر طیف مخالف ببینند، به نحوی که مفاهیم و افکار در دو انتهای طیف باشند. برای مثال، بیشتر از این‌که درک کنند که درجات مختلفی از خوبی و بدی وجود دارد، آنان فقط مسائل را به خوب و بد تقسیم می‌کنند، بدون این‌که بین این دو، طیفی وجود داشته باشد. این دیدگاه منجر می‌شود که فرد منعطف نبوده، رفتارش طبیعی نباشد و بیشتر کارتونی و یا مصنوعی به نظر بیاید. 
منبع برای مطالعه بیشتر
تعریف کلمه واکنش وارونه
توضیحات بیشتر در مورد این مکانیزم دفاعی