بواسیر (هموروئید)
همورئید( بواسیر ) چیست ؟
همورئید( بواسیر ) به شرایطی اطلاق می شود که سیاهرگهای اطراف و داخل راست روده و مقعد برجسته و متورم شده اند. این حالت می تواند در اثر فشار بیش از حد برای دفع مدفوع ایجاد شود، (مثلاً در یبوست مزمن) سایر حالاتی که باعث همورئید می شوند شامل : حاملگی، پیری، اسهال ، اسهال مزمن و مقاربت مقعدی می باشد. همورئید می تواند هم در داخل مقعد ایجاد شود که به آن همورئید داخلی گفته شده و هم در خارج و پوست اطراف مقعد ایجاد شود که به آن همورئید خارجی می گویند.
دلایل ایجاد بیماری
قبل از توضیح علائم همورئید باید متذکر شد که بسیاری از بیماریهای مقعد مثل شقاق، آبسه مقعدی و التهاب و خارش ناحیه مقعد و ... علائم مشابه همورئید داشته و به اشتباه علائم آنها به همورئید نسبت داده می شود. علائم همورئید معمولاً در عرض چند روز رفع می شود و این بیماری خطرناک و تهدید کننده حیات نیست.
گرچه افراد زیادی به همورئید مبتلا می باشند، ولی همه آنها علامتدار نیستند. در میان افراد علامتدار مبتلا به همورئید داخلی، شایعترین علامت دیدن خون روشن برروی مدفوع و یا کاسه توالت می باشد. در موراد شدید نیز همورئید داخلی آنقدر بزرگ می شود که از مقعد بیرون زده و ملتهب و دردناک می شود.
علائم همورئید خارجی ممکن است شامل، تورم دردناک و یا ایجاد یک توده سفت در اطراف مقعد( که از تجمع لخته خونی در آن مکان ایجاد شده است) باشد که به این حالت اخیر همورئید ترومبوزه خارجی می گویند.همچنین، زور زدن بیش از حد، تمیز کردن وسواس گونه و شدید ناحیه مقعد نیز می تواند علائم فرد را تشدید کند.
شیوع همورئید چقدر است ؟
همورئید چه در زنان و چه در مردان بسیار شایع می باشد. در حدود نیمی از جمعیت بالای ۵۰ سال به آن مبتلا بوده و در میان زنان حامله نیز شیوع زیادی دارد. در زنان حامله هم بعلت فشار جنین به روی احشاء شکمی و هم بعلت تغییرات هورمونی، سیاهرگهای مقعدی متورم می شوند. همچنین در هنگام زایمان نیز بر روی این وریدها فشار زیادی وارد می شود، ولی بهر صورت در بیشتر زنان همورئید ناشی از حاملگی یک مسأله زودگذر و غیردائمی است.
پزشک مقعد و راست روده رامعاینه می کند( بوسیله دستگاهی که در داخل مقعد گذاشته می شود و داخل مقعد و پائین راست روده دیده می شود و به آن آنوسکوپ می گویند) و بدنبال وریدهای برجسته و متورم می گردد. همچنین گاهی پزشک پس از پوشیدن دستکش با انگشت
می تواند محیط داخل مقعد را معاینه کند تا از اختلالات دیواره مقعد اطلاع حاصل کرده و آنها را لمس کند.
گاهی لازم است بوسیله سیگموئیدوسکوپ ( وسیله ای که علاوه بر راست روده قسمت سیگموئید که قسمت انتهای روده بزرگ در طرف چپ می باشد را نشان می دهد ) بیمار معاینه شود تا سایر علل خونریزی گوارشی رد شود.
درمان همورئید چیست ؟
در قدم اول سعی بر آن است که همورئید با درمانهای طبی درمان شود.
 ابتدا باید بوسیله انجام کارهای زیر علائم بیمار را تخفیف داد:
۱- نشستن در لگن حاوی آب گرم برای مدت ۱۰ دقیقه چند بار در روز
۲- استفاده از پمادهای ضد همورئید در ناحیه درگیر ( برای مدت کوتاه )
پس از تخفیف علائم، لازم است برای جلوگیری از عود همورئید، فشار و حالت زور زدن هنگام اجابت مزاج در فرد به حداقل برسد. برای این کار پزشکان توصیه می کنند که فرد مصرف میوه و سبزی ها و مایعات در رژیم غذائی خود را افزایش دهد. بیماران با مصرف میوه و سبزی ها که حاوی فیبر بوده و همچنین مصرف حداقل ۸-۶ لیوان آب در روز مدفوع نرمتر و حجیم تری خواهند داشت. مدفوع نرمتر، راحت تر دفع شده و فشار کمتری به فرد می آورد، بنابراین این وریدهای مقعدی هم کمتر تحت فشار قرار می گیرند.
علاوه بر مصرف میوه ها گاهی پزشکان مکملهائی که باعث افزایش حجم مدفوع می شوند مثل پسیلیوم (psyllium) و متیل سلولز (methyl cellulose) را نیز برای بیماران تجویز می کنند تا مدفوع نرمتری داشته باشند.
در مواردی نیز همورئید باید بوسیله جراحی درمان شود. در این موارد با نابود کردن وریدهای واریسی ناحیه مقعد همورئید درمان می شود.
۱- بستن ورید مقعدی بوسیله باند لاستیکی : در این روش یک نوار لاستیکی دور پایه ورید متورم بسته می شود. با بستن این نوار جریان خون آن قطع شده و پس از چند روز ورید خشک و چروکیده شده و کنده می شود.
۲- اسکلروتراپی : در این روش با تزریق مواد شیمیائی بداخل همورئید و اطراف آن باعث چروکیده شدن آن می شوند.
۳- کوآگولاسیون با نور مادون قرمز : یک وسیله مخصوص می باشد که همورئید را می سوزاند.
۴- عمل جراحی برداشتن همورئید : گاهی در موارد همورئید داخلی و خارجی خیلی بزرگ یا همورئید با علائم شدید ممکن است نیاز به جراحی وریدهای برجسته داشته باشد.
چگونه می توان از همورئید پیشگیری کرد ؟
بهترین روش برای جلوگیری از همورئید، کمتر فشار وارد کردن به خود در هنگام دفع مدفوع می باشد که برای این کار باید به محض احساس دفع، فرد به دست شوئی برود و مدفوع خود را نگاه ندارد،مصرف میوه و سبزی ها را افزایش دهد، ورزش شامل پیاده روی نیز به دفع راحت تر مدفوع کمک می کند و از یبوست جلوگیری می نماید.
نفخ تجمع گاز در دستگاه گوارش است که با آماس و بادکردن شکم، احساس‌پری و فشار در شکم پس از غذاخوردن و آروغ زدن مشخص می‌شود. نفخ از نشانه‌های سوء هاضمه است و معمولاً بر اثر خوردن برخی غذاها که بادزا و نفخ‌آورند پدید می‌آید.
هر چند معروف شده است، پیاز دیر هضم مى شود ولى بر روى مخاط و غده‌هاى شکم، عمل مناسب و مفیدى را انجام مى دهد که به هضم دستگاه هاضمه کمک مى کند.
معمولا کمى شکر که موقع پختن روى پیاز مى ریزند، هضم آن را آسانتر مى سازد، بدون اینکه طعم و مزهء آن را تغییر دهد.
کسانى که غذا را به سختى هضم مى کنند و یا نفخ و درد شکم دارند. اگر چند روز از رژیم زیر پیروى کنند به زودى شفا خواهند یافت:
١ - صبحانه: سوپ پیاز با چند تکه نان.
٢ - ناهار: املت پیاز، پورهء پیاز، نان کره مالیده با پیاز خام رنده شده.
٣ - شام: طاس کباب پیاز با روغن زیتون و شیره ی گوشت با آب نمکدار که موقع کشیدن روى آن سر شیر تازه بریزید.
۴ - موقع خواب چند برش نان که روى آن کره مالیده شده با پیاز زده شده.
در بعض دهات معمول است که اگر کسى شبى در خوردن افراط کرده باشد فرداى آن شب سوپ پیاز مى خورد. این نکته را هم باید در نظر داشت که براى
تهیه ی سوپ پیاز بعنوان دارو نباید پیازها را سوزانید، بلکه باید رنگ آن بر گردد و باید با سوپى آن را خورد که صاف نکرده باشند.
براى تهیهء پوره ی پیاز، باید پیازها را در آب پخت. پس از اینکه پخته شد، له کرده و کمى نمک به آن زده و کره به آن اضافه نمایند.
کسانى که از خوردن پیاز خام خوششان نمى آید و به آن عادت نکرده اند مى توانند پیاز را به قطعات گردى بریده و چند ساعت آن را در روغن زیتون بخیسانند، براى بر طرف کردن نفخ شکم دمکرده ٢٠ إلى ٣٠ گرم گل آویشن در یک لیتر آب مفید است.
زیره کرمان در بر طرف کردن نفخ شکم استاد است! اگر چند دانه زیره کرمان را در هاون بکوبید و آن را با مقدار خیلى کم آب جوشیده مخلوط کنید و به اندازه یک قاشق چایخورى میل کنید، نفخ شکم فورا بر طرف مى شود.
خوردن کمى میخک با غذا موجب هضم شدن غذا مى گردد. براى بر طرف نفخ، مطبوخ آن خورده مى شود. افراط در خوردن مطبوخ گل میخک مضر است.
نیم استکان جوشانده هل کوبیده در گلاب را با قند بیاشامید.
پیش از غذا یک فنجان از دمکرده گل بابونه را با نبات بنوشید.
اسانس ترخون به مقدار ٣ تا ۵ قطره روى یک حبه قند براى دفع نفخ شکم مصرف مى شود.
دمکرده تخم گشنیز نفخ معده را بر طرف مى کند. مقدار مصرف آن یک قاشق چایخورى تخم گشنیز در یک فنجان آب جوش است که باید بعد از غذا مصرف شود، دمکرده یا خام پوست لیمو نفخ را از بین مى برد.
براى رفع نفخ باید ۴ إلى ٨ گرم زنجبیل را در نیم لیتر آب مدت ده دقیقه دم کرده بنوشید.
زیره ی سیاه براى رفع نفخ مفید است.
سبزاب را براى رفع نفخ صرف کنید.
نعنا فلفلی بادشکن است. مقدار مصرف آن ١٠ تا ١۵ گرم در یک لیوان آب جوش مى باشد.
فرنجمشگ ضد نفخ شکم است.
مرزنگوش بادشکن است. مقدار مصرف آن یک قاشق مرباخورى از گیاه خشک مرزنگوش در یک لیوان آبجوش است.
بلسان بادشکن است.
برگ بو، ضد نفخ است. مقدار مصرف آن چهار گرم برگ بوى خشک یک لیوان آبجوش است.
احتیاط:
اگر عناب زیاد خورده شود نفاخ است. مصلح آن شکر و مویز مى باشد.
سیر براى کودکان شیر خوار، خوب نیست و مصرف آن درباره ی این اشخاص منع شده است. زیرا در مورد بچه‌ها، شیر را فاسد کرده و آنها را مبتلا به نفخ شکم و دل درد مى کند.
پوره‌هایى که از سیب زمینى درست مى شود باید کاملا با آب دهان آمیخته کرد و آهسته آهسته آن را فرو داد والا اگر کاملا با بزاق دهان آمیخته نشود در شکم تخمیر شده و تولید دل درد نفخ شکم خواهد کرد.