صفات شخصیتی: نظریه ای متفاوت برای توصیف شخصیت انسان
اگر کسی از شما بخواهد که شخصیت دوستتان را توصیف کنید، چه چیز هایی می گویید؟ ممکن است این کلماتی مثل «خوش مشرب»، «مهربان» و یا «خسیس» را به کار ببرید. تمام این کلمات، ویژگی ها یا صفات شخصیتی دوست شما هستند. نظریه صفت نگاهی دقیق به توصیفات ما از شخصیت دارد. در ادامه خلاصه ای از مهم ترین مباحث این نظریه را مرور خواهیم کرد.
صفات شخصیتی دقیقاً به چه معناست؟
صفت را می توان یک حالت خاص از شخصیت دانست که بر اساس آن، انسان رفتار مشخصی را انجام می دهد.
رویکرد صفت یکی از نظریه های اصلی در مطالعات شخصیت است. رویکرد صفت به ما می گوید که شخصیت انسان، مجموعه ای گسترده از صفت هاست.
برخلاف دیگر نظریه های شخصیت مانند نظریه روانکاوی و یا نظریه های انسان گرایانه، نظریه صفت بر روی تفاوت های بین انسان ها تمرکز دارد. ترکیب و تعاملات صفت ها در وجود یک انسان او را از دیگر انسان ها متمایز می کند. نظریه صفت بر روی شناسایی و اندازه گیری این ویژگی های شخصیت تمرکز دارد.
نظریه صفت گوردون آلپورت
در سال 1936 ، روانشناس مشهور گوردون آلپورت، متوجه شد که یک دیکشنری انگلیسی به تنهایی حاوی 4000 کلمه برای توصیف شخصیت انسان است. او این 4000 کلمه را به سه دسته تقسیم کرد:
صفت بنیادین
این ها صفاتی هستند که کل زندگی شخیص را تحت الشعاع قرار می دهند. در حدی که شخص در جامعه، با این صفت ها شناخته می شود.
اشخاصی با این نمونه شخصیت ها به حدی به صفت بنیادین نزدیک می شوند که نام آنها با این صفت اصلی گره می خورد. مثلا این صفت ها را در نظر بگیرید: خودشیفته، میهن پرست، سادیست و...
آلپورت پیشنهاد داد که صفات بنیادین بسیار کمیاب هستند و دیرتر در اشخاص بروز پیدا می کنند. 
صفت اصلی
این ها ویژگی های عمومی هستند که زیربنای توصیف شخصیت انسان را تشکیل می دهند. این صفات شخصیتی اصلی در کل برای توصیف یک شخص دیگر استفاده می شوند. صفاتی مانند:   
باهوش، راستگو، خجالتی، مضطرب که از جمله صفت های مرکزی هستند.
صفت ثانویه
این ها صفاتی هستند که با رفتارها و موقعیت های خاصی در شخص بروز پیدا می‌کنند. مثلا شخصی که در هنگام سخنرانی مضطرب شناخته می شود را در نظر بگیرید. تنها در شرایط سخنرانی است که صفت مضطرب او را توصیف می کند و در دیگر موقعیت ها این صفت، توصیف کننده ی شخصیت او نیست.
پرسشنامه 16 عامل شخصیتی ریموند کتل
ریموند کتل، 4000 صفت آلپورت را به 171 صفت کاهش داد. او این کار را با تلفیق صفات مشابه و حذف صفت های غیر رایج انجام داد.
در ادامه او جمعیت زیادی از افراد را با این صفات شخصیتی توصیف و امتیاز گذاری کرد. سپس با استفاده از تکنیک های آماری، صفت های منطبق بر هم را شناسایی کرد و در نهایت 171 صفت را به 16 عامل کاهش داد.
بنا بر نظریه کتل، این 16 عامل ریشه تمام شخصیت انسان است. او همچنین یکی از پر کاربرد ترین آزمون های شخصیت سنجی موجود، یعنی «پرسشنامه 16 عاملی شخصیت» را ابداع کرد.
نظریه صفت آیزنک و سه بُعد شخصیت
روانشناس آلمانی، هانس آیزنک، مدلی از شخصیت بر اساس تنها ۳ صفت جهانشمول، ارائه کرد.
۱-درون گرایی/ برونگرایی
دورنگرایی شامل توجه مستقیم به تجربیات درونی و برونگرایی مربوط به تمرکز بر محیط بیرونی و دیگر انسانهاست. انسانی که درجه بالایی از دورنگرایی دارد، ممکن است ساکت و خوددار بنظر برسد. فردی با برونگرایی بالا  ممکن است اجتماعی و پرحرف بنظر برسد.
۲-روان آزردگی/ پایداری هیجانی
این بعد از نظریه شخصیت آیزنک، به دمدمی بودن در برابر خلق ثابت اشاره دارد. روان آزردگی به گرایش شخص به غمگین شدن و یا احساساتی شدن شخص اشاره دارد. در صورتی که پایداری هیجانی به گرایش به ثابت ماندن احساسات اشاره دارد.
۳-روان پریشی
آیزنک در طول مطالعاتش بر روی بیماران روانی، یک بُعد دیگر به نام روان پریشی به نظریه صفات شخصیتی اضافه کرد. اشخاصی که نمره ی بالایی در این بُعد دارند، ممکن است ضد اجتماعی، متخاصم، فریبکار و بی احساس باشند.
نظریه خلق و خو آرنولد باس و رابرت پلامین
آرنولد باس و رابرت پلامین، در نظریه خلق و خو سه عامل را مشخص کردند که به اعتقاد آن‌ها، عناصر اصلی شخصیت هستند. این سه عنصر عبارتند از: تهییج پذیری (emotionality)، فعالیت (activity) و معاشرتی بودن (sociability). 
نظریه ی مدل پنج عاملی شخصیت
هر دو نظریه‌های کتل و آیزنک، موضوع تحقیقات بعدی قرار گرفت. بسیاری از دانشمندان به این نکته اشاره کردند که تعداد صفاتی که کتل اندازه گرفت خیلی زیاد و تعدادی صفاتی که آیزنک اندازه گرفت، خیلی کم بودند. در نتیجه، نظریه صفت جدیدی به نام «۵ عاملی» به وجود آمد.
!مدل پنج عاملی شخصیت
مدل پنج عاملی شخصیت شامل پنج صفت ریشه ای است که شخصیت را تشکیل می دهد. در حالی که محققان گاهی با نامگذاری دقیق هر بُعد اختلاف نظر دارند، پنج کلمه زیر بیشترین استفاده را داشته اند:
1. برونگرایی
2. توافق پذیری
3. وجدان گرایی
4. روان آزردگی
5. گشودگی
ارزیابی نظریه صفات شخصیتی
بیشتر نظریه ها و روانشناسان با این ایده که انسان ها را می توانند با صفت هایشان توصیف کرد، موافقند. با این وجود، نظریه پردازان بر سر تعداد صفت هایی که شخصیت را مشحص میکند، اختلاف نظر دارند. 
در حالی که نظریه صفت بر خلاف بعضی نظریات دیگر مانند روانکاوی، نگاهی عینی و ملموس به انسان دارد، نقطه ضعف هایی نیز دارد.
یکی از بیشترین انتقاداتی که به این نظریه وارد می شود، این حقیقیت است که صفت ها در پیش بینی رفتار خیلی کارآمد نیستند. ممکن است شخصی نمره یک صفت خاصش در آزمون شخصیت سنجی، بالا باشد، اما در ممکن است در زندگی روزمره زیاد از آن استفاده نکند. مشکل دیگر نظریه صفت این است که این صفت ها به ما نمی گویند که چرا و چگونه این شخص چنین صفاتی را دارد و شخص دیگری ندارد.
جمع بندی نظریه صفات شخصیتی
مطالعه درباب شخصیت و اینکه چه چیزی آن را شکل میدهد، بسیار شگفت انگیز است. همینطور که می‌بینید اشخاصی که شخصیت را بررسی می کنند، نظرات بسیار متفاوتی دارند. اما هر نظریه را بر مبنای دیگری توسعه داده اند و تعاریف نظریه پردازان قبلی را یا تکمیل می کنند و یا به کل تغییر می دهند که این رویه در تمام مطالعات علمی وجود دارد.
چیزی که در این متن یاد گرفتیم، این بود که هر کسی، صفات شخصیتی متفاوتی دارد. هر کدام از ما چند صفت غالب و واضح در شخصیت خود داریم، همزمان ده ها صفت دیگر داریم که در شرایط خاص خود را نشان می دهند. همچنین صفات شخصیتی ما می توانند در طول زمان تغییر کنند و بر اساس تجارب ما شکل بگیرند.
مطالعه بیشتر درباره صفات شخصیتی
دانشنامه britannica
نظریه روابط موضوعی یا روابط ابژه، بر روابط ما با دیگران متمرکز است. بر اساس این نظریه، مهارت های ارتباطی ما به شدت در روابط اولیه ما با والدین به خصوص مادرمان، ریشه دارد.
موضوع( object ) به دیگر انسان‌ها ( غیر از خودمان ) و یا اشیا فیزیکی که به طور نمادین به یک شخص یا قسمتی از یک شخص دلالت دارند، اشاره می کند.
روابط موضوعی شاخه ای از نظریه روانکاوی فرویدی است که در دهه 20 و 30 میلادی توسعه داده شد و در دهه 70 میلادی به شدت مورد توجه قرار گرفت.
کارل آبراهام، مارگارت ماهلر و ملانی کلاین از جمله اشخاصی هستند که به عنوان پایه گذاران این مکتب شناخته می شوند. روابط موضوعی در درمان فوبیا به خصوص آنهایی که بر انسان ها و روابط انسانی متمرکز است، کاربرد دارد.
موضوعات درونی و بیرونی
موضوع بیرونی، یک انسان واقعی یا یک چیز است که ما بر آن انرژی عاطفی را سرمایه گذاری می کنیم. موضوع کامل، یک انسان است که حقیقت وجودی اش برای ما بر مبنای واقعیت اوست. این یعنی ما او را مجموعه ای از ویژگی های خوب و بد با هم می دانیم. 
روابط موضوعی به ما می آموزد که اگر ما مراحل رشد خود را با موفقیت و بدون آسیب های روانشناختی پشت سر گذاشته باشیم، می توانیم با دیگر انسان ها ارتباط کامل بر قرار کنیم. این ارتباط با این پیش فرض است که دیگر انسان ها یک وجود کامل هستند و واقعیت وجودی آنها را درک می کنیم.
یک موضوع درونی، تصور روانشناختی و احساسی ما از یک انسان دیگر است. نمادی از یک شخص است وقتی که آن شخص حضور فیزیکی ندارد. این موضوع درونی، بر درک ما از آن شخص در دنیای واقعی تاثیر می گذارد. در نتیجه موضوع درونی به شدت در ارتباط ما با شخصی که تصور او را در ذهن داریم، در هم تنیده است.
روابط موضوعی و ثبات موضوع
در نظریه روابط موضوعی، توانایی تشخیص اینکه که موضوعات در اثر ندیدن آنها تغییر نمی کنند را ثبات موضوع می گویند. نوزادان ثبات موضوع را وقتی والدین برای مدت کوتاهی آنها را ترک می کنند و سپس باز می گردند، یاد می‌گیرند.
!روابط ابژه
همزمان که کودکان رشد می کنند، یاد می گیرند که مدت زمان بیشتری از والدین دور بمانند. اضطراب جدایی و ترس از ترک شدن در انسان هایی که حس ثبات موضوعی آنها رشد نیافته، بسیار رایج است، مانند افراد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی
عامل مادر در روابط موضوعی
بر اساس نظریه روابط موضوعی، نحوه ارتباط مادر و کودک نقشی بحرانی در روند رشد کودک دارد.  
اگر مراقبت اولیه به اندازه کافی باشد، کودکان قادر به توسعه خودِ(self) صحیح هستند. 
اگر مراقبت اولیه به اندازه کافی نباشد، کودکان یک خود(self)  ناقص تشکیل می دهند که بر اساس مقتضیات دیگران است نه بر اساس نیاز های خود(self). 
روابط موضوعی و خود صحیح (true self)
بر اساس نظریه روابط موضوعی ، در طول زمان، مراقبت صحیح از جانب والدین، خودِ صحیح (true self)، با مفاهیم زیر را پدید خواهد آورد:
۱- دربرگیری
عواطف فیزیکی واقعی و تملک شامل در دربرگرفتن، نگه داشتن دستان والدین یا نشستن بر روی پاهای آنها، نمونه ای از رفتارهایی است که کودک را با حس دربرگیری پیوند می دهد.
۲- زندگی مادر و کودک
تجربه زندگی روزمره هم در بعد روانشناختی و هم در بعد فیزیکی شامل رفتارهایی مانند غذا خوردن با مادر و یا تمیز شدن توسط مادر برای رشد سالم کودک حیاتی است.
۳- زندگی مادر، پدر و کودک هر سه باهم
کودک در یک رابطه وابسته با مادر رشد می کند و با حضور پدر به تدریج مستقل می شود. اینکه کودک شاهد تعاملات پدر و مادر باشد، برای فهمیدن اهمیت دادن به دیگری واجب است. 
روابط موضوعی مبحثی بسیار گسترده و احتمالا بهترین توصیف از ماهیت شخصیت و ذهن ما انسان هاست.
مطالعه بیشتر: وبسایت goodtherapy