Ferîdüddin Attâr'ın Hicaz'a gitmediğinin delili hangi eserinden yola çıkarak bulunmuştur?
Esrarname
Ferîdüddin Attâr
Bazı tarihçiler Ferîdüddin Attâr'ın tasavvufta adet olduğu üzere seyahatler yaptığından, Mekke'ye gidip Kabe'yi ziyaret ettiğinden, hatta Şam, Mısır, ve Hindistan'a kadar gittiğinden söz ederlerse de bunlar ispatlanmamış rivayetlerdir. Hayatının sonuna doğru yazdığı Esrarname 'de Kabe'yi görme arzusu içinde olması Hicaz'a gitmediğinin delilidir. 1221 yılında Moğollar tarafından öldürülmüştür.
Feridüddin Attar'ın Hayatı
Attâr küçüklüğünde Nişabur civarındaki Şadyah'ta babasının attar dükkanına devam ediyor, bir yandan baba mesleği attarlığı öbür yandan ilim  ve irfan öğreniyordu. Attâr'ın eserlerine bakıldığında iyi derecede Arapça, tefsir, hadis, kelam, fıkıh gibi dini ilimler öğrenimi gördüğünü; hikmet, felsefe, ilm-i nücum, eczacılık gibi akli ve tecrübi ilimlerden anladığı görülür. Ancak bu ilimleri nereden ve kimden öğrendiği hakkında tarihi kaynaklarda yeterli bir bilgi bulunmamaktadır. Bazı tarihçiler Ferîdüddin Attâr'ın tasavvufta adet olduğu üzere seyahatler yaptığından, Mekke'ye gidip Kabe'yi ziyaret ettiğinden, hatta Şam, Mısır, ve Hindistan'a kadar gittiğinden söz ederlerse de bunlar ispatlanmamış rivayetlerdir. Hayatının sonuna doğru yazdığı Esrarname 'de Kabe'yi görme arzusu içinde olması Hicaz'a gitmediğinin delilidir. 1221 yılında Moğollar tarafından öldürülmüştür. Feridüddin Attar'ın Eserleri
Muhtarnâme ile Hüsrevnâme önsözünde, Attâr kaleme aldığı eserlerin isimlerini şöyle sıralar:Dîvân Esrârnâme: Sufi düşünce konulu, bu eserinin bir nüshasını, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî ailesi ile birlikte genç yaşında Nişabur'da konakladığı sırada ona verdi. Mantıku't-Tayr: 1187 yılında yazmış olduğu 4724 beyitten oluşan eseridir. Musîbetnâme  İlâhînâme Cevâhirnâme Şerhu'l-Kalb Tezkiretü'l-Evliyâ: İslamiyetin önderlerinin yaşam öykülerini anlatır. Keşf-i Esrar ve Marifetü'n-Nefs eserlerinin ona ait olup olmadığı konusunda ihtilaf vardır. Reşîdüddîn Fazlullah-ı Hemedânî
Cami’üt-Tevarih ansiklopediği, Mahmud Gazan'dan, Moğollar ve onların hanedanlığını, sonraları Âdem'den Reşideddin Fazlullah'ın yaşadığı döneme kadar olan tüm tarihi kayıtları içerir. Bu kitabın ikinci cildinde yer alan 'Tarih - i Oğuzân ve Türkân' adlı bölümüne dayanılarak Zeki Velidi Togan tarafından 'Oğuz Destanı' adıyla yayımlanmıştır. Reşideddin Fazlullah, bu eserinde Uygurca Oğuz Kağan’dan istifade etmemiştir. Reşideddin kendisine yazılı olarak verilen Tarih-i Oğuzan’ı değiştirmemiş, yalnızca Kur’an’dan ayetler, bazı tarihi kayıtlar, İran edebiyatından ve Şehname’den şiirlerle süslemiştir. Kendisince bilinen bazı isimlere ekler yapmaktan hoşlanmıştır. Destanın eski zamanlara ait kısımlarında Orta Asya’nın Çin ile münasebetleri derin bir bilgiye dayandırılmıştır. Bu bir kitaptan alınmamış, halkın hatırında yaşayan rivayetlerden çıkarılmış olabilir. İnal Yabgu zamanından önceki hanlara ait kısmının ravilerin hafızasından ziyade, rivayetlere dayandığını gösteren izler vardır. Oğuz Kağan’nın seferleri arasında en dikkat çekeni Önasya seferidir. Kutbeddin Şirazî
Kutbeddin Şirazi'nin yaratıcılığında özel yer tutan felsefeye dair "dîbâc en iyi taç incisi" ("dürre et-tac li ğürret ed-dîbâc") tez teorik ve pratik felsefenin tüm kısımlarını kapsar. Kitap Batı Gilanın hakimi Filşah bin Rüstemşah oğlu emir dîbâc ithaf edilmiştir. Filozofun Farsça kaleme aldığı bu eser yaklaşık 1293-1305 yılları arasında yazılmıştır. Kutbeddin Şirazî
Kutbeddin Şirazi çok genç iken İbn Sina'nın "Tıp kanunu" ("el-Kanun fi-t-tıp") eserinin genel teorik bölümüne - "külliyat" a açıklama yazmayı planlıyor, Sivas ve Malatya'da gazi işleyişinde de, Mısır'da büyükelçi iken bu açıklama üzerinde çalışıyor. Mısır'dan döndükten sonra eseri tamamlayan alim onu Ahmet Han'ın veziri Muhammed Sahaddedin'e ithaf ediyor. Kutbeddin Şirazî
Kutbeddin Şirazi'nin yaratıcılığında "Göğü bilmekte idrakin son haddi" ("Nihayet el-idrak fi dirayet el-eflâk") kitabı önemli yer tutmaktadır. Kosmosrafyaya dair bu eser İsfahan hakimi Bahaddin Muhammed Cüveyni'ye ithaf edilmiş ve tamamen 1281 (hicri 680) yılında tamamlanmıştır. Bu kitabın çok sayıda yazma nüshaları Bağdat, Kahire, Musul, İstanbul, Tahran, Berlin, Leyden, Londra, Manchester, Paris, Oxford, Floransa, Taşkent ve başka kentlerin kütüphanelerinde saklanır. Kutbeddin Şirazi'nin "Şah katkısı" ("et-Tuhfa eş-şahiyye") eseri vezir Şah Muhammed'in şerefine kaleme alınmış, 1285 yılında tamamlanmıştır. Bu eser "Göğü bilmekte idrakin son haddi" kitabının geniş açıklamasıdır. "Şah katkısı" eseri Bağdat, Meşhed, Berlin, Petersburg, Londra, Oxford, Priston, Floransa, Rampur, Roma, İstanbul ve başka kentlerin kütüphanelerinde mevcuttur. Türk Şairler
Hüseyin Nihal Atsız fikir adamı, yazar, şair ve edebiyat tarihçisidir. İstanbul'da 12 Ocak 1905 tarihinde doğup, 11 Aralık 1975 tarihinde ölmüştür. Baba tarafından Gümüşhane’ye bağlı Torul kazasının Midi köyündekı Çiftçioğulları ailesine, ana tarafından Trabzon’un Kadıoğulları ailesine mensuptur. İlk ve orta öğrenimini Kadıköyü’ndeki Fransız ve Alman Mektebi, Süveyş’teki Fransız Mektebi, Kasımpaşa’daki Cezayirli Gazi Hasan Paşa, Haydarpaşa Osmanlı İttihad mektebleri ile Kadıköy ve İstanbul SultaniTerinde gördü. Sultanı’-nin onuncu sınıfında imtihanla 1922 yılında Askeri Tıbbiye’ye girdi. 4 Mart 1925 te bu okuldan çıkarılınca Kabataş Lisesi’nde üç ay muallim muavinliği, Mahmud Şevket Paşa vapurunda bir süre katip muavinliği yaptı. Darülfünün Edebiyat Şubesi ve Yüksek Muallim Mektebi’ne girdikten bir hafta sonra askere alındı. 1930 yılında Bilahare bitirdiği  Edebiyat Fakültesi’ne asistan oldu. 15 Mayıs 1931 ve  25 Eylül 1932 tarihleri arasında Aylık Atsız mecmua’yı çıkardı. Prof. Zeki Validi’ye hakaret eden Reşit Galib’e hocasını müdafaa eden bir telgraf çekince 13 Mart 1933 tarihinde Malatya Ortaokulu Türkçe öğretmenliğine sürüldü. 1933 yılının Eylül ayında Edirne Lisesi edebiyat öğretmenliğine getirildi. 5 Kasım 1933 ve 16 Temmuz 1934 tarihleri arasında  aylık Orhun dergisini yayımladı. Bu dergide Tarih Kurumu’nun liseler için hazırladığı tarih kitaplarını tenkit ettiğinden 28 Aralık 1933 tarihinde Vekalet emrine alındı. 9 Eylül 1934 ile 1 Temmuz 1938 tarihleri arasında Deniz Gedikli Ortaokulu’nda ve özel Yüce Ülkü Lisesi’nde edebiyat öğretmenliği yaptı. 19 Eylül 1939 da özel Boğaziçi Lisesi’ne geçti. 1 Ekim 1943 te Orhun’u yeniden çıkarmağa başladı. 1944 Martında ve Nisanında Orhun’da Başvekil Şükrü Saracoğlu’na iki açık mektup yazdı. Maarife sızmış komünist faaliyetlere dikkati çekti. Bu yazılar yüzünden 1944 yılında öğretmenlikten alındı. Açık mektupta vatan haini dediği Sabahattin Ali tarafından aleyhinde dava açıldı. Dava Ankara’da 26 Nisanda başladı. 3 Mayısta devam etti. O gün duruşmaya sokulmayan gençler Ankara’da heyecanlı bir nümayiş yaptılar. Idareciler bunu bir darbe-i hükümet teşebbüsü kabul etti. Gençleri tevkife başladı. Atsız’ın mahkemesi 9 Mayısta bitti. Dört aylık cezası tecil edildi. Fakat 3 Mayıs gösterileri dolayısıyla bir çok şahısla birlikte tevkif edildi. 20 Mart 1945 te Türkçüler çeşitli cezalara çarptırıldı. Atsız’ın 6,5 yıllık cezası Temyiz tarafından bozuldu. Kendisine bir süre iş verilmeyen Atsız, 2 Temmuz 1949 da Süleymaniye Kütüphanesi’nde vazifelendirildi. 21 Eylül 1950 de Haydarpaşa Lisesi edebiyat öğretmeni oldu. 1952 Mayısında Türkiyenin kuruluşu konferansı üzerine öğretmenlikten alındı ve tekrar Süleymaniye Kütüphanesi’ne verildi (13 Mayıs 1952). On yedi yıl burada çalıştı. 1 Nisan 1969 da emekli oldu. 1 Ocak 1964 te Ötüken dergisini çıkarmaya başladı. Ötüken’in 1967 Nisan - Temmuz sayılarında Doğu Anadolu’daki bölücülük ve Kürtçülük hareketleri ile ilgili yazılar yazdı. Bu yazılardan ötürü 15 ay hapis cezasına çarptırıldı. Cumhurbaşkanı 21.1.1974 te Atsız’ı affetti. İki oğlu olan Atsız Farsça, Arapça ve Fransızca bilirdi. Atsız’ın fikir tarihimizde kendine has bir yeri vardır. Türkiye içindeki ve dışındaki Türklere ayni derecede ilgi duymuştur. Atsız’a göre ayrı ayrı Hun, Siyenpi, Apar, Göktürk, Uygur devletleri yok; Orta Asya’da sadece iktidar değişikliğine uğrayan devamlı bir tek Türk Devleti vardır. Aynı şekilde Ön Asya’da da 1040 ta Selçukluların kurduğu Türk Devleti iktidar ve rejim değişikliğine uğrayarak günümüzde de devam etmektedir. Atsız, milliyetçilikte İslamiyete bir unsur olarak yer vermez. Atsız, fikir adamlığı yanında, tarih, edebiyat tarihi araştırmaları, tarihi romanları ve şiirleriyle de tanınmıştır. 1930 dan beri çeşitli gazete ve dergilerde yazıları yayımlandı. Bir kısmı Türk ülküsünde toplanan makalelerinde vuzuh unsuru kuvvetlidir. Şiirlerinin çok az bir kısmında aşk ve yalnızlık konuları yer alır. ilk şiirlerinde hece, sonraki şiirlerinde daha çok arüz veznini kullanmıştır. Bîrûnî
2. Tahdîdü nihâyâti'l-emâkin. Bîrûnî'nin Gazne devresindeki ilk önemli eseridir. 416'da (1025) yazdığı bu eserinin başında yeni bir bilgi dalı bulduğunu ya da geliştirdiğini belirtmektedir. Bu bilim dalı günümüzde jeodezi olarak adlandırılmaktadır. Ancak Bîrûnî bu eserinde enlem boylam hesaplamaları, şehirler arası mesafeleri belirleme, kıble bulma metotları yanında tarihî, coğrafî. astronomik, jeolojik vb. bilgiler de vermektedir. Eserin dünyadaki tek nüshası Süleymaniye Kütüphanesi'nde bulunmaktadır. Bu yazma nüsha H. Ritter tarafından 1930'da bulunduktan sonra Zeki V. Togan tarafından ilk defa bazı önemli bölümleri yayımlanmıştır. Eserin tenkitli neşri Mecelletü Ma'hedi'l-mahtûtâti'l-'Arabiyye adlı derginin bir özel sayısı halinde P. Bulgakov tarafından gerçekleştirilmiştir. İbn Battuta
Dönüşte tekrar bir yıl kadar Mekke'de kaldı. Bu sırada Hindistan'daki Delhi Sultanı'nın hizmetine girmeyi kafasına koydu. Yolda kendisine gerekecek tercümanı bulmak için Selçukluların yönetiminde bulunan Anadolu'ya gitmeye karar verdi. Şam'dan bir Ceneviz gemisi ile Alanya'ya geçti. Buradan da Konya yoluyla Sinop'a gitti. Karadeniz'i geçerek Kırım'ın Kefe limanına vardı. Bu sırada Kırım Altın Ordu devletinin topraklarında bulunuyordu ve tesadüfen Altın Ordu Kağanı Özbeg'in kervanı ile karşılaştı. Volga nehrinin yukarısına doğru yol alan bu kervan ile Astrahan şehrine gitti. Astrahan'a vardıklarında Kağan hamile olan eşlerinden birinin doğum yapmak için memleketi olan Konstantinopolis'e dönmesine izin verdi. Bu seyahatte ona eşlik etmesi için İbn Battuta'ya izin verdi. Fergânî
Fergânî, Güneş tutulmasını önceden tespit eden bir usul de buldu. Bu usulle, 842 yılında bir Güneş tutulması olacağını önceden tespit etti ve o gün bu konuda rasatlarda bulunup incelemeler yaptı. Dünya'nın yuvarlak olduğu konusunda yeni deliller gösterdi. Fergânî, 856 yılında Kahire'ye gitmiş ve Usturlab Yapımı Üzerine adlı bir eser yayınlamıştır. Astronominin Unsurları (Elements of Astronomy), Fergânî'nin astronomi üzerine yazdığı en önemli eserlerinden biridir. 833 yılında yazıldığı tahmin edilen kitap, Batlamyus'un Almagest adlı kitabının betimleyici ve yeterli bir özeti niteliği taşımaktadır. Bu kitap, 12. yüzyıl'da Gerardo Cremonesse tarafından Liber de Aggregationibus Scientie Stellarum et Principiis Celestium Motuum adıyla Latince'ye çevirlmiş ve Regiomontanus devrine kadar, Avrupa'da çok popüler bir eser olmuştur. Eser üçüncü defa Latince'ye Jacob Christmann tarafından Muhammedis Alfragani Arabis Chronologia et astronomica elementa adıyla çevrilmiştir 1590 ve 1618 yıllarında Frankfurt'ta 9/13 basılmıştır. Bu çeviride eserin Jacob Anatoli tarafından yapılan İbranice çevirisi esas alınmıştır. Jacob Anatoli'nin İbranice çevirisi Qizzur Almagesti adıyla 1231-1235'lerde yapılmıştır. Bu çeviride büyük olasılıkla Gerardo Cremonesse'nin çevirisi kullanılmıştır.