Dünya haritasında Kuzey Amerikadaki çizim hatası nedir?
Kuzey Amerikanın ayrıntıları, gerçek ayrıntılarına hiç uymamaktadır.
Pîrî Reis Haritası
Piri Reis Haritası günümüze kalan, Avustralya kıtasını gösteren en eski haritalardan biridir. Osmanlı Kaptan-ı Derya'sı (Amiral) Pîrî Reis tarafından 1513'te çizilmiş olup, Avrupa ve Afrika'nın batı kıyılarını ve Güney Amerika'nın doğu kıyılarını gösterir. Aralarında Kristof Kolomb'a ait bir haritanın da bulunduğu yirmi kaynağı bütünleştirerek hazırlanmış, 16. yüzyıl Avrupa ve Müslüman denizcilerinin coğrafya bilgilerini içeren değerli bir tarihi belgedir.Pîrî Reis 1528'de Amerikayı gösteren ikinci bir harita yapmıştır.== Tarihçe == îrî Reis, kendisini yetiştirmiş olan amcası Kemal Reis'in 1511'deki ölümünün ardından Gelibolu'ya çekilip orada bir dünya haritası, bir de Kitab-ı Bahriyesini hazırlamıştır.  Dünya haritasını 1513'de tamamlayıp 1517 yılında, Mısır’ın fethinin hemen sonrasındaki günlerde Yavuz Sultan Selim’e takdim etmiştir. Pîrî Reis; bunun ardından Kaptan-ı Derya (Deniz Kuvvetleri Komutanı) rütbesine getirilir. Harita, 1929'da Topkapı Sarayı'nın müzeye dönüştürülme çalışmaları sırasında keşfedilir ve hâlâ oradadır. Afet İnan; 1954 yılında yayımlanan En Eski Amerika Haritası adlı kitabında, haritanın kenar notlarının, Osmanlı Türkçesinden yeni harflere çevirilerini yayımlamıştır. merika'yı gösteren, günümüze kalmış antik haritalar arasında Pîrî Reis'inkinden daha eski birkaç başka harita vardır. Bunlardan Cantino'nun 1502'de, Nicolo Caveri (Nicolo de Canerio)'nun 1504-1505'de basılmış, Amerika'yı Asya'nın bir uzantısı olarak gösteren haritaları sayılabilir. Öbürü, 1507'de basılmış Martin Waldseemüller'in haritasıdır.  Bu harita; Cannerio'nun haritasından kaynaklanmıştır ama Amerikayı Asyadan ayrı bir kıta olarak gösterir ve onu ilk defa  merika  olarak adlandırır.  Pîrî Reis, kendi haritası için kullandığı kaynaklar arasında Kristof Kolombun haritasının da olduğunu belirtir ki bu -muhtemelen- Kolomb'un 1498'de çizdiği haritadır. Ancak Kolomb'un 1498 tarihli haritasının ne aslı ne de kopyaları bulunabilmiştir. == Haritanın Bulunuşu == arita, 9 Kasım 1929'da Topkapı Sarayı'nda sarayı müzeye dönüştürme sırasındaki envanter tespit çalışmaları sürerken tesadüfen bulundu. Alman bilim adamı Adolf Deismann (1866-1937); dönemin Millî Müzeler Müdürü Halil Ethem Eldem'in kendisine verdiği parçaları inceleyip düzenlerken eline geçen harita takımının içindeki folyoyu o sırada İstanbul'da bulunan ve Türk denizciliği hakkında uzman olan Alman bilim adamı Paul Kahle'ye göstermişti. Eserin Pîrî Reis'in ilk dünya haritası olduğunu teşhis eden; Paul Kahle oldu. prof Kahle; harita ile ilgili inceleme sonuçlarını 1931 yılında 18. Doğubilimleri Kongresi'nde sundu. Haritanın üzerindeki notları, Hasan Fehmi Bey; latin harflerine aktardı. Türk Tarih Kurumu başkanı Yusuf Akçura; 1937 tarihli 'Pîrî Reis Haritası' adlı kitabında haritayı yayımladı. Cumhurbaşkanı Atatürk; haritayı Ankara'ya getirtip bizzat inceledi ve devlet matbaasında çoğaltılmasını sağladı.Haritanın kayıp parçalarını arama çabaları sırasında, Topkapı Sarayı Müdürü Tahsin Öz tarafından, dünya haritası olduğu sanılan bir başka Pîrî Reis haritası bulunmuştur.== İçerik ====Genel Görünümü ve Dünya Haritasına Olan Benzerliği===Harita; ceylan derisi üzerine çizilmiş olup 900x600 mm boyutlarındadır. Ortaçağ haritalarından -sıkça rastlanan- portolan tarzında yapılmıştır; yani enlem ve boylam çizgileri yerine anahtar noktalarda yönleri gösteren pusula gülleri ve bunlardan ışınsal olarak yayılan yön çizgileri vardır.Kenarlarında, açıklayıcı nitelikte çeşitli notlar vardır. Notların bır kısmı; tutsak edilmiş Portekiz ve İspanyol denizcilerin ifadelerine dayalıdır. Notlarda Yeni Dünya’nın yerlileri, hayvanları, bitkileri, mâdenî zenginlikleri ve diğer ilginç özelliklerine değinilir. Ayrıca, gösterilen yerlerde bulunduğu rivayet edilmiş hayvan veya hayâlî yaratıkların resimlerini de gösteren harita; toplam dokuz renkle çizilmiştir.Kenar notlarından birinde; bu haritanın batıda Kristof Kolomb'un keşfettiği yöreleri, doğuda da Çin,Hint ve Sint bölgelerini gösterdiğini yazar. Sağ kenardaki notlarının bazıların yarım cümlelerden oluşması, bu haritanın daha büyük bir dünya haritasının sol yarısı olduğunu gösterir; öbür yarısı kayıptır.Notlardan bir diğerinde, İşbu haritayı Kemal Reis in birâderzâdesi unvânile müştehir Pîrî ibni Hacı Mehmet; 919 senesi Muharreminde Geliboluda tahrir eylemiştir  yazar. (Yani 9 Mart-7 Nisan 1513 arasında). Kenar notlardaki bilgilerin bir kısmı; Pîrî Reisin daha sonra yazdığı Kitab-ı Bahriyesinde de aynen yer alır.=== Coğrafi Ayrıntılar ===Çizimde Batı Avrupa, Batı Afrika ve Güney Amerikanın doğusu kolayca tanınabilir.Atlas Okyanusunda Kanarya Adaları, Yeşil Burun Adaları Adaları ve Azor Adalarının konumları doğrudur ama biraz orantısızdırlar.Avrupada Fransa ve İber Yarımadası iyi çizilmiştir.İber Yarımadası 'nda gösterilen dört nehirden üçü Tagus, Guadalkivir ve Ebro olarak tanınabilir, ancak bu nehirlerin yukarı kısımlarında hatalar vardır.Afrika kıtasında Senegal, Gambiya ve Gine, ve Fildişi Sahilindeki Sassandra nehirlerini tanımak mümkündür.  Nijer Nehrinin kaynağı olarak SahraÇölü 'nde görünen göller vardır.Kuzey Amerikanın ayrıntıları, gerçek ayrıntılarına hiç uymamaktadır. Hispanyola olarak adlandırılan ada, kuzey-güney dogrultusunda çizilip, görünüm olarak Japonyanın 15. yüzyılda bilinen şekline benzer.Güney Amerikada Brezilyanın kuzey kıyıları gerçekle oldukça uyumludurlar. Orinoko ve Amazon nehirleri, Trinidad adası kolaylıkla tanınabilir. Amazonun denize döküldüğü noktanın açıklarında çizilmiş olan büyük ada ise gerçekte yoktur. Güney Amerikanın iç bölgelerinde dağlar görünür. Rio de la Plata nehri olması muhtemel bir nehrin güneyindeki kıyı ayrıntıları Brezilya kıyılarıyla çeşitli noktalarda uymaktadır ama kıyı çizgisinin doğrultusu güney yerine doğuya doğru uzanır.== Haritanın Kaynakları ==Varsayımlara göre bu haritanın, bir kısmı Akdenizde ele geçirilmiş İspanyol ve Portekiz gemilerinde bulunmuş olan, yaklaşık 20 haritanın bir birleşimi olduğu yönündedir. Bunların arasında sekiz Caferiye ' haritası, dört Portekiz haritası, güney Asyaya ait bir Arap haritası ve Kristof Kolomb 'a ait bir Amerika haritası vardır. Caferiye haritaları, çok eskiye dayanan, Abbasî halifelerinden Memun zamanında kopyalanmış olan, Büyük İskender zamanına ait haritalardır.Pîrî Reis, haritasının Orta Amerika kısmının kaynağının Kristof Kolomb olduguna bu satırlarda kendi yazısı olmayan bir yazıyla: Bu isimler ki mezbur cezairde ve kenarlarda kim vardır,Kolonbo koğuştur ki anınla malûm oluna.Ve hem Kolonbo ulu müneccim imiş.Mezbur hartide olan bu kenarlar ve cezireler kim vardır,Kolonbonun hartisinden yazılmıştır.Pîrî Reis haritasının Kristof Kolomb haritasından kaynaklandığının önemli bir delili, Kübanın yokluğudur. Kristof Kolomb seyahatnamelerinde Kübanın bir ada değil, kıtanın uzantısı oldugunu yazmıştır ve Pîrî Reis haritasında da Küba bu şekilde gösterilir.Notlarda Antilya  olarak değinilen Karayipler hakkında çeşitli bilgiler verilir. Bir kenar notunda adı geçen İzle de Spanya , (günümüzde Dominik Cumhuriyeti ve Haitinin bulunduğu) Hispanyola adasına karşılık geldiği anlaşılabilse de, bu kenar notunun yanındaki adanın şekli Japonyaya benzemektedir. Macellanın seyahatlerinden önceki dönemde Atlas Okyanusunun batı kıyısında Asya olduğu kanısı yaygındı. Çine varmak amacıyla yola çıkan Kristof Kolombun yanına Uzak Doğu Asya haritaları almış oldugu rivayeti Türkiyede çok meşhurdurbu Kolomb 'un Doğu Asya kıyılarını gösteren haritalara kendi keşfettiği yerleri eklemiş olması muhtemeldir. Haritanın bu bölgesindeki pek çok kıyı şekli Asyanın doğu kıyılarına karşılık gelmektedir.Karayiplerin çiziminde Pîrî Reisin iki haritadan yararlandığı anlaşılabilir. Sancuvano Batisdo adı iki farklı ada için (biri günümüz Porto Rikosunda bulunan San Juan Bautista, öbürü Küçük Antillerde yer alan Santa Maria de Guadalupe) kullanılmıştır, ayrıca Virgin Adaları iki kere çizilmiştir.Güney Amerikanın içerlerinde görülen dağlar Caneiro haritasında da görüldüğünden dolayı, Pîrî Reis’in kaynaklarından biri muhtemelen onun türevlerindendir.Brezilya kıyıları konusundaki kenar notunda bu kıyıları kazara keşfetmiş Portekiz kaşiflerin ayrıntılı anlatılarından yararlandığını belirtir. Söz konusu kaşif şüphesiz 1500’de Hindistan’a giderken Brezilyayı keşfeden Pedro Alvares Cabraldir.Haritada, bazı yörelerin kaşiflerinin Ceneviz Cumhuriyeti vatandaşı olduğuna dair övücü ifadeler bulunması ve ayrıca Kristof Kolombdan, onun İtalyancadakullanılan adı olan Kolombo olarak bahsetmesi;Pîrî Reisin Cenevizli kaynaklardan da yararlandığına işaret eder. == Harita Kaynakları Hakkında Diğer Teoriler == Pîrî Reis haritası 1960 lı yıllarda bazı bilim ötesi teorilere ilham kaynağı olmuştur.Charles HapgoodPîrî Reisin haritasındaki Güney Amerikanın güney ucundan doğuya doğru olan uzantıyı16. yüzyılda henüz varlığı bilinmeyen Antarktika kıtası olarak Avrupaya tanıtmıştır.Bu kara parçasının haritada buzlu görünmemesiSahra çölünde ise göllerin görünmesi yüzünden Hapgood;Pîrî Reisin kullandığı kaynaklar arasındaki bir haritanındünyanın on bin yıl öncekiikliminin günümüzden çok farklı olduğu bir dönemine ait olduğunu öne sürmüştür.İddiaya göre Pîrî Reis;tarih öncesi çağlarda yaşamış bir medeniyetten kalma bir haritadan ya da uzaylılardan yararlanmıştır.Erich von Daniken ise Tanrıların Arabaları adlı kitabındaPiri Reis haritasındaki bazı şekil bozukluklarını açıklamak içinuzaylı bir medeniyetin uzaydan çektiği dünya fotoğraflarından yararlanılmış olduğunu iddia etmiştir.Haritada Güney Amerika kıyılarının doğuya doğru dönmesinin bir açıklaması,Güney Amerikanın doğru çizilmesi halinde haritanın üzerine çizildiği kıymetli ceylan derisinde ona yer kalmayacağıdır.Bu görüşe göre Pîrî Reisharitaya bir ekleme yapıp onun güzelliğini bozmaktansa Güney Amerika kıyılarını haritasının alt kısmına kaydırmıştır.Böyle bir görüşteki anlamsızlık;sınırlı bir deriye çizilen haritanın,istenilse daha küçük yapılabileceği ve de Güney Amerikanın da haritada gerçek görüntüsüne kavuşabilmesi gerçeğidir.Hâlbuki dünyayı gerçek halinde düşünecek olursak(küre) ve de resmini çekecek olursak Güney Amerikanın kürenin kenarına gelmesi hâlinde,Pîrî Reisin haritasındaki gibi bir görsellik kazandığını görürüz.Ayrıca haritanın orijinal nüshalarının kenarlarındaPîrî Reisin yazı biçimi olmadığı belli olan ve yeni yazılmış olduğu anlaşılanKristof Kolombdan yararlandığını belirtir yazıların yanı sıra harita üzerinde yemek lekelerinin dahi bulunması;Adile Aydanın dikkatini çekmiş ve bu konuda tereddütler ortaya konulmuştur.Kesin olarak bilinmektedir ki Kristof Kolomb;Amerikayı keşfetmemişvarmış olduğu Bahama Adalarını Asya Kıtasının bir parçası zannetmiştir.Ayrıca unutulmaması gereken en önemli husus;Kristof Kolombun haritabilimci değiltüccar olduğu gerçeğidir.Bunun yanı sıra Amerika Kıtasının haritalarını çizmediği bir tarafa,elindeki - kendi ülkesine ait - haritaların dahi yaşadığı zamana göre büyük hatalarla dolu olması ve Pîrî Reisin haritalarındaki Antarktika Kıtası hakkında hiçbir bilgisinin bulunmaması;Pîrî ReisinKristof Kolombun haritalarını eline geçirdiği yönündeki söylentilerin tutarsız olduğunu düşündürmektedir.
İslamda bilim ve teknik
Gerekli boylam ve enlem derecelerinin eksikliğine rağmen Roger Bacon, bir iddiaya göre bir harita çizmiş ve bir kopyasını dönemin papasına hediye etmişti. Bazı araştırmacılar, (bize ulaşmayan) bu haritada globular projeksiyon olarak yeryuvarlağının kuzey yarımküresiyle sınırlı bir tasviri düşünme eğilimindedirler. Bu durumda tabi ki şu soru sorulur: Bizzat kendisinin de yakındığı gibi, Latin dünyasında enlem ve boylam dereceleri bulunmamakta idiyse, Bacon ne çizebilirdi? Bildiği sınırlı sayıdaki değerleri birbirini tutmayan koordinatlar, kıyı çizgileri olmaksızın Latin dünyası dışındaki dünyayı da kartografik olarak tasvir edebilmek için yeterli miydi? Yoksa onun daha ziyade Arap-İslam kültür çevresi kaynaklı bir model harita, belki de büyük bir ihtimalle, globular projeksiyon içeren el-Me’mun coğrafyacılarının dünya haritası mı eline geçmişti? Bu soruyu cevaplandırmaya çalışırken onun çağdaşı olan Albertus Magnus’un, sadece birkaç yeri şematik olarak kabaca basitleştiren ve gerçekliğe aykırı bir formda tasvir eden ilkel haritasını da gözden ırak tutmamalıyız. Burada ayrıca, yeryüzünün dairesel tasvirinin Roger Bacon’ın yeryüzünün şekline ilişkin tasavvuruyla apaçık çelişki içinde olacağını da dikkate almalıyız. İbn Rüşd’ün güney yarımkürenin yaşanabilirliğine ilişkin öğretisinin yanlış anlaşılması sonucunda o, bir yandan kutuplarda yeryuvarlağının ortasında bulunduğundan çok daha büyük su kütleleri bulunduğuna ve yeryuvarlağının ortasında bulunan suların ise doğuda Hindistan ile batıda İspanya arasında uzanmakta olduğuna inanırken, diğer yandan da birinin kuzey dönüm dairesinde diğerinin ise ekvatorda bulunduğu Syene isimli iki yerin varlığı tasavvuruna dayanmaktaydı. Böylece o, Opus maius isimli eserinde çizdiği şu iki kubbeli dünya tasavvuruna varmıştı:
 el-biruni
O  geriye  130  yerin  koordinatlarını  içeren  bir  çizelge  bırakmıştır.  Bu  çizelgenin  coğrafya  tarihindeki  önemi,  Akdeniz  kıyı  şehirlerinin  ve  İber  yarımadası  ile  kuzey  Afrika’daki  birçok  yerin  önemli  ölçüde  düzeltilmiş  enlem  ve  boylam  derecelerini  içermesinde  bulunmaktadır.    İslamda bilim ve teknik
Latin dünyasında bazı Avrupa şehirlerinin koordinat çizelgesini genişletmeye yönelik en eski deneme 12 yüzyılın sonuna doğru yapılmış görünüyor. Bu çabayı, Arapça eserlerin meşhur çevirmeni Cremonalı Gerhard (ö.1187)’a atfedilen Theorica planetarum isimli eserde görmekteyiz. Yazar bu eserde Fransa İtalya İspanya ve bazı Avrupa şehirlerinin istisnasız Arapça kaynaklara dayanan koordinatlarını veriyor. Ne var ki karmaşık yollarla ulaşılan bu koordinatların gerçekle hiç bir ilgisi yoktur. Buna göre Paris Roma’nın yaklaşık 4° doğusunda (gerçekte 9°50’ batı), Toulouse’ün ise 16' güneyinde (gerçekte 5°15' kuzey) bulunmaktadır.
 7./13. Yüzyıl
İspanya’dan  Bağdat’a  kadar  uzanan  çok  büyük  coğrafi  bir  bölgenin  koordinatlarının  böylesine  derinden  ve  hassas  şekilde  düzeltilmesinin  tek  bir  insan  tarafından  başarılamayacağı  ve  bir  insan  ömrü  içerisinde  yapılamayacağı  bir  gerçektir.  Ebū  el-Ḥasan  el-Marrākuşī  de zaten  bunu  iddia  etmemektedir.  Tam  tersine  o,  bizzat  kendisi  tarafından  belirlenen  koordinatları,  daha  önceden  beri  varolanlardan  ayırmak  için,  kırmızı  mürekkeple  belirgin  ve  tanınır  hale  getirdiğine  işaret  etmektedir.  Bu  koordinatların  önemini,  19.  yüzyılın  ortalarında  coğrafya  tarihçisi  Joachim  Lelewel gereği  ile  takdir  etmiş,  bunu  bir  «coğrafya  reformu»  diye  değerlendirmiştir:  «İspanya  çok  faydalı  bir  doğrultmayla  daha  önceki  kartografyada  çok  büyük  olarak  abartılan  boyutlarından  kurtuluyor;  bu  abartmanın  sonucu  olarak  Afrika’nın  kuzey  batı  tarafı  aşağıya  doğru  itilmiş    ve  İspanya’nın  büyük  bir  kısmı  kuzeye  çıkmış  ve  de  batıya  doğru  uzatılmıştı».  el-Marrākuşī’nin  tashihleri  sonucunda  Mağrip’teki  bütün  yerler  enlemsel  olarak  yukarı  doğru  çıkarılmış  ve  böylelikle  de  gerçekte  olmaları  gereken  pozisyona  kavuşmuşlardır. 7./13. Yüzyıl
Bahsi  geçen  coğrafi  boylam  belirlemeye  yönelik  özgün  yöntemi  Ebū  el-Ḥasan  el-Marrākuşī  gerçekten  kullanmış  görünmektedir.  O  geriye  130  yerin  koordinatlarını  içeren  bir  çizelge  bırakmıştır.  Bu  çizelgenin  coğrafya  tarihindeki  önemi,  Akdeniz  kıyı  şehirlerinin  ve  İber  yarımadası  ile  kuzey  Afrika’daki  birçok  yerin  önemli  ölçüde  düzeltilmiş  enlem  ve  boylam  derecelerini  içermesinde  bulunmaktadır.  Bu  sayede,  Ptoleme  Coğrafyası  karşısında  19°lik  ve  el-Meʾmūn  coğrafyacılarının  ulaştığı  sonuçlarla  karşılaştırıldığında  ise  8°lik  bir  düzeltme  ile  el-Marrākuşī  Akdeniz  boylamının  ölçümünde  modern  değere  2° - 3° kadar  yaklaşmış  ve  Toledo  ile  Bağdat  arasındaki  boylam  farkını  51°  30'  lık  bir  değerle  benzer  şekilde  düzeltmiştir. İslamda bilim ve teknik
Avrupa’nın o dönemde Arap-İslam matematiksel coğrafyası açısından ulaşmış olduğu en yüksek özümseme basamağı kendisini bir Fransisken olan Roger Bacon (1214-1292)’da göstermektedir. Onda, kendi kültür çevresinin bilinen tek erken dönem, enlem-boylam derecelerini göz önünde bulundurarak bir harita çizimi denemesini bulmaktayız. Bu arada onun, Latin dünyasında enlem-boylam derecesi bilgisinin hala bulunmadığına ve bunun da Papalığın, Kayserliğin ve Krallığın destekleri olmaksızın başarılamayacağına dair şikayetini duymak bizim için aydınlatıcıdır. Okuyucuya gerekli boylam ve enlem derecelerini kendisi bulmuş gibi göstermeyip kaynak olarak astronominin kanun’unu (tabi ki ez-Zerkali’nin kitabının Latince çevirisi) ve Boylam ve Enlem Dereceleri Çizelgelerini (muhtemelen Toledo çizelgeleri ve bundan yapılan taklitler) anmaktadır. Eli altındaki kaynakların koordinatlarının hiçbir şekilde bir dünya haritası veya sadece bir parça-harita çizmek için bile yeterli olamayacağı bir tarafa, bu koordinatlar farklı sıfır meridyenlerine göre kaydedilmiş oldukları için birbirlerinden hayli büyük farklılıklar göstermekteydi.
 İslamda bilim ve teknik
Avrupa’da bu gelişmeyle uyumlu bir şekilde, Arap astronomisinin adı geçen el kitaplarının ilk çevirilerinden hemen birkaç yıl sonra, coğrafik yerlerin derleme türü ilk çizelgeleri doğdu. Bunlardan biri 1139-1140 yıllarında Raymundo adında bir Marsilyalı tarafından derlenen Liber cursuum planetarum isimli eserdeki çizelgedir. Derleyen, kullandığı eserlerin çevirmenlerinin isimlerini görmezden gelmekte ve kendisini Arap bilimlerinin ilk çevirmeni olarak tanıtmaktadır. Gerçi, bir dizi Arap ve Avrupalı otoritenin ismini anmaktadır, fakat onların eserlerini çok büyük bir ihtimalle çalışmasında kullanmamıştır. Diğer yandan kendisini ez-Zerkali’nin taklitçisi olarak görmekte, hatta 1139 yılında çizelgeleri yanlış olan iki bilginle tartıştığını bildirmektedir. Bizim özel konumuz açısından, bu kitapta bulunan çizelgelerden birisinin sadece Arapça kaynaklardan alınan 60 şehrin koordinatlarını içermesi önemlidir. Burada kaydedilen veriler birçok Arapça eserden alınan koordinat çizelgelerinin, oldukça erken (İspanya üzerinden) Avrupa’ya gitmiş olduğunu göstermektedir. Kompilatör bu koordinatların aynı cinsten yapısını ve boylam derecelerinin kısmen farklılık gösteren sıfır meridyenlerine göre sıralanmasını anlayamamıştır. Geneli itibariyle söylecek olursak en eski Latince kompilasyonun Arap astronomisinden aşırmacı bir tarzda olması üzücüdür.
 el-biruni
İspanya’dan  Bağdat’a  kadar  uzanan  çok  büyük  coğrafi  bir  bölgenin  koordinatlarının  böylesine  derinden  ve  hassas  şekilde  düzeltilmesinin  tek  bir  insan  tarafından  başarılamayacağı  ve  bir  insan  ömrü  içerisinde  yapılamayacağı  bir  gerçektir.  İslamda bilim ve teknik
Ağırlıklı olarak Arapça astrolojik ve astronomik kaynakların kompilasyonundan ibaret olan bu kitaptaki açıklamalardan rahatlıkla anlaşılır ki yazar Toledo’dan geçen daireyi sıfır meridyeni ve Arin’i merkez meridyenin başlangıcı olarak tanımıştır. Başka bir yerde yazar, çok sayıda astronomik çizelge tanıdığını ve bu çizelgelerde Marsilya, Londra, Toulouse veya Paris’in sıfır meridyenin yeri olarak kabul edildiğini bildirmekte ve ayrıca, bu son iki şehrin 40°47' lık boylama ve 49°10' lık bir enleme sahip olduğunu belirtmektedir. Avrupa’da 13. yüzyılın ikinci yarısında bile önemli şehirlerin boylamlarına ve birbirleri arasındaki boylam farklarına ilişkin berrak bir tasavvurun olmadığı izlenimi sadece bu yanlış değerlerden öğrenmiyoruz.
 el-biruni
Bizim  tahminimize  göre,  ilk  kez  köklü  bir  şekilde  tashih  edilen  koordinatlara  dayanarak  çizilmiş  haritalar  daha  7./13.  yüzyılın  ikinci  yarısında  ortaya  çıkmıştır.  Böyle  bir  tahmine  götüren  bazı  olgular  bulunmaktadır.  Bunlardan  birisi,  Naṣīreddīn  eṭ-Ṭūsī’nin  et-Teẕkire  fī  el-Heyʾeisimli  eserinin  günümüzde  kayıp  olan  bir  el  yazması,  muhtemelen  müellif  nüshası,  bu  tarz  bir  dünya  haritası  içermekteydi. 