               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 1.6.2021
            COM(2021) 269 final
            Aanbeveling voor een
            BESLUIT VAN DE RAAD
            houdende machtiging om onderhandelingen te openen tot wijziging van de Overeenkomst tussen de Europese Unie en Japan betreffende wederzijdse rechtshulp in strafzaken

               TOELICHTING

               1.ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL

               •Motivering en doel van het voorstel

               De Overeenkomst tussen de Europese Unie en Japan betreffende wederzijdse rechtshulp in strafzaken
                  1
                heeft tot doel een doeltreffender samenwerking tussen de lidstaten van de Europese Unie en Japan op dat gebied tot stand te brengen. Krachtens de overeenkomst verleent de aangezochte staat, op verzoek van de verzoekende staat, rechtshulp ten behoeve van strafrechtelijk onderzoek, vervolging of andere procedures, waaronder gerechtelijke procedures. Het toepassingsgebied van de overeenkomst omvat moderne samenwerkingsinstrumenten zoals het houden van videoconferenties en het uitwisselen van bankgegevens. Het is de eerste op zichzelf staande overeenkomst in haar soort die de EU met een ander land heeft gesloten. Geen enkele lidstaat had eerder afzonderlijk een soortgelijke overeenkomst met Japan gesloten.

               De richtlijn gegevensbescherming bij rechtshandhaving (hierna “LED” genoemd)
                  2
                is op 6 mei 2016 in werking getreden en moest uiterlijk op 6 mei 2018 door de lidstaten in nationaal recht worden omgezet (artikel 63, lid 1, LED). In vergelijking met het kaderbesluit dat bij de LED is ingetrokken en vervangen
                  3
               , is de LED een veel omvattender en vollediger horizontaal gegevensbeschermingsinstrument. De LED is van toepassing is op zowel binnenlandse als grensoverschrijdende verwerking van persoonsgegevens door bevoegde autoriteiten met het oog op de voorkoming, het onderzoek, de opsporing of de vervolging van strafbare feiten of de tenuitvoerlegging van straffen, met inbegrip van de bescherming tegen en de voorkoming van gevaren voor de openbare veiligheid (artikel 1, lid 1, LED).

               In artikel 62, lid 6, LED wordt bepaald dat de Commissie uiterlijk op 6 mei 2019 moet nagaan of andere handelingen van de EU in verband met de verwerking van persoonsgegevens voor rechtshandhavingsdoeleinden door de bevoegde instanties moeten worden aangepast aan de LED, en dat zij in voorkomend geval voorstellen moet indienen om die handelingen te wijzigen teneinde een consequente aanpak van de bescherming van persoonsgegevens te waarborgen.

               Op 24 juni 2020 heeft de Commissie aan deze verplichting voldaan door een mededeling aan te nemen, getiteld Volgende stappen om het acquis van de voormalige derde pijler aan de gegevensbeschermingsregels aan te passen
                  4
               . Daarin worden tien handelingen gespecificeerd die aan de LED moeten worden aangepast en wordt een tijdschema voor die aanpassing vastgesteld. In de mededeling noemt de Commissie de overeenkomst met Japan als een van de handelingen die gericht moeten worden gewijzigd om volledige overeenstemming met de LED te waarborgen, en geeft ze aan dat ze in het eerste kwartaal van 2021 een aanbeveling aan de Raad zal doen. Dit is de aanbeveling in kwestie.

               •Verenigbaarheid met bestaande bepalingen op het beleidsterrein

               Het initiatief heeft tot doel de gegevensbeschermingsregels van de overeenkomst in overeenstemming te brengen met de beginselen en regels die zijn vastgelegd in de LED, teneinde met het oog op de toepassing van de overeenkomst een sterk en samenhangend kader voor gegevensbescherming tot stand te brengen.

               •Verenigbaarheid met andere beleidsterreinen van de Unie

                  n.v.t.

               2.RECHTSGRONDSLAG, SUBSIDIARITEIT EN EVENREDIGHEID

               •Rechtsgrondslag

               Dit voorstel is gebaseerd op artikel 218, leden 3 en 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU).

               In artikel 218, lid 3, VWEU is bepaald dat de Commissie aanbevelingen moet doen aan de Raad, die een besluit vaststelt houdende machtiging tot het openen van de onderhandelingen en waarbij, naar gelang van de inhoud van de voorgenomen overeenkomst, de onderhandelaar of het hoofd van het onderhandelingsteam van de Unie wordt aangewezen. In artikel 218, lid 4, VWEU is bepaald dat de Raad onderhandelingsrichtsnoeren kan vaststellen en een bijzonder comité kan aanwijzen in overleg waarmee de onderhandelingen moeten worden gevoerd.

               •Subsidiariteit (bij niet-exclusieve bevoegdheid)

                  Alleen de Unie kan onderhandelingen voeren om de overeenkomst te wijzigen.

               •Evenredigheid

                  Dit voorstel is beperkt tot hetgeen noodzakelijk is om de overeenkomst in overeenstemming te brengen met de bestaande wetgeving van de Unie inzake de bescherming van persoonsgegevens, met name de LED, zonder de samenwerkingsmechanismen in het kader van de overeenkomst te wijzigen. De aanbeveling gaat overeenkomstig artikel 5, lid 4, van het Verdrag betreffende de Europese Unie niet verder dan hetgeen nodig is om de beoogde doelstellingen te verwezenlijken.

               •Keuze van het instrument

                  n.v.t.

               3.EVALUATIE, RAADPLEGING VAN BELANGHEBBENDEN EN EFFECTBEOORDELING

               •Evaluatie van bestaande wetgeving en controle van de resultaatgerichtheid ervan

               Deze aanbeveling sluit aan bij de resultaten van de evaluatie die de Commissie heeft verricht uit hoofde van artikel 62, lid 6, LED, en gepresenteerd in de mededeling getiteld Volgende stappen om het acquis van de voormalige derde pijler aan de gegevensbeschermingsregels aan te passen. In die mededeling worden punten opgesomd waarvoor aanpassing noodzakelijk is. Er wordt met name gewezen op de noodzaak de waarborgen inzake gegevensbescherming in de overeenkomst te verbeteren.

               Krachtens de huidige bepalingen, met name de artikelen 8 (verzoek om rechtshulp) en artikel 13 (vertrouwelijkheid en gebruiksbeperkingen):

               moeten verzoeken een beschrijving bevatten van het doel van de rechtshulp waarom wordt verzocht, samen met de feiten die het voorwerp uitmaken van het onderzoek, de vervolging of andere procedure, waaronder gerechtelijke procedure; en

               mag de verzoekende staat de persoonsgegevens niet voor andere dan de in het verzoek vermelde doeleinden verwerken zonder voorafgaande toestemming van de aangezochte staat.

               Uit de evaluatie is gebleken dat er bepalingen nodig zijn op verschillende gebieden, waaronder:

               ·de kwaliteit van gegevens en beveiligingskwesties;

               ·bewaring en bijhouden van registers;

               ·waarborgen voor de verwerking van bijzondere categorieën persoonsgegevens;

               ·beperkingen op verdere doorgifte; en

               ·toezicht en beschikbare rechtsmiddelen voor betrokkenen.

               Met deze aanbeveling wordt de Raad verzocht om de Commissie te machtigen tot het openen van onderhandelingen over de wijziging van de overeenkomst met het oog op overeenstemming over nieuwe bepalingen die de Unie in staat stellen haar verplichtingen uit hoofde van de LED na te komen.

               •Raadpleging van belanghebbenden

                  In overeenstemming met haar richtsnoeren voor betere regelgeving heeft de Commissie een routekaart gepubliceerd met een initiatief voor een aanbeveling voor een besluit van de Raad, getiteld “Overeenkomst tussen de EU en Japan betreffende wederzijdse rechtshulp in strafzaken – voorgestelde aanpassing van de overeenkomst aan de EU-regels inzake gegevensbescherming”
                     5
                  . Belanghebbenden werd verzocht feedback te geven tussen 14 januari en 11 februari 2021. In die periode werden geen opmerkingen ontvangen.

               •Bijeenbrengen en gebruik van expertise

                  Bij de evaluatie heeft de Commissie rekening gehouden met een studie die is uitgevoerd in het kader van een proefproject van het Europees Parlement dat tot doel heeft EU-instrumenten en -programma’s voor het vergaren van gegevens te evalueren vanuit het oogpunt van de grondrechten
                     6
                  . In die studie werd een overzicht gegeven van de in artikel 62, lid 6, LED bedoelde Uniehandelingen en werd vastgesteld welke bepalingen mogelijk aanpassing behoefden uit het oogpunt van gegevensbescherming.

               •Effectbeoordeling

               Het effect van dit voorstel is in wezen beperkt tot de verwerking van persoonsgegevens door bevoegde autoriteiten in het kader van Kaderbesluit 2002/465/JBZ van de Raad
                  7
               . Het effect van nieuwe verplichtingen die voortvloeien uit de LED is beoordeeld in het kader van de voorbereidende werkzaamheden voor die richtlijn. Een specifieke effectbeoordeling voor dit voorstel is dan ook niet nodig.

               •Resultaatgerichtheid en vereenvoudiging

                  n.v.t.

               •Grondrechten

               Het recht op de bescherming van persoonsgegevens is vastgelegd in artikel 8 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, artikel 16 VWEU en artikel 8 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens. Er is ook een nauw verband tussen gegevensbescherming en de eerbiediging van het privéleven en het familie- en gezinsleven, dat door artikel 7 van het Handvest wordt beschermd. De EU-wetgeving inzake gegevensbescherming heeft tot doel een hoog niveau van bescherming van persoonsgegevens te waarborgen.

               Met deze aanbeveling wordt verzocht om machtiging om onderhandelingen te openen tot wijziging van de overeenkomst met Japan teneinde te voorzien in passende waarborgen om de naleving van de uit de LED voortvloeiende verplichtingen door de lidstaten te waarborgen. Dit zou een positief effect hebben op de grondrechten op privacy en gegevensbescherming.

               4.GEVOLGEN VOOR DE BEGROTING

                  n.v.t.

               Aanbeveling voor een

               BESLUIT VAN DE RAAD

               houdende machtiging om onderhandelingen te openen tot wijziging van de Overeenkomst tussen de Europese Unie en Japan betreffende wederzijdse rechtshulp in strafzaken

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 218, leden 3 en 4,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Er moeten onderhandelingen worden geopend tot wijziging van de Overeenkomst tussen de Europese Unie en Japan betreffende wederzijdse rechtshulp in strafzaken
                  8
               .

               (2)De verwerking van persoonsgegevens in het kader van de overeenkomst moet in overeenstemming zijn met de toepasselijke regels inzake gegevensbescherming. De in de overeenkomst vastgestelde bepalingen inzake gegevensbescherming moeten worden herzien en er moet overeenstemming worden bereikt over nieuwe bepalingen, aan de hand waarvan de Unie erop kan toezien dat deze verwerking overeenstemt met Richtlijn (EU) 2016/680
                  9
                van het Europees Parlement en de Raad.

               (3)De Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming is geraadpleegd overeenkomstig artikel 42, lid 1, van Verordening (EU) 2018/1725 van het Europees Parlement en de Raad
                  10
                en heeft op … een advies uitgebracht
                  11
               ,

               HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

               Artikel 1

               1.De Commissie wordt gemachtigd om onderhandelingen te openen tot wijziging van de Overeenkomst tussen de Europese Unie en Japan betreffende wederzijdse rechtshulp in strafzaken.

               Artikel 2

               De onderhandelingsrichtsnoeren zijn opgenomen in de bijlage.

               Artikel 3

               De onderhandelingen worden gevoerd in overleg met [een speciaal comité dat door de Raad wordt aangewezen].

               Artikel 4

               Dit besluit is gericht tot de Commissie.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)

                        Overeenkomst tussen de Europese Unie en Japan betreffende wederzijdse rechtshulp in strafzaken (PB L 39 van 12.2.2010, blz. 20), ondertekend te Brussel op 30 november 2009 en in Tokio op 15 december 2009. De overeenkomst is op 2 januari 2011 in werking getreden.

                     (2)

                        Richtlijn (EU) 2016/680 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door bevoegde autoriteiten met het oog op de voorkoming, het onderzoek, de opsporing en de vervolging van strafbare feiten of de tenuitvoerlegging van straffen, en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van Kaderbesluit 2008/977/JBZ van de Raad (PB L 119 van 4.5.2016, blz. 89).

                     (3)

                        Kaderbesluit 2008/977/JBZ van de Raad van 27 november 2008 over de bescherming van persoonsgegevens die worden verwerkt in het kader van de politiële en justitiële samenwerking in strafzaken (PB L 350 van 30.12.2008, blz. 60).

                     (4)

                        COM(2020) 262 final.

                     (5)

                  https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/12804-EU-Japan-mutual-legal-assistance-on-criminal-matters

                     (6)

                        Het project werd aangevraagd door het Parlement, beheerd door de Commissie en uitgevoerd door een contractant (groep van onafhankelijke deskundigen), die door de Commissie werd geselecteerd op basis van door het Parlement vastgestelde criteria. De resultaten van het project weerspiegelen uitsluitend de standpunten en meningen van de contractant, en de Commissie kan niet verantwoordelijk worden gesteld voor het gebruik van de daarin opgenomen informatie.

                     http://www.fondazionebrodolini.it/en/projects/pilot-project-fundamental-rights-review-eu-data-collection-instruments-and-programmes

                     (7)

                        Kaderbesluit van de Raad van 13 juni 2002 inzake gemeenschappelijke onderzoeksteams (PB L 162 van 20.6.2002, blz. 1).

                     (8)

                        Overeenkomst tussen de Europese Unie en Japan betreffende wederzijdse rechtshulp in strafzaken (PB L 39 van 12.2.2010, blz. 20).

                     (9)

                        Richtlijn (EU) 2016/680 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door bevoegde autoriteiten met het oog op de voorkoming, het onderzoek, de opsporing en de vervolging van strafbare feiten of de tenuitvoerlegging van straffen, en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van Kaderbesluit 2008/977/JBZ van de Raad (PB L 119 van 4.5.2016, blz. 89).

                     (10)

                        Verordening (EU) 2018/1725 van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2018 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door de instellingen, organen en instanties van de Unie en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 45/2001 en Besluit nr. 1247/2002/EG (PB L 295 van 21.11.2018, blz. 39).

                     (11)

                        PB C … van …, blz. ….

    ---documentbreak---

               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 1.6.2021
            COM(2021) 269 final
            BIJLAGE
            bij de
            Aanbeveling voor eenBESLUIT VAN DE RAAD
            houdende machtiging om onderhandelingen te openen tot wijziging van de Overeenkomst tussen de Europese Unie en Japan betreffende wederzijdse rechtshulp in strafzaken

               BIJLAGE

               Richtsnoeren voor de onderhandelingen tot wijziging van de Overeenkomst tussen de Europese Unie en Japan betreffende wederzijdse rechtshulp in strafzaken

               De Commissie moet er tijdens de onderhandelingen naar streven de hieronder in detail beschreven doelstellingen te verwezenlijken.

               (1)De wijzigingen hebben tot algemeen doel de samenwerking tussen de lidstaten en Japan op het gebied van wederzijdse rechtshulp in strafzaken te ondersteunen en te versterken door de waarborgen met betrekking tot de bescherming van persoonsgegevens te verstevigen. De wijzigingen moeten het doel en de vormen van de samenwerking in het kader van de overeenkomst onverlet laten.

               (2)In de overeenkomst, en met name de artikelen 8 (verzoek om rechtshulp) en 13 (vertrouwelijkheid en gebruiksbeperkingen), is reeds het volgende bepaald:

               –verzoeken moeten een beschrijving bevatten van het doel van de rechtshulp waarom wordt verzocht, samen met de feiten die het voorwerp uitmaken van het onderzoek, de vervolging of andere procedure, waaronder gerechtelijke procedure; en

               –de verzoekende staat mag de persoonsgegevens niet voor andere dan de in het verzoek vermelde doeleinden verwerken zonder voorafgaande toestemming van de aangezochte staat.

               Dit is in overeenstemming met de beginselen van doelspecificatie en doelbinding.

               (3)De wijzigingen moeten ervoor zorgen dat de overeenkomst passende waarborgen inzake gegevensbescherming in de zin van Richtlijn (EU) 2016/680
                  1
                biedt voor de doorgifte van persoonsgegevens uit hoofde van de overeenkomst, ongeacht de nationaliteit of verblijfplaats van de betrokken personen.

               (4)De wijzigingen moeten met name de volgende aanvullende waarborgen omvatten en deze waarborgen moeten van toepassing zijn op alle autoriteiten die deelnemen aan het onderzoek, de vervolging of andere procedure (met inbegrip van gerechtelijke procedures) als beschreven in het verzoek:

               (a)de verplichting ervoor te zorgen dat de persoonsgegevens die tussen de partijen zullen worden doorgegeven, noodzakelijk zijn om het doel van het verzoek te bereiken overeenkomstig de doelstellingen en de reikwijdte van de overeenkomst, en dat deze gegevens toereikend, ter zake dienend en niet bovenmatig zijn in verhouding tot dat doel;

               (b)de verplichting ervoor te zorgen dat de persoonsgegevens juist zijn en zo nodig worden geactualiseerd; dat persoonsgegevens die niet aan die eis voldoen, worden gewist of gerectificeerd; en dat de andere partij in kennis wordt gesteld wanneer er aanwijzingen zijn dat de persoonsgegevens niet of niet meer juist of actueel zijn;

               (c)de verplichting ervoor te zorgen dat de persoonsgegevens niet langer worden bewaard dan noodzakelijk is voor het doel of de doeleinden waarvoor de gegevens zijn doorgegeven;

               (d)de verplichting ervoor te zorgen dat de doorgifte en verdere verwerking van persoonsgegevens waaruit ras of etnische afkomst, politieke opvatting, religieuze of levensbeschouwelijke overtuiging of het lidmaatschap van een vakbond blijkt, en de doorgifte en verdere verwerking van genetische gegevens, biometrische gegevens met het oog op de unieke identificatie van een natuurlijke persoon, gegevens over gezondheid of gegevens over seksueel gedrag of seksuele gerichtheid van een natuurlijke persoon slechts worden toegelaten indien voor die doorgifte en verdere verwerking passende waarborgen gelden in verband met de specifieke risico’s van de verwerking;

               (e)de verplichting passende technische en organisatorische maatregelen te treffen, teneinde aan te tonen dat aan de voorschriften is voldaan;

               (f)de verplichting ervoor te zorgen dat de beveiliging van de persoonsgegevens aan de hand van passende technische en organisatorische maatregelen, met inbegrip van toegangsbeperkingen, wordt gewaarborgd en dat inbreuken in verband met persoonsgegevens worden gemeld;

               (g)een mechanisme om ervoor te zorgen dat de betrokkenen in kennis worden gesteld van elke doorgifte van gegevens en van basisinformatie over de verwerking, met inachtneming van alle noodzakelijke en evenredige beperkingen;

               (h)de verplichting ervoor te zorgen dat de betrokkenen, met inachtneming van alle noodzakelijke en evenredige beperkingen, een afdwingbaar recht op toegang (incl. basisinformatie over de verwerking), rectificatie en wissing hebben, en te voorzien in passende waarborgen met betrekking tot besluiten die uitsluitend op de geautomatiseerde verwerking van doorgegeven persoonsgegevens gebaseerd zijn en die nadelige gevolgen voor de betrokkenen hebben;

               (i)indien voorafgaande toestemming vereist is op grond van artikel 13, lid 1, van de overeenkomst, de verplichting voor de aangezochte staat om alle relevante factoren te beoordelen, met name:

               –het oorspronkelijke doel van de verwerking;

               –het doel van de verdere verwerking; en

               –of de ontvangende autoriteit met betrekking tot de gedeelde persoonsgegevens een niveau van gegevensbescherming waarborgt dat gelijkwaardig is aan het niveau dat door de overeenkomst wordt gewaarborgd;

               (j)de verplichting ervoor te zorgen dat toezicht op de inachtneming van de tussen de partijen overeengekomen waarborgen wordt gehouden door een of meer onafhankelijke toezichthoudende autoriteiten die over effectieve onderzoeks- en handhavingsbevoegdheden beschikken, met name de bevoegdheid om klachten van natuurlijke personen over het gebruik van hun persoonsgegevens te behandelen, rekening houdend met de specifieke context van gegevensverwerking door rechtbanken in het kader van hun rechterlijke taken; en

               (k)de verplichting ervoor te zorgen dat betrokkenen toegang hebben tot een doeltreffende voorziening in rechte in geval van inbreuken op bovengenoemde waarborgen.

               (5)In de gewijzigde overeenkomst moet een definitie worden gegeven van sleutelbegrippen, waaronder een begripsomschrijving van “persoonsgegevens” overeenkomstig artikel 3, punt 1, van Richtlijn (EU) 2016/680.

                     (1)

                        Richtlijn (EU) 2016/680 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door bevoegde autoriteiten met het oog op de voorkoming, het onderzoek, de opsporing en de vervolging van strafbare feiten of de tenuitvoerlegging van straffen, en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van Kaderbesluit 2008/977/JBZ van de Raad (PB L 119 van 4.5.2016, blz. 89).


               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 2.6.2021
            COM(2021) 513 final
            Aanbeveling voor een
            AANBEVELING VAN DE RAAD
            met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2021 van Cyprus
            {SWD(2021) 501 final}

               Aanbeveling voor een

               AANBEVELING VAN DE RAAD

               met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2021 van Cyprus

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

               Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid
                  1
               , en met name artikel 5, lid 2,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

               Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

               Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Op 20 maart 2020 heeft de Commissie een mededeling aangenomen over de activering van de algemene ontsnappingsclausule
                  2
                van het stabiliteits- en groeipact
                  3
               . In haar mededeling lichtte de Commissie haar standpunt toe dat, gezien de verwachte ernstige economische neergang als gevolg van de COVID-19-uitbraak, de voorwaarden om de algemene ontsnappingsclausule te activeren, vervuld waren. Op 23 maart 2020 hebben de ministers van Financiën van de lidstaten met de beoordeling van de Commissie ingestemd. De algemene ontsnappingsclausule biedt de lidstaten budgettaire flexibiliteit om met de crisis om te gaan. Zij heeft de coördinatie van het begrotingsbeleid in tijden van ernstige economische neergang vergemakkelijkt. De activering ervan maakt het mogelijk tijdelijk af te wijken van het aanpassingstraject in de richting van de begrotingsdoelstelling op middellange termijn van elke lidstaat, op voorwaarde dat daardoor de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn niet in gevaar komt. Op 17 september 2020 heeft de Commissie in haar jaarlijkse strategie voor duurzame groei aangekondigd dat de algemene ontsnappingsclausule in 2021 actief zou blijven
                  4
               .

               (2)Op 20 juli 2020 heeft de Raad Cyprus aanbevolen
                  5
                om, in overeenstemming met de algemene ontsnappingsclausule, alle nodige maatregelen te nemen om de pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Cyprus aanbevolen om, als de economische omstandigheden dit toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend.

               (3)In zijn aanbeveling over het economische beleid van de eurozone wijst de Raad erop dat het begrotingsbeleid in alle lidstaten van de eurozone in de loop van 2021 ondersteuning moet blijven bieden en dat de beleidsmaatregelen moeten worden afgestemd op de landspecifieke omstandigheden en tijdig, tijdelijk en gericht moeten zijn
                  6
               .  Zodra de epidemiologische en economische omstandigheden dit toelaten, moeten de noodmaatregelen worden uitgefaseerd en moeten tegelijk de gevolgen van de crisis op sociaal vlak en op de arbeidsmarkt worden aangepakt. Er moet begrotingsbeleid worden gevoerd dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, waarbij de investeringen worden verhoogd. Lidstaten moeten hervormingen doorvoeren die de dekking, de toereikendheid en de houdbaarheid van de stelsels voor gezondheidszorg en sociale bescherming voor iedereen versterken.

               (4)Op 18 november 2020 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan haar adviezen over de ontwerpbegrotingsplannen van de lidstaten van de eurozone voor 2021, die gebaseerd waren op een kwalitatieve beoordeling van de begrotingsmaatregelen. De Commissie was van oordeel dat het ontwerpbegrotingsplan van Cyprus al met al in overeenstemming was met de aanbevelingen inzake het begrotingsbeleid die de Raad op 20 juli 2020 heeft goedgekeurd, en dat de meeste maatregelen in het plan de economische activiteit ondersteunden tegen een achtergrond van aanzienlijke onzekerheid.

               (5)NextGenerationEU, met inbegrip van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zal een duurzaam, inclusief en billijk herstel garanderen. Verordening (EU) 2021/241 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit
                  7
                is op 19 februari 2021 in werking getreden. Deze faciliteit zal financiële ondersteuning bieden voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die zullen worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen die door de EU worden gefinancierd. Zij zal bijdragen tot economisch herstel, tot de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en zal de veerkracht en potentiële groei van de economie versterken. De herstel- en veerkrachtfaciliteit zal ook helpen om de overheidsfinanciën op korte termijn weer op gunstigere posities te brengen, en bijdragen tot de versterking van houdbare overheidsfinanciën, groei en het scheppen van banen op middellange en lange termijn.

               (6)Op 3 maart 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan een mededeling die verdere beleidsoriëntaties biedt om de coördinatie van het begrotingsbeleid en de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma’s van de lidstaten te vergemakkelijken
                  8
               . De algemene begrotingskoers moet, rekening houdende met de nationale begrotingen en de herstel- en veerkrachtfaciliteit, in 2021 en 2022 ondersteunend blijven. Tegelijkertijd moet, in het vooruitzicht van een geleidelijke normalisering van de economische activiteit in de tweede helft van 2021, het begrotingsbeleid van de lidstaten in 2022 meer gedifferentieerd worden. Het begrotingsbeleid van de lidstaten moet rekening houden met de mate van het herstel, de houdbaarheid van de begroting en de noodzaak om economische, sociale en territoriale verschillen terug te dringen. Gezien de noodzaak om een duurzaam herstel in de EU te steunen, moeten lidstaten met een laag duurzaamheidsrisico hun begrotingen richten op het handhaven van een ondersteunend begrotingsbeleid in 2022, rekening houdend met het effect van de herstel- en veerkrachtfaciliteit. Lidstaten met een hoge schuldenlast moeten een prudent begrotingsbeleid voeren en tegelijk nationaal gefinancierde investeringen behouden en de subsidies van de herstel- en veerkrachtfaciliteit benutten om aanvullende investeringsprojecten van hoge kwaliteit en structurele hervormingen te financieren. Voor de periode na 2022 moet bij het begrotingsbeleid verder rekening worden gehouden met de kracht van het herstel, de mate van economische onzekerheid en de houdbaarheid van de begroting. Een heroriëntering van het begrotingsbeleid met het oog op het bereiken van prudente begrotingsposities op middellange termijn, onder meer door het te zijner tijd uitfaseren van steunmaatregelen, zal bijdragen tot de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn.

               (7)In de mededeling van 3 maart 2021 werd ook het standpunt van de Commissie aangekondigd dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, moet worden gezien als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de EU of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (eind 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Op basis van haar voorjaarsprognoses 2021 was de Commissie op 2 juni van oordeel dat was voldaan aan de voorwaarden om de algemene ontsnappingsclausule in 2022 te blijven toepassen en vanaf 2023 te deactiveren. Na de deactivering van de algemene ontsnappingsclausule zal verder rekening worden gehouden met landspecifieke situaties
                  9
               .

               (8)Op 29 april 2021 heeft Cyprus zijn stabiliteitsprogramma 2021 ingediend overeenkomstig artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97.

               (9)In 2020 bedroeg het overheidstekort van Cyprus volgens door Eurostat gevalideerde gegevens 5,7 % van het bbp en steeg de overheidsschuld tot 118,2 % van het bbp. De jaarlijkse verandering in het primaire begrotingssaldo bedroeg -7,6 % van het bbp, met inbegrip van discretionaire begrotingsmaatregelen ten bedrage van 3,6 % van het bbp ter ondersteuning van de economie en de werking van automatische stabilisatoren. Cyprus verstrekte ook liquiditeitssteun aan bedrijven en huishoudens (zoals garanties en belastinguitstel, die geen directe en onmiddellijke budgettaire impact hebben), geraamd op 1,9 % van het bbp.

               Op 2 juni 2021 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, VWEU. In dit verslag wordt de begrotingssituatie van Cyprus besproken aangezien het overheidstekort in 2020 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bbp overschreed en de overheidsschuld de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 60 % overschreed en niet in een bevredigend tempo afnam. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan het tekortcriterium noch aan het schuldcriterium was voldaan.

               (10)Het macro-economische scenario dat aan de begrotingsprognoses ten grondslag ligt, is voor 2021 en 2022 gunstig. Volgens de voorjaarsprognoses 2021 van de Commissie zal het reële bbp van Cyprus naar verwachting groeien met 3,1 % in 2021 en 3,8 % in 2022. Volgens het stabiliteitsprogramma zal de economie van Cyprus naar verwachting groeien met 3,6 % in 2021 en 3,8 % in 2022. Het in het programma aangegeven groeipercentage voor 2021, dat verhoudingsgewijs hoger is, wordt aangestuurd door een sterkere particuliere consumptie.

               (11)In haar stabiliteitsprogramma 2021 verwacht de regering een daling van het overheidstekort van 5,7 % van het bbp in 2020 tot 4,7 % van het bbp in 2021, en wordt voor de schuldquote een daling tot 111,9 % van het bbp in 2021 verwacht. Volgens het programma bedraagt de verandering in het primaire begrotingssaldo in 2021 in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (2019) -6,5 % van het bbp, wat de discretionaire begrotingsmaatregelen ten bedrage van 3,4 % van het bbp ter ondersteuning van de economie en de werking van automatische stabilisatoren weerspiegelt. Deze prognoses stroken met de voorjaarsprognoses 2021 van de Commissie.

               (12)Als reactie op de COVID-19-pandemie en de daaruit voortvloeiende economische neergang heeft Cyprus begrotingsmaatregelen vastgesteld om de capaciteit van het gezondheidsstelsel te vergroten, de pandemie in te dammen en bijstand te verlenen aan personen en sectoren die bijzonder getroffen zijn. De krachtige beleidsrespons heeft de krimp van het bbp verzacht, wat op zijn beurt de stijging van het overheidstekort en de overheidsschuld heeft getemperd. Begrotingsmaatregelen moeten de steun voor het herstel maximaliseren zonder vooruit te lopen op toekomstige begrotingstrajecten. Er moet daarom worden vermeden dat steunmaatregelen tot een permanente last voor de overheidsfinanciën worden. Indien de lidstaten permanente maatregelen invoeren, moeten deze degelijk worden gefinancierd zodat op de middellange termijn begrotingsneutraliteit is gegarandeerd. De maatregelen die Cyprus in 2020 en 2021 heeft genomen, stemmen overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire maatregelen zijn grotendeels tijdelijk of gaan grotendeels met compenserende maatregelen gepaard.

               (13)Het stabiliteitsprogramma 2021 gaat uit van investeringen en hervormingen die worden gefinancierd met subsidies in het kader van de herstel‑ en veerkrachtfaciliteit ten belope van 0,6 % in 2021, 0,4 % in 2022, 0,4 % in 2023 en 0,4 % in 2024. In de prognoses van de Commissie wordt er daarentegen van uitgegaan dat de in het plan opgenomen hervormingen en investeringen een totaal budgettair effect zullen hebben van 0,3 % van het bbp in 2021 en 0,5 % van het bbp in 2022.

               (14)De in Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde indicatoren voor begrotingsaanpassing moeten worden beschouwd in het licht van de huidige omstandigheden. Om te beginnen is er aanzienlijke onzekerheid omtrent de ramingen van de outputgap. Ten tweede moet begrotingsbeleid zich snel kunnen aanpassen aan de ontwikkeling van de pandemie en van noodhulp kunnen evolueren naar meer gerichte maatregelen zodra de gezondheidsrisico’s afnemen. Ten derde is er de significante beleidsrespons ter ondersteuning van de economische activiteit. Gezien de aanzienlijke overdrachten uit de EU-begroting (zoals die uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit) geven de vastgestelde indicatoren niet de volledige impuls van het begrotingsbeleid aan de economie weer. In deze context lijkt in de huidige omstandigheden het structurele saldo niet adequaat te zijn. De uitgavenbenchmark moet dan weer worden aangepast
                  10
                en aangevuld met bijkomende informatie om de begrotingsbeleidsoriëntatie ten volle te meten.

               Om te beginnen zijn, net als bij de aanpak van de beoordeling van de ontwerpbegrotingsplannen 2021, tijdelijke noodmaatregelen uitgesloten van het uitgaventotaal. Deze tijdelijke crisisgerelateerde noodmaatregelen ondersteunen de zorgstelsels en compenseren werknemers en bedrijven voor inkomensverlies ten gevolge van lockdowns en verstoringen van de toeleveringsketen; of de overheid deze maatregelen terugdraait, hangt af van de terugkeer naar een normale gezondheids- en economische situatie.

               Ten tweede moeten, om de algemene begrotingskoers in de huidige constellatie te beoordelen, de aanzienlijke overdrachten uit de EU-begroting (zoals die uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit) worden opgenomen in het desbetreffende uitgaventotaal.

               Daarom wordt vervolgens de begrotingskoers gemeten aan de hand van de verandering in primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en tijdelijke crisisgerelateerde noodmaatregelen), met inbegrip van uitgaven gefinancierd door subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere EU-fondsen.

               De analyse betreft niet alleen de algemene begrotingskoers, maar beoordeelt eveneens of het nationale begrotingsbeleid prudent is en of de samenstelling ervan bevorderlijk is voor een duurzaam herstel dat overeenstemt met de groene en de digitale transitie. Daarom wordt bijzondere aandacht besteed aan de evolutie van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven en investeringen.

               (15)In het stabiliteitsprogramma 2021 van Cyprus wordt voor het overheidstekort een daling tot 0,9 % van het bbp in 2022 verwacht, voornamelijk als gevolg van een stopzetting van de in 2020 en 2021 goedgekeurde tijdelijke steunmaatregelen. De overheidsschuldquote zal naar verwachting dalen tot 103,9 % van het bbp in 2022. Deze prognoses liggen onder de voorjaarsprognoses 2021 van de Commissie. De Commissie verwacht een tekort van 2 % van het bbp, voornamelijk als gevolg van hogere verwachte uitgaven en lagere ontvangsten, en een overheidsschuldquote van 106,6 % van het bbp in 2022.

               Op basis van de prognoses van de Commissie wordt de hierboven omschreven algemene begrotingskoers – met inbegrip van het effect op de geaggregeerde vraag in 2022 van investeringen die zijn gefinancierd uit zowel de nationale als de EU-begroting, met name de herstel- en veerkrachtfaciliteit – geraamd op -0,3 % van het bbp
                  11
               . De positieve bijdrage van met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere EU-fondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting stijgen met 0,4 procentpunten van het bbp. Nationaal gefinancierde investeringen zullen naar verwachting zorgen voor een contractieve bijdrage van 0,1 procentpunt van het bbp
                  12
               . Nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde) zullen naar verwachting zorgen voor een contractieve bijdrage van 0,1 procentpunt van het bbp.

               (16)De kwaliteit van de begrotingsmaatregelen van de lidstaten lijkt bijzonder belangrijk te zijn. Structurele begrotingshervormingen om de samenstelling van de nationale begrotingen te verbeteren, kunnen potentiële groei ondersteunen, de broodnodige begrotingsruimte creëren en de houdbaarheid van de begroting op langere termijn helpen verzekeren, ook wat betreft klimaatverandering en gezondheidsvraagstukken. Aan de ontvangstenzijde heeft de COVID-19-crisis aangetoond dat hervormingen enorm belangrijk zijn voor een efficiënter en billijker stelsel van overheidsinkomsten. Aan de uitgavenzijde zijn meer en betere duurzame en groeibevorderende investeringen zelfs nog crucialer geworden ter versterking van het groeipotentieel, de economische en sociale veerkracht en de groene en de digitale transitie. De herstel- en veerkrachtplannen zullen helpen de samenstelling van de nationale begrotingen te verbeteren.

               (17)Op basis van de begrotingsplannen voor de middellange termijn van het programma zal het overheidsoverschot naar verwachting toenemen van 0,1 % van het bbp in 2023 tot 1,6 % van het bbp in 2024.

               Op basis van het programma wordt de algemene begrotingskoers – met inbegrip van het effect op de geaggregeerde vraag van investeringen die zijn gefinancierd uit zowel de nationale als de EU-begroting, met name de herstel- en veerkrachtfaciliteit – in 2023 en 2024 geraamd op gemiddeld 2,8 % van het bbp. De positieve bijdrage van met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere EU-fondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting stijgen met 0,1 procentpunt van het bbp. Nationaal gefinancierde investeringen zullen naar verwachting zorgen voor een contractieve bijdrage van 0,1 procentpunt van het bbp
                  13
               . Nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde) zullen naar verwachting zorgen voor een contractieve bijdrage van 2,8 procentpunt van het bbp.

               De huidige raming van de gemiddelde nominale potentiële groei over tien jaar is 3,5 %
                  14
               .  Deze raming houdt echter geen rekening met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Cyprus kunnen bevorderen.

               (18)De overheidsschuldquote zal naar verwachting afnemen van 99,5 % van het bbp in 2023 tot 92,9 % van het bbp in 2024. Cyprus wordt geacht gemiddelde risico’s te lopen voor de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, op basis van de recentste schuldhoudbaarheidsanalyse
                  15
               .

               (19)In het licht van de momenteel nog steeds uitzonderlijk hoge mate van onzekerheid zullen de begrotingsrichtsnoeren hoofdzakelijk kwalitatief blijven. Meer specifieke kwantitatieve richtsnoeren voor de jaren daarna moeten in 2022 worden verstrekt, als de onzekerheid tegen die tijd genoeg is afgenomen.

               De Raad heeft het stabiliteitsprogramma 2021 en de follow-up door Cyprus van de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 beoordeeld,

               BEVEELT CYPRUS AAN:

               1.In 2022 een ondersteunende begrotingskoers aan te houden, met inbegrip van de impuls van de herstel‑ en veerkrachtfaciliteit, en nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden.

               2.Als de economische omstandigheden dit toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn. Tegelijkertijd investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren.

               3.Bijzondere aandacht te besteden aan de samenstelling van de overheidsfinanciën, zowel aan de ontvangsten- als aan de uitgavenzijde van de begroting, en aan de kwaliteit van de begrotingsmaatregelen, om een duurzaam en inclusief herstel te waarborgen. Voorrang te geven aan duurzame en groeibevorderende investeringen, met name ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie. Voorrang te geven aan structurele budgettaire hervormingen die zullen bijdragen tot de financiering van prioriteiten van het overheidsbeleid en tot de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn, onder meer door de dekking, de toereikendheid en de houdbaarheid van de stelsels voor gezondheidszorg en sociale bescherming voor iedereen te versterken.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De Voorzitter

                     (1)

                        PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

                     (2)

                        De clausule, die in artikel 5, lid 1, artikel 6, lid 3, artikel 9, lid 1, en artikel 10, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97 en artikel 3, lid 5, en artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1467/97 is neergelegd, vergemakkelijkt de coördinatie van het begrotingsbeleid in tijden van ernstige economische neergang.

                     (3)

                        Mededeling van de Commissie aan de Raad over de activering van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact, Brussel, 20.3.2020, COM(2020) 123 final.

                     (4)

                        Mededeling van de Commissie over de jaarlijkse strategie voor duurzame groei voor 2021, Brussel, 17.9.2020, COM(2020) 575 final.

                     (5)

                        Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Cyprus en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Cyprus (PB C 282 van 26.8.2020, blz. 82).

                     (6)

                        In afwachting van de definitieve aanneming door de Raad, na goedkeuring door de Europese Raad. De tekst waarover de Eurogroep op 16 december 2020 overeenstemming heeft bereikt, is beschikbaar op:
                  https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-14356-2020-INIT/nl/pdf

                     (7)

                  PB
                   L 57 van 18.2.2021, blz. 17

                     (8)

                        Mededeling van de Commissie aan de Raad – Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid, Brussel, 3.3.2021, COM(2021) 105 final.

                     (9)

                        Mededeling van de Commissie – Coördinatie van het economisch beleid in 2021: COVID-19 overwinnen, het herstel ondersteunen en onze economie moderniseren, Brussel, 2.6.2021, COM(2021) 500 final.

                     (10)

                        Met name door de afvlakking van investeringen over vier jaar die in de uitgavenbenchmark wordt gebruikt, is het niet mogelijk de begrotingssteun via nationaal gefinancierde investeringen aan het herstel naar behoren te beoordelen.

                     (11)

                        Een minteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief begrotingsbeleid.

                     (12)

                        Andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven zullen naar verwachting zorgen voor een expansieve bijdrage van 0,1 procentpunt van het bbp.

                     (13)

                        Andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven zullen naar verwachting zorgen voor een neutrale bijdrage.

                     (14)

                        Raming van de Commissie volgens de gezamenlijk overeengekomen methode.

                     (15)

                        Zie werkdocument van de diensten van de Commissie – Statistical Annex providing background data relevant for the assessment of the 2021 Stability and Convergence Programmes.


               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 2.6.2021
            COM(2021) 511 final
            Aanbeveling voor een
            AANBEVELING VAN DE RAAD
            met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2021 van Kroatië
            {SWD(2021) 501 final}

               Aanbeveling voor een

               AANBEVELING VAN DE RAAD

               met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2021 van Kroatië

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

               Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid
                  1
               , en met name artikel 9, lid 2,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

               Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

               Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Op 20 maart 2020 heeft de Commissie een mededeling aangenomen over de activering van de algemene ontsnappingsclausule
                  2
                van het stabiliteits- en groeipact
                  3
               . In haar mededeling lichtte de Commissie haar standpunt toe dat, gezien de verwachte ernstige economische neergang als gevolg van de COVID-19-uitbraak, de voorwaarden om de algemene ontsnappingsclausule te activeren, vervuld waren. Op 23 maart 2020 hebben de ministers van Financiën van de lidstaten met de beoordeling van de Commissie ingestemd. De algemene ontsnappingsclausule biedt de lidstaten budgettaire flexibiliteit om met de crisis om te gaan. Zij heeft de coördinatie van het begrotingsbeleid in tijden van ernstige economische neergang vergemakkelijkt. De activering ervan maakt het mogelijk tijdelijk af te wijken van het aanpassingstraject in de richting van de begrotingsdoelstelling op middellange termijn van elke lidstaat, op voorwaarde dat daardoor de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn niet in gevaar komt. Op 17 september 2020 heeft de Commissie in haar jaarlijkse strategie voor duurzame groei aangekondigd dat de algemene ontsnappingsclausule in 2021 actief zou blijven
                  4
               .

               (2)Op 20 juli 2020 heeft de Raad Kroatië aanbevolen
                  5
                om, in overeenstemming met de algemene ontsnappingsclausule, alle nodige maatregelen te nemen om de pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. De Raad beval Kroatië ook aan om, als de economische omstandigheden dit toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, waarbij de investeringen worden verhoogd.

               (3)NextGenerationEU, met inbegrip van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zal een duurzaam, inclusief en billijk herstel garanderen. Verordening (EU) 2021/241 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit
                  6
                is op 19 februari 2021 in werking getreden. Deze faciliteit zal financiële ondersteuning bieden voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die zullen worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen die door de EU worden gefinancierd. Zij zal bijdragen tot economisch herstel, tot de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en zal de veerkracht en potentiële groei van de economie versterken. De herstel- en veerkrachtfaciliteit zal ook helpen om de overheidsfinanciën op korte termijn weer op gunstigere posities te brengen, en bijdragen tot de versterking van houdbare overheidsfinanciën, groei en het scheppen van banen op middellange en lange termijn.

               (4)Op 3 maart 2021 hechtte de Commissie haar goedkeuring aan een mededeling die verdere beleidsoriëntaties biedt om de coördinatie van het begrotingsbeleid en de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma’s van de lidstaten te vergemakkelijken
                  7
               . De algemene begrotingskoers moet, rekening houdende met de nationale begrotingen en de herstel- en veerkrachtfaciliteit, in 2021 en 2022 ondersteunend blijven. Tegelijkertijd moet, in het vooruitzicht van een geleidelijke normalisering van de economische activiteit in de tweede helft van 2021, het begrotingsbeleid van de lidstaten in 2022 meer gedifferentieerd worden. Het begrotingsbeleid van de lidstaten moet rekening houden met de mate van het herstel, de houdbaarheid van de begroting en de noodzaak om economische, sociale en territoriale verschillen terug te dringen. Gezien de noodzaak om een duurzaam herstel in de EU te steunen, moeten lidstaten met een laag duurzaamheidsrisico hun begrotingen richten op het handhaven van een ondersteunend begrotingsbeleid in 2022, rekening houdend met het effect van de herstel- en veerkrachtfaciliteit. Lidstaten met een hoge schuldenlast moeten een prudent begrotingsbeleid voeren en tegelijk nationaal gefinancierde investeringen behouden en de subsidies van de herstel- en veerkrachtfaciliteit benutten om aanvullende investeringsprojecten van hoge kwaliteit en structurele hervormingen te financieren. Voor de periode na 2022 moet bij het begrotingsbeleid verder rekening worden gehouden met de kracht van het herstel, de mate van economische onzekerheid en de houdbaarheid van de begroting. Een heroriëntering van het begrotingsbeleid met het oog op het bereiken van prudente begrotingsposities op middellange termijn, onder meer door het te zijner tijd uitfaseren van steunmaatregelen, zal bijdragen tot de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn.

               (5)In de mededeling van 3 maart 2021 werd ook het standpunt van de Commissie aangekondigd dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, moet worden gezien als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de EU of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (eind 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Op basis van haar voorjaarsprognoses 2021 was de Commissie op 2 juni van oordeel dat was voldaan aan de voorwaarden om de algemene ontsnappingsclausule in 2022 te blijven toepassen en vanaf 2023 te deactiveren. Na de deactivering van de algemene ontsnappingsclausule zal verder rekening worden gehouden met landspecifieke situaties
                  8
               .

               (6)Op 29 april 2021 heeft Kroatië zijn convergentieprogramma 2021 ingediend, overeenkomstig artikel 8 van Verordening (EG) nr. 1466/97.

               (7)In 2020 bedroeg het overheidstekort van Kroatië volgens door Eurostat gevalideerde gegevens 7,4 % van het bbp en steeg de overheidsschuld tot 88,7 % van het bbp. De jaarlijkse verandering in het primaire begrotingssaldo bedroeg -8,1 % van het bbp, met inbegrip van discretionaire begrotingsmaatregelen ten belope van 3,8 % van het bbp ter ondersteuning van de economie en de werking van automatische stabilisatoren. Kroatië verstrekte ook liquiditeitssteun aan bedrijven en huishoudens (zoals garanties en belastinguitstel, die geen directe en onmiddellijke budgettaire impact hebben), geraamd op 4,6 % van het bbp.

               Op 2 juni 2021 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, VWEU. In dit verslag wordt de begrotingssituatie van Kroatië besproken aangezien het overheidstekort in 2020 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bbp overschreed en de overheidsschuld de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 60 % overschreed en niet in een bevredigend tempo afnam. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan het tekortcriterium en het schuldcriterium was voldaan.

               (8)Het macro-economische scenario dat aan de begrotingsprognoses van het convergentieprogramma ten grondslag ligt, is realistisch in 2021 en gunstig in 2022. Hierin wordt met name een iets sterkere groei dan in de voorjaarsprognoses van de Commissie verwacht in 2021 (5,2 % tegenover 5 %) en vooral in 2022 (6,6 % tegenover 6,1 %). Dit is voornamelijk het gevolg van de positievere projecties van de particuliere consumptie en de investeringen, terwijl de prognose van de Commissie iets optimistischer is over de bijdrage van de uitvoer.

               (9)In haar convergentieprogramma 2021 verwacht de regering een daling van het overheidstekort van 7,4 % van het bbp in 2020 naar 3,8 % van het bbp in 2021, en wordt voor de schuldquote een daling tot 86,6 % van het bbp in 2021 verwacht. Volgens het programma bedraagt de verandering in het primaire begrotingssaldo in 2021 in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (2019) -4,6 % van het bbp, wat de discretionaire begrotingsmaatregelen ter ondersteuning van de economie en de werking van automatische stabilisatoren weerspiegelt. In vergelijking voorziet de voorjaarsprognose 2021 van de Commissie niet dat het tekort in 2021 zo sterk zal afnemen (4,6 % van het bbp). De verschillen zijn het meest uitgesproken aan de zijde van de ontvangsten, die volgens de prognose van het convergentieprogramma duidelijk boven het groeipercentage van het nominale bbp zullen uitstijgen. Ondertussen wordt verwacht dat de wederopbouw na de aardbevingen van 2020 in Zagreb en Petrinja een weliswaar uitzonderlijk effect zal hebben op de uitgaven.

               (10)Als reactie op de COVID-19-pandemie en de daaruit voortvloeiende economische neergang, heeft Kroatië begrotingsmaatregelen vastgesteld om de capaciteit van zijn gezondheidsstelsel te vergroten, de pandemie in te dammen en bijstand te verlenen aan personen en sectoren die bijzonder getroffen zijn. De krachtige beleidsrespons heeft de krimp van het bbp verzacht, wat op zijn beurt de stijging van het overheidstekort en de overheidsschuld heeft getemperd. Begrotingsmaatregelen moeten de steun voor het herstel maximaliseren zonder vooruit te lopen op toekomstige begrotingstrajecten. Er moet daarom worden vermeden dat steunmaatregelen tot een permanente last voor de overheidsfinanciën worden. Indien de lidstaten permanente maatregelen invoeren, moeten deze degelijk worden gefinancierd zodat op de middellange termijn begrotingsneutraliteit is gegarandeerd. De maatregelen die Kroatië in 2020 en 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De in 2020 en 2021 door de regering genomen discretionaire maatregelen zijn meestal tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Buiten de horizon van de prognose van de Commissie, in 2023, wordt het resterende effect van deze niet-tijdelijke maatregelen voorlopig geraamd op ongeveer 0,3 % van het bbp, voornamelijk bestaande uit verlagingen van de inkomstenbelasting.

               (11)Het stabiliteitsprogramma 2021 gaat uit van investeringen en hervormingen die in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit door subsidies worden gefinancierd ten belope van 0,4 % van het GDP in 2021, 1,9 % in 2022, 2,4 % in 2023, 2,3 % in 2024, 1,7 % in 2025 en 1 % in 2026. De Commissie neemt deze subsidies in ongeveer hetzelfde tempo in haar begrotingsprognoses op in 2021 en 2022.

               (12)De in Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde indicatoren voor begrotingsaanpassing moeten worden beschouwd in het licht van de huidige omstandigheden. Om te beginnen is er aanzienlijke onzekerheid omtrent de ramingen van de outputgap. Ten tweede moet begrotingsbeleid zich snel kunnen aanpassen aan de ontwikkeling van de pandemie en van noodhulp kunnen evolueren naar meer gerichte maatregelen als de gezondheidsrisico’s afnemen. Ten derde is er de significante beleidsrespons ter ondersteuning van de economische activiteit. Gezien de aanzienlijke overdrachten uit de EU-begroting (zoals die uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit) geven de vastgestelde indicatoren niet de volledige impuls van het begrotingsbeleid aan de economie weer. In deze context lijkt in de huidige omstandigheden het structurele saldo niet adequaat te zijn. De uitgavenbenchmark moet dan weer worden aangepast
                  9
                en aangevuld met bijkomende informatie om de begrotingsbeleidsoriëntatie ten volle te meten.

               Om te beginnen zijn, net als bij de aanpak van de beoordeling van de ontwerpbegrotingsplannen 2021, tijdelijke noodmaatregelen uitgesloten van het uitgaventotaal. Deze tijdelijke crisisgerelateerde noodmaatregelen ondersteunen de zorgstelsels en compenseren werknemers en bedrijven voor inkomensverlies ten gevolge van lockdowns en verstoringen van de toeleveringsketen; of de overheid deze maatregelen terugdraait, hangt af van de terugkeer naar een normale gezondheids- en economische situatie.

               Ten tweede moeten, om de algemene begrotingskoers in de huidige constellatie te beoordelen, de aanzienlijke overdrachten uit de EU-begroting (zoals die uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit) worden opgenomen in het desbetreffende uitgaventotaal.

               Daarom wordt vervolgens de begrotingskoers gemeten aan de hand van de verandering in primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en tijdelijke crisisgerelateerde noodmaatregelen), met inbegrip van uitgaven gefinancierd door subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere EU-fondsen.

               De analyse betreft niet alleen de algemene begrotingskoers, maar beoordeelt eveneens of het nationale begrotingsbeleid prudent is en of de samenstelling ervan bevorderlijk is voor een duurzaam herstel dat overeenstemt met de groene en de digitale transitie. Daarom wordt bijzondere aandacht besteed aan de evolutie van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven en investeringen.

               (13)In het convergentieprogramma 2021 van Kroatië wordt voor het overheidstekort in 2022 een daling tot 2,6 % van het bbp verwacht, voornamelijk als gevolg van een sterke groei van de inkomsten en een stopzetting van de in 2020 en 2021 goedgekeurde tijdelijke steunmaatregelen. De overheidsschuldquote zal naar verwachting dalen tot 82,5 % van het bbp in 2022. In de voorjaarsprognoses 2021 van de Commissie worden in 2022 een hogere tekortratio en een hogere schuldratio verwacht, 3,2 % van het bbp en 82,9 % van het bbp, waarbij het verschil grotendeels toe te schrijven is aan een basiseffect uit 2021.

               Op basis van de prognose van de Commissie wordt de hierboven gedefinieerde algemene begrotingskoers – met inbegrip van het effect op de geaggregeerde vraag in 2022 van investeringen die zijn gefinancierd uit zowel de nationale als de EU-begroting, met name de herstel- en veerkrachtfaciliteit – geraamd op 2,4 % van het bbp
                  10
               . De positieve bijdrage van met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere EU-fondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting stijgen met 1,5 procentpunt van het bbp. Nationaal gefinancierde investeringen zullen naar verwachting zorgen voor een expansieve bijdrage van 0,1 procentpunt van het bbp
                  11
               . Nationaal gefinancierde lopende primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde) zullen naar verwachting zorgen voor een expansieve bijdrage van 0,8 procentpunt van het bbp.

               (14)De kwaliteit van de begrotingsmaatregelen van de lidstaten lijkt bijzonder belangrijk te zijn. Structurele begrotingshervormingen om de samenstelling van de nationale begrotingen te verbeteren, kunnen potentiële groei ondersteunen, de broodnodige begrotingsruimte creëren en de houdbaarheid van de begroting op langere termijn helpen verzekeren, ook wat betreft klimaatverandering en gezondheidsvraagstukken. Aan de ontvangstenzijde heeft de COVID-19-crisis aangetoond dat hervormingen enorm belangrijk zijn voor een efficiënter en billijker stelsel van overheidsinkomsten. Aan de uitgavenzijde zijn meer en betere duurzame en groeibevorderende investeringen zelfs nog crucialer geworden ter versterking van het groeipotentieel, de economische en sociale veerkracht en de groene en de digitale transitie. De herstel- en veerkrachtplannen zullen helpen de samenstelling van de nationale begrotingen te verbeteren.

               (15)Op basis van de begrotingsplannen voor de middellange termijn van het programma zal het overheidstekort naar verwachting afnemen van 1,9 % van het bbp in 2023 tot 1,5 % van het bbp in 2024.

               Op basis van het programma wordt de algemene begrotingskoers – met inbegrip van het effect op de geaggregeerde vraag van investeringen die zijn gefinancierd uit zowel de nationale als de EU-begroting, met name de herstel- en veerkrachtfaciliteit – in 2023 en 2024 geraamd op gemiddeld -0,1 % van het bbp. Uitgaven gefinancierd met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere EU-fondsen zullen naar verwachting zorgen voor een contractieve bijdrage van 0,6 procentpunt van het bbp. Nationaal gefinancierde investeringen zullen naar verwachting zorgen voor een contractieve bijdrage van 0,1 procentpunt van het bbp
                  12
               . Nationaal gefinancierde lopende primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde) zullen naar verwachting zorgen voor een expansieve bijdrage van 0,6 procentpunt van het bbp.

               De huidige raming van de gemiddelde nominale potentiële groei over tien jaar is 3 1/4 %
                  13
               . Deze raming houdt echter geen rekening met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Kroatië kunnen bevorderen.

               (16)De overheidsschuldquote zal naar verwachting afnemen van 79,5 % van het bbp in 2023 tot 76,8 % van het bbp in 2024. Op basis van de recentste schuldhoudbaarheidsanalyse
                  14
                wordt aangenomen dat Kroatië te kampen heeft met middelhoge risico’s voor de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn.

               (17)In het licht van de momenteel nog steeds uitzonderlijk hoge mate van onzekerheid zullen de begrotingsrichtsnoeren hoofdzakelijk kwalitatief blijven. Meer specifieke kwantitatieve richtsnoeren voor de jaren daarna moeten in 2022 worden verstrekt, als de onzekerheid tegen die tijd genoeg is afgenomen.

               De Commissie heeft het convergentieprogramma 2021 en de follow-up door Kroatië van de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 beoordeeld.

               BEVEELT HIERBIJ KROATIË AAN:

               1.In 2022 een ondersteunende begrotingskoers aan te houden, met inbegrip van de impuls van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. De groei van nationaal gefinancierde lopende uitgaven onder controle te houden.

               2.Als de economische omstandigheden dit toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn. Tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren.

               3.Bijzondere aandacht te besteden aan de samenstelling van de overheidsfinanciën, zowel aan de ontvangsten- als aan de uitgavenzijde van de begroting, en aan de kwaliteit van de begrotingsmaatregelen, om een duurzaam en inclusief herstel te waarborgen. Voorrang te geven aan duurzame en groeibevorderende investeringen, met name ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie. Voorrang te geven aan structurele budgettaire hervormingen die zullen bijdragen tot de financiering van prioriteiten van het overheidsbeleid en tot de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn, onder meer door de dekking, de toereikendheid en de houdbaarheid van de stelsels voor gezondheidszorg en sociale bescherming voor iedereen te versterken.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De Voorzitter

                     (1)

                        PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

                     (2)

                        De clausule, die in artikel 5, lid 1, artikel 6, lid 3, artikel 9, lid 1, en artikel 10, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97 en artikel 3, lid 5, en artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1467/97 is neergelegd, vergemakkelijkt de coördinatie van het begrotingsbeleid in tijden van ernstige economische neergang.

                     (3)

                        Mededeling van de Commissie aan de Raad over de activering van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact, Brussel, 20.3.2020, COM(2020) 123 final.

                     (4)

                        Mededeling van de Commissie over de jaarlijkse strategie voor duurzame groei voor 2021, Brussel, 17.9.2020, COM(2020) 575 final.

                     (5)

                        Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Kroatië en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2020 van Kroatië (PB C 282 van 26.8.2020, blz. 68).

                     (6)

                  PB
                   L57 van 18.2.2021, blz.17.

                     (7)

                        Mededeling van de Commissie aan de Raad – Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid, Brussel, 3.3.2021, COM(2021) 105 final.

                     (8)

                        Mededeling van de Commissie inzake coördinatie van het economisch beleid in 2021: COVID-19 overwinnen, het herstel ondersteunen en onze economie moderniseren, Brussel, 2.6.2021, COM(2021)500 final.

                     (9)

                        Met name door de afvlakking van investeringen over vier jaar die in de uitgavenbenchmark wordt gebruikt, is het niet mogelijk de via nationaal gefinancierde investeringen geleverde begrotingssteun aan het herstel naar behoren te beoordelen.

                     (10)

                        Een minteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief begrotingsbeleid.

                     (11)

                        Andere nationaal gefinancierde overheidsinvesteringen zullen volgens de verwachtingen zorgen voor een neutrale bijdrage.

                     (12)

                        Andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven zullen naar verwachting zorgen voor een expansieve bijdrage van 0,2 procentpunt van het bbp.

                     (13)

                        Raming van de Commissie volgens de gezamenlijk overeengekomen methode.

                     (14)

                  Zie werkdocument van de diensten van de Commissie – Statistical Annex providing background data relevant for the assessment of the 2021 Stability and Convergence Programmes


               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 2.6.2021
            COM(2021) 530 final
            Aanbeveling voor een
            AANBEVELING VAN DE RAAD
            om een einde te maken aan de situatie van een buitensporig overheidstekort in Roemenië
            {SWD(2021) 530 final}

               Aanbeveling voor een

               AANBEVELING VAN DE RAAD

               om een einde te maken aan de situatie van een buitensporig overheidstekort in Roemenië

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 126, lid 7,

               Gezien de aanbeveling van de Commissie,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Overeenkomstig artikel 126 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (het Verdrag) moeten de lidstaten buitensporige overheidstekorten vermijden.

               (2)Het stabiliteits- en groeipact is gebaseerd op de doelstelling van deugdelijke openbare financiën als middel om de voorwaarden voor prijsstabiliteit en voor een tot werkgelegenheidsschepping leidende sterke duurzame groei te verbeteren.

               (3)Naar aanleiding van een aanbeveling van de Commissie van 4 maart 2020
                  1
                op basis van een in 2019 gepland buitensporig tekort heeft de Raad op 3 april 2020 overeenkomstig artikel 126, lid 6, van het Verdrag besloten dat er in Roemenië een buitensporig tekort bestond
                  2
                en overeenkomstig artikel 126, lid 7, van het Verdrag en artikel 3 van Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad
                  3
                een aanbeveling gedaan om het buitensporige tekort uiterlijk in 2022 te corrigeren
                  4
               .

               (4)Op 20 maart 2020 heeft de Commissie een mededeling over de activering van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact
                  5
                aangenomen. De clausule, die in artikel 5, lid 1, artikel 6, lid 3, artikel 9, lid 1, en artikel 10, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97
                  6
                en artikel 3, lid 5, en artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1467/97 is neergelegd, vergemakkelijkt de coördinatie van het begrotingsbeleid in tijden van ernstige economische neergang. In haar mededeling lichtte de Commissie haar standpunt toe dat, gezien de ernstige economische neergang als gevolg van de COVID-19-uitbraak, de voorwaarden om de algemene ontsnappingsclausule te activeren, vervuld waren. Op 23 maart 2020 hebben de ministers van Financiën van de lidstaten ingestemd met de beoordeling van de Commissie.

               (5)Op 15 september 2020 heeft Roemenië zijn verslag ingediend over de maatregelen die naar aanleiding van de aanbeveling van de Raad van 3 april 2020 zijn genomen. In dat verslag werd gewezen op een aanzienlijke verslechtering van de overheidsfinanciën in 2020, voornamelijk als gevolg van de COVID-19-pandemie.

               (6)Op 18 november 2020 heeft de Commissie een mededeling over de begrotingssituatie in Roemenië aangenomen
                  7
               . In het licht van de aanhoudende uitzonderlijke onzekerheid als gevolg van de COVID-19-pandemie en de buitengewone macro-economische en budgettaire gevolgen ervan, was de Commissie van oordeel dat in dat stadium geen besluit kon worden genomen over verdere stappen in de buitensporigtekortprocedure ten aanzien van Roemenië. Met name was het door deze uitzonderlijke onzekerheid, onder meer bij het uitstippelen van een geloofwaardig pad voor het begrotingsbeleid, voor de Commissie niet mogelijk om in dat stadium een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad op grond van artikel 126, lid 7, van het Verdrag voor te leggen. De Commissie verklaarde dat zij de begrotingssituatie van Roemenië in het voorjaar van 2021 opnieuw zou beoordelen op basis van de begrotingsresultaten 2020, de begroting 2021 en de voorjaarsprognoses 2021 van de Commissie, en dat zij in voorkomend geval nieuwe stappen in het kader van de buitensporigtekortprocedure zou voorstellen, rekening houdend met de verdere toepassing van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact in 2021.

               (7)Op 3 maart 2021 heeft de Commissie een mededeling aangenomen die verdere beleidsoriëntaties biedt om de coördinatie van het begrotingsbeleid en de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma’s van de lidstaten te vergemakkelijken
                  8
               . In de mededeling van 3 maart 2021 werd het standpunt van de Commissie aangekondigd dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, moet worden gezien als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de EU of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (eind 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Op 2 juni 2021 heeft de Commissie een mededeling over coördinatie van het economisch beleid in 2021 aangenomen
                  9
               . Volgens die mededeling zal de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact in 2022 nog worden toegepast en naar verwachting vanaf 2023 worden gedeactiveerd.

               (8)Volgens een actualisering van de “Debt Sustainability Monitor 2020” van de Commissie op basis van de meest recente voorjaarsprognoses 2021 van de Commissie blijven de budgettaire houdbaarheidsrisico's van Roemenië op middellange en lange termijn hoog. Die risico’s moeten worden aangepakt door middel van een adequaat begrotingsplan voor de middellange termijn, gesteund door structurele maatregelen.

               (9)In het licht van de scherpe inkrimping van de economische activiteit als gevolg van de COVID-19-pandemie en het feit dat daardoor in 2021 en 2022 een begrotingsbeleid moet worden gevoerd dat het herstel ondersteunt, vormt de aanbeveling van de Raad van 3 april 2020 niet langer een relevante grondslag voor begrotingsrichtsnoeren voor Roemenië.

               (10)Overeenkomstig artikel 3, lid 5, laatste zin, van Verordening (EG) nr. 1467/97 kan de Raad in geval van een ernstige economische neergang in het eurogebied of de Unie als geheel besluiten om op basis van een aanbeveling van de Commissie een herziene aanbeveling krachtens artikel 126, lid 7, van het Verdrag vast te stellen, op voorwaarde dat de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn daardoor niet in gevaar komt.

               (11)Overeenkomstig artikel 126, lid 7, van het Verdrag en artikel 3 van Verordening (EG) nr. 1467/97 moet de Raad een aanbeveling aan de betrokken lidstaat doen waarin ook een termijn wordt bepaald voor het corrigeren van het buitensporige tekort. In de aanbeveling moet een termijn van ten hoogste zes maanden worden bepaald waarbinnen de betrokken lidstaat effectieve maatregelen moet treffen om het buitensporige tekort te corrigeren. Indien de ernst van de situatie dit rechtvaardigt, kan die termijn worden verkort tot drie maanden. Voorts moet de Raad in een aanbeveling om een buitensporig tekort te corrigeren, de betrokken lidstaat verzoeken om jaarlijkse begrotingsdoelstellingen te realiseren die op grond van de aan de aanbeveling ten grondslag liggende prognoses stroken met een benchmark die overeenstemt met een minimale jaarlijkse verbetering van ten minste 0,5 % van het bbp van het structurele saldo, d.w.z. het conjunctuurgezuiverde begrotingssaldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen.

               (12)Het reële bbp van Roemenië is in 2020 gekrompen met 3,9 %. De voorjaarsprognoses 2021 van de Commissie gaan uit van een opleving van de groei van het reële bbp tot 5,1 % in 2021 en 4,9 % in 2022. Verwacht wordt dat de particuliere consumptie zich zal herstellen naarmate de uitrol van de vaccinatie vordert en de afstandsregels geleidelijk worden opgeheven, en dat de loongroei robuust zal blijven. De fasering van projecten in het kader van het herstel- en veerkrachtplan zal een nieuwe impuls geven aan de groei van investeringen. Verwacht wordt dat de bijdrage van de netto-uitvoer, d.w.z. uitvoer minus invoer, gedurende de prognoseperiode negatief zal blijven. De invoer zou namelijk worden gestimuleerd door het herstel van de particuliere consumptie en door toenemende investeringen. De uitvoer zal naar verwachting worden ondersteund door een herstel van de buitenlandse vraag, maar minder dynamisch blijven dan de invoer. De risico’s waaraan de groeivooruitzichten onderhevig zijn, houden elkaar in evenwicht. Enerzijds kan een geloofwaardige begrotingsstrategie voor de middellange termijn de ongerustheid over de houdbaarheid van de begroting helpen weg te nemen, met name als zij met ambitieuze hervormingen gepaard gaat (zoals die in het herstel- en veerkrachtplan). Dit zou de macro-economische onevenwichtigheden in Roemenië helpen aan te pakken, de risico's voor de financiële stabiliteit beperken en bijdragen tot duurzame groei, onder meer door het investeringsklimaat te verbeteren. Anderzijds kunnen onzekerheid over publieke beleidsvorming en vertragingen of inefficiënties bij de uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan resulteren in negatieve vertrouwenseffecten.

               (13)Op 2 maart 2021 heeft het Roemeense parlement de begroting 2021 en de begrotingsstrategie voor de middellange termijn van Roemenië goedgekeurd. Die begrotingsstrategie is samen met informatie over het profiel van niet-terugvorderbare financiële steun en leningen in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (“de faciliteit”) in aanmerking genomen in het convergentieprogramma 2021, dat bij de Commissie is ingediend op 5 mei 2021. Uitgaande van een overheidstekort van 9,2 % van het bbp in 2020 mikt het convergentieprogramma op een overheidstekort van minder dan 3 % van het bbp tegen 2024 in de volgende stappen: 8,0 % van het bbp in 2021, 6,2 % van het bbp in 2022, 4,4 % van het bbp in 2023 en 2,9 % van het bbp in 2024. De begrotingsaanpassingen in het convergentieprogramma zijn grotendeels gebaseerd op uitgaven. Uitgavencontrole (verlaging als percentage van het bbp) wordt met name overwogen voor de lonen in de overheidssector (vermindering met 1,4 procentpunt tussen 2022 en 2024) en sociale overdrachten (vermindering met 0,9 procentpunt tussen 2022 en 2024).

               (14)De tot en met 2024 reikende voorjaarsprognoses 2021 van de Commissie rekenen met een overheidstekort van 8,0 % van het bbp in 2021, 7,1 % van het bbp in 2022 en 6,8 % van het bbp in 2023 en 2024. Die prognoses houden rekening met uitgaven die naar verwachting zullen worden gefinancierd uit niet-terugvorderbare financiële steun en leningen uit de faciliteit, zoals vermeld in het Roemeense convergentieprogramma en in aanvullende informatie die Roemenië heeft verstrekt. De door de Commissie verwachte vermindering van het nominale overheidstekort is voornamelijk het gevolg van de geleidelijke intrekking van noodmaatregelen die naar aanleiding van de COVID-19-pandemie waren genomen, van hogere ontvangsten als gevolg van het verwachte economisch herstel en van het aanvullende positieve effect van investeringen en hervormingen die naar verwachting zullen worden gefinancierd uit de faciliteit. Bovendien heeft de Roemeense regering besloten de lonen in de overheidssector te bevriezen in 2021 en 2022, pensioenverhogingen uit te stellen in 2021 en de pensioenen licht te verhogen in 2022, wat bijdraagt tot betere vooruitzichten dan in de najaarsprognoses 2020 van de Commissie. Deze veranderingen zijn reeds bij wet vastgesteld. Daarnaast is de regering voornemens nieuwe pensioenwetgeving aan te nemen die de pensioenuitgaven als percentage van het bbp grotendeels stabiel zou houden. Dat het verwachte tekort in de voorjaarsprognoses 2021 van de Commissie hoger ligt dan in het convergentieprogramma van Roemenië, komt doordat de geplande consolidatie niet volledig wordt ondersteund door vastgestelde of op geloofwaardige wijze aangekondigde maatregelen en bijgevolg niet in aanmerking kan worden genomen in de prognoses van de Commissie. Volgens de prognoses van de Commissie zal het structurele tekort verbeteren met 0,7 procentpunt van het bbp in 2021 en 0,5 procentpunt van het bbp in 2022, en verslechteren met 0,1 procentpunt van het bbp in 2023 en 0,4 procentpunt van het bbp in 2024.

               (15)De overheidsschuld kwam uit op 34,7 % van het bbp eind 2018, 35,3 % van het bbp eind 2019 en 47,3 % van het bbp eind 2020. Volgens de voorjaarsprognoses 2021 van de Commissie zal de overheidsschuld stijgen tot 49,7 % van het bbp eind 2021, 52,7 % van het bbp eind 2022 en 59,5 % van het bbp eind 2024, en zo voor het eerst dicht bij de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 60 % van het bbp komen indien geen andere corrigerende maatregelen worden genomen dan de reeds vastgestelde of op geloofwaardige wijze aangekondigde maatregelen.

               (16)De analyse van de houdbaarheid van de schuld op middellange tot lange termijn, geactualiseerd op basis van de voorjaarsprognoses 2021 van de Commissie, bevestigt dat de houdbaarheidsrisico’s hoog zijn op de middellange termijn. Volgens een basisscenarioprognose over 10 jaar zou de overheidsschuldquote gedurende de prognoseperiode blijven stijgen en dicht bij 90 % van het bbp komen. De risico’s voor de houdbaarheid van de schuld zijn het gevolg van grote begrotingstekorten, de kosten van de vergrijzing en de gevoeligheid van het schuldtraject voor macrobudgettaire schokken. Pensioenverhogingen, die in de zomer 2019 werden vastgesteld en voorlopig zijn uitgesteld tot eind 2022, zijn de grootste risicofactor voor de houdbaarheid van de schuld. De schuldstructuur, met een hoog aandeel aan schulden in buitenlandse valuta en een aanzienlijk aandeel aan schulden aangehouden door niet-ingezetenen, doet de risico’s voor de houdbaarheid van de schuld nog toenemen, ook al bleven de kosten van schuldopname door de overheid dankzij interventies van de Roemeense Nationale Bank op de secundaire markt in 2020 op een gunstig niveau. Daarnaast zijn er risico’s in verband met voorwaardelijke verplichtingen voortvloeiend uit staatsgaranties (van 1,4 % van het bbp) voor bedrijven en zelfstandigen tijdens de COVID-19-crisis. Verwacht wordt dat de brutofinancieringsbehoeften zullen toenemen. Omgekeerd zullen de hervormingen en investeringen in het kader van NextGenerationEU de komende jaren naar verwachting een positief effect hebben op de bbp-groei en zo bijdragen aan de houdbaarheid van de schuld, mits zij doeltreffend worden uitgevoerd.

               (17)Overeenkomstig artikel 3, lid 4, van Verordening (EG) nr. 1467/97 moet het buitensporige tekort, behoudens bijzondere omstandigheden, in het jaar nadat het is geconstateerd verholpen zijn. Het aanpassingstraject moet worden vastgesteld overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1467/97, met inachtneming van de economische en budgettaire situatie van de lidstaat.

               (18)In de huidige situatie bestaan dergelijke bijzondere omstandigheden in Roemenië. Als Roemenië één jaar extra wordt toegekend, wat in overeenstemming zou zijn met de regel in artikel 3, lid 4, van Verordening (EG) nr. 1467/97, zou een zeer drastische begrotingsaanpassing moeten worden gedaan, wat tot aanzienlijke outputverliezen zou leiden en het economisch herstel na de COVID-19-pandemie in gevaar zou kunnen brengen. Een aanpassingstraject met een termijn voor het corrigeren van het buitensporige tekort tegen 2024 zal weliswaar nog steeds aanzienlijke jaarlijkse aanpassingen vereisen, maar zou een meer geleidelijke inspanning inhouden en het juiste evenwicht bieden tussen begrotingsconsolidatie en ondersteuning van het economisch herstel. Het nieuwe aanpassingstraject houdt ook rekening met de gewijzigde begrotingssituatie, inclusief de budgettaire ontwikkelingen in 2020 en de nieuwe begrotingsstrategie van de Roemeense regering. Hervormingen, waaronder die welke het beheer van de overheidsfinanciën verbeteren, zouden bijdragen tot een duurzame correctie van het buitensporige tekort. In het licht van het voorafgaande en in lijn met de budgettaire beleidsoriëntaties in de mededeling van de Commissie van 3 maart 2021 is een termijn voor het corrigeren van het buitensporige tekort tegen 2024 gerechtvaardigd.

               (19)Voor een geloofwaardig en houdbaar aanpassingstraject binnen deze termijn moet Roemenië een doelstelling voor een nominaal overheidstekort halen van 8,0 % van het bbp in 2021, 6,2 % van het bbp in 2022, 4,4 % van het bbp in 2023 en 2,9 % van het bbp in 2024, in overeenstemming met de eigen doelstellingen van de regering. Volgens de prognoses van de Commissie spoort dit met een nominaal groeipercentage van de netto primaire overheidsuitgaven van 3,4 % in 2021, 1,3 % in 2022, 0,9 % in 2023 en 0,0 % in 2024
                  10
               . Dergelijke groeipercentages van de netto primaire overheidsuitgaven zullen de hoofdindicator zijn bij de beoordeling van de begrotingsinspanning indien een zorgvuldige analyse nodig is De overeenkomstige jaarlijkse begrotingsaanpassing van het structurele saldo bedraagt 0,7 % van het bbp in 2021, 1,8 % van het bbp in 2022, 1,7 % van het bbp in 2023 en 1,5 % van het bbp in 2024.

               (20)Om het mogelijke effect van het algemene begrotingsbeleid op de output in dit stadium te beoordelen, moeten de aanzienlijke betalingen uit de EU-begroting (zoals die uit de faciliteit en andere fondsen van de Unie) als maatstaf voor de begrotingskoers
                  11
                worden opgenomen in het desbetreffende uitgaventotaal. Op basis daarvan kan in de komende jaren van de fondsen van de EU een aanzienlijk positief effect op de Roemeense economie worden verwacht. Meer bepaald bieden door de faciliteit ondersteunde investeringen en hervormingen Roemenië de gelegenheid om zijn onderliggende begrotingspositie op de middellange termijn te verbeteren en tegelijkertijd groei en banencreatie te ondersteunen.

               (21)Maatregelen ter consolidatie van de begroting moeten een duurzame correctie van het buitensporige tekort teweegbrengen en er tegelijkertijd op gericht zijn de kwaliteit van de openbare financiën te verbeteren en het groeipotentieel van de economie te versterken. Budgettaire en bredere economische hervormingen, waaronder hervormingen van het pensioenstelsel, het fiscaal beheer, de lonen in de overheidssector en het beheer van staatsbedrijven, moeten de budgettaire consolidatie-inspanning ondersteunen en duurzaam maken.

               (22)Sinds 2016 is Roemenië stelselmatig en bij herhaling afgeweken van zijn nationale begrotingsregels en het tijdschema voor de vaststelling van de in het nationale begrotingskader vastgelegde begrotingsstrategie voor de middellange termijn. In de toekomst zou de begrotingsaanpassing van Roemenië worden ondersteund door de volledige toepassing van het nationale begrotingskader,

               HEEFT DE VOLGENDE AANBEVELING VASTGESTELD:

               (1)Roemenië moet uiterlijk in 2024 een einde maken aan de situatie van een buitensporig tekort.

               (2)Roemenië moet een doelstelling voor een nominaal overheidstekort halen van 8,0 % van het bbp in 2021, 6,2 % van het bbp in 2022, 4,4 % van het bbp in 2023 en 2,9 % van het bbp in 2024, hetgeen spoort met een nominaal groeipercentage van de netto primaire overheidsuitgaven van 3,4 % in 2021, 1,3 % in 2022, 0,9 % in 2023 en 0,0 % in 2024. Dit komt overeen met een jaarlijkse aanpassing van 0,7 % van het bbp in 2021, 1,8 % van het bbp in 2022, 1,7 % van het bbp in 2023 en 1,5 % van het bbp in 2024.

               (3)Roemenië moet de reeds voor 2021 vastgestelde maatregelen volledig uitvoeren. Het moet de aanvullende maatregelen die nodig zijn om zijn buitensporige tekort uiterlijk in 2024 te corrigeren, specificeren en uitvoeren. Maatregelen ter consolidatie van de begroting moeten op groeivriendelijke wijze een duurzame correctie teweegbrengen. Uitzonderlijke meevallers moeten worden gebruikt om het overheidstekort terug te dringen.

               (4)De Raad stelt 15 oktober 2021 vast als de termijn waarbinnen Roemenië effectieve maatregelen moet nemen en overeenkomstig artikel 3, lid 4 bis, van Verordening (EG) nr. 1467/97 verslag moet uitbrengen over de voorgenomen consolidatiestrategie om de doelstellingen te realiseren. Daarna moet Roemenië ten minste om de zes maanden en totdat het buitensporige tekort volledig is gecorrigeerd, verslag uitbrengen over de vorderingen die zijn gemaakt bij de uitvoering van deze aanbeveling.

               Voorts moet Roemenië ervoor zorgen dat het nationale begrotingskader volledig en doeltreffend wordt toegepast. Om het welslagen van de begrotingsstrategie voor de middellange termijn te garanderen, is het eveneens belangrijk de begrotingsconsolidatie met omvattende hervormingen te ondersteunen.

               Deze aanbeveling is gericht tot Roemenië.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)

                        COM(2020) 91 final.

                     (2)

                        PB L 110 van 8.4.2020, blz. 58.

                     (3)

                        Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad van 7 juli 1997 over de bespoediging en verduidelijking van de tenuitvoerlegging van de procedure bij buitensporige tekorten (PB L 209 van 2.8.1997, blz. 6).

                     (4)

                        PB C 116 van 8.4.2020, blz. 1.

                     (5)

                        COM(2020) 123 final.

                     (6)

                        Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1).

                     (7)

                        COM(2020) 752 final.

                     (8)

                        COM(2021) 105 final.

                     (9)

                        Mededeling van de Commissie “Coördinatie van het economisch beleid in 2021: COVID-19 overwinnen, het herstel ondersteunen en onze economie moderniseren”, Brussel, 2.6.2021, COM(2021) 500 final.

                     (10)

                        De netto primaire overheidsuitgaven bestaan uit de totale overheidsuitgaven exclusief rente-uitgaven, uitgaven in het kader van programma’s van de Unie die volledig met inkomsten uit Uniefondsen worden gefinancierd en niet-discretionaire veranderingen in de uitgaven voor werkloosheidsuitkeringen. Nationaal gefinancierde bruto-investeringen in vaste activa worden afgevlakt over een periode van vier jaar. Er wordt rekening gehouden met discretionaire inkomstenmaatregelen of bij wet verplicht gestelde stijgingen. Eenmalige maatregelen aan zowel de ontvangsten- als uitgavenzijde worden uitgevlakt.

                     (11)

                        De algemene begrotingskoers wordt gemeten door de verandering in primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde maar met inbegrip van veranderingen in uitgaven gefinancierd door de faciliteit en andere niet-terugbetaalbare steun van de Europese Unie) te vergelijken met de gemiddelde potentiële groei over tien jaar. In deze raming is evenwel geen rekening gehouden met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en de potentiële economische groei van Roemenië kunnen stimuleren. Een minteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief begrotingsbeleid