               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 29.3.2022
            COM(2022) 132 final

            Aanbeveling voor een
            BESLUIT VAN DE RAAD
            houdende machtiging tot het openen van onderhandelingen over een breed internationaal verdrag inzake de bestrijding van het gebruik van informatie- en communicatietechnologieën voor criminele doeleinden

               TOELICHTING

               1.CONTEXT VAN HET VOORSTEL

               •Motivering en doel van het voorstel

                  Volgens de dreigingsevaluatie van de georganiseerde internetcriminaliteit van Europol blijft cybercriminaliteit een steeds grotere bedreiging vormen voor de veiligheid van burgers en bedrijven in de Europese Unie (EU)
                     1
                  . Cybercriminaliteit is een wereldwijd en grensoverschrijdend verschijnsel, en het intensiveren van de internationale samenwerking ter bestrijding van cybercriminaliteit is al een aantal jaren een prioriteit voor landen overal ter wereld.

                  Het Verdrag van de Raad van Europa inzake cybercriminaliteit van 2001 (het “Verdrag van Boedapest”) is het eerste internationale verdrag inzake cybercriminaliteit. Hierin worden strafbare feiten in verband met cybercriminaliteit gedefinieerd, een reeks bevoegdheden en procedures vastgesteld voor het onderzoeken van cybercriminaliteit, zoals het doorzoeken van computernetwerken, en voor interceptie en het veilig stellen van elektronisch bewijsmateriaal met betrekking tot strafbare feiten, en een kader voor internationale samenwerking vastgesteld
                     2
                  . Het Verdrag van Boedapest staat open voor landen die geen lid zijn van de Raad van Europa en landen uit alle geografische regio’s zijn er partij bij. Thans zijn er 66 staten partij bij het verdrag en veertien andere landen zijn uitgenodigd om toe te treden. Het is de basis voor wetgeving ter bestrijding van cybercriminaliteit in 80 % van de landen wereldwijd. De goedkeuring van een tweede aanvullend protocol bij het Verdrag van Boedapest door het Comité van Ministers van de Raad van Europa op 17 november 2021 toont aan dat het verdrag nog steeds relevant is als kader voor internationale samenwerking op het gebied van cybercriminaliteit
                     3
                  .

                  De opkomst van informatietechnologie en de snelle ontwikkeling van nieuwe telecommunicatie- en computernetwerksystemen en het gebruik en misbruik van technologieën voor criminele doeleinden stonden ook op de agenda van de Verenigde Naties (VN). Op 21 december 2010 heeft de Algemene Vergadering van de VN Resolutie 65/230 aangenomen, waarin de Commissie Misdaadpreventie en Strafrecht (CCPCJ) wordt verzocht een open intergouvernementele deskundigengroep  (“de IEG”) op te richten, die een uitgebreide studie naar het probleem van cybercriminaliteit moet uitvoeren
                     4
                  . Tijdens haar zevende (en laatste) vergadering van 6-8 april 2021 heeft de IEG de balans opgemaakt van alle door de VN-lidstaten voorgestelde voorlopige conclusies en aanbevelingen
                     5
                   en ermee ingestemd de 63 conclusies en aanbevelingen waarover overeenstemming bestaat, aan de CCPCJ toe te zenden
                     6
                  . In haar studie kwam de IEG niet tot een consensus over de noodzaak van een nieuw internationaal verdrag inzake cybercriminaliteit.

                  Tegelijkertijd hebben sommige VN-lidstaten tijdens de beraadslagingen van de Derde Commissie van de Algemene Vergadering van de VN hun inspanningen opgevoerd om een dergelijk verdrag tot stand te brengen. De Algemene Vergadering van de VN heeft vervolgens Resolutie 73/187 van 17 december 2018 aangenomen over de bestrijding van het gebruik van informatie- en communicatietechnologieën voor criminele doeleinden
                     7
                  . Daarop heeft de Algemene Vergadering van de VN op 27 december 2019 een tweede resolutie (Resolutie 74/247) over hetzelfde onderwerp aangenomen, waarbij een open intergouvernementele ad-hoccommissie van deskundigen (“de ad-hoccommissie”) werd opgericht, met als opdracht een breed internationaal verdrag op te stellen inzake de bestrijding van het gebruik van informatie- en communicatietechnologieën voor criminele doeleinden. In de resolutie werd bepaald dat de ad-hoccommissie ten volle rekening moet houden met de bestaande internationale instrumenten en inspanningen op nationaal, regionaal en internationaal niveau ter bestrijding van het gebruik van informatie- en communicatietechnologieën voor criminele doeleinden, en met name met de werkzaamheden en resultaten van de IEG
                     8
                  . Op 26 mei 2021 heeft de Algemene Vergadering van de VN Resolutie 75/282 aangenomen, waarin de nadere regels voor de onderhandelingen zijn vastgelegd
                     9
                  . De Algemene Vergadering van de VN heeft onder meer besloten dat de ad-hoccommissie ten minste zes zittingen van elk 10 dagen bijeenroept. De eerste zitting stond gepland voor januari 2022 en een slotzitting moet ertoe leiden dat de Algemene Vergadering van de VN tijdens haar achtenzeventigste zitting in 2024 een ontwerpverdrag wordt voorgelegd. De Algemene Vergadering heeft voorts besloten dat de ad-hoccommissie de eerste, de derde en de zesde onderhandelingsronde in New York, en de tweede, de vierde en de vijfde onderhandelingsronde in Wenen zal houden. Op 20 januari 2022 besloot de Algemene Vergadering de eerste zitting uit te stellen tot een latere datum vanwege de situatie in New York als gevolg van de COVID-19-pandemie.

                  Dit voorstel heeft tot doel te zorgen voor een passende deelname van de Europese Unie aan deze onderhandelingen, aangezien de onderhandelingen naar verwachting betrekking zullen hebben op elementen die verband houden met EU-wetgeving en -bevoegdheden, met name op het gebied van cybercriminaliteit. Artikel 3, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie bepaalt dat de Unie exclusief bevoegd is “een internationale overeenkomst te sluiten (...) wanneer die sluiting gemeenschappelijke regels kan aantasten of de strekking daarvan kan wijzigen.” Een internationale overeenkomst kan gemeenschappelijke regels aantasten of de strekking daarvan wijzigen als het toepassingsgebied van de overeenkomst overlap met de wetgeving van de Unie vertoont of grotendeels onder het recht van de Unie valt.

                  Aangezien de onderhandelingen betrekking hebben op andere aangelegenheden die onder de bevoegdheid van de Unie vallen dan het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (hierna “GBVB”) en die aangelegenheden naar verwachting de belangrijkste onderdelen van de voorgenomen overeenkomst zullen zijn, moet de Commissie worden benoemd tot hoofd van het onderhandelingsteam. In aangelegenheden die verband houden met het GBVB voert de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid de onderhandelingen als onderdeel van het team. De hoofdonderhandelaar van de Commissie zorgt voor de algehele samenhang van de overeenkomst. Onder het gezag van de hoofdonderhandelaar zullen de diensten van de Commissie het voortouw nemen voor de niet-GBVB-onderdelen van de voorgenomen overeenkomst en zal de EDEO het voortouw nemen voor de delen van de beoogde overeenkomsten die onder het GBVB vallen.

                  Bij deze aanbeveling wordt de Raad overeenkomstig artikel 218 VWEU aanbevolen machtiging te verlenen tot het openen van onderhandelingen namens de Europese Unie over het toekomstige VN-verdrag, onderhandelingsrichtsnoeren te geven en de Commissie als onderhandelaar aan te wijzen.

               •Verenigbaarheid met bestaande bepalingen op het beleidsterrein

                  De bestrijding van cybercriminaliteit is een prioriteit voor de Europese Unie, zoals blijkt uit de strategie voor de veiligheidsunie van 2020
                     10
                   en de strategie voor de aanpak van georganiseerde criminaliteit van 2021
                     11
                  . In het derde voortgangsverslag 2021 over de veiligheidsunie heeft de Commissie zich ertoe verbonden te zorgen voor effectieve deelname van de Unie aan de onderhandelingen over een alomvattend internationaal verdrag inzake de bestrijding van het gebruik van informatie- en communicatietechnologieën voor criminele doeleinden op het niveau van de Verenigde Naties
                     12
                  .

                  De Commissie erkent dat de capaciteit van de rechtshandhavings- en justitiële autoriteiten op dit gebied verder moet worden verbeterd en versterkt, en dat nationale wetgeving inzake cybercriminaliteit moet worden ontwikkeld, daar waar deze nog onvoldoende aanwezig is. Zij erkent ook dat de internationale samenwerking bij de bestrijding van cybercriminaliteit moet worden bevorderd en steunt een reeks programma’s voor capaciteitsopbouw in een aantal landen wereldwijd, ook ten aanzien van ontwikkelingslanden
                     13
                  . De Commissie heeft steun verleend aan de werkzaamheden van de intergouvernementele deskundigengroep van de VN inzake cybercriminaliteit, de VN-Commissie voor misdaadpreventie en strafrecht, het Bureau van de Verenigde Naties voor drugs- en misdaadbestrijding (UNODC), het comité van het Verdrag van Boedapest inzake cybercriminaliteit en andere organen.

                  De onderhandelingen over het internationale verdrag zullen naar verwachting betrekking hebben op gemeenschappelijke EU-regels ter bestrijding van cybercriminaliteit. Het kan met name gaan om Richtlijn 2011/93/EU ter bestrijding van seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen en kinderpornografie
                     14
                  , waarin maatregelen worden genomen tegen nieuwe ontwikkelingen in de online-omgeving, zoals grooming (waarbij volwassenen zich voordoen als kinderen om minderjarigen te lokken en hen vervolgens seksueel te misbruiken), Richtlijn 2013/40/EU over aanvallen op informatiesystemen
                     15
                  , die tot doel heeft grootschalige cyberaanvallen aan te pakken door de lidstaten te verplichten de nationale wetgeving inzake cybercriminaliteit te versterken en zware strafrechtelijke sancties in te voeren en Richtlijn (EU) 2019/713 betreffende de bestrijding van fraude met en vervalsing van niet-contante betaalmiddelen
                     16
                  , die de delictsomschrijving inzake criminele gedragingen van natuurlijke of rechtspersonen met betrekking tot niet-contante betaalmiddelen harmoniseert en de strafrechtelijke aansprakelijkheid uitbreidt tot virtuele valuta en digitale portemonnees. Andere EU-instrumenten voorzien in gemeenschappelijke regels voor de bestrijding van misdrijven die mogelijk kunnen worden gemaakt door het gebruik van informatiesystemen, zoals terrorisme, mensenhandel, illegale drugshandel, illegale wapenhandel, witwassen van geld, corruptie en georganiseerde misdaad.

                  De onderhandelingen zullen naar verwachting ook betrekking hebben op maatregelen op het gebied van strafprocesrecht en samenwerking. Het huidige rechtskader van de Europese Unie bestaat uit instrumenten voor rechtshandhaving en voor justitiële samenwerking in strafzaken, zoals Richtlijn 2014/41/EU betreffende het Europees onderzoeksbevel in strafzaken
                     17
                  , de Overeenkomst betreffende de wederzijdse rechtshulp in strafzaken tussen de lidstaten van de Europese Unie
                     18
                  , Verordening (EU) 2018/1727 betreffende Eurojust
                     19
                  , Verordening (EU) 2016/794 betreffende Europol
                     20
                  , Verordening (EU) 2017/1939 betreffende nauwere samenwerking bij de instelling van het Europees Openbaar Ministerie (“EOM”)
                     21
                  , Kaderbesluit 2002/465/JBZ van de Raad inzake gemeenschappelijke onderzoeksteams
                     22
                   en Kaderbesluit 2009/948/JBZ van de Raad over het voorkomen en beslechten van geschillen over de uitoefening van rechtsmacht bij strafprocedures
                     23
                  . Ook de voorstellen van de Commissie van april 2018 inzake grensoverschrijdende toegang tot elektronisch bewijsmateriaal
                     24
                   en het pakket politiële samenwerking
                     25
                  , dat momenteel de wetgevingsprocedure van de EU doorloopt, zijn relevant. Extern heeft de Europese Unie een aantal bilaterale overeenkomsten met derde landen gesloten, zoals de overeenkomst betreffende wederzijdse rechtshulp in strafzaken tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten van Amerika en die tussen de Europese Unie en Japan
                     26
                  .

                  De Unie heeft ook diverse richtlijnen vastgesteld die de procedurele rechten van verdachten en beklaagden versterken
                     27
                  . De bescherming van persoonsgegevens is een grondrecht dat is verankerd in artikel 16 VWEU en artikel 8 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. Persoonsgegevens moeten worden verwerkt in overeenstemming met Verordening (EU) 2016/679 (algemene verordening gegevensbescherming)
                     28
                   en Richtlijn (EU) 2016/680 (richtlijn bescherming van persoonsgegevens bij gebruik ervan door politie)
                     29
                  . Het grondrecht van personen op eerbiediging van hun privéleven en hun familie- en gezinsleven, hun woning en hun communicatie is ook verankerd in artikel 7 van het Handvest van de grondrechten. Dit omvat de eerbiediging van de privacy van communicatie en de bescherming van de eindapparatuur van de gebruiker, als essentiële elementen. Elektronischecommunicatiegegevens moeten worden verwerkt in overeenstemming met Richtlijn 2002/58/EG (e-privacyrichtlijn)
                     30
                  .

                  De onderhandelingen moeten ervoor zorgen dat de bepalingen van een toekomstig VN-verdrag tot een zo hoog mogelijke bescherming van de mensenrechten leiden en dat de lidstaten het EU-recht kunnen naleven, waarbij ook rekening moet worden gehouden met de toekomstige ontwikkeling ervan.

               •Verenigbaarheid met andere beleidsterreinen van de Unie

                  De Europese Unie heeft het Verdrag van Boedapest consequent gepromoot als een waardevol en flexibel juridisch referentiekader voor internationale samenwerking in de strijd tegen cybercriminaliteit. Zij heeft derde landen gesteund bij de toetreding tot het Verdrag, zodat deze een minimaal nationaal rechtskader voor de bestrijding van cybercriminaliteit kunnen invoeren en de nodige capaciteiten op het gebied van onderzoek en vervolging kunnen ontwikkelen, hetgeen de samenwerking met andere partijen bij het verdrag vergemakkelijkt
                     31
                  .

                  De EU, vertegenwoordigd door de Commissie, is ook actief betrokken geweest bij de onderhandelingen over het tweede aanvullend protocol bij het Verdrag van Boedapest
                     32
                  . Het protocol zal in mei 2022 voor ondertekening openstaan. Aangezien de aangelegenheden waarop het tweede aanvullend protocol betrekking heeft, onder de exclusieve bevoegdheid van de Unie vallen, heeft de Commissie op 25 november 2021 twee voorstellen aangenomen voor besluiten van de Raad om de EU-lidstaten te machtigen om, in het belang van de Europese Unie, het tweede aanvullend protocol bij het Verdrag van Boedapest inzake cybercriminaliteit te ondertekenen
                     33
                   en te ratificeren
                     34
                  .

                  De onderhandelingen moeten daarom ook zorgen voor consistentie en samenhang met het Verdrag van Boedapest inzake cybercriminaliteit en de aanvullende protocollen daarbij.

                  2.
                        RECHTSGRONDSLAG, SUBSIDIARITEIT EN EVENREDIGHEID

               •Rechtsgrondslag

                  In artikel 218, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) is bepaald dat de Commissie aanbevelingen doet aan de Raad, die een besluit houdende machtiging tot het openen van de onderhandelingen vaststelt en de onderhandelaar van de Unie aanwijst. Overeenkomstig artikel 218, lid 4, VWEU kan de Raad kan de onderhandelaar richtsnoeren geven.

               •Subsidiariteit (bij niet-exclusieve bevoegdheid)

                  Unilateraal optreden zou geen alternatief bieden, omdat het geen toereikende basis zou bieden voor samenwerking met niet-EU-landen. Het sluiten van een multilaterale overeenkomst, zoals een eventueel toekomstig VN-verdrag, dat de Unie heeft kunnen uitonderhandelen, is efficiënter dan het aangaan van onderhandelingen met afzonderlijke niet-EU-landen op bilateraal niveau.

               •Evenredigheid

                  Dit initiatief gaat niet verder dan wat nodig is om de desbetreffende beleidsdoelstellingen te verwezenlijken.

               •Keuze van het instrument

                  Een aanbeveling van de Commissie voor een besluit van de Raad houdende machtiging tot het openen van onderhandelingen is in overeenstemming met artikel 218, lid 3, VWEU, waarin is bepaald dat de Commissie aanbevelingen doet aan de Raad, die een besluit vaststelt houdende machtiging tot het openen van onderhandelingen.

               3.EVALUATIE, RAADPLEGING VAN BELANGHEBBENDEN EN EFFECTBEOORDELING

               •Evaluatie van bestaande wetgeving en controle van de resultaatgerichtheid ervan

                  Niet van toepassing.

               •Raadpleging van belanghebbenden

                  De Commissie publiceerde op 14 januari 2022 een oproep tot het indienen van informatie voor dit initiatief op haar website, die vier weken lang beschikbaar was voor commentaar. De (vijf) individuele reacties op de oproep tot het indienen van informatie werden op de raadplegingswebsite gepubliceerd. Met de desbetreffende overwegingen is rekening gehouden bij de voorbereiding van dit voorstel.

               •Bijeenbrengen en gebruik van expertise

                  De Commissie heeft bij de voorbereiding van de onderhandelingen rekening gehouden met de standpunten die de deskundigen van de lidstaten naar voren hebben gebracht tijdens de besprekingen in de betrokken werkgroepen van de Raad.

               •Effectbeoordeling

                  Niet van toepassing.

               •Resultaatgerichtheid en vereenvoudiging

                  Niet van toepassing.

               •Grondrechten

                  De onderhandelingen zullen waarschijnlijk betrekking hebben op elementen die gevolgen voor de grondrechten kunnen hebben, zoals maatregelen op het gebied van strafprocesrecht, definities van strafbare feiten die de basis kunnen vormen voor een strafprocedure, of toegang tot persoonsgegevens die in het kader van een strafprocedure zijn verkregen. De bepalingen waarover moet worden onderhandeld, kunnen leiden tot gevolgen voor bijvoorbeeld het recht op een eerlijk proces, het recht op privacy en het recht op bescherming van persoonsgegevens. Aangezien deelname aan de onderhandelingen namens de Europese Unie het niveau van bescherming van de grondrechten in de Unie niet in gevaar mag brengen, wordt in dit initiatief voorgesteld een hoog niveau van bescherming van de grondrechten na te streven.

               4.GEVOLGEN VOOR DE BEGROTING

                  Het voorstel heeft geen gevolgen voor de begroting van de Unie. De lidstaten van de EU kunnen eenmalige kosten maken voor de uitvoering van het verdrag zodra de onderhandelingen zijn afgerond, maar het is in dit stadium niet mogelijk om deze kosten vast te stellen, aangezien de onderhandelingen nog niet volledig van start zijn gegaan.

               5.OVERIGE ELEMENTEN

               •Uitvoeringsplanning en regelingen betreffende controle, evaluatie en rapportage

                  Het onderhandelingsproces zal naar verwachting tot 2024 duren, waarna de ondertekening en sluiting van het verdrag kunnen plaatsvinden. In het initiatief wordt voorgesteld het onderhandelingsproces open, inclusief en transparant te laten verlopen.

               Aanbeveling voor een

               BESLUIT VAN DE RAAD

               houdende machtiging tot het openen van onderhandelingen over een breed internationaal verdrag inzake de bestrijding van het gebruik van informatie- en communicatietechnologieën voor criminele doeleinden

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 218, leden 3 en 4,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Op 27 december 2019 heeft de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties Resolutie 74/247 aangenomen over de bestrijding van het gebruik van informatie- en communicatietechnologieën voor criminele doeleinden, waarbij werd besloten een open intergouvernementele ad-hoccommissie van deskundigen op te richten die alle regio’s vertegenwoordigt, met als opdracht een breed internationaal verdrag op te stellen inzake bestrijding van het gebruik van informatie- en communicatietechnologieën voor criminele doeleinden
                  35
               . De Unie moet deelnemen aan de onderhandelingen over dit verdrag.

               (2)De Unie heeft gemeenschappelijke regels vastgesteld die overlappen met verschillende elementen die voor een dergelijk verdrag in overweging worden genomen. Bij deze gemeenschappelijke regels gaat het met name om een uitgebreide reeks instrumenten op het gebied van materieel strafrecht
                  36
               , politiële en justitiële samenwerking in strafzaken
                  37
               , minimumnormen voor procedurele rechten
                  38
                en waarborgen inzake gegevensbescherming en privacy
                  39
               . Er moet ook rekening worden gehouden met toekomstige gemeenschappelijke regels
                  40
               .

               (3)Daarom kan een nieuw internationaal verdrag inzake de bestrijding van het gebruik van informatie- en communicatietechnologieën voor criminele doeleinden gevolgen hebben voor gemeenschappelijke regels van de Unie of het toepassingsgebied daarvan wijzigen.

               (4)De Unie moet aan de onderhandelingen over een nieuw internationaal verdrag inzake de bestrijding van het gebruik van informatie- en communicatietechnologieën voor criminele doeleinden deelnemen om de integriteit van Unierecht te beschermen en te waarborgen dat de regels van het internationaal recht en het recht van de Unie consistent blijven.

               (5)De Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming is geraadpleegd overeenkomstig artikel 42, lid 1, van Verordening (EU) 2018/1725 van het Europees Parlement en de Raad en heeft op […] advies uitgebracht.

               (6)[Overeenkomstig de artikelen 1 en 2 van Protocol nr. 21 betreffende de positie van het Verenigd Koninkrijk en Ierland ten aanzien van de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht, gehecht aan het Verdrag betreffende de Europese Unie en het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en onverminderd artikel 4 van dat protocol, neemt Ierland niet deel aan de vaststelling van dit besluit en is dit niet bindend voor, noch van toepassing op deze lidstaat.]

               [OF]

               [Overeenkomstig de artikelen 1 en 2 van Protocol nr. 21 betreffende de positie van het Verenigd Koninkrijk en Ierland ten aanzien van de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht, gehecht aan het Verdrag betreffende de Europese Unie en het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en onverminderd artikel 4 van dat protocol, heeft Ierland [, bij brief van …] kennisgegeven van zijn wens om deel te nemen aan de vaststelling en toepassing van dit besluit.]

               (7)Overeenkomstig de artikelen 1 en 2 van Protocol nr. 22 betreffende de positie van Denemarken, gehecht aan het Verdrag betreffende de Europese Unie en het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, neemt Denemarken niet deel aan de vaststelling van dit besluit en is dit niet bindend voor, noch van toepassing op deze lidstaat,

               HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

               Artikel 1

               De Commissie wordt gemachtigd om namens de Unie te onderhandelen over een breed verdrag inzake de bestrijding van het gebruik van informatie- en communicatietechnologieën voor criminele doeleinden.

               Artikel 2

               De onderhandelingsrichtsnoeren zijn opgenomen in de bijlage.

               Artikel 3

               Deze onderhandelingen worden gevoerd in overleg met een speciaal comité dat door de Raad wordt aangewezen.

               Artikel 4

               Het besluit en de bijlage daarbij worden onmiddellijk na de goedkeuring ervan openbaar gemaakt.

               Artikel 5

               Dit besluit is gericht tot de Commissie.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)

                        2021 dreigingsevaluatie van Europol van de georganiseerde internetcriminaliteit (iOCTA),
                  www.europol.eu

                     (2)

                        Raad van Europa, Verdrag van Boedapest inzake cybercriminaliteit, (CETS nr. 185), 23 november 2001,
                  https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=0900001680081561
                  .

                     (3)

                  Result details (coe.int)
                  .
                  Tweede aanvullend protocol bij het cybercrimeverdrag, goedgekeurd door het Comité van Ministers van de Raad van Europa - News (coe.int)
                  .

                     (4)

                        Resolutie van de Algemene Vergadering van 21 december 2010,

                     A/Res/65/230 - E - A/Res/65/230 -Desktop (undocs.org)

                  .

                     (5)

                        Compilatie van alle voorlopige conclusies en aanbevelingen die de lidstaten hebben voorgesteld tijdens de vergaderingen van de deskundigengroep voor het uitvoeren van een uitgebreide studie naar cybercriminaliteit in 2018, 2019 en 2020:
                  V2101012.pdf (unodc.org)
                  .

                     (6)

                        Verslag over de vergadering van de deskundigengroep voor het uitvoeren van een uitgebreide studie naar cybercriminaliteit, die van 6 tot en met 8 april 2021 in Wenen is gehouden:
                  V2102595.pdf (unodc.org)
                  .

                     (7)

                        Resolutie van de Algemene Vergadering van 17 december 2018,
                  A/RES/73/187
                  .

                     (8)

                        Resolutie van de Algemene Vergadering van 27 december 2019,
                  A/RES/74/247
                  .

                     (9)

                        Resolutie van de Algemene Vergadering van 26 mei 2021,
                  A/RES/75/282*
                  .

                     (10)

                  COM(2020) 605 final
                   van 27.7.2020.

                     (11)

                  COM(2021) 170 final
                   van 14.4.2021.

                     (12)

                  COM(2021) 799 final
                   van 8.12.2021.

                     (13)

                        Daarbij gaat het onder meer om programma’s zoals GLACY +, CyberEast en CyberSouth, medegefinancierd door de EU en de Raad van Europa en beheerd door de Raad van Europa.

                     (14)

                        Richtlijn 2011/93/EU van 13.12.2011.

                     (15)

                        Richtlijn 2013/40/EU van 12.8.2013.

                     (16)

                        Richtlijn (EU) 2019/713 van 17.4.2019.

                     (17)

                        Richtlijn 2014/41/EU van 3.4.2014.

                     (18)

                        Overeenkomst betreffende de wederzijdse rechtshulp in strafzaken tussen de lidstaten van de Europese Unie van 29.5.2020.

                     (19)

                        Verordening (EU) 2018/1727 van 14.11.2018.

                     (20)

                        Verordening (EU) 2016/794 van 11.5.2016.

                     (21)

                        Verordening (EU) 2017/1939 van de Raad van 12.10.2017.

                     (22)

                        Kaderbesluit 2002/465/JBZ van de Raad van 13.6.2022.

                     (23)

                        Kaderbesluit 2009/948/JBZ van de Raad van 30.11.2009.

                     (24)

                         Voorstel voor een verordening betreffende het Europees bevel tot verstrekking en het Europees bevel tot bewaring van elektronisch bewijsmateriaal in strafzaken,

                     COM/2018/225 final

                  , en voorstel voor een richtlijn tot vaststelling van geharmoniseerde regels inzake de aanwijzing van wettelijke vertegenwoordigers ten behoeve van de bewijsgaring in strafprocedures,

                     COM/2018/226 final

                  , van 17.4.2018.

                     (25)

                        Voorstel voor een aanbeveling van de Raad inzake operationele politiële samenwerking, COM(2021) 780 final, voorstel voor een richtlijn betreffende de uitwisseling van informatie tussen de rechtshandhavingsinstanties van de lidstaten en tot intrekking van Kaderbesluit 2006/960/JBZ van de Raad, COM(2021) 782 final, en voorstel voor een verordening betreffende geautomatiseerde gegevensuitwisseling ten behoeve van politiële samenwerking (“Prüm II”), COM(2021) 784 final van 8.12.2021.

                     (26)

                        Overeenkomst betreffende wederzĳdse rechtshulp in strafzaken tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten van Amerika van 25.6.2003.Overeenkomst tussen de Europese Unie en Japan betreffende wederzijdse rechtshulp in strafzaken van 2009.

                     (27)

                        Richtlijn 2010/64/EU van 20.10.2010, Richtlijn 2012/13/EU van 22.5.2012, Richtlijn 2013/48/EU van 22.10.2013, Richtlijn (EU) 2016/1919 van 26.10.2016, Richtlijn (EU) 2016/800 van 11.5.2016 en Richtlijn (EU) 2016/343 van 9.3.2016;

                     (28)

                        Verordening (EU) 2016/679 van 27.4.2016.

                     (29)

                        Richtlijn (EU) 2016/680 van 27.4.2016.

                     (30)

                        Richtlijn 2002/58/EG van 12.7.2002, gewijzigd bij Richtlijn 2009/136/EG van 25.11.2009.

                     (31)

                        Zie bijvoorbeeld de conclusies van de Raad over cyberdiplomatie van 10 februari 2015, document 6122/15.

                     (32)

                        Besluit van de Raad houdende machtiging van de Europese Commissie tot deelname, namens de Europese Unie, aan onderhandelingen over een tweede aanvullend protocol bij het Verdrag van de Raad van Europa inzake cybercriminaliteit, referentie 9116/19.

                     (33)

                        Voorstel voor een besluit van de Raad houdende machtiging van de lidstaten om, in het belang van de Europese Unie, het tweede aanvullend protocol bij het Verdrag inzake de bestrijding van strafbare feiten verbonden met elektronische netwerken, inzake nauwere samenwerking en verstrekking van elektronisch bewijsmateriaal te ondertekenen, COM/2021/718 final van 25.11.2021.

                     (34)

                        Voorstel voor een besluit van de Raad houdende machtiging van de lidstaten om, in het belang van de Europese Unie, het tweede aanvullend protocol bij het Verdrag inzake de bestrijding van strafbare feiten verbonden met elektronische netwerken, inzake nauwere samenwerking en verstrekking van elektronisch bewijsmateriaal te ratificeren,

                     COM/2021/719 final

                   van 25.11.2021.

                     (35)

                        Resolutie van de Algemene Vergadering van 27 december 2019 over het verslag van de Derde Commissie (A/74/401)] over de bestrijding van het gebruik van informatie- en communicatietechnologieën voor criminele doeleinden,
                  A/RES/74/247

                     (36)

                        Richtlijn 2011/93/EU van het Europees Parlement en de Raad van 13 december 2011 ter bestrijding van seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen en kinderpornografie, en ter vervanging van Kaderbesluit 2004/68/JBZ van de Raad,

                     PB L 335 van 17.12.2011, blz. 1

                  ; Richtlijn 2013/40/EU van het Europees Parlement en de Raad van 12 augustus 2013 over aanvallen op informatiesystemen en ter vervanging van Kaderbesluit 2005/222/JBZ van de Raad,

                     PB L 218 van 14.8.2013, blz. 8

                  ; Richtlijn (EU) 2019/713 van het Europees Parlement en de Raad van 17 april 2019 betreffende de bestrijding van fraude met en vervalsing van niet-contante betaalmiddelen en ter vervanging van Kaderbesluit 2001/413/JBZ van de Raad (PE/89/2018/REV/3),

                     PB L 123 van 10.5.2019, blz. 18

                  .

                     (37)

                        Akte van de Raad van 29 mei 2000 tot vaststelling van de Overeenkomst betreffende de wederzijdse rechtshulp in strafzaken tussen de lidstaten van de Europese Unie, PB C 197 van 12.7.2000, blz. 1, Verordening (EU) 2018/1727 van het Europees Parlement en de Raad van 14 november 2018 betreffende het Agentschap van de Europese Unie voor justitiële samenwerking in strafzaken (Eurojust), en tot vervanging en intrekking van Besluit 2002/187/JBZ van de Raad, PB L 295 van 21.11.2018, blz. 138, Verordening (EU) 2016/794 van het Europees Parlement en de Raad van 11 mei 2016 betreffende het Agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving (Europol) en tot vervanging en intrekking van de Besluiten 2009/371/JBZ, 2009/934/JBZ, 2009/935/JBZ, 2009/936/JBZ en 2009/968/JBZ van de Raad, PB L 135 van 24.5.2016, blz. 53, Kaderbesluit 2002/465/JBZ van de Raad van 13 juni 2002 inzake gemeenschappelijke onderzoeksteams, PB L 162 van 20.6.2002, blz. 1, Kaderbesluit 2009/948/JBZ van de Raad over het voorkomen en beslechten van geschillen over de uitoefening van rechtsmacht bij strafprocedures, PB L 328 van 15.12.2009, blz. 42, en Richtlijn 2014/41/EU betreffende het Europees onderzoeksbevel in strafzaken, PB L 130 van 1.5.2014, blz. 1.

                     (38)

                        Richtlijn 2010/64/EU van het Europees Parlement en de Raad van 20 oktober 2010 betreffende het recht op tolk- en vertaaldiensten in strafprocedures, PB L 280 van 26.10.2010, blz. 1, Richtlijn 2012/13/EU van het Europees Parlement en de Raad van 22 mei 2012 betreffende het recht op informatie in strafprocedures, PB L 142 van 1.6.2012, blz. 1, Richtlijn 2013/48/EU van het Europees Parlement en de Raad van 22 oktober 2013 betreffende het recht op toegang tot een advocaat in strafprocedures en in procedures ter uitvoering van een Europees aanhoudingsbevel en het recht om een derde op de hoogte te laten brengen vanaf de vrijheidsbeneming en om met derden en consulaire autoriteiten te communiceren tijdens de vrijheidsbeneming, PB L 294 van 6.11.2013, blz. 1, Richtlijn (EU) 2016/1919 van het Europees Parlement en de Raad van 26 oktober 2016 betreffende rechtsbijstand voor verdachten en beklaagden in strafprocedures en voor gezochte personen in procedures ter uitvoering van een Europees aanhoudingsbevel, PB L 297 van 4.11.2016, blz. 1, Richtlijn (EU) 2016/800 van het Europees Parlement en de Raad van 11 mei 2016 betreffende procedurele waarborgen voor kinderen die verdachte of beklaagde zijn in een strafprocedure, PB L 132 van 21.5.2016, blz. 1, en Richtlijn (EU) 2016/343 van het Europees Parlement en de Raad van 9 maart 2016 betreffende de versterking van bepaalde aspecten van het vermoeden van onschuld en van het recht om in strafprocedures bij de terechtzitting aanwezig te zijn, PB L 65 van 11.3.2016, blz. 1.

                     (39)

                        Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van Richtlijn 95/46/EG, Richtlijn (EU) 2016/680 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door bevoegde autoriteiten met het oog op de voorkoming, het onderzoek, de opsporing en de vervolging van strafbare feiten of de tenuitvoerlegging van straffen, en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van Kaderbesluit 2008/977/JBZ van de Raad, en Richtlĳn 2002/58/EG van het Europees Parlement en de Raad van 12 juli 2002 betreffende de verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlĳke levenssfeer in de sector elektronische communicatie (richtlijn betreffende privacy en elektronische communicatie), PB L 201 van 31.7.2002, blz. 37, zoals gewijzigd bij Richtlijn 2009/136/EG van het Europees Parlement en de Raad van 25 november 2009.

                     (40)

                        Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende het Europees bevel tot verstrekking en het Europees bevel tot bewaring van elektronisch bewijsmateriaal in strafzaken, COM(2018) 225 final van 17.4.2018, en voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van geharmoniseerde regels inzake de aanwijzing van wettelijke vertegenwoordigers ten behoeve van de bewijsgaring in strafprocedures, COM(2018) 226 final van 17.4.2018.

    ---documentbreak---

               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 29.3.2022
            COM(2022) 132 final

            BIJLAGE
            bij
            Aanbeveling voor een besluit van de Raad
            houdende machtiging tot het openen van onderhandelingen over een breed internationaal verdrag inzake de bestrijding van het gebruik van informatie- en communicatietechnologieën voor criminele doeleinden

               BIJLAGE

               Wat het onderhandelingsproces betreft, moet de Unie het hiernavolgende nastreven.

               (1)Het onderhandelingsproces is open, inclusief en transparant en gebaseerd op samenwerking te goeder trouw.

               (2)Het onderhandelingsproces maakt een zinvolle deelname mogelijk van alle relevante belanghebbenden, waaronder het maatschappelijk middenveld, de particuliere sector, de academische wereld en niet-gouvernementele organisaties.

               (3)Alle bijdragen die van alle leden van de VN worden ontvangen, worden op voet van gelijkheid in aanmerking genomen zodat een inclusief proces gewaarborgd is.

               (4)Het onderhandelingsproces is gebaseerd op een doeltreffend en realistisch werkprogramma.

               Wat de algemene doelstellingen van de onderhandelingen betreft, moet de Unie het hiernavolgende nastreven.

               (5)Het verdrag dient als een doeltreffend instrument voor strafrechtelijke handhavingsinstanties en justitiële autoriteiten in de wereldwijde strijd tegen cybercriminaliteit, teneinde de internationale samenwerking een meerwaarde te geven.

               (6)Het bestaande kader van beproefde internationale en regionale instrumenten en inspanningen, zoals dat tot uitdrukking komt in de Resoluties 74/247 en 75/282 van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, wordt ten volle in aanmerking genomen. Gelet daarop, is het verdrag verenigbaar met en vormt het een aanvulling op bestaande internationale instrumenten, met name het Verdrag van Boedapest van 2001 inzake cybercriminaliteit en de protocollen daarbij en het Verdrag van de Verenigde Naties tegen grensoverschrijdende georganiseerde misdaad van 2000 en de protocollen daarbij, maar ook met andere relevante internationale en regionale instrumenten. Het verdrag vermijdt gevolgen voor de toepassing van die instrumenten of voor de latere toetreding van een land daartoe en, voor zover mogelijk, onnodige doublures.

               (7)Met de werkzaamheden en resultaten van de open intergouvernementele deskundigengroep voor het uitvoeren van een uitgebreide studie naar cybercriminaliteit, zoals overeengekomen in Resolutie 75/282 van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, wordt ten volle rekening gehouden.

               (8)De bepalingen van het verdrag leiden tot een zo hoog mogelijke bescherming van de mensenrechten. Het moet voor de EU-lidstaten mogelijk zijn het EU-recht te eerbiedigen, met inbegrip van de grondrechten, vrijheden en algemene beginselen van het EU-recht, zoals verankerd in de Verdragen van de Europese Unie en het Handvest van de grondrechten. De bepalingen van het verdrag moeten ook verenigbaar zijn met de internationale handelsverplichtingen van de EU en haar lidstaten.

               Wat de inhoud van de onderhandelingen betreft, moet de Unie het hiernavolgende nastreven.

               (9)Het verdrag bevat definities van strafbare feiten die alleen met behulp van informatiesystemen kunnen worden gepleegd.

               (10)Het verdrag bevat definities van strafbare feiten die kunnen worden gepleegd zonder gebruik te maken van informatiesystemen, maar die in bepaalde omstandigheden mogelijk kunnen worden gemaakt door het gebruik van informatiesystemen, zij het alleen in gevallen waarin de betrokkenheid van informatiesystemen de kenmerken of het effect van de strafbare feiten wezenlijk wijzigt.

               (11)De strafbare feiten zijn duidelijk en strikt gedefinieerd op een technologisch neutrale wijze. De definities zijn verenigbaar met die in andere relevante internationale of regionale verdragen, met name op het gebied van georganiseerde misdaad of cybercriminaliteit, en met internationale mensenrechtennormen.

               (12)Het verdrag voorziet in regels inzake poging tot en medeplichtigheid aan dergelijke strafbare feiten, inzake de aansprakelijkheid van rechtspersonen voor dergelijke strafbare feiten, inzake de vaststelling van rechtsmacht ten aanzien van dergelijke strafbare feiten, en inzake sancties en maatregelen met betrekking tot dergelijke strafbare feiten die verenigbaar zijn met andere relevante internationale of regionale verdragen, met name op het gebied van georganiseerde criminaliteit of cybercriminaliteit, en met internationale mensenrechtennormen.

               (13)Het verdrag voorziet in strafprocesrechtelijke maatregelen die autoriteiten in staat stellen cybermisdrijven doeltreffend te onderzoeken, opbrengsten van dergelijke misdrijven te bevriezen en te confisqueren en elektronisch bewijsmateriaal inzake strafbare feiten te bewaren of te verkrijgen in het kader van een strafrechtelijk onderzoek of een strafrechtelijke procedure, met inachtneming van het evenredigheidsbeginsel.

               (14)Deze strafprocesrechtelijke maatregelen bieden voldoende toegevoegde waarde ten opzichte van andere relevante internationale of regionale verdragen, met name op het gebied van georganiseerde criminaliteit of cybercriminaliteit, en zijn verenigbaar met dergelijke verdragen en met internationale mensenrechtennormen.

               (15)Procedurele maatregelen om elektronisch bewijsmateriaal te bewaren of te verkrijgen, bevatten een duidelijke en enge definitie van het soort informatie dat daaronder valt. Procedurele maatregelen voor samenwerking met entiteiten uit de particuliere sector zorgen ervoor dat de lasten voor dergelijke entiteiten evenredig zijn en dat deze entiteiten de mensenrechten van hun gebruikers volledig eerbiedigen. Het verdrag verschaft aanbieders van onlinediensten (bv. aanbieders van internetdiensten) juridische duidelijkheid inzake hun contacten met rechtshandhavingsinstanties van de staten die partij zijn bij het verdrag. Procedurele maatregelen voor de verwijdering van illegale inhoud hebben alleen betrekking op illegale inhoud die voldoende specifiek en nauwkeurig kan worden gedefinieerd.

               (16)Het verdrag voorziet in samenwerkingsmaatregelen die autoriteiten in de verschillende staten die partij zijn bij het instrument, in staat stellen doeltreffend samen te werken met het oog op strafrechtelijke onderzoeken of procedures met betrekking tot in het instrument omschreven strafbare feiten, of samen te werken om elektronisch bewijsmateriaal over een strafbaar feit te bewaren of te verkrijgen in het kader van een strafrechtelijk onderzoek of een strafrechtelijke procedure.

               (17)Deze samenwerkingsmaatregelen bieden voldoende toegevoegde waarde ten opzichte van andere relevante internationale of regionale verdragen, met name op het gebied van georganiseerde criminaliteit of cybercriminaliteit, en zijn verenigbaar met dergelijke verdragen en met internationale mensenrechtennormen.

               (18)Samenwerkingsmaatregelen zijn onderworpen aan de voorwaarden waarin het recht van de aangezochte partij voorziet en voorzien in ruime weigeringsgronden, zoals het waarborgen van de bescherming van de grondrechten, waaronder het recht op bescherming van persoonsgegevens, ook in het kader van de doorgifte van persoonsgegevens, en, in voorkomend geval, dubbele strafbaarheid.

               (19)Het verdrag voorziet in strikte voorwaarden en sterke waarborgen om ervoor te zorgen dat de EU-lidstaten de grondrechten, vrijheden en algemene beginselen van het EU-recht, zoals verankerd in de Verdragen van de Europese Unie en het Handvest van de grondrechten, kunnen eerbiedigen en beschermen, waaronder met name het evenredigheidsbeginsel, procedurele waarborgen en rechten, het recht op een doeltreffende voorziening in rechte, het vermoeden van onschuld, het recht op een eerlijk proces en de rechten van verdediging van personen tegen wie een strafprocedure loopt, alsmede het recht op privacy, het recht op bescherming van persoonsgegevens en van elektronische-communicatiegegevens wanneer dergelijke gegevens, onder meer voor doorgifte aan autoriteiten in landen buiten de Europese Unie, worden verwerkt, en het recht op vrijheid van meningsuiting en informatie. Het verdrag zorgt er met name voor dat de EU-lidstaten kunnen voldoen aan de vereisten voor de internationale doorgifte van persoonsgegevens in de zin van Richtlijn (EU) 2016/680, Verordening (EU) 2016/679 en Richtlijn 2002/58/EG. De voorwaarden en waarborgen zorgen ook voor de bescherming van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden in overeenstemming met de internationale mensenrechtennormen. Dit geldt voor het gehele verdrag, met inbegrip van procedurele en samenwerkingsmaatregelen, waaronder maatregelen die de rechten van personen aanzienlijk kunnen aantasten, zoals de bevriezing en confiscatie van opbrengsten van strafbare feiten en uitlevering.

               (20)Het verdrag biedt een basis voor vrijwillige maatregelen voor capaciteitsopbouw ter ondersteuning van landen bij het uitvoeren van doeltreffende onderzoeken en procedures inzake cybercriminaliteit en bij het verkrijgen van elektronisch bewijsmateriaal voor onderzoeken en procedures inzake andere strafbare feiten, onder meer door middel van technische bijstand en opleiding. Het UNODC heeft een duidelijk omschreven rol bij de uitvoering van dergelijke maatregelen.

               (21)Het verdrag houdt naar behoren rekening met de positie van natuurlijke en rechtspersonen die slachtoffer zijn van cybercriminaliteit. Het verdrag zorgt ervoor dat deze slachtoffers van cybercriminaliteit passende bijstand, ondersteuning en bescherming krijgen.

               (22)Het Verdrag biedt een basis voor praktische maatregelen ter voorkoming van cybercriminaliteit die duidelijk gedefinieerd en strikt beperkt zijn en losstaan van strafprocesrechtelijke maatregelen die de rechten en vrijheden van individuen of rechtspersonen kunnen aantasten.

               Wat de werking van het verdrag betreft, moet de Unie het hiernavolgende nastreven.

               (23)Het verdrag handhaaft de bestaande mondiale en regionale instrumenten en de lopende internationale samenwerking in de wereldwijde strijd tegen cybercriminaliteit. In het bijzonder kunnen de lidstaten van de Europese Unie in hun onderlinge betrekkingen de regels van de Europese Unie blijven toepassen.

               (24)Het verdrag voorziet in een passend mechanisme om de uitvoering ervan te waarborgen en in slotbepalingen, onder meer inzake geschillenbeslechting, ondertekening, ratificering aanvaarding, goedkeuring, toetreding, inwerkingtreding, wijziging, opschorting, opzegging, de depositaris en taalregeling. Deze bepalingen zijn, waar mogelijk en passend, gemodelleerd naar de bepalingen van andere relevante internationale of regionale verdragen, met name op het gebied van georganiseerde criminaliteit of cybercriminaliteit.

               (25)Het verdrag maakt het mogelijk dat de Europese Unie partij wordt bij het verdrag.


               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 6.4.2022
            COM(2022) 167 final

            Aanbeveling voor een
            BESLUIT VAN DE RAAD
            houdende machtiging tot het openen van onderhandelingen over een overeenkomst inzake het goederenvervoer over de weg tussen de Europese Unie en Oekraïne

               TOELICHTING

               1.Achtergrond van de aanbeveling

               De Commissie beveelt de Raad aan machtiging te verlenen tot het openen van onderhandelingen over een tijdelijke overeenkomst betreffende het goederenvervoer over de weg tussen de Unie en Oekraïne (hierna “de overeenkomst” genoemd) om de gevolgen van de niet-uitgelokte en ongerechtvaardigde militaire agressie van Rusland tegen Oekraïne aan te pakken, en de Commissie namens de Unie als onderhandelaar aan te wijzen. Aan de aanbeveling zijn ook onderhandelingsrichtsnoeren gehecht.

               2.Achtergrond

               Het goederenvervoer over de weg tussen de Unie en Oekraïne is momenteel grotendeels geregeld door een aantal bilaterale vervoersovereenkomsten tussen EU-lidstaten en Oekraïne. Die overeenkomsten voorzien in quotaregelingen voor vervoerders van beide zijden met betrekking tot het transitoverkeer en de bilaterale handel. Volgens een in 2014 uitgevoerde studie
                  1
                hadden de 25 lidstaten waarmee Oekraïne op dat moment bilaterale overeenkomsten inzake wegvervoer had gesloten, in totaal 560 680 quota aan Oekraïne toegekend. In 2019 lag het aantal iets lager: 552 875 quota, waaronder 1 750 meervoudige quota. Quota worden vaak gekoppeld aan bepaalde Euro-emissienormen.

               Naast de vergunningen die op bovengenoemde bilaterale overeenkomsten zijn gebaseerd, werkt het International Transport Forum (ITF) met een multilateraal quotasysteem met multilaterale vergunningen voor internationaal goederenvervoer over de weg door vervoersondernemingen die zijn gevestigd in een land dat lid is van de Europese Conferentie van ministers van Vervoer (ECMT). De vergunningen zijn van toepassing op goederenvervoer tussen ECMT-lidstaten of doorvoer over het grondgebied van een of meer van die landen. Het aantal quota binnen het ECMT-systeem is echter vrij beperkt in vergelijking met de quota die in het kader van de bilaterale overeenkomsten worden toegekend (hoewel de vergelijking niet helemaal opgaat omdat de ECMT-quota betrekking hebben op jaarlijkse vergunningen, terwijl de bilaterale overeenkomsten in vergunningen voor afzonderlijke ritten voorzien). In 2022 werden 4 000 jaarlijkse vergunningen toegekend aan Oekraïense vervoerders.

               In 2006 is Oekraïne toegetreden tot de Europese Overeenkomst nopens de arbeidsvoorwaarden voor de bemanningen van motorrijtuigen in het internationale vervoer over de weg (AETR)
                  2
               , waarbij ook alle EU-lidstaten partij zijn. Bijgevolg moeten Oekraïense marktdeelnemers die op het grondgebied van de Unie goederen vervoeren, de rijtijden, onderbrekingen en rusttijden in acht nemen die in de Unie zijn vastgesteld bij Verordening (EG) nr. 561/2006
                  3
               .

               De militaire agressie van Rusland heeft de vervoerssituatie voor Oekraïne bijzonder moeilijk gemaakt. Belangrijke transportroutes voor het vervoer van goederen via de Zwarte Zee zijn door Russische strijdkrachten geblokkeerd of vernield, en het Oekraïense luchtruim is gesloten voor burgerluchtvaart. Op het spoorwegnet wordt momenteel prioriteit gegeven aan het vervoer van passagiers en vluchtelingen en dat net blijft zeer kwetsbaar voor Russische bombardementen.

               Om de ernstig bedreigde Oekraïense economie te helpen, is het derhalve passend bij hoogdringendheid een overeenkomst te sluiten tussen de Unie en Oekraïne, die zal lopen zolang de oorlog ernstige gevolgen heeft voor de vervoersinfrastructuur en -activiteiten en waarbij het overbelaste en kwetsbare spoorwegnet, het geblokkeerde civiele luchtruim en de geblokkeerde havens aan de Zwarte Zee voor het goederenvervoer tussen de EU en Oekraïne zoveel mogelijk kunnen worden vervangen door betere alternatieven over de weg. Dit is uitermate belangrijk voor de handel in graan, brandstof, levensmiddelen en andere goederen, die dringend moet worden aangepakt om de voedselonzekerheid in Oekraïne te verminderen en te vermijden dat nog meer mensen hun land moeten ontvluchten. In de overeenkomst worden ook bepalingen opgenomen over de erkenning van rijbewijzen en getuigschriften van vakbekwaamheid voor Oekraïense bestuurders die goederen naar de EU vervoeren. De overeenkomst is van toepassing op het grondgebied van Oekraïne dat onder zeggenschap staat van de legitieme regering van Oekraïne en als dusdanig door de Europese Unie is erkend.

               Het sluiten van een dergelijke overeenkomst is in het belang van de Unie, niet alleen omdat zij belang heeft bij de stabilisatie van de Oekraïense staat en economie, maar ook omdat Oekraïne een belangrijke leverancier is van producten zoals graan en andere voedingsmiddelen, en omdat vervoerders uit de EU wederzijdse rechten zullen krijgen voor vervoer naar Oekraïne.

               3.Verenigbaarheid met andere beleidsterreinen van de Unie

                  Deze overeenkomst is in overeenstemming met het huidige beleid van de EU op het gebied van externe betrekkingen met Oekraïne. De regering van Oekraïne heeft gevraagd bij hoogdringendheid een overeenkomst te sluiten.

                  De sluiting van een overeenkomst betreffende het goederenvervoer over de weg met Oekraïne zou ook in overeenstemming zijn met de op 27 juni 2014 tussen de Unie en Oekraïne ondertekende associatieovereenkomst; artikel 136 van die overeenkomst voorziet, met het oog op een gecoördineerde ontwikkeling en een geleidelijke liberalisering van het vervoer tussen de partijen, in de sluiting van bijzondere overeenkomsten betreffende die verschillende vormen van vervoer.

               4.Rechtsgrondslag, subsidiariteit en evenredigheid

               •Rechtsgrondslag

                  De procedurele rechtsgrondslag voor een besluit houdende machtiging tot het openen van onderhandelingen over een overeenkomst tussen de Unie en een derde land en het geven van richtsnoeren aan de onderhandelaar is artikel 218, leden 3 en 4, VWEU.

               •Bevoegdheid van de Unie

                  Artikel 216, lid 1, VWEU luidt als volgt:

                  “De Unie kan een overeenkomst met een of meer derde landen of internationale organisaties sluiten wanneer de Verdragen daarin voorzien of wanneer het sluiten van een overeenkomst ofwel nodig is om, in het kader van het beleid van de Unie, een van de in de Verdragen bepaalde doelstellingen te verwezenlijken, of wanneer daarin bij een juridisch bindende handeling van de Unie is voorzien of wanneer zulks gemeenschappelijke regels kan aantasten of de strekking daarvan kan wijzigen.”

               Deze overeenkomst valt onder het vervoersbeleid van de Unie en is noodzakelijk voor de verwezenlijking van een van de in de Verdragen genoemde doelstellingen, namelijk “bijdragen tot vrije en eerlijke handel”, en de sluiting ervan is voorzien in artikel 136 van de Associatieovereenkomst met Oekraïne.

               Bovendien voorziet een wetgevingshandeling van de Unie uitdrukkelijk in de sluiting van internationale overeenkomsten betreffende het goederenvervoer over de weg.

               In artikel 1, leden 2 en 3, van Verordening (EG) nr. 1072/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 tot vaststelling van gemeenschappelijke regels voor toegang tot de markt voor internationaal goederenvervoer over de weg is het volgende bepaald:

               “2. In geval van vervoer vanuit een lidstaat naar een derde land en omgekeerd is deze verordening van toepassing op het traject op het grondgebied van iedere lidstaat van doorvoer. Zij is niet van toepassing op het traject over het grondgebied van de lidstaat waar de goederen worden geladen of gelost, zolang niet de noodzakelijke overeenkomst tussen de Gemeenschap en het betrokken derde land is gesloten.

               3. In afwachting van de sluiting van de in lid 2 bedoelde overeenkomsten, laat deze verordening onverlet:

               a) de bepalingen inzake vervoer vanuit een lidstaat naar een derde land en omgekeerd die zijn opgenomen in de tussen lidstaten en deze derde landen gesloten bilaterale overeenkomsten;

               b) de bepalingen inzake vervoer vanuit een lidstaat naar een derde land en omgekeerd die zijn opgenomen in de tussen lidstaten gesloten bilaterale overeenkomsten, waarbij het vervoerders hetzij uit hoofde van bilaterale vergunningen, hetzij uit hoofde van een liberaliseringsregeling is toegestaan om in een lidstaat waar zij niet gevestigd zijn goederen te laden of te lossen.”

               Bovendien kan de sluiting ervan gemeenschappelijke regels aantasten of de strekking daarvan wijzigen, zoals vastgesteld in de jurisprudentie van het Hof van Justitie. Het Hof heeft in punt 201 van zijn advies 2/15 van 16 mei 2017
                  4
                met name het volgende verklaard:

               “Zoals het Hof reeds heeft vastgesteld, moet een overeenkomst tussen de Unie en een derde land die bepaalt dat op de door deze overeenkomst bestreken internationale betrekkingen regels van toepassing zijn die in ruime mate zullen overlappen met gemeenschappelijke regels van de Unie die gelden voor intracommunautaire situaties, worden geacht de strekking van deze gemeenschappelijke regels te kunnen aantasten of wijzigen. De zin, de strekking en de doeltreffendheid van deze regels kunnen immers worden beïnvloed, ook al is deze overeenkomst niet in tegenspraak met deze gemeenschappelijke regels (zie met name advies 1/03 (Nieuw Verdrag van Lugano) van 7 februari 2006, EU:C:2006:81, punten 143 en 151‑153; advies 1/13 (Toegang van derde landen tot het Haags Verdrag) van 14 oktober 2014, EU:C:2014:2303, punten 84‑90, en arrest van 26 november 2014, Green Network, C‑66/13, EU:C:2014:2399, punten 48 en 49). ”

                  De markttoegang waarin deze aanbeveling voorziet, overlapt zeker met de bovengenoemde bepalingen die de Unie heeft vastgesteld op het gebied van de toegang tot het internationaal goederenvervoer over de weg.

                  Gezien het bovenstaande bezit de Unie krachtens artikel 3, lid 2, VWEU de exclusieve externe bevoegdheid om de voorgenomen overeenkomst te sluiten.

               •Verplichting van de Commissie tot raadpleging

               Rekening houdend met het arrest van het Hof van Justitie van 16 juli 2015 in zaak C-425/13
                  5
               , waarin de rol van de verschillende instellingen voor de toepassing van artikel 218, leden 2 en 4, VWEU wordt verduidelijkt in overeenstemming met de in artikel 13, lid 2, VEU vervatte beginselen van institutioneel evenwicht en loyale samenwerking, moeten deze verduidelijkingen in aanmerking worden genomen.

               Het is passend dat de Commissie de Raad en het door hem aangewezen bijzonder comité alle informatie verstrekt die zij nodig hebben om het verloop van de onderhandelingen te kunnen volgen, zoals met name de tijdens de onderhandelingen door de andere partijen aangekondigde koers en de door hen ingenomen standpunten. De Commissie brengt schriftelijk verslag uit aan de Raad en het door hem aangewezen bijzonder comité over het resultaat van de onderhandelingen, op een wijze die de Raad in staat stelt zijn institutionele prerogatieven uit te oefenen.

               Om te voldoen aan de verplichting tot eerbiediging van het institutionele evenwicht als bedoeld in artikel 13, lid 2, VEU en de verplichting van artikel 218, lid 10, VWEU, zal de Commissie het Europees Parlement in dezelfde mate informeren.

               •Evenredigheid

                  De aanbeveling is om de volgende redenen in overeenstemming met het evenredigheidsbeginsel:

                  De beoogde overeenkomst is het efficiëntste instrument om de betrekkingen tussen de EU en Oekraïne op het gebied van wegvervoer te verbeteren, aangezien zij de quota in bilaterale overeenkomsten tussen EU-lidstaten en Oekraïne overbodig maakt.

                  De voorgestelde overeenkomst brengt ten opzichte van de huidige situatie geen extra administratieve of financiële lasten met zich mee voor de autoriteiten van de lidstaten of de sector. Ze zou integendeel de administratieve lasten voor zowel het bedrijfsleven als de lidstaten moeten verlichten. Bovendien verdwijnt hierdoor de behoefte aan vervoersvergunningen voor vervoerders uit de EU voor de vermelde categorieën vervoersrechten (transit- en bilaterale rechten), waardoor de lasten voor de vervoerssector in de EU afnemen.

               5.Gevolgen voor de begroting

                  De aanbeveling heeft geen gevolgen voor de begroting van de Unie.

               6.Andere elementen

               •Toelichting bij de specifieke bepalingen van de aanbeveling

               Het besluit van de Raad zal de Commissie machtigen tot het openen van onderhandelingen over een overeenkomst inzake het goederenvervoer over de weg tussen de Unie en Oekraïne om de gevolgen van de agressie van Rusland tegen Oekraïne aan te pakken en zal de Commissie namens de Unie als onderhandelaar aanwijzen. De onderhandelingsrichtsnoeren die aan het besluit zijn gehecht, geven een ruime beschrijving van de werkingssfeer van de voorgenomen overeenkomst.

               Aanbeveling voor een

               BESLUIT VAN DE RAAD

               houdende machtiging tot het openen van onderhandelingen over een overeenkomst inzake het goederenvervoer over de weg tussen de Europese Unie en Oekraïne

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 218, leden 3 en 4,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Er moeten onderhandelingen worden geopend met het oog op de sluiting van een overeenkomst tussen de Unie en Oekraïne inzake het goederenvervoer over de weg. Het is passend dat de overeenkomst van toepassing is zolang de niet-uitgelokte en ongerechtvaardigde agressie van Rusland tegen Oekraïne ernstige gevolgen blijft hebben voor de Oekraïense vervoersinfrastructuur en -activiteiten.

               (2)De Commissie moet worden aangewezen als onderhandelaar.

               (3)De onderhandelingen worden door de Commissie gevoerd in overleg met het [door de Raad in te voegen naam van het speciale comité],

               HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

               Artikel 1

               De Commissie wordt gemachtigd om namens de Unie te onderhandelen over een overeenkomst tussen de Europese Unie en Oekraïne inzake het goederenvervoer over de weg.

               Artikel 2

               De onderhandelingsrichtsnoeren zijn opgenomen in de bijlage.

               Artikel 3

               De onderhandelingen worden gevoerd in overleg met het [door de Raad in te voegen naam van het speciale comité].

               Artikel 4

               Dit besluit is gericht tot de Commissie.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)

                        Study on the economic impact of an agreement between the EU and the Ukraine prepared by ICF, TRT and DIW Econ, Final Report, 14 oktober 2014.

                     (2)

                        Ondertekend te Genève op 1 juli 1970.

                     (3)

                        Verordening (EG) nr. 561/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 15 maart 2006 tot harmonisatie van bepaalde voorschriften van sociale aard voor het wegvervoer, tot wijziging van Verordeningen (EEG) nr. 3821/85 en (EG) nr. 2135/98 van de Raad en tot intrekking van Verordening (EEG) nr. 3820/85 van de Raad

                     (4)

                        ECLI:EU:C:2017:376.

                     (5)

                        ECLI:EU:C:2015:483.

    ---documentbreak---

               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 6.4.2022
            COM(2022) 167 final

            BIJLAGE
            bij
            Aanbeveling voor een BESLUIT VAN DE RAAD
            houdende machtiging tot het openen van onderhandelingen over een overeenkomst inzake het goederenvervoer over de weg tussen de Europese Unie en Oekraïne

               BIJLAGE

               Onderhandelingsrichtsnoeren voor een overeenkomst tussen de Europese Unie en Oekraïne inzake goederenvervoer over de weg

               1.Onderhandelingsdoelstellingen

               Met Oekraïne onderhandelen over een overeenkomst waarbij het goederenvervoer over de weg wordt geliberaliseerd door vervoerders uit Oekraïne en de Europese Unie rechten te verlenen voor transito- en bilateraal internationaal vervoer, en die voorziet in de wederzijdse erkenning in de EU en Oekraïne van rijbewijzen en getuigschriften van vakbekwaamheid die zijn afgegeven door de bevoegde autoriteiten van beide partijen.

               2.Toepassingsgebied van de overeenkomst

               De overeenkomst moet Oekraïense wegvervoerders toegang geven tot de EU-markt.

               (1)De overeenkomst moet het goederenvervoer over de weg liberaliseren door aan vervoerders uit Oekraïne en de EU toegangsrechten te verlenen voor transitovervoer en bilateraal internationaal vervoer tussen de Europese Unie en Moldavië. De overeenkomst moet de markttoegang en andere commerciële mogelijkheden in het kader van bestaande bilaterale overeenkomsten inzake wegvervoer tussen EU-lidstaten en Oekraïne handhaven of uitbreiden.

               (2)De overeenkomst, die in alle officiële talen van de EU gelijkelijk authentiek moet zijn, moet een daartoe strekkende taalclausule bevatten.

               (3)De overeenkomst moet betrekking hebben op door de Oekraïense bevoegde autoriteiten afgegeven rijbewijzen en getuigschriften van vakbekwaamheid om ervoor te zorgen dat deze in de Europese Unie worden erkend.

               (4)De overeenkomst moet in de tijd worden beperkt en moet van toepassing zijn zolang de Russische militaire agressie tegen Oekraïne een ernstige impact heeft op de Oekraïense vervoersinfrastructuur en -activiteiten.

               3.Algemene bepalingen

               De overeenkomst, die voortvloeit uit de bestaande bilaterale overeenkomsten inzake wegvervoer tussen EU-lidstaten en Oekraïne, zal voorrang hebben op de bepalingen van die overeenkomsten.

               Zodra deze overeenkomst is beëindigd, zullen de bestaande bilaterale overeenkomsten tussen EU-lidstaten en Oekraïne opnieuw van toepassing zijn, tenzij en tot de Unie een andere overeenkomst met Oekraïne inzake wegvervoer sluit.

               4.Beheer van de overeenkomst

               Er moet een gemengd comité worden opgericht, bestaande uit vertegenwoordigers van de partijen, dat moet worden belast met het beheer van de overeenkomst en de correcte uitvoering daarvan, met name wat betreft de aanpassing, na wijziging, van de EU-regels die zijn opgenomen in een bijlage bij de overeenkomst die door Oekraïne moet worden nageleefd, alsmede van nieuwe regels op het gebied van wegvervoer die op EU-niveau zijn vastgesteld.

               Oekraïense deskundigen kunnen als waarnemers deelnemen aan de deskundigengroepen die door de Unie zijn opgericht en de EU-wetgeving behandelen die door Oekraïne moet worden toegepast, die in een bijlage bij de overeenkomst wordt opgenomen.

               De overeenkomst moet voorzien in een snel, doeltreffend en bindend geschillenbeslechtingsmechanisme, dat ervoor zorgt dat de overeenkomst naar behoren kan worden toegepast.

               Niettegenstaande het geschillenbeslechtingsmechanisme, moet de overeenkomst bepalingen bevatten die moeten worden toegepast als de verplichtingen niet worden nageleefd, zoals de mogelijkheid om passende vrijwaringsmaatregelen vast te stellen of de krachtens de overeenkomst verleende rechten of voorrechten geheel of gedeeltelijk op te schorten.

               5.Verloop van de onderhandelingen

               De Commissie zal de onderhandelingen voeren overeenkomstig deze richtlijnen en zorgen voor een goede coördinatie met lopende en toekomstige onderhandelingen op andere relevante gebieden.


               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 6.4.2022
            COM(2022) 168 final

            Aanbeveling voor een
            BESLUIT VAN DE RAAD
            houdende machtiging tot het openen van onderhandelingen over een overeenkomst inzake het goederenvervoer over de weg tussen de Europese Unie en de Republiek Moldavië

               TOELICHTING

               1.Achtergrond van de aanbeveling

               De Commissie beveelt de Raad aan machtiging te verlenen tot het openen van onderhandelingen over een tijdelijke overeenkomst betreffende het goederenvervoer over de weg tussen de Unie en Moldavië (hierna “de overeenkomst” genoemd) om de gevolgen van de niet-uitgelokte en ongerechtvaardigde militaire agressie van Rusland tegen Oekraïne aan te pakken en de Commissie namens de Unie als onderhandelaar aan te wijzen. Aan de aanbeveling zijn ook onderhandelingsrichtsnoeren gehecht.

               2.Achtergrond

               Het goederenvervoer over de weg tussen de Unie en Moldavië wordt momenteel grotendeels geregeld door een aantal bilaterale vervoersovereenkomsten tussen EU-lidstaten en Moldavië. Deze overeenkomsten voorzien in quotaregelingen voor vervoerders van beide partijen inzake doorvoer en bilaterale handel. Volgens informatie van het Moldavische agentschap voor het wegvervoer hebben Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, Polen, Slovenië en Slowakije aan Moldavië in totaal 15 000 quota toegekend. 14 320 daarvan zijn transit- of bilaterale quota en 680 zijn universele quota. Van alle quota die deze landen voor 2022 aan Moldavië hebben toegekend, waren er op 17 maart 2022 nog slechts 8 647 beschikbaar (slechts ongeveer 60 % van het totaal).

               Naast de vergunningen die op bovengenoemde bilaterale overeenkomsten zijn gebaseerd, werkt het International Transport Forum (ITF) met een multilateraal quotasysteem met multilaterale vergunningen voor internationaal goederenvervoer over de weg door vervoersondernemingen die zijn gevestigd in een land dat lid is van de Europese Conferentie van ministers van Vervoer (ECMT). De vergunningen zijn van toepassing op goederenvervoer tussen ECMT-lidstaten of op transitovervoer over het grondgebied van een of meer van die landen. Het aantal quota binnen het ECMT-systeem is echter vrij beperkt in vergelijking met de quota die in het kader van de bilaterale overeenkomsten worden toegekend (hoewel de vergelijking niet helemaal opgaat omdat de ECMT-quota betrekking hebben op jaarlijkse vergunningen, terwijl de bilaterale overeenkomsten in vergunningen voor afzonderlijke ritten voorzien). In 2022 werden aan Moldavische exploitanten 1 430 jaarlijkse vergunningen en 1 752 kortetermijnvergunningen toegekend.

               Moldavië is partij bij de Europese Overeenkomst nopens de arbeidsvoorwaarden voor de bemanningen van motorrijtuigen in het internationale vervoer over de weg (AETR)
                  1
               , waarbij ook alle EU-lidstaten partij zijn. Bijgevolg moeten Moldavische marktdeelnemers die op het grondgebied van de Unie goederen vervoeren, ook de rijtijden, onderbrekingen en rusttijden in acht nemen die in de Unie zijn vastgesteld bij Verordening (EG) nr. 561/2006
                  2
               .

               Door de militaire agressie van Rusland tegen Oekraïne is de vervoerssituatie voor Moldavië zeer moeilijk geworden. Door de oorlog moeten Moldavische wegvervoerders een alternatief zoeken voor routes over Oekraïens grondgebied, terwijl dat tot dusver de enige manier was om de markten van derde landen in het oosten van Oekraïne te bereiken. Moldavische vervoerders beschikken echter niet over voldoende vergunningen om over alternatieve routes door andere lidstaten te gaan rijden. Hierdoor komt de uitvoering van langlopende contracten voor de levering van goederen (met name landbouwproducten) met hun handelspartners in de bovengenoemde landen in gevaar. Er is ook een grotere behoefte aan bilaterale vervoersoperaties tussen Moldavië en de EU, waarop met de huidige vergunningen niet kan worden ingespeeld. Een uitbreiding van de vervoersrechten voor Moldavische vervoerders en de toekenning van wederzijdse rechten aan vervoerders uit de EU zou de EU ook in staat stellen meer goederen naar Moldavië uit te voeren, hetgeen derhalve ook in het belang van de EU is. Tegelijkertijd zal Moldavië zijn economie en vervoersstromen misschien verder moeten aanpassen om het hoofd te bieden aan de gevolgen van de oorlog voor de internationale markten.

               Om de Moldavische economie, die in grote moeilijkheden verkeert, te helpen en gezien Moldavië reeds meer dan 350 000 vluchtelingen uit Oekraïne op doorreis naar andere landen heeft opgevangen, is het passend bij hoogdringendheid een overeenkomst te sluiten tussen de Unie en Moldavië, waarbij de geblokkeerde routes door Oekraïne zoveel mogelijk kunnen worden vervangen door betere alternatieven over wegen door de EU en waarbij het bilaterale wegvervoer tussen Moldavië en de EU kan worden uitgebreid. Die overeenkomst moet blijven lopen zolang het vervoer en de Oekraïense vervoersinfrastructuur ernstig getroffen worden door de oorlog.

               Een dergelijke overeenkomst is ook in het belang van de EU, aangezien de EU belang heeft bij de stabilisering van de Moldavische economie, mede gezien het feit dat het land geconfronteerd wordt met een toestroom van vluchtelingen die de oorlog ontvluchten, en de Unie er belang bij heeft de gevolgen van de Russische agressie voor de veiligheidssituatie van de EU en haar grenzen te verzachten. Bovendien gaan de aan Moldavische vervoerders toegekende vervoersrechten gepaard met de wederkerige toekenning van diezelfde rechten aan vervoerders uit de Unie, hetgeen positief zal zijn voor de economie van de EU.

               In artikel 80, punt c), van de associatieovereenkomst wordt opgeroepen de belangrijkste vervoersverbindingen tussen de grondgebieden van de EU en Moldavië te verbeteren; in artikel 82 wordt opgeroepen tot samenwerking ter verbetering van het goederenverkeer en de doorstroming van het vervoer tussen de Republiek Moldavië, de EU en derde landen in de regio, door administratieve, technische en andere belemmeringen weg te nemen.

               3.Verenigbaarheid met andere beleidsterreinen van de Unie

                  Deze overeenkomst is in overeenstemming met het huidige beleid van de EU op het gebied van externe betrekkingen met Moldavië. De regering van Moldavië heeft gevraagd bij hoogdringendheid een overeenkomst te sluiten. Een dergelijke overeenkomst zal ook een aanvulling vormen op de EU-steun die de EU in maart 2022 aan Moldavië heeft verleend om de Moldavische autoriteiten te helpen bijstand te verlenen aan mensen die de Russische invasie van Oekraïne ontvluchten. De sluiting van een in de tijd beperkte overeenkomst met Moldavië over het goederenvervoer over de weg voor de duur van vervoersbelemmeringen ten gevolge van de oorlog in Oekraïne zou ook in overeenstemming zijn met de op 27 juni 2014 tussen de Unie en Moldavië ondertekende associatieovereenkomst
                     3
                  .

               4.Rechtsgrondslag, subsidiariteit en evenredigheid

               •Rechtsgrondslag

                  De procedurele rechtsgrondslag voor een besluit houdende machtiging tot het openen van onderhandelingen over een overeenkomst tussen de Unie en een derde land en het geven van richtsnoeren aan de onderhandelaar is artikel 218, leden 3 en 4, VWEU.

               •Bevoegdheid van de Unie

                  Artikel 216, lid 1, luidt als volgt:

                  “De Unie kan een overeenkomst met een of meer derde landen of internationale organisaties sluiten wanneer de Verdragen daarin voorzien of wanneer het sluiten van een overeenkomst ofwel nodig is om, in het kader van het beleid van de Unie, een van de in de Verdragen bepaalde doelstellingen te verwezenlijken, of wanneer daarin bij een juridisch bindende handeling van de Unie is voorzien of wanneer zulks gemeenschappelijke regels kan aantasten of de strekking daarvan kan wijzigen.”

               Deze overeenkomst valt onder het vervoersbeleid van de Unie en is noodzakelijk voor de verwezenlijking van een van de in de Verdragen genoemde doelstellingen, namelijk “bijdragen tot vrije en eerlijke handel”.

               Bovendien voorziet een wetgevingshandeling van de Unie uitdrukkelijk in de sluiting van internationale overeenkomsten betreffende het goederenvervoer over de weg.

               In artikel 1, leden 2 en 3, van Verordening (EG) nr. 1072/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 tot vaststelling van gemeenschappelijke regels voor toegang tot de markt voor internationaal goederenvervoer over de weg is het volgende bepaald:

               “2. In geval van vervoer vanuit een lidstaat naar een derde land en omgekeerd is deze verordening van toepassing op het traject op het grondgebied van iedere lidstaat van doorvoer. Zij is niet van toepassing op het traject over het grondgebied van de lidstaat waar de goederen worden geladen of gelost, zolang niet de noodzakelijke overeenkomst tussen de Gemeenschap en het betrokken derde land is gesloten.

               3. In afwachting van de sluiting van de in lid 2 bedoelde overeenkomsten, laat deze verordening onverlet:

               a) de bepalingen inzake vervoer vanuit een lidstaat naar een derde land en omgekeerd die zijn opgenomen in de tussen lidstaten en deze derde landen gesloten bilaterale overeenkomsten;

               b) de bepalingen inzake vervoer vanuit een lidstaat naar een derde land en omgekeerd die zijn opgenomen in de tussen lidstaten gesloten bilaterale overeenkomsten, waarbij het vervoerders hetzij uit hoofde van bilaterale vergunningen, hetzij uit hoofde van een liberaliseringsregeling is toegestaan om in een lidstaat waar zij niet gevestigd zijn goederen te laden of te lossen.”

               Voorts is in artikel 82 van de associatieovereenkomst tussen de Unie en Moldavië bepaald dat met de samenwerking wordt gestreefd naar de verbetering van het verkeer van personen en goederen en de doorstroming van het vervoer tussen de Unie en de Republiek Moldavië.

               Bovendien kan de sluiting ervan gemeenschappelijke regels aantasten of de strekking daarvan wijzigen, zoals vastgesteld in de jurisprudentie van het Hof van Justitie. Het Hof heeft in punt 201 van zijn advies 2/15 van 16 mei 2017
                  4
                met name het volgende verklaard:

               “Zoals het Hof reeds heeft vastgesteld, moet een overeenkomst tussen de Unie en een derde land die bepaalt dat op de door deze overeenkomst bestreken internationale betrekkingen regels van toepassing zijn die in ruime mate zullen overlappen met gemeenschappelijke regels van de Unie die gelden voor intracommunautaire situaties, worden geacht de strekking van deze gemeenschappelijke regels te kunnen aantasten of wijzigen. De zin, de strekking en de doeltreffendheid van deze regels kunnen immers worden beïnvloed, ook al is deze overeenkomst niet in tegenspraak met deze gemeenschappelijke regels (zie met name advies 1/03 (Nieuw Verdrag van Lugano) van 7 februari 2006, EU:C:2006:81, punten 143 en 151‑153; advies 1/13 (Toegang van derde landen tot het Haags Verdrag) van 14 oktober 2014, EU:C:2014:2303, punten 84‑90, en arrest van 26 november 2014, Green Network, C‑66/13, EU:C:2014:2399, punten 48 en 49). ”

                  De markttoegang waarin deze aanbeveling voorziet, overlapt zeker met de bovengenoemde bepalingen die de Unie heeft vastgesteld op het gebied van de toegang tot het internationaal goederenvervoer over de weg.

                  Gezien het bovenstaande bezit de Unie krachtens artikel 3, lid 2, VWEU de exclusieve externe bevoegdheid om de voorgenomen overeenkomst te sluiten.

               Voor zover de bestaande bilaterale overeenkomsten niet door de voorgenomen overeenkomst worden vervangen, kunnen deze in het kader van de voorgenomen overeenkomst van toepassing blijven. Zodra die overeenkomst is beëindigd, kunnen de bestaande bilaterale overeenkomsten opnieuw onafhankelijk van toepassing zijn, tenzij en tot de Unie met Moldavië een andere overeenkomst inzake het wegvervoer sluit.

               •Verplichting van de Commissie tot raadpleging

               Rekening houdend met het arrest van het Hof van Justitie van 16 juli 2015 in zaak C-425/13
                  5
               , waarin de rol van de verschillende instellingen voor de toepassing van artikel 218, leden 2 en 4, VWEU wordt verduidelijkt in overeenstemming met de in artikel 13, lid 2, VEU vervatte beginselen van institutioneel evenwicht en loyale samenwerking, moeten deze verduidelijkingen in aanmerking worden genomen.

               Het is passend dat de Commissie de Raad en het door hem aangewezen bijzonder comité alle informatie verstrekt die zij nodig hebben om het verloop van de onderhandelingen te kunnen volgen, zoals met name de tijdens de onderhandelingen door de andere partijen aangekondigde koers en de door hen ingenomen standpunten. De Commissie brengt schriftelijk verslag uit aan de Raad en het door hem aangewezen bijzonder comité over het resultaat van de onderhandelingen, op een wijze die de Raad in staat stelt zijn institutionele prerogatieven uit te oefenen.

               Om te voldoen aan de verplichting tot eerbiediging van het institutionele evenwicht als bedoeld in artikel 13, lid 2, VEU en de verplichting van artikel 218, lid 10, VWEU, zal de Commissie het Europees Parlement in dezelfde mate informeren.

               •Evenredigheid

                  De aanbeveling is om de volgende redenen in overeenstemming met het evenredigheidsbeginsel:

                  De beoogde overeenkomst is het efficiëntste instrument om de betrekkingen tussen de EU en Moldavië op het gebied van wegvervoer te verbeteren, aangezien zij de behoefte aan quota voor transitovervoer in bilaterale overeenkomsten tussen de lidstaten en Moldavië overbodig maakt.

                  De voorgestelde overeenkomst brengt geen extra administratieve of financiële lasten met zich mee voor de autoriteiten van de lidstaten of de sector. Ze zou integendeel de administratieve lasten voor zowel de sector als de lidstaten moeten verlichten, aangezien EU-vervoerders dankzij de wederkerigheid bij het verlenen van rechten aan vervoerders uit Moldavië en de EU (transitorechten en bilaterale internationale vervoersrechten) niet langer vergunningen nodig zullen hebben, waardoor de administratieve lasten voor de vervoerssector in de EU zullen dalen.

               5.Gevolgen voor de begroting

                  De aanbeveling heeft geen gevolgen voor de begroting van de Unie.

               6.Andere elementen

               •Toelichting bij de specifieke bepalingen van de aanbeveling

               Het besluit van de Raad zal de Commissie machtigen tot het openen van onderhandelingen over een overeenkomst inzake het goederenvervoer over de weg tussen de Unie en Moldavië om de gevolgen van de agressie van Rusland tegen Oekraïne aan te pakken en zal de Commissie namens de Unie als onderhandelaar aanwijzen. De onderhandelingsrichtsnoeren die aan het besluit zijn gehecht, geven een ruime beschrijving van de werkingssfeer van de voorgenomen overeenkomst.

               Aanbeveling voor een

               BESLUIT VAN DE RAAD

               houdende machtiging tot het openen van onderhandelingen over een overeenkomst inzake het goederenvervoer over de weg tussen de Europese Unie en de Republiek Moldavië

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 218, leden 3 en 4,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Er moeten onderhandelingen worden geopend met het oog op de sluiting van een overeenkomst tussen de Unie en de Republiek Moldavië inzake het goederenvervoer over de weg. Het is passend dat de overeenkomst van toepassing blijft zolang de vervoersactiviteiten en de Oekraïense vervoersinfrastructuur ernstige gevolgen ondervinden van de Russische agressie tegen Oekraïne.

               (2)De Commissie moet worden aangewezen als onderhandelaar.

               (3)De onderhandelingen worden door de Commissie gevoerd in overleg met het [door de Raad in te voegen naam van het speciale comité],

               HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

               Artikel 1

               De Commissie wordt gemachtigd om namens de Unie te onderhandelen over een overeenkomst tussen de Europese Unie en de Republiek Moldavië inzake het goederenvervoer over de weg.

               Artikel 2

               De onderhandelingsrichtsnoeren zijn opgenomen in de bijlage.

               Artikel 3

               De onderhandelingen worden gevoerd in overleg met het [door de Raad in te voegen naam van het speciale comité].

               Artikel 4

               Dit besluit is gericht tot de Commissie.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)

                        Ondertekend te Genève op 1 juli 1970.

                     (2)

                        Verordening (EG) nr. 561/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 15 maart 2006 tot harmonisatie van bepaalde voorschriften van sociale aard voor het wegvervoer, tot wijziging van Verordeningen (EEG) nr. 3821/85 en (EG) nr. 2135/98 van de Raad en tot intrekking van Verordening (EEG) nr. 3820/85 van de Raad.

                     (3)

                        PB L 260 van 30.8.2014, blz. 4.

                     (4)

                        ECLI:EU:C:2017:376.

                     (5)

                        ECLI:EU:C:2015:483.

    ---documentbreak---

               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 6.4.2022
            COM(2022) 168 final

            BIJLAGE
            bij
            Aanbeveling voor een BESLUIT VAN DE RAAD
            houdende machtiging tot het openen van onderhandelingen over een overeenkomst inzake het goederenvervoer over de weg tussen de Europese Unie en de Republiek Moldavië

               BIJLAGE

               Onderhandelingsrichtsnoeren voor een overeenkomst tussen de Europese Unie en de Republiek Moldavië inzake het goederenvervoer over de weg

               1.Onderhandelingsdoelstellingen

               De liberalisering van het goederenvervoer over de weg, wat betreft transitorechten en bilaterale internationale vervoersrechten, tussen Moldavië en de Unie mogelijk maken voor de duur van de niet-uitgelokte en ongerechtvaardigde militaire agressie van Rusland tegen Oekraïne.

               2.Toepassingsgebied van de overeenkomst

               (1)De overeenkomst moet het goederenvervoer over de weg liberaliseren door aan vervoerders uit Moldavië en de EU toegangsrechten te verlenen voor transitovervoer en bilateraal internationaal vervoer tussen de Europese Unie en Moldavië. De overeenkomst moet de markttoegang en andere commerciële mogelijkheden in het kader van bestaande bilaterale overeenkomsten inzake wegvervoer tussen EU-lidstaten en Moldavië handhaven of uitbreiden.

               (2)De overeenkomst, die in alle officiële talen van de EU gelijkelijk authentiek moet zijn, moet een daartoe strekkende taalclausule bevatten.

               (3)De overeenkomst moet in de tijd worden beperkt en moet van toepassing zijn zolang de Russische agressie tegen Oekraïne een ernstige impact heeft op de vervoersactiviteiten en de Oekraïense vervoersinfrastructuur.

               3.Algemene bepalingen

               De overeenkomst, die voortvloeit uit de bestaande bilaterale overeenkomsten inzake wegvervoer tussen de lidstaten en Moldavië, zal voorrang hebben op de bepalingen van die overeenkomsten.

               Zodra deze overeenkomst is beëindigd, zullen de bestaande bilaterale overeenkomsten tussen EU-lidstaten en Moldavië opnieuw van toepassing zijn, tenzij en tot de Unie een andere overeenkomst met Moldavië inzake wegvervoer sluit.

               4.Beheer van de overeenkomst

               Er moet een gemengd comité worden opgericht, bestaande uit vertegenwoordigers van de partijen, dat moet worden belast met het beheer van de overeenkomst en de correcte uitvoering daarvan, met name wat betreft de aanpassing, na wijziging, van de EU-regels die zijn opgenomen in een bijlage bij de overeenkomst die door Moldavië moet worden nageleefd, alsmede van nieuwe regels op het gebied van wegvervoer die op EU-niveau zijn vastgesteld.

               Moldavische deskundigen kunnen als waarnemers deelnemen aan de deskundigengroepen die door de Unie zijn opgericht en de EU-wetgeving behandelen die door Moldavië moet worden toegepast, die in een bijlage bij de overeenkomst wordt opgenomen.

               De overeenkomst moet voorzien in een snel, doeltreffend en bindend geschillenbeslechtingsmechanisme, dat ervoor zorgt dat de overeenkomst naar behoren kan worden toegepast.

               Niettegenstaande het geschillenbeslechtingsmechanisme, moet de overeenkomst bepalingen bevatten die moeten worden toegepast als de verplichtingen niet worden nageleefd, zoals de mogelijkheid om passende vrijwaringsmaatregelen vast te stellen of de krachtens de overeenkomst verleende rechten of voorrechten geheel of gedeeltelijk op te schorten.

               5.Verloop van de onderhandelingen

               De Commissie zal de onderhandelingen voeren overeenkomstig deze richtlijnen en zorgen voor een goede coördinatie met lopende en toekomstige onderhandelingen op andere relevante gebieden.