title: Aanbeveling van de Raad van 6 maart 2018 betreffende een stappenplan voor de uitvoering van de PESCO

text:
               8.3.2018

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               C 88/1

         AANBEVELING VAN DE RAAD
   van 6 maart 2018
   betreffende een stappenplan voor de uitvoering van de PESCO
   (2018/C 88/01)
   DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
   Gezien het Verdrag betreffende de Europese Unie, en met name artikel 46, lid 6,
   Gezien Protocol nr. 10 betreffende de permanente gestructureerde samenwerking, ingesteld bij artikel 42 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, gehecht aan het Verdrag betreffende de Europese Unie en het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,
   Gezien Besluit (GBVB) 2017/2315 van de Raad van 11 december 2017 tot instelling van de permanente gestructureerde samenwerking (PESCO) en tot opstelling van de lijst van deelnemende lidstaten (1),
   Gezien het voorstel van de Bondsrepubliek Duitsland, het Koninkrijk Spanje, de Franse Republiek en de Italiaanse Republiek.
   Overwegende hetgeen volgt:

               (1)

               De Europese Raad heeft in juni 2017 besloten dat er een inclusieve en ambitieuze permanente gestructureerde samenwerking (Permanent Structured Cooperation — PESCO) moet komen, om Europa’s veiligheid en defensie te versterken en het ambitieniveau van de Unie te helpen verwezenlijken dat tot uiting komt in de integrale EU-strategie, die is beschreven in de conclusies van de Raad van 14 november 2016 over de uitvoering van de integrale EU-strategie op het gebied van veiligheid en defensie. De Raad wees erop dat deze werkzaamheden moeten stroken met de nationale defensieplanning van de lidstaten en met de toezeggingen die door de betrokken lidstaten binnen de NAVO en de VN zijn overeengekomen.

               (2)

               De Raad en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor het buitenlands en veiligheidsbeleid (de hoge vertegenwoordiger) hebben op 13 november 2017 van 23 lidstaten een gezamenlijke kennisgeving op grond van artikel 46, lid 1, Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), ontvangen, en op 7 december 2017 van twee andere lidstaten.

               (3)

               De PESCO is ingesteld bij Besluit (GBVB) 2017/2315, waarin is geregeld dat het bestuur van de PESCO zal worden georganiseerd op het niveau van de Raad en in het kader van projecten die worden uitgevoerd door groepen van de deelnemende lidstaten die daartoe afspraken hebben gemaakt.

               (4)

               De aan de PESCO deelnemende lidstaten hebben op 11 december 2017 tevens een verklaring goedgekeurd waarin zij hun voornemen te kennen geven in verschillende groepen voorbereidingen te treffen voor de eerste gezamenlijke PESCO-projecten, als weergegeven in de bijlage bij de verklaring.

               (5)

               De Europese Raad heeft op 14 december 2017 de instelling van een ambitieuze en inclusieve PESCO verwelkomd, en benadrukt dat het belangrijk is dat de eerste projecten snel worden uitgevoerd en de deelnemende lidstaten verzocht resultaten te boeken met betrekking tot hun nationale uitvoeringsplannen.

               (6)

               De Raad heeft op 6 maart 2018 Besluit (GBVB) 2018/340 van de Raad (2) tot vaststelling van de lijst van projecten die in het kader van de PESCO zullen worden ontwikkeld, vastgesteld.

               (7)

               Artikel 4, lid 2, onder a), van Besluit (GBVB) 2017/2315 bevestigt dat de Raad, handelend op grond van artikel 46, lid 6, VEU, besluiten of aanbevelingen kan vaststellen waarbij strategische leiding en sturing voor de PESCO wordt gegeven.

               (8)

               De Raad moet derhalve een aanbeveling vaststellen waarbij dergelijke strategische leiding en sturing voor de uitvoering van de PESCO wordt gegeven,

         HEEFT DE VOLGENDE AANBEVELING VASTGESTELD:
   I.   DOELEN EN TOEPASSINGSGEBIED

               1.

               Doel van deze aanbeveling is strategische leiding en sturing voor de uitvoering van de PESCO te geven, teneinde de noodzakelijke nadere werkzaamheden inzake procedures en governance, onder meer wat betreft de projecten, te structureren, zodat de deelnemende lidstaten de in de bijlage bij Besluit (GBVB) 2017/2315 beschreven verdergaande verbintenissen die zij met elkaar zijn aangegaan, kunnen nakomen.

         II.   UITVOERING

      Volgorde van de nakoming van de verbintenissen en nadere precisering van doelstellingen

               2.

               Volgens artikel 4, lid 2, onder b), van Besluit (GBVB) 2017/2315 moet de Raad besluiten en aanbeveling vaststellen waarbij de volgorde wordt bepaald voor de nakoming van de in de bijlage bij dat besluit vermelde verdergaande verbintenissen tijdens de twee opeenvolgende initiële fasen (de jaren 2018-2020 en 2021-2025) en waarbij aan het begin van elke fase de doelstellingen voor de nakoming van de verdergaande verbintenissen nader gepreciseerd worden.

               3.

               Het is derhalve dienstig dat de Raad tegen juni 2018 een aanbeveling vaststelt inzake de volgorde van de nakoming van de verbintenissen tijdens de fase 2018-2020 en de fase 2021-2025 en inzake de nadere precisering van de doelstellingen, waaronder de vóór 2020 na te komen verbintenissen. In deze aanbeveling moeten ook de gezamenlijk overeengekomen indicatoren worden bepaald om de deelnemende lidstaten te helpen de verbintenissen na te komen en de vooruitgang in dat opzicht te beoordelen.

               4.

               Het PESCO-secretariaat, dat gezamenlijk wordt verzorgd door de Europese Dienst voor extern optreden, inclusief de Militaire Staf van de Europese Unie, en het Europees Defensieagentschap, als beschreven in artikel 7 van Besluit (GBVB) 2017/2315, wordt verzocht uiterlijk eind maart 2018 initiële feedback te verstrekken met betrekking tot het type, de gedetailleerdheid en de structuur van de informatie die in de door de deelnemende lidstaten in december 2017 meegedeelde nationale uitvoeringsplannen is verschaft met betrekking tot de nakoming van hun verbintenissen. Deze feedback zou een bijdrage moeten vormen voor de opstelling van de aanbeveling inzake de volgorde, die door de Raad overeenkomstig artikel 4, lid 2, onder b), van Besluit (GBVB) 2017/2315 moet worden vastgesteld. Het PESCO-secretariaat zou desgevraagd ook elke deelnemende lidstaat afzonderlijk ondersteuning kunnen bieden om de kwaliteit van hun nationale uitvoeringsplannen te verbeteren.

               5.

               Na de vaststelling van de aanbeveling inzake de volgorde zouden de deelnemende lidstaten hun nationale uitvoeringsplannen dienovereenkomstig moeten evalueren en, in voorkomend geval, actualiseren en deze uiterlijk op 10 januari 2019 aan het PESCO-secretariaat meedelen overeenkomstig artikel 3, lid 2, van Besluit (GBVB) 2017/2315. Vanaf 2020 zouden deze plannen jaarlijks uiterlijk op 10 januari bij het PESCO-secretariaat moeten worden ingediend, rekening houdend met de evaluatie van de PESCO door de Raad — op basis van het vorige jaarverslag van de hoge vertegenwoordiger als bedoeld in artikel 6 van Besluit (GBVB) 2017/2315 —, het vermogensontwikkelingsplan en de aanbevelingen van het tweejaarlijkse CARD-verslag.

               6.

               Aan het einde van de eerste fase zal de Raad overeenkomstig artikel 4, lid 2, onder c), van Besluit (GBVB) 2017/2315 de in dat besluit vervatte verdergaande verbintenissen actualiseren en indien nodig verbeteren in het licht van de via de PESCO verwezenlijkte resultaten, teneinde rekening te houden met het vermogen en de operationele behoeften van de Unie en de veranderende veiligheidsomgeving. Een besluit in die zin zal gebaseerd zijn op een strategische evaluatie waarbij de nakoming van de PESCO-verbintenissen wordt beoordeeld.

               7.

               Vervolgens dient de Raad aan het begin van de volgende fase een tweede reeks nader gepreciseerde doelstellingen vast te stellen voor de fase 2021-2025, daarbij rekening houdend met artikel 4, lid 2, onder c), van Besluit (GBVB) 2017/2315.

      Lijst van projecten die in het kader van de PESCO zullen worden ontwikkeld

               8.

               Nu de Raad in zijn Besluit van 6 maart 2018 de lijst van projecten die in het kader van de PESCO zullen worden ontwikkeld, heeft vastgesteld, moeten de deelnemende lidstaten substantiële inspanningen leveren om voor elk project doelstellingen en tijdschema’s vast te leggen.

               9.

               De Raad moet deze lijst uiterlijk in november 2018 bijwerken door daarin de volgende reeks PESCO-projecten op te nemen overeenkomstig de procedure van artikel 5 van Besluit (GBVB) 2017/2315.

               10.

               Ten behoeve van een duurzame en doeltreffende uitvoering van de PESCO moet de beoordelingsprocedure voor nieuwe projecten die door de deelnemende lidstaten zijn ingediend vervolgens in beginsel in november van elk ieder jaar worden afgerond. Dit volgt op een oproep tot het indienen van nieuwe projectvoorstellen, die uiterlijk begin mei van datzelfde jaar moet worden gedaan. De beoordeling van PESCO-projecten door het PESCO-secretariaat moet geschieden aan de hand van transparante criteria die betrekking hebben op zowel de operationele als de vermogensaspecten en die met de deelnemende lidstaten verder moeten worden uitgewerkt. In overeenstemming met artikel 5 van Besluit (GBVB) 2017/2315 verstrekt het Militair Comité van de Europese Unie (EUMC) een militair advies over de aanbeveling van de hoge vertegenwoordiger betreffende de vaststelling en evaluatie van PESCO-projecten.

               11.

               Deelnemende lidstaten die een afzonderlijk project willen voorstellen, moeten de andere deelnemende lidstaten daarvan te gepasten tijde op de hoogte brengen vóór ze hun voorstel hebben ingediend, om steun te vergaren en de andere deelnemende lidstaten de mogelijkheid te bieden zich aan te sluiten door het voorstel gezamenlijk in te dienen. Gedetailleerde projectvoorstellen moeten samen met de tijdschema’s voor de uitvoering ervan tijdig bij het PESCO-secretariaat worden ingediend, zodat het voldoende tijd heeft om ze te beoordelen met het oog op een aanbeveling van de hoge vertegenwoordiger overeenkomstig artikel 5, lid 1, van Besluit (GBVB) 2017/2315. De Raad verzoekt het PESCO-secretariaat een standaardmodel voor het indienen van projecten te ontwikkelen en de deelnemende lidstaten ondersteuning te bieden bij het verspreiden van hun PESCO-projectvoorstellen aan de andere lidstaten.

      Gemeenschappelijke reeks projectgovernanceregels

               12.

               De Raad dient uiterlijk eind juni 2018 over te gaan tot de vaststelling van de gemeenschappelijke reeks projectgovernanceregels van artikel 4, lid 2, onder f), van Besluit (GBVB) 2017/2315, die de deelnemende lidstaten die aan een afzonderlijk project meedoen, zo nodig kunnen aanpassen voor het betreffende project. Deze reeks van regels moet een kader bieden waarmee wordt gewaarborgd dat PESCO-projecten op samenhangende en consistente wijze kunnen worden uitgevoerd, en modaliteiten bevatten voor de regelmatige kennisgeving aan de Raad over de voortgang van afzonderlijke projecten overeenkomstig artikel 5, lid 2, van Besluit (GBVB) 2017/2315 en voor het nodige toezicht door de Raad. In dit verband moeten de rol en de verantwoordelijkheden van de deelnemende lidstaten, waaronder, in voorkomend geval, de rol van waarnemers, en van het PESCO-secretariaat eveneens nader worden gespecificeerd. Voorts moeten in dit kader ook algemene richtsnoeren worden geboden aan de deelnemers voor het vaststellen van geschikte beheersregelingen voor elk project, in overeenstemming met artikel 5, lid 3, van Besluit (GBVB) 2017/2315. In deze context zal de Raad eveneens uiterlijk eind juni 2018 terugkomen op de kwestie van de coördinerende functies van de deelnemende lidstaten binnen de projecten.

      Algemene voorwaarden voor uitzonderlijke deelname van derde landen aan afzonderlijke projecten

               13.

               Overeenkomstig artikel 4, lid 2, onder g), en artikel 9, lid 1, van Besluit (GBVB) 2017/2315 zal de Raad te gepasten tijde een besluit aannemen waarbij de voorwaarden worden vastgesteld op grond waarvan derde landen bij wijze van uitzondering kunnen worden uitgenodigd om deel te nemen aan afzonderlijke projecten, en overeenkomstig artikel 9, lid 2, van Besluit (GBVB) 2017/2315, zal de Raad uitmaken of een derde staat aan deze voorwaarden voldoet. Het werk aan deze algemene voorwaarden moet van start gaan zodra eind juni 2018 de gemeenschappelijke reeks projectgovernanceregels zijn vastgesteld en de opvolging van de nakoming van de verbintenissen is afgerond, en behoudens een nadere beoordeling door de Raad, moet over de algemene voorwaarden in beginsel vóór eind 2018 een besluit worden vastgesteld.

      Jaarlijks verslag van de hoge vertegenwoordiger aan de Raad, en beoordelingsmechanisme

               14.

               Overeenkomstig artikel 6, lid 3, van Besluit (GBVB) 2017/2315 en op basis van de bijgewerkte nationale uitvoeringsplannen van de lidstaten dient de hoge vertegenwoordiger jaarlijks een verslag in bij de Raad. Het verslag van de hoge vertegenwoordiger beschrijft hoe ver het staat met de uitvoering van de PESCO, met inbegrip van de nakoming, door elke deelnemende lidstaat, van zijn verbintenissen overeenkomstig zijn nationale uitvoeringsplan. Het verslag moet met name ingaan op de concrete acties en maatregelen die de deelnemende lidstaten hebben genomen ter nakoming van hun verbintenissen, onder meer via PESCO-projecten, en op basis van de nader gespecificeerde doelstellingen en in de volgorde die is vastgesteld voor de twee opeenvolgende initiële fasen. In dit verband wordt het PESCO-secretariaat verzocht het bijgewerkte model voor de nationale uitvoeringsplannen te bezorgen.
               De deelnemende lidstaten moeten in hun nationale uitvoeringsplannen informatie opnemen over de concrete acties en maatregelen die zij hebben genomen ter nakoming van hun verbintenissen, met inbegrip van informatie over bijdragen aan projecten. Voorts kunnen informele raadplegingen nuttig zijn om bovengenoemde informatie nader toe te lichten.

               15.

               De hoge vertegenwoordiger moet het eerste jaarlijks verslag indienen in april 2019, of in ieder geval voorafgaand aan de betreffende Raad Buitenlandse Zaken in het eerste semester van het jaar, zodat rekening kan worden gehouden met de bijgewerkte nationale uitvoeringsplannen die door de deelnemende lidstaten uiterlijk 10 januari 2019 worden ingediend. Vanaf 2020 moet het jaarlijks verslag telkens in maart of april worden ingediend, waarbij het herziene en bijgewerkte nationaal uitvoeringsplan dat in januari van hetzelfde jaar wordt ingediend in aanmerking moet worden genomen.

               16.

               Op basis van het verslag van de hoge vertegenwoordiger dient het EUMC aan het Politiek en Veiligheidscomité militair advies en aanbevelingen te verstrekken zodat het PVC elk jaar uiterlijk in mei de beoordeling door de Raad van de vraag of de deelnemende lidstaten de verdergaande verbintenissen nog steeds nakomen, kan opstellen. In dit verband dient de Raad tevens een beoordeling verrichten van de voortgang tot het bereiken van het ambitieniveau van de Unie, zodat de Unie beter in staat is om als veiligheidsverstrekker op te treden, haar strategische autonomie te vergroten, en haar vermogen om met partners samen te werken en haar burgers te beschermen, te versterken.

      Gedaan te Brussel, 6 maart 2018.

            Voor de Raad

            De voorzitter

         F. MOGHERINI

      (1)  PB L 331 van 14.12.2017, blz. 57.

      (2)  PB L 65 van 8.3.2018, blz. 24.


               4.10.2018

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               C 356/130

      P8_TA(2017)0440
      Oostelijk Partnerschap: top in november 2017
      Aanbeveling van het Europees Parlement van 15 november 2017 aan de Raad, de Commissie en de EDEO over het Oostelijk Partnerschap, in aanloop naar de top in november 2017 (2017/2130(INI))
      (2018/C 356/18)

         Het Europees Parlement,

                  —

                  gezien de artikelen 2, 3 en 8, en gezien Titel V, met name de artikelen 21, 22, 36 en 37 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), evenals deel vijf van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU),

                  —

                  gezien de oprichting van het Oostelijk Partnerschap in Praag op 7 mei 2009 als een gemeenschappelijk initiatief van de EU en haar Oostelijke partners Armenië, Azerbeidzjan, Belarus, Georgië, Moldavië en Oekraïne,

                  —

                  gezien de gezamenlijke verklaringen van de toppen van het Oostelijk Partnerschap van 2011 in Warschau, van 2013 in Vlinius en van 2015 in Riga,

                  —

                  gezien de Verklaring van de leiders van 27 lidstaten en van de Europese Raad, het Europees Parlement en de Europese Commissie die op 25 maart 2017 in Rome werd aangenomen,

                  —

                  gezien de aanbevelingen door en de activiteiten van de Parlementaire Vergadering Euronest, het Forum van het maatschappelijk middenveld van het Oostelijk Partnerschap, het Comité van de Regio's en de Conferentie van Regionale en Lokale overheden voor het Oostelijk partnerschap (CORLEAP),

                  —

                  gezien de mededelingen van de Europese Commissie en de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO) inzake het Europees nabuurschapsbeleid (ENB), met name het verslag van 2017 betreffende de evaluatie van het ENB(JOIN(2017)0018) en het in 2017 herziene werkdocument getiteld „Oostelijk Partnerschap — 20 resultaten voor 2020”: aandacht voor kernprioriteiten en concrete resultaten" (SWD(2017)0300), evenals de mededeling van 2016 over de integrale strategie voor het buitenlands en veiligheidsbeleid van de Europese Unie,

                  —

                  gezien de conclusies van de Raad Buitenlandse Zaken over het ENB en het Oostelijk Partnerschap,

                  —

                  gezien zijn aanbeveling van 5 juli 2017 aan de Raad over de 72e zitting van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties (1), zijn resoluties met name die van 15 juni 2017 over de zaak van Afgan Mukhtarli en de situatie van de media in Azerbeidzjan (2), van 6 april 2017 (3) en 24 november 2016 (4) over de situatie in Belarus, van 16 maart 2017 over de prioriteiten van de EU voor de UNHRC-zittingen in 2017 (5), van 13 december 2016 over de rechten van vrouwen in de landen van het Oostelijk Partnerschap (6), van 21 januari 2016 over de associatieovereenkomsten / diepe en brede vrijhandelsruimten met Georgië, Moldavië en Oekraïne (7), en van 9 juli 2015 over de herziening van het Europees nabuurschapsbeleid (8),

                  —

                  gezien de gezamenlijke verklaring van de parlementen van Georgië, Moldavië en Oekraïne van 3 juli 2017,

                  —

                  gezien artikel 113 van zijn Reglement,

                  —

                  gezien het verslag van de Commissie buitenlandse zaken (A8-0308/2017),

                  A.

                  overwegende dat het Oostelijk Partnerschap is gebaseerd op een gedeelde verplichting tussen Armenië, Azerbeidzjan, Belarus, Georgië, Moldavië, Oekraïne en de Europese Unie met betrekking tot de verdieping van hun betrekkingen en de naleving van het internationaal recht en fundamentele vrijheden, met inbegrip van de democratie, de rechtsstaat, de eerbiediging van mensenrechten, fundamentele vrijheden en gendergelijkheid, evenals de markteconomie, duurzame ontwikkeling en goed bestuur;

                  B.

                  overwegende dat het Oostelijk Partnerschap zich inzet voor de gemeenschappelijke doelstellingen, namelijk de bevordering van stabiliteit, het opbouwen van vertrouwen en samenwerking, ondersteuning van democratische hervormingen, goede nabuurschapsbetrekkingen, vreedzame conflictoplossing en regionale samenwerking, versterking van betrekkingen tussen mensen en de bevordering van handel, teneinde de politieke dialoog en associatie te intensiveren en de economische samenwerking en integratie te versterken;

                  C.

                  overwegende dat de EU er, door middel van haar integrale strategie en het herziene ENB, naar streeft haar partners dichter bij te brengen via versnelde politieke associatie en economische integratie met de EU, terwijl zij er tegelijkertijd naar streeft in haar nabuurschap politieke stabilisatie, maatschappelijke veerkracht en economische welvaart te bevorderen, en mogelijkheden te bieden voor geprivilegieerde politieke en economische betrekkingen overeenkomstig de mate van ambitie van ieder partnerland;

                  D.

                  overwegende dat aangezien de EU samenwerking als een op zichzelf staande waarde beschouwt die naar haar stellige overtuiging leidt tot win-winsituaties voor alle betrokken partijen, de EU zich ertoe verplicht samen te werken met alle landen van het Oostelijk Partnerschap zolang de Europese kernwaarden niet in twijfel worden getrokken of worden ondermijnd;

                  E.

                  overwegende dat de EU en haar partners middelen en instrumenten op de aangegane verplichtingen moeten afstemmen en overwegende dat de partners meer nadruk moeten leggen op de tenuitvoerlegging van bestaande overeenkomsten;

                  F.

                  overwegende dat de deelnemers aan de Riga-top in 2015 erop hebben aangedrongen vóór de volgende top voortgang te boeken op de volgende terreinen: 1) versterking van instellingen en goed bestuur, 2) mobiliteit en contacten tussen mensen, 3) economische ontwikkeling en marktmogelijkheden, en 4) connectiviteit, energie-efficiëntie, het milieu en klimaatverandering;

                  G.

                  overwegende dat sinds de laatste top aanzienlijke vorderingen zijn geboekt, met name met de sluiting en inwerkingtreding van drie associatieovereenkomsten, met inbegrip van een diepe en brede vrijhandelsruimte (DCFTA) met Georgië en Oekraïne sinds 2017 (en met Moldavië sinds 2014), de afronding van de onderhandelingen over een brede en versterkte partnerschapsovereenkomst met Armenië (waarmee wordt aangetoond hoe het lidmaatschap van de Euraziatische Economische Unie kan worden gecombineerd met deelname aan Europese initiatieven op het gebied van nabuurschap), de start van onderhandelingen over een nieuwe brede overeenkomst met Azerbeidzjan, de vaststelling van grootschalige hervormingen in een aantal van deze landen met de politieke, technische en financiële steun van de Europese Unie, en de voortzetting van het beleid van kritische betrokkenheid ten aanzien van Belarus;

                  H.

                  overwegende dat sinds de oprichting van het Oostelijk Partnerschap in Praag sommige oprichtende leden een algemene verslechtering van de mensenrechtensituatie en een omkering van democratiseringstrends hebben ondervonden; overwegende dat een van de grootste uitdaging zal zijn de huidige overgang naar inclusieve, verantwoordingsplichtige, stabiele en levensvatbare democratieën te vergemakkelijken;

                  I.

                  overwegende dat meer mobiliteit en de versterking van betrekkingen tussen mensen tussen de partnerlanden en de EU een essentieel instrument blijven voor de bevordering van Europese waarden;

                  J.

                  overwegende dat een door de Commissie en de EDEO voorgesteld nieuw strategisch werkplan waarin bilaterale en regionale samenwerking worden gecombineerd, bedoeld is als leidraad voor de toekomstige werkzaamheden van de EU en de zes partnerlanden door de aandacht te richten op de voor 2020 te behalen resultaten;

                  K.

                  overwegende dat de onafhankelijkheid, soevereiniteit en territoriale integriteit van de Oostelijke partners van de EU nog altijd bedreigd worden door onopgeloste regionale conflicten, inclusief enkele conflicten die werden begonnen en nog steeds actief in stand worden gehouden door de Russische Federatie, in strijd met haar internationale toezeggingen om de internationale rechtsorde te handhaven; overwegende dat de EU een actievere rol zou moeten spelen bij de vreedzame oplossing van conflicten in haar nabuurschap; overwegende dat de Russische agressie jegens Oekraïne, de annexatie van de Krim en de voortdurende bezetting van twee Georgische regio's, evenals Russische hybride bedreigingen, waaronder destabiliserende activiteiten en propaganda, de Europese veiligheid in haar geheel in gevaar brengen;

                  L.

                  overwegende dat het Oostelijk Partnerschap is gebaseerd op het soevereine recht van iedere partner om het ambitieniveau te kiezen dat hij in zijn betrekkingen met de EU nastreeft; overwegende dat partners die nauwere betrekkingen met de EU nastreven, overeenkomstig het „meer voor meer”-beginsel op meer steun en bijstand bij het behalen van onderling overeengekomen doelstellingen moeten kunnen rekenen, indien zij aan bestaande hervormingsverplichtingen voldoen;

                  1.

                  beveelt de Raad, de Commissie en de Europese Dienst voor extern optreden het volgende aan:

            Inzake de toekomst van het Oostelijk partnerschap

                  (a)

                  te waarborgen dat de top in november 2017 toekomstgericht zal zijn, aanleiding zal geven tot een nieuwe dynamiek en zal resulteren in een duidelijke politieke visie op de toekomst van het Oostelijk Partnerschap als beleid voor de lange termijn; ervoor te zorgen dat de uitkomsten van deze top, als eerste prioriteit, een basis bieden voor de handhaving van de kernwaarden van de Europese Unie, in het bijzonder de eerbiediging van democratie, mensenrechten, fundamentele vrijheden, de rechtsstaat, non-discriminatie en gendergelijkheid, waar het Oostelijk Partnerschap op is gebaseerd, waarbij moet worden onderstreept dat deze waarden de kern van de associatieovereenkomsten vormen en moet worden erkend dat de desbetreffende partners zich ertoe verplichten deze waarden ten uitvoer te leggen en te bevorderen;

                  (b)

                  de hoge verwachtingen van burgers in alle partnerlanden waar te maken ten aanzien van de uitroeiing van corruptie, de bestrijding van georganiseerde criminaliteit en de versterking van de rechtsstaat en goed bestuur; daarom te streven naar een nieuwe toezegging van de partners om hervormingen met betrekking tot de rechtelijke macht, het openbaar bestuur en de bestrijding van corruptie en georganiseerde criminaliteit vast te stellen en volledig ten uitvoer te leggen, op basis van adequate stappenplannen met duidelijk omschreven doelstellingen en termijnen;

                  (c)

                  het maatschappelijk middenveld in de partnerlanden en de cruciale rol ervan binnen het Oostelijk Partnerschap als onmisbare speler in het proces van consolidering van de democratie en als een platform voor regionale samenwerking te versterken door onvoorwaardelijk alle wetgeving en maatregelen af te wijzen die gericht zijn op de inperking van de legitieme activiteiten van het maatschappelijk middenveld en door een grotere rol van het maatschappelijk middenveld te bevorderen in de controle en het toezicht op de tenuitvoerlegging van aan het Partnerschap gerelateerde hervormingen, alsook door de transparantie en verantwoordingsplicht van publieke instellingen te vergroten;

                  (d)

                  aan te sporen tot hervormingen van het kiesrecht die waarborgen dat rechtskaders in overeenstemming zijn met internationale normen, de aanbevelingen van de door de OVSE geleide internationale waarnemingsmissies en de adviezen van de Commissie van Venetië, en die worden verwezenlijkt middels een transparant proces met een brede raadpleging en waarover, voor zover mogelijk consensus bestaat met de oppositie en het maatschappelijk middenveld, teneinde de kieswetten te verbeteren zonder vooringenomenheid in het voordeel van de regerende partijen; ervoor te zorgen dat de EU bestaande voorwaarden in verband met hervormingen van het kiesrecht strikt toepast;

                  (e)

                  ervoor te zorgen dat in de uitkomsten van de top van november 2017 de balans wordt opgemaakt van wat reeds is gerealiseerd, de noodzaak wordt benadrukt om alle reeds gedane toezeggingen na te komen en een nieuwe aanzet wordt gegeven voor de toekomst van het partnerschap, met inbegrip van de verwezenlijking van concrete resultaten voor burgers, met name in termen van werkgelegenheid, verkleining van de sociaaleconomische ongelijkheden, vervoer, connectiviteit, energieonafhankelijkheid, mobiliteit en onderwijs, waarbij moet worden opgemerkt dat een nieuw plan voor externe investeringen in dit verband een belangrijk instrument is;

                  (f)

                  maatregelen te nemen die zijn gericht op de aanpak van werkloosheid, met name jeugdwerkloosheid, onder meer door middel van een pakket aan steunmaatregelen voor jonge mensen, zoals het EU4Youth-programma, alsook op de ontwikkeling van vaardigheden die aansluiten op de veranderende behoeften op de arbeidsmarkt, onder meer door middel van beroepsopleidingen en trainingen, de bevordering van ondernemerschap en het lokale bedrijfsleven, de ondersteuning van duurzame landbouw, de ontwikkeling van toerisme en de digitale economie en de uitbreiding van de sociale infrastructuur en de publieke en private dienstensector in onder meer de gezondheids- en welzijnszorg;

                  (g)

                  de tenuitvoerlegging van antidiscriminatiebeleid in alle maatschappelijke sectoren te bevorderen en actief te ondersteunen; te zorgen voor gendergelijkheid in al het overheidsbeleid, en de inzetbaarheid en het ondernemerschap van vrouwen te ondersteunen, waarbij ook na de streefdatum van 2020 beleidscontinuïteit moet worden gegarandeerd;

                  (h)

                  zich ertoe te verplichten om gezamenlijk te werken aan een betere mobiliteit tussen de EU en de partnerlanden; Moldavië, Georgië en Oekraïne te ondersteunen bij de tenuitvoerlegging van de visumliberaliseringsovereenkomst en ervoor te zorgen dat opschortingsmechanismen in de toekomst niet in gang worden gezet, onder meer door nauwe samenwerking van politie en douane bij de bescherming tegen veiligheidsdreigingen, criminaliteit en overschrijding van de toegestane verblijfsduur; visumdialogen te openen met Armenië, Azerbeidzjan aan te sporen tot voortgang bij de tenuitvoerlegging van de visumversoepelings- en overnameovereenkomsten teneinde in de toekomst een visumdialoog te openen, en de onderhandelingen over een visumversoepelings- en overnameovereenkomst met Belarus af te ronden in het belang van de burgers van het land, mits deze landen aanzienlijke vorderingen boeken op het gebied van fundamentele waarden en precies aan de voorwaarden voldoen die zijn vastgelegd in de actieplannen voor visumliberalisering;

                  (i)

                  meer kansen te creëren voor nauwere samenwerking op het gebied van onderwijs, onderzoek en innovatie, met name door middel van het vergemakkelijken van deelname aan programma's als Erasmus+, „Topkwaliteit verspreiden en deelname verbreden” en EU4Innovation, evenals de verstrekking van leninggaranties door de Europese Investeringsbank Groep als onderdeel van haar InnovFin-programma; steun te verlenen voor het hervormen van het onderwijs en de onderzoeks- en innovatiekloof aan te pakken;

                  (j)

                  te waarborgen dat de uitkomsten van de top van november 2017 eveneens een nieuwe impuls zullen geven aan duurzame economische groei, de modernisering van bestaande sectoren, handel en investeringsmogelijkheden, met inbegrip van intraregionale mogelijkheden voor grensoverschrijdende samenwerking en met bijzondere aandacht voor ondernemerschap en kleine en middelgrote ondernemingen (kmo's);

                  (k)

                  aan te dringen op aangepaste EU-steun voor de associatieagenda's en voor de daaraan verbonden structurele hervormingen, met name de hervormingen die zorgen voor een beter concurrentievermogen, een gunstiger ondernemingsklimaat en voldoende toegang tot financieringsbronnen, onder meer via het EU4Business-initiatief; de uitvoering van DCFTA's nauwlettend te volgen, teneinde sociale en milieudumping te vermijden; gerichte bijstand voor kmo's op te zetten om hen te helpen het potentieel van de DCFTA's volledig te benutten; een echte hervorming van het economische stelsel te bevorderen en te ondersteunen die is gericht op het afschaffen van monopolies en waarbij de rol van oligarchen wordt beperkt middels de invoering van adequate wetgeving evenals een diepgaande hervorming van het bankwezen en de financiële sector die is gericht op de bestrijding van het witwassen van geld en belastingontduiking;

                  (l)

                  de ontwikkeling te ondersteunen van de noodzakelijke vervoers- en connectiviteitsinfrastructuur, onder meer door middel van een ambitieus investeringsplan voor het TEN-V-kernnetwerk, en daarnaast intraregionale handel te ondersteunen; infrastructuurprojecten te ondersteunen die nieuwe kansen voor handel zullen bieden en meer communicatie en uitwisseling tussen de EU en de partnerlanden, alsook tussen de partnerlanden onderling, mogelijk zullen maken;

                  (m)

                  zowel de energieonafhankelijkheid als de energie-efficiëntie te verbeteren door middel van gerichte investeringen, evenals de diversifiëring van energiebronnen, in het bijzonder wat betreft hernieuwbare energie en de vermindering van de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen, door middel van intensievere samenwerking op alle onder de energie-unie van de EU vallende prioriteitsterreinen en nauwere integratie van de energiemarkten van de partnerlanden met de Europese energiemarkt, waarbij met name aandacht moet worden besteed aan interconnectiviteit en infrastructuur; ervoor te zorgen dat offshore- en onshoredelen van pijpleidinginfrastructuur in de regio, inclusief de Nord Stream 2-gaspijpleiding, volledig in overeenstemming zijn met de EU-wetgeving en de strategie voor de energie-unie en de regionale energiezekerheid niet ondermijnen; samen met de oostelijke partners de huishoudens te ondersteunen die het meest geraakt worden door de stijging van de energieprijzen;

                  (n)

                  te zorgen voor volledige naleving van internationale overeenkomsten en verplichtingen inzake nucleaire veiligheid en milieubescherming; zich intensiever in te zetten voor de naleving van verplichtingen op het gebied van klimaatverandering, onder meer door het bewustzijn onder het publiek te vergroten, en voor de geleidelijke en duurzame sluiting van verouderde energiecentrales in Armenië en Oekraïne; de ontwikkeling van nieuwe projecten zoals de Wit-Russische kerncentrale in Ostrovets nauwlettend te volgen;

                  (o)

                  ervoor te zorgen dat in de uitkomsten van de top van november 2017 ook aandacht wordt besteed aan de veiligheidsdreigingen en conflicten die betrekking hebben op de onafhankelijkheid, soevereiniteit, territoriale integriteit, fundamentele mensenrechten en politieke, sociale en economische stabiliteit en ontwikkeling van de partners en van de regio als geheel;

                  (p)

                  te streven naar eendrachtig optreden van de EU-lidstaten om de collectieve druk op Rusland te handhaven, wiens militaire aanwezigheid in de regio de afgelopen jaren niettemin is toegenomen, met name door middel van gerichte restrictieve maatregelen, naar een oplossing voor het conflict in het oosten van Oekraïne middels de volledige en daadwerkelijke tenuitvoerlegging van de Minsk-akkoorden en voortzetting van de waarnemingsmissie van de OVSE, naar een oplossing voor het conflict tussen Rusland en Georgië middels concrete resultaten in het internationaal overleg van Genève en de volledige tenuitvoerlegging door Rusland van de staakt-het-vuren-overeenkomst van 2008, naar het herstel van de volledige soevereiniteit van Oekraïne over de Krim, van Georgië over zijn bezette regio's Abchazië en Zuid-Ossetië en van Moldavië over Transnistrië, naar voldoende aandacht voor de gevaarlijke ecologische situatie in Oost-Oekraïne, naar ondersteuning van onze partners bij de versterking van hun weerbaarheid en naar de beëindiging van bijkomende dreigingen van door de staat gesponsorde moorden, cyberoorlogsvoering, desinformatie en andere destabiliserende activiteiten;

                  (q)

                  te onderstrepen dat de deelname van een oostelijke partner aan militaire oefeningen die gericht zijn tegen de EU en sommige van haar partners, zoals de door Rusland geleide Zapad 2017-oefening in Belarus, onaanvaardbaar is; te waarborgen dat in de toekomst geen van de partners aan dergelijke oefeningen deelneemt;

                  (r)

                  aan te dringen op een onmiddellijke beëindiging van de militaire vijandigheden tussen Armeense en Azerbeidzjaanse strijdkrachten waarbij onnodig burgers en soldaten om het leven komen, terwijl zij een belemmering voor de sociaaleconomische ontwikkeling vormen; opnieuw steun uit te spreken voor de inspanningen van de covoorzitters van de Minsk-groep van de OVSE om het conflict in Nagorno-Karabach op te lossen en voor hun basisbeginselen uit 2009, die onder meer betrekking hebben op territoriale integriteit, zelfbeschikking en het niet gebruiken van geweld; er bij Armenië en Azerbeidzjan op aan te dringen in goed vertrouwen de onderhandelingen te hervatten teneinde deze beginselen ten uitvoer te leggen en een oplossing voor het conflict, dat niet via de militaire weg kan worden opgelost, te bewerkstelligen; aan te dringen bij de regeringen van Armenië en Azerbeidzjan op hoog niveau besprekingen te houden en zich te verbinden tot echte vertrouwenwekkende maatregelen en tot een dialoog tussen het Armeense en Azerbeidzjaanse maatschappelijk middenveld; de ratificatie van nieuwe overeenkomsten tussen de EU en elk van beide partijen afhankelijk te maken van wezenlijke afspraken en aanzienlijke voortgang om het conflict op te lossen, bijvoorbeeld door het staakt-het-vuren te handhaven en de tenuitvoerlegging van de basisbeginselen van 2009 te ondersteunen;

                  (s)

                  aan te dringen op voortzetting van de steun voor de werkzaamheden van de EU- en OVSE-missies in Georgië, Moldavië en het oosten van Oekraïne, aangezien dit essentiële operaties zijn om vrede en veiligheid te waarborgen, eerst en vooral voor de burgers ter plaatse; te zorgen voor de doeltreffende tenuitvoerlegging van het mandaat van deze missies en bij Rusland aan te dringen op het waarborgen van onbelemmerde toegang; te overwegen steun te bieden bij de totstandbrenging van een gewapende OVSE-politiemissie in het oosten van Oekraïne; samen met de partnerlanden na te denken over een grotere rol van de EU bij het oplossen van deze conflicten, onder meer door ambitieuze, volledig uitgeruste missies in het kader van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (GVDB) op te zetten die als taak hebben de veiligheid en stabiliteit te versterken;

                  (t)

                  er bij de partners van de EU op aan te dringen volledig met de EU samen te werken bij de aanpak van uitdagingen zoals illegale migratie, terrorisme, cybercriminaliteit, mensenhandel en -smokkel en illegale handel;

                  (u)

                  na te denken, in het kader van het EaP-beleid, over een aantrekkelijk „EaP+”-model op langere termijn voor geassocieerde landen die aanzienlijke vorderingen hebben geboekt bij het uitvoeren van aan de associatieovereenkomst of aan de diepe en brede vrijhandelsruimte gerelateerde hervormingen, die eventueel zouden kunnen leiden tot toetreding tot de douane-unie, de energie-unie, de digitale unie en de Schengenzone, meer toegang tot de interne markt van de EU, integratie in Europese vervoersnetten, industriële partnerschappen, intensievere deelname aan andere EU-programma's en -agentschappen, verdere samenwerking op het gebied van het GVDB en acutere maatregelen zoals aanvullende unilaterale tariefpreferenties, een concreet tijdschema voor de afschaffing van roamingtarieven tussen de partners en de EU en de ontwikkeling van breedbandnetwerken met zeer hoge capaciteit; het „EaP+”-model open te stellen voor andere landen van het Oostelijk Partnerschap zodra zij klaar zijn voor dergelijke extra verplichtingen en aanzienlijke vorderingen hebben geboekt bij het uitvoeren van onderling overeengekomen hervormingen;

                  (v)

                  wat betreft niet-geassocieerde landen na te denken over nieuwe manieren om het maatschappelijk middenveld, het bedrijfsleven, de academische gemeenschap, onafhankelijke media en jongeren te ondersteunen, onder meer door middel van extra financiering en mobiliteitspartnerschappen;

                  (w)

                  in beide gevallen te waarborgen dat de gemeenschappelijke doelstellingen zowel voor de middellange als, indien nodig, de lange termijn gelden, om zo enkele van de partnerlanden aan te sporen om de logica van verkiezingscycli te doorbreken en over te stappen op een strategischere visie;

            Inzake de tenuitvoerlegging van het Oostelijk Partnerschap

                  (x)

                  opnieuw te wijzen op het beginsel van differentiatie en op het feit dat de reikwijdte en diepte van de samenwerking met de EU wordt bepaald door de ambities van de EU en die van de partners, alsook door het tempo en de kwaliteit van de hervormingen die moeten worden geëvalueerd op grond van de volledige en doeltreffende tenuitvoerlegging ervan, met name wat betreft de eerbiediging van democratie, mensenrechten, fundamentele vrijheden, de rechtsstaat en goed bestuur;

                  (y)

                  te benadrukken dat het Oostelijk Partnerschap erop is gericht de noodzakelijke omstandigheden te scheppen voor nauwe politieke associatie en economische integratie, met inbegrip van deelname aan EU-programma's; er nogmaals op te wijzen dat associatieovereenkomsten met Georgië, Moldavië en Oekraïne niet het einddoel vormen in hun betrekkingen met de EU; de Europese aspiraties van deze landen nogmaals te erkennen; erop te wijzen dat, uit hoofde van artikel 49 VEU en in overeenstemming met de Verklaring van Rome van 25 maart 2017, elke Europese staat een aanvraag kan indienen om lid te worden van de EU, op voorwaarde dat hij de criteria van Kopenhagen en de democratische beginselen in acht neemt, de fundamentele vrijheden en de mensenrechten inclusief de rechten van minderheden eerbiedigt, en het functioneren van de rechtsstaat garandeert; de lidstaten in dit opzicht aan te sporen op de top in 2017 overeenstemming te bereiken over een ambitieuze verklaring waarin relevante langetermijndoelstellingen worden vastgesteld;

                  (z)

                  Georgië, Moldavië en Oekraïne te verzoeken zich te richten op de tenuitvoerlegging van de associatieagenda's, teneinde alle beschikbare mogelijkheden die de associatieovereenkomsten bieden te ontsluiten, en eveneens deel te nemen aan de gezamenlijke discussies over de voortgang, mogelijkheden en uitdagingen die samenhangen met de aan de associatieovereenkomst/de diepe en brede vrijhandelsruimte gerelateerde hervormingen; nogmaals te wijzen op het belang van de daadwerkelijke tenuitvoerlegging van bovengenoemde hervormingen voor de toekomstige stabiliteit en de ontwikkeling van de landen en het welzijn van hun samenlevingen; opnieuw te benadrukken dat voor het versterken van betrekkingen binnen het EaP+-model alsook voor een perspectief op EU-lidmaatschap aanzienlijke vorderingen nodig zijn ten aanzien van de tenuitvoerlegging van deze hervormingen, met name wat betreft de rechtsstaat, de eerbiediging van mensenrechten en goed bestuur;

                  (aa)

                  te waarborgen dat de huidige en verdere niveaus van samenwerking met en steun aan de partners altijd aan strikte voorwaarden verbonden zijn en dat deze voorwaarden ook worden nageleefd; te onderstrepen dat de financiële steun van de EU aan haar partners afhankelijk zal zijn van concrete hervormingsstappen en de daadwerkelijke tenuitvoerlegging ervan en dat de op stimulansen gebaseerde benadering het meeste voordelen blijft bieden aan de partners die zich het meeste inzetten voor ambitieuze hervormingen; te overwegen subsidies in kortere termijnen uit te betalen, teneinde de EU in staat te stellen beter in te springen op onverwachte crises of een gebrek aan hervormingen; in het bijzonder te benadrukken dat er geen brede overeenkomst wordt geratificeerd met een land dat de EU-waarden niet eerbiedigt, onder meer door besluiten van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens niet ten uitvoer te leggen en mensenrechtenactivisten, ngo's en journalisten te treiteren, te intimideren en te vervolgen; er eveneens op te wijzen dat aan duidelijke criteria moet worden voldaan alvorens een nieuwe dialoog over regelingen inzake visumvrij verkeer kan worden geopend en voltooid; te herhalen dat een terugval ten aanzien van eerder bereikte resultaten systematisch zal leiden tot de opschorting van overeenkomsten, ook op het gebied van regelingen inzake visumvrij verkeer en EU-financiering;

                  (ab)

                  de multilaterale dimensie van het Oostelijk Partnerschap te ondersteunen als een manier om in toenemende mate multilateraal vertrouwen op te bouwen, met name in door conflicten getroffen gebieden, en kansen voor regionale samenwerking te creëren, onder meer door middel van transnationale platforms van het maatschappelijk middenveld, samenwerking tussen lokale en regionale autoriteiten, en grensoverschrijdende projecten zoals programma's voor contacten tussen mensen waarbij interculturele dialoog en de jongere generatie factoren voor verandering vormen;

                  (ac)

                  te benadrukken dat het belangrijk is om beleid in verband met het Oostelijk Partnerschap op coherente en effectieve wijze zowel intern als extern te communiceren, en om te voorzien in communicatieactiviteiten die zijn aangepast aan specifieke regio's, met name om het gebrek aan kennis over de EU en de betrekkingen met haar partners te verhelpen; te erkennen dat de East StratCom Task Force tot nog toe uitstekend werk heeft verricht en de activiteiten van de taskforce te steunen met aanvullende financiering; zich in te zetten voor betere informatie over de concrete voordelen en doelstellingen van het Oostelijk Partnerschap, de desinformatie aan te pakken door te voorzien in op feiten gebaseerde en toegankelijke kwalitatief hoogwaardige voorlichting in alle talen van de partnerlanden en de volledige eerbiediging van de vrijheid van meningsuiting te waarborgen;

                  (ad)

                  te blijven pleiten voor EU-steun op maat zodat deze past bij het gedeelde ambitieniveau van samenwerking met iedere partner, volgens de „meer voor meer”- en „minder voor minder”-beginselen; er in het bijzonder bij de EU op aan te dringen begrotingsinstrumenten, zoals het Europees nabuurschapsinstrument en het Europees Fonds voor duurzame ontwikkeling, af te stemmen op politieke taakomschrijvingen en uitvoeringsstrategieën, met name binnen haar jaarlijkse en meerjarige begrotingsprocedures;

                  (ae)

                  zich te verheugen over de voorstellen van de Commissie om macrofinanciële steun aan de partners te verlenen, maar te blijven benadrukken dat aan deze voorstellen strikte en effectieve voorwaarden moeten worden verbonden, met name wat betreft de eerbiediging van de rechtsstaat (inclusief een onafhankelijke rechtelijke macht en een parlementair stelsel met meerdere partijen), het waarborgen van goed bestuur (inclusief effectieve corruptiebestrijding) en verdediging van de mensenrechten en de vrijheid van de media; iedere zes maanden een gedetailleerd schriftelijk verslag aan het Parlement en de Raad te zenden over de voortgang die op deze drie terreinen is geboekt door de partners die reeds dergelijke steun ontvangen; er bij de Commissie op aan te dringen nieuwe programma's voor macrofinanciële steun op te stellen voor partnerlanden die de eerdere programma'ssuccesvol hebben afgerond, systematisch te voorzien in bovengenoemde voorwaarden bij toekomstige voorstellen voor dergelijke steun en ervoor te zorgen dat deze strikt worden toegepast, met name in het geval van Moldavië;

                  (af)

                  de Commissie, de Europese Investeringsbank en andere multilaterale financiële instellingen te verzoeken zich in te zetten voor de succesvolle tenuitvoerlegging van het investeringsplan voor Europa en van een speciaal steunmechanisme voor landen van het Oostelijk Partnerschap gericht op de tenuitvoerlegging van de associatieverdragen; aan te dringen op de oprichting van een trustfonds voor Oekraïne, Georgië en Moldavië gebaseerd op de beste praktijken van multidonorinstrumenten, waarbij moet worden benadrukt dat dit trustfonds zich moet concentreren op private en publieke investeringen, in het bijzonder investeringen in sociale en economische infrastructuur en investeringen die zijn gericht op versterking van de investeringsabsorptiecapaciteit, en op de coördinatie van internationale financiële instellingen en internationale donorsteun ter plaatse; te overwegen een donorconferentie voor Oekraïne te organiseren om te helpen te voorzien in de humanitaire behoeften van het land die het gevolg zijn van het conflict in Oost-Oekraïne en de annexatie van de Krim; ervoor te zorgen dat het gebruik van alle deze fondsen eveneens streng wordt gecontroleerd om iedere vorm van misbruik te voorkomen;

                  (ag)

                  nogmaals krachtige steun uit te spreken voor parlementaire inbreng over en parlementaire controle op het beleid inzake het Oostelijk Partnerschap, met name wat betreft het effect van het beleid op het leven van burgers; in dit verband de rol van de Parlementaire Vergadering Euronest te versterken binnen de nieuwe multilaterale structuur van het Oostelijk Partnerschap, en eveneens te zorgen voor een grotere rol van de Parlementaire associatie- en samenwerkingscommissies binnen de associatie- of samenwerkingsraden; de programma's van de alomvattende democratieondersteunende aanpak te verwelkomen die ten uitvoer worden gelegd; parlementariërs uit de partnerlanden te verzoeken samen te werken bij de controle op de tenuitvoerlegging en uitwisseling van beste praktijken; de betrokkenheid van het Forum van het maatschappelijk middenveld van het Oostelijk Partnerschap bij dit proces te vergroten;

                  (ah)

                  nota te nemen van het besluit van het Parlement om meer toezicht te houden op de tenuitvoerlegging van internationale overeenkomsten met de oostelijke partners en de controle op EU-steun in dit verband te vergroten; te voldoen aan de oproep van het Parlement aan de partners en de Commissie om de transparantie ten aanzien van alle begunstigden van EU-financiering te vergroten; er bij de Commissie en de EDEO op aan te dringen het Parlement en de Raad iedere zes maanden een gedetailleerd schriftelijk verslag over de tenuitvoerlegging van deze overeenkomsten te doen toekomen;

                  (ai)

                  nota te nemen van het besluit van het Parlement om meer toezicht te houden op de onderhandelingen over toekomstige internationale overeenkomsten met de oostelijke partners; er bij de Raad op aan te dringen het Parlement onverwijld alle relevante onderhandelingsmandaten te doen toekomen, overeenkomstig het desbetreffende Interinstitutioneel Akkoord (9); zich te verheugen over de effectieve samenwerking van de Commissie en de EDEO met het Parlement wat betreft het verstrekken van informatie over deze onderhandelingen, maar er bij hen op aan te dringen eveneens onverwijld de ontwerponderhandelingsteksten en geparafeerde overeenkomsten over te leggen, in overeenstemming met de desbetreffende kaderovereenkomst (10);

                  2.

                  verzoekt zijn Voorzitter deze aanbeveling te doen toekomen aan de Raad, de Europese Commissie en de Europese Dienst voor extern optreden en, ter informatie, aan de speciale vertegenwoordiger van de Europese Unie voor de zuidelijke Kaukasus en de crisis in Georgië, de Parlementaire Assemblee van de OVSE, de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa en de regeringen en parlementen van de landen van het Oostelijk Partnerschap.

         (1)  Aangenomen teksten, P8_TA(2017)0304.

         (2)  Aangenomen teksten, P8_TA(2017)0267.

         (3)  Aangenomen teksten, P8_TA(2017)0126.

         (4)  Aangenomen teksten, P8_TA(2016)0456.

         (5)  Aangenomen teksten, P8_TA(2017)0089.

         (6)  Aangenomen teksten, P8_TA(2016)0487.

         (7)  Aangenomen teksten, P8_TA(2016)0018.

         (8)  PB C 265 van 11.8.2017, blz. 110.

         (9)  PB C 95 van 1.4.2014, blz. 1.

         (10)  PB L 304 van 20.11.2010, blz. 47.


title: Aanbeveling van de Europese Centrale Bank van 28 december 2017 betreffende dividenduitkeringsbeleid (ECB/2017/44)

text:
               11.1.2018

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               C 8/1

         AANBEVELING VAN DE EUROPESE CENTRALE BANK
   van 28 december 2017
   betreffende dividenduitkeringsbeleid
   (ECB/2017/44)
   (2018/C 8/01)
   DE RAAD VAN BESTUUR VAN DE EUROPESE CENTRALE BANK,
   Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 127, lid 6, en artikel 132,
   Gezien de statuten van het Europees Stelsel van centrale banken en van de Europese Centrale Bank, en met name artikel 34,
   Gezien Verordening (EU) nr. 1024/2013 van de Raad van 15 oktober 2013 waarbij aan de Europese Centrale Bank specifieke taken worden opgedragen betreffende het beleid inzake het prudentieel toezicht op kredietinstellingen (1), en met name artikel 4, lid 3,
   Gezien Verordening (EU) nr. 468/2014 van de Europese Centrale Bank van 16 april 2014 tot vaststelling van een kader voor samenwerking binnen het Gemeenschappelijk Toezichtsmechanisme tussen de Europese Centrale Bank en nationale bevoegde autoriteiten en met nationale aangewezen autoriteiten (GTM-kaderverordening) (ECB/2014/17) (2),
   Overwegende hetgeen volgt:
   Kredietinstellingen moeten zich blijven voorbereiden op een tijdige en volledige toepassing van Verordening (EU) nr. 575/2013 van het Europees Parlement en de Raad (3) en Richtlijn 2013/36/EU van het Europees Parlement en de Raad (4) in een uitdagend macro-economisch en financieel klimaat waardoor de winstgevendheid van kredietinstellingen onder druk komt te staan en, als gevolg daarvan, ook hun vermogen tot het opbouwen van hun vermogensbuffers. Bovendien, hoewel kredietinstellingen de economie moeten financieren, is een conservatief uitkeringsbeleid onderdeel van een adequaat risicobeheer- en een deugdelijk bankenstelsel. Dezelfde methode moet worden toegepast die in Aanbeveling ECB/2016/44 van de Europese Centrale Bank (5) werd uiteengezet,
   HEEFT DE VOLGENDE AANBEVELING VASTGESTELD:
   I.

               1.

               Kredietinstellingen moeten dividendbeleid vaststellen op basis van conservatieve en voorzichtige aannames teneinde, na iedere uitkering, te voldoen aan de toepasselijke kapitaalvereisten en de resultaten van procedure voor prudentiële toetsing en evaluatie (SREP).

                           a)

                           Kredietinstellingen moeten te allen tijde voldoen aan de toepasselijke minimumkapitaalvereisten („pijler 1-vereisten”). Zulks omvat een tier 1-kernkapitaalratio van 4,5 %, een tier 1-kapitaalratio van 6 % en een totale kapitaalratio van 8 %, zoals bepaald in artikel 92 van Verordening (EU) nr. 575/2013.

                           b)

                           Bovendien moeten kredietinstellingen te allen tijde voldoen aan de kapitaalvereisten die zijn opgelegd door het besluit volgende op het SREP ter uitvoering van artikel 16, lid 2, onder a), van Verordening (EU) nr. 1024/2013 en die verder gaan dan de pijler 1-vereisten („pijler 2-vereisten”).

                           c)

                           Kredietinstellingen moeten tevens voldoen aan het gecombineerde-buffervereiste zoals bedoeld in artikel 128, lid 6, van Richtlijn 2013/36/EU.

                           d)

                           Kredietinstellingen moeten ook uiterlijk op de toepasselijke datum van volledige infasering voldoen aan van hun vereiste „fully loaded” (6) tier 1-kernkapitaalratio, hun tier 1-kapitaalratio en hun totale kapitaalratio. Dit betreft de volledige toepassing van de bovenvermelde ratio's na de toepassing van de overgangsbepalingen en het gecombineerde-buffervereiste zoals bedoeld in artikel 128, lid 6, van Richtlijn 2013/36/EU. De overgangsbepalingen zijn vermeld in titel XI van Richtlijn 2013/36/EU en in deel 10 van Verordening (EU) nr. 575/2013.

                     Aan deze vereisten moet zowel op geconsolideerd niveau als op individuele basis voldaan worden, tenzij op individuele basis een ontheffing is verleend van de toepassing van prudentiële vereisten, zoals voorzien in artikel 7 en 10 van Verordening (EU) nr. 575/2013.

               2.

               Met betrekking tot de betaling van dividenden door kredietinstellingen (7) in 2018 over het boekjaar 2017 beveelt de ECB aan dat:

                           a)

                           Categorie 1: kredietinstellingen die (i) voldoen aan de toepasselijke kapitaalvereisten zoals vermeld in lid 1, onder a) en b) en c), en (ii) die reeds voldoen aan hun „fully loaded” ratio's zoals vermeld in lid 1, onder d), per 31 december 2017, hun nettowinst op conservatieve wijze moeten uitkeren in dividenden, zodat zij kunnen blijven voldoen aan alle vereisten en SREP-resultaten, zelfs onder verslechterde economische en financiële omstandigheden;

                           b)

                           Categorie 2: kredietinstellingen die voldoen aan de toepasselijke kapitaalvereisten zoals vermeld in lid 1, onder a) en b) en c), per 31 december 2017, maar niet voldoen aan hun „fully loaded” ratio's zoals vermeld in lid 1, onder d), per 31 december 2017, hun nettowinst op conservatieve wijze moeten uitkeren in dividenden, zodat zij kunnen blijven voldoen aan alle vereisten en SREP-resultaten, zelfs onder verslechterde economische en financiële omstandigheden. Bovendien moeten zij in principe alleen dividenden uitkeren indien ten minste een lineair (8) pad en de SREP-resultaten worden gewaarborgd op weg naar de vereiste „fully loaded” kapitaalvereisten zoals vermeld in lid 1, onder d);

                           c)

                           Categorie 3: kredietinstellingen die niet voldoen aan de in lid 1, onder a), b) of c), bedoelde vereisten, in beginsel geen dividend uitkeren.

                     Kredietinstellingen die niet aan deze aanbeveling kunnen voldoen omdat zij zich wettelijk verplicht achten dividenden uit te keren, moeten onverwijld contact opnemen met hun gezamenlijk toezichthoudend team.
               Van kredietinstellingen in de categorieën 1, 2 en 3, zoals vermeld in lid 2, onder a), b) en c), wordt tevens verwacht dat zij voldoen aan pijler 2-aanbevelingen. Onder voor het overige gelijke omstandigheden kan het verwachte kapitaalniveau (9) naar verwachting grotendeels stabiel blijven. Indien een kredietinstelling onder het niveau van pijler 2-aanbevelingen werkzaam is, of dat verwacht, moet zij onverwijld contact opnemen met haar gezamenlijk toezichthoudend team. De ECB zal de redenen toetsen waarom het kapitaalniveau van de kredietinstelling is gedaald of naar verwachting zal dalen, en zal passende en evenredige instellingsspecifieke maatregelen overwegen.

         II
   Deze aanbeveling is gericht tot belangrijke onder toezicht staande entiteiten en belangrijke onder toezicht staande groepen zoals gedefinieerd in artikel 2, punten 16 en 22, van Verordening (EU) nr. 468/2014 (ECB/2014/17).
   III.
   Deze aanbeveling is tevens gericht tot nationale bevoegde en nationale aangewezen autoriteiten met betrekking tot minder belangrijke onder toezicht staande entiteiten en minder belangrijke onder toezicht staande groepen zoals gedefinieerd in artikel 2, punten 7 en 23, van Verordening (EU) nr. 468/2014 (ECB/2014/17). De nationale bevoegde en nationale aangewezen autoriteiten worden geacht deze aanbeveling toe te passen op die entiteiten en groepen indien zulks nodig geacht wordt (10).

      Gedaan te Frankfurt am Main, 28 december 2017.

            De president van de ECB

         Mario DRAGHI

      (1)  PB L 287van 29.10.2013, blz. 63.

      (2)  PB L 141 van 14.5.2014, blz. 1.

      (3)  Verordening (EU) nr. 575/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 26 juni 2013 betreffende prudentiële vereisten voor kredietinstellingen en beleggingsondernemingen en tot wijziging van Verordening (EU) nr. 648/2012 (PB L 176 van 27.6.2013, blz. 1).

      (4)  Richtlijn 2013/36/EU van het Europees Parlement en de Raad van 26 juni 2013 betreffende toegang tot het bedrijf van kredietinstellingen en het prudentieel toezicht op kredietinstellingen en beleggingsondernemingen, tot wijziging van Richtlijn 2002/87/EG en tot intrekking van de Richtlijnen 2006/48/EG en 2006/49/EG (PB L 176 van 27.6.2013, blz. 338).

      (5)  Aanbeveling ECB/2016/44 van de Europese Centrale Bank van 13 december 2016 betreffende beleid inzake dividenduitkeringen (PB C 481 van 23.12.2016, blz. 1).

      (6)  Alle buffers op „fully-loaded”-niveaus.

      (7)  Kredietinstellingen kunnen verschillende juridische vormen hebben, bijv. beursgenoteerde bedrijven en vennootschappen zonder aandelen, zoals mutuals, coöperaties of spaarinstellingen. De in deze aanbeveling gebruikte term „dividend” heeft betrekking op elk type contante uitbetaling dat goedkeuring vereist door de algemene vergadering.

      (8)  In de praktijk houdt dit in dat kredietinstellingen gedurende een periode van vier jaar, te beginnen op 31 december 2014, in principe ten minste 25 % per jaar moeten inhouden van het gat op weg naar hun „fully loaded” tier 1-kernkapitaalratio, hun tier 1-kapitaalratio en hun totale kapitaalratio, zoals vermeld in lid 1, onder d).

      (9)  Verwacht kapitaalniveau betekent pijler 1-, plus pijler 2-vereisten, plus de kapitaalconserveringsbuffer, plus pijler 2-aanbevelingen. Ongeacht het infaseren van de kapitaalconserveringsbuffer moeten kredietinstellingen in de toekomst ook verwachten dat zij positieve pijler 2-aanbevelingen zullen hebben.

      (10)  Indien deze aanbeveling wordt toegepast op minder belangrijke onder toezicht staande entiteiten en minder belangrijke onder toezicht staande groepen die zich niet tot naleving in staat achten omdat zij zich wettelijk verplicht achten dividenden uit te keren, dan moeten zij onverwijld contact opnemen met hun nationale bevoegde autoriteiten.


title: Aanbeveling van de Raad van 13 juli 2018 over het nationale hervormingsprogramma 2018 van Roemenië en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2018 van Roemenië

text:
               10.9.2018

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               C 320/98

      AANBEVELING VAN DE RAAD
      van 13 juli 2018
      over het nationale hervormingsprogramma 2018 van Roemenië en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2018 van Roemenië
      (2018/C 320/22)
      DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
      Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,
      Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 9, lid 2,
      Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,
      Gezien de resoluties van het Europees Parlement,
      Gezien de conclusies van de Europese Raad,
      Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,
      Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,
      Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,
      Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,
      Overwegende hetgeen volgt:

                  (1)

                  Op 22 november 2017 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse groeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2018 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarbij is rekening gehouden met de op 17 november 2017 door het Europees Parlement en de Raad geproclameerde Europese pijler van sociale rechten. De prioriteiten van de jaarlijkse groeianalyse zijn op 22 maart 2018 door de Europese Raad bekrachtigd. Op 22 november 2017 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Roemenië niet heeft genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen.

                  (2)

                  Op 7 maart 2018 is het landverslag 2018 voor Roemenië gepubliceerd. In dat verslag werd de vooruitgang beoordeeld die Roemenië bij de tenuitvoerlegging van de op 11 juli 2017 door de Raad vastgestelde landspecifieke aanbevelingen (2) heeft gemaakt, alsmede het gevolg dat Roemenië heeft gegeven aan de aanbevelingen die in de jaren voordien werden goedgekeurd, en de vooruitgang die het in de richting van zijn nationale Europa 2020-doelstellingen heeft geboekt.

                  (3)

                  Op 10 mei 2018 heeft Roemenië zijn nationale hervormingsprogramma 2018 ingediend, gevolgd door zijn convergentieprogramma op 14 mei 2018. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze tegelijkertijd geëvalueerd.

                  (4)

                  De betrokken landspecifieke aanbevelingen zijn meegenomen in de programmering voor de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESI-fondsen) voor de periode 2014-2020. Op grond van artikel 23 van Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement en de Raad (3) kan de Commissie een lidstaat verzoeken zijn partnerschapsovereenkomst en de desbetreffende programma's opnieuw te bezien en wijzigingen daarop voor te stellen, indien dit nodig is om de uitvoering van de betrokken aanbevelingen van de Raad te ondersteunen. De Commissie heeft in richtsnoeren over de toepassing van de maatregelen die de effectiviteit van de ESI-fondsen koppelen aan gezonde economische governance, nader aangegeven hoe zij van die bepaling gebruik zou maken.

                  (5)

                  Roemenië valt momenteel onder het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact. Volgens haar convergentieprogramma 2018 streeft de regering in 2018 naar een nominaal tekort van 2,95 % van het bbp en naar een geleidelijke daling tot 1,45 % van het bbp in 2021. Verwacht wordt dat de begrotingsdoelstelling op middellange termijn — een structureel tekort van 1 % van het bbp — niet zal worden gehaald tegen 2021, het einde van de programmahorizon. Het herberekende structurele saldo zal naar verwachting in 2021 – 2,1 % van het bbp bereiken. Volgens het convergentieprogramma zal de overheidsschuldquote naar verwachting tegen 2021 beneden de 40 % blijven. Het macro-economische scenario dat aan die begrotingsprognoses ten grondslag ligt, is gunstig. Bovendien zijn de maatregelen die nodig zijn om de geplande tekortdoelstellingen te ondersteunen, niet voldoende gespecificeerd.

                  (6)

                  Op 16 juni 2017 heeft de Raad overeenkomstig artikel 121, lid 4, VWEU geconcludeerd dat in Roemenië in 2016 een significante afwijking van het aanpassingstraject naar de begrotingsdoelstelling op middellange termijn was waargenomen. In het licht van de geconstateerde significante afwijking heeft de Raad Roemenië op 16 juni 2017 aanbevolen de nodige maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat de netto primaire overheidsuitgaven (4) in 2017 nominaal met niet meer dan 3,3 % stijgen, hetgeen overeenstemt met een jaarlijkse structurele aanpassing van 0,5 % van het bbp. Op 5 december 2017 heeft de Raad besloten dat Roemenië geen doeltreffende maatregelen had genomen om gevolg te geven aan de Aanbeveling van de Raad van 16 juni 2017 en een herziene aanbeveling vastgesteld. In zijn nieuwe aanbeveling heeft de Raad Roemenië verzocht de nodige maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat de netto primaire overheidsuitgaven in 2018 nominaal met niet meer dan 3,3 % stijgen, hetgeen overeenstemt met een jaarlijkse structurele aanpassing van 0,8 % van het bbp. Op 22 juni 2018 heeft de Raad (5) besloten dat Roemenië geen doeltreffende maatregelen had genomen om gevolg te geven aan de Aanbeveling van de Raad van 5 december 2017. Op basis van de begrotingsresultaten voor 2017 werd bovendien vastgesteld dat Roemenië in 2017 significant afweek van de aanbevolen aanpassing.
                  Overeenkomstig artikel 121, lid 4, VWEU en artikel 10, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad heeft de Commissie Roemenië op 23 mei 2018 gewaarschuwd dat in 2017 een significante afwijking van het aanpassingstraject naar de begrotingsdoelstelling op middellange termijn werd waargenomen. Op 22 juni 2018 heeft de Raad (6) zijn goedkeuring gehecht aan een daaruit volgende aanbeveling waarin werd bevestigd dat Roemenië de nodige maatregelen moet nemen om ervoor te zorgen dat de netto primaire overheidsuitgaven in 2018 nominaal met niet meer dan 3,3 % stijgen, hetgeen overeenstemt met een jaarlijkse structurele aanpassing van 0,8 % van het bbp. Op basis van de voorjaarsprognose 2018 van de Commissie is er een risico dat in 2018 zal worden afgeweken van die aanbeveling.

                  (7)

                  Voor 2019 heeft de Raad Roemenië op 22 juni 2018 aanbevolen de nodige maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat de netto primaire overheidsuitgaven nominaal met niet meer dan 5,1 % stijgen, hetgeen overeenstemt met een jaarlijkse structurele aanpassing van 0,8 % van het bbp. Op basis van de voorjaarsprognose 2018 van de Commissie bestaat het risico dat in 2019 van die vereiste zal worden afgeweken. Daarnaast wordt in de voorjaarsprognose 2018 van de Commissie gerekend op een overheidstekort van 3,4 % en 3,8 % van het bbp voor respectievelijk 2018 en 2019, wat boven de in het Verdrag vastgestelde referentiewaarde van 3 % van het bbp ligt. Over het geheel genomen is de Raad van oordeel dat vanaf 2018 belangrijke verdere maatregelen nodig zullen zijn om te voldoen aan de bepalingen van het stabiliteits- en groeipact, in het licht van fel verslechterende budgettaire vooruitzichten, overeenkomstig de aanbeveling aan Roemenië van 22 juni 2018 met het oog op de correctie van de vastgestelde significante afwijking van het aanpassingstraject in de richting van de middellangetermijndoelstelling voor de begroting.

                  (8)

                  In zijn begrotingsplanning legt Roemenië de voorschriften van zijn begrotingskader regelmatig naast zich neer, ondanks de noodzaak van een verantwoord begrotingsbeleid. Bij de Roemeense wet op de budgettaire verantwoordelijkheid is het begrotingspact omgezet in nationaal recht. De regels zitten goed in elkaar maar blijven in de praktijk dode letter. Het structurele tekort steeg in 2016 tot boven de middellangetermijndoelstelling, hetgeen indruist tegen de regel inzake tekorten. In de begroting van 2017 en 2018 werd gestreefd naar op een nominaal tekort van ongeveer 3 % van het bbp, waardoor het structureel saldo nog verder afwijkt van de regel. De twee in 2017 uitgevoerde begrotingswijzigingen waren niet in overeenstemming met de regels inzake het verbod op een stijging van de nominale en primaire tekortlimieten en de stijging van de personeels- en totale overheidsuitgaven tijdens het lopende belastingjaar. Voorts werd het Parlement, net als in voorgaande jaren, pas lang na het verstrijken van de wettelijke termijn in kennis gesteld van de actualisering van de begrotingsstrategie, waardoor een langetermijnperspectief voor de begrotingsplanning ontbreekt.

                  (9)

                  De belastingwetgeving, met name inzake btw, wordt slecht nageleefd. Het voorbije jaar heeft Roemenië weinig vooruitgang geboekt bij de uitvoering van de landspecifieke aanbeveling om te zorgen voor een betere belastinginning en naleving van de belastingwetgeving. Er bestaat nog steeds een groot verschil tussen de in theorie verwachte en de werkelijk geïnde btw-ontvangsten. Om de naleving te verbeteren, bieden de autoriteiten de mogelijkheid in schijven te betalen. Dit is facultatief, behalve voor insolvente ondernemingen en belastingbetalers met hoge openstaande btw-schulden. De maatregel heeft echter nog geen significante resultaten opgeleverd. De invoering van elektronische kassasystemen die in verbinding staan met de belastingdienst is nog steeds niet uitgevoerd.

                  (10)

                  De gezondheid van de financiële sector is er verder op vooruit gegaan, maar op sommige ontwikkelingen moet worden toegezien. De banksector is goed gekapitaliseerd en de kwaliteit van de activa is verbeterd. Verschillende lopende wetgevingsinitiatieven, die een negatieve invloed kunnen hebben op niet-rendabele leningen, kredieten en investeringen, moeten nauwlettend in het oog worden gehouden. De recente verlaging van de bijdragen voor de voorgefinancierde tweede pensioenpijler heeft op korte termijn een gunstig effect op de begroting maar kan negatieve gevolgen hebben voor de ontwikkeling van de kapitaalmarkten.

                  (11)

                  De krapte op de arbeidsmarkt is toegenomen door de groei van de werkgelegenheid en een daling van de beroepsbevolking ten gevolge van vergrijzing en emigratie. Roemenië beschikt tegelijkertijd over een aanzienlijk onbenut arbeidspotentieel en verscheidene groepen, zoals jongeren, Roma, langdurig werklozen en mensen met een handicap, krijgen moeilijk toegang tot de arbeidsmarkt. Het voorbije jaar heeft Roemenië weinig vooruitgang geboekt met de uitvoering van de landspecifieke aanbeveling voor een gericht activeringsbeleid en geïntegreerde openbare diensten, met bijzondere aandacht voor personen die het verst van de arbeidsmarkt staan. Ondanks de toegenomen financiële prikkels voor mobiliteitsregelingen, blijft de participatie aan een actief arbeidsmarktbeleid nog steeds erg gering en blijf de administratieve last hoog. In het kader van plaatselijke werkgelegenheidsprogramma's is er weinig aandacht besteed aan het aanreiken van relevante vaardigheden en de ondersteuning van de overgang naar het normale arbeidscircuit. Er is geen follow-up van langdurig werklozen en bijstandtrekkers. Er is weinig samenwerking tussen externe aanbieders en de openbare diensten voor arbeidsbemiddeling en sociale en educatieve dienstverleners.

                  (12)

                  Het risico op armoede of sociale uitsluiting is zeer hoog. Gezinnen met kinderen, personen met een handicap, Roma en de plattelandsbevolking worden het hardst getroffen. De grote inkomensongelijkheid blijft bestaan, mede door de beperkte impact van het belasting- en uitkeringsstelsel op het terugdringen van de marktinkomensongelijkheid. De sociale referentie-index, die als referentie wordt gebruikt voor de berekening van de belangrijkste sociale uitkeringen, is sinds 2008 niet meer geactualiseerd. De wet op de minimale inclusie, die in 2018 in werking had moeten treden, zou de dekking en toereikendheid van de sociale bijstand moeten verbeteren. De inwerkingtreding van die wet is echter met meer dan een jaar uitgesteld. De lagere pensioengerechtigde leeftijd voor vrouwen resulteert in lagere pensioenrechten, waardoor de armoede onder ouderen en het verschil in arbeidsparticipatie tussen mannen en vrouwen nog toenemen.

                  (13)

                  De betrokkenheid van de sociale partners bij de ontwikkeling van economische en sociale hervormingen is zeer beperkt. Vaak wordt er geen rekening gehouden met de standpunten van de sociale partners, zelfs niet wanneer er eensgezindheid is. Het Roemeense kader voor collectieve onderhandelingen is niet bevorderlijk voor het goed functioneren van de arbeidsverhoudingen. De sociale dialoog wordt gekenmerkt door een beperkt niveau van collectieve onderhandelingen, met name op sectoraal niveau, en de vakbonden en werkgeversorganisaties tellen weinig leden. Onder meer de hoge representativiteitsdrempels en de vage definitie van sectoren zijn de belangrijkste obstakels voor een doeltreffender sociaal overleg. Met de wetswijzigingen om dat kader te verbeteren zijn nog niet veel vorderingen gemaakt.

                  (14)

                  De voorbije jaren is het minimumloon herhaaldelijk op discretionaire wijze verhoogd: met meer dan 60 % sinds 2015. In 2017 verdienden ongeveer 30 % van de werknemers het minimumloon, hetgeen duidt op een zeer beperkt salarisspectrum. Een voorstel voor een objectief mechanisme voor de verhoging van het minimumloon is door de sociale partners bekrachtigd maar door de regering nog niet toegepast.

                  (15)

                  Het aanbod aan vaardigheden houdt geen gelijke tred met de behoeften van de economie. Het lage opleidingsniveau op het gebied van basis- en digitale vaardigheden heeft een negatief effect op het concurrentievermogen, de werkgelegenheid en de convergentie. De participatie in het volwassenenonderwijs ligt erg laag. Er bestaat nog geen mechanisme om een actief arbeidsmarktbeleid te voeren op basis van de vraag naar vaardigheden en er is weinig capaciteit om te anticiperen op de toekomstige behoeften aan vaardigheden en de verwachte impact van nieuwe technologieën. Beroepsonderwijs en -opleiding zijn nog steeds een tweede keus en niet voldoende afgestemd op de behoeften van de arbeidsmarkt en regionale of sectorale specialisatiestrategieën.

                  (16)

                  De zwakke prestaties van het onderwijssysteem dragen bij tot de hoge ongelijkheid van kansen en ondermijnen de Roemeense groeivooruitzichten op lange termijn. Het aanbieden van en de toegang tot degelijk regulier inclusief onderwijs, met name voor Roma en kinderen in plattelandsgebieden, is een uitdaging. Er moet nog een monitoringmethode worden ontwikkeld om de segregatie in het onderwijs aan te pakken. Het percentage voortijdige school- en opleidingverlaters daalt maar ligt nog steeds hoog. Er wordt gewerkt aan een mechanisme voor vroegtijdige waarschuwing om te detecteren welke kinderen dreigen af te haken, maar de nadruk op hoogwaardig onderwijs is zwak. Hoewel een aantal maatregelen zijn genomen, kampt de kwaliteitsborging in scholen en het hoger onderwijs met een aantal problemen. Het percentage afgestudeerden van het hoger onderwijs is zeer laag. De investeringen in onderwijs liggen relatief laag en het ontbreekt aan passende ondersteuning van scholen met veel kansarme leerlingen.

                  (17)

                  De gezondheidstoestand van de bevolking is verbeterd maar voldoet nog niet aan de Unienormen. De toegang tot gezondheidszorg blijft een probleem, met negatieve gevolgen voor de ontwikkeling van kinderen, de inzetbaarheid van de beroepsbevolking en de gezondheid op oudere leeftijd. De beperkte financiering en het inefficiënt gebruik van hulpbronnen schaden de doeltreffendheid van het zorgstelsel, terwijl er een aanzienlijk tekort is aan artsen en verpleegkundigen. De toegang tot gezondheidszorg wordt beperkt door de overheersende praktijk van informele betalingen en de afstand tot de gezondheidsinfrastructuur. Roemenië heeft enige vooruitgang geboekt met de uitvoering van de landspecifieke aanbeveling om de informele betalingen aan banden te leggen. Er wordt een monitoringmechanisme opgezet, waarvan de werkelijke impact echter nog moet nog worden beoordeeld. Met de uitvoering van de landspecifieke aanbeveling voor een verschuiving naar ambulante zorg is nog niet veel vooruitgang geboekt. De uitvoering van de nationale gezondheidszorgstrategie komt in het gedrang door veranderende prioriteiten en een gebrekkige investeringsplanning.

                  (18)

                  Bij de ontwikkeling, uitvoering en monitoring van het beleid is er nog steeds weinig sprake van strategische planning, openbare raadplegingen en effectbeoordeling van de regelgeving. Dit heeft een impact op de kwaliteit en voorspelbaarheid van de regelgeving. Voorts hebben de veelvuldige wijzigingen van de wetgeving, zoals veranderingen van de fiscale wetgeving, een negatieve invloed op het ondernemingsklimaat. Bij de voorbereiding en uitvoering van hervormingen worden de belanghebbenden weinig betrokken en is zelden sprake van echt overleg, hoewel de daartoe vereiste institutionele structuren beschikbaar zijn. Het mechanisme om de standpunten van de belanghebbenden in de openbare raadpleging mee te nemen, waarborgt geen adequate follow-up. Zo bleef een door de sociale partners goedgekeurd voorstel voor een objectief mechanisme om het minimumloon op te trekken, dat tegemoet zou komen aan een landspecifieke aanbeveling, dode letter. De hervorming van het openbaar bestuur leverde nog geen tastbare resultaten op. De vaststelling van regelgeving inzake het personeelsbeleid in het overheidsapparaat heeft vertraging opgelopen. Het secretariaat-generaal van de regering speelt slechts een beperkte rol in de kwaliteitscontrole van de beleidsvoorbereiding.

                  (19)

                  De slechte kwaliteit van de infrastructuur, onder meer in de sectoren vervoer, afval en afvalwater, beperkt de groeivooruitzichten van Roemenië. Overheidsinvesteringen worden gekenmerkt door lage efficiëntie, met name bij de voorbereiding van projecten en de vaststelling van prioriteiten. De algemene toestand en betrouwbaarheid van de wegen, spoorwegen en waterwegen blijven slecht en de hervorming van de vervoerssector verloopt zeer moeizaam. Ook de hervorming van het afvalbeheer verloopt traag en op het gebied van vaste afvalstoffen en afvalwater zijn de uitdagingen vergelijkbaar. Het masterplan vervoer en het nationale plan voor afvalbeheer zijn bedoeld als stabiele routekaart voor investeringen en het versterken van de administratieve capaciteit in deze sectoren, maar de afstemming tussen de projectvoorbereiding en de strategische planning blijft tot dusver beperkt. Roemenië heeft beperkte vooruitgang geboekt met de uitvoering van een landspecifieke aanbeveling om de prioritering en planning van overheidsinvesteringen te verbeteren.

                  (20)

                  Efficiënte en transparante overheidsopdrachten blijven een belangrijke hefboom voor de verwezenlijking van de strategische doelstellingen van Roemenië, zoals efficiënte overheidsuitgaven, de strijd tegen corruptie en het stimuleren van innovatie en duurzame en inclusieve groei. Roemenië heeft een zekere vooruitgang geboekt met de landspecifieke aanbeveling om uitvoering te geven aan de strategie voor overheidsopdrachten, maar die is nog niet volledig uitgevoerd. Tegelijk blijven meer efficiency en het strategisch gebruik van overheidsopdrachten, doeltreffende controle en fraudebestrijding uitdagingen. De duurzaamheid van de maatregelen en de onomkeerbaarheid van de hervormingen moeten voortdurend onder de aandacht blijven. De problemen in verband met de transparantie en efficiëntie van openbare aanbestedingen treden met name op bij de grote investeringen in de regionale ziekenhuizen van Iași, Cluj en Craiova.

                  (21)

                  Staatsbedrijven spelen een belangrijke rol in kritieke infrastructuursectoren zoals energie en vervoer per spoor. Operationeel en financieel presteren zij echter minder goed dan hun particuliere concurrenten. De corporate governance van de staatsbedrijven is recentelijk aanzienlijk verzwakt, waardoor de vooruitgang op het gebied van de landspecifieke aanbevelingen van 2015 en 2016 werd teruggedraaid. De nieuwe wetgeving is niet alleen schoorvoetend ingevoerd; er worden nog steeds pogingen gedaan om voor een aantal ondernemingen vrijstellingen te bedingen. Bovendien heeft de publicatie van financiële gegevens over staatsbedrijven vertraging opgelopen. Hierdoor komen essentiële randvoorwaarden om een efficiënt gebruik van openbare middelen te bevorderen, in het gedrang en ontstaat er ruimte voor vertekende investeringsbesluiten. In februari 2018 heeft het Grondwettelijk Hof het Parlement opgeroepen de bovengenoemde vrijstellingen te herzien.

                  (22)

                  De ontwikkelingen van het voorbije jaar doen vraagtekens rijzen bij de onomkeerbaarheid en de duurzaamheid van de vooruitgang die Roemenië heeft geboekt bij de hervorming van zijn rechtssysteem en de bestrijding van corruptie op hoog niveau. De onafhankelijkheid van de rechterlijke macht komt in gevaar en de gerechtelijke instellingen en het rechtskader staan onder druk bij hun strijd tegen corruptie. De aanpak van de resterende knelpunten wordt belemmerd. De uitvoering van de nationale anticorruptiestrategie 2016-2020 met extra maatregelen om corruptie te voorkomen en te bestrijden, vordert op technisch niveau maar er is meer politieke steun nodig omdat corruptie en problemen op het gebied van goed bestuur zich op alle bestuursniveaus voordoen en een van de belangrijkste uitdagingen voor het ondernemingsklimaat blijven.

                  (23)

                  In het kader van het samenwerkings- en toetsingsmechanisme blijft de Commissie toezien op de gerechtelijke hervormingen en de strijd tegen corruptie in Roemenië. Die gebieden komen derhalve niet aan bod in de landspecifieke aanbevelingen voor Roemenië, maar zijn wel relevant voor de ontwikkeling van een positief sociaal-economisch klimaat in het land.

                  (24)

                  In de context van het Europees Semester 2018 heeft de Commissie een brede analyse van het economische beleid van Roemenië verricht. Die analyse is gepubliceerd in het landverslag 2018. Voorts heeft de Commissie zowel het convergentieprogramma 2018 als het nationale hervormingsprogramma 2018 doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de aanbevelingen die in eerdere jaren tot Roemenië zijn gericht. Daarbij heeft de Commissie niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar begrotings- en sociaal-economisch beleid in Roemenië, maar is zij ook nagegaan in hoeverre de Unieregels en -richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak de algehele economische governance van de Unie te versterken door middel van een inbreng op Unieniveau in toekomstige nationale besluiten.

                  (25)

                  In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het convergentieprogramma 2018 onderzocht en zijn advies (7) daarover is met name in de onderstaande aanbeveling 1 weergegeven,

            BEVEELT AAN dat Roemenië in 2018 en 2019 de volgende actie onderneemt:

                  1.

                  Voldoen aan de Aanbeveling van de Raad van 22 juni 2018 met het oog op de correctie van de vastgestelde significante afwijking van het aanpassingstraject in de richting van de middellangetermijndoelstelling voor de begroting in Roemenië; de toepassing van het begrotingskader garanderen; de naleving van de belastingwetgeving en de inning van belastingen versterken.

                  2.

                  De hervorming van het minimale inclusie-inkomen voltooien; de werking van de sociale dialoog verbeteren; waarborgen dat het minimumloon op basis van objectieve criteria wordt vastgesteld; inzetten op betere bijscholing en het aanbod van degelijk regulier onderwijs, met name voor Roma en kinderen in plattelandsgebieden; de toegang tot gezondheidszorg verbeteren, onder meer door een verschuiving naar ambulante zorg.

                  3.

                  De voorspelbaarheid van de besluitvorming verbeteren door stelselmatige en effectieve effectbeoordelingen van de regelgeving verplicht te stellen en door de belanghebbenden te betrekken bij de voorbereiding en uitvoering van hervormingen; een betere voorbereiding en prioritering van grote infrastructuurprojecten en een snellere uitvoering van die projecten, met name in de sectoren vervoer, afval en water; meer transparantie en efficiëntie bij openbare aanbestedingen; de corporate governance van de staatsbedrijven verbeteren.

         Gedaan te Brussel, 13 juli 2018.

               Voor de Raad

               De voorzitter

            H. LÖGER

         (1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

         (2)  PB C 261 van 9.8 2017, blz. 1.

         (3)  Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds, het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij en algemene bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1083/2006 van de Raad (PB L 347 van 20.12.2013, blz. 320).

         (4)  De netto primaire overheidsuitgaven bestaan uit de totale overheidsuitgaven exclusief rente-uitgaven, uitgaven in het kader van programma's van de Unie die volledig met inkomsten uit Uniefondsen worden gefinancierd en niet-discretionaire veranderingen in de uitgaven voor werkloosheidsuitkeringen. Nationaal gefinancierde bruto-investeringen in vaste activa zijn gespreid over een periode van vier jaar. Er wordt rekening gehouden met discretionaire inkomstenmaatregelen of bij wet verplicht gestelde inkomstenstijgingen. Eenmalige maatregelen aan zowel de inkomsten- als de uitgavenzijde worden uitgevlakt.

         (5)  Besluit (EU) 2018/923 van de Raad van 22 juni 2018 waarbij wordt vastgesteld dat Roemenië geen effectief gevolg heeft gegeven aan de aanbeveling van de Raad van 5 december 2017 (PB L 164 van 29.6.2018, blz. 42).

         (6)  Aanbeveling van de Raad van 22 juni 2018 met het oog op de correctie van de vastgestelde significante afwijking van het aanpassingstraject in de richting van de middellangetermijndoelstelling voor de begroting in Roemenië (PB C 223 van 27.6.2018, blz. 3).

         (7)  Op grond van artikel 9, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.