title: Aanbeveling van de Raad van 9 juni 2009 betreffende patiëntveiligheid, met inbegrip van de preventie en bestrijding van zorginfecties

text:
               3.7.2009

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               C 151/1

      AANBEVELING VAN DE RAAD

   van 9 juni 2009
   betreffende patiëntveiligheid, met inbegrip van de preventie en bestrijding van zorginfecties
   2009/C 151/01
   DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
   Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 152, lid 4, tweede alinea,
   Gezien het voorstel van de Commissie,
   Gezien het advies van het Europees Parlement (1),
   Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité (2),
   Gezien het advies van het Comité van de Regio’s (3),
   Overwegende hetgeen volgt:

               (1)

               Artikel 152 van het Verdrag bepaalt dat het optreden van de Gemeenschap, dat een aanvulling vormt op het nationale beleid, gericht dient te zijn op verbetering van de volksgezondheid, preventie van ziekten en aandoeningen bij de mens en het wegnemen van bronnen van gevaar voor de menselijke gezondheid.

               (2)

               Geschat wordt dat in de lidstaten tussen 8 en 12 % van de ziekenhuispatiënten bij de ontvangst van gezondheidszorg te maken krijgt met ongewenste voorvallen (4).

               (3)

               Geschat wordt dat gemiddeld één ziekenhuispatiënt op twintig een zorginfectie oploopt, wat overeenkomst met 4,1 miljoen patiënten per jaar in de EU, en dat jaarlijks 37 000 mensen overlijden als gevolg van deze infecties.

               (4)

               Gebrekkige patiëntveiligheid is een ernstig volksgezondheidsprobleem en legt een groot beslag op de beperkte middelen voor gezondheid. Een groot deel van de ongewenste voorvallen, zowel in de intramurale als in de primaire zorg, kan worden voorkomen, en systemische factoren spelen een zeer grote rol.

               (5)

               Het voorstel van de Commissie bouwt voort op het werk op het gebied van de patiëntveiligheid dat verricht is door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) in het kader van de World Alliance for Patient Safety (wereldwijde alliantie voor patiëntveiligheid), de Raad van Europa en de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO), en vormt daar een aanvulling op.

               (6)

               Door middel van het zevende kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling (5) ondersteunt de Commissie onderzoek naar gezondheidsstelsels, met name naar de kwaliteit van de gezondheidszorg zoals bedoeld in het thema Gezondheid, waarbij nadruk wordt gelegd op patiëntveiligheid. Daaraan wordt ook bijzondere aandacht besteed in het thema Informatie- en Communicatietechnologie.

               (7)

               In het witboek „Samen werken aan gezondheid: een EU-strategie voor 2008-2013” van 23 oktober 2007 wordt patiëntveiligheid genoemd als een gebied waar moet worden opgetreden.

               (8)

               Er zijn aanwijzingen dat de ontwikkeling en implementatie van effectieve en allesomvattende strategieën inzake patiëntveiligheid niet in alle EU-lidstaten even ver gevorderd zijn (6). Daarom is het de bedoeling dat dit initiatief een kader schept voor het stimuleren van beleidsontwikkeling en toekomstig optreden in en tussen de lidstaten om de belangrijkste problemen in verband met patiëntveiligheid waarmee de EU wordt geconfronteerd, aan te pakken.

               (9)

               Patiënten moeten worden geïnformeerd en moeten zeggenschap krijgen door hen bij het proces van patiëntveiligheid te betrekken; zij moeten op de hoogte zijn van de normen voor patiëntveiligheid, de beste praktijken en/of de bestaande veiligheidsmaatregelen en weten hoe zij toegankelijke en begrijpelijke informatie in verband met klachten- en verhaalsystemen kunnen vinden.

               (10)

               De lidstaten moeten alomvattende meldings- en leersystemen opzetten, in stand houden of verbeteren zodat de omvang en oorzaken van ongewenste voorvallen in kaart kunnen worden gebracht met het oog op het ontwikkelen van efficiënte oplossingen en interventies. Patiëntveiligheid moet een vast onderdeel vormen van de opleiding en scholing van gezondheidswerkers, als zorgverstrekkers.

               (11)

               Op Gemeenschapsniveau moeten vergelijkbare en geaggregeerde gegevens worden verzameld met het oog op de totstandbrenging van efficiënte en transparante programma’s, structuren en beleidsmaatregelen voor patiëntveiligheid, en de beste praktijken moeten onder de lidstaten worden verspreid. Om van elkaar te kunnen leren, moeten de lidstaten en de Europese Commissie samen een gemeenschappelijke terminologie in verband met patiëntveiligheid en gemeenschappelijke indicatoren ontwikkelen, rekening houdend met het werk van de relevante internationale organisaties.

               (12)

               Hulpmiddelen op basis van informatie- en communicatietechnologie, zoals elektronische patiëntendossiers of elektronische recepten, kunnen bijdragen tot betere patiëntveiligheid, bijvoorbeeld door het systematisch screenen op mogelijke wisselwerking van geneesmiddelen of allergieën voor geneesmiddelen. Hulpmiddelen op basis van informatie- en communicatietechnologie dienen tevens het inzicht van de geneesmiddelengebruikers te verbeteren.

               (13)

               Er moet een nationale strategie worden ontwikkeld die een aanvulling vormt op de strategieën voor een verstandig gebruik van antimicrobiële middelen (7), waarbij preventie en bestrijding van zorginfecties in de nationale volksgezondheidsdoelstellingen worden opgenomen en waarbij wordt beoogd het risico op zorginfecties in zorginstellingen te verminderen. Het is van essentieel belang dat in de kernfinanciering voor de gezondheidszorg de nodige middelen worden uitgetrokken voor de uitvoering van de onderdelen van de nationale strategie.

               (14)

               De preventie en bestrijding van zorginfecties moet voor zorginstellingen een strategische prioriteit voor de lange termijn zijn. Alle hiërarchische niveaus en functies moeten samenwerken aan resultaatgericht gedrag en organisatorische verandering, door op alle niveaus verantwoordelijkheden te definiëren, ondersteuningsfaciliteiten en plaatselijke technische hulpmiddelen te organiseren en evaluatieprocedures in het leven te roepen.

               (15)

               Er zijn niet altijd voldoende gegevens over zorginfecties beschikbaar om surveillancenetwerken in staat te stellen zinnige vergelijkingen te maken tussen instellingen, de epidemiologie van aan gezondheidszorg gerelateerde pathogenen te volgen en het preventie- en bestrijdingsbeleid voor zorginfecties te evalueren en begeleiden. Derhalve moeten surveillancesystemen worden opgezet of versterkt, zowel op het niveau van de zorginstellingen als op regionaal en nationaal niveau.

               (16)

               De lidstaten dienen ernaar te streven het aantal mensen dat een zorginfectie oploopt, terug te dringen. Ten einde het aantal zorginfecties te reduceren, dient de indienstneming van in infectiebestrijding gespecialiseerde beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg te worden aangemoedigd. Tevens dienen de lidstaten en hun zorginstellingen te overwegen verbindingspersonen voor infectiebestrijding in te zetten om hun specialisten inzake infectiebestrijding op klinisch niveau bij te staan.

               (17)

               De lidstaten dienen via nauwe samenwerking met de fabrikanten van medische apparatuur en toepassingen te bewerkstelligen dat zij in het ontwerp van hun producten meer rekening houden met de patiëntveiligheid om het aantal ongewenste voorvallen in de gezondheidszorg terug te dringen.

               (18)

               Om de bovengenoemde patiëntveiligheidsdoelstellingen, waaronder de preventie en bestrijding van zorginfecties, te verwezenlijken, moeten de lidstaten zorgen voor een totaalaanpak en tegelijkertijd overwegen welke elementen reële gevolgen hebben voor de prevalentie en de belasting van ongewenste voorvallen.

               (19)

               Bij het optreden van de Gemeenschap op het gebied van de volksgezondheid moet ten volle rekening worden gehouden met de verantwoordelijkheden van de lidstaten voor de organisatie en verstrekking van gezondheidsdiensten en medische zorg,

         BEVEELT AAN:
   Voor de toepassing van deze aanbeveling wordt verstaan onder:

               „ongewenst voorval”: een incident dat een patiënt schade berokkent;.

               „schade”: een verslechtering van de structuur of functie van het lichaam en/of enig schadelijk gevolg daarvan;.

               „zorginfectie”: aandoeningen of pathologieën die verband houden met de aanwezigheid van een infectiekiem of producten daarvan, ten gevolge van blootstelling aan faciliteiten of procedures van gezondheidszorg;

               „patiëntveiligheid”: het vrij zijn van een patiënt van onnodige schade of potentiële schade die verband houdt met gezondheidszorg;

               „procesindicator”: een indicator die betrekking heeft op het naleven van overeengekomen activiteiten zoals handhygiëne, surveillance en standaardwerkprocedures;

               „structuurindicator”: een indicator die betrekking heeft op middelen, zoals personeel, infrastructuur en comités.

         BEVEELT AAN DAT DE LIDSTATEN:
   I.   ALGEMENE PATIËNTVEILIGHEIDSASPECTEN

               1.

               De totstandbrenging en ontwikkeling van nationaal beleid en nationale programma’s ondersteunen door:

                           a)

                           de bevoegde autoriteit of autoriteiten of enige andere bevoegde instantie of instanties aan te wijzen die op hun grondgebied verantwoordelijk zijn voor patiëntveiligheid;

                           b)

                           patiëntveiligheid als prioriteit op te nemen in gezondheidsbeleid en -programma’s op nationaal, regionaal en lokaal niveau;

                           c)

                           steun te verlenen aan de ontwikkeling van veiliger en gebruiksvriendelijke systemen, processen en hulpmiddelen, met inbegrip van het gebruik van informatie- en communicatietechnologie;

                           d)

                           de veiligheidsnormen en/of beste praktijken voor de op hun grondgebied verstrekte gezondheidszorg op gezette tijden te herzien en bij te werken;

                           e)

                           medische beroepsorganisaties aan te moedigen een actieve rol te spelen bij patiëntveiligheid;

                           f)

                           specifieke aandacht te besteden aan het bevorderen van veilige praktijken ter voorkoming van de meest voorkomende ongewenste voorvallen zoals voorvallen in verband met medicatie en zorginfecties en complicaties tijdens of na chirurgische ingrepen.

               2.

               Burgers en patiënten zeggenschap geven door:

                           a)

                           patiëntenorganisaties en -vertegenwoordigers te betrekken bij de ontwikkeling van beleid en programma’s voor patiëntveiligheid op alle passende niveaus;

                           b)

                           onder patiënten informatie te verspreiden over:

                                       i)

                                       de vigerende normen inzake patiëntveiligheid;

                                       ii)

                                       de risico’s, de getroffen veiligheidsmaatregelen, waaronder beste praktijken, om fouten te beperken of te voorkomen, en het recht op geïnformeerde toestemming voor behandeling om het maken van keuzes en beslissingen voor patiënten te vergemakkelijken;

                                       iii)

                                       klachtenprocedures en de rechtsmiddelen die hun ter beschikking staan en over de toepasselijke voorwaarden;

                           c)

                           na te gaan wat de mogelijkheden zijn voor het ontwikkelen van kerncompetenties voor patiëntveiligheid (d.w.z. de belangrijkste kennis, attituden en vaardigheden die nodig zijn voor veiligere zorg) voor patiënten.

               3.

               Niet-blamerende meldings- en leersystemen voor ongewenste voorvallen opzetten of versterken die:

                           a)

                           informatie verschaffen over de omvang, typen en oorzaken van fouten, ongewenste voorvallen en bijna-ongelukken;

                           b)

                           gezondheidswerkers aanmoedigen actief te rapporteren door een open, eerlijke en niet-punitieve meldomgeving op te zetten. Deze rapportering moet worden onderscheiden van disciplinaire systemen en procedures voor gezondheidswerkers in de lidstaten, en de juridische kwesties in verband met de aansprakelijkheid van gezondheidswerkers moeten indien nodig duidelijk worden gemaakt;

                           c)

                           patiënten, hun verwanten en andere informele zorgverleners in staat stellen hun ervaringen te melden;

                           d)

                           andere meldingssystemen in verband met veiligheid, zoals die voor geneesmiddelenbewaking en medische hulpmiddelen, aanvullen, maar tegelijk overlappende rapportering waar mogelijk vermijden.

               4.

               Op het passende niveau de opleiding en scholing van gezondheidswerkers op het gebied van patiëntveiligheid bevorderen door:

                           a)

                           het aanmoedigen van multidisciplinaire opleiding en scholing op het gebied van patiëntveiligheid voor alle beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg, andere gezondheidswerkers en relevant leidinggevend en administratief personeel in zorgomgevingen;

                           b)

                           patiëntveiligheid op te nemen in de tertiaire basis- en vervolgopleidingen, de opleiding op de werkplek en de bij- en nascholing van beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg;

                           c)

                           de ontwikkeling te overwegen van kerncompetenties voor patiëntveiligheid (d.w.z. de belangrijkste kennis, attituden en vaardigheden die nodig zijn voor veiligere zorg) ten behoeve van alle gezondheidswerkers en relevant leidinggevend en administratief personeel;

                           d)

                           onder alle gezondheidswerkers informatie te verspreiden over de normen inzake patiëntveiligheid, de risico's en de getroffen veiligheidsmaatregelen, waaronder beste praktijken, ter voorkoming en beperking van fouten en schade, en hun betrokkenheid te bevorderen;

                           e)

                           samen te werken met organisaties voor beroepsopleiding in de gezondheidszorg om te verzekeren dat patiëntveiligheid in de curricula van het hoger onderwijs en in de bij- en nascholing van beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg voldoende aandacht krijgt, en dat met name de nodige vaardigheden worden ontwikkeld om zich de gedragsveranderingen eigen te maken en te vertonen die nodig zijn om de patiëntveiligheid te verbeteren door middel van systeemverandering.

               5.

               De patiëntveiligheid op het niveau van de Gemeenschap classificeren en meten door onderling en met de Commissie samen te werken teneinde:

                           a)

                           gemeenschappelijke definities en terminologie te ontwikkelen, met inachtneming van internationale normalisatieactiviteiten, zoals de internationale classificatie voor patiëntveiligheid die door de WHO wordt ontwikkeld en het werk van de Raad van Europa op dit gebied;

                           b)

                           een samenstel van betrouwbare en vergelijkbare indicatoren te ontwikkelen om veiligheidsproblemen te constateren, de effectiviteit van interventies ter verbetering van de veiligheid te beoordelen en te bevorderen dat de lidstaten van elkaar leren; daarbij dient rekening te worden gehouden met het werk dat op nationaal niveau is verricht en met internationale activiteiten zoals het OESO-project inzake indicatoren voor de kwaliteit van de gezondheidszorg (health care quality indicators) en het project „gezondheidsindicatoren van de Europese Gemeenschap”;

                           c)

                           naar type en aantal uitgesplitste, vergelijkbare gegevens en informatie over de patiëntveiligheidsresultaten te verzamelen en met elkaar te delen, teneinde te bevorderen dat de lidstaten van elkaar leren en informatie te verzamelen om prioriteiten te kunnen stellen, om de lidstaten te helpen in de toekomst nuttige indicatoren ter beschikking van het publiek te stellen.

               6.

               Kennis, ervaring en beste praktijken uitwisselen door onderling en met de Europese Commissie en met de betrokken Europese en internationale instanties samen te werken aan:

                           a)

                           het opzetten van efficiënte en transparante programma’s, structuren en beleid voor patiëntveiligheid, met inbegrip van meldings- en leersystemen, om ongewenste voorvallen in de gezondheidszorg aan te pakken;

                           b)

                           de effectiviteit van interventies en oplossingen op het gebied van patiëntveiligheid in de zorgomgeving en het beoordelen van de mate waarin deze kunnen worden overgenomen;

                           c)

                           het tijdig aan elkaar doorgeven van belangrijke patiëntveiligheidswaarschuwingen.

               7.

               Onderzoek op het gebied van patiëntveiligheid ontwikkelen en bevorderen.

         II.   PREVENTIE EN BESTRIJDING VAN ZORGINFECTIES

               8.

               Op het passende niveau een strategie voor de preventie en bestrijding van zorginfecties vaststellen en uitvoeren, waarbij de volgende doelstellingen worden nagestreefd:

                           a)

                           op lidstaatniveau of regionaal niveau preventie- en bestrijdingsmaatregelen toepassen om zorginfecties te helpen inperken en met name:

                                       i)

                                       in alle zorgomgevingen naargelang de omstandigheden op risico gebaseerde standaardmaatregelen voor de preventie en bestrijding van infecties toepassen;

                                       ii)

                                       er voor zorgen dat zorgverleners die een specifieke patiënt behandelen of verzorgen gelijklopende maatregelen nemen ter preventie en bestrijding van infecties, en dat deze maatregelen worden gemeld;

                                       iii)

                                       op lidstaatniveau richtsnoeren en aanbevelingen beschikbaar stellen;

                                       iv)

                                       met behulp van structuur- en procesindicatoren en de resultaten van de bestaande accreditatie- of certificatieprocedures de naleving van aanbevolen preventie- en bestrijdingsmaatregelen aanmoedigen;

                           b)

                           verbetering van de infectiepreventie en -bestrijding op het niveau van de zorginstellingen, in het bijzonder door zorginstellingen aan te sporen te zorgen voor:

                                       i)

                                       een programma ter preventie en bestrijding van zorginfecties dat aspecten als de organisatorische en structurele inrichting, de diagnose- en behandelprocedures (bv. „antimicrobial stewardship”), de vereiste middelen, surveillancedoelstellingen, opleiding en patiëntenvoorlichting omvat;

                                       ii)

                                       passende bedrijfsorganisatorische regelingen om het programma ter preventie en bestrijding van zorginfecties op te stellen en daarop toezicht te houden;

                                       iii)

                                       passende organisatorische regelingen en gekwalificeerd personeel om het programma ter preventie en bestrijding van zorginfecties uit te voeren;

                           c)

                           het opzetten of versterken van actieve surveillancesystemen door:

                                       i)

                                       op het niveau van de lidstaten of op regionaal niveau:

                                                   —

                                                   in voorkomend geval, op gezette tijden prevalentie-onderzoeken te organiseren;

                                                   —

                                                   rekening houdend met het belang van de surveillance van bepaalde infectietypen nationale referentiegegevens te verkrijgen, gekoppeld aan proces- en structuurindicatoren om de nationale strategie te evalueren;

                                                   —

                                                   ervoor te zorgen dat gezondheidszorggerelateerde organismen die gesignaleerd moeten worden of clusters van zorginfecties snel worden opgespoord en overeenkomstig de nationale voorschriften aan de bevoegde instantie worden gemeld;

                                                   —

                                                   clusters en infectietypen die voor de Gemeenschap of internationaal gezien relevant zijn, overeenkomstig de geldende wet- en regelgeving (8) te melden;

                                       ii)

                                       op het niveau van de zorginstellingen:

                                                   —

                                                   microbiologische documentatie en patiëntendossiers van hoge kwaliteit aan te moedigen;

                                                   —

                                                   surveillance te verrichten van de incidentie van bepaalde infectietypen, gekoppeld aan proces- en structuurindicatoren om de implementatie van maatregelen voor infectiebestrijding te evalueren;

                                                   —

                                                   surveillance te overwegen van bepaalde infectietypen en/of bepaalde stammen van aan gezondheidszorg gerelateerde pathogenen zodat gezondheidszorggerelateerde organismen die gesignaleerd moeten worden of clusters van zorginfecties tijdig worden opgespoord;

                                       iii)

                                       waar dienstig, gebruik te maken van de door het ECDC aanbevolen surveillancemethoden en indicatoren en de overeenkomstig Beschikking nr. 2119/98/EG op het niveau van de Gemeenschap overeengekomen gevalsdefinities;

                           d)

                           het stimuleren van de opleiding en scholing van gezondheidswerkers door:

                                       i)

                                       op het niveau van de lidstaten of op regionaal niveau: gespecialiseerde scholings- en/of opleidingsprogramma’s voor infectiebestrijdingspersoneel vast te stellen en uit te voeren en de opleiding op het gebied van de preventie en bestrijding van zorginfecties voor andere gezondheidswerkers te versterken;

                                       ii)

                                       op het niveau van de zorginstellingen:

                                                   —

                                                   het volledige zorgpersoneel, met inbegrip van leidinggevenden, regelmatig bijscholing te geven over de basisprincipes van hygiëne en de preventie en bestrijding van infecties;

                                                   —

                                                   personeel met specifieke taken in verband met de preventie en bestrijding van zorginfecties regelmatig uitgebreidere bijscholing te geven;

                           e)

                           betere voorlichting van patiënten door de zorginstellingen:

                                       i)

                                       het beschikbaar stellen van objectieve en begrijpelijke informatie over het risico van zorginfecties, over de preventiemaatregelen die de zorginstelling heeft genomen en over de wijze waarop patiënten hierbij kunnen helpen;

                                       ii)

                                       het verstrekken van specifieke voorlichting (bv. over preventie- en bestrijdingsmaatregelen) aan patiënten die zijn gekoloniseerd of geïnfecteerd met gezondheidszorggerelateerde pathogenen;

                           f)

                           het steunen van onderzoek op het gebied van epidemiologie, toepassingen van nanotechnologieën en nanomaterialen, nieuwe preventieve en therapeutische technieken en interventies, en naar de kosteneffectiviteit van de preventie en bestrijding van infecties.

               9.

               Overwegen, zo mogelijk 9 juni 2011, een intersectoraal mechanisme of een soortgelijk systeem naargelang de infrastructuur van de lidstaat in te stellen voor de gecoördineerde uitvoering van de strategie en voor informatie-uitwisseling en coördinatie met de Commissie, het Europees Centrum voor ziektepreventie en bestrijding (ECDC) en de andere lidstaten, dat samenwerkt met of geïntegreerd is in het bestaande intersectoraal mechanisme dat is opgezet overeenkomstig Aanbeveling 2002/77/EG van de Raad van 15 november 2001 betreffende het verstandig gebruik van antimicrobiële stoffen in de menselijke geneeskunde (9).

         III.   AANVULLENDE AANBEVELINGEN

               10.

               De inhoud van deze aanbeveling verspreiden onder zorgorganisaties, beroepsorganisaties en onderwijsinstellingen en hen aanmoedigen de voorgestelde werkwijzen te volgen zodat de belangrijkste elementen dagelijks in de praktijk kunnen worden gebracht.

               11.

               Uiterlijk 9 juni 2011, en vervolgens op verzoek van de Commissie, aan de Commissie verslag uitbrengen over de uitvoering ervan met het oog op de follow-up van deze aanbeveling op communautair niveau.

         VERZOEKT DE COMMISSIE OM:
   uiterlijk 9 juni 2012 op basis van de door de lidstaten verstrekte informatie een aan de Raad gericht uitvoeringsverslag op te stellen waarin het effect van de aanbeveling wordt beoordeeld, te overwegen in hoeverre de voorgestelde maatregelen effectief zijn en de noodzaak van verder optreden te overwegen.

      Gedaan te Luxemburg, 8 juni 2009.

            Voor de Raad

            De voorzitter

         Petr ŠIMERKA

      (1)  Advies van 23 april 2009 (nog niet bekendgemaakt in het Publicatieblad).

      (2)  Advies van 25 maart 2009 (nog niet bekendgemaakt in het Publicatieblad).

      (3)  Advies van 22 april 2009 (nog niet bekendgemaakt in het Publicatieblad).

      (4)  Technisch rapport „Improving patient safety in the EU”, opgesteld voor de Europese Commissie, gepubliceerd in 2008 door RAND Corporation.

      (5)  Besluit nr. 1982/2006/EG van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2006 betreffende het zevende kaderprogramma van de Europese Gemeenschap voor activiteiten op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie (2007-2013) (PB L 412 van 30.12.2006, blz. 1).

      (6)  Het door het volksgezondheidsprogramma 2003-2008 van de Gemeenschap gefinancierde project „Safety Improvement for Patients in Europe” (SIMPATIE, Verbeterde veiligheid voor patiënten in Europa), (http://www.simpatie.org).

      (7)  Bv. de conclusies van de Raad over antimicrobiële resistentie van 10 juni 2008 (doc. 9637/08)

      (8)  Bijvoorbeeld Beschikking nr. 2119/98/EG van het Europees Parlement en de Raad van 24 september 1998 tot oprichting van een netwerk voor epidemiologische surveillance en beheersing van overdraagbare ziekten in de Europese Gemeenschap (PB L 268 van 3.10.1998, blz. 1) en Verordening (EG) nr. 726/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 31 maart 2004 tot vaststelling van communautaire procedures voor het verlenen van vergunningen en het toezicht op geneesmiddelen voor menselijk en diergeneeskundig gebruik en tot oprichting van een Europees Geneesmiddelenbureau (PB L 136 van 30.4.2004, blz. 1).

      (9)  PB L 34 van 5.2.2002, blz.13.


Belangrijke juridische mededeling

|

E2001C0174

Aanbeveling van de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA nr. 174/01/COL van 8 juni 2001 inzake een in 2001 uit te voeren gecoördineerd bewakingsprogramma om de inachtneming van de maximumgehalten aan bestrĳdingsmiddelenresiduen in en op granen en bepaalde producten van plantaardige oorsprong, met inbegrip van groenten en fruit, te garanderen

Publicatieblad Nr. L 015 van 17/01/2002 blz. 0042 - 0048

Aanbeveling van de Toezichthoudende Autoriteit van de EVAnr. 174/01/COLvan 8 juni 2001inzake een in 2001 uit te voeren gecoördineerd bewakingsprogramma om de inachtneming van de maximumgehalten aan bestrijdingsmiddelenresiduen in en op granen en bepaalde producten van plantaardige oorsprong, met inbegrip van groenten en fruit, te garanderenDE TOEZICHTHOUDENDE AUTORITEIT VAN DE EVA,Gelet op de EER-overeenkomst, en met name op artikel 109 en Protocol nr. 1,Gelet op de Toezichthoudende Autoriteit en Hof-overeenkomst, en met name op artikel 5, lid 2, onder b), en Protocol nr. 1,Gelet op het in punt 38 van hoofdstuk XII van bijlage II bij de EER-overeenkomst bedoelde besluit (Richtlijn 86/362/EEG van de Raad van 24 juli 1986 tot vaststelling van maximumgehalten aan residuen van bestrijdingsmiddelen in en op granen(1)), zoals gewijzigd, en met name op artikel 7, lid 2, onder b),Gelet op het in punt 54 van hoofdstuk XII van bijlage II bij de EER-overeenkomst bedoelde besluit (Richtlijn 90/642/EEG van de Raad van 27 november 1990 tot vaststelling van maximumgehalten aan residuen van bestrijdingsmiddelen in en op bepaalde producten van plantaardige oorsprong, met inbegrip van groenten en fruit(2), zoals gewijzigd, en met name op artikel 4, lid 2, onder b),Na raadpleging van het Comité levensmiddelen dat de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA bijstaat,Overwegende hetgeen volgt:(1) In artikel 7, lid 2, onder b), van Richtlijn 86/362/EEG en artikel 4, lid 2, onder b), van Richtlijn 90/642/EEG is bepaald dat de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA uiterlijk op 31 december van elk jaar aan het Comité levensmiddelen van de EVA dat de Toezichthoudende Autoriteit bijstaat, een aanbeveling voorlegt met een gecoördineerd bewakingsprogramma om de inachtneming van de in bijlage II bij bovengenoemde richtlijnen vastgestelde maximumgehalten aan bestrijdingsmiddelenresiduen te garanderen.(2) De ervaring met het opstellen en uitvoeren van en de rapportering over de drie voorgaande jaarlijkse gecoördineerde bewakingsprogramma's wijst erop dat meerjarenprogramma's zeer doeltreffend en praktisch zijn. Het is dienstig in deze aanbeveling het kader voor de toekomstige programma's aan te geven. Artikel 1, lid 1, van Verordening (EG) nr. 645/2000 van de Commissie(3) voorziet in aanbevelingen van de Commissie voor perioden variërend van één tot vijf jaar.(3) Zoals bepaald in artikel 7, lid 3, tweede alinea, van Richtlijn 86/362/EEG en artikel 4, lid 3, tweede alinea, van Richtlijn 90/642/EEG dient de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA geleidelijk te komen tot een systeem waarmee de reële inname van bestrijdingsmiddelen via de voeding kan worden geraamd. Om gemakkelijker te kunnen nagaan of dergelijke ramingen uitvoerbaar zijn, moeten gegevens beschikbaar zijn over de bewaking met betrekking tot bestrijdingsmiddelenresiduen in een aantal levensmiddelen die belangrijke bestanddelen van het Europese voedselpakket vormen (zie bijlage II). Gezien de middelen die op nationaal niveau beschikbaar zijn voor bewakingsmaatregelen inzake bestrijdingsmiddelenresiduen, kunnen de EVA-staten per jaar slechts van tien producten monsters analyseren in het kader van een gecoördineerd bewakingsprogramma. In de loop van een vijfjarig rouleringsprogramma doen zich wijzigingen voor in het gebruik van bestrijdingsmiddelen. In het algemeen zou een bestrijdingsmiddel in 20-30 levensmiddelen moeten worden gevolgd over cycli van drie jaar.(4) Voor de residuen waarvoor volgens de aanbeveling in 2001 de bewaking uitgevoerd moet worden, kan worden nagegaan of het uitvoerbaar is de reële inname via de voeding te ramen aan de hand van de gegevens over de bestrijdingsmiddelen acefaat, de benomyl-groep, chloorpyrifos, ipridion en methamidofos, aangezien voor deze verbindingen (groep A in bijlage I) reeds in de periode 1996-2000 bewakingsmaatregelen zijn toegepast. Een voortdurende bewaking maakt het gemakkelijker om veranderingen in de aanwezigheid van bestrijdingsmiddelen op te sporen.(5) Voor de residuen waarvoor volgens de aanbeveling in de periode 2001-2004 de bewaking uitgevoerd moet worden, kan worden nagegaan of het uitvoerbaar is de reële inname via de voeding te ramen aan de hand van de gegevens over de bestrijdingsmiddelen diazinon, metalaxyl, methidathion, thiabendazool en triazofos, aangezien voor deze verbindingen (groep B in bijlage I) reeds in de periode 1997-2000 bewakingsmaatregelen zijn toegepast.(6) Voor de residuen waarvoor volgens de aanbeveling in de periode 2001-2004 de bewaking uitgevoerd moet worden, kan worden nagegaan of het uitvoerbaar is de reële inname via de voeding te ramen aan de hand van de gegevens over de bestrijdingsmiddelen chloorpyrifosmethyl, deltamethrin, endosulfan, imazalil, lambda-cyhalothrin, de maneb-groep, mecarbam, permethrin, pirimifos-methyl en vinchlozolin, aangezien voor deze verbindingen (groep C in bijlage I) reeds in de periode 1998-2000 bewakingsmaatregelen zijn toegepast.(7) Voor de residuen waarvoor volgens de aanbeveling in de periode 2000-2004 de bewaking uitgevoerd moet worden, kan worden nagegaan of het uitvoerbaar is de reële inname via de voeding te ramen aan de hand van de gegevens over de bestrijdingsmiddelen azinfos-methyl, captan, chloorthalonil, dichlofluanide, dicofol, dimethoaat, folpet, malathion, omethoaat, procymidon, propyzamide en azoxystrobine, aangezien voor deze verbindingen, met uitzondering van azoxystrobine (groep D in bijlage I) ook reeds in de periode 1998-2000 bewakingsmaatregelen zijn toegepast.(8) Bewaking van disulfoton, foraat, thiometon en oxydemeton-methyl is niet uitvoerbaar aan de hand van de gebruikelijke analysemethoden voor multiresidubewaking. Het is dienstig gegevens te verzamelen over de aanwezigheid van deze residuen in gevallen waarin dit wordt verwacht, in die EVA-staten waar de kans het grootst is dat de bestrijdingsmiddelenresiduen worden ontdekt.(9) De aantallen in het kader van elke specifieke gecoördineerde actie te nemen monsters moeten op een systematische, statistisch verantwoorde wijze worden vastgesteld. De commissie van de Codex Alimentarius heeft een dergelijke aanpak ontwikkeld(4). Op basis van een binomiale waarschijnlijkheidsverdeling kan worden bepaald dat bij onderzoek van in totaal 459 monsters, met een zekerheid van 99 % kan worden gesteld dat er één monster met een hoeveelheid bestrijdingsmiddelen boven de detectiegrens zal worden gevonden wanneer ervan wordt uitgegaan dat 1 % van de producten van plantaardige oorsprong een hoeveelheid residuen boven de detectiegrens bevat. Daarom moeten in de hele Europese Economische Ruimte minstens 459 monsters worden genomen en verdient het aanbeveling voor de EVA-staten, op basis van het aantal inwoners en het aantal consumenten, minimum twaalf monsters per product en per jaar te nemen.(10) De in bijlage II bij de aanbeveling inzake het bewakingsprogramma voor 1999 bekendgemaakte ontwerprichtsnoeren betreffende procedures voor de kwaliteitsbeheersing bij de analyse van bestrijdingsmiddelenresiduen zijn op 15 en 16 september 1997 door de deskundigen van de lidstaten besproken te Oeiras, Portugal, en de subgroep Bestrijdingsmiddelenresiduen van de werkgroep Plantenziektekunde heeft er op 20 en 21 november 1997 kennis van genomen en er eveneens een bespreking aan gewijd. Overeengekomen is dat deze ontwerprichtsnoeren zoveel mogelijk door de analyselaboratoria in de EU-lidstaten moeten worden toegepast en dat ze moeten worden herzien in het licht van de opgedane ervaring. De richtsnoeren werden op 15-17 november 1999 door de deskundigen van de EU-lidstaten besproken en aangepast te Athene, Griekenland. De herziene richtsnoeren zullen worden voorgelegd aan het Permanent Plantenziektekundig Comité en door de Commissie worden bekendgemaakt(5).(11) Overeenkomstig artikel 7, lid 2, onder a), van Richtlijn 86/362/EEG en artikel 4, lid 2, onder a), van Richtlijn 90/642/EEG moeten de EVA-staten, wanneer zij de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA informatie over de uitvoering van hun nationale controleprogramma's in het volgende jaar toesturen, nadere bijzonderheden verschaffen over de criteria die aan de opstelling van die programma's ten grondslag liggen. In dat verband moet ook informatie worden verschaft over de criteria die zijn toegepast voor de bepaling van het aantal te nemen monsters, de uit te voeren analyses, de meldingsniveaus en de criteria aan de hand waarvan de meldingsniveaus zijn bepaald. Voorts moeten nadere gegevens worden verstrekt over de erkenning van de laboratoria die de analyses uitvoeren (erkenningsbepalingen in het besluit waarnaar in punt 54n van hoofdstuk XII van bijlage II bij de EER-overeenkomst wordt verwezen; Richtlijn 93/99/EEG van de Raad van 29 oktober 1993 betreffende aanvullende maatregelen inzake de officiële controle op levensmiddelen(6)).(12) Informatie over de resultaten van bewakingsprogramma's is bijzonder geschikt om via computers of andere elektronische middelen te worden verwerkt, opgeslagen en doorgegeven. Er zijn formaten vastgesteld waarin de lidstaten de Commissie hun gegevens op diskette dienen toe te sturen. De EVA-staten kunnen hetzelfde formaat gebruiken en moeten derhalve in staat zijn hun verslagen in een standaardformaat aan de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA te zenden. De verdere ontwikkeling van een dergelijk standaardformaat kan het doeltreffendst worden aangepakt door het opstellen van richtsnoeren,BEVEELT DE EVA-STATEN AAN:1. Voor de in bijlage I genoemde combinaties bestrijdingsmiddelenresidu/product monsters te nemen en te analyseren, waarbij minimum twaalf monsters per product worden genomen, daarbij rekening houdend met het aandeel van de EVA-staten zelf, van de rest van de EER en van derde landen in de markt van de EVA-staten; voor ten minste één bestrijdingsmiddel dat mogelijk een acuut risico vormt, worden de samenstellende delen van het verzamelmonster van één van de producten individueel geanalyseerd: er worden twee verzamelmonsters met een adequaat aantal samenstellende delen genomen, zo mogelijk uit de productie van één producent; als in het eerste verzamelmonster een detecteerbare hoeveelheid bestrijdingsmiddel wordt gevonden, wordt voor elk van de samenstellende delen van het tweede monster een afzonderlijke analyse uitgevoerd; in 2001 geldt dit onder meer voor de combinatie foraat/aardappelen en/of methidathion/appelen.2. Monsters te nemen voor de analyse op disulfoton, foraat, thiometon en oxydemeton-methyl in die landen waar het gebruik van deze bestrijdingsmiddelen op de betrokken producten toegestaan is, waarbij voor elk product het onder punt 1 genoemde aantal monsters wordt genomen.3. Uiterlijk op 31 augustus 2002 in een rapport de resultaten mee te delen voor het gedeelte van de specifieke actie dat in bijlage I voor 2001 staat gepland, met vermelding van de toegepaste analysemethoden en de behaalde rapportageniveaus, in overeenstemming met de kwaliteitscontrolemethoden als vastgesteld in de procedures voor kwaliteitsbeheersing bij de analyse van bestrijdingsmiddelenresiduen, in een formaat - ook het elektronische formaat - als vastgesteld in de bijlagen II en III bij de aanbeveling van de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA voor het jaar 1999(7).4. Uiterlijk op 31 augustus 2001 de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA en de EER/EVA-Staten alle gegevens toe te zenden als vereist volgens artikel 7, lid 3, van Richtlijn 86/362/EEG en artikel 4, lid 3, van Richtlijn 90/642/EEG met betrekking tot de controles die in 2000 zijn uitgevoerd om er, op zijn minst door middel van steekproefbemonstering, voor te zorgen dat de maximumgehalten aan bestrijdingsmiddelenresiduen in acht worden genomen, d.w.z. onder meer:1. de uitkomsten van hun nationale programma's met betrekking tot de in bijlage II bij Richtlijn 86/362/EEG en Richtlijn 90/642/EEG vermelde bestrijdingsmiddelen, gerelateerd aan de geharmoniseerde niveaus en, als op communautair niveau dergelijke niveaus nog niet zijn vastgesteld, aan de geldende nationale niveaus;2. nadere gegevens over de door hun laboratoria gehanteerde kwaliteitscontrolemethodes, en met name nadere gegevens over de in de richtsnoeren betreffende de procedures voor de kwaliteitsbeheersing bij de analyse van bestrijdingsmiddelenresiduen voorkomende punten die zij niet hebben kunnen toepassen of met de toepassing waarvan zij moeite hebben gehad;3. nadere gegevens betreffende de erkenning, overeenkomstig het bepaalde in artikel 3 van Richtlijn 93/99/EEG, van de laboratoria die de analyses uitvoeren (aard van de erkenning, erkenningsinstantie en een kopie van het erkenningsdocument);4. nadere gegevens over deskundigheidstests en ringtests waaraan het laboratorium heeft deelgenomen.5. Uiterlijk op 30 september 2001 bij de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA het ontwerp van het nationaal programma voor 2002 in te dienen voor de bewaking van de maximumgehalten aan residuen van bestrijdingsmiddelen als vastgesteld bij de Richtlijnen 90/642/EEG en 86/362/EEG.6. Deze aanbeveling is gericht tot IJsland, Liechtenstein en Noorwegen.Gedaan te Brussel, 8 juni 2001.Voor de Toezichthoudende Autoriteit van de EVAHannes HafsteinLid van het College(1) PB L 221 van 7.8.1986, blz. 37.(2) PB L 350 van 14.12.1990, blz. 71.(3) PB L 78 van 29.3.2000, blz. 7.(4) Codex Alimentarius, Pesticide Residues in Foodstuffs, Rome 1994, ISBN 92-5-203271-1: deel 2, blz. 372.(5) Gepubliceerd in PB C 128 van 21.5.1999, blz. 30. Een herziene versie zal beschikbaar zijn in document SANCO/3103/2000 (http://europa.eu.int/comm/food/fs/ph_ps/pest/index_en.htm).(6) PB L 290 van 24.11.1993, blz. 14.(7) PB L 74 van 23.2.2000, bijlage II (procedures voor kwaliteitsbeheersing), blz. 25, en bijlage III (Werkdocument/Model voor rapportage), blz. 38.BIJLAGE ICombinaties bestrijdingsmiddel/product die bij de specifieke actie als bedoeld in punt 1 van de aanbeveling moeten worden bewaakt>RUIMTE VOOR DE TABEL>(a) Appelen, tomaten, sla, aardbeien, druiven.(b) Peren, bananen, bonen (vers of bevroren), aardappelen, wortelen, sinaasappelen, mandarijnen, perziken/nectarines, spinazie.(c) Bloemkool, pepers, tarwe, meloen, rijst, komkommer, sluitkool, erwten (bevroren of vers, analyse zonder dop).(d) Appelen, haver, tomaten, sla, druiven, aardbeien, prei, uien, sinaasappelsap, appelsap, rogge, aubergines.BIJLAGE IIGecoördineerd bewakingsprogramma voor de jaren 1996 tot en met 2004 met periodes voor de schatting van de opname en vaststelling van de bestrijdingsmiddelen waarvoor de opname wordt geschat>RUIMTE VOOR DE TABEL>z Appelen, aardbeien, druiven, tomaten, sla.y Mandarijnen, peren, bananen, bonen, aardappelen.x Sinaasappelen, perziken, wortelen, spinazie.w Bloemkool, pepers, tarwe, meloen.v Rijst, komkommer, sluitkool, erwten.u Ui, prei, sinaasappelsap, appelsap, rogge.


Avis juridique important

|

32003H0598

Aanbeveling van de Commissie van 11 augustus 2003 betreffende de preventie en vermindering van patulineverontreiniging in appelsap en appelsapingrediënten in andere dranken (Voor de EER relevante tekst) (kennisgeving geschied onder nummer C(2003) 2866)

Publicatieblad Nr. L 203 van 12/08/2003 blz. 0054 - 0059

Aanbeveling van de Commissievan 11 augustus 2003betreffende de preventie en vermindering van patulineverontreiniging in appelsap en appelsapingrediënten in andere dranken(kennisgeving geschied onder nummer C(2003) 2866)(Voor de EER relevante tekst)(2003/598/EG)DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 211, tweede streepje,Overwegende hetgeen volgt:(1) In Verordening (EG) nr. 1425/2003 van de Commissie(1) worden maximumgehalten aan patuline voor onder andere appelsap en appelsapingrediënten in andere dranken vastgesteld.(2) In het kader van Richtlijn 93/5/EEG van de Raad van 25 februari 1993 betreffende de bijstand aan de Commissie en de samenwerking van de lidstaten bij het wetenschappelijk onderzoek van vraagstukken in verband met levensmiddelen(2) (SCOOP) is een evaluatie van de blootstelling van de bevolking van de lidstaten van de Europese Unie aan patuline uitgevoerd. Uit de evaluatie blijkt dat de gemiddelde blootstelling ruim onder de PMTDI van 0,4 μg/kg lichaamsgewicht ligt. Rekening houdend met specifieke groepen consumenten, in het bijzonder kleine kinderen, en uitgaande van de ergste gevallen, is de blootstelling aan patuline sterker, maar nog steeds onder de PMTDI.(3) Het maximumgehalte aan patuline in appelsap is rekening houdend met de toxicologische evaluatie, de resultaten van de evaluatie van de blootstelling en de haalbaarheid vastgesteld. Er wordt echter erkend dat al het nodige moet worden gedaan om het patulinegehalte in appelsap verder te verminderen.(4) De appelverwerkende industrie moet daarom worden aangemoedigd om goede productiepraktijken toe te passen. Met name moet bedorven fruit uit het productieproces worden verwijderd. Hoe het fruit eruitziet, is namelijk een goede indicator voor het verontreinigingsgehalte. Aangezien patuline echter ook kan voorkomen in fruit dat aan de buitenkant niet zichtbaar beschadigd of bedorven is, kan de verontreiniging niet volledig worden geëlimineerd door al het zichtbaar beschadigde of bedorven fruit te verwijderen. Door de volledige toepassing van de "Gedragscode ter preventie en vermindering van patulineverontreiniging in appelsap en appelsapingrediënten in andere dranken" zal het verontreinigingsgehalte verder dalen.(5) Om ervoor te zorgen dat de interne markt goed functioneert, moet de "Gedragscode ter preventie en vermindering van patulineverontreiniging in appelsap en appelsapingrediënten in andere dranken" in de hele Europese Unie op uniforme wijze worden toegepast. Daarom is het aangewezen om aan te bevelen dat in de Europese Unie een gedragcode wordt toegepast.(6) In Verordening 466/2001 van de Commissie(3), laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 563/2002(4), wordt bepaald dat de maximumwaarden aan patuline in vruchtensap, vruchtennectar, gedestilleerde dranken, cider en andere gegiste dranken op basis van appelen of die appelsap bevatten uiterlijk op 30 juni 2005 worden herzien en worden verlaagd rekening houdend met de vooruitgang van de wetenschappelijke en technologische kennis en de toepassing van de "Gedragscode ter preventie en vermindering van patulineverontreiniging in appelsap en appelsapingrediënten in andere dranken",BEVEELT AAN DAT DE LIDSTATEN:1. De nodige maatregelen treffen om ervoor te zorgen dat de "Gedragscode ter preventie en vermindering van patulineverontreiniging in appelsap en appelsapingrediënten in andere dranken", zoals beschreven in de bijlage bij deze aanbeveling, door alle bedrijven in de appelverwerkende industrie wordt toegepast.2. Ervoor zorgen dat de bedrijven in de appelverwerkende industrie alle nodige maatregelen, waaronder zo nodig corrigerende maatregelen, treffen om lagere gehalten te bereiken dan het maximumgehalte van 50 μg/kg voor appelsap, met een gehalte van 25 μg/kg als streefdoel.Gedaan te Brussel, 11 augustus 2003.Voor de CommissieDavid ByrneLid van de Commissie(1) Zie bladzijde 1 van dit Publicatieblad.(2) PB L 52 van 4.3.1993, blz. 18.(3) PB L 77 van 16.3.2001, blz. 1.(4) PB L 86 van 3.4.2002, blz. 5.BIJLAGEGedragscode ter vermindering en preventie van patulineverontreiniging in appelsap en appelsapingrediënten in andere drankenInleiding1. Patuline is een secundaire metaboliet. Het wordt geproduceerd door een aantal soorten schimmels van de geslachten Penicillium, Aspergillus en Byssochlamys, waarvan Penicillium expansum waarschijnlijk het meest voorkomt. Patuline kan als verontreiniging worden aangetroffen in verschillende soorten beschimmelde vruchten, groenten, granen en andere levensmiddelen, maar appelen en appelproducten zijn de voornaamste bron van patulineverontreiniging.2. Alcoholische fermentatie van vruchtensap vernietigt patuline. Daardoor bevatten gefermenteerde producten zoals appel- en perencider geen patuline. Patuline kan echter wel worden aangetroffen in gefermenteerde producten waaraan na de fermentatie appelsap is toegevoegd. Naar verluidt doet ascorbinezuur patuline uit appelsap verdwijnen, maar de optimale omstandigheden voor inactivering zijn nog niet volledig vastgesteld. Patuline is relatief temperatuurstabiel, vooral bij een zure pH. Naar verluidt kan een korte behandeling bij hoge temperatuur (150 °C) de patulineconcentratie met 20 % doen verminderen. Thermische behandeling alleen volstaat echter niet om een product patulinevrij te maken.3. Patuline komt vooral voor in beschimmeld fruit. De aanwezigheid van schimmel houdt niet noodzakelijk in dat een vrucht patuline bevat, maar houdt alleen een risico in. In sommige gevallen kan inwendige schimmelgroei worden veroorzaakt door aantasting door insecten of andere aantastingen van verder gezond weefsel. Daardoor kan ook uitwendig schijnbaar onbeschadigd fruit patuline bevatten. Patuline kan echter ook voorkomen in gekneusd fruit dat onder gecontroleerde atmosfeer is opgeslagen en aan omgevingsomstandigheden is blootgesteld. Dat kan eventueel met verrotting van het klokhuis gepaard gaan. Door het fruit net vóór het persen te wassen of beschimmeld weefsel te verwijderen, wordt niet noodzakelijk alle patuline in het fruit verwijderd, aangezien er mogelijk ook patuline in ogenschijnlijk gezond weefsel verspreid kan zijn.4. Hoewel sporen van veel van de schimmels die patuline kunnen produceren, al in het fruit aanwezig kunnen zijn terwijl het nog aan de boom hangt, ontwikkelen ze zich meestal pas na het oogsten in het fruit. Schimmelgroei en patulineproductie kunnen echter ook vóór het oogsten voorkomen indien het fruit ziek is, door insecten aangetast is, of wanneer van de boom gevallen fruit voor verwerking wordt verzameld. De toestand van het fruit bij het oogsten, de wijze waarop na het oogsten (en met name tijdens de opslag) met het fruit wordt omgesprongen, en de mate waarin de opslagomstandigheden schimmelgroei tegengaan, zijn allemaal van invloed op de waarschijnlijkheid van patulineverontreiniging in sap en andere producten die van vers en opgeslagen fruit worden gemaakt.5. De aanbevelingen ter vermindering van patulineverontreiniging in appelsap in deze code zijn in twee delen onderverdeeld:I. Aanbevolen praktijken op basis van goede landbouwpraktijken (GLP).II. Aanbevolen praktijken op basis van goede productiepraktijken (GPP).I. AANBEVOLEN PRAKTIJKEN OP BASIS VAN GLPVóór de oogst6. Verwijder en verbrand tijdens het rustseizoen al het zieke hout en al het verdroogde fruit.7. Snoei de bomen, overeenkomstig de goede handelspraktijken, in een vorm die voor voldoende luchtcirculatie en lichtinval zorgt. Zo kan ook het hele oppervlak goed worden besproeid.8. Neem de nodige maatregelen tegen plagen en ziekten die het fruit rechtstreeks doen rotten of waardoor schimmels die patuline produceren, in het fruit kunnen doordringen. Het gaat onder andere om kanker, knoprot (Botrytis spp en Nectria spp), appelbladroller, appelmineermot, kleine wintervlinder, blastobasis, bladwesp en zuringbladwesp.9. Nat weer bij het vallen van de bloesems of bij het oogsten kan het risico van rot verhogen. Daarom moeten de nodige maatregelen worden overwogen, bijvoorbeeld het gebruik van fungicide ter voorkoming van het ontkiemen van sporen en schimmelgroei.10. Appels met een slechte minerale samenstelling krijgen tijdens de opslag vaker fysiologische problemen en zijn daardoor gevoeliger voor bepaalde soorten rot, met name Gloeosporium spp en secundaire rot zoals Penicillium. Zendingen appels voor de vers-fruitmarkt die na analyse niet aan de aanbevolen normen voor minerale samenstelling voldoen, mogen daarom niet gedurende lange tijd (d.w.z. langer dan 3 à 4 maanden) worden opgeslagen.11. Indien het gehalte aan mineralen in fruit voor de vers-fruitmarkt buiten de optimale marge valt, kan de celstructuur worden verbeterd door het calcium- en fosforgehalte van het fruit te verbeteren, met name door de calcium-kaliumratio te verhogen door gecontroleerde bemesting. Zo wordt het fruit minder vatbaar voor verrotting.12. Het percentage rot fruit moet elk jaar voor elke boomgaard worden opgetekend. Historische gegevens zijn momenteel immers de beste aanwijzing voor het potentiële percentage rot fruit. Er kan uit worden afgeleid hoeveel fungicide moet worden gebruikt en hoe lang het fruit uit de betreffende boomgaard kan worden opgeslagen.Oogst en transport van het fruit13. Voor verwerking bestemde appels worden in twee categorieën ingedeeld:a) Mechanisch geoogst fruit14. Bij mechanisch oogsten wordt de boom geschud en wordt het fruit met speciale machines opgeraapt.15. Al het fruit moet zo voorzichtig mogelijk worden behandeld en fysieke beschadiging moet in alle fasen van de oogst en het transport zoveel mogelijk worden voorkomen.16. Alvorens de bomen worden geschud, moet beschadigd fruit (rot of met blootliggend vruchtvlees) dat op de grond ligt, worden verwijderd opdat alleen vers en/of gezond fruit wordt verzameld.17. Mechanisch geoogst fruit moet binnen drie dagen na de oogst naar de verwerkingsfabriek worden gebracht.18. Alle bakken waarin geoogst fruit wordt vervoerd, moeten schoon, droog en vrij van afval zijn.b) Fruit voor de vers-fruitmarkt19. Fruit uit boomgaarden waar in het verleden hoge percentages rot fruit zijn opgetekend, moet afzonderlijk worden geoogst en mag niet worden opgeslagen.20. Idealiter moet al het fruit bij droog weer worden geoogst, wanneer het fruit rijp is, en moet het in schone bakken of kisten worden verzameld waarin het rechtstreeks naar de opslagplaats kan worden gebracht. De bakken moeten worden schoongemaakt, bij voorkeur door ze met zuiver water schoon te spuiten of ze met water en zeep te schrobben. Afval van fruit en bladeren moet worden verwijderd. De schoongemaakte bakken moeten vóór gebruik worden gedroogd. Het fruit mag niet aan regen worden blootgesteld.21. Om te voorkomen dat het fruit bij het plukken wordt beschadigd, moet in de nodige scholing en toezicht worden voorzien.22. Al het fruit waarvan de schil beschadigd is of waarvan het vruchtvlees blootligt, alsook ziek fruit, moet bij het plukken in de boomgaard worden verwijderd. Het fruit moet zo weinig mogelijk worden gekneusd.23. Door aarde verontreinigd fruit, bijvoorbeeld door regen bespat fruit of fruit dat op de grond ligt, mag niet worden opgeslagen.24. Er moet worden voorkomen dat bladeren of twijgjes tussen het fruit terechtkomen.25. Het fruit moet binnen 18 uur na de oogst in een koelruimte worden geplaatst en binnen 3 à 4 dagen na het plukken tot op de aanbevolen temperatuur worden gekoeld (zie voorbeelden in tabel 1).TABEL 1 Voorbeeld van aanbevolen temperatuur voor de opslag van appels in lucht>RUIMTE VOOR DE TABEL>26. Bij het transport en de opslag moet verontreiniging door aarde worden voorkomen.27. Bij het hanteren en het transport van de bakken in de boomgaard en tussen de boomgaard en de opslagplaats moet verontreiniging van de bakken en het fruit door aarde worden voorkomen en moet fysieke beschadiging (bv. kneuzen) tot een minimum worden beperkt.28. Geoogst fruit mag 's nachts niet in de boomgaard blijven staan, maar moet op een verharde vloer worden geplaatst en bij voorkeur worden afgedekt.Behandeling en opslag van fruit voor de vers-fruitmarkt na de oogst29. Al het fruit, hetzij voor de vers-fruitmarkt, hetzij voor latere verwerking, moet zo voorzichtig mogelijk worden behandeld en fysieke beschadiging (bv. kneuzen) moet in alle fasen van de behandeling tussen het oogsten en persen zoveel mogelijk worden voorkomen.30. Appelkwekers en andere sapproducenten die niet over gecontroleerde opslagfaciliteiten beschikken, moeten ervoor zorgen dat het fruit zo vlug mogelijk na het plukken wordt geperst.31. Bij opslag onder gecontroleerde atmosfeer moet zo nodig worden gecontroleerd of de opslagplaats luchtdicht is en moet alle controleapparatuur worden getest alvorens met oogsten wordt begonnen. De opslagplaats moet vóór gebruik grondig worden voorgekoeld.32. Zo nodig mag het fruit na de oogst overeenkomstig de betreffende EU-wetgeving met fungiciden worden behandeld.33. Opgeslagen appels moeten regelmatig (ten minste elke maand) op verrotting worden gecontroleerd. De percentages rot fruit moeten elk jaar worden opgetekend. Bij de bemonstering moeten atmosferische veranderingen in de opslagplaats zoveel mogelijk worden voorkomen (zie punt 36).34. Willekeurige monsters van het fruit moeten in een geschikte verpakking (bv. netten) dicht bij het inspectieluik worden geplaatst zodat het fruit gedurende de opslagperiode kan worden gecontroleerd (zie punt 35). De monsters moeten elke maand worden onderzocht op verrotting, algemene toestand van het fruit en houdbaarheid. In opslagplaatsen waar de opslagomstandigheden niet optimaal zijn en/of waar het fruit door ongunstige groei- en/of oogstomstandigheden naar verwachting minder dan drie maanden houdbaar is, zijn kortere tussenpozen aan te bevelen.35. Indien uit de monsters problemen met de toestand van het fruit blijken, moeten de nodige maatregelen worden genomen om het fruit te verwijderen alvorens de schade zich uitbreidt.36. Schimmelgroei treedt normaliter op in een warme omgeving. Een snelle koeling en constante atmosferische omstandigheden verbeteren de toestand van het fruit. Idealiter moet het fruit binnen 3 à 4 dagen worden opgeslagen en tot minder dan 5 °C worden afgekoeld, en binnen 2 dagen daarna tot de optimale temperatuur worden afgekoeld. De gecontroleerde atmosferische omstandigheden moeten binnen 7 à 10 dagen na de opslag worden bereikt, en binnen 7 dagen daarna moet een ultralaag zuurstofgehalte (d.w.z. minder dan 1,8 % zuurstof) worden bereikt.Sortering van het fruit na de oogst voor de vers-fruitmarkt of voor sapproductie37. Al het rotte fruit, zelfs fruit met alleen kleine rotte plekken, moet zoveel mogelijk worden verwijderd. Het gezonde fruit moet in schone bakken worden bewaard.38. Indien er bakken uit de opslag worden gehaald om fruit te selecteren voor de kleinhandel, moeten de bakken met overblijvend fruit voor sapproductie worden gemarkeerd en binnen 12 uur na het sorteren naar de koelruimte worden teruggebracht. Het fruit moet zo kort mogelijk aan de omgevingstemperatuur worden blootgesteld. Idealiter moet voor sapproductie bestemd fruit tussen het sorteren en de sapproductie bij minder dan 5 °C worden bewaard en moet het zo vlug mogelijk worden gebruikt.39. Fruit dat voor sapproductie wordt verzonden, moet zo vlug mogelijk worden gebruikt, met name binnen de normale houdbaarheidsperiode die voor fruit uit dezelfde opslagplaats wordt aangeraden. Aangezien kneuzingen de vorming van patuline bevorderen, moeten deze zoveel mogelijk worden voorkomen, in het bijzonder indien het fruit vóór de sapproductie langer dan 24 uur op omgevingstemperatuur wordt opgeslagen.II. AANBEVOLEN PRAKTIJKEN OP BASIS VAN GPPTransport, controle en persen van het fruitMechanisch geoogst fruit en fruit voor de vers-fruitmarkta) Fruit voor de vers-fruitmarkt40. Opgeslagen fruit moet zo vlug mogelijk van de koelruimte naar de verwerker worden overgebracht (idealiter binnen 24 uur vóór het persen, tenzij het fruit opnieuw in een koelruimte wordt opgeslagen).41. Soorten met een open kelk zijn bijzonder onderhevig aan verrotting van het klokhuis. Deze soorten moeten op inwendige verrotting worden onderzocht door regelmatige controles net vóór het persen. Bij voorkeur moet uit elke partij appels een willekeurig monster worden genomen. Elke appel moet dwars worden doorgesneden en op tekenen van myceliumgroei worden onderzocht. Indien het percentage rotte klokhuizen een overeengekomen niveau overschrijdt, mag de hele zending niet voor sapproductie worden gebruikt. De verwerker moet vermelden welk percentage van het geleverde fruit maximaal tekenen van verrotting mag vertonen, rekening houdend met de mate waarin de verwerker rot fruit kan verwijderen bij de controle vóór de verwerking. Indien dit percentage wordt overschreden, moet de hele zending fruit worden afgekeurd.42. Bij aankomst in de fabriek moet de kwaliteit van het fruit worden gecontroleerd. Er moet met name naar tekenen van uitwendige en inwendige schimmel worden gezocht (zie punt 43).b) Mechanisch geoogst fruit en fruit voor de vers-fruitmarkt43. Tijdens de verwerking en vóór het persen moet het fruit zorgvuldig worden gesorteerd om zichtbaar beschimmeld fruit te verwijderen (willekeurige en routinecontroles op inwendige schimmel door het fruit door te snijden zoals beschreven in punt 41) en moet het fruit grondig worden gewassen met drinkwater of afdoende behandeld water.44. Fruitpersen en andere productieapparatuur moeten overeenkomstig de "best practices" van de sector schoongemaakt en gesteriliseerd worden. Fruitpersen en andere productieapparatuur worden meestal met hogedrukreinigers schoongemaakt, met een speciaal product gesteriliseerd en vervolgens met koud drinkwater afgespoeld. In sommige fabrieken die vrijwel continu werken, moet deze schoonmaak bij voorkeur één keer per ploeg of één keer per dag plaatsvinden.45. Na het persen moeten monsters van het sap worden genomen voor analyse. Een representatief monster van de productie moet met een aangepaste methode op patuline worden onderzocht in een daartoe erkend laboratorium.46. Het sap moet bij voorkeur tot maximaal 5 °C worden gekoeld en vervolgens gekoeld en bij een ultralaag zuurstofgehalte worden bewaard tot het geconcentreerd, verpakt of gepasteuriseerd wordt.47. Het sap mag pas worden verpakt indien de resultaten van de patulineanalyse onder de maximumwaarde blijken te liggen.Verpakking en eindverwerking van het product48. Met name in niet op basis van geconcentreerd sap gemaakt sap kunnen schimmels voorkomen die patuline kunnen produceren, alsook andere schimmels en gisten. Om bederf van het product en tegelijk patulineproductie te voorkomen, is het van groot belang de ontwikkeling van deze organismen tijdens transport en opslag te voorkomen.49. Indien het sap vóór gebruik gedurende een bepaalde tijd wordt bewaard, moet de temperatuur bij voorkeur tot op minder dan 5 °C worden gebracht om de ontwikkeling van bacteriën te voorkomen.50. Sap krijgt meestal een warmtebehandeling om enzymen en organismen die bederf veroorzaken, te vernietigen. Hoewel schimmelsporen en plantaardig mycelium door een dergelijke behandeling meestal worden vernietigd, moet worden onderkend dat eventueel reeds aanwezige patuline er niet door wordt vernietigd.Beoordeling van de kwaliteit van het sap51. Specificaties voor de aankoop van appelsap of geconcentreerd appelsap moeten een maximumwaarde voor patuline omvatten op grond van een geschikte analysemethode overeenkomstig de bepalingen van Richtlijn 2003/78/EG van de Commissie (PB L 203 van 12.8.2003, blz. 40) tot vaststelling van bemonsteringswijzen en analysemethoden voor de officiële controle op het patulinegehalte in levensmiddelen.52. Om ervoor te zorgen dat het eindproduct onder de maximumwaarden voor patuline blijft, moet een bemonsteringsplan worden opgesteld voor willekeurige bemonstering van het product.53. De verpakker moet zich ervan vergewissen dat de leverancier van het sap in staat is om zijn eigen werkzaamheden te controleren en dat bovengenoemde aanbevelingen worden toegepast.54. De verpakker controleert de kwaliteit van het appelsap op Brix, zuurtegraad, smaak, kleur, troebelheid, enz. De microbiologische kwaliteit moet nauwlettend worden gecontroleerd. Daaruit blijkt immers niet alleen het risico van organismen die patuline kunnen produceren, maar ook de hygiëne in de vorige fasen van de productiecyclus.55. Ook het verpakte product moet worden gecontroleerd om te garanderen dat het product tijdens het verpakken niet is aangetast.CONCLUSIE56. Deze gedragscode omvat algemene beginselen voor de preventie van patuline in appelsap. Opdat deze beginselen van nut zijn voor telers en verwerkers, is het van belang dat ze door de nationale autoriteiten worden bekrachtigd, rekening houdend met de lokale appelsoorten, het klimaat, de opslagfaciliteiten en de productieomstandigheden.57. Ter vermindering van het patulinegehalte in appelsap wordt een systeem voor naoogstbehandeling op basis van HACCP aanbevolen.


title: Aanbeveling van de Raad van 19 december 2016 tot invoering van bijscholingstrajecten: nieuwe mogelijkheden voor volwassenen

text:
               24.12.2016

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               C 484/1

         AANBEVELING VAN DE RAAD
   van 19 december 2016
   tot invoering van bijscholingstrajecten: nieuwe mogelijkheden voor volwassenen
   (2016/C 484/01)
   DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
   Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name de artikelen 165 en 166,
   Gezien het voorstel van de Europese Commissie,
   Overwegende hetgeen volgt:

               (1)

               In de huidige samenleving moeten alle burgers een breed scala aan vaardigheden, kennis en competenties, onder meer een toereikend niveau van lees- en schrijfvaardigheid, reken- en digitale competenties hebben om hun volledige potentieel te verwezenlijken, een actieve rol in de samenleving te spelen en hun sociale en burgerlijke verantwoordelijkheden op zich te nemen. Deze vaardigheden, kennis en competenties zijn ook essentieel om toegang te krijgen tot en vooruitgang te boeken op de arbeidsmarkt en om vervolgonderwijs en -opleiding te volgen.

               (2)

               Voor steeds meer banen is zowel een hoger niveau als een ruimer scala van vaardigheden vereist. In de toekomst zullen er minder eenvoudige banen zijn. Zelfs voor banen die van oudsher lage of geen kwalificaties vergden, worden de eisen steeds hoger. Voor verreweg de meeste banen zijn bepaalde digitale competenties vereist en een toenemend aantal eenvoudige banen vergt bepaalde generieke of kernvaardigheden (zoals communicatie, probleemoplossing, teamwerken en emotionele intelligentie).

               (3)

               In 2015 waren er in de Unie 64 miljoen mensen, meer dan een kwart van de bevolking van 25 tot en met 64 jaar, die het initieel onderwijs en de initiële opleiding hadden afgesloten met hoogstens een diploma lager middelbaar onderwijs. Hoewel het niveau van de basisvaardigheden van deze mensen niet kan worden gemeten, laat de Survey of Adult Skills („PIAAC”) van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) (enquête van de OESO over de vaardigheden van volwassenen), waarin lees- en schrijfvaardigheid, rekenvaardigheid en probleemoplossing in technologierijke omgevingen is getest, zien dat in 20 lidstaten vergelijkbare percentages volwassenen in de leeftijdsgroep 16 tot en met 65 het laagste vaardigheidsniveau hebben.

               (4)

               Voorts komt uit gegevens voor 2013 van het OESO-programma voor internationale studentenbeoordeling (PISA) naar voren dat een aanzienlijk deel van de 15-jarigen onvoldoende presteert voor lezen (17,8 %), wiskunde (22,1 %) en wetenschappen (16,6 %). Deze resultaten blijven boven de benchmark inzake Onderwijs en Opleiding 2020 (ET 2020) van 15 %.

               (5)

               Het PIAAC-programma toont aan dat volwassenen met hogere lees- en schrijfvaardigheid, rekenvaardigheid en probleemoplossend vermogen in technologierijke omgevingen vaak meer succes hebben op de arbeidsmarkt. Tegelijkertijd nemen 20 tot 25 % van de Europese volwassenen van 16 tot en met 65 jaar met zwakkere vaardigheden op dit gebied minder vaak deel aan leerervaringen en zijn zij minder vaak volwaardige deelnemers aan de digitale economie en samenleving. Zij lopen meer kans om werkloos, arm of sociaal uitgesloten te worden, lopen grotere gezondheidsrisico's, hebben een lagere levensverwachting, en hun kinderen lopen een hoger risico slecht te presteren op school.

               (6)

               Laagopgeleiden met gebrekkige basisvaardigheden maken een hoog percentage uit van de werklozen (in het bijzonder van de langdurig werklozen) en andere kwetsbare groepen, zoals oudere werknemers, economisch inactieven en derdelanders. Die tekortkomingen maken het voor hen moeilijker om de arbeidsmarkt (opnieuw) te betreden.

               (7)

               Beleidsmaatregelen van de lidstaten ter bestrijding van voortijdig schoolverlaten in overeenstemming met de Aanbeveling van de Raad van 28 juni 2011 (1) en de conclusies van de Raad van 23 november 2015 inzake beleid ter bestrijding van voortijdig schoolverlaten, die gebaseerd zijn op preventie-, interventie- en compensatiemaatregelen, hebben een positief effect. In 2015 lag het gemiddelde percentage voortijdige schoolverlaters in de leeftijdsgroep 18 tot en met 24 jaar in de Unie op ongeveer één procentpunt onder het Europa 2020-benchmark van 10 %, maar wel met grote verschillen tussen de lidstaten. Zelfs indien de kerndoelstelling zou worden gehaald, zouden de resterende 10 % bij het begin van hun volwassen leven zeer moeilijk toegang krijgen tot duurzame werkgelegenheid. Bovendien zijn er nog steeds veel mensen van 25 jaar of ouder die de school voortijdig hebben verlaten, vaak derdelanders en andere mensen met een migrantenachtergrond of uit achterstandsgroepen.

               (8)

               Deelname aan een leven lang leren ligt bij laaggeschoolde volwassenen nog altijd vier keer lager dan bij mensen met een diploma van het tertiair onderwijs. De toegang tot een leven lang leren blijft ongelijk verdeeld over de verschillende sociaal-economische groepen en sommige groepen van de beroepsbevolking hebben minder toegang, in het bijzonder derdelanders. Bevordering van brede en inclusieve participatie is derhalve een sleutelfactor voor het succes van bijscholingsmaatregelen. Inspanningen om in contact te treden met personen die bijzondere motivering, ondersteuning en vaardigheden inzake doorlopend carrière-management nodig hebben, zijn essentieel.

               (9)

               De bijscholingstrajecten zijn gericht op volwassenen met geringe vaardigheden, kennis en competenties die niet in aanmerking komen voor steun uit de jongerengarantie (2), en zouden hen flexibele mogelijkheden bieden om hun lees- en schrijfvaardigheid, de reken- en digitale competenties te verbeteren en vorderingen te maken richting hogere en voor de arbeidsmarkt en voor actieve deelname aan de samenleving relevante niveaus inzake het Europees kwalificatiekader (EKK). Dit kan worden bereikt door onderwijs en opleiding in geschikte leeromgevingen te bieden waarin gekwalificeerde leerkrachten en opleiders lesmethoden voor volwassenen gebruiken en de mogelijkheden van digitaal leren benutten.

               (10)

               Rekening houdend met de nationale wetgeving, omstandigheden en beschikbare middelen, kunnen de lidstaten bijscholingstrajecten toesnijden op de door hen gekozen prioritaire doelgroepen. Die trajecten kunnen worden gerealiseerd conform de uitvoeringsregelingen van de lidstaten op basis van de persoonlijke inzet en de belangstelling voor deelname van de betrokkene.

               (11)

               Het vergroten van de vaardigheden en competenties van volwassenen draagt in aanzienlijke mate bij tot het bereiken van de strategische doelstellingen van Europa 2020, zoals weergegeven in de beleidscyclus van het Europees semester.

               (12)

               In het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie wordt het recht op onderwijs en op toegang tot beroepsopleiding en bijscholing voor iedereen erkend.

               (13)

               De doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling van de Verenigde Naties uit 2015 roepen op ervoor te zorgen dat alle jongeren en een aanzienlijk deel van de volwassenen, zowel mannen als vrouwen, zich in 2030 lees- en schrijfvaardigheid en rekencompetenties eigen hebben gemaakt.

               (14)

               Aanbeveling 2006/962/EG van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2006 inzake sleutelcompetenties voor een leven lang leren (3) biedt een referentiekader dat de lidstaten moet helpen ervoor te zorgen dat jongeren aan het eind van het initieel onderwijs en de initiële opleiding de sleutelcompetenties hebben ontwikkeld die ze nodig zullen hebben in hun volwassen leven, in verdere opleiding en in hun beroepsleven. Dat referentiekader moedigt de lidstaten ook aan om ervoor te zorgen dat volwassenen hun hele leven lang in staat zijn hun sleutelcompetenties te ontwikkelen en te actualiseren.

               (15)

               Het Europees digitaal competentiekader voor burgers bevat een gemeenschappelijke Europese referentie van wat moet worden verstaan onder digitaal vaardig zijn in de hedendaagse samenleving, en omschrijft de competenties en competentieniveaus op de vijf belangrijkste gebieden.

               (16)

               De Aanbeveling van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2008 tot vaststelling van een Europees kwalificatiekader voor een leven lang leren (4) resulteerde in een gemeenschappelijk kwalificatiereferentiekader van acht niveaus, uitgedrukt in termen van leerresultaten, die via verschillende routes van formeel, niet-formeel en informeel leren kunnen worden bereikt.

               (17)

               Het gezamenlijk verslag van de Raad en de Commissie over de uitvoering van het strategisch kader voor Europese samenwerking op het gebied van onderwijs en opleiding (ET 2020) prioriteerde op het gebied van volwassenenonderwijs onder meer het aanbieden van vaardigheden als lezen, schrijven en rekenen, alsook digitale vaardigheden, en voldoende tweedekansmogelijkheden voor mensen die geen EKK-kwalificatie van niveau 4 hebben. Dat gezamenlijk verslag bevat ook beoogde resultaten op middellange termijn voor beroepsonderwijs en -opleiding, waaronder betere toegang tot kwalificaties voor iedereen door flexibeler stelsels voor beroepsonderwijs en -opleiding waarin overstappen gemakkelijker wordt, met name door voor efficiënte en geïntegreerde begeleiding te zorgen en validatie van niet-formeel en informeel leren beschikbaar te maken.

               (18)

               In de Aanbeveling van de Raad van 20 december 2012 inzake de validatie van niet-formeel en informeel leren (5) worden de lidstaten uitgenodigd tegen 2018 nationale regelingen in het leven te roepen voor de validatie (identificatie, documentatie, beoordeling en certificering) van niet-formeel en informeel leren. Dit omvat mogelijkheden voor werklozen of personen die werkloos dreigen te worden hun vaardigheden te laten beoordelen met als doel hun kennis, vaardigheden en competenties te laten vaststellen.

               (19)

               In de Aanbeveling van de Raad van 22 april 2013 tot invoering van een jongerengarantie wordt aanbevolen jongeren onder 25 jaar binnen vier maanden nadat zij werkloos zijn geworden of het formele onderwijs hebben verlaten een degelijk aanbod te doen voor een baan, voortgezet onderwijs, een plaats in het leerlingstelsel of een stage. De lidstaten worden uitgenodigd voortijdige schoolverlaters en laaggeschoolde jongeren mogelijkheden te bieden om opnieuw het onderwijs in te gaan of een opleiding te volgen, dan wel tweedekansonderwijsprogramma's in een leeromgeving die beantwoordt aan hun specifieke behoeften en hen in staat stelt alsnog de kwalificaties te verwerven die zij missen.

               (20)

               In de Aanbeveling van de Raad van 15 februari 2016 betreffende de integratie van langdurig werklozen op de arbeidsmarkt (6) wordt aanbevolen langdurig werklozen grondige individuele beoordelingen en begeleiding aan te bieden alsmede, uiterlijk na 18 maanden werkloosheid, een herintegratieovereenkomst die een individueel aanbod en de aanwijzing van een centraal contactpunt omvat.

               (21)

               In Aanbeveling 2008/867/EG van de Commissie van 3 oktober 2008 over de actieve inclusie van personen die van de arbeidsmarkt zijn uitgesloten (7) worden de lidstaten opgeroepen hun investeringen in menselijk kapitaal uit te breiden en te verbeteren door het voeren van een inclusief onderwijs- en opleidingsbeleid, met inbegrip van doeltreffende strategieën voor een leven lang leren, en de onderwijs- en opleidingsstelsels aan te passen aan de nieuwe bekwaamheidseisen en de behoefte aan digitale vaardigheden.

               (22)

               In de conclusies van de Raad van 5 en 6 juni 2014 over de integratie van onderdanen van derde landen die legaal in de EU verblijven, werden de gemeenschappelijke basisbeginselen voor het beleid inzake de integratie van immigranten in de Europese Unie uit 2004 bevestigd, onder meer dat inspanningen op onderwijsgebied van essentieel belang zijn om immigranten, en met name hun nakomelingen, tot succesvollere en actievere deelnemers aan de samenleving te maken.

               (23)

               In de Resolutie van de Raad van 21 november 2008 over betere integratie van levenslange begeleiding in de strategieën voor een leven lang leren (8) worden de lidstaten ertoe opgeroepen gebruik te maken van vier leidende beginselen ter ondersteuning van de overgangen in de hele loopbaan van burgers: stimuleren van het gedurende het hele leven aanleren van vaardigheden op het vlak van loopbaanbeheer; de toegang van alle burgers tot begeleidingsdiensten bevorderen; de kwaliteitsborging van begeleidingsdiensten ontwikkelen; en de coördinatie en de samenwerking van de verschillende actoren op nationaal, regionaal en lokaal niveau aanmoedigen.

               (24)

               Ondanks deze inspanningen blijft de toegang tot en deelname aan onderwijs en opleiding voor laaggeschoolde volwassenen een probleem. Actief arbeidsmarktbeleid is erop gericht werklozen zo snel mogelijk weer aan een baan te helpen, maar biedt niet altijd flexibele bijscholingsmogelijkheden op maat. Slechts weinig beleidsmaatregelen van de overheid zien op de behoefte aan bijscholing van personen die al werken, waardoor het gevaar bestaat dat hun vaardigheden verouderen en zij hun baan verliezen, terwijl de mensen die het verst van de arbeidsmarkt staan, de grootste bijscholingsbehoeften hebben maar het moeilijkst te bereiken zijn.

               (25)

               De Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten hebben de Commissie verzocht toelichting te geven bij het voorstel voor een nieuwe vaardighedenagenda voor Europa, die onder meer ingaat op manieren om het ontwikkelen van vaardigheden en het verwerven van kennis te stimuleren, en waarin wordt erkend dat het voltooien van hoger secundair onderwijs of onderwijs van een gelijkwaardig niveau een minimumvereiste is om een succesvolle overgang van onderwijs naar arbeidsmarkt en de toegang tot verdere studies te garanderen.

               (26)

               De kennisbasis die beleidsmakers en praktijkmensen nodig hebben, groeit, maar blijft onvolledig. De organen van de Unie, met name Eurostat, het Uitvoerend Agentschap onderwijs, audiovisuele media en cultuur (EACEA) en het Europees Centrum voor de ontwikkeling van de beroepsopleiding (Cedefop) kunnen het onderzoek, de expertise en de analyse hieromtrent nader ontwikkelen. De resultaten van het werk dat is uitgevoerd in het kader van de Europese samenwerking op het gebied van werkgelegenheid, onderwijs en opleiding kunnen verder bijdragen aan de ontwikkeling van de kennisbasis en wederzijds leren.

               (27)

               Werkgeversorganisaties, werkgevers, vakbonden, kamers van industrie, koophandel en ambachten, nationale entiteiten die betrokken zijn bij de planning, de organisatie of de bevordering van onderwijs en opleiding en bij het integratiebeleid voor migranten, arbeidsbemiddelingsdiensten, onderwijs- en opleidingaanbieders, intermediaire en sectorale organisaties, maatschappelijke organisaties, lokale en regionale marktdeelnemers, bibliotheken, collectieve diensten en volwassen lerenden zelf zijn de belangrijkste belanghebbenden bij de gezamenlijke inspanning die nodig is om mensen te bereiken, te motiveren, te begeleiden en te ondersteunen bij hun vorderingen in hun bijscholingstrajecten.

               (28)

               Aangezien de doelgroep zeer divers is en de beleidsmaatregelen op dit gebied versnipperd en ingewikkeld zijn, wordt de bijscholing van de beroepsbevolking vaak niet voldoende systematisch aangepakt en is men zich te weinig bewust van de sociaal-economische voordelen van die bijscholing. Daarom zouden coherente beleidsinspanningen, gebaseerd op een doeltreffende coördinatie en partnerschappen over beleidsterreinen heen, welkom zijn.

               (29)

               Aangezien de onderwijs- en opleidingsstelsels en arbeidsmarkten afhankelijk van de lidstaten en de regio’s aanzienlijk van elkaar verschillen, is er geen uniforme aanpak voor inzetbaarheid. In deze context is vooruitgang in de richting van een specifiek kwalificatieniveau een manier om de inzetbaarheid en actieve participatie in de samenleving te vergroten, en geen doel op zich,

         BEVEELT DE LIDSTATEN AAN:
   In overeenstemming met de nationale wetgeving, omstandigheden en beschikbare middelen, en in nauwe samenwerking met de sociale partners en de aanbieders van onderwijs en opleiding:

               1.

               laaggekwalificeerde volwassenen, bijvoorbeeld personen die initieel onderwijs of initiële opleiding hebben verlaten zonder diploma hoger middelbaar onderwijs of gelijkwaardig en die niet in aanmerking komen voor ondersteuning in het kader van de jongerengarantie, bijscholingstrajecten aan te bieden die hun de kans bieden om overeenkomstig hun individuele behoeften:

                           a)

                           een minimumniveau van lees- en schrijfvaardigheid en digitale en rekencompetenties te verwerven; en/of

                           b)

                           een breder scala van vaardigheden, kennis en competenties te verwerven die relevant zijn voor de arbeidsmarkt en voor actieve deelname aan de samenleving, en die voortbouwen op Aanbeveling 2006/962/EG inzake sleutelcompetenties voor een leven lang leren, door vooruitgang te boeken in de richting van een kwalificatie op EKK-niveau 3 of 4, afhankelijk van de nationale omstandigheden.

               2.

               rekening houdend met de nationale omstandigheden, beschikbare middelen en bestaande nationale strategieën, prioritaire doelgroepen te bepalen voor het aanbieden van bijscholingstrajecten op nationaal niveau. Daarbij moet ook rekening worden gehouden met de genderdimensie, de diversiteit en de verschillende subgroepen in de doelgroep.

               3.

               in voorkomend geval, het ontwerp van de bijscholingstrajecten te baseren op drie elementen: het beoordelen van vaardigheden, het aanbieden van een flexibel en hoogwaardig leeraanbod op maat en het valideren en erkennen van verworven vaardigheden. Dit kan worden vergemakkelijkt door begeleiding en ondersteunende maatregelen zoals bedoeld in de punten 12 tot en met 14, en door in voorkomend geval optimaal gebruik te maken van het potentieel van digitale technologieën.

         Beoordeling van vaardigheden

               4.

               volwassenen binnen de conform punt 2 bepaalde doelgroepen een beoordeling aan te bieden, bijvoorbeeld een „vaardighedenaudit”, om de vaardigheden die zij reeds hebben en de bijscholingsbehoefte te bepalen.

               5.

               de validatieregelingen die zijn vastgesteld in overeenstemming met de Aanbeveling van de Raad van 20 december 2012 betreffende de validatie van niet-formeel en informeel leren, in voorkomend geval toe te passen op laaggekwalificeerde volwassenen om hun bestaande vaardigheden te inventariseren, te documenteren, te beoordelen en/of te certificeren.

         Een flexibel opleidingsaanbod op maat

               6.

               onderwijs en opleiding aan te bieden, in overeenstemming met punt 1, die voldoen aan de behoeften die bij de beoordeling van de vaardigheden zijn vastgesteld. Voor migranten uit derde landen zo nodig te voorzien in mogelijkheden voor taallessen en voorbereiding op de opleiding.

               7.

               indien in overeenstemming met de nationale systemen en omstandigheden, intensiever gebruik toe te staan van eenheden van leerresultaten die kunnen worden gedocumenteerd, beoordeeld en gevalideerd om de vorderingen van lerenden in de verschillende fasen te meten.

               8.

               te overwegen om, voor zover mogelijk, de lokale, regionale en nationale arbeidsmarktbehoeften in aanmerking te nemen bij het bepalen van een aanbod overeenkomstig punt 1, en dat, in nauwe samenwerking met de belanghebbenden, met name de sociale partners en de lokale, regionale en nationale marktdeelnemers, ook te verstrekken.

         Validatie en erkenning

               9.

               voort te bouwen op bestaande validatieregelingen ingevoerd in overeenstemming met de Aanbeveling van de Raad van 20 december 2012 inzake de validatie van niet-formeel en informeel leren om de verworven kennis, vaardigheden en competenties, met inbegrip van werkplekleren, te certificeren en te stimuleren dat de certificering ervan leidt tot een kwalificatie, overeenkomstig de nationale kwalificatiekaders en -stelsels.

               10.

               in overeenstemming met de nationale wetgeving, omstandigheden en beschikbare middelen, het aanbieden van de bijscholingstrajecten te baseren op de in punten 11 tot en met 18 uiteengezette beginselen.

         Coördinatie en partnerschap

               11.

               te zorgen voor doeltreffende coördinatie van de tenuitvoerlegging van deze aanbeveling, en, waar nodig, steun te verlenen voor het betrekken van publieke en private actoren bij onderwijs en opleiding, werkgelegenheid, sociale, culturele en andere relevante beleidsterreinen, en het bevorderen van partnerschappen tussen hen, met inbegrip van grensoverschrijdende en regionale samenwerking.

         Voorlichting, begeleiding en ondersteunende maatregelen

               12.

               motivatie- en voorlichtingsmaatregelen uit te voeren die onder meer bewustmaking van de voordelen van bijscholing, het beschikbaar stellen van informatie over bestaande begeleiding, ondersteuningsmaatregelen, bijscholingsmogelijkheden en verantwoordelijke instanties omvatten, en prikkels te geven om de minst gemotiveerden ertoe aan te zetten hiervan gebruik te maken.

               13.

               begeleidings- en/of mentordiensten te bieden om de voortgang van de lerenden gedurende alle fasen van het bijscholingsproces te ondersteunen.

               14.

               het opstellen en toepassen van ondersteuningsmaatregelen te overwegen om belemmeringen voor deelname aan bijscholingstrajecten op een billijke wijze aan te pakken. Dat kan gebeuren door middel van, onder meer, directe steun aan lerenden of van indirecte steun voor werkgevers die hun werknemers laten bijscholen.

               15.

               de initiële en permanente vorming van gekwalificeerd personeel voor de uitvoering van de bijscholingstrajecten, met name leerkrachten, te ondersteunen.

         Follow-up en evaluatie

               16.

               Zo mogelijk binnen een jaar na de goedkeuring van deze aanbeveling, en uiterlijk medio 2018, en door voort te bouwen op bestaande nationale regelingen en de bestaande financiële kaders, passende maatregelen te bepalen voor de uitvoering van deze aanbeveling op nationaal niveau.

               17.

               alle maatregelen bedoeld in punt 16 en hun effect op de vooruitgang van de doelgroep qua lees- en schrijfvaardigheid en digitale en rekencompetenties en richting EKK-niveau 3 of 4 — afhankelijk van de nationale omstandigheden — te evalueren binnen de bestaande nationale kaders.

               18.

               de resultaten van de evaluatie te gebruiken om waar nodig het ontwerp en de uitvoering van de bijscholingstrajecten op nationaal niveau te inspireren en verder op feiten gebaseerde beleidsmaatregelen en hervormingen te ontwikkelen.

         BEVEELT AAN DAT DE COMMISSIE:

               19.

               met de steun van het Raadgevend Comité voor de beroepsopleiding via met name uitwisselingen als wederzijds leren, in samenwerking met bevoegde Europese coördinerende instanties en in lijn met de procedures betreffende werkgelegenheids-, onderwijs- en opleidingsbeleid, de uitvoering van deze aanbeveling volgt.

               20.

               het gebruik van de bestaande competentiekaders, zoals het Europese competentiekader voor digitale vaardigheden voor de burger, en beoordelingsinstrumenten bevordert.

               21.

               wederzijds leren tussen de lidstaten faciliteert en belangrijke hulpbronnen en informatie beschikbaar maakt op het elektronisch platform voor volwassenenonderwijs in Europa (EPALE).

               22.

               in samenwerking met de organen van de Unie en internationale organisaties, zoals de OESO of de UNESCO, onderzoek naar en analyse van het leren door volwassenen en de beoordeling van vaardigheden (bv. PIAAC) ondersteunt en uitvoert.

               23.

               waar passend, zonder afbreuk te doen aan de onderhandelingen over het volgende meerjarig financieel kader en in overeenstemming met de prioriteiten die zijn vastgesteld voor de periode 2014-2020, het gebruik, overeenkomstig hun rechtsgrond, van de huidige en de toekomstige Europese financieringsprogramma's op het gebied van de ontwikkeling van vaardigheden, met name de Europese structuur- en investeringsfondsen en, in voorkomend geval, Erasmus+, voor de uitvoering van deze aanbeveling, ondersteunt.

               24.

               op 31 december 2018 in het kader van de bestaande rapportageprocedures de balans opmaakt van de door de lidstaten vastgestelde uitvoeringsmaatregelen.

               25.

               in samenwerking met de lidstaten en na raadpleging van de betrokken belanghebbenden, de naar aanleiding van deze aanbeveling genomen maatregelen beoordeelt en evalueert en binnen vijf jaar vanaf de datum van vaststelling, verslag uitbrengt aan de Raad over de vooruitgang die is geboekt bij het verbeteren van de lees- en schrijfvaardigheid en de digitale en rekencompetenties van laaggekwalificeerde volwassenen, de opgedane ervaring en de gevolgen voor de toekomst.

      Gedaan te Brussel, 19 december 2016.

            Voor de Raad

            De voorzitter

         L. SÓLYMOS

      (1)  PB C 191 van 1.7.2011, blz. 1.

      (2)  Aanbeveling van de Raad van 22 april 2013 tot invoering van een jongerengarantie (PB C 120 van 26.4.2013, blz. 1).

      (3)  PB L 394 van 30.12.2006, blz. 10.

      (4)  PB C 111 van 6.5.2008, blz. 1.

      (5)  PB C 398 van 22.12.2012, blz. 1.

      (6)  PB C 67 van 20.2.2016, blz. 1.

      (7)  PB L 307 van 18.11.2008, blz. 11.

      (8)  PB C 319 van 13.12.2008, blz. 4.