title: Aanbeveling van de Commissie van 24 juli 2018 inzake richtsnoeren betreffende criteria op het gebied van gelijke behandeling en transparantie die door het ENTSB-E en het ENTSB-G moeten worden toegepast bij de ontwikkeling van hun tienjarige netontwikkelingsplannen (TYNDP’s) overeenkomstig bijlage III, punt 2.5, van Verordening (EU) nr. 347/2013 van het Europees Parlement en de Raad

text:
               27.7.2018

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               C 265/1

      AANBEVELING VAN DE COMMISSIE
      van 24 juli 2018
      inzake richtsnoeren betreffende criteria op het gebied van gelijke behandeling en transparantie die door het ENTSB-E en het ENTSB-G moeten worden toegepast bij de ontwikkeling van hun tienjarige netontwikkelingsplannen (TYNDP’s) overeenkomstig bijlage III, punt 2.5, van Verordening (EU) nr. 347/2013 van het Europees Parlement en de Raad
      (2018/C 265/01)
      DE EUROPESE COMMISSIE,
      Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 172,
      Gezien bijlage III, punt 2.5, van Verordening (EU) nr. 347/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 april 2013 betreffende richtsnoeren voor de trans-Europese energie-infrastructuur en tot intrekking van Beschikking nr. 1364/2006/EG en tot wijziging van de Verordeningen (EG) nr. 713/2009, (EG) nr. 714/2009 en (EG) nr. 715/2009 (1) (de „TEN-E-verordening”),
      Overwegende hetgeen volgt:

                  1.

                  Het tienjarige netontwikkelingsplan (hierna „TYNDP” genoemd — „Ten Year Network Develoment Plan”) voor elektriciteit en het TYNDP voor gas zijn niet-bindend; het betreft Uniebrede documenten die om de twee jaar door respectievelijk het Europees netwerk van transmissiesysteembeheerders voor elektriciteit (hierna het „ENTSB-E” genoemd) en het Europees netwerk van transmissiesysteembeheerders voor gas (hierna het „ENTSB-G” genoemd) worden opgesteld en gepubliceerd met het oog op de beoordeling, overeenkomstig alle wettelijke vereisten, van de manier waarop alle relevante Europese projecten bijdragen tot de verbetering van de Europese elektriciteits- en gassystemen.

                  2.

                  Overeenkomstig de TEN-E-verordening moeten kandidaat-elektriciteits- en -gasprojecten in het betrokken TYNDP worden opgenomen om in aanmerking te komen voor de indiening ervan als kandidaat voor opname in de Uniebrede lijst van projecten van gemeenschappelijk belang.

                  3.

                  Op grond van de TEN-E-verordening moet de Europese Commissie richtsnoeren uitvaardigen betreffende criteria die het ENTSB-E en het ENTSB-G moeten toepassen bij de totstandkoming van hun respectieve TYNDP’s, teneinde gelijke behandeling en transparantie van de procedure te garanderen.

                  4.

                  De Commissie heeft deze niet-bindende richtsnoeren opgesteld met betrekking tot de belangrijkste beginselen die moeten worden nageleefd en aspecten die moeten worden behandeld in de praktische-uitvoeringsdocumenten die door ENTSB-E en ENTSB-G bij de opstelling van hun respectieve TYNDP’s worden goedgekeurd en gebruikt,

            HEEFT DE VOLGENDE AANBEVELING VASTGESTELD:

                  1.

                  De Europese netwerken van transmissiesysteembeheerders voor elektriciteit (ENTSB-E) en gas (ENTSB-G) moeten de wettelijk niet-bindende richtsnoeren in de bijlage bij deze aanbeveling volgen. Deze richtsnoeren moeten helpen zorgen voor gelijke behandeling en transparantie bij de procedure voor de ontwikkeling van de tienjarige netontwikkelingsplannen, zoals vereist op grond van bijlage III, punt 2.5, van de TEN-E-Verordening (Verordening (EU) nr. 347/2013).

                  2.

                  Deze aanbeveling wordt bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie.

         Gedaan te Brussel, 24 juli 2018.

               Voor de Commissie

            Miguel ARIAS CAÑETE

               Lid van de Commissie

         (1)  PB L 115 van 25.4.2013, blz. 39.

         BIJLAGE
         1.   INLEIDING

         1.1.   Doelstellingen van de richtsnoeren

         De aanbeveling van de Commissie inzake „richtsnoeren betreffende criteria op het gebied van gelijke behandeling en transparantie die door Europese netwerken van transmissiesysteembeheerders voor elektriciteit (ENTSB-E) en gas (ENTSB-G) moeten worden toegepast bij de ontwikkeling van hun tienjarige netontwikkelingsplannen (TYNDP’s)”, (hierna „de richtsnoeren” genoemd), beantwoordt aan het bepaalde in Verordening (EU) nr. 347/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 april 2013 betreffende richtsnoeren voor de trans-Europese energie-infrastructuur en tot intrekking van Beschikking nr. 1364/2006/EG en tot wijziging van de Verordeningen (EG) nr. 713/2009, (EG) nr. 714/2009 en (EG) nr. 715/2009 (1) (de „TEN-E-verordening”).
         De TYNDP’s voor elektriciteit en die voor gas zijn allesomvattende en actuele Europese referentiedocumenten voor de elektriciteits- en gastransmissienetwerken. De TYNDP’s zijn tweejaarlijkse documenten die een overzicht geven van de uitbreidingsplannen voor transmissienetwerken, waarvan is vastgesteld dat zij noodzakelijk zijn om ervoor te zorgen dat het transmissienet bijdraagt tot het bereiken van de energiebeleidsdoelen van de EU. De TYNDP’s dienen als uitgangspunt voor de opstelling van de lijst van projecten van gemeenschappelijk belang (PGB’s) in de sectoren elektriciteit en gas. Alleen voor gas- en elektriciteitsprojecten die deel uitmaken van de TYNDP’s kan een aanvraag worden ingediend om er PGB’s van te maken, en de beoordeling ervan wordt in ruime mate gebaseerd op de projectspecifieke kosten-batenanalysen van de TYNDP’s.
         In de richtsnoeren wordt uitleg gegeven over het wettelijk kader dat van toepassing is op de procedure voor de opstelling en goedkeuring van de TYNDP’s. Zij hebben tot doel te zorgen voor een billijke, gelijke en transparante procedure voor de opname van projecten in het TYNDP door een structuur, een inhoud en beginselen vast te stellen die zullen zorgen voor consistentie tussen beide TYNDP-procedures en een uniforme interpretatie van de toepasselijke beginselen en regels door de beide ENTSB’s. Zij voorzien in een algemeen kader voor de vaststelling, herziening en toepassing van de praktische-uitvoeringsdocumenten die respectievelijk door het ENTSB-E en het ENTSB-G moeten worden goedgekeurd en gebruikt om te zorgen voor gelijke behandeling en transparantie binnen deze selectieprocedure.
         De totstandkoming van deze richtsnoeren is vereist op grond van bijlage III, punt 2.5, bij de TEN-E-verordening betreffende de opstelling van regionale lijsten binnen de identificatieprocedure van projecten van gemeenschappelijk belang („PGB’s”): „… de Commissie [publiceert] richtsnoeren betreffende de criteria die door het ENTSB voor elektriciteit en het ENTSB voor gas moeten worden toegepast bij de ontwikkeling van de respectieve tienjarige netontwikkelingsplannen als bedoeld in de punten 3 en 4, teneinde gelijke behandeling en transparantie van het proces te waarborgen.” De bepalingen betreffende de TYNDP-procedures in het kader van de richtsnoeren zijn van toepassing op elk project dat in aanmerking wordt genomen voor opname in het respectieve TYNDP, ongeacht de plannen van de promotor om het project al dan niet te laten indienen als kandidaat in het kader van de volgende PGB-selectieprocedure.
         Deze richtsnoeren zijn juridisch niet bindend. Alle toekomstige methoden, instrumenten en tijdschema’s die door het ENTSB-E en het ENTSB-G moeten worden gebruikt in het kader van de procedures voor de opstelling van hun TYNDP’s, moeten volledig voldoen aan de eisen van de Verordeningen (EG) nr. 714/2009 (2) en (EG) nr. 715/2009 (3) van het Europees Parlement en de Raad en de richtsnoeren.
         1.2.   Adressaten

         De richtsnoeren zijn gericht tot het ENTSB voor elektriciteit en het ENTSB voor gas. De criteria die door de ENTSB’s overeenkomstig dit document worden toegepast, zullen een effect hebben op:

                     —

                     alle projectpromotoren die van plan zijn een elektriciteitstransmissie-infrastructuurproject te ontwikkelen dat wordt beschouwd als van Europees belang (4) en dat geheel of gedeeltelijk is gevestigd in ten minste één land dat in het ENTSB-E is vertegenwoordigd, alsmede op de opslagpromotoren die van plan zijn binnen de Europese Unie elektriciteitsopslagprojecten te ontwikkelen die de technische beperkingen van bijlage II bij de TEN-E-verordening respecteren of welke uitrusting of installatie dan ook die essentieel is voor het veilig, betrouwbaar en efficiënt functioneren van het systeem;

                     —

                     alle projectpromotoren die van plan zijn een gasinfrastructuurproject van Europees belang te ontwikkelen: gastransmissielijnen, ondergrondse opslagfaciliteiten, ontvangst- en opslagfaciliteiten, hervergassings- of decompressiefaciliteiten voor vloeibaar aardgas (LNG) of gecomprimeerd aardgas (CNG) of andere uitrustingen of welke andere uitrusting of installatie dan ook die essentieel is voor het veilig, betrouwbaar en efficiënt functioneren van het systeem of om bidirectionele capaciteit mogelijk te maken.

               2.   TIENJARIGE NETONTWIKKELINGSPLANNEN (TYNDP’S)

         2.1.   Wettelijke voorschriften

         Het TYNDP voor elektriciteit en het TYNDP voor gas worden door respectievelijk het ENTSB-E en het ENTSB-G vastgesteld overeenkomstig respectievelijk artikel 8 van Verordening (EG) nr. 714/2009 en artikel 8 van Verordening (EG) nr. 715/2009. De niet-bindende, Uniebrede TYNDP’s worden om de twee jaar vastgesteld en bekendgemaakt en omvatten de modellering van het geïntegreerde netwerk, een scenario-ontwikkeling, de Europese vooruitzichten inzake toereikendheid van de elektriciteitsopwekking of de Europese vooruitzichten inzake de toereikendheid van de levering — naargelang van het geval — en een beoordeling van de veerkracht van het systeem.
         De TYNDP’s berusten op nationale investeringsplannen, rekening houdend met regionale investeringsplannen en, in voorkomend geval, de Unieaspecten van netwerkplanning, en zijn onderworpen aan een kosten-batenanalyse met gebruikmaking van de vastgestelde methode, overeenkomstig de TEN-E-verordening. Wat grensoverschrijdende interconnecties betreft, bouwen de TYNDP’s voort op de redelijke behoeften van verschillende systeemgebruikers, zorgen zij voor de integratie van langetermijnverbintenissen van investeerders en stellen zij investeringstekorten vast, met name ten aanzien van grensoverschrijdende capaciteiten.
         Krachtens artikel 9, lid 2, van de Verordeningen (EG) nr. 714/2009 en (EG) nr. 715/2009 en artikel 6, lid 3, onder b), van Verordening (EG) nr. 713/2009 van het Europees Parlement en de Raad (5) brengt het Agentschap voor de samenwerking tussen energieregulators (hierna „het agentschap” genoemd) met redenen omklede adviezen uit over de ontwerp-TYNDP’s en brengt het aanbevelingen aan de ENTSB’s uit, wanneer het van mening is dat het betrokken ontwerp-TYNDP niet bijdraagt aan non-discriminatie, effectieve concurrentie, het efficiënt en betrouwbaar functioneren van de interne markten of een voldoende niveau van voor derde partijen toegankelijke grensoverschrijdende interconnectie.
         De ENTSB’s zijn wettelijk verplicht (6) om uitgebreide raadplegingsprocedures te volgen tijdens de voorbereiding van de TYNDP’s. Die moeten in een vroeg stadium en op een open en transparante manier worden gevolgd en hierbij moeten alle relevante marktdeelnemers, nationale regulerende instanties en andere nationale autoriteiten en leverings- of productiebedrijven worden betrokken. Zij moeten de zienswijze en voorstellen van alle betrokken partijen in het besluitvormingsproces vaststellen. Alle documenten en notulen van vergaderingen die met de raadplegingen verband houden, moeten openbaar worden gemaakt.
         Op grond van de TEN-E-verordening, waarbij de selectieprocedure van PGB’s is vastgesteld, moeten kandidaat-elektriciteits- en -gasprojecten worden opgenomen in het TYNDP als voorwaarde voor hun opname in de Uniebrede PGB-lijsten (7).
         Tot slot is het ENTSB-G wettelijk verplicht ervoor te zorgen dat er samenhang en overeenstemming komt tussen de langetermijnprognose met betrekking tot de gaskwaliteit die om de twee jaar wordt bekendgemaakt en het TYNDP voor gas dat tegelijkertijd wordt opgesteld. De procedure voor de raadpleging van de belanghebbenden die voor het TYNDP wordt gebruikt, moet worden uitgebreid om daarin ook het thema gaskwaliteit op te nemen.
         2.2.   Beginselen die de ENTSB’s moeten naleven bij de TYNDP-procedure

         Om te zorgen voor gelijke behandeling en transparantie van de TYNDP-procedures, moeten het ENTSB-E en het ENTSB-G, onder toezicht van het agentschap overeenkomstig artikel 9 van de Verordeningen (EG) nr. 714/2009 en (EG) nr. 715/2009:

                     —

                     voor hun TYNDP’s voor elektriciteit en gas transparante en niet-discriminerende procedures organiseren om respectievelijk alle relevante Europese elektriciteits- en gasinfrastructuurprojecten vast te stellen en op te nemen, ongeacht wat de status van hun promotor is (ENTSB-leden of niet-ENTSB-leden);

                     —

                     de TYNDP-procedures bekendmaken, de belanghebbenden op kritieke besluitvormingsmomenten en over de ontwerp-TYNDP’s raadplegen, en de betrokkenheid van de belanghebbenden bij de procedure mogelijk maken. Indien de noodzaak zich voordoet en op verzoek van de ENTSB’s, kunnen de desbetreffende organisaties van belanghebbenden op ad-hocbasis met een adviserende rol bij de procedures worden betrokken. Die organisaties van belanghebbenden kunnen ook regelmatig op de hoogte worden gehouden van de lopende TYNDP-procedures;

                     —

                     zorgen voor transparantie omtrent de input- en outputgegevens van de TYNDP-procedures overeenkomstig de methode voor kosten-batenanalysen, zodat bijvoorbeeld belanghebbende partijen de beoordeling door de ENTSB’s kunnen begrijpen;

                     —

                     van projectaanvraag tot voltooiing van het TYNDP zorgen voor een eerlijke en niet-discriminerende toegang van projectpromotoren tot informatie betreffende de beoordeling van hun project, die wordt uitgevoerd overeenkomstig de methode voor kosten-batenanalysen.

               Om te zorgen voor consistentie tussen de TYNDP’s en de PGB-selectieprocedure moeten de ENTSB’s de Commissie en het agentschap regelmatig raadplegen en informeren over de TYNDP-procedures, met name over de inclusie- en de projectbeoordeling. Hierdoor kunnen de ENTSB’s de aanbevelingen van de Commissie en de agentschappen op tijd opnemen in de verschillende definitieve TYNDP’s.
         3.   INDIENING VAN PROJECTEN VOOR OPNAME IN HET TYNDP

         In de TYNDP’s voor elektriciteit en gas worden alle relevante Europese gas- en elektriciteitsinfrastructuurprojecten opgenomen, zoals bepaald in Verordening (EU) nr. 347/2013.
         Om te zorgen voor 1) een eerlijke, niet-discriminatoire procedure voor opname in de TYNDP’s, 2) de transparantie van de procedure en 3) de algehele samenhang van benaderingen, moeten het ENTSB-E en het ENTSB-G alle projectaanvragen tijdig verzamelen en valideren, met onder meer:

                     —

                     een aanvraagperiode die lang genoeg is om projectpromotoren in staat te stellen om de projecten en de vereiste informatie in te dienen, onder meer ter dekking van alle relevante praktische details voor opname in het TYNDP; de begin- en einddatum van de aanvraagperiode worden op de websites van de ENTSB’s bekendgemaakt; dezelfde termijnen dienen te worden toegepast op alle projectpromotoren gedurende de hele procedure. Alle projectpromotoren moeten gedurende de hele procedure toegang krijgen tot dezelfde informatie en, indien verduidelijkingen of aanvullende informatie over de algehele procedure door een bepaalde promotor wordt opgevraagd, moeten de ENTSB’s ook alle andere projectpromotoren waarvoor deze informatie eventueel relevant is, hiervan op de hoogte stellen;

                     —

                     een verificatieperiode die lang genoeg is om ervoor te zorgen dat alle aanvragen betrouwbare gegevens bevatten in vergelijking met soortgelijke infrastructuurprojecten (bv. ontwikkelingsfase en opleveringsdatum) en dat er wederzijdse overeenstemming bestaat over de projectgegevens tussen het ENTSB-E of het ENTSB-G, enerzijds, en elke projectpromotor, anderzijds;

                     —

                     de bekendmaking op de betrokken ENTSB-website van de lijst van projecten waarvan opneming in het TYNDP wordt overwogen; dit moet binnen een redelijke termijn gebeuren om te zorgen voor transparantie en snelle beschikbaarheid van de basisgegevens aan de hand waarvan de projecten worden vastgesteld;

                     —

                     een openbare raadpleging met een adequate termijn om iedereen die geïnteresseerd is feedback te geven over elk ontwerp-TYNDP.

               4.   PRAKTISCHE-UITVOERINGSDOCUMENTEN VAN DE ENTSB’S

         Om ervoor te zorgen dat de richtsnoeren worden uitgevoerd en dat aan de bovenstaande beginselen wordt voldaan, moeten door het ENTSB-E en het ENTSB-G specifieke praktische-uitvoeringsdocumenten worden opgesteld, die erop gericht zijn de projectpromotoren richtsnoeren te bieden over de procedurele stappen en de nodige informatie die moet worden ingediend voor de opneming van hun project in hun respectieve TYNDP.
         Deze documenten moeten worden opgesteld en vastgesteld door het betrokken ENTSB na raadpleging van de relevante belanghebbenden en rekening houdend met de aanbevelingen van de Commissie en het agentschap.
         In de volgende TYNDP-procedures kunnen de herziening en de actualisering van de praktische-uitvoeringsdocumenten door het betrokken ENTSB worden geïnitieerd na overleg met de Commissie en het agentschap of op verzoek van de Commissie.
         Aangezien de opname van ongeschikte projectaanvragen gevolgen zou hebben voor de modellering van de elektriciteits- en gasnetten en de tijdige goedkeuring van de TYNDP’s en de doelstelling van transparantie ten aanzien van de ontwikkeling van de elektriciteits- en gasnetten in de Unie, als bedoeld in overweging 9 van Verordening (EG) nr. 714/2009 en overweging 18 van Verordening (EG) nr. 715/2009, mogelijk in gevaar zou brengen, zouden het ENTSB-E en het ENTSB-G in hun praktische-uitvoeringsdocumenten criteria moeten vaststellen voor het al dan niet opnemen van de ingediende projecten. Alle projecten die worden aanvaard voor opname in het TYNDP, moeten voldoen aan de administratieve en technische eisen die in de praktische-uitvoeringsdocumenten van de ENTSB’s worden beschreven.
         In de praktische-uitvoeringsdocumenten moeten de TYNDP-procedures kort worden uitgelegd, met inbegrip van de termijnen die van toepassing zijn op elk van de stappen van het TYNDP en hun verband met de selectieprocedure voor PGB’s, en moeten de administratieve en technische criteria worden opgesomd waaraan moet worden voldaan om een project te mogen opnemen in het betrokken TYNDP. Deze criteria mogen worden ingedeeld in verschillende categorieën en dienovereenkomstig worden toegepast, afhankelijk van het soort projectpromotor, van het soort infrastructuur dat met het betrokken project zou worden gebouwd, alsmede van de voortgangsstatus van het project, terwijl de transparantie van de procedure en de gelijke behandeling van alle betrokken projectpromotoren worden gegarandeerd. Promotoren van projecten die reeds in de vorige TYNDP’s zijn opgenomen, moeten hun projecten officieel opnieuw indienen om te worden opgenomen in het TYNDP dat in voorbereiding is. Wanneer een bepaald project in de vorige TYNDP’s was opgenomen, kan dat evenwel een vereenvoudigde aanvraagprocedure voor de lopende TYNDP’s mogelijk maken, hetgeen in de praktische-uitvoeringsdocumenten van de ENTSB’s moet worden beschreven.
         Het uiteindelijke besluit over de opneming van een project in de TYNDP-projectlijst is de bevoegdheid van het betrokken ENTSB, en besluiten tot weigering om een project in het TYNDP op te nemen, moeten naar behoren worden onderbouwd.
         4.1.   Administratieve en technische criteria betreffende projectpromotoren en projecten waarvan opname in het TYNDP wordt overwogen

         De administratieve en technische criteria moeten worden ontwikkeld met inachtneming van de volgende aspecten:

                     —

                     Projectpromotoren die van plan zijn een infrastructuurproject te ontwikkelen en dit hebben opgenomen in het betrokken TYNDP, moeten aantonen dat zij betrouwbaar zijn, wat financiële capaciteit en technische expertise betreft, om het betrokken project zelf of met gebruikmaking van onderaannemers uit te voeren. Onder welke categorie de promotoren van de energie-infrastructuurprojecten ook vallen, de procedures voor opneming in het TYNDP moeten stoelen op administratieve criteria die een billijke en niet-discriminerende behandeling van alle promotoren garanderen, waarbij er ook voor wordt gezorgd dat bewezen is dat de in overweging genomen projecten deugdelijk zijn.

                     —

                     Afhankelijk van de voortgang van het project, moeten projectpromotoren de deugdelijkheid van het project dat in overweging wordt genomen voor opneming in het betrokken TYNDP, bewijzen, en moeten zij bewijsstukken overleggen om de beoordeling van de Europese relevantie ervan door de ENTSB’s mogelijk te maken. Onder welke categorie de promotoren van de energie-infrastructuurprojecten ook vallen, projecten die in overweging worden genomen voor opneming in de TYNDP’s moeten aan bepaalde minimale technische criteria voldoen om in detail in het praktische-uitvoeringsdocument van de betrokken ENTSB’s te worden opgenomen. Deze technische eisen en overeenkomstige minimumdrempels moeten, indien van toepassing, ervoor zorgen dat de projecten op Europees niveau relevant zijn vanuit een commercieel standpunt of met het oog op de leveringszekerheid.

                     —

                     Om de deugdelijkheid van de projecten waarvan opneming in het TYNDP wordt overwogen, te bewijzen, moet van de projectpromotoren worden geëist dat zij bewijs aanleveren over de acties die reeds zijn ondernomen om de uitvoering van het betrokken project te initiëren en/of te starten (b.v.: de status van het PGB of de opneming in het laatst beschikbare nationale ontwikkelingsplan of ondertekende overeenkomsten tussen de ministeries of regelgevende instanties van de betrokken landen of de uitvoering van voorbereidings-/haalbaarheidsstudies enz.). De ENTSB’s moeten ervoor zorgen dat de eisen op het gebied van bewijsvoering van financiële capaciteit en technische deskundigheid voor de uitvoering van een project of van de deugdelijkheid van een project die aan de projectpromotoren worden gesteld, niet disproportioneel zijn voor de verschillende categorieën projectpromotoren. Indien de toepassing van andere eisen gerechtvaardigd is, moeten de ENTSB’s ervoor zorgen dat een soortgelijk of overeenkomstig niveau van gedetailleerdheid en bewijsvoering wordt gevraagd van alle projectpromotoren.

               4.2.   Behandeling van gegevens

         4.2.1.   Gebruik van gegevens en publieke toegang tot de gegevens

         De administratieve documenten die door de projectpromotoren tijdens de indieningsfase worden verstrekt en die refereren aan hun wettelijke status, financiële capaciteit en technische deskundigheid, als bedoeld in punt 4.1., mogen door de ENTSB’s alleen worden gebruikt om naleving van de in hun praktische-uitvoeringsdocumenten vastgestelde administratieve criteria te garanderen, en moeten door de ENTSB’s vertrouwelijk worden behandeld overeenkomstig hun interne regels, tenzij zij reeds openbaar zijn.
         De technische input van de projectontwikkelaars en de voordelen van de projecten die overeenkomstig de methode voor kostenbatenanalysen worden beoordeeld, moeten door de ENTSB’s openbaar worden gemaakt in het kader van de TYNDP-procedures.
         De kostengegevens die door de projectpromotoren zijn ingediend voor de projecten die in de TYNDP’s moeten worden opgenomen, worden door de ENTSB’s openbaar gemaakt. Afwijkingen zijn eventueel van toepassing indien de betrokken projectpromotoren verklaren dat de gegevens vertrouwelijk zijn. Indien van toepassing, worden deze beschreven in de praktische-uitvoeringsdocumenten van de ENTSB’s.
         In het kader van de PGB-selectie moeten de regionale groepen die overeenkomstig de TEN-E-verordening zijn opgericht, toegang hebben tot alle kostengegevens die in het kader van de TYNDP-procedures door de projectpromotoren zijn ingediend.
         Geaggregeerde of algemene resultaten van de beoordeling kunnen door het ENTSB-E en het ENTSB-G worden bekendgemaakt of gebruikt tijdens openbare evenementen, in overeenstemming met de praktische-uitvoeringsdocumenten en hun interne voorschriften.
         4.2.2.   Correctie van invoergegevens

         Indien de informatie en de technische gegevens die voor een project zijn ingediend, onjuist blijken te zijn ten aanzien van de richtsnoeren en de praktische-uitvoeringsdocumenten van de ENTSB’s, moet de projectpromotor de gelegenheid krijgen om binnen de periode voor de controle van de samenhang de juiste informatie door te geven aan het betrokken ENTSB tegen de uiterste datum die is vastgesteld in de praktische-uitvoeringsdocumenten van de ENTSB’s en niet later dan het einde van de openbare raadpleging over het TYNDP.
         Van tevoren moet zijn voorzien in een duidelijk vastgesteld tijdschema waarin voldoende tijd is voor de juiste indiening van de gecorrigeerde informatie, alsmede voor een eventuele noodzakelijke uitwisseling van informatie tussen het bevoegde ENTSB en de betrokken projectpromotor.
         Mochten er inconsistenties zitten in de gecorrigeerde informatie, dan moet het ENTSB-E of het ENTSB-G, naargelang van het geval, overleg plegen met de projectpromotoren en met hen tot overeenstemming komen over de opneming van het betrokken project in de TYNDP-projectlijst. Alle besluiten van het ENTSB-E en het ENTSB-G over correcties van projectinformatie moeten worden gemotiveerd met ten minste de reden voor aanvaarding of niet-aanvaarding van de gevraagde wijzigingen, en worden gedeeld met de betrokken projectpromotoren, de Commissie en het agentschap. Indien de inconsistenties gevolgen kunnen hebben voor de mogelijke opname van een project in het TYNDP, mogen de ENTSB’s de Commissie en het agentschap raadplegen over de zaak alvorens een besluit te nemen.
         Aangezien projecten zich voortdurend ontwikkelen tussen de indiening voor opname in het TYNDP en de bekendmaking van het TYNDP, moet de datum van geldigheid van de TYNDP-projectgegevens duidelijk in de TYNDP’s worden vastgesteld.
         De beheersbare termijnen die zijn vastgesteld met het oog op de correctiefase van de inputgegevens, mogen het tijdschema van de algehele TYNDP-procedure niet in gevaar brengen en moeten duidelijk worden vastgesteld in de praktische-uitvoeringsdocumenten van de ENTSB’s.
         4.2.3.   Toegang van de promotoren tot de beoordelingsresultaten en tot de TYNDP-gegevens

         Indien relevant en in overeenstemming met de methode voor kostenbatenanalysen, moeten de ENTSB’s de projectpromotoren ruim vóór de raadplegingen over de ontwerp-TYNDP’s het beoordelingsresultaat van hun project voorleggen. Indien daarom wordt gevraagd, moeten de projectpromotoren de kans krijgen deel te nemen aan een bilaterale bijeenkomst met de vertegenwoordigers van het betrokken ENTSB, zodat de promotor hun projectboordelingsresultaten beter begrijpt.
         Elke projectpromotor heeft niet alleen recht op toegang tot de resultaten die in het TYNDP-verslag worden bekendgemaakt, maar ook tot gedetailleerdere informatie over zijn project, voor zover het ENTSB-E en het ENTSB-G hierover beschikken in het kader van de beoordelingsprocedure.
         Bovendien moet het bevoegde ENTSB zo snel als technisch mogelijk en ruim vóór de goedkeuring van het TYNDP de input- en de outputgegevens op verzoek van de projectpromotor beschikbaar stellen om de beoordeling gedetailleerd uit te leggen (met inbegrip van de markt- en netwerkmodelleringsaannamen).
         4.2.4.   Het recht van de promotoren om een herziening van de projectbeoordeling te vragen

         Indien projectpromotoren van mening verschillen met het bevoegde ENTSB over de beoordeling volgens de methode van de kosten-batenanalyse, moeten zij het recht hebben om een herziening van hun projectbeoordeling te vragen. Een dergelijk verzoek moet naar behoren door de promotor worden gemotiveerd en gestaafd.
         In deze herzieningsfase moeten de ENTSB’s de Commissie en het agentschap raadplegen, en, indien dat nodig wordt geacht, mogen zij op ad-hocbasis ook de relevante belanghebbenden raadplegen bij het in overweging nemen van de motivering van de projectpromotor. Bij het nemen van zijn definitieve besluit moet het bevoegde ENTSB terdege rekening houden met de geformuleerde standpunten.
         De volgende elementen, die worden beschouwd als elementen waarover de belanghebbenden reeds eerder in de procedure zijn geraadpleegd, staan niet ter discussie in deze herzieningsfase: scenario-aannamen en gegevens, methoden van kostenbatenanalyse en projectgegevens die in het kader van de procedure zijn ingediend.

            (1)  PB L 115 van 25.4.2013, blz. 39.

            (2)  PB L 211 van 14.8.2009, blz. 15.

            (3)  PB L 211 van 14.8.2009, blz. 36.

            (4)  Zoals bepaald in de Verordeningen (EG) nr. 714/2009 en (EG) nr. 715/2009: „Rendabele elektriciteits- en gastransmissienetwerken en de nodige regionale interconnecties, die relevant zijn vanuit commercieel oogpunt en vanuit het oogpunt van leveringszekerheid, moeten deel uitmaken van die netwerkontwikkelingsplannen.”

            (5)  PB L 211 van 14.8.2009, blz. 1.

            (6)  Artikel 10 van de Verordeningen (EG) nr. 714/2009 en (EG) nr. 715/2009.

            (7)  Overweging 21 en bijlage III, punt 2.3 en punt 2.4, van de TEN-E-verordening.


title: Aanbeveling van de Raad van 13 juli 2018 over het nationale hervormingsprogramma 2018 van Estland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2018 van Estland

text:
               10.9.2018

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               C 320/24

      AANBEVELING VAN DE RAAD
      van 13 juli 2018
      over het nationale hervormingsprogramma 2018 van Estland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2018 van Estland
      (2018/C 320/06)
      DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
      Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,
      Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 5, lid 2,
      Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,
      Gezien de resoluties van het Europees Parlement,
      Gezien de conclusies van de Europese Raad,
      Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,
      Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,
      Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,
      Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,
      Overwegende hetgeen volgt:

                  (1)

                  Op 22 november 2017 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse groeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2018 voor coördinatie van het economisch beleid. Er werd terdege rekening gehouden met de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd. De prioriteiten van de jaarlijkse groeianalyse zijn op 22 maart 2018 door de Europese Raad bekrachtigd. Op 22 november 2017 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad (2) ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Estland niet heeft genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen. Tevens heeft de Commissie op dezelfde datum een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, die op 22 maart 2018 door de Europese Raad is bekrachtigd. Op 14 mei 2018 heeft de Raad de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (3) („aanbeveling voor de eurozone”) vastgesteld.

                  (2)

                  Als lidstaat die de euro als munt heeft en in het licht van de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de economische en monetaire unie, moet Estland ervoor zorgen dat volledig en tijdig uitvoering wordt gegeven aan de aanbeveling voor de eurozone, zoals deze in de onderstaande aanbevelingen, en met name in aanbeveling 1, is weergegeven.

                  (3)

                  Op 7 maart 2018 is het landverslag 2018 voor Estland gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Estland bij de tenuitvoerlegging van de op 11 juli 2017 door de Raad vastgestelde landspecifieke aanbevelingen (4) heeft gemaakt, alsmede het gevolg dat is gegeven aan de landspecifieke aanbevelingen die in eerdere jaren werden goedgekeurd, en de vooruitgang die Estland in de richting van zijn nationale Europa 2020-doelstellingen heeft geboekt. Op basis van haar analyse concludeerde de Commissie dat Estland niet met macro-economische onevenwichtigheden wordt geconfronteerd.

                  (4)

                  Op 26 april 2018 heeft Estland zijn nationale hervormingsprogramma 2018 en zijn stabiliteitsprogramma 2018 ingediend. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze tegelijkertijd geëvalueerd.

                  (5)

                  De betrokken landspecifieke aanbevelingen zijn meegenomen in de programmering voor de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESI-fondsen) voor de periode 2014-2020. Op grond van artikel 23 van Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement en de Raad (5) kan de Commissie een lidstaat verzoeken zijn partnerschapsovereenkomst en de betrokken programma's te evalueren en wijzigingen daarop voor te stellen wanneer dit nodig is om de uitvoering van relevante aanbevelingen van de Raad te ondersteunen. De Commissie heeft in richtsnoeren met betrekking tot de toepassing van de maatregelen die de effectiviteit van de ESI-fondsen koppelen aan gezonde economische governance, nader aangegeven hoe zij van die bepaling zou gebruikmaken.

                  (6)

                  Estland valt momenteel onder het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact. De regering is voornemens om het overheidstekort van 0,3 % van het bbp in 2017 te doen omslaan in een overschot van 0,2 % van het bbp in 2018 en van 0,5 % van het bbp in 2019, en om in latere jaren een begrotingsevenwicht na te streven. De begrotingsdoelstelling op middellange termijn van het land is een structureel tekort van 0,5 % van het bbp. Volgens het stabiliteitsprogramma 2018 zal het herberekende (6) structurele tekort naar verwachting in 2018 op 0,8 % van het bbp en in 2019 op 0,4 % van het bbp uitkomen en in latere jaren gering blijven. Voorspeld wordt dat de overheidsschuldquote in 2018 en 2019 minder dan 9 % van het bbp zal blijven bedragen en tegen 2022 zal afnemen tot 5,3 % van het bbp. Het macro-economische scenario dat aan die begrotingsprognoses ten grondslag ligt, is optimistisch. De negatieve risico's die aan de aannames over de opbrengsten verbonden zijn, houden hoofdzakelijk verband met het feit dat sommige maatregelen niet goed zijn uitgewerkt. Dit heeft gevolgen voor alle jaren van de programmaperiode.

                  (7)

                  Wat 2018 betreft, werd Estland aanbevolen de begrotingsdoelstelling op middellange termijn te blijven waarmaken. Dit betekent dat het nominale stijgingspercentage van de netto primaire overheidsuitgaven (7) ten hoogste 6,1 % mag bedragen, hetgeen overeenstemt met een toegestane verslechtering van het structurele saldo met 0,2 % van het bbp. Afgaande op de voorjaarsprognoses 2018 van de Commissie bestaat het risico dat in 2018 enigszins van deze aanbeveling wordt afgeweken. In het licht van de voorspelde output gap van Estland ter grootte van 2,7 % van het bbp en gezien het feit dat de verwachte bbp-groei lager zal uitvallen dan het geraamde potentiële groeipercentage, mag het nominale stijgingspercentage van de netto primaire overheidsuitgaven in 2019 niet hoger uitkomen dan 4,1 % om te stroken met de structurele aanpassing van 0,6 % van het bbp die uit de gezamenlijk overeengekomen aanpassingsmatrix van vereisten in het kader van het stabiliteits- en groeipact resulteert. Afgaande op de voorjaarsprognoses 2018 van de Commissie bij ongewijzigd beleid bestaat het risico dat in 2019 en over 2018 en 2019 samen enigszins van de aanbevolen begrotingsaanpassing wordt afgeweken. Al met al is de Raad van oordeel dat Estland klaar moet staan om verdere maatregelen te nemen teneinde naleving in 2018 en 2019 te garanderen.

                  (8)

                  Zorgen voor een adequater sociaal vangnet dat door een betere dienstverlening wordt ondersteund, blijft een belangrijke uitdaging voor Estland. Estland geeft minder uit voor sociale bescherming (ongeveer 16 % van het bbp) dan het gemiddelde van de Unie (ongeveer 28 % van het bbp). Het armoedeverminderende effect van sociale overdrachten verbetert weliswaar, maar is nog steeds zwak en lager dan gemiddeld in de Unie het geval is. Estland wordt nog altijd gekenmerkt door een hoog armoederisico, vooral bij personen met een handicap, huishoudens waar niemand werk heeft en ouderen, en met name alleenwonende ouderen. De inkomensongelijkheid blijft met 5,6 % in 2016 groter dan gemiddeld in de Unie het geval is (5,2 % in 2016), ondanks recente verbeteringen. Er worden stappen ondernomen om voor adequate gezinsbijslagen voor grotere gezinnen te zorgen, waardoor de relatieve armoede bij kinderen verder is teruggelopen. Het minimuminkomen is opgetrokken, een maatregel die vergezeld ging van stimulansen om weer aan het werk te gaan. Met de betaling van een uitkering van 115 EUR aan alleenwonende personen met een klein pensioen is een eerste stap gezet om het zeer grote armoederisico van deze groep aan te pakken. Ook het verschil in risico op armoede of sociale uitsluiting tussen personen met een handicap en personen zonder handicap (20,9 % in 2016) was groter dan het gemiddelde voor de Unie (10,1 %). De financiering van langdurige zorg volstaat niet om aan de behoeften van een vergrijzende bevolking te voldoen. In hoeverre de lopende administratieve hervorming tot een hoogwaardige dienstverlening zal bijdragen, valt nog af te wachten.

                  (9)

                  Met 25,3 % blijft de loonkloof tussen mannen en vrouwen tot de grootste in de Unie behoren, al is deze aan het vernauwen. Het evenwicht tussen werk en privéleven wordt bevorderd door recente wijzigingen in het stelsel voor ouderschapsverlof en -uitkeringen. Verwacht wordt dat deze wijzigingen vrouwen ertoe zullen aansporen sneller weer aan het werk te gaan en op die manier zullen bijdragen tot een verkleining van de in Estland bestaande loonkloof tussen mannen en vrouwen. De wijzigingen zullen tussen 2018 en 2020 worden doorgevoerd. Het voorstel betreffende de tweede fase van de hervorming van het ouderschapsverlof is momenteel in behandeling. Belangrijk in dit verband en in een ruimere context blijven een volgehouden inzet van de sociale partners en een versterking van hun capaciteit, gezien de zeer lage ledentallen. De wijzigingen in de wet inzake de gendergelijkheid teneinde de loontransparantie te verbeteren, moeten nog worden aangenomen. Als deze eenmaal zijn goedgekeurd, zullen zij echter enkel op entiteiten uit de publieke sector van toepassing zijn. Aangenomen wordt dat de ontwikkeling van een instrument om loonverschillen tussen mannen en vrouwen te analyseren, niet vóór 2019 zal zijn voltooid.

                  (10)

                  De langzame productiviteitsgroei in Estland houdt verband met de matige prestatie van het land op het gebied van onderzoek, technologie en innovatie. In 2016 heeft minder dan 0,5 % van de Estse bedrijven melding gemaakt van onderzoeksactiviteiten, waardoor de onderzoeks- en ontwikkelingsintensiteit in het bedrijfsleven slechts 0,7 % van het bbp bedraagt — de helft van het Uniegemiddelde van 1,3 %. Daarnaast hebben tal van innovatie-indicatoren — zoals kleine en middelgrote ondernemingen die nieuwe producten en processen ontwikkelen of zelf aan innovatie doen — de afgelopen jaren een scherpe daling laten zien. Hoewel de economie door een aantal activiteiten met een grote toegevoegde waarde en een kennisintensief karakter wordt gekenmerkt, blijven de onderzoeks- en ontwikkelingsintensiteit in het bedrijfsleven, de banden tussen de wetenschapswereld en het bedrijfsleven, en de technologische en innovatiecapaciteit van ondernemingen beperkt. De overheidsuitgaven voor onderzoek, technologie en innovatie liggen traditiegetrouw hoger dan het gemiddelde van de Unie. Problematisch is echter dat de prioriteitstelling bij het publieke onderzoek te wensen over laat. Estland heeft weliswaar tal van maatregelen genomen om de onderzoek- en innovatieprestaties van de economie naar een hoger peil te tillen, maar het is zaak ervoor te zorgen dat deze maatregelen een zo groot mogelijk effect sorteren.

                  (11)

                  In de context van het Europees Semester 2018 heeft de Commissie een brede analyse van het economische beleid van Estland verricht. Die analyse is gepubliceerd in het landverslag 2018. Voorts heeft zij zowel het stabiliteitsprogramma 2018 als het nationale hervormingsprogramma 2018 doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de aanbevelingen die in eerdere jaren tot Estland zijn gericht. Daarbij heeft de Commissie niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar begrotings- en sociaaleconomisch beleid in Estland, maar is zij ook nagegaan in hoeverre de Unieregels en -richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak de algehele economische governance van de Unie te versterken door middel van een inbreng op Unieniveau in toekomstige nationale besluiten.

                  (12)

                  In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2018 onderzocht en zijn advies daarover (8) is met name in de onderstaande aanbeveling 1 weergegeven,

            BEVEELT AAN dat Estland in 2018 en 2019 de volgende actie onderneemt:

                  1.

                  Erop toezien dat het nominale stijgingspercentage van de netto primaire overheidsuitgaven in 2019 niet hoger uitkomt dan 4,1 %, hetgeen overeenstemt met een jaarlijkse structurele aanpassing van 0,6 % van het bbp. Voor een adequater sociaal vangnet zorgen, met name voor ouderen en personen met een handicap. Maatregelen nemen om de loonkloof tussen mannen en vrouwen te verkleinen, onder meer door de loontransparantie in de particuliere sector te verbeteren.

                  2.

                  Onderzoek en innovatie bevorderen, met name door het nemen van doeltreffende stimuleringsmaatregelen om de innovatiebasis te verbreden.

         Gedaan te Brussel, 13 juli 2018.

               Voor de Raad

               De voorzitter

            H. LÖGER

         (1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

         (2)  Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25).

         (3)  PB C 179 van 25.5 2018, blz. 1.

         (4)  PB C 261 van 9.8 2017, blz. 1.

         (5)  Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds, het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij en algemene bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1083/2006 van de Raad (PB L 347 van 20.12.2013, blz. 320).

         (6)  Conjunctuurgezuiverd saldo, ongerekend eenmalige en tijdelijke maatregelen, dat door de Commissie is herberekend volgens de gezamenlijk overeengekomen methode.

         (7)  De netto primaire overheidsuitgaven bestaan uit de totale overheidsuitgaven exclusief rente-uitgaven, uitgaven in het kader van programma's van de Unie die volledig met inkomsten uit Uniefondsen worden gefinancierd en niet-discretionaire veranderingen in de uitgaven voor werkloosheidsuitkeringen. De nationaal gefinancierde bruto-investeringen in vaste activa worden afgevlakt over een periode van vier jaar. Er wordt rekening gehouden met discretionaire inkomstenmaatregelen of bij wet verplicht gestelde inkomstenstijgingen. Eenmalige maatregelen aan zowel de inkomsten- als de uitgavenzijde worden uitgevlakt.

         (8)  Op grond van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.