Avis juridique important

|

E2003C0098

Aanbeveling van de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA nr. 98/03/COL van 19 juni 2003 betreffende een gecoördineerd programma voor 2003 inzake de officiële controle op levensmiddelen

Publicatieblad Nr. L 227 van 11/09/2003 blz. 0050 - 0055

Aanbeveling van de Toezichthoudende Autoriteit van de EVAnr. 98/03/COLvan 19 juni 2003betreffende een gecoördineerd programma voor 2003 inzake de officiële controle op levensmiddelenDE TOEZICHTHOUDENDE AUTORITEIT VAN DE EVA,Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte (EER), inzonderheid op artikel 109 en Protocol 1,Gelet op de Overeenkomst tussen de EVA-staten betreffende de oprichting van een Toezichthoudende Autoriteit en een Hof van Justitie, en met name op artikel 5, lid 2, onder b) en Protocol 1,Gelet op het besluit zoals bedoeld in punt 50 van hoofdstuk XII van bijlage II bij de EER-overeenkomst (Richtlijn 89/397/EEG van 14 juni 1989 inzake de officiële controle op levensmiddelen)(1), zoals aangepast aan de EER-overeenkomst bij Protocol 1 hiervan, en met name op artikel 14, lid 3),Na raadpleging van het Comité levensmiddelen dat de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA bijstaat,Overwegende hetgeen volgt:(1) Het is noodzakelijk, teneinde de goede werking van de Europese Economische Ruimte te verzekeren, om te komen tot gecoördineerde programma's voor de inspectie van levensmiddelen in de EER teneinde de geharmoniseerde uitvoering van de officiële controles van de EER-staten te verbeteren.(2) In dergelijke programma's wordt het accent gelegd op de naleving van de krachtens de EER-overeenkomst geldende wetgeving, de bescherming van de volksgezondheid, de belangen van de consument en eerlijke handelspraktijken.(3) Ingevolge artikel 3 van Richtlijn 93/99/EEG van de Raad van 29 oktober 1993 betreffende aanvullende maatregelen inzake de officiële controle op levensmiddelen(2) moeten de in artikel 7 van Richtlijn 89/397/EEG bedoelde laboratoria beantwoorden aan de criteria in de Europese norm EN 45000-reeks, nu vervangen door EN ISO 17025:2000.(4) De resultaten van de gelijktijdige uitvoering van nationale programma's en gecoördineerde programma's kunnen informatie en ervaring opleveren die als grondslag voor toekomstige controlewerkzaamheden en -wetgeving kunnen dienen.(5) Het in Aanbeveling 2003/10/EG van de Commissie van 10 januari 2003 betreffende een gecoördineerd programma voor 2003 inzake de officiële controle op levensmiddelen(3) voorgestelde controleprogramma voor de etikettering van olijfolie bevat verwijzingen naar vier communautaire verordeningen die niet zijn opgenomen in de EER-overeenkomst. Aangezien de verwijzingen naar deze verordeningen een hulp zouden kunnen zijn bij de officiële controle om na te gaan of olieproducten correct zijn geëtiketteerd, worden deze ook opgenomen in de aanbeveling van de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA aan de EVA-staten.(6) De voorgestelde controleprogramma's voor de veiligheid van visserijproducten zijn gebaseerd op documenten waaraan wordt gerefereerd in hoofdstuk I van bijlage I bij de EER-overeenkomst. Liechtenstein is vrijgesteld van de bepalingen van hoofdstuk I en derhalve is dit deel van de aanbeveling niet gericht tot Liechtenstein,BEVEELT DE EVA-STATEN AAN:1. Gedurende 2003 inspecties en controles uit te voeren, met inbegrip van, waar aangewezen, het nemen van monsters en het analyseren van deze monsters in laboratoria, met als doel:- erop toe te zien dat olijfolie duidelijk en correct wordt geëtiketteerd overeenkomstig de EER-regels;- de veiligheid van bepaalde visserijproducten te beoordelen (de bacteriologische veiligheid van gekookte schaal- en weekdieren en het histaminegehalte in vissoorten die behoren tot de families Scombridae, Clupeidae, Engraulidae en Coryphaenidae).2. Ofschoon deze aanbeveling geen frequentie voor het nemen van monsters en/of het uitvoeren van inspecties aangeeft, te verzekeren dat deze volstaan om een beeld te geven van het betrokken onderwerp.3. De gevraagde informatie te verstrekken aan de hand van de in de bijlage van deze aanbeveling opgenomen formulieren teneinde de vergelijkbaarheid van de resultaten te bevorderen. Deze informatie dient, vergezeld van een toelichting, uiterlijk op 1 mei 2004 aan de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA te worden gezonden.4. Levensmiddelen die onder dit programma ter analyse worden aangeboden, moeten worden geanalyseerd in laboratoria die voldoen aan artikel 3 van Richtlijn 93/99/EEG. Indien een EVA-staat voor bepaalde analyses die in deze aanbeveling zijn opgenomen niet over dergelijke laboratoria beschikt, kan deze ook andere laboratoria aanwijzen die wel in staat zijn deze analyses uit te voeren.WERKINGSSFEER EN METHODENA. Etikettering van olijfolie1. Werkingssfeer van het programmaIn 2001 is een verontreiniging met polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK's zoals benzo[a]pyreen) vastgesteld in de olie van lage kwaliteit die bekendstaat als olie uit afvallen van olijven. Tijdens het onderzoek stelden de EER-staten een etiketteringsprobleem vast voor de verschillende kwaliteiten van olijfolie. Er was namelijk verwarring tussen olijfolie uit afvallen van olijven, olijfolie en olijfolie van eerste persing. Dat veroorzaakte problemen bij het onder controle krijgen van het verontreinigingsprobleem. Er zijn foute of misleidende productetiketten aangetroffen wat de (verschillende) kwaliteit(en) van de olie in de verkochte producten betrof. Bovendien is vastgesteld dat mogelijk op illegale wijze olie van lage kwaliteit in producten van betere kwaliteit is vermengd. Daardoor worden niet alleen de consumenten misleid. Deze praktijk houdt ook gevaren in voor de volksgezondheid waar mogelijk verontreinigde olie van lage kwaliteit aanwezig is.Dit element van het programma heeft tot doel te controleren of olijfolieproducten correct zijn geëtiketteerd, om ervoor te zorgen dat geen onwettige vermenging met gebruikmaking van mogelijk verontreinigde olie van lagere kwaliteit plaatsvindt, aangezien dat een gezondheidsrisico voor de consumenten kan inhouden. Dit element vergemakkelijkt de risicobeheersing voor mogelijk verontreinigde olie en helpt te voorkomen dat de consument wordt misleid.2. Bemonstering en analysemethodeDe bevoegde autoriteiten van de EVA-staten moeten controles uitvoeren, en waar mogelijk ook controles van documenten, op het niveau van de productie vóór het in de handel brengen, in de detailhandel voor producten voor rechtstreekse verkoop aan de consument, en op geschikte punten zoals in de groothandel voor producten die voor catering bestemd zijn. De controles hebben tot doel na te gaan of de olijfolie correct is geëtiketteerd met de juiste vermelding van de (verschillende) kwaliteit(en) van olie die het product bevat, overeenkomstig Richtlijn 2000/13/EG van het Europees Parlement en de Raad van 20 maart 2000 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgeving der lidstaten inzake de etikettering en presentatie van levensmiddelen alsmede inzake de daarvoor gemaakte reclame(4), Verordening nr. 136/66/EEG van de Raad van 22 september 1966 houdende de totstandbrenging van een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector oliën en vetten(5) en Verordening (EG) nr. 1019/2002 van de Commissie van 13 juni 2002 betreffende de handelsnormen voor olijfolie(6). Verordeningen nr. 136/66/EG en (EG) nr. 1019/2002 maken geen deel uit van de EER-overeenkomst.Overeenkomstig Verordening (EEG) nr. 2568/91 van de Commissie(7) en Verordening (EG) nr. 796/2002 van de Commissie(8) moeten monsters van producten worden genomen en geanalyseerd om de componenten van de olie vast te stellen. Deze beide verordeningen maken geen deel uit van de EER-overeenkomst.De bevoegde autoriteiten van de EVA-staten beslissen over het algemene niveau van bemonstering.De resultaten van de controles dienen te worden vermeld op het model van rapporteringsformulier in bijlage I van deze aanbeveling.B. Veiligheid van visserijproducten: de bacteriologische veiligheid van gekookte schaal- en weekdieren1. Werkingssfeer van het programmaDe microbiologische kwaliteit van gekookte schaal- en weekdieren is vaak kritiek. Dit zijn typische producten die een goede bodem vormen voor de ontwikkeling van een grote verscheidenheid aan micro-organismen. Bovendien maken bepaalde specifieke aspecten van de productie, zoals het koken aan boord van vissersschepen, het koelen met zeewater, de intensieve hantering en de lange transporten, deze producten vatbaar voor ongewenste microbiologische verontreiniging en de ongewenste groei van micro-organismen.Beschikking 93/51/EEG van de Commissie(9) legt voor deze producten een aantal microbiologische normen vast. Deze normen omvatten eindproductnormen voor Staphylococcus aureus en Salmonella en procesnormen voor Escherichia coli, thermotolerante coliformen en mesofiele aërobe bacteriën. Recent is bijzondere aandacht besteed aan het risico voor de volksgezondheid van de aanwezigheid van pathogene Vibrio parahaemolyticus in dit soort producten. Momenteel is er evenwel onvoldoende wetenschappelijke informatie beschikbaar om voor deze combinatie pathogeen/product een criterium in de communautaire wetgeving vast te stellen.Dit onderdeel van het programma heeft tot doel de microbiologische veiligheid van gekookte schaal- en weekdieren te onderzoeken om een hoger niveau van consumentenbescherming te bevorderen en informatie te verzamelen over de prevalentie van pathogene en indicatormicro-organismen in deze producten.2. Bemonstering en analysemethodeHet onderzoek moet worden uitgevoerd op gekookte schaal- en weekdieren vóór ze op de markt worden gebracht, op het niveau van de productie, en nadat ze op de markt zijn gebracht. De bevoegde autoriteiten van de EVA-staten moeten representatieve monsters van deze producten nemen, zowel bij de productie als in de detailhandel, om deze te testen op de aanwezigheid van Salmonella en voor de kwantificering van Staphylococcus aureus, Escherichia coli en van het totale aantal Vibrio parahaemolyticus. Met de monsters, van minstens honderd gram elk, moet hygiënisch worden omgegaan. Ze moeten in gekoelde recipiënten worden bewaard en moeten onmiddellijk voor analyse naar het laboratorium worden gestuurd.De bevoegde autoriteiten van de EVA-staten beslissen over het algemene niveau van bemonstering.De laboratoria mogen de methoden van hun keuze toepassen, op voorwaarde dat ze voldoende doeltreffend zijn om de doelstelling te halen. De recentste versie van de norm ISO 6579 wordt aanbevolen voor het opsporen van Salmonella, de recentste versie van de norm 6888-1,2 voor Staphylococcus aureus, de recentste versie van de norm ISO 16649-1,2,3 voor Escherichia coli en de recentste versie van de norm ISO 8914 met de MPN-techniek(10) voor Vibrio parahaemolyticus. Ook bijkomende equivalente methoden die door de bevoegde instanties zijn erkend, mogen worden gebruikt.De resultaten van deze controles dienen te worden vermeld op het model van rapporteringsformulier in bijlage II van deze aanbeveling.C. Veiligheid van visserijproducten: histaminegehalten in bepaalde vissoorten1. Werkingssfeer van het programmaDe consumptie van visserijproducten met hoge histaminegehalten kan de consument ziek maken. Histamine en andere amines ontstaan door de groei van bepaalde bacteriën als gevolg van te lange tijdspannes/te hoge temperaturen en onhygiënische praktijken bij de vangst, het opslaan, het verwerken en de distributie van visserijproducten. Bij vis die tot de families Scombridae, Clupeidae, Engraulidae of Coryphaenidae behoort, zoals tonijn, sardines, makreel, abalone enz., komt deze voedselvergiftiging het vaakst voor als gevolg van zijn hoog gehalte aan het aminozuur histidine, dat als een precursor van histamine wordt beschouwd. Richtlijn 91/493/EEG van de Raad van 22 juli 1991 tot vaststelling van gezondheidsvoorschriften voor de productie en het in de handel brengen van visserijproducten(11) stelt veiligheidsvoorschriften vast inzake de maximale histamineconcentraties, bemonstering en analysemethoden.Dit aspect van het programma heeft tot doel te verifiëren dat de visserijproducten die op de markt worden gebracht de bij de EER-wetgeving vastgestelde maximale histamineconcentraties niet overschrijden teneinde een hoog niveau van consumentenbescherming te waarborgen.2. Bemonstering en analysemethodeDe EVA-staten horen controles uit te voeren op veilingen en groothandelsmarkten, in de productie-inrichtingen en in de detailhandel om te controleren of de visserijproducten de hieronder aangegeven histamineconcentratie niet overschrijden. De controles moeten worden uitgevoerd op vis die behoort tot de families Scombridae, Clupeidae, Engraulidae en Coryphaenidae, zowel vers als diepgevroren, bereid, verwerkt of verduurzaamd.Overeenkomstig Richtlijn 91/493/EEG moeten van elke partij negen monsters worden genomen. Die moeten aan de volgende voorwaarden beantwoorden:- de gemiddelde concentratie mag niet meer dan 100 ppm bedragen;- voor twee monsters mag de concentratie tussen de 100 ppm en de 200 ppm bedragen;- bij geen enkel monster mag de concentratie meer dan 200 ppm bedragen.Bij producten die een enzymatische rijping in pekel hebben ondergaan, zijn hogere histamineconcentraties toegestaan, maar niet meer dan het dubbele van de hierboven aangegeven waarden.Het onderzoek moet worden verricht met behulp van wetenschappelijk erkende methoden die hun deugdelijkheid hebben bewezen, zoals hogedrukvloeistofchromatografie (high performance liquid chromatography, HPLC).De bevoegde autoriteiten van de EVA-staten beslissen over het algemene niveau van bemonstering.De resultaten van de controles dienen te worden vermeld op het model van rapporteringsformulier in bijlage III van deze aanbeveling.Deze aanbeveling is gericht tot IJsland en Noorwegen en, wat betreft het programma voor de etikettering van olijfolie, tot Liechtenstein.Gedaan te Brussel, 19 juni 2003.Voor de Toezichthoudende Autoriteit van de EVANiels FengerDirecteur(1) PB L 186 van 30.6.1989, blz. 23.(2) PB L 290 van 24.11.1993, blz. 14.(3) PB L 7 van 11.1.2003, blz. 76.(4) PB L 109 van 6.5.2000, blz. 29.(5) PB 172 van 30.9.1966, blz. 3025/66.(6) PB L 155 van 14.6.2002, blz. 27.(7) PB L 248 van 5.9.1991, blz. 174.(8) PB L 128 van 15.5.2002, blz. 8.(9) PB L 13 van 21.1.1993, blz. 11.(10) Gebruik een 3 x 3 MPN-methode met Alkaline Salt Peptone Water (ASPW) als verrijkingsmedium, als volgt. Bereid een initiële 10-1 suspensie van het product, en twee decimale verdunningen daarvan (10-2 en 10-3 suspensies), met ASPW als verdunningsmiddel. Voeg van beide verdunningen 1 ml toe aan elk van drie buisjes met 9 ml single-strength ASPW. Incubatie-, subcultuur- en identificatieprocedures dienen te voldoen aan ISO 8914. Een buisje dat bevestigde V. parahaemolyticus oplevert, wordt als positief beschouwd. MPN-tabellen zijn te vinden in bijlage B van ISO 4831. Vermenigvuldiging van de MPN-index met tien levert het V. parahaemolyticus-gehalte per gram op.(11) PB L 268 van 24.9.1991, blz. 15.BIJLAGE I>PIC FILE= "L_2003227NL.005302.TIF">BIJLAGE II>PIC FILE= "L_2003227NL.005402.TIF">BIJLAGE III>PIC FILE= "L_2003227NL.005502.TIF">


title: Aanbeveling van de Commissie van 2 juli 2008 inzake grensoverschrijdende interoperabiliteit van systemen voor elektronische medische dossiers (Kennisgeving geschied onder nummer C(2008) 3282)

text:
               18.7.2008

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               L 190/37

      AANBEVELING VAN DE COMMISSIE

   van 2 juli 2008
   inzake grensoverschrijdende interoperabiliteit van systemen voor elektronische medische dossiers
   (Kennisgeving geschied onder nummer C(2008) 3282)
   (2008/594/EG)
   DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
   Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 211,
   Overwegende hetgeen volgt:

               (1)

               Het strategische initiatief i2010, dat gericht is op groei en werkgelegenheid, bouwt voort op het beleid inzake informatie- en communicatietechnologieën, onderzoek en innovatie en draagt zo bij aan de verwezenlijking van de doelstellingen van de Lissabonstrategie. Het i2010-initiatief stimuleert de totstandbrenging van een Europese informatiemaatschappij en moedigt betere openbare dienstverlening aan, waaronder e-gezondheidszorg.

               (2)

               Het is mogelijk, in ieder geval ten dele, een antwoord te vinden op huidige en toekomstige uitdagingen voor de Europese zorgstelsels door de invoering van beproefde oplossingen die op informatie- en communicatietechnologieën zijn gebaseerd (e-gezondheidszorg). Een belangrijke voorwaarde voor het benutten van de voordelen van e-gezondheidszorg is betere samenwerking met het oog op de interoperabiliteit van de systemen en toepassingen voor e-gezondheidszorg die de lidstaten toepassen. Elektronische medische dossiers zijn een wezenlijk onderdeel van systemen voor e-gezondheidszorg.

               (3)

               Met systemen voor elektronische medische dossiers is kwalitatief betere en veiligere medische informatievoorziening haalbaar dan met de traditionele vormen van medische documentatie. Interoperabiliteit van systemen voor elektronische medische dossiers maakt de toegang tot patiënteninformatie eenvoudiger en zorgt voor betere en veiligere patiëntenzorg overal in de Gemeenschap, doordat patiënten en gezondheidswerkers kunnen beschikken over relevante en actuele informatie, terwijl een hoog niveau van bescherming van persoonsgegevens en vertrouwelijkheid gewaarborgd is. Betere grensoverschrijdende samenwerking op het gebied van e-gezondheidszorgdiensten vereist samenwerking tussen zorgaanbieders en afnemers van zorg en de regelgevende instanties in de verschillende lidstaten. Tegelijkertijd is het niet zo dat elke maatregel met het oog op interoperabiliteit noodzakelijkerwijs moet leiden tot harmonisatie van de wet- en regelgeving die van toepassing is op de organisatie en de verlening van zorg in de lidstaten.

               (4)

               Gebrekkige interoperabiliteit van systemen voor elektronische medische dossiers is een van de grootste hinderpalen voor het verwezenlijken van de sociale en economische voordelen van e-gezondheidszorg in de Gemeenschap. De fragmentering van de markt voor e-gezondheidszorg wordt door het gebrek aan technische en semantische interoperabiliteit nog verergerd. De informatie- en communicatiesystemen en -normen die de lidstaten momenteel toepassen op het gebied van gezondheid zijn vaak onderling onverenigbaar en bemoeilijken de toegang tot informatie die essentieel is voor de verlening van veilige hoogwaardige gezondheidszorg in een andere lidstaat.

               (5)

               De mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s: e-Gezondheidszorg — een betere gezondheidszorg voor de burgers van Europa: Een actieplan voor een Europese Ruimte voor e-gezondheidszorg, die op 30 april 2004 is gepresenteerd (1), geeft een overzicht van het potentieel van systemen voor e-gezondheidszorg en van de belangrijkste problemen die invoering op brede schaal in de weg staan. Het in die mededeling omschreven actieplan dringt aan op een gezamenlijk optreden van de Gemeenschap en de lidstaten om de interoperabiliteit van systemen voor elektronische medische dossiers te bevorderen.

               (6)

               In de verklaring van de conferentie op hoog niveau over e-gezondheidszorg van 2007 werd erkend dat het van belang is dat de lidstaten gezamenlijke initiatieven opzetten door activiteiten op het gebied van deze interoperabiliteit te versterken.

               (7)

               Op het verslag Creating an Innovative Europe van een onafhankelijke groep deskundigen gaf de Commissie antwoord met de mededeling Een Europees initiatief voor leidende markten
                   (2), waarin werd opgeroepen tot het creëren en op de markt brengen van innovatieve producten en diensten op leidende industriële en sociale gebieden, waaronder e-gezondheidszorg. Een van de voornaamste doelen van het voorgestelde initiatief is het bevorderen van interoperabiliteit van de systemen voor elektronische medische dossiers. De informatie- en communicatiesystemen en -normen die de lidstaten momenteel toepassen op het gebied van gezondheid zijn namelijk vaak onderling onverenigbaar en vormen daardoor een belemmering voor de totstandkoming van kosteneffectieve en innovatieve IT-oplossingen voor de gezondheidszorg.

               (8)

               Het Europees Parlement heeft op 23 mei 2007 een resolutie aangenomen over de impact en gevolgen van uitsluiting van gezondheidsdiensten uit de richtlijn betreffende diensten op de interne markt (3). In de resolutie wordt de Commissie verzocht de lidstaten aan te moedigen om de invoering van e-gezondheidszorg en telegeneeskunde actief te steunen, met name door interoperabele systemen te ontwikkelen waarmee patiënteninformatie kan worden uitgewisseld tussen zorgaanbieders in verschillende lidstaten.

               (9)

               Het doel van deze aanbeveling is ertoe bij te dragen dat uiterlijk einde 2015 algehele Europese interoperabiliteit van e-gezondheidzorg een feit is.

               (10)

               Deze aanbeveling eerbiedigt de beginselen die worden erkend in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, met name artikel 7 betreffende het recht op eerbiediging van het privéleven en het familie- en gezinsleven en artikel 8 betreffende ieders recht op bescherming van zijn of haar persoonsgegevens.

               (11)

               Medische dossiers bevatten de gevoeligste gegevens die over iemand kunnen worden vastgelegd. Ongeoorloofde bekendmaking van een aandoening of een diagnose kan negatieve gevolgen hebben voor iemands privé- en beroepsleven. Het bijhouden van medische dossiers in elektronische vorm vergroot het risico dat patiënteninformatie per ongeluk wordt bekendgemaakt of eenvoudig kan worden verspreid naar onbevoegden.

               (12)

               Interoperabiliteit van systemen voor elektronische medische dossiers heeft betrekking op het doorgeven van persoonsgegevens betreffende de gezondheid van patiënten. Deze gegevens moeten vrij van de ene naar de andere lidstaat kunnen worden doorgegeven, maar tegelijkertijd moeten de grondrechten van personen worden gewaarborgd. Deze aanbeveling mag derhalve geen afbreuk doen aan de communautaire bepalingen betreffende de bescherming van persoonsgegevens, die met name zijn vervat in Richtlijn 95/46/EG van het Europees Parlement en de Raad van 24 oktober 1995 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens (4) en Richtlijn 2002/58/EG van het Europees Parlement en de Raad van 12 juli 2002 betreffende de verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de sector elektronische communicatie (5).

               (13)

               De Commissie is van mening dat in verband met de verwerking van persoonsgegevens in ICT-systemen op gebieden als e-gezondheidszorg technologieën ter bevordering van de persoonlijke levenssfeer moeten worden ontwikkeld en op ruimere schaal moeten worden gebruikt (6),

         BEVEELT AAN:
   1.   Deze aanbeveling bevat een aantal richtsnoeren voor de ontwikkeling en invoering van systemen voor elektronische medische dossiers waardoor het mogelijk wordt gemaakt patiëntengegevens binnen de Gemeenschap grensoverschrijdend uit te wisselen, voor zover dit nodig is voor legitieme medische of zorgdoeleinden. Dankzij dergelijke systemen voor elektronische medische dossiers moeten zorgaanbieders kunnen waarborgen dat de patiënt doeltreffender en doelmatiger zorg krijgt, doordat deze zorgaanbieders indien nodig tijdig en op beveiligde wijze toegang kunnen krijgen tot mogelijk vitale basisgegevens over de gezondheid van een patiënt, met inachtneming van het fundamentele recht van de patiënt op eerbiediging van zijn persoonlijke levenssfeer en bescherming van zijn persoonsgegevens.
   2.   Deze aanbeveling geeft richtsnoeren voor de interoperabiliteit van systemen voor elektronische medische dossiers, inclusief de basisgegevens van de patiënt, gegevens voor noodgevallen en medicatiedossiers die de invoering van oplossingen voor elektronische recepten vergemakkelijken.
   3.   In deze aanbeveling wordt verstaan onder:

               a)

               „patiënt”: een natuurlijke persoon die in een lidstaat gezondheidszorg ontvangt of wenst te ontvangen;

               b)

               „gezondheidswerker”: een arts, verantwoordelijk algemeen ziekenverpleger (verpleegkundige), beoefenaar der tandheelkunde (tandarts), verloskundige of apotheker in de zin van Richtlijn 2005/36/EG van het Europees Parlement en de Raad van 7 september 2005 betreffende de erkenning van beroepskwalificaties (7) of een andere beroepsbeoefenaar die werkzaamheden in de gezondheidszorg verricht die behoren tot een gereglementeerd beroep, als gedefinieerd in artikel 3, lid 1, onder a), van Richtlijn 2005/36/EG;

               c)

               „elektronisch medisch dossier”: een volledig medisch dossier of soortgelijke documentatie van de fysieke en mentale gezondheidstoestand van een individu in het heden en het verleden, dat in elektronische vorm is opgezet en deze gegevens onmiddellijk beschikbaar maakt ten behoeve van medische behandeling en andere nauw daarmee samenhangende doeleinden;

               d)

               „systeem voor elektronische medische dossiers”: een systeem voor het vastleggen, uitlezen en manipuleren van in elektronische medische dossiers vervatte informatie;

               e)

               „basisgegevens van de patiënt”, „gegevens voor noodgevallen”, „medicatiedossier”: onderdelen van een elektronisch medisch dossier die informatie bevatten voor een bepaalde toepassing en een bepaald doel of een bepaalde bestemming, zoals niet-geplande zorgverstrekking of een elektronisch recept;

               f)

               „elektronisch recept”: een medisch recept als gedefinieerd in Richtlijn 2001/83/EG van het Europees Parlement en de Raad (8), dat langs elektronische weg is verstrekt en verzonden;

               g)

               „interoperabiliteit van systemen voor elektronische medische dossiers”: de eigenschap van twee of meer systemen voor elektronische medische dossiers dat zij zowel door computers leesbare gegevens als door mensen leesbare informatie en kennis kunnen uitwisselen;

               h)

               „grensoverschrijdende interoperabiliteit”: interoperabiliteit die betrekking heeft op de uitwisseling tussen aangrenzende, maar ook niet-aangrenzende lidstaten en hun gehele grondgebied;

               i)

               „semantische interoperabiliteit”: het waarborgen dat de betekenis van uitgewisselde informatie kan worden vastgesteld door elk ander systeem dat en elke andere toepassing die niet oorspronkelijk voor dit doel is ontwikkeld.

         4.   Het tot stand brengen en in stand houden van grensoverschrijdende interoperabiliteit impliceert het beheren van een continu proces van verandering en aanpassing van een veelheid van elementen en vraagstukken, zowel binnen elektronische infrastructuren in de lidstaten als in het verkeer tussen die infrastructuren. Deze elektronische infrastructuren zijn noodzakelijk voor uitwisseling van informatie, interactie en samenwerking teneinde bij de zorgverlening aan patiënten het hoogst mogelijke kwaliteits- en veiligheidsniveau te waarborgen. De totstandbrenging van interoperabiliteit van systemen voor elektronische medische dossiers vereist een complex geheel van kadervoorwaarden, organisatiestructuren en uitvoeringsprocedures, waarbij alle belanghebbenden een rol spelen.

               a)

               Om dit te bereiken, wordt de lidstaten verzocht actie te ondernemen op vijf niveaus: algemeen politiek niveau, organisatorisch niveau, technisch niveau, semantisch niveau en het niveau van onderwijs en bewustmaking.

               b)

               Bij deze activiteiten dient te worden toegezien op volledige naleving van de nationale en de communautaire rechtsinstrumenten, met name die betreffende de bescherming van persoonsgegevens, met inbegrip van vertrouwelijkheid en gegevensbeveiliging. Er moet worden voorzien in de noodzakelijke juridische waarborgen, en in het ontwerp en de uitvoering van de systemen voor elektronische medische dossiers moeten waarborgen voor gegevensbescherming worden geïntegreerd. Bovendien moeten mechanismen worden opgezet voor voorlichting aan zowel patiënten als gezondheidswerkers alsmede voor de evaluatie van en het toezicht op de activiteiten die voor de interoperabiliteit van de systemen voor elektronische medische dossiers noodzakelijk zijn.

         Het politieke niveau van grensoverschrijdende interoperabiliteit van systemen voor elektronische medische dossiers
   5.   Met het oog op de politieke haalbaarheid van en de verbintenis tot de interoperabiliteit van systemen voor elektronische medische dossiers, wordt de lidstaten aanbevolen:

               a)

               zich politiek en strategisch te verbinden tot de implementatie op lokaal, regionaal en nationaal niveau van systemen voor elektronische medische dossiers die interoperabel zijn met de systemen voor elektronische medische dossiers in andere lidstaten;

               b)

               actief samen te werken met andere lidstaten en belanghebbenden om toe te zien op de goedkeuring en tenuitvoerlegging van normen die grensoverschrijdende interoperabiliteit van systemen voor elektronische medische dossiers haalbaar en veilig maken;

               c)

               de interoperabiliteit van systemen voor elektronische medische dossiers te implementeren als integrerend onderdeel van de regionale en nationale strategieën voor e-gezondheidszorg;

               d)

               te overwegen e-gezondheidszorg op te nemen in de nationale en regionale strategieën voor territoriale cohesie en ontwikkeling, en de resultaten van reeds ingevoerde systemen voor elektronische medische dossiers te analyseren op het niveau van het beleid voor e-gezondheidszorg en de financieringsmogelijkheden. Voor de periode 2007-2013 wordt voor de ontwikkeling van interoperabiliteit op het gebied van e-gezondheidszorg door middel van investeringen in e-gezondheidszorg en transnationale en grensoverschrijdende activiteiten steun verleend in het kader van het cohesiebeleid;

               e)

               risico’s, obstakels en ontbrekende schakels in verband met de verwezenlijking van grensoverschrijdende interoperabiliteit van systemen voor elektronische medische dossiers te analyseren en vast te stellen welke noodzakelijke voorwaarden en relevante stimuleringsmaatregelen voor het oplossen van de problemen moeten gelden;

               f)

               voldoende middelen uit te trekken voor de investeringen in systemen voor elektronische medische dossiers, bijvoorbeeld door middel van rechtstreekse stimuleringsmaatregelen;

               g)

               te erkennen dat investeringen in technische en semantische interoperabiliteit op kortere termijn een gunstig effect kunnen hebben, door een stapsgewijze aanpak te hanteren en goede praktijken toe te passen, daarbij voortbouwend op de prioriteiten en deskundigheid van de lidstaten;

               h)

               te overwegen andere indirecte financiële stimuleringsmechanismen in te stellen teneinde de invoering, de aanschaf en/of de modernisering van interoperabele systemen voor elektronische medische dossiers mogelijk te maken;

               i)

               de activiteiten om de systemen voor elektronische medische dossiers interoperabel te maken voor ten minste vijf jaar vooruit te plannen. Een dergelijke tijdspanne wordt noodzakelijk geacht om de samenhang van het beleid te garanderen — wat vaak een voorwaarde is om investeringen en innovatie te bevorderen;

               j)

               de implementatie van systemen voor elektronische medische dossiers te begeleiden door gebruikers en andere belanghebbenden intensief te betrekken bij de totstandbrenging van governance, management, publiek-private partnerschappen, overheidsopdrachten, planning, implementatie, evaluatie, opleiding, informatie en voorlichting op passend niveau;

               k)

               relevante belanghebbenden zoals lokale en regionale autoriteiten, gezondheidswerkers, patiënten en de industrie bewust te maken van de voordelen van interoperabiliteit van systemen voor elektronische medische dossiers en de noodzaak daarvan.

         Het organisatorische niveau van grensoverschrijdende interoperabiliteit van systemen voor elektronische medische dossiers
   6.   Het is van wezenlijk belang een organisatorisch kader en een proces op te zetten om de grensoverschrijdende interoperabiliteit van systemen voor elektronische medische dossiers mogelijk te maken. Hiervoor moet door de lidstaten een stappenplan worden opgesteld dat een periode van vijf jaar bestrijkt en aangeeft hoe de volgende mijlpalen moeten worden bereikt:

               a)

               overeenstemming bereiken over een Europees governanceproces voor het opstellen van richtsnoeren voor de ontwikkeling, implementatie en instandhouding van grensoverschrijdende interoperabiliteit van systemen voor elektronische medische dossiers, die betrekking hebben op het beheer ten behoeve van de betrouwbare identificatie van patiënten en authenticatie van gezondheidswerkers alsmede andere relevante vraagstukken als omschreven in de punten 7, 8, 9 en 14;

               b)

               beleid en stimuleringsmaatregelen overwegen om de vraag te vergroten naar e-gezondheidszorgdiensten die de interoperabiliteit van systemen voor elektronische medische dossiers mogelijk maken;

               c)

               analyseren door welke factoren wordt veroorzaakt dat het normalisatieproces voor verdergaande interoperabiliteit van systemen voor elektronische medische dossiers zo’n langdurige, complexe en kostbare activiteit is, en maatregelen uitwerken om deze processen te versnellen.

         Technische interoperabiliteit van systemen voor elektronische medische dossiers
   7.   Technische compatibiliteit van systemen voor elektronische medische dossiers is een essentiële voorwaarde voor de interoperabiliteit van dergelijke systemen. De lidstaten nemen de volgende maatregelen:

               a)

               zij stellen een volledig overzicht op van bestaande technische normen en infrastructuur ter facilitering van de implementatie van systemen ter ondersteuning van grensoverschrijdende gezondheidszorg en verstrekking van zorgdiensten overal in de Gemeenschap, met name voor zover zij relevant zijn voor systemen voor elektronische medische dossiers en de uitwisseling van informatie;

               b)

               zij analyseren het gebruik van gestandaardiseerde informatiemodellen en op standaarden gebaseerde profielen bij de ontwikkeling van implementatie van interoperabele systemen voor elektronische medische dossiers en diensten. Gestandaardiseerde informatiemodellen en op standaarden gebaseerde profielen moeten beschouwd worden als onderdeel van de specificaties voor interoperabiliteit op nationaal of regionaal niveau. Waar mogelijk moet voor deze informatiemodellen en profielen gebruik worden gemaakt van bestaande Europese en internationale normen en moeten de aanpak en resultaten van relevante initiatieven van de bedrijfstak worden nagevolgd;

               c)

               zij verbinden zich tot de ontwikkeling van eventueel noodzakelijke aanvullende normen, bij voorkeur open, wereldwijd gebruikte normen, waarbij de desbetreffende Europese en internationale normalisatie-instanties moeten worden betrokken voor belangrijke gebieden waarop tekortkomingen zijn geconstateerd;

               d)

               zij verrichten een analyse van Mandaat M/403 EN (2007): mandaat aan de Europese normalisatieorganisaties CEN, Cenelec en ETSI inzake informatie- en communicatietechnologieën toegepast op het gebied van e-gezondheidszorg, met als doel een optimale technologische basis, infrastructuur, veiligheid en integratie van regelgeving in Europa en op de wereldwijde markten tot stand te brengen.

         Semantische interoperabiliteit van systemen voor elektronische medische dossiers
   8.   Semantische interoperabiliteit is essentieel voor het verwezenlijken van de voordelen van elektronische medische dossiers, namelijk verbetering van de kwaliteit en veiligheid van de patiëntenzorg, de volksgezondheid, klinisch onderzoek en het management van gezondheidsdiensten. De lidstaten nemen de volgende maatregelen:

               a)

               zij zetten in samenwerking met de relevante normalisatieorganisaties, de Commissie en de Wereldgezondheidsorganisatie een passend mechanisme op om nationale onderzoekscentra, relevante bedrijfstakken en andere belanghebbenden te betrekken bij de ontwikkeling van gezondheidsterminologie, teneinde de invoering van interoperabele systemen voor elektronische medische dossiers te versnellen;

               b)

               waar mogelijk overwegen zij de bruikbaarheid van internationale medisch-klinische terminologieën, nomenclaturen en indelingen van ziekten, waaronder die welke voor geneesmiddelenbewaking en klinische proeven worden gebruikt. Ook de oprichting van expertisecentra voor de meertalige en multiculturele aanpassing van internationale indelingen en terminologieën moet worden aangemoedigd;

               c)

               zij komen tot overeenstemming over normen voor semantische interoperabiliteit ten behoeve van het weergeven van relevante gezondheidsinformatie voor een bepaalde toepassing door middel van gegevensstructuren (zoals archetypen en sjablonen), alsmede, in aansluiting op de behoeften van lokale gebruikers, onderdelen van terminologiesystemen en ontologieën;

               d)

               zij overwegen de noodzaak van een duurzaam referentiesysteem voor begrippen (een ontologie) als basis voor het opstellen van meertalige lexica die rekening houden met de verschillen tussen het taalgebruik van gezondheidswerkers en leken en traditionele coderingsmethoden;

               e)

               zij bieden ondersteuning voor de op brede schaal beschikbare methodologieën en instrumenten met het oog op de opneming van de semantische inhoud in praktische toepassingen en ontwikkelen menselijk potentieel en vaardigheden op dit gebied;

               f)

               zij tonen de voordelen en/of tekortkomingen aan van de huidige en toekomstige systemen door middel van wetenschappelijk verantwoorde evaluaties.

         Certificatie van systemen voor elektronische medische dossiers
   9.   Er is behoefte aan wederzijds te erkennen procedures voor conformiteitsbeoordeling die overal in de Gemeenschap geldig zijn, of kunnen dienen als basis voor het certificatiemechanisme dat een lidstaat toepast. De lidstaten nemen daarom de volgende maatregelen:

               a)

               zij passen de bestaande normen en profielen voor e-gezondheidszorg die met de interoperabiliteit van systemen voor elektronische medische dossiers betrekking hebben correct toe, teneinde het vertrouwen van de gebruikers in die normen te versterken;

               b)

               zij stellen een gemeenschappelijk of wederzijds erkend mechanisme voor conformiteitsbeproeving en certificatie van interoperabele systemen voor elektronische medische dossiers en andere e-gezondheidszorgtoepassingen in, zoals technieken en methoden die door diverse industriële consortia worden aangeboden;

               c)

               zij beschouwen de activiteiten van de bedrijfstak op het gebied van zelfcertificatie en conformiteitsbeproeving als een mechanisme om interoperabele oplossingen voor e-gezondheidszorg sneller op de markt te kunnen brengen;

               d)

               zij houden rekening met de nationale en internationale (ook niet-Europese) praktijk.

         Bescherming van persoonsgegevens
   10.   De lidstaten moeten erop toezien dat het grondrecht op de bescherming van persoonsgegevens in interoperabele systemen voor e-gezondheidszorg volledig en effectief wordt geëerbiedigd, met name in systemen voor elektronische medische dossiers, overeenkomstig de communautaire bepalingen inzake de bescherming van persoonsgegevens, in het bijzonder de Richtlijnen 95/46/EG en 2002/58/EG.
   11.   Richtlijn 95/46/EG is van toepassing op persoonsgegevens die overeenkomstig deze aanbeveling worden verwerkt. De verwerking van persoonsgegevens in elektronische medische dossiers en de systemen daarvoor is bijzonder gevoelig en valt derhalve onder de speciale gegevensbeschermingsbepalingen voor de verwerking van gevoelige gegevens. Artikel 8 van Richtlijn 95/46/EG verbiedt in principe de verwerking van gevoelige gegevens die de gezondheid betreffen. In de richtlijn is een aantal beperkte ontheffingen van dit verbod opgenomen, met name indien de verwerking nodig is voor gespecificeerde doeleinden in verband met medische zorg.
   12.   De lidstaten moeten zich ervan bewust zijn dat interoperabele systemen voor elektronische medische dossiers het risico vergroten dat persoonsgegevens inzake de gezondheid per ongeluk worden bekendgemaakt of eenvoudig kunnen worden verspreid naar onbevoegden, doordat op ruimere schaal toegang wordt geboden tot een bundeling van persoonsgegevens inzake gezondheid die uit verschillende bronnen afkomstig zijn, en dit gedurende de gehele levensduur.
   13.   De lidstaten dienen de richtsnoeren inzake systemen voor elektronische medische dossiers te volgen die zijn opgesteld door de bij artikel 29 van Richtlijn 95/46/EG ingestelde groep (9).
   14.   De lidstaten moeten een alomvattend juridisch kader voor interoperabele systemen voor elektronische medische dossiers opzetten. In dat kader moet de gevoelige aard van persoonsgegevens betreffende de gezondheid worden erkend en in acht genomen en moet worden voorzien in specifieke, geschikte waarborgen voor de eerbiediging van het grondrecht op bescherming van de persoonsgegevens van de betrokkene.
   Dit juridische kader moet met name aan de volgende eisen voldoen:

               a)

               er moet een analyse worden verricht van de organisatorische alternatieven voor de opslag van persoonsgegevens betreffende de gezondheid, waarbij hun verschillende effecten op de bescherming van persoonsgegevens worden onderzocht; er moeten organisatorische structuren voor systemen voor elektronische medische dossiers worden opgezet die rekening houden met de specifieke risico’s voor de rechten en vrijheden van de betrokkenen en het meest in overeenstemming zijn met de nationale, regionale en lokale specificaties en praktijken;

               b)

               het zelfbeschikkingsrecht van de patiënt moet worden gewaarborgd door deze zelfstandig en vrijelijk te laten beslissen, ondersteund door gebruikersvriendelijke technologie, over de vraag welke persoonsgegevens betreffende zijn/haar gezondheid in zijn/haar elektronische medisch dossier worden opgeslagen en aan wie die gegevens mogen worden verstrekt, tenzij het nationale recht uitdrukkelijk anders bepaalt. Die beslissing doet geen afbreuk aan de mogelijkheid voor de betrokken zorginstelling of arts om de gegevens voor behandelingsdoeleinden op te slaan;

               c)

               het juridische kader moet bepalen dat systemen voor elektronische medische dossiers zodanig dienen te worden ontworpen en gekozen dat geen of zo weinig mogelijk persoonsgegevens worden verzameld, verwerkt en gebruikt. In het bijzonder dient gebruik te worden gemaakt van de mogelijkheden om persoonsgegevens te pseudonimiseren of te anonimiseren, voor zover dit mogelijk is en de daartoe vereiste inspanningen in verhouding staan tot het gewenste beschermingsniveau;

               d)

               de risico’s op het gebied van informatiebeveiliging en de gevolgen voor de bescherming van persoonsgegevens moeten worden beoordeeld vóór een systeem voor elektronische medische dossiers in gebruik wordt genomen, zulks in verband met de specifieke risico’s voor de rechten en vrijheden van de betrokkenen;

               e)

               er moet duidelijkheid bestaan over de vraag in welke mate bepaalde categorieën persoonsgegevens betreffende de gezondheid in elektronische vorm of online beschikbaar moeten worden gesteld. Met name kan het zijn dat bepaalde categorieën persoonsgegevens betreffende de gezondheid, zoals genetische of psychiatrische gegevens, van online verwerking geheel moeten worden uitgesloten, of in ieder geval aan bijzonder strikte toegangscontrole moeten worden onderworpen;

               f)

               het juridische kader dient voor te schrijven dat de verwerking van persoonsgegevens in elektronische medische dossiers en systemen daarvoor uitsluitend mag worden verricht door gezondheidswerkers die, op grond van het nationale recht of op grond van voorschriften die door nationale bevoegde instanties zijn vastgesteld, onderworpen zijn aan het beroepsgeheim, of door andere personen die aan een gelijkwaardige geheimhoudingsplicht onderworpen zijn; het kader dient betrouwbare identificatie van patiënten en gezondheidswerkers toe te laten;

               g)

               er moet worden vastgesteld onder welke voorwaarden en voor welke vooraf bepaalde medische doeleinden gezondheidsgegevens die in systemen voor elektronische medische dossiers zijn opgenomen wettig kunnen worden geraadpleegd en verwerkt door andere personen dan degene op wie de gegevens betrekking hebben; ook moet worden vastgesteld welke beveiligingsmaatregelen bij de verwerking van gezondheidsgegevens in acht moeten worden genomen; deze eisen moeten worden gespecificeerd in de vorm van beleid dat praktisch kan worden toegepast, technisch geïmplementeerd en gehandhaafd, onder meer door de nationale gegevensbeschermingsautoriteiten;

               h)

               er moet worden gewaarborgd dat patiënten volledig worden geïnformeerd over de gegevens die over hen worden opgeslagen en de structuur van het elektronische medische dossier waarin die gegevens worden opgenomen. Patiënten moeten tot hun persoonlijke gezondheidsgegevens ook op alternatieve (conventionele) wijze toegang kunnen krijgen. Het is in dit verband van belang ervoor te zorgen dat bij de informatieverstrekking aan de betrokkenen gebruik wordt gemaakt van gemakkelijk te begrijpen taal en opmaak en dat personen met speciale behoeften (zoals kinderen en ouderen) op passende wijze worden geïnformeerd;

               i)

               er dient te worden voorzien in speciale maatregelen om te voorkomen dat patiënten op illegale wijze worden aangezet tot het vrijgeven van hun persoonsgegevens die in systemen voor elektronische medische dossiers zijn opgenomen;

               j)

               er moet worden gewaarborgd dat de verwerking — en met name de opslag — van persoonsgegevens in systemen voor elektronische medische dossiers plaatsvindt in rechtsgebieden waar Richtlijn 95/45/EG of een gelijkwaardig niveau van bescherming van persoonsgegevens van toepassing is;

               k)

               er moeten gedetailleerde auditmaatregelen worden vastgesteld om naleving van de gegevensbeschermingsvoorschriften te waarborgen, zoals betrouwbare systemen voor elektronische identificatie en authenticatie, registratie van de raadpleging van gegevens, documentatie van alle verwerkingshandelingen, de periode gedurende welke de auditinformatie moet worden bewaard, effectieve systemen voor back-up en herstel; de toepassing van deze vereisten of oplossingen moet verplicht worden gesteld overeenkomstig de beste praktijken voor informatiebehandeling;

               l)

               de vertrouwelijkheid van de systemen voor elektronische medische dossiers moet worden gegarandeerd en geschikte technische en organisatorische maatregelen moeten worden genomen, inclusief voorschriften voor het opsporen van incidenten en beheersprocessen, in geval van inbreuken op de beveiliging of de identificatiemechanismen die leiden tot vernietiging, hetzij per ongeluk, hetzij onrechtmatig, tot verlies, wijziging of niet-toegelaten openbaarmaking van of toegang tot persoonsgegevens die zijn doorgegeven, opgeslagen of anderszins verwerkt in systemen voor elektronische medische dossiers. Incidenten en inbreuken moeten onverwijld op effectieve wijze worden vastgesteld en maatregelen of oplossingen moeten worden uitgevoerd om dergelijke incidenten te beheersen, zoals het informeren en inschakelen van de betrokken personen, de nationale toezichthoudende autoriteiten voor gegevensbescherming en andere belanghebbenden.

         15.   De lidstaten moeten bovendien:

               a)

               de inzet van producten, processen en diensten ter verhoging van de veiligheid stimuleren, teneinde identiteitsdiefstal en andere inbreuken op de persoonlijke levenssfeer te voorkomen en bestrijden;

               b)

               ervoor zorgen dat systemen voor elektronische medische dossiers voorzien worden van waarborgen voor gegevensbescherming, onder meer door bij het ontwerp en de implementatie ervan zo veel mogelijk gebruik te maken van technologieën ter bevordering van de persoonlijke levenssfeer.

         Monitoring en evaluatie
   16.   In verband met de monitoring en de evaluatie van de grensoverschrijdende interoperabiliteit van systemen voor elektronische medische dossiers nemen de lidstaten de volgende maatregelen:

               a)

               zij overwegen de mogelijkheden voor het opzetten van een waarnemingscentrum voor de interoperabiliteit van systemen voor elektronische medische dossiers in de Gemeenschap, dat tot taak heeft de vorderingen op het gebied van de technische en semantische interoperabiliteit te monitoren, te testen en te beoordelen, zodat de systemen voor elektronische medische dossiers met succes kunnen worden geïmplementeerd;

               b)

               zij ondernemen bepaalde activiteiten op het gebied van beoordeling, zoals het vaststellen van de kwantitatieve en kwalitatieve criteria voor het meten van de uiteindelijke voordelen en risico’s (met inbegrip van economische voordelen en kosteneffectiviteit) van systemen voor elektronische medische dossiers en het beoordelen van de voordelen en risico’s van de systemen en diensten die zijn ontwikkeld in het kader van praktische demonstraties als de grootschalige proefprojecten (proefprojecten van categorie A) die opgenomen zijn in het Programma ter ondersteuning van het ICT-beleid (onderdeel van het kaderprogramma voor concurrentievermogen en innovatie).

         Opleiding en bewustmaking
   17.   Op het gebied van onderwijs en bewustmaking nemen de lidstaten de volgende maatregelen:

               a)

               zij bevorderen de bekendheid met de voordelen en de noodzaak van normen bij de ontwikkeling van systemen voor elektronische medische dossiers en de interoperabiliteit daarvan bij producenten en verkopers van informatie- en communicatietechnologieën, zorgaanbieders, zorginstellingen, verzekeraars en andere belanghebbenden;

               b)

               zij beoordelen de vereisten met betrekking tot onderwijs en opleiding voor beleidsmakers op het gebied van gezondheid en gezondheidswerkers;

               c)

               zij schenken bijzondere aandacht aan onderwijs en opleiding en verspreiding van goede praktijken voor de elektronische registratie, opslag en verwerking van klinische gegevens en voor het verkrijgen van de op informatie berustende toestemming van de patiënt en het legaal delen van persoonsgegevens van de patiënt;

               d)

               zij bieden aan alle betrokken personen, met name patiënten, voorlichting en informatie, om de bekendheid met het systeem te vergroten. Een dergelijke benadering zorgt voor een doelmatiger gebruik van gezondheidsinformatie wanneer patiënten diverse soorten zorg ontvangen van verschillende zorgaanbieders en, waar dat mogelijk is, zorg en gegevens daarover in hun eigen woning ontvangen.

         18.   De lidstaten wordt verzocht jaarlijks aan de Commissie verslag uit te brengen over de maatregelen die zij hebben getroffen in verband met de implementatie van grensoverschrijdende interoperabiliteit van systemen voor elektronische medische dossiers. Het eerste verslag dient door de lidstaten worden ingediend één jaar na de publicatie van deze aanbeveling.
   19.   Deze aanbeveling is gericht tot de lidstaten.

      Gedaan te Brussel, 2 juli 2008.

            Voor de Commissie

         Viviane REDING

            Lid van de Commissie

      (1)  COM(2004) 356 definitief.

      (2)  COM(2007) 860 definitief.

      (3)  2006/2275 (INI).

      (4)  PB L 281 van 23.11.1995, blz. 31. Richtlijn gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1882/2003 (PB L 284 van 31.10.2003, blz. 1).

      (5)  PB L 201 van 31.7.2002, blz. 37. Richtlijn gewijzigd bij Richtlijn 2006/24/EG (PB L 105 van 13.4.2006, blz. 54).

      (6)  COM(2007) 228 definitief.

      (7)  PB L 255 van 30.9.2005, blz. 22. Richtlijn laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1430/2007 van de Commissie (PB L 320 van 6.12.2007, blz. 3).

      (8)  PB L 311 van 28.11.2001, blz 67. Richtlijn laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 2008/29/EG (PB L 81 van 20.3.2008, blz. 51).

      (9)  Zie werkdocument 131 van 15 februari 2007 inzake de verwerking van persoonsgegevens betreffende gezondheid in elektronische medische dossiers.


title: Recommendation for a Council opinion in accordance with the third paragraph of Article 5 of Council Regulation (EC) No 1466/97 of 7 July 1997 On the updated stability programme of Spain, 2006-2009

text:
Belangrijke juridische mededeling

|

52007SC0289

	[pic] | COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN |Brussel, 7.3.2007SEC(2007) 289 definitiefAanbeveling voor eenADVIES VAN DE RAADovereenkomstig artikel 5, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Spanje voor de periode 2006-2009(door de Commissie ingediend)TOELICHTINGAlgemene achtergrondHet stabiliteits- en groeipact, dat op 1 juli 1998 in werking is getreden, is gebaseerd op de doelstelling van deugdelijke openbare financiën als middel om de voorwaarden voor prijsstabiliteit en voor een tot werkgelegenheidsschepping leidende sterke duurzame groei te verbeteren. Bij de hervorming van het pact in 2005 werd het nut ervan bij het verankeren van begrotingsdiscipline erkend, maar werd tevens versterking van de doeltreffendheid en de economische onderbouwing, alsook waarborging van de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn beoogd.In Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid[1], die deel uitmaakt van het pact, is bepaald dat de lidstaten bij de Raad en de Commissie stabiliteits- of convergentieprogramma's moeten indienen, alsook jaarlijkse actualiseringen daarvan (lidstaten die de gemeenschappelijke munt al hebben aangenomen dienen (geactualiseerde) stabiliteitsprogramma's in en lidstaten die deze nog niet hebben aangenomen dienen (geactualiseerde) convergentieprogramma's in). Het eerste stabiliteitsprogramma van Spanje is in december 1998 ingediend. Overeenkomstig de verordening bracht de Raad op basis van een aanbeveling van de Commissie en na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité op 15 maart 1999 hierover advies uit. Geactualiseerde stabiliteits- en convergentieprogramma's worden volgens dezelfde procedure door de Commissie beoordeeld en door bovengenoemd Comité onderzocht, terwijl ook de Raad over de mogelijkheid beschikt deze programma's te evalueren.Achtergrond voor de beoordeling van het geactualiseerde programmaDe Commissie heeft het op 22 december 2006 ingediende meest recente geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Spanje onderzocht en een aanbeveling voor een advies van de Raad aangenomen (zie het kader voor de belangrijkste beoordelingspunten).Om de achtergrond te schetsen waartegen de begrotingsstrategie in het geactualiseerde stabiliteitsprogramma wordt beoordeeld, bevatten de volgende punten een overzicht van:1.  de economische en budgettaire resultaten over de afgelopen tien jaar;2.  de meest recente beoordeling van de positie van het land overeenkomstig het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact (samenvatting van het advies van de Raad over de vorige actualisering van het stabiliteitsprogramma);3.  de beoordeling van de Commissie van het nationale hervormingsprogramma van oktober 2006.Recente economische en budgettaire resultatenDe Spaanse economie lijkt zich momenteel in een opwaartse spiraal te bevinden. Onder impuls van de particuliere consumptie en de investeringen in de bouwnijverheid zorgt de binnenlandse vraag voor een aanzienlijke schepping van banen in de woningbouw- en dienstensectoren, hetgeen op zijn beurt weer de binnenlandse vraag stimuleert tegen een achtergrond van gezonde openbare financiën en negatieve reële rentetarieven. Het hardnekkige inflatieverschil ten opzichte van het eurogebied in combinatie met een langzame productiviteitsgroei leidt evenwel tot een verslechtering van de externe concurrentiepositie van een land waarvan de comparatieve voordelen nog steeds op lage productiekosten berusten veeleer dan op producten met een hoog technologisch gehalte. De toenemende externe tekorten kunnen een risico vormen voor de groeivooruitzichten op middellange termijn. Bovendien maakt de hoge schuldenlast van de huishoudens, die grotendeels aan de massale investeringen in woningen te wijten is, een groot deel van de bevolking kwetsbaarder voor een rentestijging. Tegen deze achtergrond heeft Spanje een passend voorzichtig begrotingsbeleid gevoerd.Beoordeling in het advies van de Raad over het vorige programmaOp 14 maart 2006 heeft de Raad over de vorige actualisering van het stabiliteitsprogramma voor de periode 2005-2008 advies uitgebracht. De Raad was van oordeel dat "de begrotingssituatie over het geheel genomen deugdelijk is en dat de begrotingsstrategie een goed voorbeeld vormt van een begrotingsbeleid dat strookt met het pact. Het handhaven van een solide begrotingssituatie is belangrijk gezien de toenemende externe onevenwichtigheden". De Raad heeft Spanje verzocht "de voorgenomen maatregelen ten uitvoer te leggen om de zich op lange termijn aftekenende budgettaire gevolgen van de vergrijzing op te vangen".Beoordeling van de Commissie van het nationale hervormingsprogramma van oktober 2006Het uitvoeringsverslag van het nationale hervormingsprogramma van Spanje in het kader van de vernieuwde Lissabonstrategie voor groei en werkgelegenheid is op 15 oktober 2006 ingediend. In het nationale hervormingsprogramma van Spanje worden als belangrijkste uitdagingen/prioriteiten aangemerkt: budgettaire stabiliteit; O&O-strategie; een beter bedrijfsklimaat; bevordering van de mededinging; ontwikkeling van de infrastructuur; een betere werking van de arbeidsmarkt; en een verbetering van het onderwijs en het menselijk kapitaal.Uit de beoordeling door de Commissie van dit programma (goedgekeurd als onderdeel van het jaarlijkse voortgangsverslag van december 2006[2]) blijkt dat Spanje goede vorderingen maakt bij de tenuitvoerlegging van zijn nationale hervormingsprogramma en van de tijdens de voorjaarsbijeenkomst van de Europese Raad in 2006 gedane toezeggingen. Thans is het van essentieel belang dat nieuwe wetten en maatregelen met betrekking tot de zeven cruciale beleidsterreinen verder ten uitvoer worden gelegd om de werkgelegenheid en de productiviteit te verhogen en de vooruitgang in de richting van een volledige convergentie met de EU-25 inzake het BBP per hoofd van de bevolking te bevorderen.Gezien de onderkende sterke en zwakke punten werd Spanje aanbevolen actie te ondernemen op de volgende terreinen: concurrentie; actief arbeidsmarktbeleid; levenslang leren en onderwijs.Kader: Belangrijkste beoordelingspunten Overeenkomstig artikel 5, lid 1, (voor stabiliteitsprogramma´s) en artikel 9, lid 1, (voor convergentieprogramma´s) van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad wordt beoordeeld: of de economische hypothesen waarop het programma gebaseerd is, realistisch zijn; de middellangetermijnbegrotingsdoelstelling (MTD) van de lidstaat en of het aanpassingstraject richting de MTD passend is; of de met het oog op de naleving van dit aanpassingstraject genomen of voorgenomen maatregelen afdoende zijn om de MTD gedurende de cyclus te halen; bij de beoordeling van het aanpassingstraject richting de MTD: of in economisch goede tijden een grotere aanpassing wordt nagestreefd en in economisch slechte tijden juist een minder zware inspanning toelaatbaar is, en – voor de lidstaten van het eurogebied en het WKM II – of de lidstaat een jaarlijkse verbetering van het conjunctuurgezuiverde begrotingssaldo, ongerekend eenmalige en tijdelijke maatregelen, met 0,5% van het BBP als benchmark nastreeft om zijn MTD te bereiken; bij de bepaling van het aanpassingstraject richting de MTD (voor de lidstaten die deze doelstelling nog niet hebben bereikt) en bij het toestaan van een tijdelijke afwijking van de MTD (voor lidstaten die de doelstelling wel hebben bereikt): de uitvoering van grote structurele hervormingen die op lange termijn rechtstreekse kostenbesparende effecten hebben (mede doordat zij de potentiële groei verhogen) en bijgevolg een verifieerbare positieve invloed op de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn hebben (met dien verstande dat een passende veiligheidsmarge voor de naleving van de referentiewaarde van 3% van het BBP gewaarborgd moet zijn en dat een terugkeer naar de MTD binnen de programmaperiode wordt verwacht), waarbij bijzondere aandacht wordt besteed aan pensioenhervormingen die gepaard gaan met de invoering van een meerpijlerstelsel dat een verplichte pijler met volledige kapitaaldekking omvat; of het economisch beleid van de betrokken lidstaat strookt met de globale richtsnoeren voor het economisch beleid. Bij de beoordeling van de aannemelijkheid van de macro-economische hypothesen wordt gekeken naar de najaarsprognoses 2006 van de diensten van de Commissie en wordt ook gebruikgemaakt van de algemeen aanvaarde methode voor de raming van de potentiële productie en de conjunctuurgezuiverde saldi. De consistentie met de globale richtsnoeren voor het economisch beleid wordt getoetst aan de globale richtsnoeren voor het economisch beleid op het gebied van de openbare financiën, zoals opgenomen in de geïntegreerde richtsnoeren voor de periode 2005-2008. Voorts worden beoordeeld: de ontwikkeling van de schuldquote en de vooruitzichten voor de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn, waaraan volgens het verslag van de Raad van 20 maart 2005 over de verbetering van de uitvoering van het stabiliteits- en groeipact "bij het toezicht op de begrotingssituatie voldoende aandacht" zou moeten worden geschonken. In een mededeling van de Commissie van 12 oktober 2006 wordt de aanpak voor de toetsing van de houdbaarheid op lange termijn uiteengezet[3]; de mate van integratie met het nationale hervormingsprogramma van de lidstaten in het kader van de Lissabonstrategie voor groei en werkgelegenheid. In zijn begeleidende nota van 7 juni 2005 aan de Europese Raad over de globale richtsnoeren voor het economisch beleid voor de periode 2005-2008 heeft de Raad (Ecofin) verklaard dat de nationale hervormingsprogramma´s moeten stroken met de stabiliteits- en convergentieprogramma´s; de inachtneming van de gedragscode[4], die voor de stabiliteits- en convergentieprogramma´s onder meer een gemeenschappelijke structuur en een reeks gegevenstabellen voorschrijft. |-  Aanbeveling voor eenADVIES VAN DE RAADovereenkomstig artikel 5, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Spanje voor de periode 2006-2009DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid[5], en met name op artikel 5, lid 3,Gezien de aanbeveling van de Commissie,Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:4.  Op [27 maart 2007] heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Spanje voor de periode 2006-2009 behandeld [6].5.  In het macro-economische scenario dat aan het programma ten grondslag ligt, wordt ervan uitgegaan dat de reële BBP-groei zal vertragen van 3,8% in 2006 tot gemiddeld 3,3% gedurende de rest van de programmaperiode. Afgaande op de thans beschikbare informatie lijkt dit scenario van plausibele groeihypothesen uit te gaan. De inflatieprognoses van het programma lijken eveneens realistisch. Het voorspelde inflatieverschil ten opzichte van het eurogebied neemt weliswaar af, maar is toch nog aanzienlijk. Hoewel er op korte termijn enige opwaartse risico's aan dit scenario kleven, kunnen er zich ook neerwaartse risico's voordoen die verband houden met de onevenwichtigheden in de economie, en met name de stijgende schuldenlast van de huishoudens en het toenemende tekort op de lopende rekening. Bovendien is het heel goed mogelijk dat de groei op middellange termijn minder krachtig uitvalt dan in het programma wordt verwacht, vooral indien een einde zou komen aan de reeds geruime tijd aanhoudende sterke expansie in de woningbouw.6.  Het overheidsoverschot voor 2006 wordt in de najaarsprognoses 2006 van de diensten van de Commissie op 1,5% van het BBP geschat, hetgeen volledig in overeenstemming is met de raming in het geactualiseerde stabiliteitsprogramma maar gunstig afsteekt bij de doelstelling van 0,9% van het BBP die in de vorige actualisering van het stabiliteitsprogramma was opgenomen. Dit positieve resultaat is toe te schrijven aan hoger dan verwachte ontvangsten als gevolg van een aanzienlijke schepping van arbeidsplaatsen en forse bedrijfswinsten, die ertoe zouden hebben geleid dat de ontvangsten uit hoofde van de directe belastingen veel sterker zijn gestegen dan het nominale BBP.7.  In de actualisering wordt ernaar gestreefd (i) de macro-economische en budgettaire stabiliteit te handhaven, en (ii) de productiviteit te bevorderen door de infrastructuur en het menselijk en technologisch kapitaal te verbeteren. Aangenomen wordt dat het overheidsoverschot zal teruglopen van 1,4% van het BBP in 2006 tot ongeveer 1% in 2009. Het primaire overschot vertoont een vergelijkbaar tijdsprofiel: het zou teruglopen van 3% van het BBP in 2006 tot 2¼% in 2009. De ontvangsten zouden tijdens de programmaperiode met 0,2% van het BBP afnemen, terwijl de primaire uitgaven met circa 0,5% zouden toenemen, een stijging die gedeeltelijk ongedaan zou worden gemaakt door een vermindering van de rentelasten. In de vorige actualisering werden geringere overschotten voorspeld bij algemeen genomen vergelijkbare macro-economische vooruitzichten. Het verschil tussen beide actualiseringen is terug te voeren op het feit dat het feitelijke overschot in 2006 veel beter uitviel dan een jaar eerder werd verwacht, hetgeen naar verwachting positieve overloopeffecten zal hebben tijdens de programmaperiode.8.  Volgens de plannen zou het structurele saldo (d.w.z. het conjunctuurgezuiverde begrotingssaldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen), berekend overeenkomstig de algemeen aanvaarde methode, iets teruglopen, namelijk van ongeveer 1¾% van het BBP in 2006 tot 1½% aan het einde van de programmaperiode. Evenals in de vorige actualisering van het stabiliteitsprogramma wordt in het programma als middellangetermijndoelstelling (MTD) voor de begrotingssituatie een structureel sluitende begrotingsituatie gehanteerd, die volgens het programma gedurende de gehele programmaperiode ruimschoots zou worden vastgehouden. Aangezien de MTD ambitieuzer is dan de minimumbenchmark (geraamd op een tekort van circa 1¼% van het BBP), mag worden aangenomen dat de verwezenlijking ervan een veiligheidsmarge biedt die ruim genoeg is om het ontstaan van een buitensporig tekort te voorkomen. De MTD van het programma ligt binnen de marge die in het stabiliteits- en groeipact en in de gedragscode is vastgesteld voor de lidstaten die tot het eurogebied en het WKM II behoren, en is ambitieuzer dan in het licht van de schuldquote en de gemiddelde potentiële productiegroei op lange termijn noodzakelijk is.9.  De risico's voor de begrotingsprognoses van het programma lijken over het algemeen in evenwicht te zijn. Het macro-economische scenario dat aan de actualisering ten grondslag ligt, is aannemelijk en de prognoses voor de ontvangsten lijken op voorzichtige hypothesen te zijn gebaseerd. Aan de uitgavenzijde bestaat er enig risico op uitgavenoverschrijdingen (op het niveau van de regionale autoriteiten), mochten de zich in het verleden aftekenende tendensen in het onderwijs en de gezondheidszorg doorzetten.10.  In het licht van deze risicobeoordeling lijkt de begrotingsstrategie toereikend om de MTD gedurende de gehele programmaperiode vast te houden, zoals ook in het programma wordt aangenomen. Bovendien verschaft deze strategie een veiligheidsmarge die ruim genoeg is om elk programmajaar te voorkomen dat het tekort bij normale macro-economische fluctuaties de drempel van 3% van het BBP overschrijdt. De budgettaire beleidskoers die uit het programma blijkt, strookt volledig met het stabiliteits- en groeipact.11.  Volgens de ramingen is de bruto overheidsschuld in 2006 gedaald tot 40% van het BBP, ruim onder de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 60% van het BBP. In de actualisering wordt ervan uitgegaan dat de schuldquote in de programmaperiode met nog eens 8 procentpunt zal dalen.12.  In Spanje gaat van de vergrijzing een veel groter langetermijneffect op de begroting uit dan gemiddeld in de EU het geval is. Dit komt met name doordat de pensioenuitgaven als percentage van het BBP de komende decennia een vrij forse stijging zullen vertonen. Met een budgettaire uitgangspositie die ten opzichte van 2005 is verbeterd, kunnen de verwachte budgettaire gevolgen van de vergrijzing op lange termijn, en met name de forse stijging van de uitgaven, voor een deel, maar niet volledig worden opgevangen. Mede door de primaire overschotten op middellange termijn op een hoog niveau te houden en door verdere maatregelen te nemen om de forse stijging van de leeftijdsgerelateerde uitgaven te beteugelen, kunnen de risico´s voor de houdbaarheid van de openbare financiën worden ingedamd. Al met al lijkt Spanje een middelgroot risico te lopen wat de houdbaarheid van de openbare financiën betreft.13.  Het stabiliteitsprogramma bevat een kwalitatieve beoordeling van de algemene gevolgen van het uitvoeringsverslag van oktober 2006 van het nationale hervormingsprogramma binnen het kader van de begrotingsstrategie op middellange termijn. Het verschaft echter geen systematische informatie over de rechtstreekse budgettaire kosten of besparingen van de voornaamste hervormingen waarin het nationale hervormingsprogramma voorziet, al lijkt in de begrotingsprognoses wel rekening te worden gehouden met de gevolgen van de in het nationale hervormingsprogramma geschetste maatregelen voor de openbare financiën. De in het stabiliteitsprogramma opgenomen maatregelen op het gebied van de openbare financiën lijken aan te sluiten bij de in het kader van het nationale hervormingsprogramma voorgenomen acties. In beide programma's wordt met name uitgegaan van een geleidelijke toename van de overheidsuitgaven voor O&O en van de investeringen in infrastructuur.14.  De in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie is grotendeels in overeenstemming met de globale richtsnoeren voor het economisch beleid die in de geïntegreerde richtsnoeren voor de periode 2005-2008 zijn opgenomen.15.  Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, worden alle verplichte en de meeste facultatieve gegevens in het programma vermeld[7].De algemene conclusie luidt dat de begrotingssituatie op middellange termijn deugdelijk is en dat de begrotingsstrategie een goed voorbeeld vormt van een begrotingsbeleid dat strookt met het stabiliteits- en groeipact. Het handhaven van een solide begrotingssituatie is belangrijk gezien de toenemende externe onevenwichtigheden en het bestaande inflatieverschil ten opzichte van het eurogebied.In het licht van de bovenstaande evaluatie, en met name de verwachte toename van de leeftijdsgerelateerde uitgaven, wordt Spanje verzocht de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn verder te verbeteren door maatregelen te nemen om de toekomstige gevolgen van de vergrijzing voor de uitgavenprogramma's te beperken.Vergelijking van de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses |1 Berekeningen van de diensten van de Commissie op basis van de in het programma voorkomende informatie. |2 Conjunctuurgezuiverd saldo (zoals in de vorige rijen), ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen. |4 Eenmalige en andere tijdelijke maatregelen uit het programma. |4 Eenmalige en andere tijdelijke maatregelen uit de najaarsprognoses 2006 van de diensten van de Commissie. |5 Op basis van een geraamde potentiële groei van achtereenvolgens 3,9%, 3,8%, 3,6% en 3,6% in de periode 2005-2008. 6 Deflator van de particuliere consumptie in plaats van HICP. 7 Volgens de eerste ramingen zou de groei in 2006 op 3,9% zijn uitgekomen. Volgens de tussentijdse prognoses van de diensten van de Commissie van 16 februari 2007 zou de groei in 2007 3,7% bedragen. |[1] PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. Verordening gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1055/2005 (PB L 174 van 7.7.2005, blz. 1). Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, kunnen worden geraadpleegd op: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.[2] Communication from the Commission to the spring European Council, "Implementing the renewed lisbon strategy for growth and jobs - A year of delivery", COM(2006) 816 van 12.12.2006.[3] Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement: "Houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn in de EU", COM(2006) 574 van 12.10.2006; directoraat-generaal Economische en financiële zaken van de Commissie (2006): "The long-term sustainability of public finances in the European Union", European Economy nr. 4/2006.[4] Specificaties inzake de uitvoering van het stabiliteits- en groeipact en richtsnoeren inzake de vorm en de inhoud van stabiliteits- en convergentieprogramma's, door de Raad (Ecofin) op 11 oktober 2005 bekrachtigd.[5] PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. Verordening gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1055/2005 (PB L 174 van 7.7.2005, blz. 1). Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, kunnen worden geraadpleegd op: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.[6] De actualisering werd drie weken na de in de gedragscode vastgestelde uiterste datum van 1 december ingediend.[7] Er werden met name geen gegevens verstrekt over de HICP en de overheidsuitgaven naar functie.


Belangrijke juridische mededeling

|

52007SC0071

Aanbeveling voor een advies van de Raad overeenkomstig artikel 9, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over het geactualiseerde convergentieprogramma van Denemarken voor de periode 2006-2010  /* SEC/2007/0071 def. */

	[pic] | COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN |Brussel, 23.1.2007SEC (2007) 71 definitiefAanbeveling voor eenADVIES VAN DE RAADovereenkomstig artikel 9, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over het geactualiseerde convergentieprogramma van Denemarken voor de periode 2006-2010(ingediend door de Commissie)TOELICHTINGALGEMENE ACHTERGRONDHet stabiliteits- en groeipact, dat op 1 juli 1998 in werking is getreden, is gebaseerd op de doelstelling van deugdelijke openbare financiën als middel om de voorwaarden voor prijsstabiliteit en voor een tot werkgelegenheidsschepping leidende sterke duurzame groei te verbeteren. Bij de hervorming van het pact in 2005 werd het nut ervan bij het verankeren van begrotingsdiscipline erkend, maar werd tevens versterking van de doeltreffendheid en de economische onderbouwing, alsook waarborging van de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn beoogd.In Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid[1], die deel uitmaakt van het pact, is bepaald dat de lidstaten bij de Raad en de Commissie stabiliteits- of convergentieprogramma's moeten indienen, alsook jaarlijkse actualiseringen daarvan (de lidstaten die de gemeenschappelijke munt al hebben aangenomen dienen (geactualiseerde) stabiliteitsprogramma's in en lidstaten die deze nog niet hebben aangenomen dienen (geactualiseerde) convergentieprogramma's in). Het eerste convergentieprogramma van Denemarken is in oktober 1998 ingediend. Overeenkomstig de verordening bracht de Raad op basis van een aanbeveling van de Commissie en na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité op 1 december 1998 hierover advies uit. Geactualiseerde stabiliteits- en convergentieprogramma's worden volgens dezelfde procedure door de Commissie beoordeeld en door hogervermeld Comité onderzocht, terwijl ook de Raad over de mogelijkheid beschikt deze programma's te evalueren.Achtergrond voor de beoordeling van het GEACTUALISEERDE PROGRAMMADe Commissie heeft het op 30 november 2006 ingediende meest recente geactualiseerde convergentieprogramma van Denemarken onderzocht en een aanbeveling voor een advies van de Raad aangenomen (zie het kader voor de belangrijkste beoordelingspunten).Om de achtergrond te schetsen waartegen de begrotingsstrategie in het nieuwe convergentieprogramma wordt beoordeeld, bevatten de volgende punten een overzicht van:1.  de economische en budgettaire resultaten over de afgelopen tien jaar;2.  de meest recente beoordeling van de positie van het land overeenkomstig het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact (samenvatting van het advies van de Raad over de vorige actualisering van het convergentieprogramma); en tevens3.  de beoordeling van de Commissie van het nationale hervormingsprogramma van oktober 2006.Recente economische en budgettaire resultatenIn de afgelopen tien jaar heeft de Deense economie over de gehele linie relatief goed gepresteerd. De reële BBP-groei en de inflatie sloten in grote lijnen aan bij de ontwikkelingen in het eurogebied. Tegelijk is de werking van de arbeidsmarkt verbeterd en is deze zeer flexibel geworden, hetgeen mede heeft geleid tot een geleidelijke daling van de werkloosheid en een stijging van de werkgelegenheid. De werkloosheid ligt op een historisch laag niveau en de participatiegraad is het hoogst van alle EU-landen. Voorts heeft Denemarken geprofiteerd van het feit dat de hervormingen in goede banen zijn geleid, en van een solide begrotingsbeleid, hetgeen weer heeft geleid tot opeenvolgende overheidsoverschotten en een snelle afbouw van de overheidsschuld. De gezonde overheidsfinanciën zijn te danken aan geslaagde economische hervormingen en een budgettaire middellangetermijnstrategie die gericht is op houdbaarheid van de begroting en op uitgavendiscipline. Een belangrijk onderdeel van deze strategie is de bevriezing van de belastingen die de uitgavendiscipline bevordert en, naar wordt verwacht, in de loop der tijd tot een lagere belastingdruk leidt. Denemarken lijkt weinig risico te lopen wat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn betreft. Dankzij de budgettaire middellangetermijnstrategie om begrotingsoverschotten te creëren en de overheidsschuld af te bouwen, is het gelukt om de overheidsfinanciën voor te bereiden op de gevolgen van de vergrijzing. Door het socialezekerheidsakkoord van juni 2006, dat op lange termijn tot een hoger arbeidsaanbod zou moeten leiden, kan Denemarken deze gevolgen nog beter opvangen.Beoordeling in het advies van de Raad over het vorige programmaOp 24 januari 2006 heeft de Raad advies uitgebracht over de vorige actualisering van het convergentieprogramma voor de periode 2005-2010. De Raad was van oordeel dat de begrotingssituatie over het geheel genomen deugdelijk was en dat de begrotingsstrategie een goed voorbeeld was van een begrotingsbeleid waarbij het stabiliteits- en groeipact in acht werd genomen.Beoordeling van de Commissie van het nationale hervormingsprogramma van oktober 2006Het uitvoeringsverslag van het nationale hervormingsprogramma van Denemarken in het kader van de vernieuwde Lissabonstrategie voor groei en werkgelegenheid is op 16 oktober 2006 ingediend. In het Deense nationale hervormingsprogramma worden als belangrijkste uitdagingen/prioriteiten aangemerkt: waarborging van de houdbaarheid van de begroting, vergroting van de concurrentie in bepaalde sectoren, vergroting van de efficiëntie in de publieke sector, ontwikkeling van de kennismaatschappij, waarborging van ecologische duurzaamheid en energie, aanmoediging van ondernemerschap en vergroting van het arbeidsaanbod.Uit de beoordeling van de Commissie van dit programma (goedgekeurd als onderdeel van het jaarlijkse voortgangsverslag van december 2006[2]) blijkt dat Denemarken zeer goede vorderingen maakt bij de tenuitvoerlegging van zijn nationale hervormingsprogramma. Denemarken heeft met het socialezekerheidsakkoord van juni 2006 zijn hervormingsstrategie op het punt van macro-economisch én werkgelegenheidsbeleid aangescherpt en heeft zeer goede vorderingen gemaakt bij het bereiken van nationale consensus over hervormingen. Ook bij het micro-economisch beleid, bijvoorbeeld het mededingingsbeleid, is vooruitgang geboekt.Ondanks de geboekte vooruitgang is er bij Denemarken op aangedrongen zijn vizier ook te richten op het arbeidsaanbod op middellange termijn en op de mededinging, energie-infrastructuur, emissiebeperkende beleidsmaatregelen en onderwijs.Kader: Belangrijkste beoordelingspunten Overeenkomstig artikel 5, lid 1, (voor stabiliteitsprogramma´s) en artikel 9, lid 1, (voor convergentieprogramma´s) van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad wordt beoordeeld: of de economische hypothesen waarop het programma gebaseerd is, realistisch zijn; de middellangetermijnbegrotingsdoelstelling (MTD) van de lidstaat en of het aanpassingstraject richting de MTD passend is; of de met het oog op de naleving van dit aanpassingstraject genomen of voorgenomen maatregelen afdoende zijn om de MTD gedurende de cyclus te halen; bij de beoordeling van het aanpassingstraject richting de MTD: of in economisch goede tijden een grotere aanpassing wordt nagestreefd en in economisch slechte tijden juist een minder zware inspanning toelaatbaar is, en - voor de lidstaten van het eurogebied en het WKM II – of de lidstaat een jaarlijkse verbetering van het conjunctuurgezuiverde begrotingssaldo, ongerekend eenmalige en tijdelijke maatregelen, met 0,5% van het BBP als benchmark nastreeft om zijn MTD te bereiken; bij de bepaling van het aanpassingstraject richting de MTD (voor de lidstaten die deze doelstelling nog niet bereikt hebben) en bij het toestaan van een tijdelijke afwijking van de MTD (voor landen die de doelstelling wel hebben bereikt): de uitvoering van grote structurele hervormingen die op lange termijn rechtstreekse kostenbesparende effecten hebben (mede doordat zij de potentiële groei verhogen) en bijgevolg een verifieerbare positieve invloed op de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn hebben (met dien verstande dat een passende veiligheidsmarge voor de naleving van de referentiewaarde van 3% van het BBP gewaarborgd moet zijn en dat een terugkeer naar de MTD binnen de programmaperiode wordt verwacht), waarbij bijzondere aandacht wordt besteed aan pensioenhervormingen die gepaard gaan met de invoering van een meerpijlerstelsel dat een verplichte pijler met volledige kapitaaldekking omvat; of het economisch beleid van de betrokken lidstaat strookt met de globale richtsnoeren voor het economisch beleid. Bij de beoordeling van de aannemelijkheid van de macro-economische hypothesen wordt gekeken naar de najaarsprognoses 2006 van de diensten van de Commissie en wordt ook gebruikgemaakt van de algemeen aanvaarde methode voor de raming van de potentiële productie en de conjunctuurgezuiverde saldi. De consistentie met de globale richtsnoeren voor het economisch beleid wordt getoetst aan de globale richtsnoeren voor het economisch beleid op het gebied van de openbare financiën, zoals opgenomen in de geïntegreerde richtsnoeren voor de periode 2005-2008. Voorts worden beoordeeld: de ontwikkeling van de schuldquote en de vooruitzichten voor de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn, waaraan volgens het verslag van de Raad van 20 maart 2005 over de verbetering van de uitvoering van het stabiliteits- en groeipact "bij het toezicht op de begrotingssituatie voldoende aandacht" zou moeten worden geschonken. In een mededeling van de Commissie van 12 oktober 2006 wordt de aanpak voor de toetsing van de houdbaarheid op lange termijn uiteengezet[3]; de mate van integratie met het nationale hervormingsprogramma van de lidstaten in het kader van de Lissabonstrategie voor groei en werkgelegenheid. In zijn begeleidende nota van 7 juni 2005 aan de Europese Raad over de globale richtsnoeren voor het economisch beleid voor de periode 2005-2008 heeft de Raad (Ecofin) verklaard dat de nationale hervormingsprogramma´s moeten stroken met de stabiliteits- en convergentieprogramma´s; de inachtneming van de gedragscode[4], die voor de stabiliteits- en convergentieprogramma´s onder meer een gemeenschappelijke structuur en een reeks gegevenstabellen voorschrijft. |-  Aanbeveling voor eenADVIES VAN DE RAADovereenkomstig artikel 9, lid 3 (voor CP), van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over het geactualiseerde convergentieprogramma van Denemarken voor de periode 2006-2010DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid[5], en met name op artikel 9, lid 3,Gezien de aanbeveling van de Commissie,Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:4.  Op [27 februari 2007] heeft de Raad het geactualiseerde convergentieprogramma van Denemarken voor de periode 2006-2010 behandeld.5.  Volgens het macro-economische scenario dat aan het programma ten grondslag ligt, zal de reële BBP-groei vertragen van 2,7% in 2006 tot gemiddeld 1,0% in de resterende programmaperiode. Afgaande op de thans beschikbare informatie lijkt dit scenario met name voor de periode 2008-2010 uit te gaan van uitgesproken voorzichtige groeihypothesen die weer samenhangen met het feit dat in de actualisering om technische redenen wordt aangenomen dat de (positieve) output gap in 2010 wordt gedicht. De in het programma gehanteerde inflatieprognoses lijken realistisch.6.  Het overheidsoverschot voor 2006 wordt in de najaarsprognoses 2006 van de diensten van de Commissie geraamd op 3,1% van het BBP, tegen een streefcijfer van 2,1% van het BBP in het vorige geactualiseerde convergentieprogramma. Een en ander houdt verband met het feit dat de groei meevalt en de energieprijzen op een hoog niveau blijven, terwijl de inkomsten uit de olie- en gasproductie voor Denemarken juist van groot belang zijn.7.  De begrotingsstrategie is gericht op de handhaving van structurele overschotten (d.w.z. conjunctuurgezuiverde overschotten ongerekend eenmalige en tijdelijke maatregelen) van gemiddeld ½% à 1½% van het BBP over de programmaperiode en dus op een duidelijke vermindering van de schuldquote om de houdbaarheid van de begroting op lange termijn te waarborgen. De strategie heeft tot doel de uitgaven in de hand te houden (de overheidsconsumptie groeit in de periode 2007-2010 reëel met niet meer dan gemiddeld zo´n 1% per jaar, tegen 0,5% in de vorige actualisering) en vast te houden aan de in 2001 ingevoerde belastingstop en aan het vereiste dat de begrotingen van decentrale overheden in evenwicht moeten zijn. In de actualisering loopt het overschot iets terug: van 3,1% van het BBP in 2006 naar 2,8% in 2007 en zet de daling zich voort tot 1,2% in 2010 (het primaire saldo daalt van 4,7% in 2006 tot 1,8% in 2010). De daling vanaf 2008 hangt samen met de uitgesproken voorzichtige prognoses van de BBP-groei. In vergelijking met de vorige actualisering valt het overheidstekort van 2006, 2007 en 2008 hoger, maar aan het eind van de programmaperiode lager uit.8.  Het volgens de algemeen aanvaarde methode berekende structurele saldo wordt geraamd op circa 2% van het BBP of meer in de gehele programmaperiode, waarbij 2007 een geringe verslechtering en 2008 een iets sterkere verbetering te zien geven. De in het programma gepresenteerde middellangetermijndoelstelling (MTD) voor de begrotingssituatie is een structureel saldo van ½% à 1½% van het BBP, dat in de gehele programmaperiode ruimschoots in stand moet worden gehouden. Wanneer rekening wordt gehouden met het feit dat de pensioenregeling die deel uitmaakt van de tweede pijler, overeenkomstig het Eurostatbesluit van 2 maart 2004[6] in het nieuwe programma niet meer wordt meegerekend (maar nog wel was opgenomen in de vorige programma´s van Denemarken) blijft de MTD ten opzichte van de vorige actualisering ongewijzigd. Aangezien de MTD ambitieuzer is dan de minimumbenchmark (geraamd op een tekort van circa ½% van het BBP), mag worden aangenomen dat de verwezenlijking ervan een veiligheidsmarge tegen het ontstaan van een buitensporig tekort zal bieden. De MTD van het programma ligt binnen de marge die in het stabiliteits- en groeipact en in de gedragscode is vastgesteld voor de lidstaten die tot de eurozone en tot WKM II behoren, en is duidelijk ambitieuzer dan in het licht van de schuldquote en de gemiddelde potentiële productiegroei op lange termijn noodzakelijk is.9.  De uiteindelijke begrotingsresultaten zouden beter kunnen uitvallen dan in het programma wordt voorspeld, met name in de jaren 2008-2010. Dit komt met name door het uitgesproken voorzichtige macro-economische scenario, dat opweegt tegen het risico dat de reële overheidsconsumptie hoger uitvalt dan verwacht.10.  In het licht van deze risicobeoordeling lijkt de in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie toereikend om de MTD in de gehele programmaperiode vast te houden. Bovendien verschaft deze strategie voor elk jaar een veiligheidsmarge die ruim genoeg is om te voorkomen dat het tekort bij normale macro-economische fluctuaties de drempel van 3% van het BBP overschrijdt. De budgettaire beleidskoers die uit het programma blijkt, strookt volledig met het stabiliteits- en groeipact.11.  Volgens de ramingen is de bruto overheidsschuld in 2006 gedaald tot onder de 30% van het BBP, ruim onder de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 60% van het BBP. Volgens het programma zal de bruto schuldquote in de loop van de programmaperiode met nog eens 11 procentpunten dalen.12.  Van de vergrijzing in Denemarken gaat een groter langetermijneffect op de begroting uit dan gemiddeld in de EU het geval is. Dit komt met name doordat de pensioenuitgaven als percentage van het BBP in de komende decennia een relatief forse stijging te zien zullen geven. Het omvangrijke hervormingspakket van juni 2006 (het akkoord inzake welvaart, welzijn en investeringen in de toekomst) moet evenwel leiden tot latere pensionering, tot een ombuiging van de langetermijntrends voor de uitgaven en daarmee tot een betere houdbaarheid van de overheidsfinanciën. Voorts kunnen de langetermijngevolgen van de vergrijzing voor de begroting dankzij een budgettaire uitgangspositie met een fors structureel overschot voor een aanzienlijk deel worden opgevangen. Door de hoge primaire overschotten op middellange termijn vast te houden, zal het mogelijk zijn om de risico´s voor de houdbaarheid van de openbare financiën in te dammen. Gezien deze ontwikkelingen lijkt Denemarken weinig gevaar te lopen wat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën betreft.13.  Het convergentieprogramma bevat een kwalitatieve beoordeling van de algemene gevolgen van het uitvoeringsverslag van oktober 2006 van het nationale hervormingsprogramma binnen het kader van de begrotingsstrategie op middellange termijn. Daarnaast verschaft het systematisch informatie over de rechtstreekse budgettaire kosten of besparingen van de voornaamste hervormingen waarin het nationale hervormingsprogramma voorziet, en wordt in de begrotingsprognoses expliciet rekening gehouden met de gevolgen van de in het nationale hervormingsprogramma geschetste maatregelen voor de openbare financiën. De in het convergentieprogramma opgenomen maatregelen op het gebied van de openbare financiën lijken aan te sluiten bij de in het kader van het nationale hervormingsprogramma voorgenomen acties. Met name worden met beide programma´s hervormingen beoogd die gericht zijn op een vergroting van het arbeidsaanbod op lange termijn, waarbij met name te denken valt aan het akkoord om de pensioengerechtigde leeftijd op te trekken en daarmee de deelname aan het arbeidsproces te verlengen.14.  De in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie is grotendeels in overeenstemming met de globale richtsnoeren voor het economisch beleid die in de geïntegreerde richtsnoeren voor de periode 2005-2008 zijn opgenomen.15.  Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, verschaft het programma alle vereiste en de meeste facultatieve gegevens [7] .Al met al is er sprake van een solide budgettaire middellangetermijnsituatie en is de begrotingsstrategie een goed voorbeeld van een begrotingsbeleid waarbij het stabiliteits- en groeipact in acht wordt genomen.Vergelijking van de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses1[1] PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. Verordening gewĳzigd bĳ Verordening (EG) nr. 1055/2005 (PB L 174 van 7.7.2005, blz. 1). Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op:–奈䕐䱒义⁋栢瑴㩰⼯略潲慰攮⹵湩⽴潣浭支潣潮祭晟湩湡散愯潢瑵愯瑣癩瑩敩⽳杳⽰慭湩敟⹮瑨≭Ġ栔瑴㩰⼯略潲慰攮⹵湩⽴潣浭支潣http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.[2] Communication from the Commission to the spring European Council implementing the renewed lisbon strategy for growth and jobs - "A year of delivery", COM(2006) 816 van 12.12.2006.[3] Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement: "Houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn in de EU", COM (2006) 574 definitief van 12.10.2006; directoraat-generaal Economische en financiële zaken van de Commissie (2006): "The long-term sustainability of public finances in the European Union", European Economy nr. 4/2006.[4] "Specificaties inzake de uitvoering van het stabiliteits- en groeipact en richtsnoeren inzake de vorm en de inhoud van stabiliteits- en convergentieprogramma's", door de Raad (Ecofin) op 11 oktober 2005 bekrachtigd.[5] PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. Verordening gewĳzigd bĳ Verordening (EG) nr. 1055/2005 (PB L 174 van 7.7.2005, blz. 1). Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.[6] Zie Eurostat News Releases nr. 30/2004 van 2 maart 2004 en nr. 117/2004 van 23 september 2004.[7] Onder de facultatieve gegevens ontbreken met name de specificaties van de stock-flow adjustment.