               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 18.5.2016
            COM(2016) 339 final
            Aanbeveling voor een
            AANBEVELING VAN DE RAAD
            over het nationale hervormingsprogramma 2016 van Nederlanden met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2016 van Nederland

               Aanbeveling voor een

               AANBEVELING VAN DE RAAD

               over het nationale hervormingsprogramma 2016 van Nederland

                  en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2016 van Nederland

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

               Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid
                  1
               , en met name artikel 5, lid 2,

               Gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden
                  2
               , en met name artikel 6, lid 1,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie
                  3
               ,

               Gezien de resoluties van het Europees Parlement
                  4
               ,

               Gezien de conclusies van de Europese Raad,

               Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

               Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

               Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

               Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Op 26 november 2015 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse groeianalyse
                  5
                en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees semester 2016 voor coördinatie van het economisch beleid. De prioriteiten van de jaarlijkse groeianalyse zijn op 17-18 maart 2016 door de Europese Raad bekrachtigd. Op 26 november 2015 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag
                  6
                aangenomen, waarin zij Nederland heeft genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen. Tevens heeft de Commissie op die datum een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone
                  7
                aangenomen. Deze aanbeveling is op 18-19 februari 2016 door de Europese Raad bekrachtigd en op 8 maart 2016 door de Raad goedgekeurd. Als land dat de euro als munt heeft en in het licht van de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de economische en monetaire unie dient Nederland ervoor te zorgen dat aan deze aanbeveling volledig en tijdig uitvoering wordt gegeven.

               (2)Op 26 februari 2016 is het landverslag 2016 voor Nederland
                  8
                gepubliceerd. Daarin zijn de vorderingen beoordeeld die Nederland met de uitvoering van de landspecifieke aanbevelingen van de Raad van 14 juli 2015 heeft gemaakt, evenals de vooruitgang die Nederland richting zijn nationale doelstellingen van Europa 2020 heeft geboekt. Het landverslag bevatte ook een op grond van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 uitgevoerde diepgaande evaluatie. Op 8 maart 2016 heeft de Commissie de resultaten van de diepgaande evaluatie gepresenteerd
                  9
               . Op basis van haar analyse concludeert de Commissie dat Nederland macro-economische onevenwichtigheden ondervindt. Met name is het van essentieel belang om het omvangrijke, aanhoudende overschot op de lopende rekening aan te pakken, dat samenhangt met structurele kenmerken van de economie en het beleidskader voor niet-financiële vennootschappen. Gelet op de omvang ervan mag worden aangenomen dat het Nederlandse overschot op de lopende rekening een matig, maar niet verwaarloosbaar nadelig effect sorteert op de economische prestaties van de eurozone. Ook is het van cruciaal belang dat de zeer hoge schulden van de huishoudens worden aangepakt.

               (3)Op 28 april 2016 heeft Nederland zijn nationale hervormingsprogramma 2016 en zijn stabiliteitsprogramma 2016 ingediend. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze tegelijkertijd geëvalueerd.

               (4)De betrokken landspecifieke aanbevelingen zijn meegenomen in de programmering van de Europese structuur- en investeringsfondsen voor de periode 2014-2020. Op grond van artikel 23 van Verordening (EU) nr. 1303/2013 kan de Commissie een lidstaat verzoeken zijn partnerschapsovereenkomst en de desbetreffende programma's te herzien, en wijzigingen daarop voorstellen indien dit nodig is om de uitvoering van de betrokken aanbevelingen van de Raad te ondersteunen. De Commissie heeft nadere bijzonderheden over de toepassing van deze bepaling verstrekt in richtsnoeren inzake de toepassing van maatregelen om doeltreffendheid van de Europese structuur- en investeringsfondsen te koppelen aan gezond economisch bestuur
                  10
               .

               (5)Nederland valt momenteel onder het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact en onder de overgangsregel voor de schuld. In zijn stabiliteitsprogramma 2016 heeft het kabinet een geleidelijke verbetering van zijn nominale saldo tot 0,1 % van het bbp in 2019 gepland. Tegelijk heeft het kabinet een verslechtering van het herberekende
                  11
                structurele saldo in 2016 tot -1,4 % van het bbp en een daaropvolgende verbetering gepland. De budgettaire middellangetermijndoelstelling - een structureel tekort van 0,5 % van het bbp - wordt volgens de plannen in 2019 bereikt. Op basis van het herberekende structurele saldo zou de budgettaire middellangetermijndoelstelling echter al in 2018 worden gehaald. Volgens het stabiliteitsprogramma komt de overheidsschuldquote in 2016 uit op 65,4 % en loopt deze daarna geleidelijk terug tot 58,9 % in 2019. Het macro-economische scenario dat aan deze begrotingsprognoses ten grondslag ligt, is plausibel. Op basis van de voorjaarsprognoses 2016 van de Commissie loopt Nederland het risico dat het in 2016 en over 2016 en 2017 tezamen bij ongewijzigd beleid enigszins afwijkt van de vereisten van het preventieve deel. Nederland voldoet volgens de prognoses aan de overgangsregel voor de schuld in 2016 en, aan het einde van de overgangsperiode, aan de schuldreductiebenchmark in 2017. Op basis van zijn beoordeling van het stabiliteitsprogramma en rekening houdend met de voorjaarsprognoses 2016 van de Commissie is de Raad van oordeel dat Nederland naar verwachting in grote lijnen aan het stabiliteits- en groeipact zal voldoen. Niettemin zullen verdere maatregelen nodig zijn die de naleving ervan in zowel 2016 als 2017 waarborgen.

               (6)De recente werkgelegenheidsgroei kan volledig worden toegeschreven aan een stijging van het aantal mensen met een tijdelijke arbeidsovereenkomst en van het aantal zelfstandigen. Hoewel Nederland maatregelen op dit gebied heeft genomen, is een bredere aanpak nodig. De lage doorstroming van tijdelijk naar vast werk brengt nog altijd een risico van arbeidsmarktsegmentatie mee. Het hoge en nog oplopende percentage tijdelijke overeenkomsten doet zich voor tegen de achtergrond van grote verschillen in de mate van ontslagbescherming voor tijdelijke overeenkomsten enerzijds en vaste overeenkomsten anderzijds. Zelfstandigen zonder personeel zijn vaker onderverzekerd tegen arbeidsongeschiktheid, werkloosheid en bouwen vaker te weinig op voor hun oude dag, hetgeen ten koste kan gaan van de houdbaarheid van het socialezekerheidsstelsel op lange termijn. Er zijn diverse maatregelen doorgevoerd die de verschillen tussen vaste en tijdelijke overeenkomsten hebben verkleind. Gunstige fiscale regelingen en het feit dat bepaalde socialezekerheidsbijdragen niet hoeven te worden afgedragen, vormen nog altijd financiële prikkels om als zelfstandige werkzaam te zijn.

               (7)Een belangrijke uitdaging in de aanpak van de hoge schuld van huishoudens ligt op de huizenmarkt, waar in de afgelopen tientallen jaren steeds meer starheden en verstorende prikkels zijn ontstaan die hun stempel hebben gedrukt op de woningfinancierings- en sectorale besparingspatronen. De neiging van huishoudens om steeds meer brutohypotheekschulden aan te gaan voor een eigen woning, hangt grotendeels samen met langdurige budgettaire prikkels, in het bijzonder de fiscale aftrekbaarheid van de hypotheekrente. Sinds 2012 is een reeks maatregelen doorgevoerd die daar deels iets aan doen, maar de aanbevolen intensivering ervan is achterwege gebleven. De ontwikkeling van een goedwerkende particuliere huurmarkt wordt belemmerd door subsidies in de andere subsectoren van de woningmarkt. De socialewoningsector is een van de grootste in de EU, maar de woningen worden niet altijd efficiënt toegewezen aan hen die deze echt nodig hebben. Er is een inkomensafhankelijkere huurdifferentiatie in de socialewoningsector doorgevoerd. De woningbouwcorporaties zullen activiteiten van algemeen economisch belang (dat wil zeggen sociale huisvesting) moeten scheiden van de overige activiteiten. Aangezien een aantal verstorende prikkels is geadresseerd met de koppeling van huur aan inkomens op de socialewoningmarkt, moet wat dit deel van de vorige aanbeveling betreft worden overgegaan tot monitoring van de situatie. Tegelijk blijft er op de woningmarkt sprake van een significante verstoring en een bevoordeling van schulden van huishoudens. Op deze punten is verdere vooruitgang nodig.

               (8)Naast verstoringen op de woningmarkt wegen de verplichte niet-fiscale bijdragen aan de tweede pijler van het pensioenstelsel op het beschikbaar inkomen van huishoudens. Het pensioenstelsel van de tweede pijler presteert goed op kwaliteit en toereikendheid, maar heeft minpunten in termen van intergenerationele billijkheid, transparantie en veerkracht bij economische schokken. In recente jaren is de houdbaarheid van het pensioenstelsel verbeterd door de aow-leeftijd te verhogen tot 67 jaar in 2021 en daarna te koppelen aan de levensverwachting. Gemiddeld genomen zijn de pensioenbijdragen verlaagd met de beperking van het fiscaal vrijgestelde maximumopbouwpercentage. Een passende intra- en intergenerationele verdeling van de kosten en risico's die verder gaat dan de aangenomen regelgeving inzake de indexatie en financiële buffers (het financieel toetsingskader) zou de huishoudens helpen om hun financiële middelen op een groeivriendelijkere wijze te besteden. Het kabinet heeft zijn voornemen aangekondigd om de tweede pensioenpijler in overleg met de sociale partners ingrijpend te hervormen om tot een transparanter en actuarieel billijker stelsel te komen.

               (9)De investeringen zijn tijdens de economische crisis fors gedaald en hebben zich daarna slechts deels hersteld. De zwakke investeringen over de gehele economische breedte lijken een sterk conjunctureel karakter te hebben. Dit werd aangejaagd door een inzinking op de huizenmarkt en door keuzes die bij de consolidatie van de begroting zijn gemaakt. Hoewel de investeringsbelemmeringen niet noemenswaardig lijken, blijken de geringe investeringen in de bouw en in hernieuwbare energie samen te hangen met marktonzekerheid en regelgevingsfactoren. Ondanks een verbetering van de kredietvoorwaarden bestaan er in het huidige financiële klimaat verhoogde risico's voor de verlening van nieuwe kredieten. De overheidsuitgaven aan O&O vertonen sinds 2014 een dalende lijn, terwijl de particuliere O&O-uitgaven laag blijven. Daarom is Nederland aanbevolen om overheidsuitgaven te verschuiven naar de ondersteuning van investeringen in O&O en te werken aan een verbetering van particuliere O&O-uitgaven. In relatie tot het opleidingsniveau, het niveau van de onderwijsprestaties en het niveau van economische ontwikkeling zijn de publieke en particuliere uitgaven aan O&O laag.

               (10)In de context van het Europees semester heeft de Commissie een brede analyse van het economische beleid van Nederland verricht. Deze analyse is gepubliceerd in het landverslag 2016. Voorts heeft de Commissie zowel het stabiliteitsprogramma als het nationale hervormingsprogramma doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de aanbevelingen die in eerdere jaren tot Nederland zijn gericht. Daarbij heeft zij niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar budgettair en sociaaleconomisch beleid in Nederland, maar is zij ook nagegaan of de EU-regels en -richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak de algehele economische governance van de Unie te versterken door middel van een inbreng op EU-niveau in toekomstige nationale besluiten. De aanbevelingen in het kader van het Europees semester zijn in de onderstaande aanbevelingen 1, 2 en 3 weergegeven.

               (11)In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het stabiliteitsprogramma onderzocht en zijn advies daarover
                  12
                is met name in de onderstaande aanbeveling 1 weergegeven.

               (12)In het licht van de diepgaande evaluatie door de Commissie en van deze beoordeling heeft de Raad het nationale hervormingsprogramma en het stabiliteitsprogramma onderzocht. Zijn aanbevelingen op grond van artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 zijn in de onderstaande aanbeveling 3 weergegeven,

               BEVEELT AAN dat Nederland in de periode 2016-2017 de volgende actie onderneemt:

               1.De afwijking van de budgettaire middellangetermijndoelstelling in 2016 beperken en een jaarlijkse budgettaire aanpassing met 0,6 % van het bbp in 2017 bereiken. Overheidsuitgaven prioritair richten op de ondersteuning van meer investeringen in onderzoek en ontwikkeling.

               2.Resterende belemmeringen voor het inhuren van personeel op basis van vaste overeenkomsten aanpakken en de doorstroming van tijdelijke naar vaste overeenkomsten bevorderen. De sterke stijging van het aantal zelfstandigen zonder personeel aanpakken, mede door fiscale verstoringen die zelfstandige arbeid stimuleren, te beperken zonder het ondernemerschap te schaden, en door de toegang van de zelfstandigen tot betaalbare sociale bescherming te bevorderen.

               3.Maatregelen nemen om de tweede pijler van het pensioenstelsel transparanter, intergenerationeel billijker en schokbestendiger te maken. Maatregelen nemen om de resterende verstoringen op de woningmarkt en de bevoordeling van schulden van huishoudens terug te dringen, met name door de hypotheekrenteaftrek te beperken.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)
                  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

                     (2)
                  PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25.

                     (3)
                  COM(2016) 339 final.

                     (4)
                  P8_TA(2016)0058, P8_TA(2016)0059 en P8_TA(2016)0060.

                     (5)
                  COM(2015) 690 final.

                     (6)
                  COM(2015) 691 final.

                     (7)
                  COM(2015) 692 final.

                     (8)
                  SWD(2016) 87 final.

                     (9)
                  COM(2016) 95 final.

                     (10)
                  COM(2014) 494 final.

                     (11)
                  Het structurele saldo zoals herberekend door de Commissie op basis van de informatie uit het stabiliteitsprogramma, volgens de algemeen aanvaarde methode.

                     (12)
                  Op grond van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad.


               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 18.5.2016
            COM(2016) 332 final
            Aanbeveling voor een
            AANBEVELING VAN DE RAAD
            over het nationale hervormingsprogramma 2016 van Italiëen met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2016 van Italië

               Aanbeveling voor een

               AANBEVELING VAN DE RAAD

               over het nationale hervormingsprogramma 2016 van Italië

                  en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2016 van Italië

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

               Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid
                  1
               , en met name artikel 5, lid 2,

               Gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden
                  2
               , en met name artikel 6, lid 1,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie
                  3
               ,

               Gezien de resoluties van het Europees Parlement
                  4
               ,

               Gezien de conclusies van de Europese Raad,

               Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

               Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

               Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

               Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Op 26 november 2015 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse groeianalyse
                  5
                en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees semester 2016 voor coördinatie van het economisch beleid. De prioriteiten van de jaarlijkse groeianalyse zijn op 17-18 maart 2016 door de Europese Raad bekrachtigd. Op 26 november 2015 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag
                  6
                aangenomen, waarin zij Italië heeft genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen. Tevens heeft de Commissie op die datum een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone
                  7
                aangenomen. Die aanbeveling is op 18-19 februari 2016 door de Europese Raad bekrachtigd en op 8 maart 2016 door de Raad goedgekeurd. Als land dat de euro als munt heeft, en gelet op de nauwe verwevenheid van de economieën in de economische en monetaire unie moet Italië ervoor zorgen dat de aanbeveling tijdig en volledig wordt opgevolgd.

               (2)Op 26 februari 2016 is het landverslag 2016 voor Italië
                  8
                gepubliceerd. Daarin worden de vorderingen beoordeeld die Italië met de tenuitvoerlegging van de op 14 juni 2015 door de Raad vastgestelde landspecifieke aanbevelingen heeft gemaakt, alsmede de vooruitgang die Italië richting de nationale streefcijfers van Europa 2020 heeft geboekt. Het bevat ook de diepgaande evaluatie die op grond van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 is uitgevoerd. Op 8 maart 2016 heeft de Commissie de resultaten van de diepgaande evaluatie gepresenteerd.
                  9
                Op basis van haar analyse concludeert de Commissie dat Italië wordt geconfronteerd met buitensporige macro-economische onevenwichtigheden. Met name is de achterblijvende productiviteitsgroei een rem voor het herstel van het concurrentievermogen en maakt deze het moeilijker om de hoge schuldquote te verlagen. Het risico van ongunstige effecten op de Italiaanse economie en, gezien de omvang van de Italiaanse economie, op de economische en monetaire unie is bijzonder groot.

               (3)Op 28 april 2016 heeft Italië zijn nationale hervormingsprogramma 2016 en zijn stabiliteitsprogramma 2016 ingediend. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze tegelijkertijd geëvalueerd.

               (4)Relevante landspecifieke aanbevelingen zijn meegenomen in de programmering van de Europese structuur- en investeringsfondsen voor de periode 2014-2020. Overeenkomstig artikel 23 van Verordening (EU) nr. 1303/2013 kan de Commissie een lidstaat verzoeken zijn partnerschapsovereenkomst en de betrokken programma's te evalueren en wijzigingen daarop voor te stellen wanneer dit nodig is om de uitvoering van relevante aanbevelingen van de Raad te ondersteunen. De Commissie heeft in richtsnoeren met betrekking tot de toepassing van de maatregelen die de effectiviteit van de Europese structuur- en investeringsfondsen koppelen aan gezonde economische governance
                  10
               , nader aangegeven hoe zij van die bepaling zou gebruikmaken.

               (5)Italië is aan het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact en, voor de periode 2013-2015, aan de overgangsregel voor de schuld onderworpen. Volgens het stabiliteitsprogramma zal de overheidsschuldquote in 2015 naar verwachting een piek bereiken van 132,7 % om geleidelijk te dalen tot 123,8 % in 2019. In de voorjaarsprognoses 2016 van de Commissie wordt ermee gerekend dat de overheidsschuldquote in 2016 zal stabiliseren en pas vanaf 2017 licht zal beginnen af te nemen. De uitvoering van het uitgebreide privatiseringsprogramma dat de Italiaanse autoriteiten hebben ingediend, is een cruciale uitdaging voor Italië, gelet op de bijdrage die daarvan verwacht wordt voor de inspanningen inzake schuldreductie. Hoewel de privatiseringen in 2015 volgens planning zijn uitgevoerd, lijkt de doelstelling van 0,5% privatiseringsopbrengsten per jaar in de periode 2016-2018 en van 0,3% in 2019 zeer ambitieus, met gelet op de vertraging die bepaalde privatiseringsprojecten hebben opgelopen. Het macro-economische scenario dat aan de begrotingsprognoses ten grondslag ligt, is plausibel.

               (6)Op 18 mei 2016 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, VWEU, omdat Italië in 2015 onvoldoende vooruitgang had geboekt in de richting van de naleving van de schuldregel. Bij de analyse is naar alle relevante factoren gekeken en de conclusie was dat het schuldcriterium diende te worden beschouwd als zijnde in acht genomen. De Commissie zal haar beoordeling in een nieuw verslag op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag opnieuw bezien op grond van de najaarsprognoses 2016 van de Commissie, wanneer verdere informatie beschikbaar komt over de hervatting van het aanpassingstraject in de richting van de budgettaire middellangetermijndoelstelling voor 2017.

               (7)In het voorjaar 2015 heeft Italië toestemming gekregen om tijdelijk met 0,4 procentpunt van het bbp af te wijken van het vereiste aanpassingstraject richting de budgettaire middellangetermijndoelstelling voor 2016, gelet op de belangrijke structurele hervormingen met een positief effect op de langetermijnhoudbaarheid van de overheidsfinanciën. In zijn ontwerpbegrotingsplan 2016 heeft Italië verzocht om tijdelijk met 0,1 procentpunt van het bbp af te wijken van het vereiste aanpassingstraject richting de budgettaire middellangetermijndoelstelling voor 2016, gelet op andere structurele hervormingen met een positief effect op de langetermijnhoudbaarheid van de overheidsfinanciën. Nadere gegevens over al deze hervormingen zijn uiteengezet in het nationale hervormingsprogramma 2016 van Italië, dat de hervormingsagenda op grote lijnen bevestigt. De sectoren waar hervormingen volgens het programma een effect zullen hebben op de houdbaarheid van de overheidsfinanciën, zijn onder meer: i) overheidsdiensten en vereenvoudiging; ii) product- en dienstenmarkten; iii) de arbeidsmarkt; iv) civiele rechtspraak; v) onderwijs; vi) een taxshift; vii) maatregelen om het volume oninbare leningen terug te brengen en de insolventieprocedures te hervormen, en viii) een uitgaventoets als financieringsmaatregel. De effecten van al deze hervormingen op het reële bbp worden door de autoriteiten geraamd op 2,2 procentpunten tegen 2020, hetgeen plausibel lijkt. Indien deze hervormingen volledig en op tijd worden geïmplementeerd, zullen zij een positief effect hebben op de houdbaarheid van de overheidsfinanciën. Italië kan momenteel worden beschouwd als in aanmerking komend voor de volledige gevraagde tijdelijke afwijking van 0,5 procentpunt van het bbp in 2016, mits het de overeengekomen hervormingen adequaat implementeert, hetgeen zal worden gemonitord in het kader van het Europees semester, en de in overweging 10 geschetste voorwaarden worden nagekomen.

               (8)In zijn ontwerpbegrotingsplan 2016 heeft Italië verzocht om tijdelijk met 0,3 procentpunt van het bbp af te wijken van het vereiste aanpassingstraject richting de budgettaire middellangetermijndoelstelling voor 2016, gelet op nationale investeringsuitgaven voor projecten met cofinanciering van de EU. De in het stabiliteitsprogramma 2016 verstrekte informatie lijkt te bevestigen dat de afwijking door Italië van aanpassingstraject richting de budgettaire middellangetermijndoelstelling in 2016, daadwerkelijk wordt gebruikt om investeringen naar een hoger peil te tillen. Toch is er nog enige twijfel over de haalbaarheid van het volledige verwachte bedrag aan investeringen met cofinanciering voor 2016. Italië kan momenteel worden beschouwd als in aanmerking komend voor een tijdelijke afwijking van 0,25 procentpunt van het bbp in 2016, mits het de beoogde investeringen adequaat uitvoert en de in overweging 10 geschetste voorwaarden worden nagekomen. De Commissie zal een ex-postbeoordeling uitvoeren om het daadwerkelijke bedrag van nationale uitgaven voor investeringsprojecten met cofinanciering na te gaan en de daarmee samenhangende marge waarop Italië aanspraak kan maken op grond van de zogeheten "investeringsclausule".

               (9)Volgens het stabiliteitsprogramma 2016 zouden de budgettaire gevolgen van de uitzonderlijke toestroom van vluchtelingen en van uitzonderlijke veiligheidsmaatregelen aanzienlijk zijn en zouden deze moeten worden beschouwd als een buitengewone gebeurtenis die buiten de macht van de overheid ligt, in de zin van artikel 5, lid 1, en artikel 6, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97. Volgens de Commissie sluiten de bijkomende effecten aan bij de ramingen uit het stabiliteitsprogramma en belopen deze 0,03 % van het bbp in 2015 en 0,04 % in 2016 voor uitgaven met betrekking tot vluchtelingen en 0,06 % van het bbp in 2016 voor veiligheidsmaatregelen. In dat verband heeft Italië verzocht om een tijdelijke afwijking van het aanpassingstraject in de richting van de budgettaire middellangetermijndoelstelling. Op grond van artikel 5, lid 1, en artikel 6, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97 kunnen deze extra uitgaven worden toegestaan, aangezien de instroom van vluchtelingen en de ernst van de terreurdreiging een buitengewone gebeurtenis is, de gevolgen ervan op de Italiaanse overheidsfinanciën aanzienlijk zijn en de houdbaarheid van de overheidsfinanciën niet in gevaar wordt gebracht door een tijdelijke afwijking van het aanpassingstraject in de richting van de budgettaire middellangetermijndoelstelling toe te staan. Daarom is de vereiste aanpassing in de richting van de budgettaire middellangetermijndoelstelling voor 2015 naar beneden bijgesteld om rekening te houden met die extra kosten in verband met vluchtelingen. Wat 2016 betreft, zal in het voorjaar van 2017 een definitieve beoordeling, met inbegrip van de in aanmerking komende bedragen, worden gemaakt op grond van de waargenomen gegevens die de Italiaanse autoriteiten zullen verstrekken.

               (10)In haar advies over het ontwerpbegrotingsplan 2016 van Italië
                  11
                heeft de Commissie aangegeven dat zij, in de context van de "algehele evaluatie" van een mogelijke afwijking van het aanpassingstraject in de richting van de budgettaire middellangetermijndoelstelling, rekening zal houden het feit dat Italië mogelijk voor flexibiliteit in het kader van het SGP in aanmerking komt, waarbij bijzondere aandacht zal worden besteed aan het volgende: of een afwijking van het aanpassingstraject daadwerkelijk wordt aangewend om de investeringen naar een hoger peil te tillen; of er geloofwaardige plannen bestaan voor de hervatting van het aanpassingstraject in de richting van de MTD, en of er vorderingen worden gemaakt bij de verwezenlijking van de structurele hervormingsagenda, rekening houdende met de aanbevelingen van de Raad. Volgens de beoordeling van de Commissie komt Italië in aanmerking voor een verdere marge van 0,35 procentpunt van het bbp voor 2016, rekening houdende met de vooruitgang bij de structurele hervormingsagenda, de geplande investeringen, alsmede de toezegging van het kabinet om het aanpassingstraject in de richting van de MTD in 2017 aan te houden, hetgeen de Commissie in het najaar opnieuw zal beoordelen.

               (11)Op basis van de voorjaarsprognoses 2016 van de Commissie wijst de verwachte structurele verslechtering met -0,7% van het bbp in 2016 op een risico op een lichte afwijking van de verplichtingen van Italië in het kader van het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact, nadat rekening is gehouden met de afwijking die voor investeringen en de uitvoering van structurele hervormingen is toegestaan. Voor 2017 geven de prognoses van de Commissie, in de aanname van ongewijzigd beleid, geen structurele inspanning te zien in 2017, waardoor er een risico bestaat op een aanzienlijke afwijking van de vereiste structurele aanpassing met 0,6% van het bbp.

               (12)Alles samengenomen, is de Raad, op basis van zijn beoordeling van het stabiliteitsprogramma en rekening houdende met de voorjaarsprognoses 2016 van de Commissie, van oordeel dat Italië het risico loopt niet aan de bepalingen van het stabiliteits- en groeipact te voldoen. De Commissie zal, op basis van haar najaarsprognoses, opnieuw een beoordeling maken van de vraag of Italië de vereiste aanpassing in de richting van de budgettaire middellangetermijndoelstelling naleeft, wanneer meer informatie beschikbaar komt over de hervatting door Italië van het aanpassingstraject in de richting van de MTD voor 2017, met inbegrip van het ontwerpbegrotingsplan 2017.

               (13)Ook al staan er initiatieven op stapel om het budgettaire raamwerk te hervormen, toch zijn tot dusver slechts beperkte stappen gezet om te borgen dat de uitgaventoetsing bijdraagt tot de budgettaire consolidatie. Met name zijn de doelstellingen voor de uitgaventoetsing verder verlaagd en drukt het feit dat uitgaventoetsingen niet volledig in het begrotingsproces zijn geïntegreerd, op de algemene doelmatigheid van deze exercitie. De verwachting is dat de afronding van de omvattende hervorming van de begrotingsprocedure die sinds 2009 loopt, deze tekortkoming zal verhelpen en de begrotingsprocedure zal toerusten met een meer prestatiegerichte benadering. Om de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te verbeteren, is het ook van belang om de uitrol van het privatiseringsplan te versnellen. Het Italiaanse belastingstelsel is een hinderpaal voor economische efficiëntie en staat nog steeds voor een reeks uitdagingen. Deze houden verband met de zeer lage niveaus van inachtneming van de belastingregels en een langverwachte hervorming van belastinguitgaven, met name wat betreft de verlaagde btw-tarieven en het oude systeem van owz-waarden. Dit waren verschillende aspecten van de machtigingswet (legge delega) voor de hervorming van het belastingstelsel die niet of slechts ten dele zijn geïmplementeerd. Daarnaast lijken recente ontwikkelingen zoals de afschaffing van de onroerendzaakbelasting op eigen woningen in te druisen tegen de doelstelling van een verruiming van de heffingsgrondslag en een verschuiving van de belastingdruk van productieve factoren naar vastgoed en consumptie.

               (14)De hervorming van het overheidsapparaat is een belangrijke stap waarvan Italië, wanneer de vereiste wetgevingsdecreten zijn goedgekeurd en geïmplementeerd, de verwachte vruchten kan plukken in termen van verhoogde doelmatigheid en kwaliteit van de publieke sector. De wetgevingsdecreten over overheidsbedrijven en lokale openbare diensten waarmee het kabinet in januari 2016 is gekomen, en het verwachte wetgevingsdecreet over werken bij de overheid, zijn van bijzonder belang om de oorzaken van ondoelmatigheden bij de wortel aan te pakken. Hoewel recentelijk maatregelen zijn genomen om de strijd tegen corruptie op te voeren (zoals het verzwaren van sancties en het verlengen van de verjaringstermijn voor specifieke corruptiemisdrijven), blijft de sinds lang aanbevolen stelselmatige herziening van de verjaringstermijn nog steeds uit. Ook boekhoudkundige fraude is een belangrijk punt van zorg. In de rechtsspraak blijven lang aanslepende gerechtelijke procedures en een hoog aantal aanhangige civiele zaken en handelszaken grote uitdagingen. Zorgvuldige monitoring van de impact van de maatregelen die de afgelopen jaren zijn genomen om deze pijnpunten aan te pakken, zal helpen om na te gaan of deze maatregelen verder moeten worden aangevuld met andere initiatieven.

               (15)Enige vooruitgang is geboekt bij het verbeteren van de kwaliteit van de activa in de bankensector. Ook al is de instroom van nieuwe oninbare leningen de laatste maanden vertraagd, toch is het volume daarvan nog steeds zeer groot en zet dit de winstgevendheid en de middelen van de banken verder onder druk. Bovendien dragen het Italiaanse insolventiestelsel en de raamwerken voor schuldinvorderingen onvoldoende bij tot een snelle sanering van probleemkredieten. Sinds medio 2015 zijn diverse wetten aangenomen om de insolventie- en beslagleggingsprocedures te vereenvoudigen en te versnellen; ook ligt er een voorstel voor een ontwerpmachtigingswet (legge delega) voor een organische hervorming van het faillissementsraamwerk. De effecten van deze hervormingen op de duur van de procedures en de teruggevoerde bedragen zijn nog niet merkbaar. Sinds begin 2015 heeft Italië diverse maatregelen genomen om zwakke punten in de corporate governance van zijn banken aan te pakken, met name bij grotere coöperatieve banken (banche popolari), banken met stichtingen als aandeelhouder en kleine coöperatieve banken (banche di credito cooperativo). Een volledige uitvoering van deze hervormingen zou de sector veerkrachtiger helpen te maken en ervoor zorgen dat de kredietverschaffing aan de reële economie doelmatiger verloopt. Vormt de lage kostenefficiëntie van de banksector een hinderpaal voor de winstgevendheid en de interne vermogenscreatie, dan betekent de omgeving met lage groei en lage rente een bijkomende uitdaging. Door het nieuwe EU-kader voor bankenafwikkeling is het risicoprofiel van door banken uitgegeven obligaties veranderd; van deze obligaties worden aanzienlijke volumes gehouden door Italiaanse retailclienten, hetgeen het belang onderstreept van de financiële geletterdheid van het brede publiek.

               (16)In 2015 heeft Italië zijn arbeidsmarktinstellingen ingrijpend hervormd met de zogeheten Jobs Act-hervorming. De uitvoering van de hervorming van het actieve arbeidsmarktbeleid is van cruciaal belang voor het activeren van mensen die verder afstaan van de arbeidsmarkt, met name langdurig werklozen en jongeren. Momenteel ligt er een reeks administratieve, politieke en middelengerelateerde uitdagingen. Een en ander vergt met name een versterking van de diensten voor arbeidsbemiddeling en nauwgezette monitoring van de dienstverlening. Het leerlingstelsel is hervormd, zodat het nu ook openstaat voor volwassenen die ontslagen zijn, maar deze hervorming moet nog verder worden geïmplementeerd. Het systeem van aanvullende regio- of ondernemingscao's is in Italië nog onvoldoende ontwikkeld, hetgeen een rem is op de invoering van innovatieve oplossingen op ondernemingsniveau die de productiviteit kunnen verbeteren en lonen meer afhankelijk maken van de toestand op de arbeidsmarkt. Op dit gebied moeten maatregelen worden genomen in overleg met sociale partners en in overeenstemming met nationale praktijken. De sociale partners hebben nog geen akkoord bereikt over de hervorming van het hervorming van het cao-stelsel. Een hervorming wordt, volgens het nationale hervormingsprogramma, verwacht voor eind 2016. De arbeidsparticipatie van vrouwen is een van de laagste in de EU. Vrouwen zijn in hoofdzaak actief in atypische en onzekere banen, vormen de meerderheid van de werknemers zonder standaardcontract en worden bijzonder getroffen door de informele economie. Het belastingstelsel en het uitkeringsstelsel ontmoedigen tweede verdieners om uit werken te gaan, en met de Jobs Act is deze kwestie niet echt aangepakt. De beperkte beschikbaarheid van betaalbare gezondheidszorg is ook een rem voor de deelneming aan de arbeidsmarkt door vrouwen die de zorg voor kinderen en bejaarde familieleden hebben. De armoedecijfers zijn hoog - meer dan een kwart van de Italianen loopt het risico op armoede of sociale uitsluiting - en de sociale bijstand blijft zwak en gefragmenteerd. De goedkeuring en implementatie van de nationale strategie tegen armoede en een rationalisering van de sociale uitgaven kunnen eerste stappen zijn naar een geleidelijke uitrol van een regeling voor een minimuminkomen op landelijk niveau op een al bij al budgettair neutrale wijze. Aanzienlijke vooruitgang is geboekt bij de hervorming van het onderwijs. De onderwijshervorming is in juli 2015 goedgekeurd en de uitvoeringsdecreten moeten tegen januari 2017 zijn aangenomen.

               (17)Beperkte vooruitgang is geboekt bij het bevorderen van concurrentie in de dienstensector. De wet markt en concurrentie 2015 is momenteel nog in behandeling bij het Parlement. Een aantal bepalingen (bijvoorbeeld over juridische beroepen) is tijdens de parlementaire procedure afgezwakt. Een aantal sectoren is nog steeds overbeschermd of overgereguleerd, met name de gereglementeerde beroepen, de gezondheidszorg, lokaal openbaar vervoer en taxi's, havens en luchthavens. De detailhandel kampt nog steeds met een reeks ondoelmatigheden als gevolg van strakke marktregulering. De overheidsprocedures voor de toekenning van rechten op het openbaar domein ten behoeve van economische activiteiten bevordert de concurrentie niet, met name omdat de toekenning van vergunningsregelingen zonder concurrerende en transparante procedures verloopt. Maatregelen om markten open te stellen moeten worden geschraagd door een ondernemingsvriendelijk klimaat. Op het gebied van vereenvoudiging is enige vooruitgang geboekt in het kader van de vereenvoudigingsagenda 2015-2017, waardoor een eenvoudigere en beter gestroomlijnde samenwerking mogelijk wordt tussen centrale en regionale overheden. Het ondernemingsklimaat in Italië zet echter nog onvoldoende aan tot groei en investeringen en heeft te lijden van een gefragmenteerd en gelaagd stelsel van wetten en voorschriften die door verschillende overheidsniveau's worden uitgevaardigd. De administratieve druk en regeldruk weegt nog steeds op markpartijen. Tegenover sterke punten op het gebied van het opstarten van een bedrijf of de afwikkeling van een insolventie staan zwakke punten waar het gaat om het afgeven van bouwvergunningen, het afdwingen van contracten, de betaling van belastingen of de toegang tot krediet. De implementatie van de begin 2016 goedgekeurde nationale strategie inzake overheidsopdrachten kan ook een aantal systemische en wijdverspreide zwakke punten helpen aan te pakken.

               (18)In de context van het Europees semester heeft de Commissie een brede analyse van het economische beleid van Italië verricht. Deze analyse is gepubliceerd in het landverslag 2016. Voorts heeft de Commissie zowel het stabiliteitsprogramma als het nationale hervormingsprogramma doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de aanbevelingen die in eerdere jaren tot Italië zijn gericht. Daarbij heeft zij niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar budgettair en sociaaleconomisch beleid in Italië, maar is zij ook nagegaan of de EU-regels en richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak de algehele economische governance van de Unie te versterken door middel van een inbreng op EU-niveau in toekomstige nationale besluiten. De aanbevelingen in het kader van het Europees semester worden in de onderstaande aanbevelingen 1 tot en met 5 weergegeven.

               (19)In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het stabiliteitsprogramma onderzocht en zijn advies daarover
                  12
                is met name in de onderstaande aanbeveling 1 weergegeven.

               (20)In het licht van de diepgaande evaluatie van de Commissie en deze beoordeling heeft de Raad het nationale hervormingsprogramma en het stabiliteitsprogramma onderzocht. Zijn aanbevelingen op grond van artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 zijn in de onderstaande aanbevelingen 1 tot en met 5 weergegeven,

               BEVEELT AAN dat Italië in de periode 2016-2017 de volgende actie onderneemt:

               1.In 2016 de tijdelijke afwijking van de vereiste aanpassing met 0,5% van het bbp in de richting van de budgettaire middellangetermijndoelstelling beperken tot het percentage van 0,75% van het bbp dat is toegestaan voor investeringen en de implementatie van structurele hervormingen, mits het aanpassingstraject in de richting van de budgettaire middellangetermijndoelstelling in 2017 wordt hervat. Een jaarlijkse budgettaire aanpassing realiseren van ten minste 0,6 % van het bbp in de richting van de budgettaire middellangetermijndoelstelling in 2017. Meer vaart zetten achter de implementatie van het privatiseringsprogramma en meevallers gebruiken om de overheidsschuldquote te verlagen. De belastingdruk verschuiven van productieve factoren naar consumptie en vastgoed. Het aantal en de omvang van belastinguitgaven verminderen en de hervorming van het kadastrale stelsel tegen medio 2017 afronden. Maatregelen nemen om de inachtneming van de belastingregels te verbeteren, onder meer door elektronische facturatie en betalingen.

               2.De hervorming van de overheidsdiensten implementeren door alle nodige wetgevingsdecreten goed te keuren en te implementeren, met name die voor de hervormingen van lokale overheidsbedrijven, lokale openbare diensten en het beheer van menselijke hulpbronnen. De strijd tegen corruptie versterken door de verjaringstermijnen tegen eind 2016 te herzien. De looptijd van civielrechtelijke procedures inkorten door hervormingen door te voeren en door doeltreffend casemanagement.

               3.De afbouw van het volume oninbare leningen versnellen, onder meer door het raamwerk voor insolventie en schuldinvordering te verbeteren. De implementatie van de lopende hervormingen van de corporate governance in de banksector snel afronden.

               4.De hervorming van het actief arbeidsmarktbeleid implementeren, met name door arbeidsbemiddelingsdiensten slagkrachtiger te maken. Het aannemen van werk voor tweede verdieners bevorderen. De nationale strategie tegen armoede goedkeuren en implementeren en sociale uitgaven doorlichten en rationaliseren.

               5.Snel de in behandeling zijnde mededingingswet goedkeuren en implementeren. Verdere maatregelen nemen om de concurrentie in gereglementeerde beroepen, het vervoer, de gezondheidszorg en de detailhandel en het stelsel van concessies te vergroten.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)
                  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

                     (2)
                  PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25.

                     (3)
                  COM(2016) 332 final.

                     (4)
                  P8_TA(2016)0058, P8_TA(2016)0059, en P8_TA(2016)0060.

                     (5)
                  COM(2015) 690 final.

                     (6)
                  COM(2015) 691 final.

                     (7)
                  COM(2015) 692 final.

                     (8)
                  SWD(2016) 81 final.

                     (9)
                  COM(2016) 95 final.

                     (10)
                  COM(2014) 494 final.

                     (11)
                  C(2015) 8105 final.

                     (12)
                  Op grond van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.


title: VOORSTEL VOOR EEN AANBEVELING VAN DE RAAD BETREFFENDE HET ROOKVERBOD OP OPENBARE PLAATSEN

text:
8. 2. 89                             Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen                            Nr. C 32/9
              Voorstel voor een aanbeveling van de Raad betreffende het rookverbod op openbare plaatsen
                                                     COM(88) 674 def.
                                     (Door de Commissie ingediend op 9 januari 1989)
                                                       (89/C 32/16)
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,                         openbare plaatsen van bepaalde instellingen en in ver-
                                                                voermiddelen te verbieden;
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese
Economische Gemeenschap,                                        Overwegende echter dat gezien de omvang van de ver-
                                                                slaving aan tabak van een deel van de bevolking de mo-
Gezien het voorstel voor een aanbeveling van de Com-            gelijkheid moet worden gegeven om in een deel van deze
missie,                                                         instellingen en vervoermiddelen te roken;
Gezien het advies van het Europese Parlement,                   Overwegende dat het noodzakelijk is om de bescherming
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal                 die de burgers in bepaalde Lid-Staten tegen de kwalijke
Comité,                                                         gevolgen van onvrijwillig roken genieten, uit te breiden
                                                                tot de burgers van alle landen van de Europese Gemeen-
Overwegende dat de Europese Raad te Milaan van 28 en            schap,
29 juni 1985 heeft gewezen op het belang een Europees
programma ter bestrijding van kanker op te zetten;              BEVEELT DE LID-STATEN AAN:
Overwegende dat de Raad en de Vertegenwoordigers                de volgende maatregelen te nemen langs wettelijke weg,
van de Regeringen der Lid-Staten, in het kader van de           overeenkomstig de bestaande nationale praktijken en
Raad bijeen, in hun resolutie van 7 juli 1986 (') als doel     voorwaarden:
voor dit programma hebben vastgesteld bij te dragen tot
een verbetering van de gezondheidstoestand en de kwali-         1. Het roken te verbieden in gesloten ruimten die be-
teit van het bestaan van de burgers van de Gemeenschap             stemd zijn voor collectief gebruik en die deel uitma-
door het aantal gevallen van kanker te verminderen, en             ken van bepaalde publieke of private instellingen be-
dat zij uit hoofde daarvan de bestrijding van het roken            stemd voor de in de bijlage genoemde gebruiken.
als prioritair hebben aangemerkt;                                  Er dienen evenwel in deze instellingen goed be-
                                                                   grensde ruimten worden voorbehouden aan de rokers.
Overwegende dat naast het fysieke ongemak en de last
die niet-rokers van rook hebben, er voor hen een ver-              De Lid-Staten kunnen de lijst van de in de bijlage ge-
                                                                   noemde instellingen aanvullen.
hoogd risico bestaat om longkanker of andere ziekten
van de ademhalingsorganen op te doen door onvrijwil-            2. In deze instellingen, en eveneens op alle werkplaatsen,
lige blootstelling aan de rook van tabaksprodukten, en             dient in geval van conflict het recht op gezondheid
dat bijgevolg het recht op gezondheid van niet-rokers              van de niet-rokers de overhand te hebben op het recht
tegen onvrijwillig roken dient te worden beschermd;                om te roken van de rokers.
Overwegende dat het ter eerbiediging van het recht op           3. Het rookverbod uit te breiden tot collectieve midde-
gezondheid van niet-rokers onontbeerlijk is roken in               len van vervoer.
                                                                4. De Commissie elke twee jaar in te lichten over de aan
O PB nr. C 184 van 23. 7. 1986, blz. 19.                           onderhavige aanbeveling gegeven gevolgen.
 ---pagebreak--- l^r.Có^BIO                            Pubiik^n^b^d^nd^Furooe^^rn^n^ch^oo^n                                        ^ ^ ^
           t. Instellingen waar, al of niet tegen betaling, diensten worden verleend aan het publiek
           ^. Instellingen waar zieken of bejaarden worden opgevangen of verzorgd
           3. Instellingen waar preventieve of curatieve gezondheidszorg wordt verstrekt
           4, óönderwijsinstellingen en andere plaatsen waar schoolgaande kinderen of jongeren worden opgevangen,
              gehuisvest of verzorgd
           ^. Instellingen waar onderwijs en beroepsopleiding worden verstrekt
           D. Instellingen waar vertoningen plaatsvinden
           ^. Instellingen waar tentoonstellingen worden georganiseerd
           ^. Instellingen en gesloten ruimten waar sport wordt beoefend
           ^. metrostations, spoorwegstations, havens en luchthavens.


               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 18.5.2016
            COM(2016) 348 final
            Aanbeveling voor een
            AANBEVELING VAN DE RAAD
            over het nationale hervormingsprogramma 2016 van het Verenigd Koninkrijken met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2016 van het Verenigd Koninkrijk

               Aanbeveling voor een

               AANBEVELING VAN DE RAAD

               over het nationale hervormingsprogramma 2016 van het Verenigd Koninkrijk

                  en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2016 van het Verenigd Koninkrijk

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

               Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid
                  1
               , en met name artikel 9, lid 2,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie
                  2
               ,

               Gezien de resoluties van het Europees Parlement
                  3
               ,

               Gezien de conclusies van de Europese Raad,

               Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

               Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

               Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

               Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Op 26 november 2015 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse groeianalyse
                  4
                en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees semester 2016 voor coördinatie van het economisch beleid. De prioriteiten van de jaarlijkse groeianalyse zijn op 17-18 maart 2016 door de Europese Raad bekrachtigd. Op 26 november 2015 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 het waarschuwingsmechanismeverslag
                  5
                aangenomen, waarin zij het Verenigd Koninkrijk heeft genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen.

               (2)Op 26 februari 2016 is het landverslag 2016 voor het Verenigd Koninkrijk
                  6
                gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die het Verenigd Koninkrijk bij de tenuitvoerlegging van de op 14 juli 2015 door de Raad vastgestelde landspecifieke aanbevelingen heeft gemaakt, alsmede de vooruitgang die het Verenigd Koninkrijk richting de nationale doelstellingen van Europa 2020 heeft geboekt. Het bevatte ook de diepgaande evaluatie die op grond van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 is uitgevoerd. Op 8 maart 2016 heeft de Commissie de resultaten van de diepgaande evaluatie
                  7
                gepresenteerd. Op basis van haar analyse concludeert de Commissie dat het Verenigd Koninkrijk niet te kampen heeft met macro-economische onevenwichtigheden. De hoge schulden van de sector huishoudens, de hoge huizenprijzen en de grote tekorten op de lopende rekening kunnen kwetsbaarheden vormen. Tegelijkertijd staan de huishoudens globaal genomen in een sterke financiële positie en blijft het bankwezen aan veerkracht winnen. Op korte termijn lijken de huishoudens en de economie in bredere zin weerbaarder te zijn geworden tegen risico's zoals een renteschok of een plotse verandering in de werkgelegenheid. Diverse regeringsinitiatieven moeten echter nog een reëel effect krijgen op de onbalans tussen vraag en aanbod op de woningmarkt. De risico's door de grote tekorten op de lopende rekening, worden beperkt door een gunstig institutioneel kader en weinig verplichtingen in vreemde valuta. Het tekort is toegenomen als gevolg van het groeiende gebrek aan primaire inkomsten en zal naar verwachting afnemen naarmate de ongunstige conjunctuurontwikkelingen afnemen.

               (3)Op 24 maart 2016 heeft het Verenigd Koninkrijk zijn nationale hervormingsprogramma 2016 en zijn convergentieprogramma 2016 ingediend. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze tegelijkertijd geëvalueerd.

               (4)Relevante landspecifieke aanbevelingen zijn meegenomen in de programmering van de Europese structuur- en investeringsfondsen voor de periode 2014-2020. Overeenkomstig artikel 23 van Verordening (EU) nr. 1303/2013 kan de Commissie, wanneer dit nodig is om de uitvoering van relevante aanbevelingen van de Raad te ondersteunen, een lidstaat verzoeken zijn partnerschapsovereenkomst en de betrokken programma's te evalueren en wijzigingen daarop voor te stellen. De Commissie heeft nadere bijzonderheden ter zake verstrekt in richtsnoeren over de toepassing van de maatregelen om de doeltreffendheid van de Europese structuur- en investeringsfondsen te koppelen aan gezond economisch bestuur
                  8
               .

               (5)Het Verenigd Koninkrijk valt momenteel onder het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact. Op voorwaarde dat het buitensporige tekort in 2016-2017 duurzaam wordt gecorrigeerd, zal het Verenigd Koninkrijk vanaf 2017-2018 aan het preventieve deel en de overgangsregel voor de schuld worden onderworpen. Volgens haar convergentieprogramma 2015-2016 verwacht de regering dat het nominale tekort in 2016-2017 onder 3 % van het bbp zal uitkomen en dat het tegen 2017-2018 verder zal dalen tot 2,0 % van het bbp. Het herberekende
                  9
                structurele tekort wijst op een structurele verbetering van 0,6 procentpunt van het bbp in 2015-2016, 0,9 procentpunt van het bbp in 2016-2017 en 0,7 procentpunt van het bbp in 2017-2018. In het convergentieprogramma is geen budgettaire middellangetermijndoelstelling opgenomen. Volgens het convergentieprogramma zal de overheidsschuldquote naar verwachting stijgen van 88,0 % in 2015-2016 naar een piek van 88,3 % van het bbp in 2016-2017 om vervolgens te dalen tot 87,1 % in 2017-2018. Het macro-economische scenario dat aan de begrotingsprognoses ten grondslag ligt, is plausibel. De maatregelen om in 2016-2017 en 2017-2018 de geplande tekortdoelstellingen te ondersteunen, zijn voldoende gespecificeerd. Het is echter minder zeker wat het effect zal zijn van sommige maatregelen in 2017-2018, waarvan de impact op de begroting wordt geraamd op circa 0,2 % van het bbp. Uitgaande van de voorjaarsprognoses 2016 van de Commissie zou het Verenigd Koninkrijk in 2015-2016 het aanbevolen nominale tekort van 4,1 % van het bbp bereiken en de aanbevolen begrotingsinspanning hebben geleverd. Het Verenigd Koninkrijk zal er naar verwachting in slagen zijn buitensporige tekort binnen de termijn van 2016-2017 te corrigeren als aanbevolen door de Raad, al zal het de aanbevolen nominaaltekortdoelstelling van 2,7 % van het bbp niet halen. Verwacht wordt dat op cumulatieve basis een iets lagere dan aanbevolen begrotingsinspanning zal worden geleverd in de periode van de buitensporigtekortprocedure. In de periode 2017-2018 zal het Verenigd Koninkrijk bij ongewijzigd beleid naar verwachting voldoen aan de aanbevolen aanpassing in de richting van de budgettaire middellangetermijndoelstelling. Het Verenigd Koninkrijk zal volgens de prognose in 2017-2018 ook aan de overgangsregel voor de schuld voldoen. Op basis van zijn beoordeling van het convergentieprogramma en rekening houdend met de voorjaarsprognoses 2016 van de Commissie is de Raad van mening dat het Verenigd Koninkrijk naar verwachting grotendeels aan de bepalingen van het stabiliteits- en groeipact zal voldoen.

               (6)De productiviteit in het Verenigd Koninkrijk stagneert sinds 2008. Dit kan worden toegeschreven aan verschillende factoren, zoals geringe kapitaalinvesteringen, tekorten aan vakkrachten, discrepanties tussen de gevraagde en de aangeboden vaardigheden en een verschuiving in de samenstelling van de economie naar sectoren met een lagere productiviteit. In dit verband moeten ook de uitdagingen met betrekking tot het woningtekort, vooral in gebieden met een grote economische groei, worden bekeken. De door de regering in juli 2015 opgestelde beleidsnota "Fixing the foundations - creating a prosperous nation" vormt hierop een brede reactie. Gelet op de nog bestaande investeringsbelemmeringen en het lage publieke en particuliere investeringspeil in het Verenigd Koninkrijk komt de regering op het juiste moment met beleidsmaatregelen om de vaardigheidsniveaus en investeringen in innovatie en infrastructuur op te krikken, al zal de effectieve uitvoering ervan een belangrijke rol spelen. Een van de belangrijkste investeringsuitdagingen is de uitbouw van een adequate netwerkinfrastructuur. Het in maart 2016 bijgewerkte nationale infrastructuurplan bevat gedetailleerde informatie over de voortgang van infrastructuurprojecten binnen een coherent en consistent kader. In het plan wordt voor een groot deel van de investeringen vertrouwd op een toename van de particuliere financiering. Hierbij zijn uitvoering en monitoring, alsook transparantie en verantwoordingsplicht van cruciaal belang. Ondanks de uiteenlopende regeringsinitiatieven overtreft de vraag naar woningen nog steeds het aanbod, wat tot uiting komt in hoge en stijgende woningprijzen. De woningnood is het meest acuut in de snel groeiende regio’s van Londen en in het zuidoosten van het land. De grond wordt gebruikt volgens de beginselen van het nationale kader inzake het ruimtelijk beleid en een effectieve tenuitvoerlegging van het hervormde stelsel van ruimtelijke ordening zou tot meer woningbouw kunnen leiden.

               (7)De arbeidsmarkt van het Verenigd Koninkrijk blijft dynamisch. In 2015 bedroeg de arbeidsparticipatie 76,9 % (leeftijdsgroep 20-64), terwijl het werkloosheidspercentage verder daalde tot 5,3 %. Ook de jeugdwerkloosheid en het aantal jongeren zonder werk, scholing of leerlingplaatsen is verder gedaald. Toch blijft er ruimte voor verbetering van de vooruitzichten voor geheel of gedeeltelijk werklozen en laaggeschoolde werknemers. Betere arbeidsmarktvooruitzichten en duidelijkere bijscholingstrajecten zouden personen met een laag loon en/of beperkt deeltijds werk kunnen helpen. Dit zou ook een oplossing bieden voor de tekorten aan vaardigheden in bepaalde sectoren van de economie, zoals in de bouw. Het zal zorgvuldige aandacht vergen om de middelen die afkomstig zijn uit de heffingen op leerlingplaatsen, met succes in te zetten. Voorstellen ter verbetering van het aanbod van kinderopvang zullen tijdig moeten worden uitgevoerd, aangezien de beschikbaarheid en de betaalbaarheid van kinderopvang een uitdaging blijven.

               (8)In de context van het Europees semester heeft de Commissie een brede analyse van het economische beleid van het Verenigd Koninkrijk verricht. Deze analyse is gepubliceerd in het landverslag 2016. Voorts heeft de Commissie zowel het convergentieprogramma als het nationale hervormingsprogramma doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de aanbevelingen die in eerdere jaren tot het Verenigd Koninkrijk zijn gericht. Daarbij heeft zij niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar budgettair en sociaaleconomisch beleid in het Verenigd Koninkrijk, maar is zij ook nagegaan of de EU-regels en -richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak de algemene economische governance van de Europese Unie te versterken door middel van een EU-inbreng in toekomstige nationale besluiten. De aanbevelingen in het kader van het Europees semester worden in de onderstaande aanbevelingen 1 tot en met 3 weergegeven.

               (9)In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het convergentieprogramma onderzocht en zijn advies
                  10
                daarover is met name in de onderstaande aanbeveling 1 weergegeven.

               BEVEELT AAN dat het Verenigd Koninkrijk in de 2016 en 2017 de volgende actie onderneemt:

               1.Het buitensporige tekort in 2016-2017 op duurzame wijze trachten te corrigeren. Na de correctie van het buitensporige tekort een begrotingsaanpassing van 0,6 % van het bbp in de richting van de budgettaire middellangetermijndoelstelling bereiken in 2017-2018.

               2.Het tekort aan investeringen in netwerkinfrastructuur aanpakken, onder meer door de prioriteiten van het nationale infrastructuurplan te verwezenlijken. Verdere stappen ondernemen om het woningaanbod te stimuleren, onder meer door de hervormingen van het nationale kader inzake het ruimtelijk beleid uit te voeren.

               3.De discrepanties tussen de gevraagde en de aangeboden vaardigheden aanpakken en zorgen voor een verbetering van de vaardigheden, onder meer door middel van leerlingplaatsen van betere kwaliteit. De beschikbaarheid van betaalbare en hoogwaardige voltijdse kinderopvang verder verbeteren.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)
                  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

                     (2)
                  COM(2016) 348 final.

                     (3)
                  P8_TA(2016)0058, P8_TA(2016)0059 en P8_TA(2016)0060.

                     (4)
                  COM(2015) 690 final.

                     (5)
                  COM(2015) 691 final.

                     (6)
                  SWD(2016) 96 final.

                     (7)
                  COM(2016) 95 final.

                     (8)
                  COM(2014) 494 final.

                     (9)
                  Het structurele saldo zoals herberekend door de Commissie op basis van de informatie in het convergentieprogramma en volgens de algemeen aanvaarde methode.

                     (10)
                  Op grond van artikel 9, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad.


title: ONTWERP-AANBEVELING VAN DE RAAD betreffende de beginselen van een communautair beleid inzake de pensioensleeftijd (door de Commissie bij de Raad ingediend)

text:
ARCHIVES HISTORIQUES
DE LA COMMISSION
COLLECTION RELIEE DES
DOCUMENTS "COM"
COM (81) 779
Vol. 1981/0221
 ---pagebreak--- Disclaimer
Conformément au règlement (CEE, Euratom) n° 354/83 du Conseil du 1er février 1983
concernant l'ouverture au public des archives historiques de la Communauté économique
européenne et de la Communauté européenne de l'énergie atomique (JO L 43 du 15.2.1983,
p. 1), tel que modifié par le règlement (CE, Euratom) n° 1700/2003 du 22 septembre 2003
(JO L 243 du 27.9.2003, p. 1), ce dossier est ouvert au public. Le cas échéant, les documents
classifiés présents dans ce dossier ont été déclassifiés conformément à l'article 5 dudit
règlement.
In accordance with Council Regulation (EEC, Euratom) No 354/83 of 1 February 1983
concerning the opening to the public of the historical archives of the European Economic
Community and the European Atomic Energy Community (OJ L 43, 15.2.1983, p. 1), as
amended by Regulation (EC, Euratom) No 1700/2003 of 22 September 2003 (OJ L 243,
27.9.2003, p. 1), this file is open to the public. Where necessary, classified documents in this
file have been declassified in conformity with Article 5 of the aforementioned regulation.
In Übereinstimmung mit der Verordnung (EWG, Euratom) Nr. 354/83 des Rates vom 1.
Februar 1983 über die Freigabe der historischen Archive der Europäischen
Wirtschaftsgemeinschaft und der Europäischen Atomgemeinschaft (ABI. L 43 vom 15.2.1983,
S. 1), geändert durch die Verordnung (EG, Euratom) Nr. 1700/2003 vom 22. September 2003
(ABI. L 243 vom 27.9.2003, S. 1), ist diese Datei der Öffentlichkeit zugänglich. Soweit
erforderlich, wurden die Verschlusssachen in dieser Datei in Übereinstimmung mit Artikel 5
der genannten Verordnung freigegeben.
 ---pagebreak--- COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN
                                                      COM(81)779 def.
                                                      Brussel , 16 december 1981
                          ONTWERP-AANBEVELING VAN DE RAAD
               betreffende de beginselen van een communautair beleid
               inzake de pensioensleeftijd
                                                /v < *
                  ( door de Commissie bij de_ Raad ingediend )
                                            i» C*
                                                t' A      -,   c     -s W
                                                                    "V
                                                     Λ                Ν. · - .
                                                    ■        e
  COM ( 81 ) 779 def .
 ---pagebreak---                                      TOELICHTING
1 . In zijn resolutie van 18 december 1979 betreffende de aanpassing van de
     arbeidstijd bracht de Raad in herinnering dat hij er groot belang aan
     hecht dat de Commissie haar werkzaamheden met betrekking tot de flexibele
     pensioenleeftijd voortzet .      Hij gaf als zijn mening te kennen dat de
     flexibele pensionering, die op basis van vrijwilligheid moet plaatsvinden ,
     moet worden ontwikkeld in samenhang met maatregelen waardoor een geleide
     lijke vermindering van de arbeid aan het einde van de loopbaan , b.v . in de
     vorm van deeltijdarbeid en verlenging van de vakantie voor oudere werknemers ,
     wordt vergemakkelijkt .
     Naar aanleiding van deze resolutie heeft de Commissie op 14 juli 1980 een
     mededeling getiteld " Communautaire richtsnoeren inzake de flexibele pensioen-
     leeftijd " ( 1 ) ingediend , die door het Permanent comité voor Arbeidsmarktvraag-
     stukken tijdens diens vergadering van 11 december 1980 werd besproken .     Bij
     die gelegenheid werd een ruime mate van overeenstemming bereikt over de
     wenselijkheid om geleidelijk aan alle werknemers het recht te verlenen om
     vanaf een bepaalde leeftijd het tijdstip van hun pensionering te kiezen .
     Dit overleg ging gepaard met beschouwingen van de vertegenwoordigers van de
     werkgevers en de werknemers , en het Comité was van oordeel dat bij de
     toekomstige ontwikkelingen rekening moest worden gehouden met de specifieke
     nationale gegevenheden en met de bevoegdheden van de verschillende betrokken
     partijen .     De Commissie werd bijgevolg verzocht haar werkzaamheden op dit
     gebied voort te zetten en passende concrete voorstellen te doen .      Met
     betrekking tot de geleidelijke pensionering ( geleidelijke vermindering van
     de arbeid aan het einde van de loopbaan ) oordeelde het Comité dat daaraan
     later een apart debat zou kunnen worden gewijd .
2 . Het doel van deze aanbeveling is deze consensus om te zetten in concrete
     voorstellen . Een aanbeveling van de Raad werd het meest, geschikte middel
     geacht om uitvoering te geven aan een beleidslijn die enerzijds een doel
     op lange termijn voor het sociale beleid van de lid-staten vormt , en waarbij
     anderzijds rekening moet worden gehouden met de bijzondere situatie in de
     verschillende lid-staten en de bevoegdheden van de diverse betrokken partijen .
                                   ï
     In dezelfde geest leek het verstandig in de aanbeveling een onderscheid te
     maken tussen enerzijds een verplichting op lange «termijn van de lid-staten ,
     te weten de verwezenlijking van het doel , en anderzijds een verbintenis op
     korte termijn die hun beperkte verplichtingen oplegt .
( 1 ) COM ( 80 ) 393 def .
 ---pagebreak---                                     - 2 -
3 . De verbintenis op Lange termijn is het verwezenlijken van de flexibele
    pensionering , die wordt erkend als gemeenschappelijk doel van de sociale
    politiek van de lid-staten . Dit impliceert de vrije keuze van het tijdstip
    van pensionering vanaf een bepaalde leeftijd voor de gehele beroepsbevolking ,
     loont rekkenden en zelfstandigen .   Te dien einde worden de lid-staten verzocht
     ( deel A van de aanbeveling ) de maatregelen te nemen die nodig zijn voor het
    verwezenlijken van dit doe,l .    Dat kan geleidelijk geschieden in het kader van
    wettelijke regelingen of regelingen van het bedrijfsleven ( b.v . regelingen op
    grond van collectieve arbeidsovereenkomsten , bedrijfsregelingen , enz .)> en
    daarbij kan men zich laten leiden door eèn aantal beginselen die aansluiten
    bij de desbetreffende aanbevelingen van de Internationale Arbeidsorganisatie .
4 . Deze beginselen beogen de versoepeling van de regels betreffende de leeftijd
    waarop men voor ouderdomspensioen in aanmerking komt , het recht om de pen-
    sioenleeftijd vrij te kiezen vanaf een bepaalde leeftijd , die voor mannen en
    vrouwen dezelfde is ( overeenkomstig het beginsel van de gelijke behandeling ),
    een aantal alternatieve oplossingen ( vaste leeftijd met de mogelijkheid
    vervroegd pensioen aan te vragen dan wel die aanvraag uit te stellen , anciën-
    niteitspensioen ), het recht op financiële compensatie voor oudere werknemers
    wier arbeidsduur geleidelijk wordt verminderd , het recht om ten minste een be
    perkte beroepsbezigheid na de pensionering uit te oefenen , en programma 's ter
    voorbereiding op de pensionering . Daarenboven wordt aangegeven onder , welke
    voorwaarden er maatregelen kunnen worden getroffen die erop gericht zijn om
    oudere werknemers door financiële aanmoediging tot vervroegde uittreding te
    bewegen ; deze maatregelen mogen evenwel niet worden beschouwd als vast
    bestanddeel van een systeem van flexibele pensionering .
5 . De Commissie zou een onderscheid willen maken tussen de toepassing van deze
    beginselen , die hoofdzakelijk een verbetering van de levensomstandigheden en
    een groter respect voor dé wensen van de betrokkenen beogen , en bepaalde
    regelingen inzake vervroegde pensionering die zij in enkele sectoren ( bijvoor
    beeld staal , visserij ) heeft voorgesteld en gesteund en die , zonder in tegen
    stelling te zijn met deze beginselen , in de eerste plaats bedoeld zijn als
    maatregelen op het gebied van het werkgelegenheidsbeleid .
6 . In Deel B wordt voorzien in een verdere fase van overweging op Gemeenschaps-
    vlak op basis van het onderzoek van de pensioenregelingen , dat na twee jaar
    in het Licht - van de beginselen van de Aanbeveling' aan de lid-staten wordt
    gevraagd , en waarover zij worden uitgenodigd v^Vslag uit te brengen aan de
 ---pagebreak---                              » - 3 -
Commissie .   Aan de hand van dit onderzoek zal de Commissie bij de Raad
verslag uitbrengen over de toepassing van de flexibele pensionering
( vorderingen , hinderpalen , mo«M H jkhed&n , kosten e.d ,) en zal zij verdere
voorstellen kunnen doen voor de verwezenlijking van de gemeenschappelijke
doelstelling , zoals met name de vaststelling van een zelfde minimumpensioen-'
leeftijd voor alle lid-staten .      De Commissie zal alsdan ook maatregelen in
overweging nemen strekkende tot uitbreiding van de bestaande bepalingen
inzake progressieve pensionering en verzoekt de lid-staten gedurende de
volgende twee jaar meer aandacht te schenken aan een beleid en maatregelen
gericht op een minder plotse overgang      van een voltijdse beroepsactiviteit
naar de pensionering .   Ook hier wordt aan de lid-staten gevraagd om na het
verstrijken van deze periode aan de Commissie verslag uit te brengen over de
ter zake opgedane ervaringen .     In die tussentijd zal de Commissie haar
contacten met de betrokken lichamen voortzetten en uitbreiden met het oog
op de ontwikkeling van haar beleid op dit gebied .      Ook ziet zij met belang
stelling uit naar de resultaten van de bij het Europees Parlement aan de
gang zijnde werkzaamheden met betrekking tot het "probleem van de derde
leeftijd in de landen van de Gemeenschap ".
                              J
                               !
 ---pagebreak---          ONTWERP-AANBEVELING VAN DE RAAD BETREFFENDE DE BEGINSELEN                    j
          VAN EEN COMMUNAUTAIR BELEID INZAKE DE PENSIOENLEEFTIJD                      j
                                                                                I
 DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN ,                                             jl
                                                                                i
                                                                                j
 Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap,          j
 Gezien het door de Commissie ingediende ontwerp van een aanbeveling .
                                                                                I
 Gezien het advies van het Europese Parlement ,                                         j
                        •                                                ■ -        , I
                                                                                /
                                                                                I
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité ,
                                              ,                                         i
                                                                                i
OVERWEGENDE dat de Raad op 18 december 1979 de resolutie betreffende de aanpassing       ■
van de arbeidstijd heeft aangenomen ( 1 );
OVERWEGENDE dat het Permanent comité voor Arbeidsmarktvraagstukken een ruime mate
van overeenstemming heeft bereikt t.a.v . de wenselijkheid om geleidelijk aan alle
werknemers het recht te verlenen vanaf een bepaalde leeftijd het tijdstip van
pensionering te kiezen ( 2 ); ,
OVERWEGENDE dat tal van redenen een grotere flexibiliteit van de pensioenleeftijd        !
rechtvaardigen ; dat deze redenen hoofdzakelijk gebaseerd zijn op de objectieve          ,
                                                                                I
behoeften en de verlangens van de betrokkenen , maar ook op overwegingen van meer        '
algemeen politieke aard ;
OVERWEGENDE dat een stelsel van flexibele pensionering bovendien een oplossing
kan bieden voor het probleem van de gelijke behandeling van mannen en vrouwen
ten aanzien van de     pensioenleeftijd ;            .»
OVERWEGENDE dat er voorts in de lid-staten reeds tendensen bestaan tot versoepeling U
van de regelingen , waarbij overigens nog steeds een vaste pensioenleeftijd geldt ;
dat deze tendensen verschillende vormen aannemen : bij de wet geregelde flexibele
pensioenleeftijd , anciënniteitspensioen , mogelijkheid om vóór of na de gewone
pensioenleeftijd pensioen aan te vragen , verlaging van de pensioenleeftijd voor
sommige categorieën personen of voor bepaalde zware of gevaarlijke beroepen ,
brugpensioen of een gewaarborgd inkomen voor oudere werknemers die bereid zijn
hun beroepsbezigheid vóór de wettelijke leeftijd op te geven om werkgelegenheid
te verschaffen voor werkloze of met ontslag bedreigde werknemers ,
( 1 ) PB No . C 2 van 4 januari . 1980
( 2 ) Permanent comité voor Arbeidsmarktvraagstukken , 20e vergadering ,
      11 december 1980
 ---pagebreak---                                      - 2 -
VERZOEKT DE LID-STATEN
als een van de doelstellingen van hun sociale beleid de verwezenlijking
van de flexibele pensionering te erkennen , i.WiK .     meas l i 5 fcheid vaor
                                                         J
alle werknemers en zelfstandigen , om vanaf een bepaalde leeftijd vrij
het tijdstip van hun pensionering te kiezen ;
BEVEELT DE LID-STATEN AAN      -   ,
A. in verband daarmee de maatregelen te nemen die nodig zijn om de flexibele
   pensionering in het kader van de wettelijke of door het bedrijfsleven getroffen
   regelingen geleidelijk tot stand te brengen , en zich daarbij te laten leiden
   door de volgende beginselen :
   1 . Om uittreding op vrijwillige basis te laten geschieden , dienen de regels
       betreffende de leeftijd waarop men voor ouderdomspensioen in aanmerking komt
       te worden versoepeld .   Daartoe :
     - Dient de werknemer vanaf een bepaalde leeftijd , die dezelfde moet
       zijn voor mannen en vrouwen , het recht te hebben om de leeftijd van pen
       sionering vrij te kiezen .
                                 *
     - Bij gebreke daarvan , en zolang de regeling een vaste pensioengerechtigde
       leeftijd voorschrijft , moet de werknemer de mogelijkheid worden geboden
       om gedurende een bepaalde periode vervroegd pensioen aan te vragen , dan
       wel dit pensioen tot na de voorgeschreven leeftijd uit te stellen .     De
       pensioenkortingen bij vervroegde uittreding mogen niet zodanig zijn dat de
       keuzemogelijkheid daardoor wezenlijk wordt aangetast .
    - De versoepeling van de leeftijd waarop men voor ouderdomspensioen in aan
       merking komt kan ook het resultaat zijn van een regeling waarbij na een
       bepaald aantal verzekerings - of acti viteitsjaren het recht op een anciën-
       niteitspensioen wordt erkend .
 ---pagebreak---                                 ♦  - 3 -
   2 . Oudere werknemers wier arbeidsduur geleidelijk wordt verminderd dienen
       gedurende een bepaalde periode vóêr hun pensionering een bijzondere
       uitkering te ontvangen weirdoor hun leonkertlng geheel öf gedeeltelijk
       wordt gecompenseerd , en hun pensioenrechten behouden .
   3 . De maatregelen om oudere werknemers door financiële aanmoedigingen tot
       vervroegde uittreding te bewegen mogen slechts worden getroffen gedurende
       een beperkte periode , die gekenmerkt wordt door uitzonderlijke economische
       omstandigheden , en mogen niet worden overwogen als onderdeel van een
       flexibel pensioenstelsel .
   4 . Werknemers die in het genot worden gesteld van een ouderdomspensioen
       mogen niet worden uitgesloten van iedere vorm van betaald werk .
   5 . In de twee , onmiddellijk aan de minimumpensioenleeftijd voorafgaande
       jaren , moeten de werknemers een beroep kunnen doen op ter zake bevoegde
       adviserende diensten en op programma 's ter voorbereiding op de pensionering .
B. in een eerste etappe hun pensioenregelingen na twee jaar in het licht van
   deze beginselen aan een onderzoek te onderwerpen ; en eveneens te onderzoeken
   of een algemene uitbreiding van de mogelijkheden tot progressieve pensionering ,
   ten einde de overgang van een voltijdse beroepsactiviteit naar de pensionering
   te vergemakkelijken , kan worden gerealiseerd .
De lid-staten zullen het resultaat van deze onderzoeken na een termijn van
twee en een half jaar na aanneming van deze Aanbeveling aan de Commissie mededelen ,
zodat deze ten behoeve van de Raad binnen de daarop volgende zes maanden een
verslag over de met betrekking tot de toepassing van de flexibele en progressieve
pensionering gemaakte vorderingen en ondervonden moeilijkheden kan opstellen ,
en zij ter verwezenlijking van gemeenschappelijke doelstellingen , zo nodig
andere maatregelen kan voorsteLlen om de overgang van de werknemers van een
                                 ι
voltijdse beroepsactiviteit naar de pensionering te vergemakkelijken .