title: Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Portugal en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Portugal 2020/C 282/22

text:
               26.8.2020

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               C 282/142

      AANBEVELING VAN DE RAAD
      van 20 juli 2020
      over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Portugal en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Portugal
      (2020/C 282/22)
      DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
      Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,
      Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 5, lid 2,
      Gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (2), en met name artikel 6, lid 1,
      Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,
      Gezien de resoluties van het Europees Parlement,
      Gezien de conclusies van de Europese Raad,
      Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,
      Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,
      Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,
      Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,
      Overwegende hetgeen volgt:

                  (1)

                  Op 17 december 2019 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse strategie voor duurzame groei en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2020 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarbij is terdege rekening gehouden met de op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie geproclameerde Europese pijler van sociale rechten. Op 17 december 2019 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Portugal heeft genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen. Tevens heeft de Commissie op die datum een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen.

                  (2)

                  Op 26 februari 2020 is het landverslag 2020 voor Portugal gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Portugal bij de uitvoering van de op 9 juli 2019 door de Raad aangenomen landspecifieke aanbevelingen (3) (“de landspecifieke aanbevelingen 2019”) heeft gemaakt, alsmede het gevolg dat is gegeven aan de landspecifieke aanbevelingen die in eerdere jaren werden aangenomen, en de vooruitgang die Portugal bij het nastreven van zijn nationale Europa 2020-doelstellingen heeft geboekt. Het landverslag besteedde ook aandacht aan de in het kader van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 uitgevoerde diepgaande evaluatie, waarvan de uitkomsten eveneens op 26 februari 2020 zijn bekendgemaakt. Op basis van haar analyse concludeert de Commissie dat Portugal met macro-economische onevenwichtigheden wordt geconfronteerd. Met name het grote volume externe nettoverplichtingen, particuliere en publieke schulden en een hoog aandeel niet-renderende leningen vormen kwetsbaarheden in een context van lage productiviteitsgroei.

                  (3)

                  Op 11 maart 2020 heeft de Wereldgezondheidsorganisatie de uitbraak van COVID‐19 officieel uitgeroepen tot een wereldwijde pandemie. Deze pandemie vormt een ernstige bedreiging voor de volksgezondheid en treft burgers, samenlevingen en economieën. Zij zet de nationale zorgstelsels onder zware druk, verstoort de mondiale toeleveringsketens, veroorzaakt volatiliteit op de financiële markten en sterke schommelingen in de consumentenvraag, en heeft negatieve gevolgen voor meerdere sectoren. Zij vormt een bedreiging voor de banen en het inkomen van mensen, alsmede voor ondernemingen. De pandemie heeft geleid tot een grote economische schok die nu al ernstige gevolgen heeft in de Unie. Op 13 maart 2020 heeft de Commissie een mededeling aangenomen waarin wordt opgeroepen tot een gecoördineerde economische aanpak van de crisis door alle actoren op nationaal en Unieniveau.

                  (4)

                  Meerdere lidstaten hebben een noodtoestand uitgeroepen of noodmaatregelen getroffen. Elke noodmaatregel moet strikt proportioneel, noodzakelijk en beperkt in de tijd zijn, en moet overeenstemmen met de Europese en internationale normen. Ze moeten onderworpen zijn aan democratisch toezicht en onafhankelijke rechterlijke controle.

                  (5)

                  Op 20 maart 2020 heeft de Commissie een mededeling aangenomen over de activering van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact. De algemene ontsnappingsclausule, die in artikel 5, lid 1, artikel 6, lid 3, artikel 9, lid 1, en artikel 10, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97 en in artikel 3, lid 5, en artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad (4) is neergelegd, vergemakkelijkt de coördinatie van het begrotingsbeleid in tijden van ernstige economische neergang. In haar mededeling van 20 maart 2020 was de Commissie van mening dat, gelet op de verwachte ernstige economische neergang ten gevolge van de COVID‐19-pandemie, aan de voorwaarden om de algemene ontsnappingsclausule te activeren voldaan is en heeft zij de Raad verzocht deze conclusie te bekrachtigen. Op 23 maart 2020 stemden de ministers van Financiën van de lidstaten in met de beoordeling van de Commissie. Zij waren het erover eens dat de ernstige economische neergang een resoluut, ambitieus en gecoördineerd antwoord vergt. De activering van de algemene ontsnappingsclausule maakt het mogelijk tijdelijk af te wijken van het aanpassingstraject in de richting van de begrotingsdoelstelling op middellange termijn, op voorwaarde dat daardoor de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn niet in gevaar komt. Voor het correctieve deel kan de Raad, op aanbeveling van de Commissie, ook besluiten een herzien begrotingstraject vast te stellen. De algemene ontsnappingsclausule schorst de procedures van het stabiliteits- en groeipact niet. Deze clausule staat lidstaten toe af te wijken van de budgettaire verplichtingen die normaliter van toepassing zijn en stelt de Commissie en de Raad in staat om de nodige maatregelen op het gebied van beleidscoördinatie binnen het kader van het pact te nemen.

                  (6)

                  Er is voortdurende actie nodig om de verspreiding van de COVID‐19-pandemie te beperken en te beheersen, de veerkracht van de nationale zorgstelsels te versterken, de sociaal-economische gevolgen van de pandemie te verzachten door middel van ondersteunende maatregelen voor bedrijven en huishoudens, alsmede om te zorgen voor adequate gezondheids- en veiligheidsomstandigheden op de werkplek met het oog op de hervatting van de economische activiteit. De Unie moet ten volle gebruikmaken van de verschillende instrumenten waarover zij beschikt om de lidstaten op die gebieden te ondersteunen. Tegelijkertijd moeten de lidstaten en de Unie samenwerken om de maatregelen voor te bereiden die nodig zijn voor het bewerkstelligen van een terugkeer naar de normale werking van onze samenlevingen en economieën en naar duurzame groei, waarin zij onder meer de groene transitie en de digitale transformatie moeten integreren, en waarbij lessen uit de crisis worden getrokken.

                  (7)

                  De COVID‐19-crisis toont aan hoe flexibel de interne markt zich kan aanpassen aan buitengewone omstandigheden. Om een vlotte en soepele overgang naar de herstelfase en het vrije verkeer van goederen, diensten en werknemers te waarborgen, moeten uitzonderlijke maatregelen die de werking van de interne markt belemmeren, evenwel worden geschrapt zodra zij niet langer onmisbaar zijn. De huidige crisis toont aan dat er behoefte is aan crisisparaatheidsplannen in de zorgsector. Verbeterde aankoopstrategieën, gediversifieerde toeleveringsketens en strategische reserves van essentiële goederen zijn enkele van de cruciale elementen voor de ontwikkeling van uitgebreidere crisisparaatheidsplannen.

                  (8)

                  De Uniewetgever heeft de relevante wetgeving reeds door middel van Verordeningen (EU) 2020/460 (5) en (EU) 2020/558 (6) van het Europees Parlement en de Raad gewijzigd om de lidstaten in staat te stellen gebruik te maken van alle niet-benutte middelen uit de Europese structuur- en investeringsfondsen, zodat zij de uitzonderlijke effecten van de COVID‐19-pandemie kunnen aanpakken. Die wijzigingen leiden tot meer flexibiliteit en vereenvoudigde en gestroomlijnde procedures. Om de druk op de kasstroom te verlichten, kunnen lidstaten in het boekjaar 2020-2021 ook gebruikmaken van een medefinancieringspercentage van 100 % uit de begroting van de Unie. Portugal wordt aangemoedigd ten volle gebruik te maken van die mogelijkheden om bijstand te bieden aan de mensen en sectoren die het zwaarst worden getroffen.

                  (9)

                  Als gevolg van de uiteenlopende specialisatiepatronen zullen de sociaal-economische gevolgen van de COVID‐19-pandemie waarschijnlijk ongelijk verdeeld zijn over de regio’s van Portugal, met name in regio’s die bij uitstek afhankelijk zijn van toerisme, zoals de Algarve en de ultraperifere gebieden Madeira en de Azoren. Een aanzienlijk risico hierbij is dat de regionale en territoriale verschillen binnen Portugal groter worden. De huidige situatie gaat ook gepaard met het gevaar dat het convergentieproces tussen de lidstaten tijdelijk stilvalt, hetgeen gerichte beleidsacties noodzakelijk maakt.

                  (10)

                  Op 16 mei 2020 heeft Portugal zijn nationale hervormingsprogramma 2020 en zijn stabiliteitsprogramma 2020 ingediend. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma’s rekening te houden, zijn deze tegelijkertijd geëvalueerd.

                  (11)

                  Portugal valt momenteel onder het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact en is aan de schuldregel onderworpen. Op 13 juli 2018 heeft de Raad Portugal aanbevolen ervoor te zorgen dat het nominale groeipercentage van de netto primaire overheidsuitgaven (7) in 2019 niet hoger ligt dan 0,7 %, hetgeen neerkomt op een jaarlijkse structurele aanpassing van 0,6 % van het bruto binnenlands product (bbp). De algehele beoordeling van de Commissie bevestigt een significante afwijking van het aanbevolen aanpassingstraject in de richting van de begrotingsdoelstelling op middellange termijn in 2019 en over 2018 en 2019 samen. In het licht van de activering van de algemene ontsnappingsclausule zijn verdere stappen in het kader van de significanteafwijkingsprocedure voor Portugal echter niet gerechtvaardigd.

                  (12)

                  In haar stabiliteitsprogramma 2020 nam de regering geen macro-economisch scenario op en formuleerde zij zelfs voor 2020 geen plannen inzake het algemene begrotingstekort en de schuldquote. Volgens de raming in het stabiliteitsprogramma 2020 veroorzaakt elke periode van dertig werkdagen (d.w.z. ongeveer anderhalve maand) dat de afzonderingsmaatregelen duren, gemiddeld een afname van het jaarlijkse bbp van 6,5 procentpunt. De macro-economische en budgettaire vooruitzichten worden beïnvloed door de grote onzekerheid vanwege de COVID‐19-pandemie. De begrotingsprognoses berusten mede op risico’s die samenhangen met de sterke toename van voorwaardelijke verplichtingen voor de overheid in verband met een aantal overheidsbedrijven en de COVID‐19-gerelateerde maatregelen voor de privésector. Dit komt boven op eerder aangegane voorwaardelijke verplichtingen.

                  (13)

                  Als reactie op de COVID‐19-pandemie en als onderdeel van een gecoördineerde Unieaanpak heeft Portugal tijdig begrotingsmaatregelen vastgesteld om de capaciteit van het zorgstelsel te vergroten, de pandemie in te dammen en bijstand te verlenen aan personen en sectoren die bijzonder getroffen zijn. Het stabiliteitsprogramma 2020 bevat ramingen voor de budgettaire gevolgen van die maatregelen op maand- of jaarbasis, maar geen verwacht totaalcijfer voor het gehele jaar 2020. De maatregelen omvatten onder meer eenmalige speciale steun aan bedrijven voor de hervatting van de economische activiteit (508 miljoen EUR of 0,3 % van het bbp), een versoepelde regeling voor tijdelijke werkonderbreking (“tijdelijke werkloosheid”, 373,3 miljoen EUR of 0,2 % van het bbp per maand van toepassing), en de aankoop van persoonlijke beschermingsmiddelen door het zorgstelsel (0,1 % van het bbp per maand van toepassing) (8). De Commissie verwacht dat deze maatregelen in 2020 kunnen leiden tot algemene rechtstreekse budgettaire kosten ten belope van ongeveer 2,5 % van het bbp. Daarnaast heeft Portugal maatregelen aangekondigd die, ook al hebben zij niet per se rechtstreekse gevolgen voor de begroting, toch zullen bijdragen tot het verlenen van liquiditeitssteun aan ondernemingen en huishoudens; in het stabiliteitsprogramma 2020 wordt het hiermee gemoeide bedrag op bijna 25,1 miljard EUR of 12,5 % van het bbp geraamd. De maatregelen behelzen onder meer betalingsuitstel voor belasting over de toegevoegde waarde, personen- en vennootschapsbelasting en sociale bijdragen (7,9 miljard EUR of 3,9 % van het bbp) en door de staat gegarandeerde kredietlijnen en andere soortgelijke initiatieven (4,0 miljard EUR of 2,0 % van het bbp). Over het algemeen zijn de door Portugal genomen maatregelen in overeenstemming met de richtsnoeren uit de mededeling van de Commissie van 13 maart 2020. De volledige uitvoering van de noodmaatregelen en van ondersteunende begrotingsmaatregelen, gevolgd door een heroriëntering van het begrotingsbeleid naar het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties als de economische omstandigheden dat toelaten, zal bijdragen tot het behoud van budgettaire houdbaarheid op middellange termijn.

                  (14)

                  Op basis van de voorjaarsprognoses 2020 van de Commissie bij ongewijzigd beleid wordt het overheidstekort van Portugal geraamd op 6,5 % van het bbp in 2020 en 1,8 % in 2021. De overheidsschuldquote zal in 2020 naar verwachting pieken op 131,6 %, alvorens af te nemen tot 124,4 % in 2021.

                  (15)

                  Op 20 mei 2020 heeft de Commissie overeenkomstig artikel 126, lid 3, VWEU een verslag uitgebracht voor Portugal, wegens de verwachte overschrijding van de tekortdrempel van 3 % van het bbp in 2020. In het algemeen blijkt uit de analyse van de Commissie dat het tekortcriterium in de zin van het Verdrag en van Verordening (EG) nr. 1467/97 niet is nageleefd.

                  (16)

                  Begin maart 2020 trof de COVID‐19-pandemie Portugal, waardoor het zorgstelsel onder grote druk kwam te staan. De regering heeft snel een breed scala van strenge inperkingsmaatregelen genomen; zo was van 18 maart 2020 tot en met 2 mei 2020 de noodtoestand van kracht om de verspreiding van de ziekte en het verlies van mensenlevens zo veel mogelijk te beperken. Portugal heeft maatregelen genomen om de responscapaciteit van het zorgstelsel te versterken en de besmettingscurve af te vlakken, om overbelasting van de ziekenhuizen te voorkomen. De nationale en mondiale inperkingsmaatregelen vormen in de meeste sectoren een ernstige beknotting van de economische activiteit (met name het toerisme en alle aanverwante activiteiten zijn zwaar getroffen) en werpen een schaduw over de sociale en economische vooruitzichten in Portugal, met name wat betreft de micro-ondernemingen en kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s). De economie zal naar verwachting met 6,8 % krimpen in 2020 en weer met 5,8 % groeien in 2021.

                  (17)

                  Om de onmiddellijke impact van de COVID‐19-pandemie op de volksgezondheid te beperken, worden momenteel op brede schaal grote uitgaven gedaan voor het zorgstelsel. Er moet worden geïnvesteerd in het verbeteren van de veerkracht van het zorgstelsel en het regelen van de nodige uitrusting, producten en infrastructuur voor een krachtigere crisisresponscapaciteit (onder meer intensieve zorg, testen, technologisch en toegepast medisch onderzoek) en voor universele toegang, ook buiten stedelijke gebieden en in de ultraperifere gebieden Madeira en de Azoren. Aan het begin van de uitbraak van COVID‐19 werd er geleidelijk uitvoering gegeven aan een plan om een nieuw bestuursmodel voor openbare ziekenhuizen in te voeren, met inbegrip van forse verhogingen van de jaarlijkse budgetten. Onder de huidige omstandigheden zou de gestage uitvoering van dat plan de veerkracht van het zorgstelsel ten goede kunnen komen. COVID‐19 heeft duidelijk gemaakt dat de voorzieningen voor langdurige zorg in Portugal kwetsbaar zijn; de besmettingscijfers waren er hoger. Hoewel de territoriale dekking van de langdurige zorg de laatste tien jaar is verbeterd, is het algemene toegangspercentage in alle regio’s van het land gering. Tegelijkertijd was ook reeds vóór de uitbraak van COVID‐19 de verwachting dat de kosten voor gezondheidszorg (als percentage van het bbp) op de lange termijn aanzienlijk zouden stijgen. Er zijn aanhoudende inspanningen ter verbetering van de doeltreffendheid en capaciteit van langdurige en gezondheidszorg nodig om het hoofd te kunnen bieden aan de huidige crisis en de problemen van de vergrijzing te kunnen opvangen.

                  (18)

                  Waar de arbeidsmarkt zich sinds 2014 positief ontwikkelde, krijgt Portugal nu als gevolg van de pandemie met buitengewone arbeidsmarktproblemen te maken. Volgens de prognoses van de Commissie zal de werkloosheid in 2020 oplopen tot 9,7 % van de beroepsbevolking en afnemen tot 7,4 % in 2021 (tegenover 6,5 % in 2019). Om de arbeidsmarkt te ondersteunen en het risico van banenverlies te beperken, heeft Portugal het gebruik van zijn bestaande regeling voor tijdelijke werkonderbreking en arbeidstijdverkorting vereenvoudigd en aangepast. Door een gericht gebruik van de nationale en Unieprogramma’s zouden banen en economische activiteit kunnen worden behouden, met name waar het gaat om kmo’s. In de herstelfase zal gepersonaliseerd en gericht actief arbeidsmarktbeleid — met name om- en bijscholing — een beslissende rol spelen bij het waarborgen van de inzetbaarheid van arbeidskrachten. Samenwerking tussen werkgevers, onderwijs- en opleidingsinstellingen en openbare diensten voor arbeidsvoorziening zal van cruciaal belang zijn om ervoor te zorgen dat er weer op grote schaal mensen worden aangenomen.

                  (19)

                  De COVID‐19-pandemie vergt maatregelen om de sociale gevolgen te verzachten en personen in kwetsbare situaties te beschermen, zodat de bestaande ongelijkheid niet verergert. Daarbij gaat het onder meer om werkloosheidsuitkeringen en inkomenssteun voor de zwaarst getroffen werknemers, met inbegrip van zelfstandigen en niet-standaardwerknemers, toegang tot diensten en maatregelen ter bevordering van de re-integratie op de arbeidsmarkt. De uitvoering van een nationaal sociaal noodplan, in samenwerking met de sociale partners en het maatschappelijk middenveld, zou kunnen bijdragen tot een onmiddellijke en gecoördineerde reactie om de sociale gevolgen van de crisis te verzachten. De beleidsveranderingen die de afgelopen jaren een keer in de afnemende efficiëntie van de sociale overdrachten moesten brengen, namelijk de verhoging van het minimumloon, de solidariteitstoeslag voor bejaarden en de gezinsuitkeringen, hebben een gunstig effect gehad op de inkomensverdeling. Toch hebben de sociale overdrachten (uitgezonderd pensioenen) in 2018 het aandeel van de bevolking waarvoor armoede dreigde met slechts 23,8 % verminderd — beduidend minder dan het Uniegemiddelde van 34 %. Bovendien behoort de minimuminkomensregeling tot de minst toereikende in de Unie, met inkomens die slechts 40 % van de nationale armoedegrens bedragen.

                  (20)

                  Nu de COVID‐19-pandemie tot social distancing noopt, worden er aanzienlijke eisen aan het gebruik van digitale technologieën gesteld om ervoor te zorgen dat zakelijke, onderwijs- en opleidingsactiviteiten doorgang kunnen blijven vinden. Portugese scholen en opleidingscentra zijn gesloten. Traditioneel contactonderwijs is gestaakt en in plaats daarvan wordt afstandsonderwijs aangeboden. Ongeveer 6 % van de huishoudens (oftewel zo'n 50 000 leerlingen) heeft nog geen toegang tot internet en wat betreft de toegang tot internet en de dekking van telecommunicatienetwerken bestaan er grote verschillen tussen stedelijke en plattelandsgebieden. Voor leerlingen met een gunstige sociaal-economische achtergrond is het gemakkelijker om afstandsonderwijs te volgen. Daar komt bij dat Portugal een groot tekort aan digitale vaardigheden kent. In 2019 beschikte 48 % van de bevolking niet over digitale basisvaardigheden (26 % heeft zelfs geen enkele digitale vaardigheid), en het bevolkingspercentage dat nog nooit internet heeft gebruikt, is tweemaal zo hoog als het Uniegemiddelde. In de huidige omstandigheden moet er vol worden ingezet op e‐opleidingen en inspanningen om mensen die digitaal niet meekomen, te helpen toegang te krijgen tot afstandsonderwijs. Door met behulp van digitale technologieën alternatieve werkregelingen en digitale diensten aan te bieden, zouden ondernemingen die in staat zijn hun diensten online te verlenen, hun bedrijfscontinuïteit kunnen waarborgen, waardoor de impact van de beperkingen in sommige sectoren zou worden verminderd. Dit is met name relevant voor de Portugese economie, die voornamelijk wordt gekenmerkt door micro-ondernemingen in traditionele sectoren. Een van de grootste belemmeringen voor de digitalisering van kmo’s is de digitale kenniskloof, die het gevolg is van de over het algemeen lage digitale geletterdheid onder managers en werknemers.

                  (21)

                  Om onnodige faillissementen te voorkomen en bedrijven in staat te stellen de schok te overleven en competitief te blijven, heeft Portugal een reeks maatregelen vastgesteld ter ondersteuning van levensvatbare ondernemingen, en met name kmo’s, die schade lijden doordat social distancing-maatregelen gepaard gaan met beperkte bedrijvigheid en een afname van de binnenlandse en mondiale vraag. Deze maatregelen zijn gericht op het verstrekken van liquiditeitssteun, onder meer via garanties van de overheid en openbare financiële instellingen, rechtstreekse subsidies, belastinguitstel, verlagingen en uitstel van sociale bijdragen, huuruitstel en een tijdelijke bevriezing met betrekking tot bankleningen aan huishoudens en ondernemingen. Deze steun is met name gericht op de zwaarst getroffen sectoren, zoals toerisme en horeca en aanverwante activiteiten, en op productie- en exportondernemingen. Het is van belang dat openbare instellingen en particuliere intermediairs dit soort maatregelen tijdig en efficiënt doorvoeren. In dit kader heeft de Portugese regering het proces om toegang te krijgen tot kredietlijnen gestroomlijnd, met name wat betreft de documentatie die ondernemingen moeten overleggen. Bij het ontwerpen en uitvoeren van deze maatregelen moet rekening worden gehouden met de veerkracht van de banksector en de financieringsvoorwaarden van de economie. Verdere beleidsmaatregelen zijn gericht op het ondersteunen van ondernemerschap en zelfstandige arbeid.

                  (22)

                  Om het economisch herstel te bevorderen, zal het van belang zijn om mature publieke investeringsprojecten te vervroegen en particuliere investeringen te bevorderen, onder meer door relevante hervormingen. Groeibevorderende investeringen ter ondersteuning van onderzoek en innovatie, digitalisering, connectiviteit en groene transitie zullen ertoe bijdragen dat de Portugese economie zich herstelt en weer duurzame langetermijngroei gaat vertonen. Investeringen in vervoersinfrastructuur zouden de perifere situatie van Portugal kunnen verhelpen, met name door de leemtes in de spoorwegverbinding met Spanje op te vullen en het onderbenutte potentieel van Portugese havens te exploiteren. Volgens het nationale energie- en klimaatplan van Portugal zijn er grote investeringen nodig voor de klimaat- en energietransitie. Er is nog steeds veel ruimte om de energie-efficiëntie in gebouwen te verhogen en het energieverbruik van het bedrijfsleven te verlagen. Een betere energieconnectiviteit op het Iberisch schiereiland zou meer concurrentie mogelijk maken en de inzet van hernieuwbare energie vergemakkelijken. Investeringen kunnen ook helpen om op de negatieve gevolgen van klimaatverandering — zoals overstromingen en bosbranden — te anticiperen, om water- en afvalbeheer te verbeteren, en het potentieel van de circulaire economie te ontwikkelen. De programmering voor de periode 2021‐2027 van het Fonds voor een rechtvaardige transitie, dat het voorwerp uitmaakt van een Commissievoorstel, zou Portugal kunnen helpen bij een aantal uitdagingen van de transitie naar een klimaatneutrale economie, met name in de gebieden die in bijlage D bij het landverslag 2020 worden vermeld. Zo zou Portugal optimaal gebruik kunnen maken van dat fonds.

                  (23)

                  Het Portugese rechtsstelsel is de afgelopen jaren efficiënter geworden, dankzij een aantal maatregelen die nog steeds worden uitgevoerd. De pandemie en de daaruit voortvloeiende recessie zullen echter mogelijk tot meer geschillen leiden, waardoor resterende knelpunten, zoals lange procedures en grote achterstanden bij de behandeling van rechtszaken door de administratieve en fiscale rechtbanken, nijpender zouden kunnen worden. Een doeltreffender en veerkrachtiger rechtsstelsel zou het ondernemingsklimaat kunnen verbeteren, hetgeen met name binnenlandse kmo’s en investeerders ten goede zou komen.

                  (24)

                  Terwijl de in deze aanbeveling opgenomen landspecifieke aanbevelingen (“de landspecifieke aanbevelingen 2020”) gericht zijn op het aanpakken van de sociaal-economische gevolgen van de pandemie en het vergemakkelijken van het economisch herstel, hadden de landspecifieke aanbevelingen 2019 ook betrekking op hervormingen die essentieel zijn om uitdagingen op middellange tot lange termijn aan te pakken. De landspecifieke aanbevelingen 2019 zijn nog steeds relevant en zullen gedurende het Europees Semester van volgend jaar gemonitord blijven worden. Dat geldt ook voor de landspecifieke aanbevelingen 2019 betreffende investeringsgerelateerd economisch beleid. Met alle landspecifieke aanbevelingen 2019 moet rekening worden gehouden bij de strategische programmering van de financiering van het cohesiebeleid na 2020, ook wat betreft de maatregelen ter verzachting van de huidige crisis en de exitstrategieën.

                  (25)

                  De laatste jaren is het Portugese bankstelsel op een aantal punten verbeterd. De winstcijfers zijn verbeterd dankzij inspanningen om de sector efficiënter te maken en de beperking van de voorzieningen en waardeverminderingen. Gezien de toegenomen winstgevendheid heeft het bankstelsel zijn kapitaalratio’s verder verbeterd. Niettemin ligt het aandeel eigen vermogen nog onder het Uniegemiddelde. Het aandeel niet-renderende leningen is net als voorgaande jaren afgenomen, maar blijft tweemaal zo groot als het Uniegemiddelde. Het blijft lastig inkomsten te genereren bij de lage rentestand en met een economie die nog altijd gebukt gaat onder een hoge schuldenlast. De banksector zal zich door de COVID‐19-crisis, de lage rentestand en een zekere mate van blootstelling aan olieafhankelijke landen voor uitdagingen geplaatst zien, wat tot uiting zal komen in de kredietwaardigheid van leningen die worden verstrekt.

                  (26)

                  Langdurige insolventieprocedures zijn aangemerkt als een van de belangrijkste factoren die banken ervan weerhouden om de bestaande voorraad niet-renderende leningen snel aan te pakken. Ook hebben deze procedures aanzienlijke invloed op de prijsstelling van deze activa op de secundaire markt, aangezien de resultaten, gemeten als betalingen aan crediteuren, ontoereikend zijn. Nog steeds bestaan de niet-renderende leningen voor een groot deel (ongeveer twee derde) uit bedrijfsleningen, die het minst vatbaar zijn voor een vlotte, gestandaardiseerde aanpak. De laatste jaren zijn er meerdere wijzigingen aangebracht in de procedures voor insolventie en civielrechtelijke handhaving. Verdere aanpassingen (met name om onnodige vertraging tegen te gaan) zouden zowel kredietgevers als kredietnemers ten goede komen; die laatsten zouden profiteren van een nieuwe start.

                  (27)

                  Het Europees Semester biedt het kader voor de voortdurende coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in de Unie, dat kan bijdragen tot een duurzame economie. De lidstaten hebben in hun nationale hervormingsprogramma’s voor 2020 de stand van zaken opgemaakt over de voortgang die werd gemaakt met de uitvoering van de duurzameontwikkelingsdoelen (SDG’s) van de Verenigde Naties. Door de landspecifieke aanbevelingen 2020 volledig uit te voeren, zal Portugal bijdragen aan de vooruitgang in de richting van de SDG’s en aan de gemeenschappelijke inspanning om in de Unie te komen tot concurrerende duurzaamheid.

                  (28)

                  Nauwe coördinatie tussen de economieën van de economische en monetaire unie is essentieel voor een snel herstel van de economische impact van de COVID‐19-pandemie. Als lidstaat die de euro als munt heeft, en rekening houdend met de politieke richtsnoeren van de Eurogroep, moet Portugal ervoor zorgen dat zijn beleid in overeenstemming blijft met de eurozoneaanbevelingen van 2020 en wordt afgestemd op het beleid van de andere lidstaten die de euro als munt hebben.

                  (29)

                  In de context van het Europees Semester 2020 heeft de Commissie een brede analyse van het economische beleid van Portugal verricht en in het landverslag 2020 gepubliceerd. Voorts heeft de Commissie het stabiliteitsprogramma 2020 en het nationale hervormingsprogramma 2020 doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de landspecifieke aanbevelingen die in eerdere jaren tot Portugal zijn gericht. Daarbij heeft de Commissie niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar begrotings- en sociaal-economisch beleid in Portugal, maar heeft zij ook getoetst of de Unieregels en ‐richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak het algeheel economisch bestuur van de Unie te versterken door middel van een inbreng op Unieniveau in toekomstige nationale besluiten.

                  (30)

                  In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2020 onderzocht, en zijn advies daarover (9) is met name in de onderstaande aanbeveling 1 weergegeven.

                  (31)

                  In het licht van de diepgaande evaluatie door de Commissie en van deze beoordeling heeft de Raad het nationale hervormingsprogramma 2020 en het stabiliteitsprogramma 2020 onderzocht. In de landspecifieke aanbevelingen 2020 wordt rekening gehouden met de noodzaak om de COVID‐19-pandemie aan te pakken en het economisch herstel te vergemakkelijken als noodzakelijke eerste stap om een aanpassing van de onevenwichtigheden mogelijk te maken. De landspecifieke aanbevelingen 2020 die rechtstreeks betrekking hebben op de aanpak van de macro-economische onevenwichtigheden die de Commissie in het kader van artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 heeft vastgesteld, zijn weergegeven in aanbevelingen 1, 2, 3 en 4,

            BEVEELT AAN dat Portugal in 2020 en 2021 de volgende actie onderneemt:

                  1.

                  Overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact alle nodige maatregelen nemen om de COVID‐19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Als de economische omstandigheden dit toelaten, begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, waarbij de investeringen worden verhoogd. De veerkracht van het zorgstelsel vergroten en gelijke toegang tot hoogwaardige gezondheidszorg en langdurige zorg waarborgen.

                  2.

                  Werkgelegenheid ondersteunen en prioriteit geven aan maatregelen om banen te behouden. Toereikende en doeltreffende sociale bescherming en inkomenssteun waarborgen. Het gebruik van digitale technologieën ondersteunen om gelijke toegang tot onderwijs en opleiding van goede kwaliteit te waarborgen en het concurrentievermogen van bedrijven te vergroten.

                  3.

                  Tijdelijke maatregelen invoeren die erop zijn gericht bedrijven, en met name kmo’s, toegang tot liquiditeit te bieden. Mature publieke investeringsprojecten vervroegen en private investeringen aanmoedigen om het economisch herstel te bevorderen. Investeringen toespitsen op de groene en digitale transitie, en met name op het schoon en efficiënt opwekken en gebruiken van energie, op spoorweginfrastructuur en op innovatie.

                  4.

                  De efficiëntie van de administratieve en fiscale rechtbanken vergroten.

         Gedaan te Brussel, 20 juli 2020.

               Voor de Raad

               De voorzitter

            J. KLOECKNER

         (1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

         (2)  PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25.

         (3)  PB C 301 van 5.9.2019, blz. 129.

         (4)  Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad van 7 juli 1997 over de bespoediging en verduidelijking van de tenuitvoerlegging van de procedure bij buitensporige tekorten (PB L 209 van 2.8.1997, blz. 6).

         (5)  Verordening (EU) 2020/460 van het Europees Parlement en de Raad van 30 maart 2020 tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013 en (EU) nr. 508/2014 wat betreft specifieke maatregelen om investeringen in de gezondheidszorgstelsels van de lidstaten en in andere sectoren van hun economieën vrij te maken als antwoord op de COVID‐19-uitbraak (Investeringsinitiatief Coronavirusrespons) (PB L 99 van 31.3.2020, blz. 5).

         (6)  Verordening (EU) 2020/558 van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2020 tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1301/2013 en (EU) nr. 1303/2013 wat betreft specifieke maatregelen met het oog op uitzonderlijke flexibiliteit bij het gebruik van de Europese structuur- en investeringsfondsen naar aanleiding van de uitbraak van COVID‐19 (PB L 130 van 24.4.2020, blz. 1).

         (7)  De netto primaire overheidsuitgaven bestaan uit de totale overheidsuitgaven exclusief rente-uitgaven, uitgaven in het kader van programma’s van de Unie die volledig met inkomsten uit Uniefondsen worden gefinancierd en niet-discretionaire veranderingen in de uitgaven voor werkloosheidsuitkeringen. Nationaal gefinancierde bruto-investeringen in vaste activa worden gespreid over een periode van vier jaar. Er wordt rekening gehouden met discretionaire inkomstenmaatregelen of bij wet verplicht gestelde inkomstenstijgingen. Eenmalige maatregelen aan zowel de inkomsten- als de uitgavenzijde worden uitgevlakt.

         (8)  De budgettaire gevolgen worden uitgedrukt als een percentage van het bbp in 2020 overeenkomstig de voorjaarsprognoses 2020 van de Commissie (200,4 miljard EUR).

         (9)  In het kader van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.


title: Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Roemenië en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2020 van Roemenië 2020/C 282/23

text:
               26.8.2020

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               C 282/149

      AANBEVELING VAN DE RAAD
      van 20 juli 2020
      over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Roemenië en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2020 van Roemenië
      (2020/C 282/23)
      DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
      Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,
      Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 9, lid 2,
      Gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (2), en met name artikel 6, lid 1,
      Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,
      Gezien de resoluties van het Europees Parlement,
      Gezien de conclusies van de Europese Raad,
      Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,
      Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,
      Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,
      Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,
      Overwegende hetgeen volgt:

                  (1)

                  Op 17 december 2019 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse strategie voor duurzame groei en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2020 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarbij is terdege rekening gehouden met de op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie geproclameerde Europese pijler van sociale rechten. Op 17 december 2019 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Roemenië heeft genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen.

                  (2)

                  Op 26 februari 2020 is het landverslag 2020 voor Roemenië gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Roemenië bij de uitvoering van de op 9 juli 2019 door de Raad aangenomen landspecifieke aanbevelingen (3) (“de landspecifieke aanbevelingen 2019”) heeft gemaakt, alsmede het gevolg dat is gegeven aan de landspecifieke aanbevelingen die in eerdere jaren werden aangenomen, en de vooruitgang die Roemenië bij het nastreven van zijn nationale Europa 2020-doelstellingen heeft geboekt. Het landverslag besteedde ook aandacht aan de in het kader van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 uitgevoerde diepgaande evaluatie, waarvan de uitkomsten eveneens op 26 februari 2020 zijn bekendgemaakt. Op basis van haar analyse concludeert de Commissie dat Roemenië macro-economische onevenwichtigheden ondervindt. De kwetsbare punten houden met name verband met kostenconcurrentievermogen en de groter wordende tekorten op de lopende rekening tegen een achtergrond van expansief begrotingsbeleid en een onvoorspelbaar ondernemingsklimaat.

                  (3)

                  Op 11 maart 2020 heeft de Wereldgezondheidsorganisatie de uitbraak van COVID-19 officieel uitgeroepen tot een wereldwijde pandemie. Deze pandemie vormt een ernstige bedreiging voor de volksgezondheid en treft burgers, samenlevingen en economieën. Zij zet de nationale zorgstelsels onder zware druk, verstoort de mondiale toeleveringsketens, veroorzaakt volatiliteit op de financiële markten en sterke schommelingen in de consumentenvraag, en heeft negatieve gevolgen voor meerdere sectoren. Zij vormt een bedreiging voor de banen en het inkomen van mensen, alsmede voor ondernemingen. De pandemie heeft geleid tot een grote economische schok die nu al ernstige gevolgen heeft in de Unie. Op 13 maart 2020 heeft de Commissie een mededeling aangenomen waarin wordt opgeroepen tot een gecoördineerde economische aanpak van de crisis door alle actoren op nationaal en Unieniveau.

                  (4)

                  Meerdere lidstaten hebben een noodtoestand uitgeroepen of noodmaatregelen getroffen. Elke noodmaatregel moet strikt proportioneel, noodzakelijk en beperkt in de tijd zijn, en moet overeenstemmen met de Europese en internationale normen. Ze moeten onderworpen zijn aan democratisch toezicht en onafhankelijke rechterlijke controle.

                  (5)

                  Op 20 maart 2020 heeft de Commissie een mededeling aangenomen over de activering van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact. De algemene ontsnappingsclausule, die in artikel 5, lid 1, artikel 6, lid 3, artikel 9, lid 1, en artikel 10, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97 en in artikel 3, lid 5, en artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad (4) is neergelegd, vergemakkelijkt de coördinatie van het begrotingsbeleid in tijden van ernstige economische neergang. In haar mededeling van 20 maart 2020 was de Commissie van mening dat, gelet op de verwachte ernstige economische neergang ten gevolge van de COVID-19-pandemie, aan de voorwaarden om de algemene ontsnappingsclausule te activeren voldaan is en heeft zij de Raad verzocht deze conclusie te bekrachtigen. Op 23 maart 2020 stemden de ministers van Financiën van de lidstaten in met de beoordeling van de Commissie. Zij waren het erover eens dat de ernstige economische neergang een resoluut, ambitieus en gecoördineerd antwoord vergt. De activering van de algemene ontsnappingsclausule maakt het mogelijk tijdelijk af te wijken van het aanpassingstraject in de richting van de begrotingsdoelstelling op middellange termijn, op voorwaarde dat daardoor de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn niet in gevaar komt. Voor het correctieve deel kan de Raad, op aanbeveling van de Commissie, ook besluiten een herzien begrotingstraject vast te stellen. De algemene ontsnappingsclausule schorst de procedures van het stabiliteits- en groeipact niet. Deze clausule staat lidstaten toe af te wijken van de budgettaire verplichtingen die normaliter van toepassing zijn en stelt de Commissie en de Raad in staat om de nodige maatregelen op het gebied van beleidscoördinatie binnen het kader van het pact te nemen.

                  (6)

                  Er is voortdurende actie nodig om de verspreiding van de COVID-19-pandemie te beperken en te beheersen, de veerkracht van de nationale zorgstelsels te versterken, de sociaal-economische gevolgen van de pandemie te verzachten door middel van ondersteunende maatregelen voor bedrijven en huishoudens, alsmede om te zorgen voor adequate gezondheids- en veiligheidsomstandigheden op de werkplek met het oog op de hervatting van de economische activiteit. De Unie moet ten volle gebruikmaken van de verschillende instrumenten waarover zij beschikt om de lidstaten op die gebieden te ondersteunen. Tegelijkertijd moeten de lidstaten en de Unie samenwerken om de maatregelen voor te bereiden die nodig zijn voor het bewerkstelligen van een terugkeer naar de normale werking van onze samenlevingen en economieën en naar duurzame groei, waarin zij onder meer de groene transitie en de digitale transformatie moeten integreren, en waarbij lessen uit de crisis worden getrokken.

                  (7)

                  De COVID-19-crisis toont aan hoe flexibel de interne markt zich kan aanpassen aan buitengewone omstandigheden. Om een vlotte en soepele overgang naar de herstelfase en het vrije verkeer van goederen, diensten en werknemers te waarborgen, moeten uitzonderlijke maatregelen die de werking van de interne markt belemmeren, evenwel worden geschrapt zodra zij niet langer onmisbaar zijn. De huidige crisis toont aan dat er behoefte is aan crisisparaatheidsplannen in de zorgsector. Verbeterde aankoopstrategieën, gediversifieerde toeleveringsketens en strategische reserves van essentiële goederen zijn enkele van de cruciale elementen voor de ontwikkeling van uitgebreidere crisisparaatheidsplannen.

                  (8)

                  De Uniewetgever heeft de relevante wetgeving reeds door middel van Verordeningen (EU) 2020/460 (5) en (EU) 2020/558 (6) van het Europees Parlement en de Raad gewijzigd om de lidstaten in staat te stellen gebruik te maken van alle niet-benutte middelen uit de Europese structuur- en investeringsfondsen, zodat zij de uitzonderlijke effecten van de COVID-19-pandemie kunnen aanpakken. Die wijzigingen leiden tot meer flexibiliteit en vereenvoudigde en gestroomlijnde procedures. Om de druk op de kasstroom te verlichten, kunnen lidstaten in het boekjaar 2020-2021 ook gebruikmaken van een medefinancieringspercentage van 100 % uit de begroting van de Unie. Roemenië wordt aangemoedigd ten volle gebruik te maken van die mogelijkheden om bijstand te bieden aan de mensen en sectoren die het zwaarst worden getroffen.

                  (9)

                  De sociaal-economische gevolgen van de COVID-19-pandemie zullen waarschijnlijk ongelijk verdeeld zijn over de Roemeense regio’s als gevolg van significante kloven op het gebied van investeringen en arbeidsproductiviteit en verschillende specialisatiepatronen. Dit brengt een aanzienlijk risico met zich mee dat de regionale verschillen binnen Roemenië toenemen, waardoor de reeds waargenomen trend van een lichte vermindering van de verschillen tussen de hoofdstad en de rest van de regio’s of tussen de stad en het platteland wordt omgebogen. De huidige situatie gaat ook gepaard met het gevaar dat het convergentieproces tussen de lidstaten tijdelijk stilvalt, hetgeen gerichte beleidsacties noodzakelijk maakt.

                  (10)

                  Op 8 mei 2020 heeft Roemenië zijn nationale hervormingsprogramma 2020 ingediend, en op 14 mei 2020 zijn convergentieprogramma 2020. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma’s rekening te houden, zijn deze tegelijkertijd geëvalueerd.

                  (11)

                  Roemenië valt momenteel onder het correctieve deel van het stabiliteits- en groeipact.

                  (12)

                  Op 3 april 2020 heeft de Raad bij Besluit (EU) 2020/509 (7) vastgesteld dat in Roemenië een buitensporig tekort bestond wegens niet-naleving van het tekortcriterium in 2019. De vaststelling was gebaseerd op de geactualiseerde begrotingsdoelstellingen van de regering, waarin de gegevens over de uitvoering van de begroting voor het jaar tot dan toe tot uiting kwamen. Het uiteindelijke overheidstekort van 4,3 % van het bruto binnenlands product (bbp) in 2019 bevestigde de inbreuk. De inbreuk was het resultaat van een voortdurende opbouw van begrotingsonevenwichtigheden als gevolg van een expansief begrotingsbeleid sinds 2016, in een periode van sterke economische groei. Door systematische en herhaalde afwijkingen van de nationale begrotingsregels in die periode werden deze regels grotendeels ondoeltreffend. Bovendien had Roemenië herhaaldelijk geen effectieve actie ondernomen naar aanleiding van de aanbevelingen die de Raad in de context van de significanteafwijkingsprocedure aan het land had gedaan. Op 3 april 2020 heeft de Raad ook een aanbeveling gedaan (8) om uiterlijk in 2022 een einde te maken aan het buitensporige overheidstekort in Roemenië.

                  (13)

                  De houdbaarheid van de Roemeense overheidsfinanciën op lange termijn was al vóór de COVID-19-uitbraak in gevaar als gevolg van de hoge begrotingstekorten en de verwachte significante stijging van de kosten van de vergrijzing, met name de pensioenen. De ouderdomspensioenen zijn in september 2019 met 15 % verhoogd en zullen op basis van een in de zomer van 2019 aangenomen pensioenwet in september 2020 met 40 % stijgen en in september 2021 naar boven worden bijgesteld. De pensioenuitgaven zouden zo in de periode 2020 tot 2022 aanzienlijk stijgen. De risico’s voor de budgettaire houdbaarheid worden verder vergroot door het effect van de COVID-19-pandemie op de economische activiteit en de begrotingsinspanning die nodig is om deze op te vangen. Door eerdere budgettaire beleidsbeslissingen beschikt Roemenië over kleine budgettaire buffers om de gevolgen van de COVID-19-uitbraak aan te pakken.

                  (14)

                  In het convergentieprogramma 2020 wordt ervan uitgegaan dat het nominale overheidssaldo zal verslechteren van een tekort van 4,3 % van het bbp in 2019 tot een tekort van 6,7 % van het bbp in 2020, terwijl de schuldquote van de overheid naar verwachting zal toenemen van 35,2 % in 2019 tot 40,9 % in 2020. De macro-economische en budgettaire vooruitzichten worden beïnvloed door de grote onzekerheid vanwege de COVID-19-pandemie. Daarnaast liggen aan de begrotingsprognoses risico’s ten grondslag, namelijk dat sommige ontvangstenposten niet in overeenstemming met de onderliggende macro-economische prognoses lijken te zijn geraamd, terwijl de matiging van sommige lopende uitgavenposten gebaseerd lijkt te zijn op budgettaire consolidatiemaatregelen die niet in het programma zijn gespecificeerd.

                  (15)

                  Als reactie op de COVID-19-pandemie en als onderdeel van een gecoördineerde Unieaanpak heeft Roemenië tijdige begrotingsmaatregelen vastgesteld om de capaciteit van het zorgstelsel te vergroten, de pandemie in te dammen en bijstand te verlenen aan personen en sectoren die bijzonder getroffen zijn. Volgens het convergentieprogramma 2020 bedroegen deze begrotingsmaatregelen 1,2 % van het bbp. De maatregelen hebben betrekking op een technischewerkloosheidsuitkering voor werknemers en soortgelijke uitkeringen voor andere categorieën werknemers, medische apparatuur en andere uitgaven om COVID-19 te helpen bestrijden en bonussen voor werknemers in de zorgsector die te maken hebben met patiënten die met COVID-19 zijn besmet. Daarnaast heeft de regering maatregelen aangekondigd die, ook al hebben zij geen rechtstreekse gevolgen voor de begroting, toch zullen bijdragen tot het verlenen van liquiditeitssteun aan ondernemingen. Deze maatregelen omvatten belastinguitstel, versnelling van de btw-terugbetaling, leninggaranties voor kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s), een tijdelijk uitstel van betaling van de termijnen van bankleningen voor huishoudens en kmo’s en een uitstel van de betaling van de huur en de rekeningen van de nutsvoorzieningen voor kmo’s. Over het algemeen zijn de door de regering van Roemenië genomen maatregelen in overeenstemming met de richtsnoeren uit de mededeling van de Commissie van 13 maart 2020.

                  (16)

                  Op basis van de voorjaarsprognoses 2020 van de Commissie bij ongewijzigd beleid wordt het overheidssaldo van Roemenië geraamd op –9,2 % van het bbp in 2020 en –11,4 % van het bbp in 2021 bedragen. De Commissie verwacht dat de schuldquote van de overheid in 2020 46,2 % van het bbp zal bedragen.

                  (17)

                  Roemenië heeft op 16 maart 2020 de noodtoestand uitgeroepen. Vanaf 25 maart 2020 moesten alle scholen en winkels, met uitzondering van de winkels die producten voor eerste levensbehoeften verkopen, dicht en werden grensovergangsbeperkingen van kracht. Verkeer in de openbare ruimte was slechts in beperkte gevallen toegestaan, met strengere maatregelen voor personen boven de 65 jaar. Roemenië heeft ook een verbod op internationale reizen naar bepaalde landen ingevoerd en verschillende steden in strikte quarantaine geplaatst. Deze situatie heeft haar tol geëist van de productiesector van de economie, aangezien de lockdownmaatregelen een zeer negatief effect hebben gehad op de economische activiteit. In de industriële sector hebben verschillende fabrikanten in de tweede helft van maart hun productie stopgezet, met sterke overloopeffecten in sleutelsectoren, zoals de auto-industrie. Soortgelijke ontwikkelingen doen zich voor in de detailhandel en de horeca. Het geaggregeerde effect zal de economie in 2020 in een recessie duwen. De noodtoestand is geëindigd op 14 mei 2020 en Roemenië heeft aangekondigd dat het geleidelijk aan maatregelen voor het beëindigen van de lockdown zou implementeren. Vanaf 15 mei 2020 zijn maatregelen ingevoerd met betrekking tot de versoepeling van het verkeer binnen de steden, de gedeeltelijke heropening van de commerciële detailhandel en het verplichte gebruik van mondkapjes in openbare en commerciële ruimten, op het openbaar vervoer en op het werk. Sommige fabrikanten uit de auto-industrie zijn eind april en begin mei 2020 geleidelijk aan weer actief geworden. De regering bereidt verdere maatregelen voor om de economie weer op gang te brengen.

                  (18)

                  De pandemie heeft het zorgstelsel onder ongekende druk gezet. De crisis heeft een systeem getroffen dat wordt gekenmerkt door structurele zwakheden, zoals lage uitgaven voor en ongelijke toegang tot de gezondheidszorg. In dit verband is het verbeteren van de veerkracht van het zorgstelsel en het vermogen ervan om schokken op te vangen een cruciale uitdaging. Als onderdeel van de onmiddellijke reactie kocht Roemenië kritieke medische producten en nam het aan COVID-19 gerelateerde medische kosten op in het minimumuitkeringspakket voor de niet-verzekerden. Aanzienlijke tekorten aan zorgpersoneel, inclusief huisartsen, evenals verouderde medische faciliteiten, gebrek aan medische producten, onvoldoende opleiding voor zorgwerkers en beperkte continuïteit en integratie tussen verschillende niveaus van zorg verzwakken de veerkracht van het zorgstelsel. De gerapporteerde onvervulde medische behoeften namen al voor de COVID-19-crisis toe en de toegang tot de gezondheidszorg is waarschijnlijk verslechterd. Door de pandemie zijn de regionale verschillen en de kloof in de dekking van de gezondheidszorg voor lage-inkomensgroepen en ouderen verder aan het licht gekomen. Op langere termijn zijn de vergrijzing en migratie uitdagingen die de duurzaamheid van het zorgstelsel steeds meer onder druk zetten. In het licht van COVID-19 is het net zo belangrijk om structurele kwesties aan te pakken, waaronder de ontwikkeling van preventieve, ambulante en gemeenschapsgerichte zorg met doelgerichte overheidsmaatregelen. Er zullen langetermijninvesteringen nodig zijn om het Roemeense zorgstelsel te versterken door zorgwerkers en apparatuur beschikbaar te stellen, technologisch en toegepast onderzoek te verbeteren en de dekking en toegankelijkheid van de gezondheidsdiensten voor alle burgers te verbeteren, ook in niet-stedelijke gebieden, onder meer door gebruik te maken van e-gezondheidsdiensten.

                  (19)

                  De snelle economische groei van de afgelopen jaren heeft geleid tot een verbetering van de sociale omstandigheden. Het bruto besteedbaar inkomen van de huishoudens is in 2019 met 5,7 % gestegen. Het risico op armoede en sociale uitsluiting was met 31,2 % in 2019 een van de hoogste in de Unie, maar daalt gestaag. De gevolgen van de pandemie voor de economie kunnen echter leiden tot een verslechtering van de sociale omstandigheden. Armoede en sociale uitsluiting, met inbegrip van kinderarmoede, armoede onder werkenden en inkomensverschillen zullen naar verwachting toenemen, waarbij kwetsbare groepen zoals niet-standaardarbeiders, zwartwerkers, zelfstandigen, Roma, mensen met een handicap, ouderen en daklozen tot de meest kwetsbare groepen behoren. De dekking en de adequaatheid van de sociale beschermingsmaatregelen en de doeltreffendheid van het belasting- en uitkeringsstelsel voor de herverdeling van het inkomen blijven beperkt. Kinderen in plattelandsgebieden en informele nederzettingen hebben beperkte toegang tot onderwijs en zorg voor jonge kinderen van goede kwaliteit, adequate voeding, gezondheidszorg en huisvesting. Sociale overdrachten hebben een zeer beperkt effect op het terugdringen van de armoede, en de sociale referentie-index die als basis voor de meeste sociale uitkeringen wordt gebruikt, is sinds 2008 niet meer geactualiseerd. De toereikendheid van de minimuminkomenssteun blijft een van de laagste in de Unie. Hoewel de hervorming van het minimale inclusie-inkomen in 2016 is goedgekeurd, is deze verder uitgesteld tot 2021. De sociale en essentiële diensten blijven grotendeels ontoereikend, ook op gebieden als water en sanitaire voorzieningen, energie en huisvesting. Bovendien is de territoriale spreiding ongelijk en wordt deze gekenmerkt door significante verschillen tussen het platteland en de stad en tussen de regio’s. Dit kan de capaciteit om de gevolgen van de pandemie tegen te gaan, beperken. Het potentieel van de sociale economie om de sociale omstandigheden te verbeteren, is nog steeds onontgonnen.

                  (20)

                  In 2019 bleven de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt positief, maar de verschillen tussen regio’s, plattelands- en stadsgebieden en sociaal-economische groepen blijven bestaan. Er worden hoge niveaus van inactiviteit geregistreerd, met name voor vrouwen, jongeren, laaggeschoolden, mensen met een handicap en ouderen. In de context van de uitbraak van COVID-19 zullen de bestaande uitdagingen waarschijnlijk nog groter worden, samen met de snel toenemende werkloosheid en inactiviteit. Volgens de voorjaarsprognoses 2020 van de Commissie zal de werkloosheid oplopen tot 6,5 % in 2020 en dalen tot 5,4 % in 2021. Zwartwerk blijft een uitdaging en het negatieve effect ervan zou in de huidige context nog kunnen worden versterkt, wat de noodzaak onderstreept om de overgang naar witwerk te ondersteunen. Daarom zijn tijdige, op maat gemaakte diensten die inspelen op de behoeften van kwetsbare groepen en werknemers die door de crisis worden getroffen, van essentieel belang. Naast de onlangs geïnitieerde technischewerkloosheidsregeling zijn de ontwikkeling van toegang tot arbeidstijdverkortingsregelingen, de bevordering van inkomensondersteunende maatregelen en het toestaan van flexibele arbeidsregelingen en telewerken voor de getroffen werknemers, met betrokkenheid van de sociale partners, van cruciaal belang om de veerkracht van de arbeidsmarkt op de korte en lange termijn te versterken.

                  (21)

                  De aanhoudende discrepanties tussen de vraag naar en het aanbod van vaardigheden en de tekorten aan vaardigheden, die worden geschraagd door de demografische ontwikkelingen en de beperkte relevantie van onderwijs en opleiding voor de arbeidsmarkt, beperkten het economische groeipotentieel van Roemenië nog voor de pandemie. Het aandeel van de volwassenen die deelnemen aan leeractiviteiten is met 1,3 % in 2019 van de laagste in de Unie. De lage deelname aan onderwijs en opvang voor jonge kinderen vergroot de ongelijkheid van kansen tussen de leerlingen. De kansengelijkheid, de inclusiviteit en de kwaliteit van het onderwijs blijven belangrijke uitdagingen en er zijn strategische hervormingen op dit gebied nodig. Ondanks enige vooruitgang in de laatste jaren heeft Roemenië een hoog percentage voortijdige verlaters van onderwijs en opleiding (15,3 % in 2019) en jongeren die niet deelnemen aan onderwijs, arbeid of opleiding (14,7 %, een lichte stijging ten opzichte van 2018). Er is nog steeds geen geïntegreerd, landelijk mechanisme gericht op vroegtijdig schoolverlaten. De onderwijsresultaten, met name op het platteland en in economisch achtergestelde gebieden, verbeteren niet. De deelname aan het hoger onderwijs is laag en blijft onvoldoende afgestemd op de behoeften van de arbeidsmarkt. Het aantal afgestudeerden in wetenschap, technologie, engineering en wiskunde (STEM) blijft laag. Roemenië scoort slecht op vele onderdelen van de index van de digitale economie en samenleving, met inbegrip van digitale overheidsdiensten, digitale vaardigheden van de totale bevolking en digitalisering van bedrijven. De digitale basisvaardigheden en de basissoftwarevaardigheden behoren tot de laagste in de Unie. Als gevolg van een ongelijkmatige digitale infrastructuur en ontoereikende digitale vaardigheden vormt de door de COVID-19-uitbraak veroorzaakte verschuiving naar leren op afstand een uitdaging voor onderwijs- en opleidingsinstellingen, opvoeders en studenten, en met name kansarme studenten en Roma.

                  (22)

                  Als gevolg van de COVID-19-pandemie en de daaruit voortvloeiende lockdownmaatregelen zijn de toeleveringsketens in het hele land onderbroken, hebben bedrijven hun activiteiten moeten verminderen of zelfs moeten sluiten, en konden mensen niet meer werken. Bedrijven van elke omvang — met name kmo’s — worden sterk getroffen door de verstoring van de handel en de lockdown en worden geconfronteerd met liquiditeitsbeperkingen en faillissementsrisico’s. De regering heeft een reeks maatregelen goedgekeurd die een combinatie vormen van op maat gesneden bijstand aan bedrijven en inkomensbescherming voor alle betrokken werknemers. Om te herstellen van de crisis zullen bijkomende middelen nodig zijn om bedrijven en huishoudens te blijven ondersteunen. De dienstensector zal bijzondere aandacht nodig hebben omdat deze het hardst wordt getroffen en sommige subsectoren naar verwachting langer zullen krimpen dan de industrie. De respons van de overheid omvat de invoering van een overheidsgarantieregeling (IMM Invest) met een budget van 15 miljard RON om overheidsgaranties te verstrekken voor kmo’s die renteloze leningen aangaan voor de financiering van investeringen en de beschikking over werkkapitaal. Deze garanties zullen ook gunstig zijn voor banken, die goed gekapitaliseerd en liquide moeten blijven om de noodzakelijke kredietstroom naar huishoudens en bedrijven te waarborgen. Voorts is het mogelijk dat door de tot nu toe vrij beperkte rol van de banken bij het verstrekken van kredieten aan bedrijven — met name aan innovatieve kmo’s — leninggaranties alleen niet voldoende zijn.

                  (23)

                  Om het economisch herstel te bevorderen, zal het van belang zijn om mature publieke investeringsprojecten te vervroegen en particuliere investeringen te bevorderen, onder meer door relevante hervormingen. Door de crisis is nog duidelijker geworden dat Roemenië een kritieke behoefte heeft om de openbare infrastructuurwerken op het gebied van bijvoorbeeld duurzaam vervoer, schone energie en ecologische en digitale diensteninfrastructuur nieuw leven in te blazen. Het stedelijk vervoer heeft te lijden onder slechte sectororganisatie en de geringe administratieve capaciteit van lokale aanbieders. Het afvalbeheersysteem wordt nog steeds gekenmerkt door een zeer geringe recycling van stedelijk afval en zeer hoge storttarieven. De uitvoering van het nationale energie- en klimaatplan zal investeringen om de productie en het gebruik van energie schoon te maken, alsook de reconversie van mono-industriële en koolstofintensieve regio’s vereisen. De inspanningen voor de uitbreiding en modernisering van de drinkwater- en afvalwaterinfrastructuur moeten worden opgevoerd. Investeringen in het luchtmonitoringnetwerk zijn eveneens onontbeerlijk wegens ernstige structurele tekortkomingen. Er is ook behoefte aan modernisering en aan interoperabiliteit van alle digitale overheidsdiensten die leiden tot het delen van informatie, ook op sociaal gebied en op het gebied van onderwijs en gezondheidszorg. Grote regionale verschillen en de lage productiviteit van sommige sectoren zijn schadelijk voor duurzame groei op lange termijn. Even belangrijk zijn investeringen om het concurrentievermogen van de economie te bevorderen door activiteiten voor onderzoek en ontwikkeling (O & O), innovatieve kmo’s en integratie in de strategische waardeketens van de Unie te ondersteunen. De investeringen in O & O door bedrijven blijven getemperd en beperkt tot een klein aantal subsectoren die sterk afhankelijk zijn van buitenlandse directe investeringen. De afnemende overheidsfinanciering van O & O heeft geleid tot een slechte wetenschappelijke en technologische kwaliteit en zwakke banden tussen de academische wereld en het bedrijfsleven. De programmering voor de periode 2021-2027 van het Fonds voor een rechtvaardige transitie, dat het voorwerp uitmaakt van een Commissievoorstel, zou Roemenië kunnen helpen bij een aantal uitdagingen van de transitie naar een klimaatneutrale economie, met name in de gebieden die in bijlage D bij het landverslag 2020 worden vermeld. Zo zou Roemenië optimaal gebruik kunnen maken van dat fonds.

                  (24)

                  De hervorming van het openbaar bestuur stagneert. Er is geen effectief kader voor strategische en budgettaire planning, wat een domino-effect heeft op de strategische visie voor de ontwikkeling van het land op lange termijn, de prioritering van acties en de beleidscoördinatie op centraal en lokaal niveau. Het sectorale strategische kader is gefragmenteerd en overlapt soms, terwijl voor de maatregelen die binnen de sectoren moeten worden genomen, geen prioriteiten worden gesteld. De strategische managementfunctie van het secretariaat-generaal van de regering is nog steeds niet geconsolideerd. De grote versnippering van bevoegdheden en middelen blijft van invloed op het aanbod van openbare diensten, met name op lokaal niveau en in arme gemeenschappen. De bureaucratie en de ontoereikende capaciteit om kwaliteitsdiensten, waaronder digitale, te leveren, hebben een negatieve invloed op burgers en bedrijven, met name tijdens de crisis. Omslachtige administratieve procedures voor het oprichten van een bedrijf en regelgevingseisen voor dienstverleners, ook in het kader van gereglementeerde beroepen, vormen een belemmering voor verdere marktontwikkeling. Versterkte samenwerking tussen de Roemeense markttoezichtautoriteiten en de douaneautoriteiten kan ertoe bijdragen de hoeveelheid niet-conforme producten die van buiten de Unie worden ingevoerd, te verminderen. Frequente reorganisaties en overmatig gebruik van tijdelijk beheer belemmeren de onafhankelijkheid van de administratie. De implementatie van corporate governance voor staatsbedrijven blijft een uitdaging.

                  (25)

                  De voorspelbaarheid van de besluitvorming blijft een belangrijk punt. Voor de crisis werd het jaarplan van de regering slechts voor ongeveer een derde gerespecteerd. Het aantal aangenomen noodverordeningen bleef zeer hoog, waardoor er onzekerheid ontstond en investeringen waarschijnlijk werden belemmerd. Zo had GEO 114/2018 grote sociaal-economische gevolgen voor verschillende sectoren, waaronder de financiële sector. Hoewel de bepalingen met negatieve gevolgen voor de banksector zijn teruggedraaid, blijven sommige maatregelen die de levensvatbaarheid op lange termijn van de pensioenfondsen van de tweede pijler kunnen beïnvloeden, nog steeds van kracht. De voorspelbaarheid en stabiliteit van de wetgeving inzake overheidsopdrachten blijven belangrijke uitdagingen. De efficiëntie van overheidsopdrachten blijft een probleem, net zoals de onomkeerbaarheid van bepaalde maatregelen, waaronder de stroomlijning van de controle vooraf. Er is weinig vooruitgang geboekt met de verbetering van de governance, de kwaliteit en het effectieve gebruik van de regelgevingseffectbeoordelingen. Er is geen institutioneel kader voor kwaliteitscontrole op overheidsniveau en de opties voor het instellen van een raad voor regelgevingseffectbeoordelingen worden nog steeds beoordeeld. De werking van de sociale dialoog blijft beperkt, met name op sectoraal niveau, terwijl een zinvolle en voortdurende betrokkenheid van de sociale partners essentieel is voor het welslagen van elke exit- en herstelstrategie in het licht van de huidige crisis. Het vastgestelde institutionele kader voor overleg wordt niet adequaat gebruikt als input voor het besluitvormingsproces en de sociale partners worden onvoldoende betrokken bij de opzet en uitvoering van de hervormingen. De besprekingen over wijzigingen in de wetgeving inzake de sociale dialoog en de hervorming van de economische sectoren zijn tot stilstand gekomen. De follow-up van de aanbevelingen van de Internationale Arbeidsorganisatie van april 2018 is nog steeds onzeker. Het ontbreken van een permanent objectief mechanisme voor de vaststelling van het minimumloon kan op het ondernemingsklimaat wegen.

                  (26)

                  Terwijl de in deze aanbeveling opgenomen landspecifieke aanbevelingen (“de landspecifieke aanbevelingen 2020”) gericht zijn op het aanpakken van de sociaal-economische gevolgen van de COVID-19-pandemie en het vergemakkelijken van het economisch herstel, hadden de landspecifieke aanbevelingen 2019 ook betrekking op hervormingen die essentieel zijn om uitdagingen op middellange tot lange termijn aan te pakken. De landspecifieke aanbevelingen 2019 zijn nog steeds relevant en zullen gedurende het Europees Semester van volgend jaar gemonitord blijven worden. Dat geldt ook voor de landspecifieke aanbevelingen 2019 betreffende investeringsgerelateerd economisch beleid. Met alle landspecifieke aanbevelingen 2019 moet rekening worden gehouden bij de strategische programmering van de financiering van het cohesiebeleid na 2020, ook wat betreft de maatregelen ter verzachting van de huidige crisis en de exitstrategieën.

                  (27)

                  Nadat de banksector de afgelopen jaren diverse malen in zwaar weer heeft verkeerd, is de druk op de banksector afgenomen, omdat verschillende maatregelen die in het verleden tot bezorgdheid hebben geleid, waaronder de bankenbelasting, begin 2020 zijn stopgezet. De banksector is de huidige COVID-19-crisis goed gekapitaliseerd en liquide ingegaan, terwijl het percentage niet-renderende leningen onder de 5 % is gedaald. De maatregelen die de regering heeft genomen om huishoudens en bedrijven, met name kmo’s, te steunen, zijn ook belangrijk om de veerkracht van de banksector en het vermogen van de banken om schokken op te vangen, op peil te houden. Commerciële banken hebben ook maatregelen genomen om klanten te ondersteunen, zoals uitstel van betaling van de hoofdsom en de rente, verlenging van de kredietaflossing, waarborging van de liquiditeit bij geldautomaten en verlaging van de kosten voor online diensten. Op 20 maart 2020 heeft de Nationale Bank van Roemenië de monetaire beleidsrente verlaagd, waarna zij begonnen is met het aankopen van overheidsobligaties in RON op de secundaire markt om een vlotte financiering van de reële economie en de overheidssector te waarborgen. Ondanks de genomen maatregelen, waaronder de prudentiële flexibiliteit van de toezichthouders, zal de kwaliteit van de activa de komende maanden waarschijnlijk verslechteren. In dit verband zal de handhaving van prudente kredietnormen en de prioritering van steun aan levensvatbare kredietnemers bijdragen tot het waarborgen van de kwaliteit van de activa in de banksector. Bovendien is het waarborgen van een stabiel en voorspelbaar regelgevingsklimaat voor banken een belangrijke basisvoorwaarde voor het behoud van hun actieve rol bij het verstrekken van krediet aan de economie en bij het ondersteunen van het economisch herstel.

                  (28)

                  Significante wetswijzigingen en politieke druk op justitie in 2017, 2018 en in het grootste deel van 2019 hebben de efficiëntie, de kwaliteit en de onafhankelijkheid van justitie en haar vermogen om corruptie op hoog niveau te onderzoeken en te bestraffen, beïnvloed. Hoewel de regering momenteel maatregelen ter voorkoming en bestraffing van corruptie steunt en zich bereid heeft getoond enkele van de meest omstreden maatregelen terug te draaien, heeft Roemenië nog niet de nodige wetswijzigingen doorgevoerd. Deze punten worden in het oog gehouden in het kader van het mechanisme voor samenwerking en toetsing. De Commissie blijft de hervorming van justitie en de bestrijding van corruptie in Roemenië monitoren in het kader van dit mechanisme. Die aspecten komen derhalve niet aan bod in de landspecifieke aanbevelingen 2020 voor Roemenië, maar zijn wel relevant voor de ontwikkeling van een gunstig sociaal-economisch klimaat in het land.

                  (29)

                  Het Europees Semester biedt het kader voor de voortdurende coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in de Unie, dat kan bijdragen tot een duurzame economie. De lidstaten hebben in hun nationale hervormingsprogramma’s 2020 de stand van zaken opgemaakt over de voortgang die werd gemaakt met de uitvoering van de duurzameontwikkelingsdoelen (SDG’s) van de Verenigde Naties. Door de landspecifieke aanbevelingen 2020 volledig uit te voeren, zal Roemenië bijdragen aan de vooruitgang in de richting van de SDG’s en aan de gemeenschappelijke inspanning om in de Unie te komen tot concurrerende duurzaamheid.

                  (30)

                  In de context van het Europees Semester 2020 heeft de Commissie een brede analyse van het economische beleid van Roemenië verricht en in het landverslag 2020 gepubliceerd. Voorts heeft de Commissie het convergentieprogramma 2020 en het nationale hervormingsprogramma 2020 doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de landspecifieke aanbevelingen die in eerdere jaren tot Roemenië zijn gericht. Daarbij heeft de Commissie niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar begrotings- en sociaal-economisch beleid in Roemenië, maar heeft zij ook getoetst of de Unieregels en-richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak het algeheel economisch bestuur van de Unie te versterken door middel van een inbreng op Unieniveau in toekomstige nationale besluiten.

                  (31)

                  In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het convergentieprogramma 2020 onderzocht, en zijn advies daarover (9) is met name in de onderstaande aanbeveling 1 weergegeven.

                  (32)

                  In het licht van de diepgaande evaluatie door de Commissie en van deze beoordeling heeft de Raad het nationale hervormingsprogramma 2020 en het convergentieprogramma 2020 onderzocht. In de landspecifieke aanbevelingen 2020 wordt rekening gehouden met de noodzaak om de COVID-19-pandemie aan te pakken en het economisch herstel te vergemakkelijken als noodzakelijke eerste stap om een aanpassing van de onevenwichtigheden mogelijk te maken. De landspecifieke aanbevelingen 2020 die rechtstreeks betrekking hebben op de aanpak van de macro-economische onevenwichtigheden die de Commissie in het kader van artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 heeft vastgesteld, zijn weergegeven in aanbeveling 4,

            BEVEELT AAN dat Roemenië in 2020 en 2021 de volgende actie onderneemt:

                  1.

                  Het begrotingsbeleid voortzetten overeenkomstig de aanbeveling van de Raad van 3 april 2020, en tegelijkertijd alle nodige maatregelen nemen om de pandemie effectief aan te pakken, de economie te ondersteunen en het daaruit voortvloeiende herstel te ondersteunen. De uitvoering vermijden van permanente maatregelen die de houdbaarheid van de begroting in gevaar zouden brengen. De veerkracht van het zorgstelsel versterken, met name wat betreft zorgwerkers en medische producten, en de toegang tot gezondheidsdiensten verbeteren.

                  2.

                  Voor adequate inkomensvervanging zorgen en de sociale beschermingsmaatregelen en de toegang tot essentiële diensten uitbreiden voor iedereen. De gevolgen van de COVID-19-crisis voor de werkgelegenheid beperken door de ontwikkeling van flexibele arbeidsregelingen en activeringsmaatregelen. De vaardigheden en het digitale leren versterken en voor gelijke toegang tot onderwijs zorgen.

                  3.

                  Zorgen voor liquiditeitssteun aan de economie ten behoeve van huishoudens en ondernemingen, met name kmo’s en zelfstandigen. Mature publieke investeringsprojecten vervroegen en private investeringen aanmoedigen om het economisch herstel te bevorderen. De investeringen toespitsen op de groene en digitale transitie, met name op duurzaam vervoer, digitale diensteninfrastructuur, het schoon en efficiënt opwekken en gebruiken van energie, en milieu-infrastructuur, ook in de steenkoolgebieden.

                  4.

                  De kwaliteit en de doeltreffendheid van het openbaar bestuur en de voorspelbaarheid van de besluitvorming verbeteren, onder meer door de sociale partners er voldoende bij te betrekken.

         Gedaan te Brussel, 20 juli 2020.

               Voor de Raad

               De voorzitter

            J. KLOECKNER

         (1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

         (2)  PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25.

         (3)  PB C 301 van 5.9.2019, blz. 135.

         (4)  Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad van 7 juli 1997 over de bespoediging en verduidelijking van de tenuitvoerlegging van de procedure bij buitensporige tekorten (PB L 209 van 2.8.1997, blz. 6).

         (5)  Verordening (EU) 2020/460 van het Europees Parlement en de Raad van 30 maart 2020 tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013 en (EU) nr. 508/2014 wat betreft specifieke maatregelen om investeringen in de gezondheidszorgstelsels van de lidstaten en in andere sectoren van hun economieën vrij te maken als antwoord op de COVID-19-uitbraak (Investeringsinitiatief Coronavirusrespons) (PB L 99 van 31.3.2020, blz. 5).

         (6)  Verordening (EU) 2020/558 van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2020 tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1301/2013 en (EU) nr. 1303/2013 wat betreft specifieke maatregelen met het oog op uitzonderlijke flexibiliteit bij het gebruik van de Europese structuur- en investeringsfondsen naar aanleiding van de uitbraak van Covid‐19 (PB L 130 van 24.4.2020, blz. 1).

         (7)  Besluit (EU) 2020/509 van de Raad van 3 april 2020 betreffende het bestaan van een buitensporig tekort in Roemenië (PB L 110 van 8.4.2020, blz. 58).

         (8)  Aanbeveling van de Raad van 3 april 2020 om een einde te maken aan de situatie van een buitensporig overheidstekort in Roemenië (PB C 116 van 8.4.2020, blz. 1).

         (9)  In het kader van artikel 9, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.