title: Aanbeveling van het Permanent Comité van de EVA-staten nr. 1/2020/SC over de kennisgeving van Noorwegen van 5 november 2020 inzake het gebruik van een systeemrisicobuffer overeenkomstig artikel 133 van Richtlijn 2013/36/EU betreffende toegang tot het bedrijf van kredietinstellingen en het prudentieel toezicht op kredietinstellingen en beleggingsondernemingen, zoals opgenomen in de EER-overeenkomst bij Besluit van het Gemengd Comité van de EER nr. 79/2019 2021/C 65/06

text:
               25.2.2021

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               C 65/7

      Aanbeveling van het Permanent Comité van de EVA-staten nr. 1/2020/SC over de kennisgeving van Noorwegen van 5 november 2020 inzake het gebruik van een systeemrisicobuffer overeenkomstig artikel 133 van Richtlijn 2013/36/EU betreffende toegang tot het bedrijf van kredietinstellingen en het prudentieel toezicht op kredietinstellingen en beleggingsondernemingen, zoals opgenomen in de EER-overeenkomst bij Besluit van het Gemengd Comité van de EER nr. 79/2019
      (2021/C 65/06)
      HET PERMANENT COMITÉ VAN DE EVA-STATEN,
      Overwegende hetgeen volgt:

                  1.

                  Op 5 november 2020 heeft het Noorse Ministerie van Financiën (“Finansdepartmentet” — hierna “het ministerie” genoemd), de aangewezen nationale autoriteit die verantwoordelijk is voor de toepassing van een systeemrisicobuffer, zoals bedoeld in artikel 133 van Richtlijn 2013/36/EU, die bij Besluit van het Gemengd Comité van de EER nr. 79/2019 is opgenomen in de EER-Overeenkomst, het Permanent Comité van de EVA-staten in kennis gesteld van zijn intentie om de huidige systeemrisicobuffer voor binnenlandse blootstellingen te verhogen (hierna “de kennisgeving” genoemd).

                  2.

                  Voor kredietinstellingen in Noorwegen geldt momenteel een systeemrisicobuffer van 3 % voor alle blootstellingen, met uitzondering van twee systeemrelevante instellingen, waarvoor een systeemrisicobuffer van 5 % voor alle blootstellingen geldt. De aangemelde maatregel houdt in dat een systeemrisicobuffer van 4,5 % wordt toegepast op binnenlandse blootstellingen van alle kredietinstellingen waaraan in Noorwegen vergunning is verleend, waaronder vijf dochterondernemingen van moederondernemingen die in andere lidstaten van de Unie gevestigd zijn. De buffer is bedoeld om systeemrisico’s in Noorwegen aan te pakken en de binnenlandse financiële stabiliteit te bevorderen door de veerkracht in het financiële stelsel te waarborgen en ervoor te zorgen dat banken constant beschikken over voldoende kapitaal in het licht van het hoge langetermijnsysteemrisico van Noorwegen. Het ministerie gaf daarnaast afzonderlijk kennis van zijn voornemen om een buffer voor twee kredietinstellingen vast te stellen die overeenkomstig artikel 131 van Richtlijn 2013/36/EU zijn aangemerkt als andere systeemrelevante instelling (ASI). Deze buffer zal voor de ene instelling op 2 % en voor de andere instelling op 1 % worden vastgesteld.

                  3.

                  De aangemelde systeemrisicobuffer zou vanaf 31 december 2020 gelden voor alle kredietinstellingen, met uitzondering van kredietinstellingen die geen gebruik maken van de geavanceerde interneratingbenadering, aangezien voor deze instellingen tot 31 december 2022 een overgangsperiode zou gelden tijdens welke de huidige buffer 3 % blijft voor alle blootstellingen. De maatregel zal om de twee jaar door het ministerie worden herzien.

                  4.

                  Omdat de aangemelde maatregel ook dochterondernemingen betreft van moederondernemingen die in andere EER-staten gevestigd zijn, geldt de procedure die wordt beschreven in artikel 133, lid 14, alinea 3, RKV IV, zoals gewijzigd bij Besluit van het Gemengd Comité van de EER nr. 79/2019. Het ministerie, als aangewezen autoriteit die verantwoordelijk is voor de toepassing van een systeemrisicobuffer, stelt derhalve de relevante autoriteiten van de andere EER-staten, evenals het Permanent Comité van de EVA-staten en het Europees Comité voor systeemrisico’s (ESRB), in kennis van zijn intentie. Het Permanent Comité en het ESRB geven binnen één maand na de kennisgeving een aanbeveling betreffende de genomen maatregelen af.

                  5.

                  De systeemrisicobuffer is bedoeld om structurele langetermijnsysteemrisico’s in het financiële stelsel van Noorwegen te beperken. Deze risico’s vloeien voornamelijk voort uit de verspreiding en versterking van schokken binnen het stelsel zelf, de Noorse bankensector en de reële economie.

                  6.

                  In zijn redenering voor de kennisgeving wijst het ministerie erop dat de structurele langetermijnsysteemrisico’s in Noorwegen relatief hoog zijn. Het feit dat instellingen in Noorwegen vergelijkbare financieringsstructuren hebben en sterk afhankelijk zijn van wholesalefinanciering (48 % van hun financiering, met inbegrip van buitenlandse wholesalefinanciering), waardoor zij kwetsbaar zijn voor marktturbulentie, draagt bij tot dit hoge niveau van systeemrisico’s. De instellingen zijn bovendien onderling verweven, onder meer via wederzijdse deelnemingen in gedekte obligaties, en hebben vergelijkbare en geconcentreerde blootstellingen aan vastgoedmarkten. Ongeveer 60 % van de totale kredietverlening van Noorse kredietinstellingen bestaat bijvoorbeeld in kredieten voor (niet-zakelijk en zakelijk) onroerend goed. In deze omstandigheden worden verstoringen van de economie versterkt, omdat zij meerdere kredietinstellingen zowel op hetzelfde moment als op dezelfde wijze ernstig kunnen treffen. Ook de vergelijkbare bedrijfsmodellen van Noorse banken en de onderlinge verwevenheid via wederzijdse deelnemingen in gedekte obligaties dragen bij tot dit potentieel voor de versterking van risico’s.

                  7.

                  Het ministerie heeft erop gewezen dat de hoge prijzen van zowel niet-zakelijk als zakelijk onroerend goed en de hoge schulden van huishoudens in Noorwegen enkele van de belangrijkste kwetsbaarheden in het Noorse financiële stelsel vormen die voortvloeien uit de reële economie. In dat opzicht moet worden opgemerkt dat de schulden van huishoudens in Noorwegen in verhouding tot het besteedbare inkomen in een historische context relatief hoog zijn, wat wederom leidt tot systeemrisico’s voor de bankensector. Het risico dat gepaard gaat met het feit dat Noorse huishoudens een groot deel van hun inkomen gebruiken om schulden af te lossen, wordt nog verder versterkt door het feit dat de meeste Noorse hypotheken variabele rentetarieven hebben, waardoor zelfs kleine verstoringen kunnen leiden tot een ernstige verstoring van de schuldaflossing. Historisch gezien hebben blootstellingen aan risico’s in verband met zakelijk onroerend goed in voorgaande crises niet alleen enkele van de grootste verliezen van het Noorse bankenstelsel veroorzaakt, maar hebben deze ook bijgedragen tot solvabiliteitsproblemen in de bankensector. Het Permanent Comité merkt daarnaast op dat het ESRB de Noorse autoriteiten in juni 2019 heeft gewaarschuwd voor kwetsbaarheden in de Noorse sector voor niet-zakelijk onroerend goed die waren aangemerkt als bron van een systeemrisico voor de financiële stabiliteit. Het ESRB merkte daarbij op dat deze kwetsbaarheden moesten worden aangepakt (1).

                  8.

                  Het ministerie heeft opgemerkt dat de kredietinstellingen ook actief zijn in de Noorse economie, die wordt gekenmerkt door een relatief uniforme bedrijfssector die sterk afhankelijk is van de aardoliesector. Omdat de aardoliesector goed is voor 17 % van het bbp en 40 % van de totale uitvoer van Noorwegen, vormt de mogelijkheid van lagere aardolieprijzen of een verminderde mondiale vraag een aanzienlijk risico voor de economie in haar geheel. Dit risico werd in de afgelopen jaren in zekere mate beperkt doordat winsten uit de aardoliesector werden belegd in effecten op de internationale financiële markten. De COVID-19-pandemie en de lopende transitie naar een groenere economie kunnen echter de druk op deze systeemrelevante sector zowel op de korte als op de lange termijn verhogen. Een dergelijke druk kan een domino-effect veroorzaken op andere sectoren waaraan kredietinstellingen zijn blootgesteld. Het Permanent Comité wijst er in dit verband op dat Norges Bank in haar verslag over de financiële stabiliteit van 2020 opmerkt dat oliemaatschappijen een bijzonder risico voor banken vormen in de Noorse oliesector en dat banken in de afgelopen vijf jaar aanzienlijke verliezen hebben geleden op leningen aan deze industrie (2).

                  9.

                  Volgens het ministerie worden de systeemrisico’s voor de Noorse economie vergroot als gevolg van de omvang, de relevantie en de concentratie van de Noorse bankensector. Ten eerste is de omvang van de bankensector in verhouding tot het bbp aanzienlijk, met ongeveer 225 % van het bbp van 2019. Ten tweede is de bankensector zeer relevant voor de financiering van de economie, aangezien de sector meer dan 80 % van de bruto binnenlandse kredietverlening aan de niet-financiële sector verzorgt. Ten derde is de bankensector geconcentreerd en zijn de vijf grootste banken goed voor 56 % van de totale binnenlandse kredietverlening.

                  10.

                  In zijn evaluatie van de redenering van het ministerie nam het Permanent Comité nota van de beoordeling die het Internationaal Monetair Fonds (IMF) in 2020 heeft gemaakt van de stabiliteit van het financiële stelsel van Noorwegen (3). In het verslag van het IMF wordt, in lijn met de beoordeling van het ministerie van de belangrijkste kwesties in verband met een hoog systeemrisico, erkend dat de grote blootstelling van Noorse banken aan binnenlands zowel niet-zakelijk als zakelijk onroerend goed samen met de wholesalefinanciering behoort tot de belangrijkste onderliggende kwetsbaarheden. Het IMF wijst er daarnaast op dat de onderlinge verwevenheid van de bankensector kan leiden tot een aanzienlijke versterking van schokken en dat een sterke vertraging van de economische groei kan leiden tot een afzwakking van het vermogen van kredietnemers om hun schulden af te lossen. Wat betreft de afhankelijkheid van de aardoliemarkt merkt het IMF op dat een abrupte transitie naar een koolstofarme economie een grote impact zou kunnen hebben, gezien de afhankelijkheid van Noorwegen van de productie en uitvoer van aardolie.

                  11.

                  Gezien de structuur van de Noorse bankensector en de risico’s waaraan deze sector is blootgesteld, zoals hierboven beschreven, acht het ministerie het noodzakelijk dat kredietinstellingen in het algemeen in staat zijn verliezen op te vangen die kunnen voortvloeien uit ernstige schokken en verstoringen van zowel het financiële stelsel als de reële economie. Het ministerie concludeert daarom dat een systeemrisicobuffer van 4,5 % voor blootstellingen in Noorwegen de passendste maatregel is om bestaande substantiële niet-cyclische systeemrisico’s in Noorwegen aan te pakken.

                  12.

                  In zijn beoordeling van de conclusie van het ministerie merkt het Permanent Comité op dat uit stresstests van de Noorse autoriteiten is gebleken dat veel instellingen in situaties die onwaarschijnlijk, maar niet onrealistisch zijn een tier 1-kernkapitaaltekort zouden hebben ten opzichte van de algemene kapitaal- en buffervereisten. De recentste stresstests, die respectievelijk in november 2019 en juni 2020 door Norges Bank en Finanstilsynet (FSA) werden uitgevoerd, zijn gebaseerd op een diepe internationale recessie met een sterke verhoging van de risicopremies, met ernstige gevolgen voor de Noorse economie. Uit de stresstest van FSA blijkt dat de tier 1-kernkapitaalratio van bijna alle 20 grootste bankgroepen in de loop van de stressperiode zou dalen tot onder het algemene tier 1-kernkapitaalvereiste, met inbegrip van de buffervereisten en het pijler 2-vereiste. Daarnaast zouden 48 van de 84 overige Noorse kredietinstellingen niet voldoen aan de algemene kapitaalvereisten.

                  13.

                  Het Permanent Comité merkt voorts op dat het ministerie verwacht dat bij toekomstige stresstests grotere dalingen van de kapitaaltoereikendheid zouden worden vastgesteld wanneer de aangemelde maatregel niet zou worden genomen, waardoor instellingen gedwongen zouden zijn een groter aandeel van hun gecombineerde buffer te gebruiken om de kredietverschaffing in stand te houden. Dit zou de weerbaarheid van het bankenstelsel ten opzichte van de vastgestelde langetermijnsysteemrisico’s verzwakken. Als het systeemrisicobuffervereiste voor binnenlandse blootstellingen wordt vastgesteld op 4,5 %, zou hiermee een toereikende kapitalisatie in stand worden gehouden op basis van de bovengenoemde risico’s, zonder dat dit zou leiden tot wezenlijke verhogingen van de daadwerkelijke vereisten voor de grotere instellingen in vergelijking met het niveau van vóór 2020. In dit verband merkt het ministerie voorts op dat verschillende aspecten niet worden meegenomen in de resultaten van de stresstests, wat ertoe kan leiden dat de potentiële verliezen van de kredietinstellingen worden onderschat. Er wordt bijvoorbeeld aangenomen dat kredietinstellingen tijdens perioden van stress toegang blijven houden tot wholesalefinanciering. Het ministerie merkt daarnaast op dat de geaccumuleerde verliezen in de stresstests lager zijn dan de daadwerkelijke verliezen die kredietinstellingen hebben geleden tijdens de Noorse bankencrisis van 1988-1992. Het ministerie stelt bovendien dat de algemene vereisten die voortvloeien uit een systeemrisicobuffer van 4,5 % voor binnenlandse blootstellingen ook ruim binnen het bereik van geraamde maatschappelijk optimale vereisten vallen (4).

                  14.

                  Na zorgvuldige overweging van het door het ministerie verstrekte bewijsmateriaal, waaronder de resultaten van de stresstests die door de Noorse autoriteiten werden uitgevoerd, evenals historische gegevens met betrekking tot eerdere ernstige crises in Noorwegen, is het Permanent Comité van mening dat een systeemrisicobuffer van 4,5 % voor binnenlandse blootstellingen passend kan worden geacht voor het aanpakken van de vastgestelde systeemrisico’s die de stabiliteit van het Noorse financiële stelsel in gevaar brengen. Het Permanent Comité is voorts van mening dat een kapitaalniveau dat wordt gerealiseerd met een systeemrisicobuffer van 4,5 % in de huidige omstandigheden noodzakelijk is om de weerbaarheid van het bankenstelsel ten opzichte van de geïdentificeerde systeemrisico’s in stand te houden. Het Permanent Comité merkt in dit verband op dat het College van Bewindvoerders van het IMF de stabiliteit van het financiële stelsel van Noorwegen in augustus 2020 heeft beoordeeld en daaruit heeft geconcludeerd dat de autoriteiten zich moeten hoeden voor een verzwakking van de kapitaalvereisten (5).

                  15.

                  In zijn evaluatie van de doeltreffendheid en evenredigheid van de maatregel neemt het Permanent Comité nota van het standpunt van het ministerie dat een systeemrisicobuffervereiste van 4,5 % voor blootstellingen in Noorwegen op doeltreffende wijze zal bijdragen tot het behoud van de weerbaarheid van Noorse instellingen en hun vermogen om verliezen op te vangen op het niveau dat gezien de intensiteit van de systeemrisico’s noodzakelijk is. Het VKV/RKV IV-kader werd onlangs opgenomen in de EER-Overeenkomst en het ministerie heeft ter voorbereiding op de afstemming van het Noorse kader op het huidige kader de omvang en de kalibratie van het systeemrisicobuffervereiste beoordeeld en geconcludeerd dat de doeltreffendste manier om het systeemrisico te beperken erin bestaat het vereiste uitsluitend voor binnenlandse blootstellingen op 4,5 % vast te stellen. Op deze manier wordt niet alleen de samenhang tussen de doelstelling en het ontwerp van de maatregel verbeterd, maar wordt ook gezorgd voor afstemming op de bepalingen van het VKV/RKV IV-kader die de wederkerige toepassing voor binnenlandse bufferpercentages vergemakkelijken.

                  16.

                  Het ministerie is van mening dat een systeemrisicobufferpercentage van 4,5 % voor binnenlandse blootstellingen voor de grotere Noorse banken, die meer dan de helft van het nationale bankenstelsel vormen, in termen van reële kapitaalvereisten bijna gelijk is aan het eerdere bufferpercentage van 3 % dat op alle blootstellingen van toepassing was. Het ministerie is van mening dat dit bufferpercentage niet alleen in verhouding is met de potentiële verliezen die voortvloeien uit de structurele risico’s in het Noorse financiële stelsel, maar ook met de intensiteit van deze risico’s en de risicotolerantie die impliciet voortvloeiden uit zijn voorgaande beslissingen over de buffer. Bovendien moet worden opgemerkt dat het huidige bufferpercentage van 3 % voor alle blootstellingen werd gekalibreerd toen het Bazel I-minimum van toepassing was en er geen sprake was van een ondersteuningsfactor voor kmo’s. Zonder het Bazel I-minimum maar met toepassing van de ondersteuningsfactor voor kmo’s zou het eerdere systeemrisicobufferpercentage, volgens het ministerie, in het licht van het systeemrisiconiveau waarschijnlijk op een hoger percentage zijn vastgesteld. Het ministerie concludeert op grond van ervaringen die werden opgedaan met eerdere crises en resultaten van stresstests dat de algemene kapitaal- en buffervereiste evenredig was met de in het financiële stelsel aanwezige algemene risico’s. Dienovereenkomstig moet het algemene vereiste worden gehandhaafd op ongeveer het niveau van vóór 2020, aangezien de intensiteit van de systeemrisico’s vergelijkbaar is met 2013, wat een systeemrisicobufferpercentage van 4,5 % zou rechtvaardigen.

                  17.

                  Volgens het ministerie heeft de COVID-19-pandemie niet geleid tot ingrijpende veranderingen van de structurele kenmerken van het Noorse financiële stelsel, en zijn de Noorse kredietinstellingen ruimschoots blijven voldoen aan de kapitaal- en buffervereisten en zijn zij erin geslaagd hun kredietverlening aan huishoudens en ondernemingen tijdens de COVID-19-pandemie in stand te houden. Intussen heeft het ministerie in maart 2020 de contracyclische kapitaalbuffer van 2,5 naar 1 % verlaagd, als kortetermijnrespons op de mogelijke effecten van de COVID-19-pandemie.

                  18.

                  In het licht van het bovenstaande is het Permanent Comité van mening dat de maatregel in kwestie zowel doeltreffend als evenredig is, aangezien deze bijdraagt tot een beperking van de vastgestelde structurele langetermijnrisico’s in de Noorse bankensector. Het Permanent Comité merkt op dat dit het duidelijkst blijkt uit de resultaten van de stresstests van de Noorse autoriteiten, die erop duiden dat de maatregelen doeltreffend zullen zijn ten aanzien van de bevordering van de financiële stabiliteit in Noorwegen door het kapitaalniveau van de Noorse kredietinstellingen te handhaven op het niveau dat noodzakelijk is voor het behoud van hun huidige vermogen om verliezen op te vangen. Ter staving van deze conclusie over de evenredigheid van de maatregel merkt het Permanent Comité op dat dit betekent dat de kapitaalvereisten voor Noorse kredietinstellingen in werkelijkheid niet aanzienlijk zullen stijgen. Voor enkele dochterondernemingen van moederondernemingen die in andere EER-lidstaten gevestigd zijn, zullen de kapitaalvereisten met bijna 1,5 procentpunt stijgen. Het Permanent Comité merkt echter op dat deze kredietinstellingen volgens het ministerie beschikken over kapitaalniveaus die hoger zijn dan de vereisten die voortvloeien uit een systeemrisicobufferpercentage van 4,5 % voor Noorse blootstellingen. Het ministerie erkent dat sommige Noorse kredietinstellingen mogelijk hun kapitaalratio enigszins zullen moeten verhogen om boven de algemene vereisten van pijlers 1 en 2 een managementbuffer aan te houden. De overgangsperiode tot 31 december 2022 voor banken die geen gebruik maken van de geavanceerde interneratingbenadering moet er tegelijkertijd voor zorgen dat de wijzigingen van het systeemrisicobuffervereiste niet leiden tot ongepaste verhogingen van de kapitaalvereisten voor kredietinstellingen waarvoor de afschaffing van het Bazel I-minimum geen grote gevolgen heeft en waarvan de pijler 2-vereisten mogelijk opnieuw moeten worden gekalibreerd zodra de hogere systeemrisicobuffer na de overgangsperiode op hen van toepassing is. Deze aanpak moet verstoringen verzachten die mogelijk door de aangemelde maatregel worden veroorzaakt en ervoor zorgen dat eventuele negatieve gevolgen voor binnenlandse banken en hun kredietverleningscapaciteit beperkt blijven.

                  19.

                  Het Permanent Comité heeft zich ook gebogen over de redenen van het ministerie om af te zien van andere maatregelen waarin in Richtlijn 2013/36/EU of in Verordening (EU) nr. 575/2013 (met uitzondering van de artikelen 458 en 459 van die verordening) is voorzien, afzonderlijk of in combinatie, als passende wijze om het vastgestelde macroprudentiële of systeemrisico aan te pakken, rekening houdend met de relatieve doeltreffendheid van deze maatregelen.

                  20.

                  Volgens artikel 124 van Verordening (EU) nr. 575/2013 mogen de bevoegde autoriteiten een hoger risicogewicht toekennen aan blootstellingen van de standaardbenadering hanterende kredietinstellingen die zijn gedekt door hypotheken op onroerend goed, op basis van overwegingen in verband met de financiële stabiliteit, de ervaring met verliezen op blootstellingen die door onroerend goed zijn gedekt en de toekomstige ontwikkelingen op de markten voor onroerend goed. Het ministerie acht het risicogewicht van 35 % voor blootstellingen die door niet-zakelijk onroerend goed zijn gedekt in Noorwegen passend voor instellingen die de standaardbenadering hanteren. Voor blootstellingen die worden gedekt door zakelijk onroerend goed zijn reeds hogere risicogewichten vastgesteld op basis van lid 2 van dat artikel. Deze lopen uiteen van 100 % tot 150 %, afhankelijk van de kredietbeoordeling van de tegenpartij.

                  21.

                  Op grond van artikel 164 van Verordening (EU) nr. 575/2013 mogen de bevoegde autoriteiten, waar passend op basis van overwegingen in verband met de financiële stabiliteit en de toekomstige ontwikkelingen op de markten voor onroerend goed, hogere minimumwaarden van het naar blootstelling gewogen gemiddelde verlies bij wanbetaling (Loss Given Default — LGD) bepalen voor blootstellingen die gedekt zijn door op hun grondgebied gelegen onroerend goed. Voor blootstellingen met betrekking tot particulieren en kleine partijen die gedekt zijn door niet-zakelijk onroerend goed in Noorwegen wordt sinds 2014 een hogere LGD-ondergrens van 20 % toegepast om onzekerheden in verband met binnenlandse kredietrisicomodellen aan te pakken.

                  22.

                  Het Permanent Comité merkt op dat de artikelen 124 en 164 van Verordening (EU) nr. 575/2013 reeds in zekere mate zijn gebruikt om bepaalde risico’s aan te pakken. Het merkt voorts op dat de aangemelde maatregel bedoeld is om bredere langetermijnsysteemrisico’s aan te pakken dan de specifieke ontwikkelingen op de markten voor onroerend goed die aan de hand van de artikelen 124 en 164 van Verordening (EU) nr. 575/2013 kunnen worden aangepakt. Deze systeemrisico’s zijn de vergelijkbare financieringsstructuren van de kredietinstellingen, hun onderlinge verwevenheid en hun vergelijkbare en geconcentreerde blootstellingen aan vastgoedmarkten en de Noorse economie, met een beperkt gediversifieerde bedrijfssector, terwijl de schulden van huishoudens hoog zijn.

                  23.

                  Indien een bevoegde autoriteit concludeert dat kredietinstellingen met vergelijkbare risicoprofielen zijn of kunnen zijn blootgesteld aan vergelijkbare risico’s of vergelijkbare risico’s voor het financiële stelsel vormen, kan zij op grond van artikel 103 van Richtlijn 2013/36/EU het proces van toetsing en evaluatie op een vergelijkbare of identieke manier op deze instellingen toepassen. Artikel 104 van Richtlijn 2013/36/EU voorziet in een reeks toezichtbevoegdheden voor de bevoegde autoriteiten voor de toepassing van artikel 103 van die richtlijn, met inbegrip van aanvullend-eigenvermogensvereisten. Het ministerie stelt dat de instellingsspecifieke pijler 2-vereisten overeenkomstig artikel 104 van Richtlijn 2013/36/EU moeten worden afgestemd op de specifieke situatie van elke instelling en dat die vereisten gericht mogen zijn op bepaalde elementen van structurele systeemrisico’s, maar slechts in een mate waarin de risico’s geen algemene kenmerken van het bankenstelsel zijn. Ter ondersteuning van deze zienswijze merkt het ministerie op dat in Richtlijn 2019/878 wordt verduidelijkt dat de instellingsspecifieke aard van de pijler 2-vereisten moet verhinderen dat zij worden gebruikt als instrument om systeemrisico’s aan te pakken. Het Permanent Comité merkt op dat de pijler 2-maatregelen inderdaad in de eerste plaats bedoeld zijn om instellingsspecifieke risico’s aan te pakken en ook minder transparant zijn dan een systeemrisicobuffer.

                  24.

                  Artikel 131 van Richtlijn 2013/36/EU draagt de aangewezen autoriteiten op te bepalen welke instellingen andere systeemrelevante instellingen (ASI’s) zijn en om voor deze instellingen een ASI-buffer te bepalen of opnieuw te bepalen. Het ministerie heeft afzonderlijk melding gemaakt van de intentie om ASI-buffers vast te stellen voor twee systeemrelevante instellingen. Het is van mening dat dit aanvullende buffers zijn, aangezien met de ASI-buffers een deel van het risico van een concentratie van systeemrelevante instellingen wordt aangepakt, terwijl met de systeemrisicobuffer andere niet-cyclische langetermijnsysteemrisico’s worden aangepakt. Volgens het ministerie is een aantal andere kredietinstellingen groot genoeg om systeemrisico’s in de Noorse bankensector te kunnen versterken, ondanks het feit dat zij te klein zijn om op afzonderlijke basis door het ministerie te worden aangemerkt als op nationaal niveau systeemrelevante instellingen. Het Permanent Comité is van mening dat artikel 131 van Richtlijn 2013/36/EU niet bedoeld is om alle soorten niet-cyclische langetermijnsysteemrisico’s of niet-cyclische macroprudentiële systeemrisico’s aan te pakken. De ASI-buffer zou niet het passende instrument zijn om niet-cyclische langetermijnsysteemrisico’s of niet-cyclische macroprudentiële langetermijnrisico’s aan te pakken die gevolgen hebben voor de gehele bankensector.

                  25.

                  De contracyclische buffer als bedoeld in artikel 136 van Richtlijn 2013/36/EU is van toepassing op alle niet-financiële blootstellingen van de particuliere sector in een rechtsgebied. Het ministerie stelt dat de contracyclische buffer bedoeld is om een ander soort systeemrisico aan te pakken, dat voortvloeit uit de cycliciteit in het financiële stelsel. Het Permanent Comité is het met deze beoordeling eens.

                  26.

                  Na toetsing van de door het ministerie aangevoerde argumenten is het Permanent Comité het eens met het ministerie dat de bestaande maatregelen waarin is voorzien in Richtlijn 2013/36/EU of Verordening (EU) nr. 575/2013 (met uitzondering van de artikelen 458 en 459 van die verordening) alleen of in combinatie relatief gezien minder doeltreffend zouden zijn om het vastgestelde risico toereikend en adequaat aan te pakken.

                  27.

                  Wat betreft de mogelijke gevolgen voor de interne markt merkt het Permanent Comité op dat er geen enkele aanwijzing is dat de aangemelde maatregel een onevenredig effect heeft op de vijf dochterondernemingen van kredietinstellingen die in andere EER-staten gevestigd zijn. Het ministerie wil bovendien verzoeken om wederkerigheid van de systeemrisicobuffer voor alle EER-instellingen met blootstellingen in Noorwegen teneinde mogelijke lekken te voorkomen naar buitenlandse instellingen die via bijkantoren actief zijn in Noorwegen. Het Permanent Comité is van mening dat dit met het oog op de relatief sterke aanwezigheid van banken uit andere Scandinavische landen op de Noorse kredietmarkt belangrijk is om regelgevingsarbitrage te voorkomen en lekken via bijkantoren te vermijden. Er is voorzien in specifieke memoranda van overeenstemming ter bevordering van de grensoverschrijdende financiële stabiliteit en ter waarborging van een adequaat prudentieel toezicht op significante bijkantoren van financiële instellingen die actief zijn in de Scandinavische en Baltische landen (6). Het Permanent Comité merkt op dat het verzoek inzake de toepassing van wederkerigheid en de hogere kapitaalvereisten die hieruit zouden voortvloeien voor buitenlandse kredietinstellingen zullen worden beoordeeld door het ESRB zodra het ministerie het ESRB verzoekt zijn leden aan te bevelen de maatregel wederkerig toe te passen.

                  28.

                  Gezien de hoge mate van onderlinge verwevenheid met de financiële stelsels van andere Scandinavische landen verwacht het Permanent Comité dat de aangemelde maatregel in die mate bevorderlijk zal zijn voor de financiële stabiliteit dat regelgevingsarbitrage en lekken kunnen worden voorkomen door middel van de wederkerige toepassing van de aangemelde maatregel inzake materiële blootstellingen van buitenlandse kredietinstellingen op de Noorse markt, met inbegrip van de activiteiten van eventuele significante bijkantoren van buitenlandse banken.

                  29.

                  Na overweging van alle bovenvermelde factoren, zoals vereist op grond van artikel 133 RKV IV, en na evaluatie van de kennisgeving met Noorwegen en de raadpleging van relevante partijen in dit proces, concludeert het Permanent Comité van de EVA-staten dat de systeemrisicobuffer van 4,5 % voor binnenlandse blootstellingen geen buitensporige negatieve gevolgen heeft voor het gehele financiële systeem van Noorwegen of delen ervan of voor het gehele financiële systeem van de gehele EER of voor delen van dat systeem. De maatregel vormt of creëert ook geen belemmering voor de goede werking van de interne markt.

            HEEFT DE VOLGENDE AANBEVELING VASTGESTELD:

                  1.

                  De systeemrisicobuffer die op 5 november door het Noorse Ministerie van Financiën (“Finansdepartmentet”) werd aangemeld in overeenstemming met artikel 133, lid 11, van Richtlijn 2013/36/EU, zoals gewijzigd bij Besluit van het Gemengd Comité nr. 79/2019, is gerechtvaardigd, geschikt, evenredig en doeltreffend voor het aanpakken van de systeemrisico’s waarvoor deze is bedoeld. Het Permanent Comité van de EVA-staten merkt voorts op dat:

                              a.

                              de dimensie van de vastgestelde systeem- of macroprudentiële risico’s een gevaar vormt voor de stabiliteit van het Noorse financiële stelsel, dat van zodanige aard is dat de invoering van een systeemrisicobufferpercentage van 4,5 % voor binnenlandse blootstellingen gerechtvaardigd is;

                              b.

                              de aangemelde maatregel waarschijnlijk doeltreffend en geschikt zal zijn om het risico op evenredige wijze te beperken;

                              c.

                              andere macroprudentiële maatregelen waarin is voorzien in Richtlijn 2013/36/EU of Verordening (EU) nr. 575/2013 afzonderlijk of in combinatie relatief gezien minder doeltreffend zouden zijn om het vastgestelde risico op toereikende en adequate wijze aan te pakken;

                              d.

                              de aangemelde maatregel, met inbegrip van de toepassing ervan op dochterondernemingen waarvan de moederondernemingen in andere EER-staten gevestigd zijn, geen buitensporige negatieve gevolgen heeft voor het financiële systeem van Noorwegen of de EER als geheel en geen belemmering vormt voor de goede werking van de interne markt.

                  2.

                  Het Permanent Comité van de EVA-staten beveelt geen wijzigingen van de aangemelde maatregel aan met het oog op de gevolgen ervan voor dochterondernemingen van kredietinstellingen die in andere EER-staten gevestigd zijn.

         Gedaan te Brussel, 4 december 2020.

               Voor het Permanent Comité

               De voorzitter

            Sabine MONAUNI

               De secretaris-generaal

            Henri GÉTAZ

         (1)  Zie https://www.esrb.europa.eu/pub/pdf/warnings/esrb.warning190923_no_warning~d3e4f2c135.nl.pdf

         (2)  Norges Bank, “Financial Stability Report”, 2020, blz. 52.

         (3)  Internationaal Monetair Fonds, “Financial System Stability Assessment for Norway”, IMF-landenverslag nr. 20/259, augustus 2020.

         (4)  Bazels Comité voor bankentoezicht, “The costs and benefits of bank capital — a review of the literature”, werkdocument 37, juni 2019.

         (5)  Internationaal Monetair Fonds, “Financial System Stability Assessment for Norway”, IMF-landenverslag nr. 20/259, augustus 2020, blz. 2.

         (6)  Zie https://www.regjeringen.no/contentassets/ff0c28c162ca43f39b585d7c9f94dab5/nbsg-mou_2018.pdf


title: Aanbeveling (EU) 2021/472 van de Commissie van 17 maart 2021 betreffende een gemeenschappelijke aanpak voor de invoering van systematisch toezicht op de aanwezigheid van SARS-CoV-2 en varianten daarvan in afvalwater in de EU

text:
               19.3.2021

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               L 98/3

      AANBEVELING (EU) 2021/472 VAN DE COMMISSIE
      van 17 maart 2021
      betreffende een gemeenschappelijke aanpak voor de invoering van systematisch toezicht op de aanwezigheid van SARS-CoV-2 en varianten daarvan in afvalwater in de EU
      DE EUROPESE COMMISSIE,
      Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 292,
      Overwegende hetgeen volgt:

                  (1)

                  Volgens artikel 168, lid 7, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (1) behoren “de bepaling van hun gezondheidsbeleid, alsmede de organisatie en de verstrekking van gezondheidsdiensten en geneeskundige verzorging” nog altijd tot “de verantwoordelijkheden van de lidstaten”. De lidstaten zijn dus verantwoordelijk voor de vaststelling van strategieën om de aanwezigheid van SARS-CoV-2 bij hun bevolking te volgen, met inachtneming van de epidemiologische en maatschappelijke situaties aldaar.

                  (2)

                  De Commissie heeft op 11 november 2020 aangekondigd (2) dat zij voornemens is een autoriteit voor paraatheid en respons inzake noodsituaties op gezondheidsgebied (HERA, “Health Emergency Preparedness and Response Authority”) op te richten om de paraatheid en de responscapaciteit van de EU ten aanzien van nieuwe en opkomende grensoverschrijdende bedreigingen van de menselijke gezondheid te versterken. De HERA zal ervoor moeten zorgen dat de Unie en haar lidstaten, in geval van een noodsituatie voor de volksgezondheid, de meest geavanceerde medische en andere tegenmaatregelen kunnen nemen, en dit in de hele waardeketen, van ontwerp tot distributie en gebruik.

                  (3)

                  De Commissie start dit jaar verschillende voorbereidende acties om de basis voor de HERA te leggen, die als blauwdruk zullen dienen voor de langetermijnparaatheid van de Unie ten aanzien van noodsituaties op het gebied van de volksgezondheid. De Commissie heeft op 17 februari 2021 een Europese plan voor paraatheid op het gebied van biodefensie (de “HERA Incubator”) aangenomen, dat een voorstel bevat voor onmiddellijke actie om Europa voor te bereiden tegen de toegenomen dreiging van varianten van SARS-CoV-2 (3).

                  (4)

                  De nieuwe varianten van het virus evolueren en verspreiden zich over Europa en de rest van de wereld. Sommige van die varianten zijn besmettelijker en brengen een hoger risico op ernstigere ziekteverschijnselen met zich mee, en vormen daarom een bedreiging voor onze respons op het virus. Het is daarom belangrijk alle beschikbare middelen in te zetten om deze varianten zo snel mogelijk op te sporen, om passend en tijdig te kunnen reageren.

                  (5)

                  Een van de actiegebieden van de HERA Incubator is de snelle opsporing van momenteel of toekomstig zorgwekkende varianten van SARS-CoV-2. Uit de ervaringen van de lidstaten op dit gebied is gebleken dat toezicht op de aanwezigheid van SARS-CoV-2 en varianten daarvan in afvalwater een kosteneffectieve, snelle en betrouwbare bron van informatie over de verspreiding van SARS-CoV-2 onder de bevolking kan zijn en een waardevol onderdeel van een verbeterd genoom- en epidemiologisch toezicht kan vormen.

                  (6)

                  Controle van afvalwater moet worden beschouwd als een complementaire en onafhankelijke benadering voor strategieën voor het toezicht en testen op COVID-19. Zoals is benadrukt in de aanbeveling van de Commissie van 28 oktober 2020 betreffende de COVID-19-teststrategieën, met inbegrip van het gebruik van snelle antigeentests (4), zijn solide teststrategieën en voldoende testcapaciteiten cruciaal voor de paraatheid en respons op COVID-19. Zoals ook is benadrukt in de mededelingen van de Commissie van 2 december 2020“COVID-19: Waakzaam de winter door” (5) en van 19 januari 2021“Een eengemaakt front tegen COVID-19” (6), blijft testen essentieel om de COVID-19-pandemie te monitoren, in te perken en te verminderen. Aangezien de nationale teststrategieën centraal staan in de strategieën voor bestrijding van COVID-19, moeten deze dringend worden bijgewerkt om rekening te houden met nieuwe varianten. Toezicht op de aanwezigheid van SARS-CoV-2 in afvalwater kan belangrijke aanvullende en onafhankelijke informatie opleveren ten behoeve van het besluitvormingsproces voor de volksgezondheid in het kader van de huidige COVID-19-pandemie. Daarom moet controle van afvalwater op systematischer wijze worden opgenomen in de nationale teststrategieën voor de opsporing van het SARS-CoV-2-virus.

                  (7)

                  De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft op 30 november 2020 een raadpleging van deskundigen over de volksgezondheidsbehoeften in verband met het toezicht op de aanwezigheid van SARS-CoV-2 in afvalwater georganiseerd (7), waarin werd geconcludeerd dat het toezicht op de aanwezigheid van SARS-CoV-2 in afvalwater belangrijke aanvullende en onafhankelijke informatie voor volksgezondheidsautoriteiten kan opleveren. Dit toezicht mag bestaande benaderingen en strategieën voor COVID-19-tests echter niet vervangen. Controle van afvalwater is een middel waarmee trends kunnen worden gevolgd, maar kan niet worden gebruikt om kwantitatieve conclusies over de prevalentie van COVID-19 onder de bevolking te trekken. Dergelijke controle kan in verschillende stadia van een epidemie verschillende doelen dienen.

                  (8)

                  Meer bepaald kan controle van afvalwater worden gebruikt voor preventie of vroegtijdige waarschuwing, aangezien de detectie van het virus in afvalwater moet worden opgevat als een teken van een mogelijke (her)opleving van de pandemie. Eveneens zou uit resultaten waaruit de afwezigheid van het virus in afvalwater blijkt, kunnen worden opgemaakt dat het bevolkingsgebied dat het afvalwater produceert minder risico loopt. Een analyse van de trends van de resultaten is ook waardevol voor het controleren van de doeltreffendheid van de maatregelen die zijn genomen om de verspreiding van het virus in te perken. Het volgen van de trends in de virusconcentratie van SARS-CoV-2-varianten in het afvalwater kan daarom bijdragen tot paraatheids- en responsmaatregelen.

                  (9)

                  Daarvoor is het essentieel dat de lidstaten doeltreffende controlesystemen voor afvalwater invoeren en ervoor zorgen dat relevante gegevens tijdig aan de bevoegde gezondheidsautoriteiten worden verstrekt. Uit ervaring is gebleken dat een nieuw controlesysteem voor afvalwater binnen maximaal zes maanden kan worden opgezet, aangezien exploitanten van afvalwaterbedrijven eraan gewend zijn in hun installaties verschillende parameters te controleren.

                  (10)

                  Om ervoor te zorgen dat de verzamelde gegevens betrouwbaar en vergelijkbaar zijn, moeten gemeenschappelijke bemonsterings-, meet- en analysemethoden beschikbaar worden gesteld en worden toegepast.

                  (11)

                  Het is cruciaal dat de lidstaten beste praktijken uitwisselen met elkaar, maar ook met derde landen die wellicht minder toegang hebben tot gegevens van gangbare testpraktijken. Het is daarom belangrijk dat de lidstaten worden aangemoedigd deel te nemen aan het toekomstige Europese uitwisselingsplatform.

                  (12)

                  Indien nodig worden, om de inzet van de in deze aanbeveling beschreven activiteiten te versnellen en te ondersteunen, EU-middelen beschikbaar gemaakt om activiteiten voor de controle van afvalwater te ondersteunen en voor een systematische analyse van de aanwezigheid van varianten in afvalwater te zorgen. Hierdoor kunnen de lidstaten controle en analyse van afvalwater sneller inzetten en tegelijkertijd zorgen voor regelmatige analyse van de aanwezigheid van SARS-CoV-2 en varianten daarvan in afvalwater.

                  (13)

                  Hoewel de infrastructuur voor de verzameling van gegevens voor controle van afvalwater in het kader van de huidige pandemie gericht is op toezicht op de aanwezigheid van SARS-CoV-2, zal invoering van het aanbevolen toezichtsysteem en de aanbevolen procedures ook een toegevoegde waarde hebben naast toezicht op SARS-CoV-2. Invoering van dit systeem zal ervoor zorgen dat vroegtijdig kan worden gewaarschuwd voor mogelijke toekomstige uitbraken van andere zorgwekkende ziekteverwekkers of bedreigingen van andere opkomende en zorgwekkende verontreinigende stoffen.

                  (14)

                  Met het oog op de lopende herziening van Richtlijn 91/271/EEG van de Raad (8), is het belangrijk informatie van de lidstaten te verzamelen over hun ervaringen met het controleren van gezondheidsparameters in hun afvalwater. Mede met die informatie kan worden bepaald welke relevante gezondheidsparameters regelmatig moeten worden gecontroleerd in het afvalwater.

                  (15)

                  Deze aanbeveling maakt deel uit van een reeks COVID-19-maatregelen die de Commissie heeft aangekondigd in haar mededeling van 17 maart 2021“Samen toewerken naar een veilige en duurzame heropening”. De acties die door middel van deze aanbeveling worden aangemoedigd, moeten worden genomen in het kader van een breder initiatief van de Unie en zullen voortbouwen op de beste praktijken in de lidstaten en de rest van de wereld. Ze bouwen tevens voort op de bevindingen van een project van de Commissie over controle van afvalwater (9) en de resultaten van de WHO-raadpleging over volksgezondheidsbehoeften in verband met het toezicht op SARS-CoV-2 in afvalwater (10).

            HEEFT DE VOLGENDE AANBEVELING VASTGESTELD:

         Doel van de aanbeveling

                  1.

                  De aanbeveling heeft tot doel de lidstaten te ondersteunen bij de invoering van systemen voor de controle van afvalwater in de hele Unie als aanvullend instrument voor verzameling en beheer van gegevens over de COVID-19-pandemie met de nadruk op de opkomst en verspreiding van varianten van SARS-CoV-2.

                  2.

                  De lidstaten worden aangemoedigd de richtsnoeren in deze aanbeveling te volgen om systematischer gebruik te maken van controle van afvalwater en dergelijke controles op te nemen in hun nationale teststrategieën.

                  3.

                  De aanbeveling bevat met name richtsnoeren voor de lidstaten over het ontwerp en het beheer van systemen voor het toezicht op de aanwezigheid van SARS-CoV-2 in afvalwater en over de snelle toezending van de verzamelde gegevens aan de bevoegde gezondheidsautoriteiten. Met deze aanbeveling worden minimumeisen voor efficiënte strategieën voor controle van afvalwater en voor gemeenschappelijke methoden voor bemonstering, testen en gegevensanalyse bevorderd. Daarnaast wordt het delen van resultaten en beste praktijken via een Europees uitwisselingsplatform door deze aanbeveling ondersteund.

         Controle van afvalwater

                  4.

                  De lidstaten worden sterk aangemoedigd om zo spoedig mogelijk en uiterlijk op 1 oktober 2021 een nationaal systeem voor de controle van afvalwater op te zetten dat is gericht op het verzamelen van gegevens over de aanwezigheid van SARS-CoV-2 en varianten daarvan in afvalwater.

                  5.

                  Het controlesysteem moet een aanzienlijk deel van de bevolking van de lidstaat bestrijken. Het controlesysteem moet ten minste het afvalwater van grote steden met meer dan 150 000 inwoners bestrijken, bij voorkeur met een minimale bemonsteringsfrequentie van twee monsters per week. Er kunnen indien nodig aanvullende bemonsteringsplaatsen worden geselecteerd zodat het systeem een groot genoeg deel van de bevolking bestrijkt of om een beter inzicht te verkrijgen van de circulatie van het virus door eventuele verplaatsingen van de bevolking door verschillende gebieden (bv. toeristische locaties tijdens het zomerseizoen).

                  6.

                  De minimale bemonsteringsfrequentie en de geografische dekking moeten worden aangepast aan de epidemiologische omstandigheden:

                              a)

                              indien de bevoegde volksgezondheidsautoriteiten op basis van de plaatselijke epidemiologische omstandigheden vaststellen dat de pandemie geen risico voor de plaatselijke bevolking vormt, moet de minimale bemonsteringsfrequentie worden verlaagd tot één monster per week;

                              b)

                              indien de ziekte alleen op bepaalde delen van het grondgebied voorkomt, moet de minimale bemonsteringsfrequentie op basis van de plaatselijke omstandigheden worden verlaagd of verhoogd.

                  7.

                  Bemonstering moet plaatsvinden bij de instroomopening van de afvalwaterzuiveringsinstallatie of in voorkomend geval stroomopwaarts in het netwerk voor de opvang van afvalwater. De aanwezigheid van SARS-CoV-2 en varianten daarvan moet regelmatig worden geanalyseerd, idealiter tweemaal per maand.

                  8.

                  Indien specifiekere informatie nodig is om de aanwezigheid van het virus en varianten ervan, ook in kwetsbare gemeenschappen, beter in kaart te brengen, moeten tijdig aanvullende monsters worden genomen en aanvullende analysen worden uitgevoerd op specifieke locaties in het netwerk voor de opvang van afvalwater die overeenkomen met het betroffen bevolkingsgebied. De bemonsteringslocaties en -frequenties moeten worden aangepast aan de plaatselijke behoeften (bv. de belangrijkste riolen en belangrijke subsystemen die bijvoorbeeld verbonden zijn met stadsdelen, ziekenhuizen, scholen, universiteitscampussen, luchthavens, andere vervoersknooppunten, bejaardenhuizen, gevangenissen enz.).

                  9.

                  De lidstaten moeten ervoor zorgen dat de resultaten van de afvalwatercontroles zo snel mogelijk op digitale wijze worden toegezonden aan de bevoegde volksgezondheidsautoriteiten en aan het Europees uitwisselingsplatform zodra dit operationeel is. Ten behoeve van vroegtijdige waarschuwing moeten de resultaten van elk monster zo spoedig mogelijk en bij voorkeur uiterlijk 48 uur na de bemonstering worden geregistreerd.

                  10.

                  Om voor een juiste interpretatie van de resultaten te zorgen, maar ook om het toezichtsysteem aan te passen aan de volksgezondheidsbehoeften, worden de lidstaten aangemoedigd in samenwerking met de bevoegde autoriteiten op het gebied van gezondheid en afvalwater passende voorzieningen te treffen om relevante datasets samen te voegen en aan elkaar te koppelen en om de interpretatie van en communicatie over de resultaten te coördineren.

                  11.

                  De lidstaten moeten bijzondere aandacht besteden aan ethische overwegingen: controle van afvalwater maakt integraal deel uit van het toezicht op de volksgezondheid en moet daarom aan dezelfde ethische beginselen voldoen die zijn genoemd in de richtsnoeren van de WHO van 2017 over ethische kwesties bij het toezicht op de volksgezondheid (11).

         Bemonsterings- en analysemethoden

                  12.

                  Om te waarborgen dat de bemonsterings- en analysemethoden onderling vergelijkbaar en betrouwbaar zijn, moeten de lidstaten ervoor zorgen dat:

                              a)

                              de monsters worden genomen gedurende een periode van 24 uur, met een debiet- of tijdsevenredig bemonsteringsapparaat en indien mogelijk in droge perioden, of door middel van normalisatie gecorrigeerd voor de invloed van meteorologische verschijnselen, op basis van een afvalwaterdebiet gedurende 24 uur tijdens de bemonsteringsperiode om — samen met de bevolkingsomvang van het rioolafwateringsgebied — de viruslast per persoon per dag te berekenen;

                              b)

                              de analysen worden uitgevoerd in laboratoria die passende RT-PCR-methoden toepassen in normale kwaliteitbeheersomstandigheden;

                              c)

                              varianten worden gedetecteerd op basis van naar behoren gedocumenteerde methoden voor genoomsequentiebepaling;

                              d)

                              laboratoria deelnemen aan desbetreffende bekwaamheidstests die door geaccrediteerde aanbieders worden georganiseerd en (gecertificeerd) referentiemateriaal gebruiken als dat beschikbaar is;

                              e)

                              de specifieke kwaliteitsnormen van de bijlage in acht worden genomen.

         Steun voor coördinatie van de Unie

                  13.

                  De lidstaten worden aangemoedigd mee te werken aan de inspanningen van de Commissie, in nauwe samenwerking met het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) en andere agentschappen van de Unie, om ervoor te zorgen dat beste praktijken en resultaten voor een passende en tijdige volksgezondheidsrespons, alsook de interpretatie of het gebruik van die resultaten, worden gedeeld. De lidstaten worden daarom sterk aangemoedigd deel te nemen aan het Europees uitwisselingsplatform dat door de Commissie zal worden opgezet en dat zich zal richten op:

                              a)

                              het verzamelen en delen van beste praktijken uit de lidstaten en andere landen;

                              b)

                              het verzamelen van de resultaten van afvalwatercontroles;

                              c)

                              het publiceren en regelmatig bijwerken van bemonsterings- en analysemethoden;

                              d)

                              het opstellen van een facultatieve lijst van deskundigen die betrokken zijn bij de controle van afvalwater en de preventie en bestrijding van ziekten met behulp van die controle;

                              e)

                              het creëren van een collaboratieve omgeving waarin het op elkaar afstemmen van benaderingen en het delen van beste praktijken worden bevorderd.

                  14.

                  Om de werkzaamheden van de Commissie bij het bepalen van de relevante gezondheidsparameters die regelmatig in afvalwater moeten worden gemeten, te ondersteunen, worden de lidstaten uitgenodigd feedback over hun ervaringen op dat gebied te geven. In dit kader moet worden overwogen het toezicht breder te maken dan de volksgezondheid. De lidstaten worden met name aangemoedigd om informatie te verschaffen over de aanwezigheid van opkomende verontreinigende stoffen, opkomende ziekteverwekkers, drugs, geneesmiddelen en microplastics in afvalwater of over de consumptie van antimicrobiële stoffen.

         Internationale dimensie

                  15.

                  De lidstaten worden sterk aangemoedigd om:

                              a)

                              beste praktijken op internationaal niveau te delen door verdere harmonisatie in het toezicht op de aanwezigheid van SARS-CoV-2 in afvalwater te bevorderen;

                              b)

                              derde landen met beperkte toegang tot andere informatiebronnen bij te staan bij het opsporen van het virus in hun bevolking door middel van de controle van afvalwater;

                              c)

                              permanente samenwerking te bevorderen, in nauwe samenspraak met de WHO, maar ook met andere geavanceerde partners die al hun eigen controlesystemen hebben opgezet.

         Verslaglegging en delen van beste praktijken

                  16.

                  Om hun respons af te stemmen op deze aanbeveling, worden de lidstaten aangemoedigd uiterlijk op 1 april 2021 maximaal twee contactpunten aan te wijzen die de bevoegde gezondheids- respectievelijk afvalwaterautoriteiten vertegenwoordigen.

                  17.

                  De lidstaten worden aangemoedigd uiterlijk op 15 mei 2021 aan de Commissie verslag uit te brengen over de in het kader van deze aanbeveling ondernomen acties.

         Gedaan te Brussel, 17 maart 2021.

               Voor de Commissie

            Virginijus SINKEVIČIUS

               Lid van de Commissie

         (1)  https://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:12012E/TXT:nl:PDF

         (2)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX%3A52020DC0724

         (3)  COM(2021) 78 final, “HERA Incubator: samen anticiperen op de dreiging van COVID-19-varianten”, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52021DC0078

         (4)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX:32020H1595

         (5)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/ALL/?uri=COM:2020:786:FIN

         (6)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=COM:2021:35:FIN

         (7)  https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/339487/WHO-EURO-2021-1965-41716-57097-eng.pdf

         (8)  Richtlijn 91/271/EEG van de Raad van 21 mei 1991 inzake de behandeling van stedelijk afvalwater (PB L 135 van 30.5.1991, blz. 40).

         (9)  https://ec.europa.eu/environment/water/water-urbanwaste/info/pdf/Waste%20Waters%20and%20Covid%2019%20MEMO.pdf

         (10)  https://www.euro.who.int/en/health-topics/environment-and-health/water-and-sanitation/publications/2021/expert-consultation-on-public-health-needs-related-to-surveillance-of-sars-cov-2-in-wastewater-summary-report-virtual-meeting,-30-november-2020

         (11)  WHO guidelines on ethical issues in public health surveillance, http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/255721/1/9789241512657-eng.pdf?ua=1

         BIJLAGE
         Specifieke kwaliteitsnormen
         1)   Normen voor PCR/digitale PCR (polymerasekettingreactie)

                     a)

                     Zowel voor qPCR-analyse (kwantitatieve polymerasekettingreactie) als om een monster te gebruiken voor sequentiebepaling, moet de drempelcycluswaarde van de realtime transcriptiepolymerasekettingreactie (RT-qPCR) lager zijn dan 40 om een monster als positief te rapporteren.

                     b)

                     Alternatieve kwantificeringsbenaderingen voor RT-qPCR (als digitale polymerasekettingreactie, dPCR) kunnen worden gebruikt, mits de resultaten vergelijkbaar zijn met die van RT-qPCR en dezelfde kwaliteitseisen worden toegepast als bij RT-qPCR.

                     c)

                     Alle monsters moeten ten minste in tweevoud worden afgenomen en getest om fout-positieve of fout-negatieve resultaten te voorkomen.

                     d)

                     De analyseprocedure van de gebruikte polymerasekettingreactie moet adequate controles omvatten om ten minste de efficiëntie van de concentratie-/extractiestappen en de afwezigheid van significante reactieremming te beoordelen.

                     e)

                     Bij elke test moeten passende normen (ten minste drie seriële verdunningen in drievoud met gebruik van synthetisch SARS-CoV-2-RNA) en positieve en negatieve controles worden gebruikt om vast te stellen of de PCR-/qPCR-test betrouwbare resultaten heeft opgeleverd.

                     f)

                     Er moet een afkapwaarde van de kwantificeringscyclus worden ingesteld op vijf cycli vóór het einde van het versterkingsprotocol om te voorkomen dat late fluorescentiesignalen verkeerd worden toegeschreven.

                     g)

                     Er moet een negatieve extractiecontrole worden gebruikt om rekening te houden met eventuele besmetting bij het onttrekken van RNA.

               2)   Normen voor “Next Generation Sequencing”

                     a)

                     Per monster moeten ten minste 1 miljoen leesintervallen worden gegenereerd en de leeslengte moet langer zijn dan 100 basisparen (1).

                     b)

                     Per variant moeten ten minste drie genetische markers worden gerapporteerd zodat de mutaties beter kunnen worden gekarakteriseerd voor de “high throughput sequencing”-analyse van afvalwater.

               3)   Normen voor normalisatie

                     a)

                     Het viraal nummer van de genkopieën moet worden genormaliseerd op basis van de het aantal mensen dat gebruikmaakt van het rioleringssysteem en op basis van het afvalwaterdebiet om de metingen op verschillende locaties beter met elkaar te kunnen vergelijken.

                     b)

                     Voor dit doel worden aanvullende normalisatiecontroles met gebruikmaking van crAssphage (c) (cross-assembly phage) of PPMoV (pepper mild mottle virus) aanbevolen.

                     c)

                     Als geen gegevens over de onder b) genoemde virussen kunnen worden gevonden, kunnen alternatieve parameters worden gebruikt, mits deze vergelijkbare correcties opleveren voor meteorologische of andere invloeden die fluctuaties in de virusbelasting kunnen veroorzaken die geen verband houden met de pandemie, zoals neerslag en andere meteorologische effecten.

            (1)  https://www.ecdc.europa.eu/sites/default/files/documents/Sequencing-of-SARS-CoV-2-first-update.pdf