               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 2.6.2021
            COM(2021) 508 final
            Aanbeveling voor een
            AANBEVELING VAN DE RAAD
            met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2021 van Griekenland
            {SWD(2021) 501 final}

               Aanbeveling voor een

               AANBEVELING VAN DE RAAD

               met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2021 van Griekenland

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

               Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid
                  1
               , en met name artikel 5, lid 2,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

               Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

               Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Op 20 maart 2020 heeft de Commissie een mededeling aangenomen over de activering van de algemene ontsnappingsclausule
                  2
                van het stabiliteits- en groeipact
                  3
               . In haar mededeling lichtte de Commissie haar standpunt toe dat, gezien de verwachte ernstige economische neergang als gevolg van de COVID-19-uitbraak, de voorwaarden om de algemene ontsnappingsclausule te activeren, vervuld waren. Op 23 maart 2020 stemden de ministers van Financiën van de lidstaten in met de beoordeling van de Commissie. De algemene ontsnappingsclausule biedt de lidstaten budgettaire flexibiliteit om met de crisis om te gaan. Zij heeft de coördinatie van het begrotingsbeleid in tijden van ernstige economische neergang vergemakkelijkt. De activering ervan maakt het mogelijk tijdelijk af te wijken van het aanpassingstraject in de richting van de begrotingsdoelstelling op middellange termijn van elke lidstaat, op voorwaarde dat daardoor de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn niet in gevaar komt. Op 17 september 2020 heeft de Commissie in haar jaarlijkse strategie voor duurzame groei aangekondigd dat de algemene ontsnappingsclausule in 2021 actief zou blijven
                  4
               .

               (2)Op 20 juli 2020 heeft de Raad Griekenland aanbevolen
                  5
                om overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Griekenland aanbevolen om, als de economische omstandigheden dit toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend.

               (3)In zijn aanbeveling over het economische beleid van de eurozone heeft de Raad aangegeven dat het begrotingsbeleid in alle lidstaten van de eurozone in de loop van 2021 ondersteuning blijft bieden en dat de beleidsmaatregelen moeten worden afgestemd op landspecifieke omstandigheden en tijdig, tijdelijk en gericht moeten zijn
                  6
               . Zodra de epidemiologische en economische omstandigheden dit toelaten, moeten de noodmaatregelen worden uitgefaseerd en moeten tegelijk de gevolgen van de crisis op sociaal vlak en op de arbeidsmarkt worden aangepakt. Er moet begrotingsbeleid worden gevoerd dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, waarbij de investeringen worden verhoogd. Lidstaten moeten hervormingen doorvoeren die de dekking, de toereikendheid en de houdbaarheid van stelsels voor gezondheidszorg en sociale bescherming voor iedereen versterken.

               (4)Op 18 november 2020 hechtte de Commissie haar goedkeuring aan haar adviezen over de ontwerpbegrotingsplannen van de lidstaten van de eurozone voor 2021, die gebaseerd waren op een kwalitatieve beoordeling van de begrotingsmaatregelen. De Commissie was van oordeel dat het ontwerpbegrotingsplan van Griekenland al met al in overeenstemming was met de aanbevelingen inzake het begrotingsbeleid die de Raad op 20 juli 2020 goedkeurde, en dat de meeste maatregelen in het plan de economische activiteit ondersteunden tegen een achtergrond van aanzienlijke onzekerheid.

               (5)NextGenerationEU, met inbegrip van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zal een duurzaam, inclusief en billijk herstel garanderen. Verordening (EU) 2021/241 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit
                  7
                is op 19 februari 2021 in werking getreden. Deze faciliteit zal financiële ondersteuning bieden voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die zullen worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen die door de EU worden gefinancierd. Zij zal bijdragen tot economisch herstel, tot de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en zal de veerkracht en potentiële groei van de economie versterken. De herstel- en veerkrachtfaciliteit zal ook helpen om de overheidsfinanciën op korte termijn weer op gunstigere posities te brengen, en bijdragen tot de versterking van houdbare overheidsfinanciën, groei en het scheppen van banen op middellange en lange termijn.

               (6)Op 3 maart 2021 hechtte de Commissie haar goedkeuring aan een mededeling die verdere beleidsoriëntaties biedt om de coördinatie van het begrotingsbeleid en de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma’s van de lidstaten te vergemakkelijken
                  8
               . De algemene begrotingskoers moet, rekening houdende met de nationale begrotingen en de herstel- en veerkrachtfaciliteit, in 2021 en 2022 ondersteunend blijven. Tegelijkertijd moet, in het vooruitzicht van een geleidelijke normalisering van de economische activiteit in de tweede helft van 2021, het begrotingsbeleid van de lidstaten in 2022 meer gedifferentieerd worden. Het begrotingsbeleid van de lidstaten moet rekening houden met de mate van het herstel, de houdbaarheid van de begroting en de noodzaak om economische, sociale en territoriale verschillen terug te dringen. Gezien de noodzaak om een duurzaam herstel in de EU te steunen, moeten lidstaten met een laag houdbaarheidsrisico hun begrotingen richten op het handhaven van een ondersteunend begrotingsbeleid in 2022, rekening houdend met het effect van de herstel- en veerkrachtfaciliteit. Lidstaten met een hoge schuldenlast moeten een prudent begrotingsbeleid voeren en tegelijk nationaal gefinancierde investeringen behouden en de subsidies van de herstel- en veerkrachtfaciliteit benutten om aanvullende investeringsprojecten van hoge kwaliteit en structurele hervormingen te financieren. Voor de periode na 2022 moet bij het begrotingsbeleid verder rekening worden gehouden met de kracht van het herstel, de mate van economische onzekerheid en de houdbaarheid van de begroting. Een heroriëntering van het begrotingsbeleid met het oog op het bereiken van prudente begrotingsposities op middellange termijn, onder meer door het te zijner tijd uitfaseren van steunmaatregelen, zal bijdragen tot de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn.

               (7)In de mededeling van 3 maart 2021 werd ook het standpunt van de Commissie aangekondigd dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, moet worden gezien als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de EU of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (eind 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Op basis van haar voorjaarsprognoses 2021 was de Commissie op 2 juni van oordeel dat was voldaan aan de voorwaarden om de algemene ontsnappingsclausule in 2022 te blijven toepassen en vanaf 2023 te deactiveren. Landspecifieke omstandigheden zullen ook na de deactivering van de algemene ontsnappingsclausule verder worden meegewogen
                  9
               .

               (8)Griekenland valt onder verscherpt toezicht overeenkomstig Verordening (EU) nr. 472/2013, nadat het in 2018 met succes het programma voor financiële bijstand in het kader van het Europees stabiliteitsmechanisme heeft doorlopen. Bij de activering van verscherpt toezicht voor Griekenland
                  10
                is rekening gehouden met het feit dat Griekenland op middellange termijn maatregelen moet blijven nemen om de potentiële oorzaken van macro-economische onevenwichtigheden aan te pakken, en tegelijkertijd structurele hervormingen moet implementeren om robuuste en duurzame economische groei te ondersteunen. Griekenland heeft in de Eurogroep op 22 juni 2018 toegezegd alle belangrijke hervormingen die in het kader van het programma werden vastgesteld, voort te zetten totdat deze volledig zijn voltooid. Ook heeft Griekenland toegezegd specifieke acties te zullen ondernemen op het gebied van budgettair en budgettair-structureel beleid, sociale voorzieningen, financiële stabiliteit, arbeids- en productmarkten, privatisering, het functioneren van de rechtspraak, overheidsdiensten en corruptiebestrijding. Deze structurele hervormingen winnen aan belang voor de inspanningen van Griekenland om zijn economie opnieuw op te starten. Wanneer deze hervormingen met succes zullen zijn doorgevoerd en afgerond, kan dit aanzienlijk helpen om de groei van Griekenland op middellange tot lange termijn te schragen. Griekenland is onderworpen aan kwartaalrapportage over zijn progressie bij de uitvoering van zijn toezeggingen in het kader van het verscherpt toezicht. Een gunstig verslag kan, op halfjaarlijkse basis, de weg vrijmaken voor schuldverlichtingsmaatregelen ter waarde van 0,7 % van het bbp per jaar. De vrijgave van de eerste vier tranches van beleidsafhankelijke schuldmaatregelen voor in totaal 3,252 miljoen EUR is uitgevoerd na het akkoord van de Eurogroep in, respectievelijk, april 2019, december 2019, juni 2020 en november 2020. Het tiende verslag over het verscherpt toezicht waarin een beoordeling wordt gemaakt over de voortgang van Griekenland met de uitvoering van zijn toezeggingen, is op 2 juni 2021 bekendgemaakt.

               (9)Op 29 april 2021 heeft Griekenland zijn stabiliteitsprogramma 2021 ingediend, overeenkomstig artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97.

               (10)In 2020 bedroeg het overheidstekort van Griekenland volgens door Eurostat gevalideerde gegevens 9,7 % van het bbp en steeg de overheidsschuld tot 205,6 % van het bbp. De jaarlijkse verandering in het primaire begrotingssaldo bedroeg 11,3 % van het bbp, met inbegrip van discretionaire begrotingsmaatregelen van 5,9 % van het bbp ter ondersteuning van de economie en de werking van automatische stabilisatoren. Griekenland verstrekte ook liquiditeitssteun aan bedrijven en huishoudens (zoals garanties en belastinguitstel, die geen directe en onmiddellijke budgettaire impact hebben zolang de garanties niet worden uitgewonnen), geraamd op 2,2 % van het bbp.

               Op 2 juni 2021 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, VWEU. In dit verslag wordt de begrotingssituatie van Griekenland besproken aangezien het overheidstekort in 2020 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bbp overschreed en de overheidsschuld de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 60 % overschreed en niet in een bevredigend tempo afnam. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan het tekortcriterium noch aan het schuldcriterium was voldaan.

               (11)Het macro-economische scenario dat aan de begrotingsprojecties van het stabiliteitsprogramma ten grondslag ligt, is voor 2021 voorzichtig en rekent met een reële bbp-groei die rond 0,5 procentpunt lager zal uitkomen dan de voorjaarsprognose 2021 van de Commissie. Dit verschil valt te verklaren door andere aannames over het verloop van de pandemie, de benutting van middelen uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en het tempo van het herstel van de toeristische sector. De macro-economische projecties in het kader van het stabiliteitsprogramma 2022 liggen dicht bij de voorjaarsprognose 2021 van de Commissie.

               (12)In haar stabiliteitsprogramma 2021 verwacht de regering een stijging van het overheidstekort van 9,7 % van het bbp in 2020 tot 9,9 % van het bbp in 2021, en wordt voor de schuldquote een stijging tot 204,8 % van het bbp in 2021 verwacht. Volgens het programma zou de daling van het primaire begrotingssaldo in 2021 in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (2019) 11,7 % van het bbp, wat de discretionaire begrotingsmaatregelen van 6,4% van het bbp ter ondersteuning van de economie en de werking van automatische stabilisatoren weerspiegelt. Projecties van het overheidstekort sluiten aan bij de voorjaarsprognose 2021 van de Commissie. Wat de schuldquote betreft, de projecties in het stabiliteitsprogramma komen lager uit dan de voorjaarsprognose 2021 van de Commissie, die verwacht dat de schuldquote 208,8 % van het bbp zal bereiken. Dit verschil is het gevolg van andere aannames over privatiseringsopbrengsten, nettoaccumulatie van financiële activa en aanpassingen van kas- naar transactiebasis.

               (13)Als reactie op de COVID-19-pandemie en de daaruit voortvloeiende economische neergang heeft Griekenland begrotingsmaatregelen vastgesteld om de capaciteit van het gezondheidsstelsel te vergroten, de pandemie in te dammen en bijstand te verlenen aan personen en sectoren die bijzonder getroffen zijn. De krachtige beleidsrespons heeft de krimp van het bbp verzacht, wat op zijn beurt de stijging van het overheidstekort en de overheidsschuld heeft getemperd. Begrotingsmaatregelen moeten de steun voor het herstel maximaliseren zonder vooruit te lopen op toekomstige begrotingstrajecten. Er moet daarom worden vermeden dat steunmaatregelen tot een permanente last voor de overheidsfinanciën worden. Indien de lidstaten permanente maatregelen invoeren, moeten deze degelijk worden gefinancierd zodat op de middellange termijn begrotingsneutraliteit is gegarandeerd. De maatregelen die Griekenland in 2020 en 2021 heeft genomen, stemmen overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen en voor 2022 aangekondigde discretionaire begrotingsmaatregelen zijn tijdelijk of gaan met compenserende maatregelen gepaard.

               (14)Het stabiliteitsprogramma 2021 gaat uit van investeringen en hervormingen die worden gefinancierd met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit ten belope van 0,9 % van het bbp in 2021, 1,7 % van het bbp in 2022, 1,6 % van het bbp in 2023, 1,6 % van het bbp in 2024, 1,5 % van het bbp in 2025 en 1,5 % van het bbp in 2026. Het programma gaat eveneens uit van leningen in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit ten belope van 1,4 % van het bbp in 2021, 1,4 % van het bbp in 2022, 1,1 % van het bbp in 2024, 1,1 % van het bbp in 2025 en 0,5 % van het bbp in 2026. De voorjaarsprognose van de Commissie neemt deze subsidies mee in de begrotingsprojecties, terwijl zij voor de leningen uitgaat van een lager bedrag in 2022 op basis van een eenvormige jaarlijkse uitkering in de periode na 2021.

               (15)De in Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde indicatoren voor begrotingsaanpassing moeten worden beschouwd in het licht van de huidige omstandigheden. Om te beginnen is er aanzienlijke onzekerheid omtrent de ramingen van de outputgap. Ten tweede moet begrotingsbeleid zich snel kunnen aanpassen aan de ontwikkeling van de pandemie en van noodhulp kunnen evolueren naar meer gerichte maatregelen als de gezondheidsrisico’s afnemen. Ten derde is er de significante beleidsrespons ter ondersteuning van de economische activiteit. Gezien de aanzienlijke overdrachten uit de EU-begroting (zoals die uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit) geven de vastgestelde indicatoren niet de volledige impuls van het begrotingsbeleid aan de economie weer. In deze context lijkt in de huidige omstandigheden het structurele saldo niet adequaat te zijn. De uitgavenbenchmark moet dan weer worden aangepast
                  11
                en aangevuld met bijkomende informatie om de begrotingsbeleidsoriëntatie ten volle te meten.

               Om te beginnen zijn, net als bij de aanpak van de beoordeling van de ontwerpbegrotingsplannen 2021, tijdelijke noodmaatregelen uitgesloten van het uitgaventotaal. Deze tijdelijke crisisgerelateerde noodmaatregelen ondersteunen de zorgstelsels en compenseren werknemers en bedrijven voor inkomensverlies ten gevolge van lockdowns en verstoringen van de toeleveringsketen; of de overheid deze maatregelen terugdraait, hangt af van de terugkeer naar een normale gezondheids- en economische situatie.

               Ten tweede moeten, om de algemene begrotingskoers in de huidige constellatie te beoordelen, de aanzienlijke overdrachten uit de EU-begroting (zoals die uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit) worden opgenomen in het desbetreffende uitgaventotaal.

               Daarom wordt vervolgens de begrotingskoers gemeten aan de hand van de verandering in primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en tijdelijke crisisgerelateerde noodmaatregelen), met inbegrip van uitgaven gefinancierd door subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere EU-fondsen.

               De analyse betreft niet alleen de algemene begrotingskoers, maar beoordeelt eveneens of het nationale begrotingsbeleid prudent is en of de samenstelling ervan bevorderlijk is voor een duurzaam herstel dat overeenstemt met de groene en de digitale transitie. Daarom wordt bijzondere aandacht besteed aan de evolutie van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven en investeringen.

               (16)In het stabiliteitsprogramma 2021 van Griekenland wordt voor het overheidstekort een daling tot 2,9 % van het bbp in 2022 verwacht, voornamelijk als gevolg van het verwachte economische herstel en de stopzetting van de tijdelijke steunmaatregelen die in 2020 en 2021 zijn genomen. De overheidsschuldquote zal naar verwachting dalen tot 189,5 % van het bbp in 2022. De projecties van het overheidstekort sluiten aan bij de voorjaarsprognose 2021 van de Commissie. Wat de schuldquote betreft, de projecties in het stabiliteitsprogramma komen lager uit dan voorjaarsprognose 2021 van de Commissie. Het verschil valt te verklaren door andere aannames over het kassaldo, de privatiseringsopbrengsten en de nettoaccumulatie van financiële activa.

               Op basis van de prognose van de Commissie wordt de hierboven gedefinieerde algemene begrotingskoers – met inbegrip van het effect op de geaggregeerde vraag in 2022 van investeringen die zijn gefinancierd uit zowel de nationale als de EU-begroting, met name de herstel- en veerkrachtfaciliteit – geraamd op -2,4 % van het bbp
                  12
               . De positieve bijdrage van met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere EU-fondsen gefinancierde uitgaven zal een stijging met 0,3 procentpunten van het bbp opleveren. Nationaal gefinancierde investeringen zullen naar verwachting zorgen voor een expansieve bijdrage van 0,9 procentpunten van het bbp
                  13
               . Nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde) zullen naar verwachting zorgen voor een expansieve bijdrage van 0,3 procentpunten van het bbp.

               (17)De kwaliteit van de begrotingsmaatregelen van de lidstaten lijkt bijzonder belangrijk te zijn. Structurele begrotingshervormingen om de samenstelling van de nationale begrotingen te verbeteren, kunnen potentiële groei ondersteunen, de broodnodige begrotingsruimte creëren en de houdbaarheid van de begroting op langere termijn helpen verzekeren, ook wat betreft klimaatverandering en gezondheidsvraagstukken. Aan de ontvangstenzijde heeft de COVID-19-crisis aangetoond dat hervormingen enorm belangrijk zijn voor een efficiënter en billijker stelsel van overheidsinkomsten. Aan de uitgavenzijde zijn meer en betere duurzame en groeibevorderende investeringen zelfs nog crucialer geworden ter versterking van het groeipotentieel, de economische en sociale veerkracht en de groene en de digitale transitie. De herstel- en veerkrachtplannen zullen helpen de samenstelling van de nationale begrotingen te verbeteren.

               (18)Op basis van de begrotingsplannen voor de middellange termijn van het programma zal het overheidstekort naar verwachting uitkomen op 0,4 % van het bbp in 2023 en in 2024 omslaan in een overschot van 0,6 % van het bbp.

               Op basis van het programma wordt de algemene begrotingskoers – met inbegrip van het effect op de geaggregeerde vraag van investeringen die zijn gefinancierd uit zowel de nationale als de EU-begroting, met name de herstel- en veerkrachtfaciliteit – in 2023 en 2024 geraamd op gemiddeld 0,6 % van het bbp
                  14
               . De positieve bijdrage van met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere EU-fondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting dalen met 0,1 procentpunten van het bbp. Nationaal gefinancierde investeringen zullen naar verwachting een neutrale bijdrage leveren
                  15
               . Nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde) zullen naar verwachting zorgen voor een contractieve bijdrage van 0,6 procentpunten van het bbp.

               De huidige raming van de gemiddelde nominale potentiële groei over tien jaar is 1¼%
                  16
               . Deze raming houdt echter geen rekening met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Griekenland kunnen bevorderen.

               (19)De overheidsschuldquote zal naar verwachting dalen van 176,7 % van het bbp in 2023 tot 166,1 % van het bbp in 2024. Gezien de hoge schuldquote van Griekenland, die volgens projecties op termijn slechts geleidelijk zal dalen, wordt Griekenland geacht hoge risico’s te lopen voor de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, op basis van de recentste schuldhoudbaarheidsanalyse
                  17
               . Het tiende verscherpt-toezichtverslag wijst op andere factoren die van belang zijn voor een algemene beoordeling van de houdbaarheid van de schuld, met name dat de samenstelling en het looptijdprofiel van de overheidsschuld de kwetsbaarheden van de schuld mitigeren, terwijl voorwaardelijke verplichtingen een extra risico inhouden.

               (20)In het licht van de momenteel nog steeds uitzonderlijk hoge mate van onzekerheid zullen de begrotingsrichtsnoeren hoofdzakelijk kwalitatief blijven. Meer specifieke kwantitatieve richtsnoeren voor de jaren daarna moeten in 2022 worden verstrekt, als de onzekerheid tegen die tijd genoeg is afgenomen.

               De Raad heeft het stabiliteitsprogramma 2021 en de follow-up door Griekenland van de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 beoordeeld,

               BEVEELT GRIEKENLAND AAN:

               1.De herstel- en veerkrachtfaciliteit in 2022 te gebruiken om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren en tegelijkertijd een prudent begrotingsbeleid voort te zetten. Nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden.

               2.Als de economische omstandigheden dit toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn. Tegelijkertijd investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren.

               3.Bijzondere aandacht te besteden aan de samenstelling van de overheidsfinanciën, zowel aan de ontvangsten- als aan de uitgavenzijde van de begroting, en aan de kwaliteit van de begrotingsmaatregelen, om een duurzaam en inclusief herstel te waarborgen. Voorrang te geven aan duurzame en groeibevorderende investeringen, met name ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie. Voorrang te geven aan structurele budgettaire hervormingen die zullen bijdragen tot de financiering van prioriteiten van het overheidsbeleid en tot de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn, onder meer door de dekking, de toereikendheid en de houdbaarheid van de stelsels voor gezondheidszorg en sociale bescherming voor iedereen te versterken.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De Voorzitter

                     (1)

                        PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

                     (2)

                        De clausule, die in artikel 5, lid 1, artikel 6, lid 3, artikel 9, lid 1, en artikel 10, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97 en artikel 3, lid 5, en artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1467/97 is neergelegd, vergemakkelijkt de coördinatie van het begrotingsbeleid in tijden van ernstige economische neergang.

                     (3)

                        Mededeling van de Commissie aan de Raad over de activering van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact, Brussel, 20.3.2020, COM(2020) 123 final.

                     (4)

                        Mededeling van de Commissie over de jaarlijkse strategie voor duurzame groei voor 2021, Brussel, 17.9.2020, COM(2020) 575 final.

                     (5)

                        Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Griekenland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Griekenland (PB C 282 van 26.8.2020, blz. 46).

                     (6)

                        In afwachting van de definitieve vaststelling door de Raad, na bekrachtiging door de Europese Raad. De tekst waarover de Eurogroep op 16 december 2020 overeenstemming heeft bereikt, is beschikbaar op: https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-14356-2020-INIT/nl/pdf

                     (7)

                     PB
                      L 57 van 18.2.2021, blz.17

                     (8)

                        Mededeling van de Commissie aan de Raad – Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid, Brussel, 3.3.2021, COM(2021) 105 final.

                     (9)

                        Mededeling van de Commissie betreffende de coördinatie van het economisch beleid in 2021: COVID-19 overwinnen, het herstel ondersteunen en onze economie moderniseren, Brussel, 2.6.2021, COM(2021) 500 final.

                     (10)

                        Uitvoeringsbesluit (EU) 2018/1192 van de Commissie van 11 juli 2018 betreffende de activering van verscherpt toezicht voor Griekenland (PB L 211 van 22.8.2018, blz. 1) en Uitvoeringsbesluit (EU) 2021/271 van de Commissie van 17 februari 2021 betreffende de verlenging van verscherpt toezicht voor Griekenland (PB L 61 van 22.2.2021, blz. 17).

                     (11)

                        Met name door de afvlakking van investeringen over vier jaar die in de uitgavenbenchmark wordt gebruikt, is het niet mogelijk de begrotingssteun via nationaal gefinancierde investeringen aan het herstel naar behoren te beoordelen.

                     (12)

                        Een minteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief begrotingsbeleid.

                     (13)

                        Andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven zullen naar verwachting zorgen voor een expansieve bijdrage van 0,9 procentpunten van het bbp.

                     (14)

                        Dit cijfer wordt op 0,6 % van het bbp geraamd.

                     (15)

                        Andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven zullen naar verwachting zorgen voor een expansieve bijdrage van 0,1 procentpunten van het bbp.

                     (16)

                        Raming van de Commissie volgens de gezamenlijk overeengekomen methode.

                     (17)

                        Zie werkdocument van de diensten van de Commissie – Statistical Annex providing background data relevant for the assessment of the 2021 Stability and Convergence Programmes


               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 2.6.2021
            COM(2021) 501 final
            Aanbeveling voor een
            AANBEVELING VAN DE RAAD
            met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2021 van België
            {SWD(2021) 501 final}

               Aanbeveling voor een

               AANBEVELING VAN DE RAAD

               met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2021 van België

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

               Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid
                  1
               , en met name artikel 5, lid 2,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

               Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

               Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Op 20 maart 2020 heeft de Commissie een mededeling aangenomen over de activering van de algemene ontsnappingsclausule
                  2
                van het stabiliteits- en groeipact
                  3
               . In haar mededeling lichtte de Commissie haar standpunt toe dat, gezien de verwachte ernstige economische neergang als gevolg van de COVID-19-uitbraak, de voorwaarden om de algemene ontsnappingsclausule te activeren, vervuld waren. Op 23 maart 2020 hebben de ministers van Financiën van de lidstaten met de beoordeling van de Commissie ingestemd. De algemene ontsnappingsclausule biedt de lidstaten budgettaire flexibiliteit om met de crisis om te gaan. Zij heeft de coördinatie van het begrotingsbeleid in tijden van ernstige economische neergang vergemakkelijkt. De activering ervan maakt het mogelijk tijdelijk af te wijken van het aanpassingstraject in de richting van de begrotingsdoelstelling op middellange termijn van elke lidstaat, op voorwaarde dat daardoor de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn niet in gevaar komt. Op 17 september 2020 heeft de Commissie in haar jaarlijkse strategie voor duurzame groei aangekondigd dat de algemene ontsnappingsclausule in 2021 actief zou blijven
                  4
               .

               (2)Op 20 juli 2020 heeft de Raad België aanbevolen
                  5
                om, overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule, alle nodige maatregelen te nemen om de pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook beval de Raad België aan om, als de economische omstandigheden dit toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, waarbij de investeringen worden verhoogd.

               (3)In zijn aanbeveling over het economische beleid van de eurozone heeft de Raad aangegeven dat het begrotingsbeleid in alle lidstaten van de eurozone in de loop van 2021 ondersteuning blijft bieden en dat de beleidsmaatregelen moeten worden afgestemd op landspecifieke omstandigheden en tijdig, tijdelijk en gericht moeten zijn
                  6
               . Zodra de epidemiologische en economische omstandigheden dit toelaten, moeten de noodmaatregelen worden uitgefaseerd en moeten tegelijk de gevolgen van de crisis op sociaal vlak en op de arbeidsmarkt worden aangepakt. Er moet begrotingsbeleid worden gevoerd dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, waarbij de investeringen worden verhoogd. Lidstaten moeten hervormingen doorvoeren die de dekking, adequaatheid en houdbaarheid van stelsels voor gezondheidszorg en sociale bescherming voor iedereen versterken.

               (4)Op 18 november 2020 hechtte de Commissie haar goedkeuring aan haar adviezen over de ontwerpbegrotingsplannen van de lidstaten van de eurozone voor 2021, die gebaseerd waren op een kwalitatieve beoordeling van de begrotingsmaatregelen. De Commissie was van oordeel dat het ontwerpbegrotingsplan van België al met al in overeenstemming was met de aanbevelingen inzake het begrotingsbeleid die de Raad op 20 juli 2020 goedkeurde, en dat de meeste maatregelen in de plannen de economische activiteit ondersteunden tegen een achtergrond van aanzienlijke onzekerheid. Sommige maatregelen leken echter niet van tijdelijke aard te zijn of met compenserende maatregelen gepaard te gaan.

               (5)NextGenerationEU, met inbegrip van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zal een duurzaam, inclusief en billijk herstel garanderen. Verordening (EU) 2021/241 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit
                  7
                is op 19 februari 2021 in werking getreden. Deze faciliteit zal financiële ondersteuning bieden voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die zullen worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen die door de EU worden gefinancierd. Zij zal bijdragen tot het economisch herstel, tot de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en zij zal de veerkracht en potentiële groei van de economie versterken. De herstel- en veerkrachtfaciliteit zal ook helpen om de overheidsfinanciën op korte termijn weer op gunstigere posities te brengen, en bijdragen tot de versterking van houdbare overheidsfinanciën, groei en het scheppen van banen op middellange en lange termijn.

               (6)Op 3 maart 2021 hechtte de Commissie haar goedkeuring aan een mededeling die verdere beleidsoriëntaties biedt om de coördinatie van het begrotingsbeleid en de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma’s van de lidstaten te vergemakkelijken
                  8
               . De algemene begrotingskoers moet, rekening houdende met de nationale begrotingen en de herstel- en veerkrachtfaciliteit, in 2021 en 2022 ondersteunend blijven. Tegelijkertijd moet, in het vooruitzicht van een geleidelijke normalisering van de economische activiteit in de tweede helft van 2021, het begrotingsbeleid van de lidstaten in 2022 meer gedifferentieerd worden. Het begrotingsbeleid van de lidstaten moet rekening houden met de mate van het herstel, de houdbaarheid van de begroting en de noodzaak om economische, sociale en territoriale verschillen terug te dringen. Gezien de noodzaak om een duurzaam herstel in de EU te steunen, moeten lidstaten met een laag duurzaamheidsrisico hun begrotingen richten op het handhaven van een ondersteunend begrotingsbeleid in 2022, rekening houdend met het effect van de herstel- en veerkrachtfaciliteit. Lidstaten met een hoge schuldenlast moeten een prudent begrotingsbeleid voeren en tegelijk nationaal gefinancierde investeringen behouden en de subsidies van de herstel- en veerkrachtfaciliteit benutten om aanvullende investeringsprojecten van hoge kwaliteit en structurele hervormingen te financieren. Voor de periode na 2022 moet bij het begrotingsbeleid verder rekening worden gehouden met de kracht van het herstel, de mate van economische onzekerheid en de houdbaarheid van de begroting. Een heroriëntering van het begrotingsbeleid met het oog op het bereiken van prudente begrotingsposities op middellange termijn, onder meer door het te zijner tijd uitfaseren van steunmaatregelen, zal bijdragen tot de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn.

               (7)In de mededeling van 3 maart 2021 werd ook het standpunt van de Commissie aangekondigd dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, moet worden gezien als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de EU of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (eind 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Op basis van haar voorjaarsprognoses 2021 was de Commissie op 2 juni van oordeel dat was voldaan aan de voorwaarden om de algemene ontsnappingsclausule in 2022 te blijven toepassen en vanaf 2023 te deactiveren. Landspecifieke omstandigheden zullen ook na de deactivering van de algemene ontsnappingsclausule verder moeten worden meegewogen
                  9
               .

               (8)Op 30 april 2021 heeft België zijn stabiliteitsprogramma 2021 ingediend overeenkomstig artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97.

               (9)In 2020 bedroeg het overheidstekort van België volgens door Eurostat gevalideerde gegevens 9,4 % van het bbp en steeg de overheidsschuld tot 114,1 % van het bbp. De jaarlijkse verandering in het primaire begrotingssaldo bedroeg -7,5 % van het bbp, met inbegrip van discretionaire begrotingsmaatregelen ten belope van 4,5 % van het bbp ter ondersteuning van de economie en de werking van automatische stabilisatoren. België verstrekte ook liquiditeitssteun aan bedrijven en huishoudens (zoals garanties en belastinguitstel, die geen directe en onmiddellijke budgettaire gevolgen hebben), naar schatting 11,8 % van het bbp.

               Op 2 juni 2021 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, VWEU. In dit verslag wordt de begrotingssituatie van België besproken aangezien het overheidstekort in 2020 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bbp overschreed en de overheidsschuld de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 60 % overschreed en niet in een bevredigend tempo afnam. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan het tekortcriterium en het schuldcriterium was voldaan.

               (10)Het macro-economische scenario dat aan de begrotingsprognoses ten grondslag ligt, is voor 2021 en 2022 realistisch. Volgens het stabiliteitsprogramma zal het reële bbp in 2021 en 2022 met respectievelijk 4,1 % en 3,5 % toenemen. In de voorjaarsprognoses 2021 van de Commissie wordt uitgegaan van een iets hogere reële groei in 2021 en 2022, met respectievelijk 4,5 % en 3,7 %, als gevolg van hogere investeringen.

               (11)In haar stabiliteitsprogramma 2021 gaat de regering ervan uit dat het overheidstekort terugloopt van 9,4 % van het bbp in 2020 naar 7,7 % van het bbp in 2021, en wordt voor de schuldquote een stijging van 114,1 % van het bbp in 2020 naar 116,4 % van het bbp in 2021 verwacht. Volgens het programma zal de verandering in het primaire begrotingssaldo in 2021 in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (2019) oplopen tot -6,1 % van het bbp, als gevolg van de discretionaire begrotingsmaatregelen van 2,7 % van het bbp ter ondersteuning van de economie en de werking van automatische stabilisatoren. Die projecties sporen met de voorjaarsprognoses 2021 van de Commissie.

               (12)Als reactie op de COVID-19-pandemie en de daaruit voortvloeiende economische neergang, heeft België begrotingsmaatregelen vastgesteld om de capaciteit van het gezondheidsstelsel te vergroten, de pandemie in te dammen en bijstand te verlenen aan personen en sectoren die bijzonder zwaar getroffen zijn. Deze krachtige beleidsreactie heeft de krimp van het bbp verzacht, wat op zijn beurt de stijging van het overheidstekort en de overheidsschuld heeft beteugeld. Begrotingsmaatregelen moeten de steun voor het herstel maximaliseren zonder vooruit te lopen op toekomstige begrotingstrajecten. Er moet daarom worden vermeden dat steunmaatregelen tot een permanente last voor de overheidsfinanciën worden. Indien de lidstaten permanente maatregelen invoeren, moeten deze degelijk worden gefinancierd zodat op de middellange termijn begrotingsneutraliteit is gegarandeerd. De maatregelen die België in 2020 en 2021 heeft genomen, stemmen overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De discretionaire begrotingsmaatregelen die de regering in 2020 en 2021 heeft genomen, zijn meestal tijdelijk of zijn met compenserende maatregelen gepaard gegaan.

               (13)Het stabiliteitsprogramma 2021 omvat nog geen subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit. Intussen gaat de prognose van de Commissie uit van investeringen en hervormingen die met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit worden gefinancierd, ten belope van 0,2 % van het bbp in 2021 en 0,3 % van het bbp in 2022, volgens dezelfde hypothese als die welke is gebruikt door het Belgische Federaal Planbureau in zijn macro-economische evaluatie van de herstel- en veerkrachtfaciliteit.

               (14)De in Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde indicatoren voor begrotingsaanpassing moeten worden beschouwd in het licht van de huidige omstandigheden. Om te beginnen is er aanzienlijke onzekerheid omtrent de ramingen van de outputgap. Ten tweede is er de noodzaak dat begrotingsbeleid zich snel kan aanpassen aan de ontwikkeling van de pandemie en van noodhulp kan evolueren naar meer gerichte maatregelen als de gezondheidsrisico’s afnemen. Ten derde wordt de huidige context gekenmerkt door een significante beleidsrespons ter ondersteuning van de economische activiteit. Bij aanzienlijke overdrachten uit de EU-begroting (zoals die uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit) geven de vastgestelde indicatoren bovendien niet de volledige impuls van het begrotingsbeleid aan de economie weer. Tegen deze achtergrond lijkt in de huidige omstandigheden het structurele saldo niet adequaat te zijn. De uitgavenbenchmark moet dan weer worden aangepast
                  10
                en aangevuld met extra informatie om de oriëntatie van het begrotingsbeleid volledig in kaart te brengen.

               Ten eerste zijn net als bij de aanpak voor de beoordeling van de ontwerpbegrotingsplannen 2021 tijdelijke noodmaatregelen uitgesloten van het uitgaventotaal. Deze tijdelijke crisisgerelateerde noodmaatregelen ondersteunen de zorgstelsels en compenseren werknemers en bedrijven voor inkomensverlies ten gevolge van lockdowns en verstoringen van de toeleveringsketen; of de overheid deze maatregelen terugdraait, hangt af van de terugkeer naar een normale gezondheids- en economische situatie.

               Ten tweede moeten, om de algemene begrotingskoers in de huidige constellatie te beoordelen, de aanzienlijke overdrachten uit de EU-begroting (zoals die uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit) worden opgenomen in het desbetreffende uitgaventotaal.

               Daarom wordt vervolgens de begrotingskoers gemeten aan de hand van de verandering in primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en uitgezonderd tijdelijke crisisgerelateerde noodmaatregelen), met inbegrip van uitgaven gefinancierd door subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere EU-fondsen.

               De analyse betreft niet alleen de algemene begrotingskoers, maar beoordeelt eveneens of het nationale begrotingsbeleid prudent is en of de opbouw ervan bevorderlijk is voor een duurzaam herstel dat overeenstemt met de groene en de digitale transitie. Daarom wordt bijzondere aandacht besteed aan de evolutie van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven en investeringen.

               (15)Volgens het stabiliteitsprogramma 2021 zal het overheidstekort van België dalen tot 4,5 % van het bbp in 2022, voornamelijk als gevolg van de stopzetting van het merendeel van de tijdelijke steunmaatregelen die in 2020 en 2021 zijn genomen en de hogere overheidsinkomsten als gevolg van de verbetering van de macro-economische situatie. Verwacht wordt dat de overheidsschuldquote in 2022 zich op 116 % van het bbp zal stabiliseren. Die projecties sporen met de voorjaarsprognoses 2021 van de Commissie.

               Op basis van de prognoses van de Commissie wordt de hierboven geschetste algemene begrotingskoers – met inbegrip van het effect op de geaggregeerde vraag in 2022 van investeringen die zijn gefinancierd uit zowel de nationale als de EU-begroting, met name de herstel- en veerkrachtfaciliteit – geraamd op –0,4 % van het bbp
                  11
               . De positieve bijdrage van de uitgaven gefinancierd met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere EU-fondsen zal naar verwachting stijgen met 0,1 procentpunt van het bbp. Nationaal gefinancierde investeringen  zullen naar verwachting resulteren in een krimpeffect van 0,1 procentpunt van het bbp
                  12
               . De nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde) zullen naar verwachting een expansieve bijdrage van 0,4 procentpunt van het bbp leveren.

               (16)De kwaliteit van de begrotingsmaatregelen van de lidstaten lijkt bijzonder belangrijk te zijn. Structurele begrotingshervormingen om de samenstelling van de nationale begrotingen te verbeteren, kunnen potentiële groei ondersteunen, de broodnodige begrotingsruimte creëren en de houdbaarheid van de begroting op langere termijn helpen verzekeren, ook wat betreft klimaatverandering en gezondheidsvraagstukken. Aan de ontvangstenzijde heeft de COVID-19-crisis aangetoond dat hervormingen enorm belangrijk zijn voor een efficiënter en billijker stelsel van overheidsinkomsten. Aan de uitgavenzijde zijn meer en betere duurzame en groeibevorderende investeringen zelfs nog crucialer geworden ter versterking van het groeipotentieel, de economische en sociale veerkracht en de groene en de digitale transitie. De herstel- en veerkrachtplannen zullen helpen de samenstelling van de nationale begrotingen te verbeteren.

               (17)Op basis van de begrotingsplannen voor de middellange termijn van het programma zal het overheidstekort naar verwachting afnemen van 4 % van het bbp in 2023 tot 3,7 % van het bbp in 2024. Het overheidstekort zal naar verwachting niet teruglopen tot minder dan 3 % van het bbp gedurende de programmaperiode. Het programma bevat niet de informatie die nodig is om de algemene begrotingskoers in 2023 en 2024 te ramen.

               De huidige raming van de gemiddelde nominale potentiële groei over 10 jaar bedraagt 2¾ %
                  13
               . Deze raming houdt echter geen rekening met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel-  en veerkrachtplan en die de potentiële economische groei van België kunnen bevorderen.

               (18)De overheidsschuldquote zal naar verwachting uitkomen op 116,7 % van het bbp in 2023 en oplopen tot 117,4 % van het bbp in 2024, wat volledig te wijten is aan stock-flow adjustments. In het licht van de hoge schuldquote, die naar verwachting slechts geleidelijk zal dalen, wordt België geacht op middellange termijn te worden geconfronteerd met grote risico’s voor de houdbaarheid van de begroting, zoals blijkt uit de meest recente schuldhoudbaarheidsanalyse
                  14
               .

               (19)Gezien de momenteel nog steeds uitzonderlijk hoge mate van onzekerheid, moeten de richtsnoeren voor het begrotingsbeleid overwegend kwalitatief blijven. Meer specifieke kwantitatieve richtsnoeren voor de jaren daarna zullen in 2022 worden verstrekt, mits de onzekerheid tegen die tijd genoeg is afgenomen.

               De Commissie heeft het stabiliteitsprogramma 2021 en de follow-up door België van de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 beoordeeld,

               BEVEELT BELGIË AAN:

               1.De herstel- en veerkrachtfaciliteit in 2022 te gebruiken om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren en tegelijkertijd een prudent begrotingsbeleid voort te zetten. Nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden.

               2.Als de economische omstandigheden dit toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn. Tegelijkertijd investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren.

               3.Bijzondere aandacht te besteden aan de samenstelling van de overheidsfinanciën, zowel aan de ontvangsten- als aan de uitgavenzijde van de begroting, en aan de kwaliteit van de begrotingsmaatregelen, om een duurzaam en inclusief herstel te waarborgen. Voorrang te geven aan duurzame en groeibevorderende investeringen, met name ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie. Voorrang te geven aan structurele budgettaire hervormingen die zullen bijdragen tot de financiering van prioriteiten van het overheidsbeleid en tot de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn, onder meer door de dekking, de toereikendheid en de houdbaarheid van de stelsels voor gezondheidszorg en sociale bescherming voor iedereen te versterken.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De Voorzitter

                     (1)

                        PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

                     (2)

                        De clausule, die in artikel 5, lid 1, artikel 6, lid 3, artikel 9, lid 1, en artikel 10, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97 en artikel 3, lid 5, en artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1467/97 is neergelegd, vergemakkelijkt de coördinatie van het begrotingsbeleid in tijden van ernstige economische neergang.

                     (3)

                        Mededeling van de Commissie aan de Raad over de activering van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact, Brussel, 20.3.2020, COM(2020) 123 final.

                     (4)

                        Mededeling van de Commissie over de jaarlijkse strategie voor duurzame groei voor 2021, Brussel, 17.9.2020, COM(2020) 575 final.

                     (5)

                        Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van België en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van België, PB C 282 van 26.8.2020, blz. 1.

                     (6)

                        In afwachting van de definitieve aanneming door de Raad, na bekrachtiging door de Europese Raad. De tekst waarover de Eurogroep op 16 december 2020 overeenstemming heeft bereikt, is beschikbaar op: https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-14356-2020-INIT/nl/pdf

                     (7)

                     PB
                      L 57 van 18.2.2021, blz.17.

                     (8)

                        Mededeling van de Commissie aan de Raad – Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid, Brussel, 3.3.2021, COM(2021) 105 final.

                     (9)

                        Mededeling van de Commissie over de coördinatie van het economisch beleid in 2021: COVID-19 overwinnen, het herstel ondersteunen en onze economie moderniseren, Brussel, 2.6.2021, COM(2021) 500 final.

                     (10)

                        Met name door de afvlakking van investeringen over vier jaar die in de uitgavenbenchmark wordt gebruikt, is het niet mogelijk de begrotingssteun via nationaal gefinancierde investeringen aan het herstel naar behoren te beoordelen.

                     (11)

                        Een minteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief begrotingsbeleid.

                     (12)

                        Andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven zullen naar verwachting een neutrale bijdrage leveren.

                     (13)

                        Raming van de Commissie volgens de gezamenlijk overeengekomen methode.

                     (14)

                        Zie het werkdocument van de diensten van de Commissie – Statistische bijlage met achtergrondgegevens die relevant zijn voor de beoordeling van de stabiliteit en convergentie van 2021.


               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 23.10.2019
            COM(2019) 491 final
            Aanbeveling voor een
            BESLUIT VAN DE RAAD
            houdende machtiging tot het openen van onderhandelingen over een partnerschapsovereenkomst inzake duurzame visserij en een protocol tussen de Europese Unie en de regering van Denemarken en de autonome regering van Groenland
            {SWD(2019) 385 final} - {SWD(2019) 386 final}

               TOELICHTING

               1.
                     ACHTERGROND VAN DE AANBEVELING

               •Motivering en doel van het voorstel

               De Commissie stelt voor te onderhandelen over een nieuwe partnerschapsovereenkomst inzake duurzame visserij (PODV) en een nieuw protocol met Groenland die voldoen aan de behoeften van de vloot van de Unie en in overeenstemming zijn met Verordening (EU) nr. 1380/2013 inzake het gemeenschappelijk visserijbeleid
                  1
                en met de conclusies van de Raad van 19 maart 2012 over de mededeling van de Commissie inzake de externe dimensie van het gemeenschappelijk visserijbeleid.

               •Samenhang met de huidige bepalingen op dit beleidsgebied

                  De huidige partnerschapsovereenkomst inzake visserij tussen de EU en Groenland
                     2
                   is op 28 juni 2007 ondertekend
                     3
                  . Voorgesteld wordt te onderhandelen over een nieuwe partnerschapsovereenkomst inzake duurzame visserij om daarin een aantal bepalingen van Verordening (EU) nr. 1380/2013
                     4
                   op te nemen die niet in de partnerschapsovereenkomst inzake visserij staan.

                  Het huidige vijfjarige protocol
                     5
                   bij de partnerschapsovereenkomst inzake visserij is op 1 januari 2016 van toepassing geworden
                     6
                   en zal op 31 december 2020 verstrijken. In dat protocol zijn de vangstmogelijkheden voor de vloot van de Unie en de overeenkomstige financiële tegenprestatie van de Unie en de EU-reders vastgelegd.

               Krachtens het huidige protocol mag de EU-vloot in de Groenlandse wateren op kabeljauw, pelagische en demersale roodbaars, Groenlandse heilbot, Noordse garnaal, grenadiervis en lodde vissen binnen jaarlijkse vangstmogelijkheden van 42 726 ton (indicatieve cijfers). Bij die visserij zijn vaartuigen uit acht lidstaten (Denemarken, Duitsland, Estland, Frankrijk, Letland, Litouwen, Zweden en het Verenigd Koninkrijk) betrokken. De EU draagt ook een deel van de overeengekomen quota aan Noorwegen en de Faeröer over, in ruil voor toegang voor de EU-vaartuigen tot hun wateren. Naast de door de vloot van de Unie aan Groenland betaalde visrechten betaalt de EU jaarlijks een compensatie van 13 168 978 EUR (berekend op basis van de referentieprijzen voor elke soort) en legt zij een financiële reserve van 1 700 000 EUR aan voor mogelijke aanvullende hoeveelheden. De EU-begroting voorziet ook in een bedrag van 2 931 999 EUR voor de ondersteuning van het sectorale visserijbeleid van Groenland.

                  Dit is een overeenkomst over gemengde soorten. Voor de toewijzing van quota aan de lidstaten gelden de bepalingen van de verordening betreffende totale toegestane vangsten en quota
                     7
                  . PODV's helpen de doelstellingen van het gemeenschappelijk visserijbeleid op internationaal niveau te bevorderen door ervoor te zorgen dat de visserijactiviteiten van de Unie buiten de wateren van de Unie berusten op dezelfde beginselen en normen als die welke gelden in het kader van het recht van de Unie. Voorts stimuleren PODV's wetenschappelijke samenwerking tussen de EU en haar partners, bevorderen zij transparantie en duurzaamheid met het oog op een beter beheer van de visbestanden, en zetten zij aan tot governance door het ondersteunen van de monitoring, controle en bewaking van de activiteiten van de nationale en de buitenlandse vloten en door financiële middelen ter beschikking te stellen voor de bestrijding van illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij. PODV's dragen bij aan de duurzame ontwikkeling van de lokale visserijsector en aan de bevordering van groei en waardig werk in verband met visserijactiviteiten. Zij versterken de positie van de EU in internationale en regionale visserijorganisaties (met name, in het geval van Groenland, de Internationale Raad voor het onderzoek van de zee en de Visserijorganisatie voor het noordwestelijke deel van de Atlantische Oceaan)
                     8
                  .

               •Verenigbaarheid met andere beleidsterreinen van de Unie

                  De onderhandelingen over een nieuwe overeenkomst en een nieuw protocol met Groenland zijn in overeenstemming met het externe optreden van de EU ten aanzien van de landen en gebieden overzee, en met name met de doelstellingen van de Unie met betrekking tot de eerbiediging van de democratische beginselen en de mensenrechten.

               2.
                     JURIDISCHE ELEMENTEN VAN DE AANBEVELING

               •Rechtsgrondslag

                  De rechtsgrondslag voor het besluit is artikel 218 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), waarin de procedure voor het onderhandelen over en het sluiten van internationale overeenkomsten is vastgelegd.

               •Subsidiariteit (bij niet-exclusieve bevoegdheid)

                  Niet van toepassing (exclusieve bevoegdheid).

               •Evenredigheid

                  Het besluit is evenredig met de doelstelling.

               •Keuze van instrumenten

                  In artikel 218, leden 3 en 4, VWEU is bepaald dat hiervoor een besluit van de Raad vereist is.

               3.RESULTATEN VAN EX-POSTEVALUATIES, RAADPLEGINGEN VAN BELANGHEBBENDEN EN EFFECTBEOORDELINGEN

               •Ex-postevaluaties/geschiktheidscontroles van bestaande wetgeving

                  In 2019 heeft de Commissie een ex-postevaluatie uitgevoerd van de huidige partnerschapsovereenkomst inzake visserij en het huidige protocol met Groenland en een ex-ante-evaluatie van de mogelijke vernieuwing daarvan. De conclusies daarvan staan in een afzonderlijk werkdocument van de diensten van de Commissie.

                  De conclusie van de evaluatie luidde dat de visserijsector van de EU een duidelijk belang heeft bij de visserij in Groenland en dat de vernieuwing van de overeenkomst en het protocol zou bijdragen tot een beter beheer van de visserij in de regio.

                  Voor de EU is het van belang een instrument in stand te houden dat diepgaande sectorale samenwerking mogelijk maakt met een belangrijke speler op het gebied van oceaangovernance op subregionaal niveau, gezien de omvang van het onder zijn jurisdictie vallende visserijgebied. Dit zal de EU in staat stellen haar rol in de Noordse visserij te versterken, mede dankzij de ruil van quota met Noorwegen en de Faeröer.

                  Voor de EU-vaartuigen betekent dit dat de toegang tot een belangrijk visserijgebied behouden blijft, waardoor vangststrategieën kunnen worden opgezet binnen een meerjarig internationaal rechtskader.

                  Voor de Groenlandse autoriteiten is het de bedoeling de betrekkingen met de EU te handhaven om de oceaangovernance te versterken en een beroep te kunnen doen op specifieke sectorale steun in de vorm van meerjarige financiële steun voor het beheer van de visserij.

               •Raadpleging van belanghebbenden

                  In het kader van de evaluatie heeft de Commissie de lidstaten, vertegenwoordigers van de sector en internationale organisaties van het maatschappelijk middenveld geraadpleegd, alsook de visserijadministratie en het maatschappelijk middenveld van Groenland.

               •Bijeenbrengen en gebruik van expertise

                  Niet van toepassing.

               •Effectbeoordeling

                  Niet van toepassing.

               •Gezonde regelgeving en vereenvoudiging

                  Niet van toepassing.

               •Grondrechten

                  In de voorgestelde onderhandelingsrichtsnoeren (die zijn opgenomen in een bijlage bij het besluit) wordt de Commissie verzocht te onderhandelen over de opneming in de nieuwe PODV van een clausule over de gevolgen van schendingen van de mensenrechten en de democratische beginselen.

               4.
                     GEVOLGEN VOOR DE BEGROTING

               Het nieuwe protocol voorziet in de betaling van een financiële bijdrage aan Groenland. De betrokken begrotingsmiddelen (vastleggings- en betalingskredieten) zullen elk jaar in de begrotingslijn voor “partnerschapsovereenkomsten inzake duurzame visserij” (11 03 01) worden opgenomen en verenigbaar zijn met de financiële programmering van het betrokken meerjarig financieel kader. De bedragen voor vastleggingen en betalingen worden vastgesteld in het kader van de jaarlijkse begrotingsprocedure, onder meer in de reservelijn voor protocollen die aan het begin van het jaar nog in werking moeten treden
                  9
               .

               5.
                     OVERIGE ELEMENTEN

               •Uitvoeringsplanning en regelingen betreffende monitoring, evaluatie en rapportage

                  Naar verwachting zullen de onderhandelingen in het vierde kwartaal van 2019 van start gaan.

               •Artikelsgewijze toelichting

                  De Commissie beveelt aan dat:

                  de Raad haar machtiging verleent om onderhandelingen te openen en te voeren met het oog op de sluiting van een nieuwe PODV en een nieuw protocol met Groenland;

                  de onderhandelingen worden gevoerd in overleg met het bijzonder comité, overeenkomstig het VWEU; en

                  de Raad de bij deze aanbeveling gevoegde onderhandelingsrichtsnoeren goedkeurt.

               Aanbeveling voor een

               BESLUIT VAN DE RAAD

               houdende machtiging tot het openen van onderhandelingen over een partnerschapsovereenkomst inzake duurzame visserij en een protocol tussen de Europese Unie en de regering van Denemarken en de autonome regering van Groenland

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 218, leden 3 en 4,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

               Overwegende hetgeen volgt:

               Op 28 juni 2007 zijn een partnerschapsovereenkomst inzake visserij tussen de Europese Gemeenschap, enerzijds, en de regering van Denemarken en de autonome regering van Groenland, anderzijds, alsook een protocol tot vaststelling van de vangstmogelijkheden en de financiële tegenprestatie waarin bij die overeenkomst is voorzien
                  10
               , ondertekend.  Na het verstrijken van de geldigheidsduur van dat protocol is een nieuw protocol ondertekend, dat op 1 januari 2016 in werking is getreden
                  11
               . Dat protocol verstrijkt op 31 december 2020.

               Sommige bepalingen van Verordening (EU) nr. 1380/2013 van het Europees Parlement en de Raad
                  12
                zijn niet opgenomen in de partnerschapsovereenkomst inzake visserij.   Aangezien het huidige protocol op korte termijn zal vervallen, moeten ook de vangstmogelijkheden en de financiële tegenprestatie die met ingang van 1 januari 2021 van toepassing zullen zijn, worden vastgesteld. De Commissie stelt daarom voor te onderhandelen over een nieuwe overeenkomst en een nieuw protocol die aan de behoeften van de vloot van de Unie voldoen en ook in overeenstemming zijn met Verordening (EU) nr. 1380/2013.

               Bijgevolg moeten onderhandelingen worden geopend met het oog op de sluiting van een nieuwe partnerschapsovereenkomst inzake duurzame visserij en een nieuw protocol met de regering van Denemarken en de autonome regering van Groenland,

               HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

               Artikel 1

               De Commissie wordt gemachtigd om namens de Unie te onderhandelen over een nieuwe partnerschapsovereenkomst inzake duurzame visserij en een nieuw protocol met de regering van Denemarken en de autonome regering van Groenland.

               Artikel 2

               De onderhandelingen worden gevoerd in overleg met de Raadsgroep extern visserijbeleid en op basis van de in de bijlage bij dit besluit opgenomen onderhandelingsrichtsnoeren.

               Artikel 3

               Dit besluit is gericht tot de Commissie.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)

                        Verordening (EU) nr. 1380/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2013 inzake het gemeenschappelijk visserijbeleid, tot wijziging van Verordeningen (EG) nr. 1954/2003 en (EG) nr. 1224/2009 van de Raad en tot intrekking van Verordeningen (EG) nr. 2371/2002 en (EG) nr. 639/2004 van de Raad en Besluit 2004/585/EG van de Raad (PB L 354 van 28.12.2013, blz. 22).

                     (2)

                        PB L 172 van 30.6.2007.

                     (3)

                  https://www.consilium.europa.eu/nl/documents-publications/treaties-agreements/agreement/?id=2007046&DocLanguage=nl

                     (4)

                        Deel VI, titel II, van Verordening (EU) nr. 1380/2013.

                     (5)

                        PB L 305 van 21.11.2015, blz. 1.

                     (6)

                  https://www.consilium.europa.eu/nl/documents-publications/treaties-agreements/agreement/?id=2015055&DocLanguage=nl

                     (7)

                        Verordening (EU) 2019/124 van de Raad van 30 januari 2019 tot vaststelling, voor 2019, van de vangstmogelijkheden voor sommige visbestanden en groepen visbestanden welke in de wateren van de Unie en, voor vissersvaartuigen van de Unie, in bepaalde wateren buiten de Unie van toepassing zijn (PB L 29 van 31.1.2019, blz. 1).

                     (8)

                  https://www.nafo.int/

                     (9)

                        Hoofdstuk 40 (reservelijn 40 02 41) in overeenstemming met het interinstitutioneel akkoord inzake het MFK (2013/C 373/01).

                     (10)

                        PB L 172 van 30.6.2007.

                     (11)

                        https://www.consilium.europa.eu/nl/documents-publications/treaties-agreements/agreement/?id=2015055&DocLanguage=nl.

                     (12)

                        Verordening (EU) nr. 1380/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2013 inzake het gemeenschappelijk visserijbeleid, tot wijziging van Verordeningen (EG) nr. 1954/2003 en (EG) nr. 1224/2009 van de Raad en tot intrekking van Verordeningen (EG) nr. 2371/2002 en (EG) nr. 639/2004 van de Raad en Besluit 2004/585/EG van de Raad (PB L 354 van 28.12.2013, blz. 22).

    ---documentbreak---

               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 23.10.2019
            COM(2019) 491 final
            BIJLAGE
            bij
            Aanbeveling voor een
            BESLUIT VAN DE RAAD houdende machtiging tot het openen van onderhandelingen over een partnerschapsovereenkomst inzake duurzame visserij en een protocol tussen de Europese Unie en de regering van Denemarken en de autonome regering van Groenland
            {SWD(2019) 385 final} - {SWD(2019) 386 final}

               BIJLAGE […]

               Richtsnoeren voor de onderhandelingen over een partnerschapsovereenkomst inzake duurzame visserij en een protocol tussen de Europese Unie en de regering van Denemarken en de autonome regering van Groenland

               (1)De onderhandelingen hebben tot doel een partnerschapsovereenkomst inzake duurzame visserij (PODV) en een protocol tussen de EU en Groenland te sluiten die in overeenstemming zijn met Verordening (EU) nr. 1380/2013 en met de conclusies van de Raad van 19 maart 2012 over de mededeling van de Commissie inzake de externe dimensie van het gemeenschappelijk visserijbeleid.

               (2)In de partnerschapsovereenkomst inzake duurzame visserij moeten het kader, de algemene beginselen en de doelstellingen worden vastgelegd die de basis voor het nieuwe partnerschap met Groenland zullen vormen. Bijgevolg moet de overeenkomst een clausule bevatten waarbij de huidige partnerschapsovereenkomst inzake visserij tussen de partijen wordt ingetrokken.

               (3)Het nieuwe partnerschap moet duurzame en verantwoorde visserij bevorderen en tegelijk wederzijdse voordelen voor de EU en Groenland waarborgen.  Tijdens de onderhandelingen moet de Commissie met name de hieronder omschreven doelstellingen nastreven:

               ·de toegang tot de visserijzone van Groenland garanderen en ervoor zorgen dat de vaartuigen van de EU-vissersvloot de nodige machtigingen krijgen om in die zone te vissen;

               ·de ecologische duurzaamheid van de visserijactiviteiten garanderen en de oceaangovernance op internationaal niveau bevorderen, waarbij rekening wordt gehouden met het beste beschikbare wetenschappelijke advies en de desbetreffende door de regionale organisaties voor visserijbeheer (ROVB’s) vastgestelde beheersplannen. De visserijactiviteiten moeten uitsluitend op beschikbare bestanden gericht zijn, rekening houdend met de vangstcapaciteit van de lokale vloot, en met speciale aandacht voor het feit dat het gaat over bestanden die over grote afstanden trekken;

               ·een passend aandeel in de overschotbestanden verkrijgen dat geheel in verhouding staat tot de belangen van de EU-vloot, indien die bestanden ook voor vloten van derde landen van belang zijn;

               ·voor alle vloten van derde landen dezelfde technische voorwaarden toepassen, rekening houdend met de mogelijke overdracht van een deel van de overeengekomen EU-quota naar andere noordse landen;

               ·ervoor zorgen dat de financiële bijdrage van de EU voor de toegang tot de visserij gebaseerd is op de historische en verwachte toekomstige activiteiten van de EU‑vloot in de regio, in het licht van de beste en meest actuele wetenschappelijke beoordelingen;

               ·een dialoog aangaan om de uitvoering van een verantwoord visserijbeleid door Groenland te versterken, in samenhang met de ontwikkelingsdoelstellingen van dat land, met name wat betreft governance op visserijgebied, de bestrijding van illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij, controle, monitoring en bewaking van visserijactiviteiten en het verstrekken van wetenschappelijk advies;

               ·een clausule opnemen over de gevolgen van schendingen van de mensenrechten en van de democratische beginselen;

               ·bewerkstelligen dat het protocol bijdraagt aan de bevordering van groei en waardig werk in verband met maritieme activiteiten, rekening houdend met de desbetreffende verdragen van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO).

               (4)In het protocol moet met name het volgende worden vastgesteld:

               ·de vangstmogelijkheden, per categorie, die aan de EU-vloot zullen worden verleend;

               ·de voor Groenland vastgestelde financiële tegenprestatie en de voorwaarden voor de betaling daarvan; en

               ·het in het kader van de sectorale steun te betalen bedrag en de mechanismen voor de uitvoering daarvan.


               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 4.3.2020
            COM(2020) 91 final
            Aanbeveling voor een
            AANBEVELING VAN DE RAAD
            om een einde te maken aan de situatie van een buitensporig overheidstekort in Roemenië
            {SWD(2020) 53 final}

               Aanbeveling voor een

               AANBEVELING VAN DE RAAD

               om een einde te maken aan de situatie van een buitensporig overheidstekort in Roemenië

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 126, lid 7,

               Gezien de aanbeveling van de Commissie,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Overeenkomstig artikel 126 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) dienen de lidstaten buitensporige overheidstekorten te vermijden.

               (2)Het stabiliteits- en groeipact (SGP) is gebaseerd op de doelstelling van deugdelijke openbare financiën als middel om de voorwaarden voor prijsstabiliteit en voor een tot werkgelegenheidsschepping leidende sterke duurzame groei te verbeteren.

               (3)Op [17 maart] 2020 heeft de Raad, overeenkomstig artikel 126, lid 6, VWEU, vastgesteld dat in Roemenië een buitensporig tekort bestond.

               (4)Overeenkomstig artikel 126, lid 7, VWEU en artikel 3, lid 4,  van Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad
                  1
                moet de Raad aanbevelingen richten tot de betrokken lidstaat opdat deze binnen een bepaalde termijn een einde maakt aan de situatie van buitensporig tekort. In de aanbeveling moet een termijn van ten hoogste zes maanden worden bepaald waarbinnen de betrokken lidstaat effectieve maatregelen moet treffen om het buitensporige tekort te corrigeren. Voorts dient de Raad in een aanbeveling om een buitensporig tekort te corrigeren, de betrokken lidstaat te verzoeken om jaarlijkse begrotingsdoelstellingen te realiseren die op grond van de aan de aanbeveling ten grondslag liggende prognoses stroken met een benchmark die overeenstemt met een minimale jaarlijkse verbetering van ten minste 0,5% van het bbp van het structurele saldo, d.w.z. het conjunctuurgezuiverde begrotingssaldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen.

               (5)Volgens de winterprognoses 2020 van de Commissie, uitgebreid met begrotingsvariabelen tot 2022, zal de reële bbp-groei in 2019 naar verwachting 3,9% hebben bedragen. Op basis van de aanname dat het beleid ongewijzigd blijft, voorspelt de Commissie dat de reële bbp-groei zal matigen, maar robuust zal blijven met 3,8% in 2020 en 3,5% in 2021 en 2022. Enerzijds zou de significante budgettaire stimulans die van het huidige beleid uitgaat, de particuliere consumptie enige impulsen blijven geven. Anderzijds zou een verdere toename van het begrotingstekort het vertrouwen van consumenten en investeerders in de houdbaarheid van het groeitraject van de economie aantasten. Als gevolg daarvan zullen de investeringen naar verwachting verzwakken, nu particuliere investeerders rekening houden met de toenemende macro-economische onevenwichtigheden. De bijdrage van de netto-uitvoer zal naar verwachting gedurende de prognoseperiode negatief blijven, aangezien de uitvoer nog steeds wordt beïnvloed door de zwakke buitenlandse vraag, terwijl de invoer wordt ondersteund door de particuliere consumptie. Hierdoor zou het toch al hoge tekort op de lopende rekening nog verder verslechteren.

               (6)Op 10 december 2019 heeft de regering haar begrotingsstrategie voor 2020-22 (de begrotingsstrategie) goedgekeurd en aan het parlement toegezonden, met een herziene doelstelling voor het overheidstekort van 3,8% van het bbp in 2019, wat meer is dan de referentiewaarde van 3% van het bbp. Deze herziening, die hoger uitkomt dan de oorspronkelijk voorziene 2,8% van het bbp in 2019, was gebaseerd op de gegevens over de uitvoering van de begroting voor het jaar tot op heden. De begrotingsstrategie is op 18 december 2019 in werking getreden.

               (7)In de winterprognoses 2020 van de Commissie, die met begrotingsvariabelen zijn uitgebreid tot 2022, wordt ervan uitgegaan dat het overheidstekort gedurende de gehele prognoseperiode boven de referentiewaarde van 3% van het bbp zal blijven. Bij ongewijzigd beleid verwacht de Commissie een overheidstekort van 4,0% van het bbp in 2019, 4,9% in 2020, 6,9% in 2021 en 7,7% in 2022. Men verwacht dat het structurele tekort in 2019 met 1,0% van het bbp zal verslechteren, in 2021 met nog eens 1,9% van het bbp en in 2022 met nog eens 0,8% van het bbp. De door de Commissie voorspelde stijging van het tekort wordt vooral aangejaagd door significante pensioenverhogingen die in de zomer van 2019 zijn vastgesteld. De hogere uitgaven voor pensioenen zouden 0,9 procentpunt van het bbp bijdragen aan de stijging van het tekort in 2020, 1,7 procentpunt van het bbp in 2021 en 1,1 procentpunt van het bbp in 2022. De verdubbeling van de kindertoelage, die vanaf augustus 2020 in werking moet treden, zal naar schatting begrotingskosten van 0,6% van het bbp per jaar met zich meebrengen. In haar begrotingsstrategie gaat de regering uit van een overheidstekort van 3,6% van het bbp in 2020, 3,4% in 2021 en 2,8% in 2022. Op basis van overheidsramingen zou dit leiden tot een structurele aanpassing van 0,3% in 2020, 0,2% in 2021 en 0,6% in 2022. De aanpassing in de begrotingsstrategie is meestal gebaseerd op uitgaven. Met name de uitgaven voor de beloning van werknemers, voor goederen en diensten en voor niet door de EU medegefinancierde kapitaaluitgaven zullen naar verwachting dalen als percentage van het bbp. Het feit dat het verwachte tekort in de begrotingsstrategie lager ligt dan in de prognoses van de Commissie, is het gevolg van de optimistischer onderliggende macro-economische prognoses in de begrotingsstrategie en van het feit dat in de begrotingsstrategie geen rekening wordt gehouden met de budgettaire gevolgen van sommige vastgestelde maatregelen, terwijl de geplande matiging van de lopende uitgaven niet volledig wordt ondersteund door vastgestelde of op geloofwaardige wijze aangekondigde maatregelen en derhalve niet volledig in aanmerking kan worden genomen in de prognoses van de Commissie.

               (8)De overheidsschuld in Roemenië bedroeg in 2018 34,7% van het bbp. Volgens de prognoses van de Commissie zal de overheidsschuld in 2022 stijgen tot 46,6% van het bbp en daarmee onder de referentiewaarde van het Verdrag blijven.

               (9)Overeenkomstig artikel 3, lid 4, van Verordening (EG) nr. 1467/97 dient het buitensporige tekort, behoudens bijzondere omstandigheden, binnen het jaar nadat het is geconstateerd (in casu tegen 2021) verholpen te zijn. Het aanpassingstraject moet worden vastgesteld overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1467/97, met inachtneming van de economische en budgettaire situatie van de lidstaat.

               (10)In de huidige situatie bestaan dergelijke bijzondere omstandigheden in Roemenië. Het corrigeren van het buitensporige tekort tegen 2021 zou een te scherpe begrotingsaanpassing vergen en tot een significant outputverlies kunnen leiden. Een langer aanpassingstraject zou weliswaar nog steeds aanzienlijke jaarlijkse aanpassingen vergen, maar zou een geleidelijker effect op de groei hebben en houdt rekening met het feit dat het begrotingsjaar 2020 al is begonnen. De structurele hervormingen die parallel met de begrotingsconsolidatie worden doorgevoerd, zullen bijdragen tot een duurzame correctie van het buitensporige tekort. In het licht hiervan en rekening houdend met de economische en budgettaire situatie in Roemenië is het gerechtvaardigd als termijn voor de correctie van het buitensporige tekort 2022 vast te stellen.

               (11)Voor een geloofwaardig en houdbaar aanpassingstraject binnen deze termijn moet Roemenië een doelstelling voor een nominaal overheidstekort van 3,6% van het bbp in 2020, 3,4 % van het bbp in 2021 en 2,8% van het bbp in 2022 halen, hetgeen op basis van de prognoses van de Commissie in overeenstemming is met een nominaal groeipercentage van de netto primaire overheidsuitgaven
                  2
                van 8,2 % in 2020, 5,5 % in 2021 en 5,5 % in 2022. Een dergelijk groeipercentage van de netto-uitgaven zal de primaire indicator zijn die wordt gebruikt om de begrotingsinspanning te beoordelen indien een zorgvuldige analyse nodig is. De overeenkomstige jaarlijkse aanpassing van het structurele saldo bedraagt 0,5% van het bbp in 2020, 0,8% van het bbp in 2021 en 0,8% van het bbp in 2022. Op basis van de huidige prognoses zullen deze doelstellingen nog steeds een jaarlijkse stijging van de reële netto-uitgaven mogelijk maken. Om de doelstellingen te bereiken zullen de grote wettelijk vastgestelde pensioenverhogingen en andere recente maatregelen die de scherpe verslechtering van het tekort in het uitgangsscenario aanjagen, waarschijnlijk opnieuw moeten worden bekeken.

               (12)Maatregelen ter consolidatie van de begroting moeten een duurzame correctie waarborgen en er tegelijkertijd op gericht zijn de kwaliteit van de openbare financiën te verbeteren en het groeipotentieel van de economie te versterken.

               (13)Sinds 2016 wijkt Roemenië stelselmatig en herhaaldelijk af van de in het nationale begrotingskader vastgelegde begrotingsregels, waardoor deze grotendeels ondoeltreffend zijn. Het is van cruciaal belang dat Roemenië er in de toekomst voor zorgt dat het nationale begrotingskader volledig wordt toegepast.

               (14)Op middellange en lange termijn lijken de risico's voor gezonde overheidsfinanciën hoog te zijn als gevolg van de hoge begrotingstekorten en de kosten van de vergrijzing. De pensioenverhogingen, die in de zomer van 2019 zijn vastgesteld en in de loop van 2019-2021 in werking moeten treden, spelen een grote rol in deze risico's. Een en ander bevestigt de dringende noodzaak om de overheidsfinanciën op lange termijn weer volledig houdbaar te maken,

               HEEFT DE VOLGENDE AANBEVELING VASTGESTELD:

               (1)Roemenië moet uiterlijk 2022 een einde maken aan de thans bestaande buitensporigtekortsituatie.

               (2)Roemenië moet een doelstelling voor een nominaal overheidstekort van 3,6% van het bbp in 2020, 3,4% van het bbp in 2021 en 2,8% van het bbp in 2022 bereiken, hetgeen overeenkomt met een nominale groei van de netto primaire overheidsuitgaven van 8,2% in 2020, 5,5% in 2021 en 5,5% in 2022, hetgeen overeenkomt met een jaarlijkse structurele aanpassing van 0,5% van het bbp in 2020, 0,8% van het bbp in 2021 en 0,8% van het bbp in 2022.

               (3)Roemenië moet de maatregelen die nodig zijn om zijn buitensporig tekort tegen 2022 te corrigeren, specificeren en strikt uitvoeren. De budgettaire consolidatiemaatregelen moeten op groeivriendelijke wijze een blijvende correctie waarborgen. Roemenië moet alle meevallers aanwenden om het tekort terug te dringen.

               (4)De Raad stelt 15 september 2020 vast als de termijn waarbinnen Roemenië effectieve maatregelen moet nemen en overeenkomstig artikel 3, lid 4 bis, van Verordening (EG) nr. 1467/97 gedetailleerd verslag moet uitbrengen over de voorgenomen consolidatiestrategie om de doelstellingen te realiseren. Vervolgens moeten de Roemeense autoriteiten ten minste om de zes maanden en totdat het buitensporig tekort volledig is gecorrigeerd verslag uitbrengen over de voortgang die is gemaakt in de uitvoering van deze aanbevelingen.

               Voorts moeten de Roemeense autoriteiten ervoor zorgen dat hun nationale begrotingskader volledig wordt toegepast. Voor het welslagen van de budgettaire consolidatiestrategie zal het ook van belang zijn om, overeenkomstig de in de context van het Europees Semester tot Roemenië gerichte aanbevelingen van de Raad, en met name die aanbevelingen die betrekking hebben op de procedure bij macro-economische onevenwichtigheden, de budgettaire consolidatie met omvattende structurele hervormingen te ondersteunen.

               Deze aanbeveling is gericht tot Roemenië.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)

                        PB L 209 van 2.8.1997, blz. 6.

                     (2)

                        De netto primaire overheidsuitgaven omvatten de totale overheidsuitgaven exclusief rente-uitgaven, uitgaven in het kader van programma's van de Unie die volledig met inkomsten uit fondsen van de Unie worden gefinancierd en niet-discretionaire veranderingen in de uitgaven voor werkloosheidsuitkeringen. Nationaal gefinancierde bruto-investeringen in vaste activa worden afgevlakt over een periode van vier jaar. Er wordt rekening gehouden met discretionaire inkomstenmaatregelen of bij wet verplicht gestelde inkomstenstijgingen. Eenmalige maatregelen aan zowel de inkomsten- als uitgavenzijde worden uitgevlakt.