title: Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Tsjechië en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2020 van Tsjechië 2020/C 282/03

text:
               26.8.2020

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               C 282/15

      AANBEVELING VAN DE RAAD
      van 20 juli 2020
      over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Tsjechië en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2020 van Tsjechië
      (2020/C 282/03)
      DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
      Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,
      Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 9, lid 2,
      Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,
      Gezien de resoluties van het Europees Parlement,
      Gezien de conclusies van de Europese Raad,
      Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,
      Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,
      Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,
      Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,
      Overwegende hetgeen volgt:

                  (1)

                  Op 17 december 2019 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse strategie voor duurzame groei en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2020 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarbij is terdege rekening gehouden met de op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie geproclameerde Europese pijler van sociale rechten. Op 17 december 2019 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad (2) ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Tsjechië niet heeft genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen.

                  (2)

                  Op 26 februari 2020 is het landverslag 2020 voor Tsjechië gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Tsjechië bij de uitvoering van de op 9 juli 2019 door de Raad aangenomen landspecifieke aanbevelingen (3) (“de landspecifieke aanbevelingen 2019”) heeft gemaakt, alsmede het gevolg dat is gegeven aan de landspecifieke aanbevelingen die in eerdere jaren werden aangenomen, en de vooruitgang die Tsjechië bij het nastreven van zijn nationale Europa 2020-doelstellingen heeft geboekt.

                  (3)

                  Op 11 maart 2020 heeft de Wereldgezondheidsorganisatie de uitbraak van COVID-19 officieel uitgeroepen tot een wereldwijde pandemie. Deze pandemie vormt een ernstige bedreiging voor de volksgezondheid en treft burgers, samenlevingen en economieën. Zij zet de nationale zorgstelsels onder zware druk, verstoort de mondiale toeleveringsketens, veroorzaakt volatiliteit op de financiële markten en sterke schommelingen in de consumentenvraag, en heeft negatieve gevolgen voor meerdere sectoren. Zij vormt een bedreiging voor de banen en het inkomen van mensen, alsmede voor ondernemingen. De pandemie heeft geleid tot een grote economische schok die nu al ernstige gevolgen heeft in de Unie. Op 13 maart 2020 heeft de Commissie een mededeling aangenomen waarin wordt opgeroepen tot een gecoördineerde economische aanpak van de crisis door alle actoren op nationaal en Unieniveau.

                  (4)

                  Meerdere lidstaten hebben een noodtoestand uitgeroepen of noodmaatregelen getroffen. Elke noodmaatregel moet strikt proportioneel, noodzakelijk en beperkt in de tijd zijn, en moet overeenstemmen met de Europese en internationale normen. Ze moeten onderworpen zijn aan democratisch toezicht en onafhankelijke rechterlijke controle.

                  (5)

                  Op 20 maart 2020 heeft de Commissie een mededeling aangenomen over de activering van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact. De algemene ontsnappingsclausule, die in artikel 5, lid 1, artikel 6, lid 3, artikel 9, lid 1, en artikel 10, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97 en in artikel 3, lid 5, en artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad (4) is neergelegd, vergemakkelijkt de coördinatie van het begrotingsbeleid in tijden van ernstige economische neergang. In haar mededeling van 20 maart 2020 was de Commissie van mening dat, gelet op de verwachte ernstige economische neergang ten gevolge van de COVID-19-pandemie, aan de voorwaarden om de algemene ontsnappingsclausule te activeren voldaan is en heeft zij de Raad verzocht deze conclusie te bekrachtigen. Op 23 maart 2020 stemden de ministers van Financiën van de lidstaten in met de beoordeling van de Commissie. Zij waren het erover eens dat de ernstige economische neergang een resoluut, ambitieus en gecoördineerd antwoord vergt. De activering van de algemene ontsnappingsclausule maakt het mogelijk tijdelijk af te wijken van het aanpassingstraject in de richting van de begrotingsdoelstelling op middellange termijn, op voorwaarde dat daardoor de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn niet in gevaar komt. Voor het correctieve deel kan de Raad, op aanbeveling van de Commissie, ook besluiten een herzien begrotingstraject vast te stellen. De algemene ontsnappingsclausule schorst de procedures van het stabiliteits- en groeipact niet. Deze clausule staat lidstaten toe af te wijken van de budgettaire verplichtingen die normaliter van toepassing zijn en stelt de Commissie en de Raad in staat om de nodige maatregelen op het gebied van beleidscoördinatie binnen het kader van het pact te nemen.

                  (6)

                  Er is voortdurende actie nodig om de verspreiding van de COVID-19-pandemie te beperken en te beheersen, de veerkracht van de nationale zorgstelsels te versterken, de sociaal-economische gevolgen van de pandemie te verzachten door middel van ondersteunende maatregelen voor bedrijven en huishoudens, alsmede om te zorgen voor adequate gezondheids- en veiligheidsomstandigheden op de werkplek met het oog op de hervatting van de economische activiteit. De Unie moet ten volle gebruikmaken van de verschillende instrumenten waarover zij beschikt om de lidstaten op die gebieden te ondersteunen. Tegelijkertijd moeten de lidstaten en de Unie samenwerken om de maatregelen voor te bereiden die nodig zijn voor het bewerkstelligen van een terugkeer naar de normale werking van onze samenlevingen en economieën en naar duurzame groei, waarin zij onder meer de groene transitie en de digitale transformatie moeten integreren, en waarbij lessen uit de crisis worden getrokken.

                  (7)

                  De COVID-19-crisis toont aan hoe flexibel de interne markt zich kan aanpassen aan buitengewone omstandigheden. Om een vlotte en soepele overgang naar de herstelfase en het vrije verkeer van goederen, diensten en werknemers te waarborgen, moeten uitzonderlijke maatregelen die de werking van de interne markt belemmeren, evenwel worden geschrapt zodra zij niet langer onmisbaar zijn. De huidige crisis toont aan dat er behoefte is aan crisisparaatheidsplannen in de zorgsector. Verbeterde aankoopstrategieën, gediversifieerde toeleveringsketens en strategische reserves van essentiële goederen zijn enkele van de cruciale elementen voor de ontwikkeling van uitgebreidere crisisparaatheidsplannen.

                  (8)

                  De Uniewetgever heeft de relevante wetgeving reeds door middel van Verordeningen (EU) 2020/460 (5) en (EU) 2020/558 (6) van het Europees Parlement en de Raad gewijzigd om de lidstaten in staat te stellen gebruik te maken van alle niet-benutte middelen uit de Europese structuur- en investeringsfondsen, zodat zij de uitzonderlijke effecten van de COVID-19-pandemie kunnen aanpakken. Die wijzigingen leiden tot meer flexibiliteit en vereenvoudigde en gestroomlijnde procedures. Om de druk op de kasstroom te verlichten, kunnen lidstaten in het boekjaar 2020-2021 ook gebruikmaken van een medefinancieringspercentage van 100 % uit de begroting van de Unie. Tsjechië wordt aangemoedigd ten volle gebruik te maken van die mogelijkheden om bijstand te bieden aan de mensen en sectoren die het zwaarst worden getroffen.

                  (9)

                  Als gevolg van de uiteenlopende specialisatiepatronen zullen de sociaal-economische gevolgen van de COVID-19-pandemie waarschijnlijk ongelijk verdeeld zijn over de regio’s. De huidige situatie houdt dus een aanzienlijk risico in dat de regionale en territoriale ongelijkheden binnen Tsjechië groter worden, of dat op subregionaal niveau nieuwe territoriale ongelijkheden ontstaan, waardoor de reeds vastgestelde tendens dat de ongelijkheden tussen de regio’s Karlovarský en Ústecký en de rest van het land groter worden, nog verergert. De huidige situatie gaat ook gepaard met het gevaar dat het convergentieproces tussen de lidstaten tijdelijk stilvalt, hetgeen gerichte beleidsacties noodzakelijk maakt.

                  (10)

                  Op 7 mei 2020 heeft Tsjechië zijn nationale hervormingsprogramma 2020 ingediend, en op 30 april 2020 zijn convergentieprogramma 2020. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma’s rekening te houden, zijn deze tegelijkertijd geëvalueerd.

                  (11)

                  Tsjechië valt momenteel onder het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact.

                  (12)

                  In haar convergentieprogramma 2020 voorziet de regering dat het overheidssaldo zal verslechteren van een overschot van 0,3 % van het bruto binnenlands product (bbp) in 2019 tot een tekort van 5,1 % van het bbp in 2020. Verwacht wordt dat het tekort zal dalen tot 4,1 % van het bbp in 2021. Volgens het convergentieprogramma 2020 zal de overheidsschuldquote na een daling tot 30,8 % van het bbp in 2019 in 2020 naar verwachting stijgen tot 37 %. De macro-economische en budgettaire vooruitzichten worden beïnvloed door de grote onzekerheid vanwege de COVID-19-pandemie.

                  (13)

                  Als reactie op de COVID-19-pandemie en als onderdeel van een gecoördineerde Unieaanpak heeft Tsjechië tijdige begrotingsmaatregelen vastgesteld om de capaciteit van het zorgstelsel te vergroten, de pandemie in te dammen en bijstand te verlenen aan personen en sectoren die bijzonder getroffen zijn. Volgens het convergentieprogramma 2020 belopen die begrotingsmaatregelen 4 % van het bbp. De maatregelen omvatten compenserende fiscale kortingen en kwijtschelding van sociale en ziekteverzekeringsverplichtingen gedurende zes maanden voor de zelfstandigen (1 % van het bbp), een regeling voor werktijdverkorting (1 % van het bbp), kwijtschelding van de in juni 2020 verschuldigde voorafbetalingen voor de personenbelasting en de vennootschapsbelasting (0,8 % van het bbp) en gezondheidsgerelateerde maatregelen (0,7 % van het bbp). Daarnaast heeft Tsjechië maatregelen aangekondigd die, ook al hebben zij geen rechtstreekse gevolgen voor de begroting, toch zullen bijdragen tot het verlenen van de liquiditeitssteun aan ondernemingen. Het gaat vooral om garantieregelingen om leningen te verstrekken aan kleine en middelgrote ondernemingen en grote ondernemingen. In het convergentieprogramma 2020 worden de voorwaardelijke verplichtingen met betrekking tot die aangekondigde maatregelen echter niet becijferd. De meeste maatregelen die aan het convergentieprogramma 2020 ten grondslag liggen, waren ook opgenomen in de voorjaarsprognoses 2020 van de Commissie. Enkele maatregelen die niet konden worden becijferd of tot na de afsluitdatum werden verlengd, konden niet worden opgenomen. Over het algemeen zijn de door Tsjechië genomen maatregelen in overeenstemming met de richtsnoeren uit de mededeling van de Commissie van 13 maart 2020. De volledige uitvoering van de noodmaatregelen en van ondersteunende begrotingsmaatregelen, gevolgd door een heroriëntering van het begrotingsbeleid naar het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties als de economische omstandigheden dat toelaten, zal bijdragen tot het behoud van budgettaire houdbaarheid op middellange termijn.

                  (14)

                  Op basis van de voorjaarsprognoses 2020 van de Commissie bij ongewijzigd beleid wordt het overheidssaldo van Tsjechië geraamd op -6,7 % van het bbp in 2020 en -4,0 % van het bbp in 2021. Verwacht wordt dat de overheidsschuldquote in 2020 en 2021 onder 60 % van het bbp zal blijven.

                  (15)

                  Op 20 mei 2020 heeft de Commissie overeenkomstig artikel 126, lid 3, van het Verdrag een verslag opgesteld wegens de verwachte overschrijding door Tsjechië van de tekortdrempel van 3 % van het bbp in 2020. In het algemeen blijkt uit de analyse van de Commissie dat het tekortcriterium in de zin van het Verdrag en van Verordening (EG) nr. 1467/97 niet is nageleefd.

                  (16)

                  Tsjechië heeft tussen 12 maart 2020 en 17 mei 2020 de noodtoestand uitgeroepen om de impact van de COVID-19-pandemie in te dammen: scholen werden gesloten, evenementen en de exploitatie van winkels werden beperkt, en bijeenkomsten van mensen werden aanzienlijk ingeperkt. Tussen 15 maart 2020 en 17 mei 2020 werden ook de landgrenzen gedeeltelijk gesloten. Dit leidde tot een beperking van het aantal Tsjechen dat in het buitenland gaat werken en het aantal buitenlanders dat in Tsjechië komt werken; er ontstonden lokale flessenhalzen op de arbeidsmarkt, met name in de be- en verwerkende industrie en in de seizoensarbeid, en essentiële toeleveringsketens werden getroffen. Om huishoudens en bedrijven door de crisis te helpen, kondigde de regering een pakket stimuleringsmaatregelen aan, bestaande uit directe steunmaatregelen en overheidsgaranties. Hoewel dit tijdelijke hulp kan bieden, wordt nog altijd verwacht dat de economie in 2020 zwaar zal worden getroffen, aangezien de buitenlandse vraag daalt en de lockdownmaatregelen de economische activiteit verstoren. Het reële bbp zal in 2021 naar verwachting geleidelijk herstellen, maar het is onwaarschijnlijk dat het zich in de prognoseperiode 2020-2021 zal herstellen tot de waarden van 2019. De impact voor sectoren als vervoer, horeca en toerisme zal naar verwachting aanzienlijk zijn. De werkloosheid zal stijgen, maar dit zal worden opgevangen door een voordien krappe arbeidsmarkt, het pakket stimuleringsmaatregelen en het geringe aandeel tijdelijke contracten. Om liquiditeitssteun te waarborgen, hebben de autoriteiten een aantal regelingen voor overheidsgaranties voor ondernemingen van alle omvang opgezet. Er is ook een uitstel voor de aflossing van consumentenkredieten en hypotheekleningen voor een periode van drie of zes maanden voor huishoudens en bedrijven die door de crisis zijn getroffen. Bij het ontwerpen en uitvoeren van deze maatregelen moet rekening worden gehouden met de veerkracht van de banksector. De Tsjechische Nationale Bank heeft ook diverse maatregelen genomen om de impact van de crisis voor de financiële sector op te vangen.

                  (17)

                  Vroege gezondheidsmaatregelen om COVID-19 in te dammen hebben geholpen om de verspreiding van het virus in Tsjechië te vertragen. Er zijn maatregelen genomen om de levering van medische uitrusting te verbeteren en te zorgen voor de nodige infrastructuur, met als doel het zorgstelsel voor te bereiden om aan de toegenomen vraag te kunnen voldoen. De gezondheidstoestand van de Tsjechische bevolking is de afgelopen jaren aanzienlijk verbeterd en komt dichter bij het EU-gemiddelde. Er zijn echter aanzienlijke regionale verschillen in levensverwachting, die deels worden bepaald door sociaal-economische en gedragsfactoren. Het algemene niveau van zelfgerapporteerde onvervulde behoeften aan medische zorg behoort tot de laagste in de Unie, maar wat betreft de verdeling van middelen en personeel voor de gezondheidszorg, die onder toenemende druk staat, zijn er nog steeds regionale ongelijkheden. Een aanzienlijk deel van het zorgpersoneel zal naar verwachting de komende jaren met pensioen gaan. Om de impact van de COVID-19-pandemie te verzachten, zullen de veerkracht en de crisisparaatheid van het zorgstelsel moeten worden verbeterd, terwijl de gelijke toegang tot betere eerstelijnszorg en geïntegreerde zorg moet worden bevorderd om vermijdbare ziekenhuisopnames terug te dringen. Dit kan ook leiden tot betere preventie en verlichting van andere aandoeningen. De e-gezondheidsoplossingen zijn nog steeds beperkt, ondanks het bestaan van een nationale strategie voor e-gezondheidszorg voor de periode 2016-2020.

                  (18)

                  In 2019 en begin 2020 bleef de Tsjechische arbeidsmarkt robuust, met positieve uitkomsten voor de meeste indicatoren. De arbeidsparticipatie bleef stijgen en de werkloosheid daalde tot het laagste peil ooit. Volgens de voorjaarsprognoses 2020 van de Commissie zal de werkloosheid echter toenemen tot 5,0 % in 2020, en lichtjes dalen tot 4,2 % in 2021. De regering reageerde snel op de COVID-19-pandemie met tal van maatregelen ter bescherming van het inkomen en de werkgelegenheid, met bijzondere focus op ondernemingen en zelfstandigen. Sommige kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt (werknemers met kortlopende contracten en uitzendkrachten) worden echter niet volledig beschermd door de voorgestelde verzachtende maatregelen. Vooral vrouwen met aanzienlijke zorgtaken zijn wellicht hard getroffen door de sluiting van kinderopvang en scholen tijdens de lockdown. Als investeringen in kinderopvang en langdurige zorg in combinatie met flexibele werkregelingen, zoals telewerk, worden bevorderd, zou de overgang van de crisis soepeler moeten verlopen. Meer gerichte actieve arbeidsmarktmaatregelen en het aanleren van vaardigheden, in overleg met de sociale partners, zijn zowel voor het behoud van werknemers als voor de overstap naar een andere baan bevorderlijk. Bewustmakingsacties van de openbare diensten voor arbeidsvoorziening kunnen ook een succesvolle terugkeer op de arbeidsmarkt vergemakkelijken, met name voor kwetsbare groepen. Een vlottere en snellere toegang tot sociale bescherming zou helpen om armoedevallen en huisuitzettingen te voorkomen. De onderwijsresultaten worden nog altijd sterk beïnvloed door sociaal-economische ongelijkheden en geringe investeringen. Door te zorgen voor gelijke toegang tot inclusief en hoogwaardig onderwijs en dito opleiding, ook via digitale kanalen, kan het vaardigheidsniveau worden verbeterd en digitaal leren worden uitgebreid. Het bevorderen van digitale vaardigheden, onder meer door ondersteuning en permanente opleiding voor leerkrachten en opleiders, is van bijzonder groot belang. De overheidsuitgaven per student blijven relatief laag op alle onderwijsniveaus. De tekorten aan gekwalificeerde leerkrachten maken duidelijk dat het beroep aantrekkelijker moet worden gemaakt, met name voor getalenteerde jonge mensen.

                  (19)

                  Tsjechië behoort tot de landen die hard zouden kunnen worden getroffen door technologische veranderingen en waar op dit gebied aanzienlijk moet worden geïnvesteerd. De digitale transformatie moet, onder meer in het bedrijfsleven en de dienstensector, worden ondersteund met gerichte investeringen in slimme oplossingen en vaardigheden. Het streefdoel voor volledige vastebreedbanddekking is bereikt, maar mobiele breedband blijft relatief duur. Vooral kwetsbare groepen en structureel zwakke regio’s met een groter risico op isolement zouden door vertragingen bij de ontwikkeling van infrastructuur kunnen worden getroffen. Dit kan ook negatieve gevolgen hebben voor de monitoring en de bestrijding van de epidemie. Om in te spelen op behoeften op het gebied van connectiviteit moet er worden geïnvesteerd in netwerken met een zeer hoge capaciteit, vaste en mobiele netwerken, en in passende, op de vraagzijde gerichte maatregelen. Om dat te bereiken is het van essentieel belang dat 5G-spectrum tijdig wordt toegewezen onder voorspelbare voorwaarden die bevorderlijk zijn voor investeringen. Supersnelle breedbanddiensten worden maar in beperkte mate benut: de vraag is laag ten gevolge van verschillende variabelen zoals de abonnementsprijs en koopkracht, leeftijd en opleiding van de bevolking. De autoriteiten spannen zich in voor de ontwikkeling en integratie van nieuwe digitale technologieën, maar deze inspanningen worden gehinderd doordat de vaardigheidsniveaus aanhoudend laag blijven. De Tsjechische autoriteiten hebben zich ertoe verplicht op artificiële intelligentie gebaseerde oplossingen aan te moedigen, maar ondanks de inspanningen van de overheid op dit gebied blijft Tsjechië nog altijd achter bij de naburige lidstaten die vooroplopen qua onderzoeks- en octrooiactiviteiten op dit gebied.

                  (20)

                  Om het economisch herstel te bevorderen, zal het van belang zijn om mature publieke investeringsprojecten te vervroegen en particuliere investeringen te bevorderen, onder meer door relevante hervormingen. In het Tsjechische nationale energie- en klimaatplan wordt melding gemaakt van belangrijke investeringsbehoeften om de klimaat- en energietransitie en klimaatneutraliteit met succes te realiseren. Dit is met name het geval voor de bevordering van hernieuwbare energiebronnen, energie-efficiëntie, infrastructuur en delen van het transmissiesysteem. De gevolgen van de klimaatverandering zijn reeds zichtbaar in de vorm van droogte en overstromingen, met aanzienlijke economische verliezen tot gevolg. Luchtverontreiniging is ook een hardnekkig probleem. Tegelijkertijd zijn de milieuheffingen zeer laag. Steenkool blijft de energiesector domineren en blijft een belangrijke motor van de economische activiteit in drie Tsjechische regio’s. De geringe ontwikkelingscapaciteit van de projectpromotoren en de beperkte adviesondersteuning door de Tsjechische autoriteiten blijven een belangrijk knelpunt voor het ontwikkelen van een robuuste pijplijn van projecten om in die regio’s de klimaat- en de digitale transitie te realiseren. Globaal gezien wordt verwacht dat de uitstap uit steenkool aanzienlijke sociaal-economische gevolgen zal hebben en er lijkt tot dusver weinig animo te bestaan voor investeringen in emissievrije en -arme technologieën. De productie van hernieuwbare energie ligt onder het EU-gemiddelde. De sector ontbeert financiële prikkels en een passend juridisch en institutioneel kader om de verdere ontwikkeling ervan te ondersteunen. Er lijkt ook weinig bekendheid te zijn gegeven aan de ruimere voordelen van energie-efficiëntie. De overstap naar elektromobiliteit verloopt vrij traag en het wegvervoer is een van de grootste verbruikers van energie aan het worden. De vervoersbelastingen zijn laag en zijn niet op de CO2-emissies gebaseerd. De oplaadinfrastructuur voor elektrische voertuigen staat nog in de kinderschoenen. De prestaties op het gebied van afvalbeheer blijven gematigd ten opzichte van de ambitieuzere doelstellingen. Er is geen alomvattende strategie voor de ontwikkeling van het circulariteitspotentieel van de economie. De programmering voor de periode 2021-2027 van het Fonds voor een rechtvaardige transitie, dat het voorwerp uitmaakt van een Commissievoorstel, zou Tsjechië kunnen helpen bij een aantal uitdagingen van de transitie naar een klimaatneutrale economie, met name in de gebieden die in bijlage D bij het landverslag 2020 worden vermeld. Zo zou Tsjechië optimaal gebruik kunnen maken van dat fonds.

                  (21)

                  De toegang tot conventionele financiering ligt boven het EU-gemiddelde, maar risicofinanciering is minder ontwikkeld. De financiering voor binnenlandse ondernemingen met een hoog risico, vooral in de conceptfase en in de latere ontwikkelingsfase, blijft schaars. Hoewel een aantal succesvolle innovatieve initiatieven op de markt zijn gebracht, blijft financiering door middel van durf- en aandelenkapitaal zeer laag. Onderzoek en innovatie in Tsjechië worden gehinderd door het feit dat er systeemhervormingen nodig zijn. Hoewel de particuliere investeringen in onderzoek en ontwikkeling (O & O) gestaag groeien, investeren voornamelijk grote ondernemingen die overwegend in buitenlandse handen zijn, aanzienlijk meer in immateriële activa als O & O dan kleine en middelgrote binnenlandse ondernemingen. De medium- en high-techindustrie heeft te kampen met tekorten aan vaardigheden omdat er weinig gediplomeerden op het gebied van wetenschap, technologie, engineering en wiskunde (STEM) zijn en de opleiding van de gediplomeerden ontoereikend is. Tegelijkertijd blijft de bevordering en ondersteuning van ondernemerschap laag, wat een rem zet op de productiviteitsgroei. Doordat de onderzoekssector sterk versnipperd is, wordt de financiering van O & O te dun uitgesmeerd. Publiek-private samenwerking wordt gehinderd door de huidige praktijken voor de beoordeling van de loopbaan van onderzoekers. Nauwere samenwerking tussen de academische wereld en het bedrijfsleven, met name via spin-offs, zou technologieoverdracht en de verspreiding van innovatie kunnen versnellen.

                  (22)

                  De COVID-19-lockdownmaatregelen hebben de toeleveringsketens onder druk gezet, en veel bedrijven konden geen activiteiten uitoefenen en beschikten evenmin over liquiditeitsreserves. De automobielsector en de dienstensectoren zijn het zwaarst getroffen. De markttoezichtactiviteiten zijn over te veel autoriteiten verspreid en de samenwerking en coördinatie verlopen niet optimaal. Wat de officiële regelingen voor het verstrekken van overheidsgaranties aan bedrijven betreft, overtroffen de aanvragen snel het beschikbare bedrag. Er is ruimte voor betere coördinatie en snellere processen om de steun tot bij de ondernemingen te brengen. Volgens sommige belanghebbenden zijn de maatregelen die de Tsjechische autoriteiten hebben genomen om de impact van de COVID-19-crisis te verzachten, bureaucratisch en vinden ze maar traag ingang in de reële economie. Er is ruimte voor een betere analyse van de gegevens die nodig is om snel en met kennis van zaken optimale beslissingen te kunnen nemen over gerichte strategieën en maatregelen voor het economisch herstel. In het algemeen worden de snel veranderende wetgeving en complexe administratieve procedures door het bedrijfsleven beschouwd als belemmeringen voor investeringen. De administratieve rompslomp om licenties en vergunningen te verkrijgen, is vooral voor startende ondernemingen problematisch. De lange en zware procedures voor het verkrijgen van een bouwvergunning is een belangrijke hinderpaal. Er is kritiek op de voorgestelde nieuwe bouwwetgeving. Tsjechië behoort tot de minst geavanceerde lidstaten wat betreft het gebruik van digitale overheidsdiensten. Het aantal gebruikers van e-overheid blijft ver onder het EU-gemiddelde. Het land is zijn e-overheidsplan aan het uitvoeren. Sinds 2020 heeft Tsjechië een nieuwe “digitale grondwet” die het recht geeft om uiterlijk vanaf 2025 elektronisch een beroep te doen op bijna alle overheidsdiensten. Toch biedt slechts een klein deel van de gemeenten onlineoplossingen. Het parlement bespreekt momenteel een wijziging van het belastingwetboek die tot doel heeft de digitalisering van het belastingstelsel te verbeteren, aangezien het percentage elektronische aangiften voor bepaalde belastingen vrij laag blijft.

                  (23)

                  Terwijl de in deze aanbeveling opgenomen landspecifieke aanbevelingen (“de landspecifieke aanbevelingen 2020”) gericht zijn op het aanpakken van de sociaal-economische gevolgen van de COVID-19-pandemie en het vergemakkelijken van het economisch herstel, hadden de landspecifieke aanbevelingen 2019 ook betrekking op hervormingen die essentieel zijn om uitdagingen op middellange tot lange termijn aan te pakken. De landspecifieke aanbevelingen 2019 zijn nog steeds relevant en zullen gedurende het Europees Semester van volgend jaar gemonitord blijven worden. Dat geldt ook voor de landspecifieke aanbevelingen 2019 betreffende investeringsgerelateerd economisch beleid. Met alle landspecifieke aanbevelingen 2019 moet rekening worden gehouden bij de strategische programmering van de financiering van het cohesiebeleid na 2020, ook wat betreft de maatregelen ter verzachting van de huidige crisis en de exitstrategieën.

                  (24)

                  De prestaties en de doeltreffendheid van de Tsjechische overheid en haar diensten liggen onder het EU-gemiddelde. Volgens internationale indicatoren presteert het land relatief goed op het vlak van toegang tot overheidsinformatie inzake beleidsvorming. Het presteert minder goed op het vlak van professionalisme van het ambtenarenapparaat, transparantie van de overheid en corruptiebestrijding. Een betere strategische planning en interministeriële coördinatie, en minder versnippering van de lokale overheden, zouden de efficiëntie van het openbaar bestuur ten goede komen. Het kader voor overheidsopdrachten is verbeterd, maar kan nog verder worden verfijnd. Corruptie blijft, ondanks lichte verbeteringen, een probleem voor ondernemingen en kan de economische activiteit verder belemmeren. Verscheidene corruptiebestrijdingsmaatregelen, waaronder wetsvoorstellen inzake lobbying en inzake de bescherming van klokkenluiders, zijn nog altijd niet goedgekeurd.

                  (25)

                  Het Europees Semester biedt het kader voor de voortdurende coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in de Unie, dat kan bijdragen tot een duurzame economie. De lidstaten hebben in hun nationale hervormingsprogramma’s voor 2020 de stand van zaken opgemaakt over de voortgang die werd gemaakt met de uitvoering van de duurzameontwikkelingsdoelen (SDG’s) van de Verenigde Naties. Door de landspecifieke aanbevelingen 2020 volledig uit te voeren, zal Tsjechië bijdragen aan de vooruitgang in de richting van de SDG’s en aan de gemeenschappelijke inspanning om in de Unie te komen tot concurrerende duurzaamheid.

                  (26)

                  In de context van het Europees Semester 2020 heeft de Commissie een brede analyse van het economische beleid van Tsjechië verricht en in het landverslag 2020 gepubliceerd. Voorts heeft de Commissie het convergentieprogramma 2020 en het nationale hervormingsprogramma 2020 doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de landspecifieke aanbevelingen die in eerdere jaren tot Tsjechië zijn gericht. Daarbij heeft de Commissie niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar begrotings- en sociaal-economisch beleid in Tsjechië, maar heeft zij ook getoetst of de Unieregels en -richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak het algeheel economisch bestuur van de Unie te versterken door middel van een inbreng op Unieniveau in toekomstige nationale besluiten.

                  (27)

                  In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het convergentieprogramma 2020 onderzocht, en zijn advies daarover (7) is met name in de onderstaande aanbeveling 1 weergegeven,

            BEVEELT AAN dat Tsjechië in 2020 en 2021 de volgende actie onderneemt:

                  1.

                  Overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact alle nodige maatregelen nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Als de economische omstandigheden dit toelaten, begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, waarbij de investeringen worden verhoogd. De veerkracht van het zorgstelsel waarborgen, de beschikbaarheid van zorgwerkers, eerstelijnszorg en geïntegreerde zorg verhogen en de invoering van e-gezondheidsdiensten versterken.

                  2.

                  De werkgelegenheid ondersteunen door middel van actieve arbeidsmarktmaatregelen, het aanleren van vaardigheden, met inbegrip van digitale vaardigheden, en toegang tot digitaal leren.

                  3.

                  Kleine en middelgrote ondernemingen ondersteunen door meer gebruik te maken van financiële instrumenten voor het waarborgen van liquiditeitssteun, de administratieve lasten te verminderen en e-overheid te verbeteren. Mature publieke investeringsprojecten vervroegen en private investeringen aanmoedigen om het economisch herstel te bevorderen. Investeringen richten op de groene en digitale transitie, met name op digitale infrastructuur en technologieën met hoge capaciteit, het schoon en efficiënt opwekken en gebruiken van energie, alsmede op duurzame vervoersinfrastructuur, ook in de steenkoolregio’s. De toegang tot financiering voor innovatieve ondernemingen waarborgen en de publiek-private samenwerking op het gebied van onderzoek en ontwikkeling verbeteren.

         Gedaan te Brussel, 20 juli 2020.

               Voor de Raad

               De voorzitter

            J. KLOECKNER

         (1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

         (2)  Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25).

         (3)  PB C 301 van 5.9.2019, blz. 15.

         (4)  Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad van 7 juli 1997 over de bespoediging en verduidelijking van de tenuitvoerlegging van de procedure bij buitensporige tekorten (PB L 209 van 2.8.1997, blz. 6).

         (5)  Verordening (EU) 2020/460 van het Europees Parlement en de Raad van 30 maart 2020 tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013 en (EU) nr. 508/2014 wat betreft specifieke maatregelen om investeringen in de gezondheidszorgstelsels van de lidstaten en in andere sectoren van hun economieën vrij te maken als antwoord op de COVID-19-uitbraak (Investeringsinitiatief Coronavirusrespons) (PB L 99 van 31.3.2020, blz. 5).

         (6)  Verordening (EU) 2020/558 van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2020 tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1301/2013 en (EU) nr. 1303/2013 wat betreft specifieke maatregelen met het oog op uitzonderlijke flexibiliteit bij het gebruik van de Europese structuur- en investeringsfondsen naar aanleiding van de uitbraak van Covid‐19 (PB L 130 van 24.4.2020, blz. 1).

         (7)  In het kader van artikel 9, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.


title: Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Denemarken en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2020 van Denemarken 2020/C 282/04

text:
               26.8.2020

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               C 282/22

      AANBEVELING VAN DE RAAD
      van 20 juli 2020
      over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Denemarken en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2020 van Denemarken
      (2020/C 282/04)
      DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
      Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,
      Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 9, lid 2,
      Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,
      Gezien de resoluties van het Europees Parlement,
      Gezien de conclusies van de Europese Raad,
      Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,
      Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,
      Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,
      Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,
      Overwegende hetgeen volgt:

                  (1)

                  Op 17 december 2019 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse strategie voor duurzame groei en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2020 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarbij is terdege rekening gehouden met de op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie geproclameerde Europese pijler van sociale rechten. Op 17 december 2019 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad (2) ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Denemarken niet heeft genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen.

                  (2)

                  Op 26 februari 2020 is het landverslag 2020 voor Denemarken gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Denemarken bij de uitvoering van de op 9 juli 2019 door de Raad aangenomen landspecifieke aanbevelingen (3) (“de landspecifieke aanbevelingen 2019”) heeft gemaakt, alsmede het gevolg dat is gegeven aan de landspecifieke aanbevelingen die in eerdere jaren werden aangenomen, en de vooruitgang die Denemarken bij het nastreven van zijn nationale Europa 2020-doelstellingen heeft geboekt.

                  (3)

                  Op 11 maart 2020 heeft de Wereldgezondheidsorganisatie de uitbraak van COVID-19 officieel uitgeroepen tot een wereldwijde pandemie. Deze pandemie vormt een ernstige bedreiging voor de volksgezondheid en treft burgers, samenlevingen en economieën. Zij zet de nationale zorgstelsels onder zware druk, verstoort de mondiale toeleveringsketens, veroorzaakt volatiliteit op de financiële markten en sterke schommelingen in de consumentenvraag, en heeft negatieve gevolgen voor meerdere sectoren. Zij vormt een bedreiging voor de banen en het inkomen van mensen, alsmede voor ondernemingen. De pandemie heeft geleid tot een grote economische schok die nu al ernstige gevolgen heeft in de Unie. Op 13 maart 2020 heeft de Commissie een mededeling aangenomen waarin wordt opgeroepen tot een gecoördineerde economische aanpak van de crisis door alle actoren op nationaal en Unieniveau.

                  (4)

                  Meerdere lidstaten hebben een noodtoestand uitgeroepen of noodmaatregelen getroffen. Elke noodmaatregel moet strikt proportioneel, noodzakelijk en beperkt in de tijd zijn, en moet overeenstemmen met de Europese en internationale normen. Ze moeten onderworpen zijn aan democratisch toezicht en onafhankelijke rechterlijke controle.

                  (5)

                  Op 20 maart 2020 heeft de Commissie een mededeling aangenomen over de activering van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact. De algemene ontsnappingsclausule, die in artikel 5, lid 1, artikel 6, lid 3, artikel 9, lid 1, en artikel 10, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97 en in artikel 3, lid 5, en artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad (4) is neergelegd, vergemakkelijkt de coördinatie van het begrotingsbeleid in tijden van ernstige economische neergang. In haar mededeling van 20 maart 2020 was de Commissie van mening dat, gelet op de verwachte ernstige economische neergang ten gevolge van de COVID-19-pandemie, aan de voorwaarden om de algemene ontsnappingsclausule te activeren voldaan is en heeft zij de Raad verzocht deze conclusie te bekrachtigen. Op 23 maart 2020 stemden de ministers van Financiën van de lidstaten in met de beoordeling van de Commissie. Zij waren het erover eens dat de ernstige economische neergang een resoluut, ambitieus en gecoördineerd antwoord vergt. De activering van de algemene ontsnappingsclausule maakt het mogelijk tijdelijk af te wijken van het aanpassingstraject in de richting van de begrotingsdoelstelling op middellange termijn, op voorwaarde dat daardoor de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn niet in gevaar komt. Voor het correctieve deel kan de Raad, op aanbeveling van de Commissie, ook besluiten een herzien begrotingstraject vast te stellen. De algemene ontsnappingsclausule schorst de procedures van het stabiliteits- en groeipact niet. Deze clausule staat lidstaten toe af te wijken van de budgettaire verplichtingen die normaliter van toepassing zijn en stelt de Commissie en de Raad in staat om de nodige maatregelen op het gebied van beleidscoördinatie binnen het kader van het pact te nemen.

                  (6)

                  Er is voortdurende actie nodig om de verspreiding van de COVID-19-pandemie te beperken en te beheersen, de veerkracht van de nationale zorgstelsels te versterken, de sociaal-economische gevolgen van de pandemie te verzachten door middel van ondersteunende maatregelen voor bedrijven en huishoudens, alsmede om te zorgen voor adequate gezondheids- en veiligheidsomstandigheden op de werkplek met het oog op de hervatting van de economische activiteit. De Unie moet ten volle gebruikmaken van de verschillende instrumenten waarover zij beschikt om de lidstaten op die gebieden te ondersteunen. Tegelijkertijd moeten de lidstaten en de Unie samenwerken om de maatregelen voor te bereiden die nodig zijn voor het bewerkstelligen van een terugkeer naar de normale werking van onze samenlevingen en economieën en naar duurzame groei, waarin zij onder meer de groene transitie en de digitale transformatie moeten integreren, en waarbij lessen uit de crisis worden getrokken.

                  (7)

                  De COVID-19-crisis toont aan hoe flexibel de interne markt zich kan aanpassen aan buitengewone omstandigheden. Om een vlotte en soepele overgang naar de herstelfase en het vrije verkeer van goederen, diensten en werknemers te waarborgen, moeten uitzonderlijke maatregelen die de werking van de interne markt belemmeren, evenwel worden geschrapt zodra zij niet langer onmisbaar zijn. De huidige crisis toont aan dat er behoefte is aan crisisparaatheidsplannen in de zorgsector. Verbeterde aankoopstrategieën, gediversifieerde toeleveringsketens en strategische reserves van essentiële goederen zijn enkele van de cruciale elementen voor de ontwikkeling van uitgebreidere crisisparaatheidsplannen.

                  (8)

                  De Uniewetgever heeft de relevante wetgeving reeds door middel van Verordeningen (EU) 2020/460 (5) en (EU) 2020/558 (6) van het Europees Parlement en de Raad gewijzigd om de lidstaten in staat te stellen gebruik te maken van alle niet-benutte middelen uit de Europese structuur- en investeringsfondsen, zodat zij de uitzonderlijke effecten van de COVID-19-pandemie kunnen aanpakken. Die wijzigingen leiden tot meer flexibiliteit en vereenvoudigde en gestroomlijnde procedures. Om de druk op de kasstroom te verlichten, kunnen lidstaten in het boekjaar 2020-2021 ook gebruikmaken van een medefinancieringspercentage van 100 % uit de begroting van de Unie. Denemarken wordt aangemoedigd ten volle gebruik te maken van die mogelijkheden om bijstand te bieden aan de mensen en sectoren die het zwaarst worden getroffen.

                  (9)

                  Op 7 mei 2020 heeft Denemarken zijn nationale hervormingsprogramma 2020 ingediend, en op 5 mei 2020 zijn convergentieprogramma 2020. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma’s rekening te houden, zijn deze tegelijkertijd geëvalueerd.

                  (10)

                  Denemarken valt momenteel onder het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact.

                  (11)

                  In haar convergentieprogramma 2020 voorziet de regering dat het overheidssaldo zal verslechteren van een overschot van 3,7 % van het bruto binnenlands product (bbp) in 2019 tot een tekort van 8,0 % van het bbp in 2020. Het tekort zou afnemen tot 2,4 % van het bbp in 2021. Volgens het convergentieprogramma 2020 zal de overheidsschuldquote na een daling tot 33,2 % van het bbp in 2019 in 2020 naar verwachting stijgen tot 40,7 %. De macro-economische en budgettaire vooruitzichten worden beïnvloed door de grote onzekerheid vanwege de COVID-19-pandemie.

                  (12)

                  Als reactie op de COVID-19-pandemie en als onderdeel van een gecoördineerde Unieaanpak heeft Denemarken tijdige begrotingsmaatregelen vastgesteld om de capaciteit van het zorgstelsel te vergroten, de pandemie in te dammen en bijstand te verlenen aan personen en sectoren die bijzonder getroffen zijn. Volgens het convergentieprogramma 2020 belopen die begrotingsmaatregelen 4,9 % van het bbp. Bij die maatregelen gaat het om een versterking van de diensten in de gezondheidszorg, een tijdelijke compensatie voor vaste kosten van bedrijven, een tijdelijke looncompensatieregeling en noodsteun voor sectoren in moeilijkheden. Daarnaast heeft Denemarken maatregelen aangekondigd die, ook al hebben zij geen rechtstreekse gevolgen voor de begroting, toch zullen bijdragen tot het verlenen van liquiditeitssteun aan ondernemingen, hetgeen in het convergentieprogramma 2020 wordt geraamd op ongeveer 15 % van het bbp. Het betreft onder meer belastinguitstel voor de inkomsten- en vennootschapsbelasting en leninggaranties (3,7 % van het bbp). Vergeleken met de voorjaarsprognoses 2020 van de Commissie, is het belangrijkste verschil dat het convergentieprogramma 2020 verwachte toekomstige verliezen als gevolg van staatsgaranties in verband met COVID-19 bevat (0,5 % van het bbp). Over het algemeen zijn de door Denemarken genomen maatregelen in overeenstemming met de richtsnoeren uit de mededeling van de Commissie van 13 maart 2020. De volledige uitvoering van de noodmaatregelen en van ondersteunende begrotingsmaatregelen, gevolgd door een heroriëntering van het begrotingsbeleid naar het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties als de economische omstandigheden dat toelaten, zal bijdragen tot het behoud van budgettaire houdbaarheid op middellange termijn.

                  (13)

                  Op basis van de voorjaarsprognoses 2020 van de Commissie bij ongewijzigd beleid wordt het saldo van de overheidsbegroting van Denemarken geraamd op -7,2 % van het bbp in 2020 en -2,3 % van het bbp in 2021. De overheidsschuldquote zal volgens de prognoses in 2020 en 2021 onder 60 % van het bbp blijven.

                  (14)

                  Op 20 mei 2020 heeft de Commissie overeenkomstig artikel 126, lid 3, van het Verdrag een verslag opgesteld wegens de geplande overschrijding door Denemarken van de tekortdrempel van 3 % van het bbp in 2020. In het algemeen blijkt uit de analyse van de Commissie dat het tekortcriterium in de zin van het Verdrag en van Verordening (EG) nr. 1467/97 niet is nageleefd.

                  (15)

                  De COVID-19-pandemie heeft Denemarken zwaar getroffen in de eerste helft van 2020, waardoor het zorgstelsel onder druk kwam te staan en de economische activiteit in bepaalde sectoren sterk is teruggelopen. Denemarken heeft snel maatregelen genomen om de pandemie in te dijken en het zorgstelsel te versterken, onder meer door vergaande initiatieven om de economische gevolgen van de pandemie te mitigeren. Als antwoord op de economische neergang die daardoor ontstond, hebben het kabinet en de centrale bank een reeks krachtige economische en financiële maatregelen genomen, zoals directe steun om vaste kosten en loonkosten van bedrijven gedeeltelijk te dekken, belastinguitstel en het verschaffen van liquiditeit voor banken en bedrijven, kredietregelingen en andere monetaire beleidsmaatregelen. Bij het ontwerpen en uitvoeren van deze maatregelen moet rekening worden gehouden met de veerkracht van de banksector. Dankzij deze maatregelen kon de economische schok van de COVID-19-pandemie worden beperkt, maar een en ander belette niet dat er een aanzienlijk verlies aan output was, een groot aantal faillissementen en insolventies en een duidelijke stijging van de werkloosheid en het aantal mensen met een armoederisico, ook bij mensen in een kwetsbare situatie (bv. mensen met een handicap). Volgens de prognoses van de Commissie zal er in 2020 een lichte toename van de werkloosheid zijn tot 6,5 %, waarna deze in 2021 opnieuw zal dalen tot onder 6 %.

                  (16)

                  De huidige COVID-19-crisis onderstreept hoe belangrijk het is dat Denemarken blijft werken aan het versterken van de veerkracht van zijn zorgstelsel. Een bijzonder punt van zorg is het tekort aan zorgwerkers en het ontbreken van gespecialiseerde artsen en verpleegkundigen op bijvoorbeeld de intensive care (met name anesthesieverpleegkundigen). Het is van cruciaal belang om inspanningen te blijven leveren om de tekorten aan deze arbeidskrachten weg te werken. Op korte termijn zou Denemarken zich moeten inspannen om de beschikbaarheid van kritieke medische producten, zoals persoonlijke beschermingsmiddelen voor zorgwerkers, te verzekeren. Momenteel wordt niet alleen onderzoek gedaan naar een behandeling en vaccin tegen het virus, maar ook naar betere en snellere testmethoden.

                  (17)

                  Om het economisch herstel te bevorderen, zal het van belang zijn om mature publieke investeringsprojecten te vervroegen en particuliere investeringen te bevorderen, onder meer door relevante hervormingen. Denemarken presteert goed op het gebied van digitalisering, zoals blijkt uit het digitale scorebord van de Commissie. Wil Denemarken echter zijn sterke positie op lange termijn behouden, zijn concurrentievermogen veilig stellen en van de digitale transformatie profiteren, dan moet het investeren in digitale infrastructuur, en ook in onderwijs, opleiding en bij- en omscholing. In het nationale energie- en klimaatplan van Denemarken is sprake van aanzienlijke investeringsbehoeften om de klimaat- en energietransitie te kunnen waarmaken. De zwaarste investeringen zijn nodig voor de installatie van nieuwe capaciteit voor hernieuwbare energie, terwijl er ook aanzienlijke investeringsbehoeften zijn geconstateerd bij huishoudens (energie-efficiëntie en warmteconversie), duurzaam vervoer, industrie, biogas en stadsverwarming. De Deense klimaatdoelstellingen zetten in op een reductie van de broeikasgasemissies tegen 2030 met 70 % ten opzichte van 1990 en op het bereiken van klimaatneutraliteit tegen uiterlijk 2050. Dit betekent dat het energieverbruik op een neerwaarts traject moet worden gebracht, hetgeen investeringen vergt volgens een brede benadering waarbij de klemtoon ligt op sectoren waar de mogelijkheden voor energiebesparingen bijzonder veelbelovend zijn. Het economische herstel van de COVID-19-crisis kan worden gestimuleerd door geplande groene investeringen naar voren te halen en door vaart te maken met ambitieuze projecten voor milieu-, klimaat-, energie- en infrastructuurinvesteringen, in onder meer woningbouw, windenergie op zee, energieconnectiviteit en elektrificatie bij het spoor. Het vervoer is in Denemarken de grootste bron van broeikasgasemissies, waardoor beleidsmaatregelen in deze sector van bijzonder belang zijn. De programmering voor de periode 2021-2027 van het Fonds voor een rechtvaardige transitie, dat het voorwerp uitmaakt van een Commissievoorstel, zou Denemarken kunnen helpen bij een aantal uitdagingen van de transitie naar een klimaatneutrale economie, met name in de gebieden die in bijlage D bij het landverslag 2020 worden vermeld. Zo zou Denemarken optimaal gebruik kunnen maken van dat fonds.

                  (18)

                  De totale uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling (O & O) hebben in Denemarken geen hogere productiviteitsgroei opgeleverd. Een geïntegreerde innovatiestrategie, waarin duidelijk wordt aangegeven wat Denemarken wil bereiken binnen het mondiale innovatielandschap, ontbreekt momenteel. Bij onderzoek en innovatie blijven de activiteiten geconcentreerd bij een beperkt aantal grote ondernemingen en stichtingen, en grotendeels in de farmaceutische sector en de biotechnologiesector. De acht grootste ondernemingen zijn goed voor bijna 40 % van de totale particuliere O & O-uitgaven (tegenover een internationaal gemiddelde van 19 %). De totale O & O-uitgaven blijven hoog, maar het absolute aantal ondernemingen dat in O & O actief is, is sinds 2009 afgenomen, vooral omdat kleinere ondernemingen niet in O & O actief zijn. Slechts 33 % van de kleine en middelgrote ondernemingen heeft voor product- of procesinnovaties gezorgd. Daarom zijn meer beleidsinspanningen nodig om de innovatiebasis te verruimen zodat deze meer ondernemingen omvat. Inspelen op veranderende vaardighedenbehoeften na de COVID-19-pandemie, mede in het licht van toekomstige technologische veranderingen, vergt volgehouden investeringen in bij- en omscholingsregelingen, onder meer via volwasseneneducatie.

                  (19)

                  Denemarken heeft stappen gezet om zijn antiwitwasraamwerk te versterken. In 2019 is nieuwe wetgeving aangenomen en nationale autoriteiten en toezichthouders zijn begonnen met de uitvoering van een reeks maatregelen die het raamwerk voor preventieve antiwitwasmaatregelen in Denemarken moeten versterken. De financiële toezichthouder (Finanstilsynet) heeft sanctiebevoegdheid gekregen en zag zijn budget verhoogd om zijn rol als met het antiwitwastoezicht belaste instantie te versterken. Ook de Financial Intelligence Unit (Hvidvasksekretariatet) heeft extra medewerkers en middelen gekregen. Het is van cruciaal belang dat het versterkte antiwitwasraamwerk wordt omgezet in doeltreffend toezicht en doeltreffende handhaving. Met name zal de antiwitwastoezichthouder de risicogebaseerde benadering volledig moeten toepassen. De versterkte capaciteit van de Financial Intelligence Unit zal duidelijk moeten maken dat een afdoende oplossing is gevonden voor de zwakke punten waarop de Deense Rekenkamer in haar verslag had gewezen.

                  (20)

                  Terwijl de in deze aanbeveling opgenomen landspecifieke aanbevelingen (“de landspecifieke aanbevelingen 2020”) gericht zijn op het aanpakken van de sociaal-economische gevolgen van de COVID-19-pandemie en het vergemakkelijken van het economisch herstel, hadden de landspecifieke aanbevelingen 2019 ook betrekking op hervormingen die essentieel zijn om uitdagingen op middellange tot lange termijn aan te pakken. De landspecifieke aanbevelingen 2019 zijn nog steeds relevant en zullen gedurende het Europees Semester van volgend jaar gemonitord blijven worden. Dat geldt ook voor de landspecifieke aanbevelingen 2019 betreffende investeringsgerelateerd economisch beleid. Met alle landspecifieke aanbevelingen 2019 moet rekening worden gehouden bij de strategische programmering van de financiering van het cohesiebeleid na 2020, ook wat betreft de maatregelen ter verzachting van de huidige crisis en de exitstrategieën.

                  (21)

                  Het Europees Semester biedt het kader voor de voortdurende coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in de Unie, dat kan bijdragen tot een duurzame economie. De lidstaten hebben in hun nationale hervormingsprogramma’s voor 2020 de stand van zaken opgemaakt over de voortgang die werd gemaakt met de uitvoering van de duurzameontwikkelingsdoelen (SDG’s)van de Verenigde Naties. Door de landspecifieke aanbevelingen 2020 volledig uit te voeren, zal Denemarken bijdragen aan de vooruitgang in de richting van de SDG’s en aan de gemeenschappelijke inspanning om in de Unie te komen tot concurrerende duurzaamheid.

                  (22)

                  In de context van het Europees Semester 2020 heeft de Commissie een brede analyse van het economische beleid van Denemarken verricht en in het landverslag 2020 gepubliceerd. Voorts heeft de Commissie het convergentieprogramma 2020 en het nationale hervormingsprogramma 2020 doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de landspecifieke aanbevelingen die in eerdere jaren tot Denemarken zijn gericht. Daarbij heeft de Commissie niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar begrotings- en sociaal-economisch beleid in Denemarken, maar heeft zij ook getoetst of de Unieregels en -richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak het algeheel economisch bestuur van de Unie te versterken door middel van een inbreng op Unieniveau in toekomstige nationale besluiten.

                  (23)

                  In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het convergentieprogramma 2020 onderzocht, en zijn advies daarover (7) is met name in de onderstaande aanbeveling 1 weergegeven,

            BEVEELT AAN dat Denemarken in 2020 en 2021 de volgende actie onderneemt:

                  1.

                  Overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact alle nodige maatregelen nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Als de economische omstandigheden dit toelaten, begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, waarbij de investeringen worden verhoogd. De veerkracht van het zorgstelsel versterken, door onder meer voor voldoende kritieke medische producten te zorgen en door een oplossing te bieden voor het tekort aan zorgwerkers.

                  2.

                  Mature publieke investeringsprojecten vervroegen en private investeringen aanmoedigen om het economisch herstel te bevorderen. De investeringen toespitsen op de groene en digitale transitie, met name op het schoon en efficiënt opwekken en gebruiken van energie, duurzaam vervoer, alsmede onderzoek en ontwikkeling. Een geïntegreerde innovatiestrategie ondersteunen met een verruimde investeringsbasis.

                  3.

                  De doeltreffendheid van het antiwitwastoezicht verbeteren en het antiwitwasraamwerk daadwerkelijk handhaven.

         Gedaan te Brussel, 20 juli 2020.

               Voor de Raad

               De voorzitter

            J. KLOECKNER

         (1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

         (2)  Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25).

         (3)  PB C 301 van 5.9.2019, blz. 20.

         (4)  Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad van 7 juli 1997 over de bespoediging en verduidelijking van de tenuitvoerlegging van de procedure bij buitensporige tekorten (PB L 209 van 2.8.1997, blz. 6).

         (5)  Verordening (EU) 2020/460 van het Europees Parlement en de Raad van 30 maart 2020 tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013 en (EU) nr. 508/2014 wat betreft specifieke maatregelen om investeringen in de gezondheidszorgstelsels van de lidstaten en in andere sectoren van hun economieën vrij te maken als antwoord op de COVID-19-uitbraak (Investeringsinitiatief Coronavirusrespons) (PB L 99 van 31.3.2020, blz. 5).

         (6)  Verordening (EU) 2020/558 van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2020 tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1301/2013 en (EU) nr. 1303/2013 wat betreft specifieke maatregelen met het oog op uitzonderlijke flexibiliteit bij het gebruik van de Europese structuur- en investeringsfondsen naar aanleiding van de uitbraak van Covid‐19 (PB L 130 van 24.4.2020, blz. 1).

         (7)  In het kader van artikel 9, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.


title: Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Duitsland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Duitsland 2020/C 282/05

text:
               26.8.2020

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               C 282/27

      AANBEVELING VAN DE RAAD
      van 20 juli 2020
      over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Duitsland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Duitsland
      (2020/C 282/05)
      DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
      Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,
      Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 5, lid 2,
      Gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (2), en met name artikel 6, lid 1,
      Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,
      Gezien de resoluties van het Europees Parlement,
      Gezien de conclusies van de Europese Raad,
      Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,
      Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,
      Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,
      Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,
      Overwegende hetgeen volgt:

                  (1)

                  Op 17 december 2019 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse strategie voor duurzame groei en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2020 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarbij is terdege rekening gehouden met de op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie geproclameerde Europese pijler van sociale rechten. Op 17 december 2019 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Duitsland heeft genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen. Tevens heeft de Commissie op die datum een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen.

                  (2)

                  Op 26 februari 2020 is het landverslag 2020 voor Duitsland gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Duitsland bij de uitvoering van de op 9 juli 2019 door de Raad aangenomen landspecifieke aanbevelingen (3) (“de landspecifieke aanbevelingen 2019”) heeft gemaakt, alsmede het gevolg dat is gegeven aan de landspecifieke aanbevelingen die in eerdere jaren werden aangenomen, en de vooruitgang die Duitsland bij het nastreven van zijn nationale Europa 2020-doelstellingen heeft geboekt. Het landverslag besteedde ook aandacht aan de in het kader van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 uitgevoerde diepgaande evaluatie, waarvan de uitkomsten eveneens op 26 februari 2020 zijn bekendgemaakt. Op basis van haar analyse concludeert de Commissie dat Duitsland macro-economische onevenwichtigheden ondervindt. Met name het hoge overschot op de lopende rekening weerspiegelt getemperde investeringen in vergelijking met de besparingen en heeft grensoverschrijdende relevantie.

                  (3)

                  Op 11 maart 2020 heeft de Wereldgezondheidsorganisatie de uitbraak van COVID-19 officieel uitgeroepen tot een wereldwijde pandemie. Deze pandemie vormt een ernstige bedreiging voor de volksgezondheid en treft burgers, samenlevingen en economieën. Zij zet de nationale zorgstelsels onder zware druk, verstoort de mondiale toeleveringsketens, veroorzaakt volatiliteit op de financiële markten en sterke schommelingen in de consumentenvraag, en heeft negatieve gevolgen voor meerdere sectoren. Zij vormt een bedreiging voor de banen en het inkomen van mensen, alsmede voor ondernemingen. De pandemie heeft geleid tot een grote economische schok die nu al ernstige gevolgen heeft in de Unie. Op 13 maart 2020 heeft de Commissie een mededeling aangenomen waarin wordt opgeroepen tot een gecoördineerde economische aanpak van de crisis door alle actoren op nationaal en Unieniveau.

                  (4)

                  Meerdere lidstaten hebben een noodtoestand uitgeroepen of noodmaatregelen getroffen. Elke noodmaatregel moet strikt proportioneel, noodzakelijk en beperkt in de tijd zijn, en moet overeenstemmen met de Europese en internationale normen. Ze moeten onderworpen zijn aan democratisch toezicht en onafhankelijke rechterlijke controle.

                  (5)

                  Op 20 maart 2020 heeft de Commissie een mededeling aangenomen over de activering van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact. De algemene ontsnappingsclausule, die in artikel 5, lid 1, artikel 6, lid 3, artikel 9, lid 1, en artikel 10, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97 en in artikel 3, lid 5, en artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad (4) is neergelegd, vergemakkelijkt de coördinatie van het begrotingsbeleid in tijden van ernstige economische neergang. In haar mededeling van 20 maart 2020 was de Commissie van mening dat, gelet op de verwachte ernstige economische neergang ten gevolge van de COVID-19-pandemie, aan de voorwaarden om de algemene ontsnappingsclausule te activeren voldaan is en heeft zij de Raad verzocht deze conclusie te bekrachtigen. Op 23 maart 2020 stemden de ministers van Financiën van de lidstaten in met de beoordeling van de Commissie. Zij waren het erover eens dat de ernstige economische neergang een resoluut, ambitieus en gecoördineerd antwoord vergt. De activering van de algemene ontsnappingsclausule maakt het mogelijk tijdelijk af te wijken van het aanpassingstraject in de richting van de begrotingsdoelstelling op middellange termijn, op voorwaarde dat daardoor de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn niet in gevaar komt. Voor het correctieve deel kan de Raad, op aanbeveling van de Commissie, ook besluiten een herzien begrotingstraject vast te stellen. De algemene ontsnappingsclausule schorst de procedures van het stabiliteits- en groeipact niet. Deze clausule staat lidstaten toe af te wijken van de budgettaire verplichtingen die normaliter van toepassing zijn en stelt de Commissie en de Raad in staat om de nodige maatregelen op het gebied van beleidscoördinatie binnen het kader van het pact te nemen.

                  (6)

                  Er is voortdurende actie nodig om de verspreiding van de COVID-19-pandemie te beperken en te beheersen, de veerkracht van de nationale zorgstelsels te versterken, de sociaal-economische gevolgen van de pandemie te verzachten door middel van ondersteunende maatregelen voor bedrijven en huishoudens, alsmede om te zorgen voor adequate gezondheids- en veiligheidsomstandigheden op de werkplek met het oog op de hervatting van de economische activiteit. De Unie moet ten volle gebruikmaken van de verschillende instrumenten waarover zij beschikt om de lidstaten op die gebieden te ondersteunen. Tegelijkertijd moeten de lidstaten en de Unie samenwerken om de maatregelen voor te bereiden die nodig zijn voor het bewerkstelligen van een terugkeer naar de normale werking van onze samenlevingen en economieën en naar duurzame groei, waarin zij onder meer de groene transitie en de digitale transformatie moeten integreren, en waarbij lessen uit de crisis worden getrokken.

                  (7)

                  De COVID-19-crisis toont aan hoe flexibel de interne markt zich kan aanpassen aan buitengewone omstandigheden. Om een vlotte en soepele overgang naar de herstelfase en het vrije verkeer van goederen, diensten en werknemers te waarborgen, moeten uitzonderlijke maatregelen die de werking van de interne markt belemmeren, evenwel worden geschrapt zodra zij niet langer onmisbaar zijn. De huidige crisis toont aan dat er behoefte is aan crisisparaatheidsplannen in de zorgsector. Verbeterde aankoopstrategieën, gediversifieerde toeleveringsketens en strategische reserves van essentiële goederen zijn enkele van de cruciale elementen voor de ontwikkeling van uitgebreidere crisisparaatheidsplannen.

                  (8)

                  De Uniewetgever heeft de relevante wetgeving reeds door middel van Verordeningen (EU) 2020/460 (5) en (EU) 2020/558 (6) van het Europees Parlement en de Raad gewijzigd om de lidstaten in staat te stellen gebruik te maken van alle niet-benutte middelen uit de Europese structuur- en investeringsfondsen, zodat zij de uitzonderlijke effecten van de COVID-19-pandemie kunnen aanpakken. Die wijzigingen leiden tot meer flexibiliteit en vereenvoudigde en gestroomlijnde procedures. Om de druk op de kasstroom te verlichten, kunnen lidstaten in het boekjaar 2020-2021 ook gebruikmaken van een medefinancieringspercentage van 100 % uit de begroting van de Unie. Duitsland wordt aangemoedigd ten volle gebruik te maken van die mogelijkheden om bijstand te bieden aan de mensen en sectoren die het zwaarst worden getroffen.

                  (9)

                  Als gevolg van de uiteenlopende specialisatiepatronen zullen de sociaal-economische gevolgen van de COVID-19-pandemie waarschijnlijk ongelijk verdeeld zijn over sectoren en regio’s. Dit brengt een risico van toenemende ongelijkheid in Duitsland mee. De huidige situatie gaat ook gepaard met het gevaar dat het convergentieproces tussen de lidstaten tijdelijk stilvalt, hetgeen gerichte beleidsacties noodzakelijk maakt.

                  (10)

                  Op 20 april 2020 heeft Duitsland zijn nationale hervormingsprogramma 2020 ingediend, en op 30 april 2020 zijn stabiliteitsprogramma 2020. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma’s rekening te houden, zijn deze tegelijkertijd geëvalueerd.

                  (11)

                  Duitsland valt momenteel onder het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact en onder de schuldregel.

                  (12)

                  In haar stabiliteitsprogramma 2020 voorziet de regering dat het overheidssaldo zal verslechteren van een overschot van 1,4 % van het bruto binnenlands product (bbp) in 2019 tot een tekort van 7¼ % van het bbp in 2020. Volgens het stabiliteitsprogramma 2020 zal de overheidsschuldquote na een daling tot 59,8 % van het bbp in 2019 in 2020 naar verwachting toenemen tot 75¼ %. De macro-economische en budgettaire vooruitzichten worden beïnvloed door de grote onzekerheid vanwege de COVID-19-pandemie.

                  (13)

                  Als reactie op de COVID-19-pandemie en als onderdeel van een gecoördineerde Unieaanpak heeft Duitsland tijdige begrotingsmaatregelen vastgesteld om de capaciteit van het zorgstelsel te vergroten, de pandemie in te dammen en bijstand te verlenen aan personen en sectoren die bijzonder getroffen zijn. Volgens het stabiliteitsprogramma 2020 belopen deze begrotingsmaatregelen in 2020 7,2 % van het bbp. De maatregelen omvatten liquiditeitssteun voor bedrijven, gerichte bijstand voor kleine ondernemingen en zelfstandigen in de vorm van subsidies en leningen, alsook gemakkelijkere toegang tot regelingen voor werktijdverkorting om ontslagen te voorkomen. Daarnaast heeft Duitsland maatregelen aangekondigd die, ook al hebben zij geen rechtstreekse gevolgen voor de begroting, toch zullen bijdragen tot het verlenen van liquiditeitssteun aan ondernemingen, en die in het stabiliteitsprogramma 2020 op 24,9 % van het bbp worden geraamd. Die maatregelen bestaan uit leninggaranties die voornamelijk worden verstrekt door de ontwikkelingsbank KfW, die eigendom is van de staat, en door het nieuwe economisch stabilisatiefonds dat is opgericht in reactie op de COVID-19-pandemie. In tegenstelling tot in het stabiliteitsprogramma 2020 worden in de ramingen van de Commissie belastinguitstel en de budgettaire compensatie voor afnemende belastingontvangsten als gevolg van de economische neergang niet als discretionaire maatregelen met gevolgen voor de begroting beschouwd. Over het algemeen zijn de door Duitsland genomen maatregelen in overeenstemming met de richtsnoeren uit de mededeling van de Commissie van 13 maart 2020. De volledige uitvoering van de noodmaatregelen en van ondersteunende begrotingsmaatregelen, gevolgd door een heroriëntering van het begrotingsbeleid naar het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties als de economische omstandigheden dat toelaten, zal bijdragen tot het behoud van budgettaire houdbaarheid op middellange termijn.

                  (14)

                  Op basis van de voorjaarsprognoses 2020 van de Commissie bij ongewijzigd beleid wordt het overheidssaldo van Duitsland geraamd op -7,0 % van het bbp in 2020 en -1,5 % van het bbp in 2021. De overheidsschuldquote zal naar verwachting uitkomen op 75,6 % van het bbp in 2020 en 71,8 % in 2021.

                  (15)

                  Op 20 mei 2020 heeft de Commissie overeenkomstig artikel 126, lid 3, van het Verdrag een verslag opgesteld wegens de geplande overschrijding door Duitsland van de tekortdrempel van 3 % van het bbp in 2020. In het algemeen blijkt uit de analyse van de Commissie dat het tekortcriterium in de zin van het Verdrag en van Verordening (EG) nr. 1467/97 niet is nageleefd.

                  (16)

                  De eerste besmetting in Duitsland werd op 27 januari 2020 geregistreerd, en in maart 2020 begon het aantal gevallen van COVID-19 exponentieel toe te nemen. De Duitse autoriteiten hebben toen afzonderingsmaatregelen genomen om de verspreiding van het virus te beperken, zoals sluiting van alle niet-essentiële winkels, restaurants, culturele en amusementsinstellingen, sportfaciliteiten, scholen en universiteiten. Alle openbare bijeenkomsten van meer dan twee personen werden verboden en men werd verzocht alle sociale contacten tot een minimum te beperken. De maakindustrie is niet aan afzonderingsmaatregelen onderworpen. Belangrijke fabrieken waren echter een aantal weken gesloten als gevolg van de verstoorde buitenlandse handel en de wegvallende vraag. De economische vooruitzichten zijn sterk verslechterd: de voorjaarsprognoses 2020 van de Commissie wijzen op een afname van het bbp met 6,5 % in 2020. Hoewel de regelingen voor werktijdverkorting (Kurzarbeit) bedrijven helpen om hun werknemers in dienst te houden, lijkt een stijging van de werkloosheid onvermijdelijk. Volgens de voorjaarsprognoses 2020 van de Commissie zal de werkloosheid oplopen tot 4 % in 2020 en dalen tot 3,5 % in 2021.

                  (17)

                  Om de economische gevolgen te verzachten, heeft de Duitse regering snel gereageerd en vergaande maatregelen genomen. Er zal tot 50 miljard EUR aan onmiddellijke bijstand (rechtstreekse subsidies) worden aangeboden aan kleine ondernemingen, zelfstandigen en freelancers. Via het onlangs opgerichte economisch stabilisatiefonds en de publieke ontwikkelingsbank KfW heeft de regering het volume van en de toegang tot leningen uitgebreid voor bedrijven van verschillende grootte, waarbij tot 80-90 % (in sommige bijzondere gevallen tot 100 %) van het kredietrisico van de leningverstrekkende bank wordt gedekt. Het economisch stabilisatiefonds kan ook grote ondernemingen steunen door op tijdelijke basis extra aandelenkapitaal te verstrekken. Om de liquiditeit van bedrijven te verhogen, zijn aanpassingen inzake belastinguitstel, vooruitbetalingen en boeten goedgekeurd. De insolventieregels zijn aangepast om technische insolventieprocedures te vermijden. De deelstaten (Länder) vullen de federale maatregelen aan met hun eigen steunprogramma’s. Bij het ontwerpen en uitvoeren van die maatregelen moet rekening worden gehouden met de veerkracht van de banksector. De COVID-19-crisis zal de al lage rentabiliteit van de Duitse banksector waarschijnlijk verder onder druk zetten. Het lijkt dus aangewezen voor de Duitse banken om de kosten verder te drukken om de rentabiliteit te verbeteren en middelen vrij te maken voor investeringen in informatietechnologie en de creatie van organisch kapitaal. Verdere consolidatie zou in dit verband ook helpen.

                  (18)

                  Na een sterk begin van het jaar is de arbeidsmarkt verslechterd als gevolg van de COVID-19-pandemie en de daarmee verband houdende lockdownmaatregelen. Om de werkgelegenheid te ondersteunen en de sociale gevolgen van de crisis te verzachten, heeft de regering aanzienlijke steun verstrekt via de regeling voor werktijdverkorting (Kurzarbeit). Zij heeft de toegangsvoorwaarden versoepeld, de regeling uitgebreid tot uitzendkrachten en het niveau van de compensaties verhoogd. Dit draagt bij tot behoud van banen en bescherming van de inkomens van huishoudens. Werkgevers worden financieel ontlast doordat ze geen socialezekerheidsbijdragen hoeven te betalen voor de verloren werktijd. De versoepelde toegang tot minimuminkomenssteun (op basis van boek II van het Duitse Sociaal Wetboek (Sozialgesetzbuch/SGB)) vangt inkomensverliezen op. Bovendien krijgen gezinnen met een laag inkomen steun via gemakkelijkere toegang tot kinderbijslag. Voorts worden huurders die met inkomensverlies te maken hebben, tijdelijk beschermd tegen uithuiszetting. Hoewel Duitsland goed gepresteerde op het sociaal scorebord ter ondersteuning van de Europese pijler van sociale rechten, kunnen lacunes in de dekking van het stelsel, als zij niet worden opgevuld, in de context van de huidige crisis leiden tot minder inkomen voor kwetsbare groepen.

                  (19)

                  Bij het aanpakken van de gevolgen voor de gezondheid profiteerde Duitsland van zijn universele zorgstelsel, dat toegang biedt tot hoogwaardige zorg, en slaagde het erin zijn test- en intensivecarecapaciteit snel te vergroten. De huidige COVID-19-crisis toont echter aan dat de veerkracht van het zorgstelsel voortdurend moet worden versterkt. De beschikbaarheid van verplegend personeel en de aantrekkelijkheid van het beroep van verpleegkundige blijven een probleem. Ondanks een betrekkelijk groot aantal verpleegkundigen per hoofd van de bevolking hebben ziekenhuizen steeds vaker moeite vacatures voor verpleegkundigen in te vullen. De coördinatie tussen zorgverleners in eerste lijn en in ziekenhuizen en tussen gezondheidszorg en sociale zorg kan ook worden verbeterd en ondersteund door digitale hulpmiddelen. De e-gezondheidsinfrastructuur wordt versneld ingevoerd, maar het gebruik van online gezondheids- en zorgdiensten, elektronische voorschriften en uitwisseling van medische gegevens blijft ruim onder het Uniegemiddelde. Een nieuwe wet die in maart 2020 is aangenomen, helpt de economische gevolgen van COVID-19 voor met name ziekenhuizen en artsen in een privépraktijk te verzachten. Desondanks moet de langetermijnfinanciering van gezondheidszorginstellingen worden gewaarborgd om de zorg op alle gebieden te handhaven, want het uitstel van niet-essentiële operaties en behandelingen leidde tot minder inkomsten voor instellingen in de zorgsector, en de beschikbare middelen worden gebruikt voor de aankoop van prioritaire tests en uitrusting. Met zijn sterke onderzoeksbasis heeft Duitsland het vermogen om in reactie op de COVID-19-crisis specifieke onderzoeks- en innovatiemaatregelen te nemen, zoals de ontwikkeling van vaccins en behandelingen en de ontwikkeling van een onderzoeksnetwerk om de onderzoeksactiviteiten van de Duitse universitaire geneeskunde te bundelen en te versterken en steun te verlenen aan de coalitie voor innovatie en paraatheid voor epidemieën.

                  (20)

                  Om het economisch herstel te bevorderen, zal het van belang zijn om mature publieke investeringsprojecten te vervroegen en particuliere investeringen te bevorderen. De publieke en private investeringen bleven in 2019 robuust stijgen, maar bleven achter bij de investeringsbehoeften. Op gemeentelijk niveau, waar de investeringsachterstand is verlaagd, maar met 4,0 % van het bbp hoog blijft, liggen de overheidsinvesteringen onder het vervangingsniveau, en worden ze nog steeds afgeremd door capaciteits- en planningsproblemen. Reeds geplande investeringen in groene technologieën en energie kunnen worden vervroegd, bijvoorbeeld projecten voor de renovatie van gebouwen en hernieuwbare energie. Ondanks recente initiatieven blijft het een uitdaging om de decarbonisatiedoelstellingen voor de korte en middellange termijn en de klimaatneutraliteitsdoelstellingen voor 2050 te halen. Dit geldt ook voor milieu- en energie-efficiëntiedoelstellingen, aangezien prijsprikkels, vooral met de lage olieprijzen als gevolg van de huidige COVID-19-crisis, klimaat- en milieuvriendelijk gedrag ontmoedigen. Voor Duitslands transitie naar een klimaatneutrale economie zijn gedurende een lange periode aanzienlijke private en publieke investeringen in onder meer hernieuwbare energie, elektriciteitsinfrastructuur, energie-efficiëntie, circulaire economie en duurzaam vervoer nodig. Voorts had de Duitse federale rekenkamer kritiek op de kosteneffectiviteit van maatregelen in verband met de transitie naar groene energie. Er zijn meer inspanningen en aanhoudende investeringen in energienetwerken nodig om de vruchten te kunnen plukken van een volledig geïntegreerd duurzaam energiesysteem, met consistente prijssignalen. Schone mobiliteit kan worden bevorderd met passende regelgevingsmaatregelen en meer en snellere investeringen in duurzame vervoersinfrastructuur en schone mobiliteitsoplossingen. Extra investeringen in onderzoek en ontwikkeling (O & O) zijn essentieel om het herstel in de richting van een duurzamere en meer concurrerende economie te bevorderen. De uitgaven voor onderwijs en onderzoek stegen licht van 9,2 % van het bbp in 2017 naar 9,31 % van het bbp in 2018, en bleven dus onder de vorige nationale doelstelling van 10 %. De particuliere O & O-investeringen zijn steeds meer geconcentreerd in grote bedrijven. Het woningaanbod bleef ondanks beleidsmaatregelen ruim onder de doelstelling van jaarlijks 375 000 nieuwe appartementen in de periode 2017-2021. Beleidsmaatregelen die investeringen in nieuwe woningen stimuleren, zouden deze onevenwichtigheid aanpakken en de betaalbaarheid van woningen verbeteren. De programmering voor de periode 2021-2027 van het Fonds voor een rechtvaardige transitie, dat het voorwerp uitmaakt van een Commissievoorstel, zou Duitsland kunnen helpen bij een aantal uitdagingen van de transitie naar een klimaatneutrale economie, met name in de gebieden die in bijlage D bij het landverslag 2020 worden vermeld. Zo zou Duitsland optimaal gebruik kunnen maken van dat fonds.

                  (21)

                  Een moderne digitale infrastructuur en digitale diensten zijn van cruciaal belang wanneer de mobiliteit beperkt is. Investeringen in digitale infrastructuur en openbare diensten kunnen het economisch herstel ondersteunen en de nog steeds aanzienlijke achterstand van Duitsland op andere landen qua dekking van netwerken met zeer hoge capaciteit helpen verkleinen. Die dekking bedroeg in Duitsland in 2019 32,7 %, vergeleken met een Uniegemiddelde van 44 %, terwijl de dekking van glasvezel naar de locatie 10,5 % was, ver onder het Uniegemiddelde van 33,5 %. De COVID-19-crisis toonde het belang van verbonden digitale diensten aan. Connectiviteitsachterstanden kunnen een belangrijke factor zijn die investeringen in digitalisering in de weg staat, met name voor kleine en middelgrote bedrijven (kmo’s), die digitale technologieën slechts langzaam invoeren. Duitsland presteert op het gebied van digitale overheidsdiensten nog steeds ondermaats in vergelijking met andere lidstaten, hoewel dergelijke diensten voor bedrijven wel verbeterd zijn. Er vindt echter zeer weinig online-interactie plaats tussen de overheid en de bevolking. De tenuitvoerlegging van de Onlinetoegangswet vordert langzaam, en het zal een uitdaging zijn om de doelstelling van het digitaliseren van alle 575 diensten tegen eind 2022 te verwezenlijken. Die wet moet door alle betrokken overheidsinstanties (federale, van de deelstaten en lokale) ten uitvoer worden gelegd om grotere verbeteringen inzake digitale overheidsdiensten te bewerkstelligen.

                  (22)

                  Het is belangrijk om bij de uitvoering van de steunmaatregelen en daarbuiten de regeldruk en de administratieve lasten laag te houden. Door de administratieve lasten voor toegang tot steunmaatregelen tot een minimum te beperken, moet ervoor worden gezorgd dat kleinere bedrijven van intermediairs dezelfde steun krijgen als grotere. De verlichting van de administratieve lasten in meer algemene zin, dus buiten de steunmaatregelen, bijvoorbeeld door flexibiliteit toe te passen voor niet-essentiële bureaucratische procedures, kan kmo’s verder ontlasten.

                  (23)

                  Al voor het ontstaan van de COVID-19-crisis veranderde de arbeidsmarkt door de technologische vooruitgang van karakter, waardoor meer financiering voor onderwijs en opleiding nodig was, inclusief omscholing en bijscholing en verbetering van digitale vaardigheden. De COVID-19-crisis heeft deze behoefte nog urgenter gemaakt, met name in het geval van werknemers in sectoren waar social distancing nog langere tijd nodig zal zijn, of van werknemers die werkloos dreigen te worden. De plotselinge verschuiving naar een meer gedigitaliseerde samenleving en thuisonderwijs kan een bijzondere uitdaging vormen voor kwetsbare scholieren en studenten die thuis geen toegang hebben tot digitale oplossingen en ondersteuning. Dit geldt ook voor studenten met een handicap. Er moet speciaal op worden toegezien dat alle scholieren en studenten de in het curriculum opgenomen sleutelcompetenties verwerven en niet hun verdere leven lang nadeel blijven ondervinden van de maanden van verstoring als gevolg van COVID-19. De al bestaande ongelijkheden op het gebied van basisvaardigheden in verband met sociaal-economische en migratieachtergrond dreigen nog groter te worden. De crisis heeft aangetoond dat het belangrijk is het onderwijsstelsel verder te ontwikkelen om een slim en inclusief herstel te bevorderen en op koers te blijven voor de groene en digitale transitie.

                  (24)

                  Terwijl de in deze aanbeveling opgenomen landspecifieke aanbevelingen (“de landspecifieke aanbevelingen 2020”) gericht zijn op het aanpakken van de sociaal-economische gevolgen van de COVID-19-pandemie en het vergemakkelijken van het economisch herstel, hadden de landspecifieke aanbevelingen 2019 ook betrekking op hervormingen die essentieel zijn om uitdagingen op middellange tot lange termijn aan te pakken. De landspecifieke aanbevelingen 2019 zijn nog steeds relevant en zullen gedurende het Europees Semester van volgend jaar gemonitord blijven worden. Dat geldt ook voor de landspecifieke aanbevelingen 2019 betreffende investeringsgerelateerd economisch beleid. Met alle landspecifieke aanbevelingen 2019 moet rekening worden gehouden bij de strategische programmering van de financiering van het cohesiebeleid na 2020, ook wat betreft de maatregelen ter verzachting van de huidige crisis en de exitstrategieën.

                  (25)

                  Het Europees semester biedt het kader voor de voortdurende coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in de Unie, dat kan bijdragen tot een duurzame economie. De lidstaten hebben in hun nationale hervormingsprogramma’s voor 2020 de stand van zaken opgemaakt over de voortgang die werd gemaakt met de uitvoering van de duurzameontwikkelingsdoelen (SDG’s) van de Verenigde Naties. Door de landspecifieke aanbevelingen 2020 volledig uit te voeren, zal Duitsland bijdragen aan de vooruitgang in de richting van de SDG’s en aan de gemeenschappelijke inspanning om in de Unie te komen tot concurrerende duurzaamheid.

                  (26)

                  Nauwe coördinatie tussen de economieën van de economische en monetaire unie is essentieel voor een snel herstel van de economische impact van de COVID-19-pandemie. Als lidstaat die de euro als munt heeft, en rekening houdend met de politieke richtsnoeren van de Eurogroep, moet Duitsland ervoor zorgen dat zijn beleid in overeenstemming blijft met de eurozoneaanbevelingen van 2020 en wordt afgestemd op het beleid van de andere lidstaten die de euro als munt hebben.

                  (27)

                  In de context van het Europees Semester 2020 heeft de Commissie een brede analyse van het economisch beleid van Duitsland verricht en in het landverslag 2020 gepubliceerd. Voorts heeft de Commissie het stabiliteitsprogramma 2020 en het nationale hervormingsprogramma 2020 doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de landspecifieke aanbevelingen die in eerdere jaren tot Duitsland zijn gericht. Daarbij heeft de Commissie niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar begrotings- en sociaal-economisch beleid in Duitsland, maar heeft zij ook getoetst of de Unieregels en -richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak het algeheel economisch bestuur van de Unie te versterken door middel van een inbreng op Unieniveau in toekomstige nationale besluiten.

                  (28)

                  In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2020 onderzocht, en zijn advies daarover (7) is met name in de onderstaande aanbeveling 1 weergegeven.

                  (29)

                  In het licht van de diepgaande evaluatie door de Commissie en van deze beoordeling heeft de Raad het nationale hervormingsprogramma 2020 en het stabiliteitsprogramma 2020 onderzocht. In de landspecifieke aanbevelingen 2020 wordt rekening gehouden met de noodzaak om de COVID-19-pandemie aan te pakken en het economisch herstel te vergemakkelijken als noodzakelijke eerste stap om een aanpassing van de onevenwichtigheden mogelijk te maken. De landspecifieke aanbevelingen 2020 die rechtstreeks betrekking hebben op de aanpak van de macro-economische onevenwichtigheden die de Commissie in het kader van artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 heeft vastgesteld, zijn in de onderstaande aanbeveling 2 weergegeven,

            BEVEELT AAN dat Duitsland in 2020 en 2021 de volgende actie onderneemt:

                  1.

                  Overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact alle nodige maatregelen nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Als de economische omstandigheden dit toelaten, begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, waarbij de investeringen worden verhoogd. Voldoende middelen vrijmaken en de veerkracht van het zorgstelsel versterken, onder meer door gebruik te maken van e-gezondheidsdiensten.

                  2.

                  Mature publieke investeringsprojecten vervroegen en private investeringen aanmoedigen om het economisch herstel te bevorderen. De investeringen toespitsen op de groene en digitale transitie, met name op het gebied van duurzaam vervoer, schone, efficiënte en geïntegreerde energiesystemen, digitale infrastructuur en vaardigheden, huisvesting, onderwijs en onderzoek en innovatie. Digitale overheidsdiensten op alle niveaus verbeteren en de digitalisering in de kmo’s bevorderen. De regeldruk en administratieve lasten voor bedrijven verminderen.

         Gedaan te Brussel, 20 juli 2020.

               Voor de Raad

               De voorzitter

            J. KLOECKNER

         (1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

         (2)  PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25.

         (3)  PB C 301 van 5.9.2019, blz. 24.

         (4)  Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad van 7 juli 1997 over de bespoediging en verduidelijking van de tenuitvoerlegging van de procedure bij buitensporige tekorten (PB L 209 van 2.8.1997, blz. 6).

         (5)  Verordening (EU) 2020/460 van het Europees Parlement en de Raad van 30 maart 2020 tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013 en (EU) nr. 508/2014 wat betreft specifieke maatregelen om investeringen in de gezondheidszorgstelsels van de lidstaten en in andere sectoren van hun economieën vrij te maken als antwoord op de COVID-19-uitbraak (Investeringsinitiatief Coronavirusrespons) (PB L 99 van 31.3.2020, blz. 5).

         (6)  Verordening (EU) 2020/558 van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2020 tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1301/2013 en (EU) nr. 1303/2013 wat betreft specifieke maatregelen met het oog op uitzonderlijke flexibiliteit bij het gebruik van de Europese structuur- en investeringsfondsen naar aanleiding van de uitbraak van Covid‐19 (PB L 130 van 24.4.2020, blz. 1).

         (7)  In het kader van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.