               5.4.2019

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               C 129/58

      P8_TA(2018)0060
      EU-prioriteiten voor de 62e zitting van de VN-Commissie voor de Status van de Vrouw
      Aanbeveling van het Europees Parlement aan de Raad van 1 maart 2018 over de EU-prioriteiten voor de 62e zitting van de VN-commissie voor de status van vrouwen (2017/2194(INI))
      (2019/C 129/08)

         Het Europees Parlement,

                  —

                  gezien de 62e zitting van de VN-commissie voor de status van vrouwen, haar prioritaire thema „uitdagingen en kansen bij het verwezenlijken van gendergelijkheid en de versterking van de positie van vrouwen en meisjes op het platteland” en haar evaluatiethema „deelname van vrouwen aan en toegang van vrouwen tot media en informatie- en communicatietechnologieën, en het effect en gebruik ervan als een instrument voor de bevordering van de positie van de vrouw”,

                  —

                  gezien de in september 1995 in Peking gehouden vierde Wereldvrouwenconferentie, de Verklaring en het Actieprogramma van Peking voor de versterking van de positie van de vrouw en de daaropvolgende slotdocumenten betreffende verdere acties en initiatieven voor de tenuitvoerlegging van de Verklaring en het Actieprogramma van Peking die tijdens de speciale VN-vergaderingen Peking+5, + 10, + 15 en + 20, respectievelijk op 9 juni 2000, 11 maart 2005, 2 maart 2010 en 9 maart 2015 werden aangenomen,

                  —

                  gezien artikel 157, lid 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

                  —

                  gezien zijn resolutie van 9 september 2015 over meisjes mondig maken door middel van onderwijs in de EU (1),

                  —

                  gezien zijn resolutie van 8 maart 2016 over de situatie van vrouwelijke vluchtelingen en asielzoekers in de EU (2),

                  —

                  gezien zijn resolutie van 14 februari 2017 over de bevordering van gendergelijkheid in de geestelijke gezondheid en het klinisch onderzoek (3),

                  —

                  gezien zijn resolutie van 4 april 2017 over vrouwen en hun rol in plattelandsgebieden (4),

                  —

                  gezien de VN-resolutie „Onze wereld transformeren: de 2030-Agenda voor duurzame ontwikkeling”, die op 25 september 2015 werd goedgekeurd op de VN-wereldtop inzake duurzame ontwikkeling te New York,

                  —

                  gezien Richtlijn 2010/41/EU van het Europees Parlement en de Raad van 7 juli 2010 betreffende de toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van zelfstandig werkzame mannen en vrouwen en tot intrekking van Richtlijn 86/613/EEG van de Raad (5),

                  —

                  gezien het VN-verdrag van 1979 inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen,

                  —

                  gezien algemene aanbeveling nr. 34 (2016) van het Comité voor de uitbanning van discriminatie van vrouwen inzake de rechten van vrouwen op het platteland,

                  —

                  gezien het Verdrag van de Raad van Europa inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld (Verdrag van Istanbul), en zijn resolutie van 12 september 2017 (6) over de toetreding van de EU tot dit verdrag,

                  —

                  gezien de Overeenkomst van Parijs van 12 december 2015,

                  —

                  gezien artikel 113 van zijn Reglement,

                  —

                  gezien het verslag van de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid (A8-0022/2018),

                  A.

                  overwegende dat gelijkheid van vrouwen en mannen een fundamenteel beginsel van de Unie is dat in de Verdragen en in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie wordt erkend;

                  B.

                  overwegende dat met de vijfde duurzame-ontwikkelingsdoelstelling (SDG5) wordt beoogd overal ter wereld gendergelijkheid en versterking van de positie van alle vrouwen en meisjes te bereiken, en dat SDG5 volledig moet worden geïntegreerd in de Agenda 2030 om vooruitgang te boeken met alle doelstellingen en streefcijfers voor duurzame ontwikkeling; overwegende dat in de SDG's de doelstelling is vastgelegd om de landbouwproductiviteit en het inkomen van kleine voedselproducenten, met name vrouwen, te verdubbelen;

                  C.

                  overwegende dat de Unie en haar lidstaten een voortrekkersrol moeten vervullen bij het versterken van de positie van vrouwen en meisjes en de plicht hebben zich in te zetten voor de verwezenlijking van volledige gendergelijkheid in de Unie, en dit doel te bevorderen in alle buitenlandse betrekkingen;

                  D.

                  overwegende dat de economische situatie en levensomstandigheden de laatste decennia grondig veranderd zijn en aanzienlijk afwijken tussen de verschillende landen;

                  E.

                  overwegende dat de huidige en toekomstige verworvenheden met betrekking tot gendergelijkheid door het uitblijven van overheidsacties op dit vlak in gevaar worden gebracht; overwegende dat het aanpakken van traditionele machtsverhoudingen tussen de seksen, stereotypen en overtuigingen van cruciaal belang is om te bewerkstelligen dat vrouwen een sterkere positie genieten en dat armoede wordt uitgeroeid;

                  F.

                  overwegende dat de soms door vrouwen geleden discriminatie ook op het platteland voorkomt; overwegende dat de meerderheid van de vrouwen in de wereld op het platteland woont en daarom een groter risico loopt op meervoudige discriminatie op grond van leeftijd, klasse, etniciteit, ras, handicap en genderidentiteit;

                  G.

                  overwegende dat de arbeidsparticipatie van vrouwen in plattelandsgebieden betrekking heeft op een breed scala aan banen die zich tot ver buiten de conventionele landbouw uitstrekken;

                  H.

                  overwegende dat plattelandsvrouwen vaak minder betaald krijgen dan mannen voor hetzelfde werk, en hun werk — zoals onbetaalde zorgtaken — vaak formeel niet erkend wordt en niet tot uitdrukking komt in het aantal vrouwen dat eigenaar van een landbouwbedrijf is; overwegende dat vrouwen echter essentiële actoren zijn voor de verwezenlijking van de economische, ecologische en maatschappelijke transformaties die vereist zijn voor duurzame ontwikkeling;

                  I.

                  overwegende dat vrouwen, die vaak de primaire zorgverlener zijn in hun gezin en gemeenschap, te kampen hebben met talloze beperkingen wat betreft de toegang tot kinderopvang en bejaardenzorg, wat ertoe leidt dat vrouwen een onevenredige last dragen en hun integratie op de arbeidsmarkt wordt belemmerd; overwegende dat de verlening van kwaliteitszorg van essentieel belang is voor vrouwen en de evenwicht tussen werk en privéleven bevordert;

                  J.

                  overwegende dat vrouwen op het platteland beperkte toegang hebben tot openbare gezondheidsdiensten vanwege beperkte mobiliteit en een gebrekkige toegang tot vervoer of middelen om contact op te nemen met vervoersdiensten (zoals een mobiele telefoon); overwegende dat er behoefte is aan alomvattende gezondheidsdiensten die gericht zijn op het lichamelijk, geestelijk en emotioneel welzijn van vrouwen op het platteland (bijvoorbeeld om gendergerelateerd geweld het hoofd te bieden); overwegende dat toegang tot seksuele en reproductieve gezondheidsrechten en voorlichting in plattelandsgebieden beperkter is;

                  K.

                  overwegende dat het voor de samenleving als geheel essentieel is de bevolking in plattelandsgebieden te handhaven, en daarbij bijzondere aandacht te schenken aan gebieden met natuurlijke beperkingen, aangezien het behoud van het milieu en het landschap daarvan afhangt;

                  L.

                  overwegende dat er een rechtstreeks verband bestaat tussen genderongelijkheid en milieuschade;

                  M.

                  overwegende dat klimaatverandering en de gevolgen daarvan specifieke en onevenredig negatieve gevolgen hebben voor vrouwen en meisjes in plattelandsgebieden; overwegende dat plattelandsvrouwen de overgang naar een duurzamere en ecologisch verantwoorde landbouw kunnen aanjagen en een belangrijke rol kunnen spelen bij het scheppen van groene banen; overwegende dat gelijke toegang voor vrouwelijke landbouwers tot grond en andere productiemiddelen van essentieel belang is voor het bereiken van gendergelijkheid, voedselzekerheid en een doeltreffend klimaatbeleid;

                  N.

                  overwegende dat jonge vrouwen in plattelandsgebieden nog altijd met ongelijkheid en talrijke vormen van discriminatie worden geconfronteerd; overwegende dat er maatregelen nodig zijn om daadwerkelijke gelijkheid van mannen en vrouwen te bevorderen zodat er meer arbeidsmogelijkheden zijn, met inbegrip van zelfstandig ondernemerschap en in de STEM-sector, die hen in staat stellen op het platteland te blijven en daardoor de generatiewissel te waarborgen, en zo de toekomst van de sector zeker te stellen;

                  O.

                  overwegende dat de landbouwsector, waarin vrouwen een belangrijke rol spelen, van cruciaal belang is voor de vitaliteit van de plattelandsgebieden en voor de bevordering van de generatiewissel, de sociale samenhang en de economische groei; overwegende dat de landbouw in veilig, voedzaam en gezond voedsel moet voorzien; overwegende dat de landbouw ook moet bijdragen aan de diversiteit van het landschap, het beperken van de klimaatverandering en het behouden van biodiversiteit en cultureel erfgoed;

                  P.

                  overwegende dat voeding een belangrijke rol speelt in de ontwikkeling en het welzijn van meisjes; overwegende dat slechte voeding leidt tot lichamelijke en geestelijke problemen zoals een verminderde groei, onvruchtbaarheid, lusteloosheid, vermoeidheid en slechte concentratie, waardoor het economische potentieel van vrouwen wordt verminderd en het welzijn van het gezin en de gemeenschap in ruimere zin wordt aangetast;

                  Q.

                  overwegende dat plattelandsvrouwen moeten kunnen deelnemen in besluitvormingsorganen in de publieke sfeer; overwegende dat een evenwichtige vertegenwoordiging onontbeerlijk is om gelijkheid te bewerkstelligen;

                  R.

                  overwegende dat, voor wat de preventie van arbeidsrisico's betreft, mannen en vrouwen aan verschillende factoren zijn blootgesteld; overwegende bijvoorbeeld dat berekeningen om de schadelijke effecten van chemische stoffen te beoordelen vaak gebaseerd zijn op de lichaamsbouw van mannen, die over het algemeen meer spiermassa hebben, en daarbij zelfs geen rekening wordt gehouden met specifieke aanbevelingen voor zwangere of borstvoeding gevende vrouwen; overwegende dat het derhalve noodzakelijk is verschillende factoren in aanmerking te nemen bij het vaststellen van maatregelen om de gezondheid van vrouwen in de landbouw te waarborgen;

                  S.

                  overwegende dat discriminatie ook vrouwen in de mediasector treft; overwegende dat de media een cruciale rol spelen binnen de hele samenleving en het daarom wenselijk is dat vrouwen — die ten minste 50 % van de samenleving vertegenwoordigen — op een eerlijke manier betrokken worden bij het creëren van mediacontent en besluitvorming in mediaorganisaties;

                  T.

                  overwegende dat de rol van de mediasector van cruciaal belang is voor de bevordering van gendergelijkheid, aangezien de media niet alleen rolmodellen en gedragsnormen laten zien, maar deze ook vormgeven, waardoor de publieke opinie en cultuur op een significante manier gestalte krijgen;

                  U.

                  overwegende dat berichtgeving in de media bijdraagt tot een breed begrip onder alle lagen van de samenleving van de complexiteit van de situaties van vrouwen en mannen;

                  V.

                  overwegende dat vrouwen en kinderen, die het grootste deel uitmaken van de vluchtelingen in kampen en de vluchtelingen die onderweg zijn op zoek naar veiligheid, onevenredig zwaar worden getroffen door conflicten;

                  W.

                  overwegende dat vrouwen in veel samenlevingen niet in gelijke mate recht hebben op land en eigendom via wettelijke middelen, waardoor de armoede toeneemt en de economische ontwikkeling van vrouwen wordt beperkt;

                  X.

                  overwegende dat transvrouwen worden geconfronteerd met onevenredige discriminatie op grond van hun genderidentiteit;

                  Y.

                  overwegende dat een betere ondersteuning van de kwestie van seksuele en reproductieve gezondheid en rechten een randvoorwaarde is voor gendergelijkheid en een sterkere positie van vrouwen;

                  Z.

                  overwegende dat vrouwen ten gevolge van de sociale normen met betrekking tot de rol van vrouwen en mannen zich in een veel kwetsbaardere situatie bevinden, voornamelijk met betrekking tot hun seksuele en reproductieve gezondheid, en wanneer er sprake is van schadelijke praktijken zoals genitale verminking of kinder-, tiener- en gedwongen huwelijken;

         1.

            beveelt de Raad het volgende aan:

            Algemene voorwaarden voor het versterken van de positie van vrouwen en meisjes

                  (a)

                  zijn niet-aflatende inzet voor het Actieprogramma van Peking nogmaals te bevestigen;

                  (b)

                  moeders te ondersteunen die in plattelandsgebieden actief zijn als ondernemer, omdat zij met bijzondere uitdagingen te maken hebben; benadrukt dat het bij de bevordering van het ondernemerschap onder deze vrouwen niet alleen mag gaan om het geslaagd combineren van werk en privéleven, maar ook om het bevorderen van nieuwe arbeidskansen en een betere levenskwaliteit in plattelandsgebieden, en om het aanmoedigen van andere vrouwen om hun eigen project op poten te zetten;

                  (c)

                  een einde te maken aan alle vormen van discriminatie tegen alle vrouwen en meisjes overal ter wereld en de strijd aan te gaan met alle vormen van geweld, die ernstige schendingen van hun grondrechten inhouden — schendingen die op hun beurt een rechtstreeks gevolg zijn van deze discriminatie;

                  (d)

                  alle regeringen te betrekken bij en op te roepen tot de ontwikkeling van programma's die gericht zijn op de uitbanning van seksueel en gendergerelateerd geweld en schadelijke praktijken, zoals huwelijken op jonge leeftijd, gedwongen huwelijken, genitale verminking bij vrouwen en mensenhandel;

                  (e)

                  de lidstaten te verzoeken om genderstereotypen tegen te gaan en te investeren in de toegang van vrouwen en meisjes tot op maat gemaakt onderwijs, een leven lang leren en beroepsopleiding, met name in plattelandsgebieden en in de STEM-sector, alsook tot ondernemerschap en innovatie, aangezien dit belangrijke instrumenten zijn voor de verwezenlijking van de SDG's en de bevordering van gelijkheid in de landbouw- en voedingssector, alsmede in het toerisme en andere bedrijfstakken in plattelandsgebieden;

                  (f)

                  beleid te ontwerpen dat gericht is op het uitbannen van armoede en het waarborgen van een toereikende levensstandaard voor bijzonder kwetsbare groepen, waaronder vrouwen en meisjes, met name via socialebeschermingsstelsels;

                  (g)

                  voorlichting, maatregelen voor technische bijstand en de uitwisseling van optimale werkwijzen tussen de lidstaten te bevorderen wat betreft de invoering van een beroepsstatus voor meewerkende echtgenotes in de landbouw, die hun individuele rechten toekent zoals met name het recht op moederschapsverlof, sociale bescherming in geval van arbeidsongevallen, toegang tot opleiding en recht op pensioen;

                  (h)

                  een einde te maken aan de loonkloof tussen mannen en vrouwen, de levenslange inkomenskloof en de pensioenkloof;

                  (i)

                  de lidstaten en de regionale en lokale autoriteiten te verzoeken de universele toegang tot adequate kinderopvang en bejaardenzorg te waarborgen in plattelandsgebieden;

                  (j)

                  de lidstaten en de regionale en lokale autoriteiten te verzoeken om te zorgen voor betaalbare, kwaliteitsvolle voorzieningen en openbare en particuliere diensten voor het dagelijks leven, in het bijzonder in plattelandsgebieden en vooral op het gebied van gezondheidszorg, onderwijs en zorg; erop te wijzen dat in dit kader op het platteland behoefte is aan infrastructuur voor kinderopvang, diensten voor gezondheidszorg, onderwijsvoorzieningen, zorginstellingen voor ouderen en andere zorgbehoevenden, diensten voor plaatsvervanging in geval van ziekte of zwangerschap, alsook culturele diensten;

                  (k)

                  gendermainstreaming toe te passen, als instrument voor de integratie van het beginsel van gelijkheid van vrouwen en mannen en de bestrijding van discriminatie, op alle beleidsgebieden en in alle programma's met behulp van voldoende financiële en personele middelen;

                  (l)

                  de middelen vrij te maken die nodig zijn om gelijkheid te bewerkstelligen door gendermainstreaming toe te passen, op alle beleidsgebieden en in alle beleidsmaatregelen, onder meer door middel van genderbudgettering, als instrument voor de integratie van het beginsel van gelijkheid van vrouwen en mannen en de bestrijding van discriminatie;

                  (m)

                  de volledige betrokkenheid van het Parlement en zijn Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid te waarborgen bij het besluitvormingsproces met betrekking tot het standpunt van de Unie tijdens de 62e zitting van de VN-commissie voor de status van vrouwen;

            Versterking van de positie van vrouwen op het platteland

                  (n)

                  eraan te herinneren dat bij het Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen de verplichting wordt ingevoerd om directe en indirecte discriminatie van vrouwen op alle gebieden uit te bannen aan de hand van juridische, politieke en beleidsmaatregelen, en dat artikel 14 van het verdrag de enige internationale verplichting is die betrekking heeft op de specifieke behoeften van vrouwen op het platteland;

                  (o)

                  ervoor te zorgen dat meisjes en vrouwen op het platteland beschikken over toegankelijk, betaalbaar en hoogwaardig formeel en informeel onderwijs dat ze in staat stelt nieuwe vaardigheden op te doen of bestaande vaardigheden te ontwikkelen op het gebied van management, financiën, economie, marketing en ondernemerschap, alsook over burgerschaps-, civiele en politieke vorming en technische en duurzame landbouwopleidingen; ervoor te zorgen dat vrouwen dezelfde kansen en keuzevrijheid hebben wat betreft de loopbaan die zij willen nastreven;

                  (p)

                  ervoor te zorgen dat meisjes en vrouwen op het platteland eenvoudig toegang hebben tot krediet en productiemiddelen, en dat zij steun krijgen voor hun innovatieve en ondernemingsinitiatieven;

                  (q)

                  toe te zien op het recht op en de toegang tot kwaliteitsvolle universele gezondheidszorg waarin rekening wordt gehouden met de fysiologische verschillen tussen mannen en vrouwen en die is afgestemd op de behoeften van vrouwen en meisjes op het platteland, met name voor wat seksuele en reproductieve gezondheid en rechten betreft;

                  (r)

                  alle vormen van geweld tegen vrouwen te veroordelen en ervoor te zorgen dat slachtoffers in plattelands- en afgelegen gebieden een gelijke toegang tot hulp niet wordt ontzegd;

                  (s)

                  de doeltreffendheid, transparantie en democratische aard te verbeteren van internationale, nationale, regionale en lokale instellingen die de rol van vrouwen op het platteland ondersteunen en versterken door hun aanwezigheid te waarborgen middels gelijke deelname;

                  (t)

                  de overgang van vrouwen op het platteland van de informele naar de formele economie te vergemakkelijken en te erkennen dat vrouwen in plattelandsgebieden op verschillende terreinen werkzaam zijn en vaak de drijvende kracht zijn achter verandering in de richting van duurzame en ecologisch verantwoorde landbouw, voedselzekerheid en het scheppen van groene banen;

                  (u)

                  klimaatbestendig landbouwbeleid te ontwikkelen en ten uitvoer te leggen, waarin terdege rekening wordt gehouden met de specifieke bedreigingen waarmee vrouwen op het platteland te maken hebben als gevolg van door de mens veroorzaakte of natuurrampen;

                  (v)

                  toe te zien op de deelname van vrouwen en meisjes op het platteland aan de besluitvorming over de planning van en reactie op alle fasen van rampen en andere crises, van vroegtijdige waarschuwing tot noodhulp, herstel, rehabilitatie en wederopbouw, en hun bescherming en veiligheid in geval van rampen en andere crises te garanderen;

                  (w)

                  alle maatregelen te treffen die vereist zijn om een veilige, schone en gezonde omgeving te garanderen voor vrouwen op het platteland;

                  (x)

                  kwaliteitsvolle en toegankelijke infrastructuur en openbare diensten aan te bieden voor vrouwen en gemeenschappen op het platteland en te investeren in de ontwikkeling en het onderhoud ervan;

                  (y)

                  digitale ontwikkeling te vergemakkelijken, aangezien zij in belangrijke mate kan bijdragen tot het scheppen van nieuwe banen, de toegang tot zelfstandig ondernemerschap kan vereenvoudigen, het concurrentievermogen en de ontwikkeling van het toerisme kan stimuleren en een beter evenwicht tussen werk en privéleven kan creëren;

                  (z)

                  steun te bieden voor de oprichting en lopende activiteiten van lokale groeperingen, die regelmatig bijeen moeten komen om ontwikkelingsgerelateerde problemen en uitdagingen te bespreken en constructieve maatregelen te nemen;

                  (aa)

                  de lidstaten, de sociale partners en het maatschappelijk middenveld te verzoeken de deelname van vrouwen aan besluitvorming en in de bestuursorganen van beroeps-, bedrijfs- en vakbondsverenigingen en -organisaties op het gebied van plattelandsbeleid, gezondheidszorg, onderwijs en landbouw, alsook in beheers- en vertegenwoordigingsorganen, te ondersteunen en te bevorderen door middel van een gelijke vertegenwoordiging van mannen en vrouwen;

                  (ab)

                  de actieve rol van vrouwen in plattelandsgebieden en hun bijdrage aan de economie als ondernemers, hoofden van familiebedrijven en bevorderaars van duurzame ontwikkeling te erkennen en te steunen;

                  (ac)

                  toe te zien op de eigendomsrechten van vrouwen op het platteland, met name ten aanzien van landbouwbedrijven en erfenis van grond, wat een belangrijk instrument is voor hun economische empowerment en om hen in staat te stellen ten volle deel te nemen aan en te profiteren van plattelandsontwikkeling;

                  (ad)

                  de toegang van vrouwen op het platteland tot productiemiddelen, e-platforms, markten, afzetfaciliteiten en financiële diensten te garanderen; lokale, regionale en traditionele markten — met inbegrip van voedselmarkten — te bevorderen, aangezien deze plekken vrouwen gewoonlijk de meeste mogelijkheden bieden om hun producten rechtstreeks te verkopen, wat bevorderlijk is voor hun economische empowerment;

                  (ae)

                  de werkgelegenheid van vrouwen in de STEM-sector te bevorderen, met name in functies die bijdragen aan de circulaire economie en de strijd tegen klimaatverandering;

                  (af)

                  werkgelegenheidsbeleid, diensten en programma's te ontwikkelen om de precaire situatie aan te pakken van vrouwen op het platteland, die vaak in de informele sector werken en te maken hebben met meervoudige intersectionele discriminatie op grond van geslacht, leeftijd, klasse, religie, etnische afkomst, handicap of genderidentiteit; hulp op maat en ondersteuning te bieden met betrekking tot hun behoeften en belangen;

                  (ag)

                  programma's op te zetten om te waarborgen dat vrouwen en hun gezinnen toegang hebben tot universele socialebeschermingsstelsels die van invloed kunnen zijn op hun toekomstige pensioen en zo de pensioenkloof, die vele facetten heeft, kunnen verkleinen;

                  (ah)

                  naar geslacht uitgesplitste gegevens te verzamelen en statistieken op te stellen over de waarden, situaties, omstandigheden en behoeften van vrouwen op het platteland, aan de hand waarvan passend beleid kan worden ontwikkeld; de situatie van vrouwen in plattelandsgebieden periodiek te monitoren;

                  (ai)

                  aan te dringen op de ratificering en tenuitvoerlegging van het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap, met inbegrip van artikel 6 over „Vrouwen met een handicap”; de toegankelijkheid van producten, infrastructuren en diensten te waarborgen;

                  (aj)

                  de Commissie, de lidstaten, de regionale en lokale overheden op te roepen om betaalbare en kwalitatief hoogwaardige voorzieningen te bieden, alsook gerichte openbare en particuliere diensten voor het dagelijkse leven in plattelandsgebieden, en de nodige voorwaarden te scheppen om het evenwicht tussen werk en privéleven van vrouwen in plattelandsgebieden te verbeteren, met name door te zorgen voor adequate opvangvoorzieningen voor zorgbehoevenden, toegankelijke gezondheidszorg en openbaar vervoer;

                  (ak)

                  te benadrukken hoe belangrijk het is waarborgen op te nemen in het EU-beleid inzake de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen die als seizoenarbeiders in de landbouw worden ingezet, met name wat betreft de noodzaak van sociale bescherming, ziektekostenverzekering en gezondheidszorg; regionale, lokale en nationale autoriteiten en andere instanties aan te moedigen de fundamentele mensenrechten van migrerende en seizoenarbeiders en hun gezinnen te waarborgen, in het bijzonder die van vrouwen en kwetsbare personen, en hun integratie in de lokale gemeenschap te bevorderen;

            Deelname van vrouwen aan en toegang van vrouwen tot media en informatie- en communicatietechnologieën, en het effect en gebruik ervan als een instrument voor de bevordering van de positie van de vrouw

                  (al)

                  te zorgen voor toegang tot betrouwbare en snelle breedbandinternetinfrastructuur en -diensten; te investeren in en te werken aan het gebruik van nieuwe technologieën in plattelandsgebieden en in de landbouw; de belangrijke sociale, psychologische en economische voordelen hiervan te erkennen; aan te dringen op de ontwikkeling van een holistische benadering (het „digitale dorp”); gelijke kansen betreffende toegang tot en opleiding in het gebruik van deze technologieën te bevorderen;

                  (am)

                  aandacht te besteden aan de aanwezigheid en vooruitgang van vrouwen in de mediasector en aan niet-stereotiepe mediacontent;

                  (an)

                  de publieke mediaorganisaties aan te moedigen hun eigen beleid inzake gelijke kansen vast te stellen en zo te zorgen voor een evenwichtige vertegenwoordiging van mannen en vrouwen in de besluitvormingsorganen;

                  (ao)

                  erop toe te zien dat de toenemende seksualiserende afbeelding van vrouwen en meisjes in de media doeltreffend wordt bestreden, met gepaste eerbiediging van de vrijheid van meningsuiting;

                  (ap)

                  mediaorganisaties aan te sporen tot het vermijden van procedures van een organisatiecultuur die vaak niet bevorderlijk is voor het evenwicht tussen werk en privéleven;

                  (aq)

                  de loonkloof tussen mannen en vrouwen in de mediasector aan te pakken door middel van antidiscriminatiemaatregelen die gelijke beloning voor gelijk werk van vrouwen en mannen garanderen;

                  (ar)

                  alle nodige maatregelen te treffen tegen uitingen van geweld tegen onderzoeksjournalisten, met bijzondere aandacht voor vrouwelijke journalisten, die vaak kwetsbaarder zijn;

         2.

            verzoekt zijn Voorzitter deze aanbeveling te doen toekomen aan de Raad en, ter informatie, aan de Commissie.

         (1)  PB C 316 van 22.9.2017, blz. 182.

         (2)  PB C 50 van 9.2.2018, blz. 25.

         (3)  Aangenomen teksten, P8_TA(2017)0028.

         (4)  Aangenomen teksten, P8_TA(2017)0099.

         (5)  PB L 180 van 15.7.2010, blz. 1.

         (6)  Aangenomen teksten, P8_TA(2017)0329.


title: Aanbeveling van de Raad van 9 april 2019 over het economisch beleid van de eurozone

text:
               12.4.2019

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               C 136/1

      AANBEVELING VAN DE RAAD
      van 9 april 2019
      over het economisch beleid van de eurozone
      (2019/C 136/01)
      DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
      Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 136, juncto artikel 121, lid 2,
      Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 5, lid 2,
      Gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (2), en met name artikel 6, lid 1,
      Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,
      Gezien de conclusies van de Europese Raad,
      Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,
      Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,
      Overwegende hetgeen volgt:

                  (1)

                  De eurozone gaat haar zesde jaar van onafgebroken economische groei in en de negatieve output gap wordt gedicht. Er zijn echter meer opwaartse risico’s voor de vooruitzichten en de groei zal naar verwachting vertragen. De potentiële groei blijft laag ten opzichte van de voorbije decennia en er bestaan nog steeds verschillen tussen de landen omdat de economische veerkracht van de lidstaten sterk uiteenloopt. De reële loongroei is nog steeds matig en blijft achter bij de productiviteitsstijging. De nominale loongroei en de kerninflatie toe naarmate de werkgelegenheid stijgt, maar in sommige lidstaten is her en der nog sprake van onderbenutting van arbeid of hoge werkloosheid, terwijl er in andere lidstaten weinig arbeidsaanbod is. De eurozone kende de afgelopen vijf jaar een groot overschot op de lopende rekening als gevolg van de dynamische export in de eurozone en de betere concurrentiepositie van de eurozone; extern blijven er tussen de landen evenwel grote divergenties bestaan. Lidstaten die lange tijd grote externe tekorten hadden, hebben nog steeds grote negatieve internationale netto-investeringsposities die hen kwetsbaar maken, omdat deze meestal gepaard gaan met hoge particuliere of publieke schulden. Zoals aangegeven in het door de Commissie op 21 november 2018 aangenomen waarschuwingsmechanismeverslag 2019, zijn schuldafbouw in een goed tempo, een gunstig groei- en inflatieklimaat en de voortzetting van de hervormingen om de productiviteit te verhogen, essentieel om de eurozone opnieuw in evenwicht te brengen. Een gunstige vraagdynamiek is eveneens van belang, en lidstaten met een groot overschot zouden ook kunnen bijdragen aan het evenwichtsherstel door betere randvoorwaarden voor loongroei te creëren, met respect voor de rol van de sociale partners, en publieke en particuliere investeringen te verhogen.

                  (2)

                  Om het groeipotentieel op lange termijn te verhogen en nationale en regionale verschillen te overbruggen, moet de arbeidsparticipatie verder verhoogd worden, en zijn groeibevorderende structurele hervormingen en materiële en immateriële investeringen nodig om de productiviteit en de innovatie te verhogen, met name in de lidstaten waar het groeipotentieel duidelijk onder het gemiddelde van de eurozone ligt. Dit is belangrijk voor een sterkere economische, sociale en territoriale cohesie in de eurozone.

                  (3)

                  Een coherente en evenwichtige macro-economische mix van monetair, begrotings- en structureel beleid in de eurozone is cruciaal voor een robuuste, inclusieve en duurzame economische groei. De afgelopen jaren heeft de Europese Centrale Bank onconventionele monetaire beleidsinstrumenten ingezet om de inflatie terug te dringen conform de doelstelling op middellange termijn en tegelijk groei en banencreatie te ondersteunen. Om de groei op korte en lange termijn te blijven ondersteunen, moet een voldoende gedifferentieerd begrotingsbeleid worden gevoerd en moet het accent op structurele hervormingen liggen.

                  (4)

                  Om de overheidsfinanciën van de eurozone en van de lidstaten van de eurozone houdbaarder te maken zijn gedifferentieerd nationale beleid nodig dat volledig in overeenstemming is met het stabiliteits- en groeipact en rekening houdt met de budgettaire ruimte en de overloopeffecten tussen landen. De coördinatie van het nationale begrotingsbeleid overeenkomstig de gemeenschappelijke begrotingsregels is essentieel voor het goed functioneren van de economische en monetaire unie (EMU). De gemeenschappelijke begrotingsregels zijn erop gericht de schulden op nationaal niveau houdbaar te maken en tegelijk ruimte te creëren voor macro-economische stabilisatie. De begrotingskoers in de eurozone is in de periode 2015-2018 gemiddeld grotendeels neutraal gebleven en zal volgens de prognose van de Commissie in 2019 licht expansief worden hoewel de output boven het potentieel ligt. Vooral in de lidstaten die nog steeds een grote overheidsschuld hebben, is het belangrijk dat opnieuw begrotingsbuffers worden aangelegd. Daardoor zouden die lidstaten minder schokgevoelig worden en zouden de automatische stabilisatoren bij de volgende economische crisis ten volle kunnen functioneren. Méér overheidsinvesteringen, met name in de lidstaten met budgettaire ruimte en lage overheidsinvesteringen, zouden de groei en het evenwichtsherstel ondersteunen.

                  (5)

                  Budgettaire structurele hervormingen blijven cruciaal om de budgettaire houdbaarheid te verbeteren en het economische groeipotentieel te versterken. Beter functionerende nationale begrotingskaders, goed uitgevoerde uitgavenevaluaties en effectieve en transparante overheidsaanbestedingen kunnen overheidsuitgaven efficiënter en doelmatiger en het begrotingsbeleid geloofwaardiger maken. Met een betere samenstelling van de nationale begrotingen, zowel aan de ontvangsten- als aan de uitgavenzijde, onder andere door meer middelen voor investeringen te reserveren, zouden de overheidsbudgetten meer groeibevorderend werken en zou de productiviteit op langere termijn toenemen. Het vereenvoudigen en moderniseren van de belastingstelsels en het aanpakken van belastingfraude, -ontduiking en -ontwijking, met name door maatregelen tegen agressieve fiscale planning, zijn essentiële maatregelen om belastingstelsels efficiënter en rechtvaardiger te maken. Voor het verbeteren van het ondernemingsklimaat en de economische veerkracht in lidstaten en in de eurozone is het essentieel dat de belastingstelsels bevorderlijk zijn voor het verdiepen van de interne markt en concurrentie tussen ondernemingen aanmoedigen. De gemeenschappelijke geconsolideerde heffingsgrondslag voor de vennootschapsbelasting (common consolidated corporate tax base — CCCTB) zou hierbij een grote rol spelen.

                  (6)

                  De structurele en institutionele aspecten van arbeids- en productmarkten en goed functionerende overheidsdiensten zijn belangrijk voor de veerkracht van de lidstaten in de eurozone. Veerkrachtige economische structuren beletten dat schokken aanzienlijke en langdurige effecten hebben op het inkomen en het arbeidsaanbod. Door deze structuren is het begrotings- en monetair beleid gemakkelijker uitvoerbaar en worden de verschillen in de hand gehouden, en worden de voorwaarden geschapen voor duurzame en inclusieve groei. Een betere coördinatie en uitvoering van structurele hervormingen, met name die welke in de landspecifieke aanbevelingen worden gevraagd, kunnen positieve overloopeffecten tussen de lidstaten creëren en de positieve effecten van die hervormingen in de hele eurozone versterken. Hervormingen die de concurrentie op de productmarkten vergroten, efficiënt hulpbronnengebruik bevorderen en het ondernemingsklimaat en de kwaliteit van instellingen verbeteren, met name de doeltreffendheid van het gerechtelijk apparaat, stimuleren de economische veerkracht in de eurozone en de lidstaten. De interne markt, die een belangrijke aanjager van groei en convergentie tussen de lidstaten is gebleken, heeft nog veel onbenut potentieel en vooral wat betreft diensten, digitale activiteiten, energie en vervoer, moet hij nog verder verdiept worden opdat de wetgeving tijdig uitgevoerd en beter gehandhaafd wordt.

                  (7)

                  De Europese pijler van sociale rechten bevat 20 beginselen ter bevordering van gelijke kansen en toegang tot de arbeidsmarkt, eerlijke arbeidsvoorwaarden en sociale bescherming en inclusie. Hervormingen die arbeidsmarktparticipatie bevorderen, succesvolle arbeidsmarkttransities ondersteunen, creatie van hoogwaardige banen stimuleren en segmentering verminderen, kunnen bijdragen tot het versterken van inclusieve groei, het verbeteren van de economische veerkracht en de automatische stabilisatie, het terugdringen van ongelijkheden, het aanpakken van armoede en sociale uitsluiting, en kunnen helpen het hoofd te bieden aan de uitdagingen van een veranderende economie. Individuele werkbemiddeling, opleiding en omscholing kan leiden tot een effectieve en snelle activering. Toegang tot onderwijs en opleiding van hoge kwaliteit gedurende de levensloop is van vitaal belang en vergt aangepaste investeringen in menselijk kapitaal en vaardigheden, vooral voor laagopgeleiden. Dergelijke hervormingen en investeringen leiden op middellange en langere termijn tot een grotere inzetbaarheid, meer innovatie, hogere productiviteit en betere lonen, waardoor de eurozone veerkrachtiger wordt en sociale inclusie en mobiliteit binnen de lidstaten en in de hele eurozone worden bevorderd. De belastingdruk in de eurozone is relatief hoog en ligt vooral op arbeid; door de belastingdruk te verleggen van arbeid naar belastinggrondslagen die minder schadelijk zijn voor de groei, zoals belastingen op onroerend goed, consumptie of milieu, kunnen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt worden versterkt. De wetgeving op arbeidsbescherming moet zorgen voor eerlijke en fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden voor alle werknemers, met name gelet op de nieuwe vormen van werkgelegenheid en nieuwe soorten contracten die nieuwe kansen bieden maar ook nieuwe uitdagingen met betrekking tot werkzekerheid en sociale bescherming brengen.
                  Effectieve, houdbare socialebeschermingsstelsels zijn ook van cruciaal belang om een toereikend inkomen en toegang tot kwaliteitsdiensten te waarborgen. Ook pensioenhervormingen en een beleid inzake de balans tussen werk en privé zijn van cruciaal belang om arbeidsmarktparticipatie te bevorderen. Onnodige beperkingen op arbeidsmobiliteit en sectorale en geografische mobiliteit kunnen de reallocatie van arbeid binnen de lidstaten en in de hele eurozone belemmeren. Het is van essentieel belang dat de sociale partners betrokken worden bij hervormingen op het gebied van werkgelegenheid en sociale zaken en de daarmee samenhangende economische hervormingen.

                  (8)

                  Hoewel de financiële sector in de eurozone sinds de crisis robuuster is geworden, moeten er nog kwetsbare punten worden weggewerkt. De schulden in de particuliere sector blijven hoog en in de belastingstelsels worden schulden nog steeds bevoordeeld. Doordat de rente op overheidsobligaties fors gestegen is dreigt kapitaalerosie bij van de banken, wat de mogelijkheid van negatieve overloopeffecten in de hele eurozone met zich meebrengt. De noodzaak om de bedrijfsmodellen van banken aan te passen, de lage rentestand en toenemende concurrentie van andere vormen van financiering zetten de winstgevendheid van banken verder onder druk. Met de beperking van risico’s is duurzame progressie gemaakt, met name wat betreft het verminderen van niet-renderende leningen (non-performing loans — NPL’s) en het opbouwen van het vereiste minimum van eigen vermogen en in aanmerking komende passiva. Doordat in sommige lidstaten de percentages niet-renderende leningen ver boven het gemiddelde van de eurozone liggen, blijven volgehouden inspanningen echter noodzakelijk. In maart 2018 heeft de Commissie een risicoreductiepakket uitgebracht, zowel om bestaande NPL’s te helpen aanpakken als te voorkomen dat er nieuwe worden opgebouwd. Het bankenpakket van november 2016, dat de risico’s verder moet verminderen door de toepassing van internationaal overeengekomen normen inzake kapitaalbuffers, inzake de achterstelling van passiva en inzake de liquiditeit van banken, waarbij het evenwicht van het compromis van de Raad in stand wordt gehouden, is belangrijk voor verdere vorderingen met het beperken van risico’s en zodoende het delen van risico’s.
                  Naar aanleiding van ernstige schendingen van de antiwitwasregels heeft de Commissie maatregelen voorgesteld om de Europese Bankautoriteit en de samenwerking op het gebied van toezicht te versterken en om de handhaving van het regelgevingskader op dit vlak te verbeteren. De totstandbrenging van de bankenunie is goed gevorderd, onder meer door het recente akkoord over de inwerkingstelling van een gemeenschappelijk achtervangmechanisme voor het gemeenschappelijk afwikkelingsfonds (GAF), maar de bankenunie is nog niet voltooid. Het huidige systeem voor liquiditeitsverstrekking bij afwikkeling bevat nog tekortkomingen, en het ontbreken van een gemeenschappelijk depositoverzekeringsstelsel (EDIS) en van een gemeenschappelijk achtervangmechanisme voor het gemeenschappelijk afwikkelingsfonds remt de mogelijkheden van de bankenunie om de banden tussen banken en hun nationale overheden door te knippen.

                  (9)

                  Om de architectuur van de EMU te versterken is het nodig dat voltooiing van de bankenunie en de kapitaalmarktenunie prioriteit krijgt, maar ook dat actie wordt ondernomen met betrekking tot alle andere elementen in de verklaring van de Eurotop van 14 december 2018. In december 2017 en mei 2018 heeft de Commissie een aantal voorstellen gepubliceerd met de volgende stappen op weg naar de voltooiing van de EMU, waaronder een Europees investeringsstabilisatiemechanisme en een steunprogramma voor hervormingen (voorgesteld als onderdeel van het meerjarig financieel kader). De voorstellen bouwen voort op de discussienota over de verdieping van de EMU van mei 2017 en op het verslag van de vijf voorzitters van juni 2015. Tijdens de Eurotop van 13 en 14 december 2018 zijn besluiten genomen inzake de bankenunie en de verdere ontwikkeling van het Europees stabiliteitsmechanisme (ESM); de leiders van de Eurotop zijn overeengekomen dat het ESM uiterlijk aan het einde van de overgangsperiode zal zorgen voor het gemeenschappelijk achtervangmechanisme voor het gemeenschappelijk afwikkelingsfonds (GAF).
                  De voorbereidingen voor de nodige wijzigingen van het ESM-verdrag (waaronder het gemeenschappelijk achtervangmechanisme van het GAF) zullen worden voortgezet op basis van de door de leiders van de Eurotop goedgekeurde voorwaarden. Het achtervangmechanisme zal vroeger worden ingevoerd mits er genoeg vooruitgang is geboekt met de risicobeperking, die in 2020 zal worden geëvalueerd. In de eerste helft van 2019 zal verder worden gewerkt, met name door het instellen van een werkgroep op hoog niveau inzake het Europees depositoverzekeringsstelsel (European deposit insurance scheme — EDIS) en nadere werkzaamheden met betrekking tot het systeem voor liquiditeitsverstrekking bij afwikkeling. Ook zal verder worden gewerkt aan het ontwerp, de uitvoeringsregelingen en het tijdschema van een begrotingsinstrument voor convergentie en concurrentievermogen voor de eurozone, op vrijwillige basis, voor de lidstaten van buiten de eurozone die aan het wisselkoersmechanisme (ERM II) deelnemen. De kenmerken van het begrotingsinstrument zullen in juni 2019 worden goedgekeurd. Het instrument zal volgens de wetgevingsprocedure worden vastgesteld, zoals bepaald in de Verdragen, op basis van het desbetreffende Commissievoorstel dat indien nodig wordt gewijzigd. Mede dankzij al deze hervormingen kan de internationale rol van de euro worden versterkt zodat hij beter in verhouding staat tot het wereldwijde economische en financiële belang van de eurozone. Het is belangrijk dat hierover op open en transparante wijze met de lidstaten buiten de eurozone wordt gediscussieerd, met volledige inachtneming van de interne markt van de Unie.

                  (10)

                  Het Comité voor de werkgelegenheid en het Comité voor sociale bescherming zijn geraadpleegd over de sociale en werkgelegenheidsaspecten van deze aanbeveling,

            BEVEELT AAN dat de lidstaten van de eurozone in de periode 2019-2020 zowel individueel als collectief binnen de eurogroep de volgende actie zouden ondernemen:

                  1.

                  De interne markt verdiepen, het ondernemingsklimaat en de kwaliteit van de instellingen verbeteren en de product- en dienstenmarkten hervormen en veerkrachtiger maken. In de lidstaten van de eurozone met tekorten op de lopende rekening of hoge externe schulden de externe schulden afbouwen en hervormingen doorvoeren om met name via de productiviteit het concurrentievermogen te verbeteren, met respect voor de rol van de sociale partners de randvoorwaarden voor loongroei verbeteren. Maatregelen treffen ter bevordering van investeringen in de lidstaten van de eurozone met grote overschotten op de lopende rekening.

                  2.

                  Beleidsmaatregelen treffen die volledig conform zijn met het stabiliteits- en groeipact en tegelijkertijd publieke en particuliere investeringen bevorderen en de kwaliteit en de samenstelling van de overheidsfinanciën verbeteren. Opnieuw begrotingsbuffers aanleggen, vooral in de lidstaten van de eurozone die nog steeds een grote overheidsschuld hebben. EU-maatregelen tegen agressieve fiscale planning ondersteunen en uitvoeren.

                  3.

                  De belastingdruk op arbeid verminderen, de onderwijs- en opleidingsstelsels versterken en investeringen in vaardigheden bevorderen. Maatregelen inzake actief arbeidsmarktbeleid die succesvolle arbeidsmarkttransities ondersteunen doeltreffender maken. De creatie van hoogwaardige banen bevorderen, de segmentering van de arbeidsmarkt verminderen. Zorgen voor adequate en houdbare socialebeschermingsstelsels in de hele eurozone.

                  4.

                  Het achtervangmechanisme voor het GAF in werking stellen, zelfs eerder dan gepland indien voldoende progressie is gemaakt met de beperking van risico’s. Verder werken aan het EDIS, met name door een werkgroep op hoog niveau in te stellen. Het Europees regelgevings- en toezichtskader versterken. Verder werk maken van oplossingen om de tekortkomingen in het huidige systeem voor liquiditeitsverstrekking bij afwikkeling weg te werken. De ordelijke afbouw van grote volumes particuliere schulden bevorderen. Het percentage niet-renderende leningen in de eurozone voortvarend terug blijven dringen en voorkomen dat dergelijke leningen toenemen, onder meer door de bevoordeling van schulden in de belastingheffing weg te werken. Ambitieuze vooruitgang boeken met de kapitaalmarktenunie.

                  5.

                  Snelle vorderingen maken met de verdieping van de EMU, in het verlengde van de verklaring van de Eurotop van 14 december 2018, mede met het oog op het versterken van de internationale rol van de euro, rekening houdend met de voorstellen van de Commissie en de initiatieven van de lidstaten, met volledige inachtneming van de interne markt van de Unie en op een open en transparante wijze voor de lidstaten buiten de eurozone.

         Gedaan te Luxemburg, 9 april 2019.

               Voor de Raad

               De voorzitter

            G. CIAMBA

         (1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

         (2)  PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25.


title: Aanbeveling van het Europees Comité voor systeemrisico’s van 27 juni 2019 betreffende kwetsbaarheden op middellange termijn in de niet-zakelijkonroerendgoedsector in Denemarken (ESRB/2019/5)2019/C 366/02

text:
               30.10.2019

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               C 366/7

      AANBEVELING VAN HET EUROPEES COMITÉ VOOR SYSTEEMRISICO’S
      van 27 juni 2019
      betreffende kwetsbaarheden op middellange termijn in de niet-zakelijkonroerendgoedsector in Denemarken
      (ESRB/2019/5)
      (2019/C 366/02)
      DE ALGEMENE RAAD VAN HET EUROPEES COMITÉ VOOR SYSTEEMRISICO’S
      Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,
      Gezien Verordening (EU) nr. 1092/2010 van het Europees Parlement en de Raad van 24 november 2010 betreffende macroprudentieel toezicht van de Europese Unie op het financiële stelsel en tot oprichting van een Europees Comité voor systeemrisico’s  (1)
         , en met name de artikelen 3, 16, 17 en 18,
      Overwegende hetgeen volgt:

                  (1)

                  De onroerendgoedsector speelt een belangrijke rol in de economie en de ontwikkelingen in deze sector kunnen een belangrijke invloed op het financiële stelsel hebben. De voorbije financiële crises toonden aan dat instabiele ontwikkelingen in onroerendgoedmarkten ernstige gevolgen kunnen hebben voor de stabiliteit van het financiële stelsel en de economie als geheel, hetgeen ook kan leiden tot negatieve grensoverschrijdende overloopeffecten. Negatieve ontwikkelingen op de onroerendgoedmarkten in sommige lidstaten resulteerden in het verleden in grote kredietverliezen en/of hadden een negatieve impact op de reële economie. Dergelijke effecten weerspiegelen de nauwe wisselwerking tussen de vastgoedsector, financieringsverstrekkers en andere economische sectoren. Bovendien versterken de krachtige feedbackloops tussen het financiële stelsel en de reële economie de negatieve ontwikkelingen.

                  (2)

                  Deze koppelingen zijn belangrijk omdat zij erop duiden dat uit de onroerendgoedsector stammende risico’s een procyclische systeemimpact kunnen hebben. De kwetsbaarheid van het financiële stelsel heeft de neiging te accumuleren wanneer de onroerendgoedcyclus een opwaartse trend vertoont. De waargenomen lagere risico’s en de gemakkelijkere toegang tot financiering kunnen bijdragen tot een snelle krediet- en investeringsexpansie, terwijl tegelijkertijd de vraag naar onroerend goed stijgt, waardoor een opwaartse druk op de prijzen ontstaat. Aangezien de daaruit voortvloeiende hogere onderpandwaarden de vraag naar en de verstrekking van krediet begunstigen, kunnen deze zichzelf versterkende dynamische factoren resulteren in potentiële systemische gevolgen. Tijdens een afzwakkende onroerendgoedcyclus daarentegen kunnen striktere kredietvoorwaarden, sterkere risicoaversie en de neerwaartse druk op onroerendgoedprijzen de veerkracht van kredietnemers en kredietverleners negatief beïnvloeden waardoor de economische omstandigheden verslechteren.

                  (3)

                  Kwetsbaarheden met betrekking tot niet-zakelijk onroerend goed kunnen een bron van systeemrisico vormen en zowel direct als indirect van invloed zijn op de financiële stabiliteit. Directe effecten betreffen kredietverliezen op hypotheekportefeuilles vanwege ongunstige economische of financiële omstandigheden en gelijktijdige negatieve ontwikkelingen op de woningmarkt. Indirecte effecten kunnen verband houden met aanpassingen in de consumptie van de huishoudens, hetgeen verdere gevolgen kan hebben voor de reële economie en de financiële stabiliteit.

                  (4)

                  Zoals vermeld in overweging 4 van Aanbeveling ESRB/2013/1 (2), is het uiteindelijke doel van macroprudentieel beleid het leveren van een bijdrage aan de waarborging van de stabiliteit van het financiële stelsel als geheel, onder meer door de veerkracht van het financiële stelsel te versterken en de opbouw van systeemrisico’s te verminderen, en aldus te zorgen voor een duurzame bijdrage van de financiële sector aan de economische groei.

                  (5)

                  Te dien einde kunnen de macroprudentiële autoriteiten gebruikmaken van een of meer van de in Richtlijn 2013/36/EU van het Europees Parlement en de Raad (3) en Verordening (EU) nr. 575/2013 van het Europees Parlement en de Raad vervatte op kapitaal-gebaseerde macroprudentiële maatregelen (4), en/of uitsluitend op nationaal recht gebaseerde kredietnemer-gebaseerde macroprudentiële maatregelen, afhankelijk van de beoordeling van de risico’s. Hoewel de kapitaal-gebaseerde maatregelen in de eerste plaats gericht zijn op het vergroten van de veerkracht van het financiële stelsel, kunnen de kredietnemer-gebaseerde maatregelen bijzonder geschikt zijn om de verdere opbouw van systeemrisico’s te voorkomen.

                  (6)

                  Daarnaast wordt in Aanbeveling ESRB/2013/1 aanbevolen dat de lidstaten een rechtskader instellen waarmee de macroprudentiële autoriteiten direct controle of directe aanbevelingsbevoegdheden kunnen uitoefenen met betrekking tot de in die aanbeveling geïdentificeerde macroprudentiële instrumenten.

                  (7)

                  In 2016 heeft het Europees Comité voor systeemrisico’s (ESRB) een Uniebrede evaluatie van de kwetsbaarheden met betrekking tot niet-zakelijk onroerend goed (5) uitgevoerd. Deze beoordeling heeft het ESRB in staat gesteld in verschillende landen een aantal kwetsbaarheden op middellange termijn te identificeren als bronnen van systeemrisico voor de financiële stabiliteit, hetgeen heeft geleid tot de afgifte van waarschuwingen aan acht landen, waaronder Denemarken (6).

                  (8)

                  In 2016 was de hoge schuldenlast van de huishoudens de belangrijkste kwetsbaarheid ten aanzien van de niet-zakelijkonroerendgoedmarkt in Denemarken. Een aanzienlijk deel van de hypotheekgevers had een variabele renteschuld of schuld die de waarde van hun woningen overschreed, waardoor zij kwetsbaar waren voor ongunstige economische of financiële omstandigheden of ongunstige ontwikkelingen op de vastgoedmarkt. Hoewel er geen algemene tekenen van overwaardering waren, waren de huizenprijzen sterk gestegen met name in de grote steden, en lagen zij dicht bij het niveau van voor de crisis.

                  (9)

                  Het ESRB heeft onlangs een systematische en toekomstgerichte evaluatie afgerond van kwetsbaarheden met betrekking tot niet-zakelijk onroerend goed in de Europese Economische Ruimte (EER) (7).

                  (10)

                  Wat Denemarken betreft, is uit deze recente beoordeling gebleken dat de schuldenlast van de huishoudens sinds 2016 weliswaar is gedaald, maar toch op een van de hoogste niveaus in de EER blijft. Bovendien is het aandeel van de bestaande hypothecaire leningen met uitgestelde aflossing aanzienlijk, waardoor huishoudens structureel kwetsbaarder worden voor ongunstige economische of financiële omstandigheden of ongunstige ontwikkelingen op de vastgoedmarkt. Ondanks het feit dat de groei van de huizenprijzen in de afgelopen jaren is vertraagd en de prijzen van appartementen in Kopenhagen in de afgelopen jaren zijn gestabiliseerd, heeft de vorige dynamiek daarnaast geleid tot een overwaardering in de grote steden, met name in Kopenhagen. Tegen deze achtergrond heeft een wettelijk bindende minimale betalingsverplichting, die is vastgesteld op 5 % in 2015, enkele (zij het beperkte) aanvullende zekerheden verstrekt in het geval van een daling van de huizenprijzen.

                  (11)

                  In 2018 werden door de wetgeving inzake consumentenbescherming beperkingen opgelegd aan de verstrekking van woninghypotheken aan hypotheekgevers met een schulden/inkomensratio (vóór belastingen) van meer dan 4 en een LTV-ratio van meer dan 60 %. Deze beperkingen vereisen dat: (a) de rentevoeten zijn vastgesteld voor ten minste 5 jaar; en b) uitgestelde afschrijving alleen van toepassing is als de rentevoet op een lening is vastgesteld voor ten minste 30 jaar. Voorts werd de “supervisory diamond” voor hypotheekbanken in 2014 aangekondigd. Deze omvat een aantal benchmarks en grenswaarden voor speciale risicogebieden in het kader van bankactiviteiten, en is bedoeld om de kredietkwaliteit van de hypothecaire leningen voor 2018 en 2020 te verhogen, waardoor de productie van nieuwe leningen wordt beïnvloed. Bovendien werd het anticyclische kapitaalbufferpercentage in 2018 tweemaal verhoogd: van 0 % tot 0,5 % vanaf 1 maart 2019; en van 0,5 % tot 1 % vanaf september 2019. Daarnaast heeft de Deense Raad voor systeemrisico’s aanbevolen om vanaf juni 2020 een verdere verhoging van 1 % tot 1,5 % toe te passen, en heeft hij richtsnoeren verstrekt voor een verhoging tot het potentiële maximum van 2,5 %, tenzij er sprake is van een significante verandering in de ontwikkeling van het risico in het Deense financiële stelsel. Daarnaast heeft de Finanstilsynet (de Deense financiële toezichthoudende autoriteit) een richtsnoer uitgevaardigd dat kredietinstellingen ertoe verplicht bij hun kredietbeoordeling van huishoudens de nodige voorzichtigheid aan de dag te leggen bij het verstrekken van leningen voor onroerend goed in geografische gebieden waar huizenprijzen zijn gestegen.

                  (12)

                  Ondanks het aantal bestaande macroprudentiële maatregelen en gezien het hoge niveau van de schuldenlast van de huishoudens en het grote aandeel van hypotheekgevers dat kwetsbaar is voor ongunstige economische omstandigheden of ongunstige ontwikkelingen op de niet-zakelijkonroerendgoedmarkt, is het mogelijk dat de huidige kapitaal-gebaseerde maatregelen niet voldoende zijn om de geaccumuleerde kwetsbaarheden aan te pakken. Voorts kan op middellange termijn een aanscherping van de bestaande of de activering van aanvullende, kredietnemer-gebaseerde maatregelen nodig zijn als de kwetsbaarheden ten aanzien van de schuldenlast van de huishoudens, de overschatting van de huizenprijzen en de kredietverleningsnormen toenemen.

                  (13)

                  Hoewel de cyclische factoren een belangrijke rol spelen bij het aanwakkeren van de in Denemarken geconstateerde kwetsbaarheden, zijn er ook structurele factoren die deze kwetsbaarheden hebben veroorzaakt, met een hoger systeemrisico tot gevolg. Deze factoren zijn onder meer: i) complexe huurmarktregulering met maximumhuurprijzen in een aanzienlijk deel van de appartementencomplexen in de grote steden, waardoor een gebrek aan woningaanbod ontstaat en een opwaartse druk wordt uitgeoefend op de huizenprijzen en de schuldenlast van huishoudens die hun eigen woning kopen, en ii) de belastingaftrekbaarheid van hypotheken, die een stimulans kan zijn voor huishoudens om een te hoge hypothecaire lening aan te gaan. Bovendien is het systeem van de onroerendgoedbelasting voor woningen sinds 2001 losgekoppeld van de marktprijzen, hetgeen heeft geleid tot een daling van het effectieve belastingtarief, met name in de grote steden. In 2017 heeft het Deense parlement een wet inzake een nieuw stelsel voor de belastingheffing op woningen aangenomen, waarin het verband tussen de verschuldigde belastingen en de huidige marktprijzen voor woningen, die in 2021 in werking treedt, wordt hersteld.

                  (14)

                  Daarom heeft het ESRB geconcludeerd dat, hoewel in Denemarken de bestaande of beschikbare macroprudentiële maatregelen passend zijn, deze gedeeltelijk toereikend zijn om de kwetsbaarheden ten aanzien van de schuldenlast van de huishoudens op middellange termijn aan te pakken. Daarom zijn verdere beleidsmaatregelen nodig om deze kwetsbaarheden, die een bron van systeemrisico kunnen vormen, aan te pakken. De in deze aanbeveling voorgestelde maatregelen zijn erop gericht de bestaande macroprudentiële maatregelen in Denemarken aan te vullen. Aangezien de kwetsbaarheden tot op zekere hoogte worden beïnvloed door structurele factoren die verder gaan dan macroprudentieel beleid, zijn er andere beleidsmaatregelen nodig om de huidige macroprudentiële maatregelen aan te vullen en te ondersteunen, met als doel de factoren aan te pakken die bijdragen aan de opbouw van systemische risico’s op de markt voor niet-zakelijk onroerend goed in Denemarken effectiever en efficiënter aan te pakken, zonder buitensporige kosten voor de Deense reële economie en het Deense financiële systeem te genereren.

                  (15)

                  Deze aanbeveling heeft ten doel om de volgende aanbevelingen te doen: a) de activering van verdere, of de aanscherping van bestaande, kapitaal-gebaseerde maatregelen om de veerkracht van de banksector ten opzichte van de in Denemarken geconstateerde kwetsbaarheden op middellange termijn te waarborgen; b) het toezicht op de kwetsbaarheden en de activering van verdere, of de aanscherping van bestaande, kredietnemer- gebaseerde maatregelen te monitoren indien de groei van de huizenprijzen en de kredietgroei op middellange termijn toeneemt. Deze aanbeveling beoogt ook de nadruk te leggen op de behoefte aan bredere beleidsmaatregelen om de factoren die de stijgende schuldenlast van de huishoudens vergemakkelijken of bevorderen, te beperken.

                  (16)

                  Deze aanbeveling laat de monetairbeleidmandaten van de centrale banken in de Unie onverlet.

                  (17)

                  De aanbevelingen van het ESRB worden gepubliceerd nadat de Algemene Raad de Raad van de Europese Unie in kennis heeft gesteld van zijn voornemen daartoe en de Raad in de gelegenheid heeft gegeven te reageren, en nadat de geadresseerden in kennis zijn gesteld van het voornemen om de aanbeveling publiceren,

            HEEFT DE VOLGENDE AANBEVELING VASTGESTELD:
      AFDELING 1

         AANBEVELINGEN

         Aanbeveling A — Activering of aanscherping van op kapitaal-gebaseerde maatregelen

      Aanbevolen wordt dat de macroprudentiële autoriteit, de aangewezen autoriteit of de bevoegde autoriteit in Denemarken, naargelang het geval, door het activeren van aanvullende kapitaal-gebaseerde maatregelen, of het aanscherpen van bestaande kapitaal-gebaseerde maatregelen de veerkracht van in Denemarken vergunninghoudende kredietinstellingen waarborgt in het licht van de potentiële verwezenlijking van systeemrisico’s ten aanzien van niet-zakelijk onroerend goed dat zou kunnen leiden tot directe en indirecte kredietverliezen die voortvloeien uit hypothecaire leningen, of die ontstaan als gevolg van de daling van de consumptie door huishoudens met hypothecaire leningen.

         Aanbeveling B — Toezicht op kwetsbaarheden en activering of aanscherping van kredietnemer-gebaseerde maatregelen

                  1.

                  Aanbevolen wordt dat de Deense nationale autoriteiten die belast zijn met het toezicht op systeemrisico’s, de kwetsbaarheden in verband met de schuldenlast van de huishoudens, de overschatting van de huizenprijzen en de kredietverleningsnormen voor nieuwe hypothecaire leningen op middellange termijn nauwlettend in het oog houden, onder meer door:

                              a)

                              het beoordelen — aan de hand van leningsgewijze gegevens voor nieuwe hypothecaire leningen — van het vermogen van kredietnemers om nieuwe hypothecaire leningen aan te gaan om het hoofd te bieden aan ongunstige economische of financiële omstandigheden of ongunstige ontwikkelingen op de niet-zakelijkonroerendgoedmarkt, en

                              b)

                              de duurzaamheid van de huizenprijzen en hun mogelijke daling ingeval van ongunstige economische of financiële omstandigheden te beoordelen.

                  2.

                  Om de buitensporige accumulatie van het kredietrisico te voorkomen wordt aanbevolen dat de Deense autoriteit die belast is met de activering van kredietnemer-gebaseerde maatregelen aanvullende, of strengere kredietnemer-gebaseerde maatregelen neemt, indien de resultaten van de uit hoofde van punt a) van subaanbeveling B(1) uitgevoerde monitoring aantonen dat een aanzienlijk of toenemend aandeel van de kredietnemers die nieuwe hypothecaire leningen aangaan, mogelijk niet in staat zou zijn om hun schulden af te lossen of hun consumptie te handhaven onder ongunstige economische of financiële omstandigheden of als gevolg van negatieve ontwikkelingen op de niet-zakelijkonroerendgoedmarkt.

                  3.

                  Het verdient aanbeveling dat Denemarken de wettelijk bindende minimumbetalingsverplichting uitbreidt als de resultaten van de overeenkomstig lid 1, onder b), uitgevoerde monitoring het bewijs leveren dat de overwaardering van de huizenprijzen is toegenomen om ervoor te zorgen dat de zekerheden voor nieuwe hypothecaire leningen toereikend zijn om de kredietverliezen te dekken die voortvloeien uit de potentiële daling van de huizenprijzen ingeval van ongunstige economische of financiële omstandigheden en uit de geschatte daling van de huizenprijzen ingeval van een negatief scenario.

         Aanbeveling C — Structurele veranderingen in verband met hypothecaire leningen en de niet-zakelijkonroerendgoedsector

      Aanbevolen wordt dat Denemarken zijn beleid herziet om de structurele factoren te beteugelen die de in Denemarken geconstateerde kwetsbaarheden hebben aangewakkerd als een bron van systeemrisico’s, aangezien zij de huishoudens stimuleren buitensporige hypothecaire schulden aan te gaan of een buitensporige groei van de huizenprijzen en de hypotheekschuld veroorzaken.
      AFDELING 2

         IMPLEMENTATIE

      1.   Definities

      Voor de toepassing van deze aanbeveling gelden de volgende definities:

                  a)

                  “kredietnemer-gebaseerde maatregelen”: macroprudentiële maatregelen die gericht zijn op kredietnemers;

                  b)

                  “directe zeggenschap”: een reële en effectieve capaciteit om, waar nodig voor het bereiken van een uiteindelijke of intermediaire doelstelling, macroprudentiële maatregelen op te leggen en te wijzigen die van toepassing zijn op de financiële instellingen die binnen het toepassingsgebied van de overeenkomstige macroprudentiële autoriteit vallen;

                  c)

                  “aanbevelingsbevoegdheden”: het vermogen om, waar nodig voor het bereiken van een uiteindelijke of intermediaire doelstelling, door middel van aanbevelingen de toepassing van macroprudentiële instrumenten te sturen;

                  d)

                  “schuld-inkomen ratio” (debt-to-income (DTI) ratio): de jaarlijkse totale schuld van de kredietnemer ten tijde van de leninginitiëring ten opzichte van het totale besteedbare jaarinkomen van de kredietnemer ten tijde van de leninginitiëring;

                  e)

                  “lening-waarde ratio” (loan-to-value (LTV) ratio): de som van alle leningen, of leningtranches, waarvoor de kredietnemer ten tijde van de leninginitiëring het onroerend goed als zekerheid heeft verstrekt ten opzichte van de waarde van het onroerend goed ten tijde van de leninginitiëring;

                  f)

                  “middellange termijn”: binnen een tijdshorizon van drie jaar;

                  g)

                  “macroprudentiële autoriteit”: een nationale macroprudentiële autoriteit met de doelstellingen, regelingen, bevoegdheden, verantwoordingsvereisten en andere kenmerken als uiteengezet in Aanbeveling ESRB/2011/3 (8);

                  h)

                  “schuldaflossing”: de gecombineerde rente- en hoofdsomterugbetaling op de totale schuld van een kredietnemer over een bepaalde periode (in het algemeen één jaar);

                  i)

                  “schuldaflossing-inkomensratio” (debt-service-to-income (DSTI) ratio): de jaarlijkse totale schuldaflossing ten opzichte van het totale besteedbare jaarinkomen van de kredietnemer ten tijde van de leninginitiëring;

                  j)

                  “looptijd”: de duur van het contract van de hypothecaire lening in jaren ten tijde van de leninginitiëring;

            2.   Implementatiecriteria

      1.   De volgende criteria zijn van toepassing op de implementatie van deze aanbeveling:

                  a)

                  er dient terdege rekening te worden gehouden met het evenredigheidsbeginsel, rekening houdend met de doelstelling en de inhoud van aanbeveling A, van aanbeveling B en van aanbeveling C;

                  b)

                  bij het activeren of het aanscherpen van de bestaande kapitaal-gebaseerde maatregelen uit hoofde van aanbeveling A, moet bij de kalibratie en de geleidelijke invoering rekening worden gehouden met de positie van Denemarken in de economische en financiële cycli en met alle mogelijke gevolgen voor de daaraan verbonden kosten en baten;

                  c)

                  bij het activeren van aanvullende of het aanscherpen van de bestaande, kredietnemer-gebaseerde maatregelen uit hoofde van aanbeveling B, moet bij de kalibratie en de geleidelijke invoering rekening worden gehouden met de positie van Denemarken in de economische en financiële cycli en met alle mogelijke gevolgen voor de daaraan verbonden kosten en baten;

                  d)

                  bij het verhogen van de minimumbetalingsverplichting uit hoofde van aanbeveling B moet bij de kalibratie en de geleidelijke invoering van die maatregel rekening worden gehouden met de positie van Denemarken in de economische en financiële cycli, en met alle mogelijke gevolgen voor de bijbehorende kosten en baten;

                  e)

                  wat aanbeveling C betreft moet bij het de geleidelijke invoering van beleidswijzigingen rekening worden gehouden met de positie van Denemarken in de economische en financiële cycli, zodat deze maatregelen niet dienen om de geaccumuleerde kwetsbaarheden in de niet-zakelijkonroerendgoedsector in Denemarken te vergroten of te activeren;

                  f)

                  de specifieke criteria voor de naleving van aanbeveling A, van aanbeveling B en van aanbeveling C zijn opgenomen in bijlage I.

            2.   De geadresseerden van deze aanbeveling wordt verzocht aan het ESRB en de Raad verslag te doen over de ingevolge deze aanbeveling ondernomen acties, of het niet-ondernemen van actie genoegzaam te rechtvaardigen. De verslagen dienen minimaal het volgende te bevatten:

                  a)

                  informatie over de inhoud en het tijdschema van de ondernomen acties;

                  b)

                  een beoordeling van de kwetsbaarheden in verband met de schuldenlast van de huishoudens, de overschatting van de huizenprijzen en de kredietvoorwaarden voor nieuwe hypothecaire leningen, met inbegrip van de distributie van nieuwe hypothecaire leningen volgens hun LTV-, DTI-, en DSTI-ratio’s, looptijden, en afschrijvingsprofielen, waarbij de relevante ratio’s worden berekend overeenkomstig bijlage IV bij Aanbeveling ESRB/2016/14 van het Europees Comité voor systeemrisico’s (9), vergezeld van een beoordeling van de werking van de genomen maatregelen, rekening houdend met de doelstellingen van deze aanbeveling;

                  c)

                  een gedetailleerde rechtvaardiging van het niet-ondernemen van actie of het afwijken van deze aanbeveling, met inbegrip van eventuele vertragingen.

            3.   Tijdschema voor de opvolging van de aanbevelingen

      De geadresseerden van deze aanbeveling wordt verzocht aan het ESRB en de Raad te rapporteren over het ingevolge deze aanbeveling ondernomen acties, of het niet-ondernemen van actie genoegzaam te rechtvaardigen, overeenkomstig de volgende termijnen:

                  a)

                     Aanbeveling A

                  Uiterlijk op 31 oktober 2020, en vervolgens jaarlijks tot en met 31 oktober 2022 wordt de geadresseerde van aanbeveling A verzocht aan het ESRB en de Raad verslag uit te brengen over alle maatregelen die zijn genomen met betrekking tot de implementatie van kapitaal-gebaseerde maatregelen. Wanneer meer dan één instantie verantwoordelijk is voor het ondernemen van acties om de vastgestelde kwetsbaarheden aan te pakken, moet één gezamenlijk verslag worden ingediend.

                  b)

                     Aanbeveling B

                  Uiterlijk op 31 oktober 2020, en vervolgens jaarlijks tot en met 31 oktober 2022 wordt de geadresseerden van aanbeveling B verzocht aan het ESRB en de Raad verslag uit te brengen over de kwetsbaarheden in verband met de schuldenlast van de huishoudens en over de maatregelen die zijn genomen om dergelijke kwetsbaarheden aan te pakken. Wanneer meer dan één instantie verantwoordelijk is voor het ondernemen van acties om de vastgestelde kwetsbaarheden aan te pakken, moet één gezamenlijk verslag worden ingediend.

                  c)

                     Aanbeveling C

                  Uiterlijk op 31 oktober 2022 wordt de geadresseerde van aanbeveling C verzocht aan het ESRB en de Raad verslag uit te brengen over de uitvoering van aanbeveling C. Wanneer meer dan één instantie verantwoordelijk is voor het nemen van maatregelen om de vastgestelde kwetsbaarheden aan te pakken, moet één gezamenlijk verslag worden ingediend.

            4.   Monitoring en beoordeling

                  1.

                  Het ESRB-secretariaat zal:

                              a)

                              de geadresseerden bijstaan, de gecoördineerde rapportage verzekeren, relevante templates verstrekken en, waar nodig, de procedure en het tijdschema voor het opvolgen van de aanbevelingen specificeren;

                              b)

                              de opvolging door de geadresseerden verifiëren, hen op hun verzoek bijstaan, en vervolgverslagen indienen bij de Algemene Raad. Drie beoordelingen worden als volgt geïnitieerd:

                                          i)

                                          uiterlijk op 31 december 2020, wat de implementatie van aanbevelingen A en B betreft;

                                          ii)

                                          uiterlijk op 31 december 2021, wat de implementatie van aanbevelingen A en B betreft;

                                          iii)

                                          uiterlijk op 31 december 2022, wat implementatie van aanbevelingen A, B en C betreft.

                  2.

                  De Algemene Raad zal de door de geadresseerden gerapporteerde acties en rechtvaardigingen beoordelen en kan waar passend besluiten dat deze aanbeveling niet is opgevolgd en dat een geadresseerde er niet in is geslaagd het niet-ondernemen van actie genoegzaam te rechtvaardigen.

         Gedaan te Frankfurt am Main, 27 juni 2019.

               Hoofd van het ESRB-secretariaat,

               namens de Algemene Raad van het ESRB,

            Francesco MAZZAFERRO

         (1)  PB L 331 van 15.12.2010, blz. 1.

         (2)  Aanbeveling van het Europees Comité voor Systeemrisico’s van 4 april 2013 inzake tussenliggende doelstellingen en instrumenten van macroprudentieel beleid (ESRB/2013/1) (PB C 170 van 15.6.2013, blz. 1).

         (3)  Richtlijn 2013/36/EU van het Europees Parlement en de Raad van 26 juni 2013 betreffende toegang tot het bedrijf van kredietinstellingen en het prudentieel toezicht op kredietinstellingen en beleggingsondernemingen, tot wijziging van Richtlijn 2002/87/EG en tot intrekking van de Richtlijnen 2006/48/EG en 2006/49/EG (PB L 176 van 27.6.2013, blz. 338).

         (4)  Verordening (EU) nr. 575/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 26 juni 2013 betreffende prudentiële vereisten voor kredietinstellingen en beleggingsondernemingen en tot wijziging van Verordening (EU) nr. 648/2012 (PB L 176 van 27.6.2013, blz. 1).

         (5)  Zie “Vulnerabilities in the EU Residential Estate Sector”, ESRB, november 2016, beschikbaar op de website van het ECSR op www.esrb.europa.eu

         (6)  Waarschuwing ESRB/2016/07 van het Europees Comité voor systeemrisico’s van 22 september 2016betreffende kwetsbaarheden op middellange termijn in de niet-zakelijkonroerendgoedsector in Denemarken (PB C 31 van 31.1.2017, blz. 47).

         (7)  Zie “Vulnerabilities in the residential real estate sectors of EEA countries”, ESRB, 2019, beschikbaar op de website van het ESRB op: www.esrb.europa.eu

         (8)  Aanbeveling ESRB/2011/3 van het Europees Comité voor systeemrisico’s van 22 december 2011 inzake het macroprudentieel mandaat van nationale autoriteiten (PB C 41 van 14.2.2012, blz. 1).

         (9)  Aanbeveling ESRB/2016/14 van het Europees Comité voor systeemrisico’s van 31 oktober 2016 betreffende het opvullen van lacunes in onroerend goedgegevens (PB C 31 van 31.1.2017, blz. 1).

         BĲLAGE I

            SPECIFICATIE VAN DE NALEVINGSCRITERIA DIE VAN TOEPASSING ZIJN OP DE AANBEVELINGEN

            Aanbeveling A — Activering of aanscherping van kapitaal-gebaseerde maatregelen

         De volgende nalevingscriteria zijn van toepassing op aanbeveling A.

                     1.

                     Alvorens aanvullende maatregelen te activeren of de bestaande kapitaal-gebaseerde maatregelen aan te scherpen, moet de positie van Denemarken in de economische en financiële cycli worden beoordeeld om na te gaan of het dienstig is dergelijke maatregelen te activeren.

                     2.

                     Na de activering van de kapitaal-gebaseerde maatregelen, kan de verdere aanscherping ervan of de activering van aanvullende macroprudentiële maatregelen nodig zijn om de in Denemarken geconstateerde kwetsbaarheden aan te pakken; dit zal afhangen van de keuze van de geactiveerde kapitaal-gebaseerde maatregelen, de eerste kalibratie van deze geactiveerde maatregelen en de resultaten van de beoordeling van de kwetsbaarheden.

            Aanbeveling B — Toezicht op kwetsbaarheden en activering of aanscherping van basis van kredietnemer-gebaseerde maatregelen

         De volgende nalevingscriteria zijn van toepassing op aanbeveling B.

                     1.

                     Alvorens aanvullende maatregelen te activeren of bestaande maatregelen aan te scherpen, moet de positie van Denemarken in de economische en financiële cycli worden beoordeeld om na te gaan of een dergelijke activering of aanscherping passend zou zijn.

                     2.

                     Alvorens het bestaande vereiste van minimale betaling te verhogen, moet de positie van Denemarken in de economische en financiële cycli worden beoordeeld om een passende kalibratie en invoering van de maatregel vast te stellen.

            Aanbeveling C — Structurele veranderingen in verband met hypothecaire leningen en de niet-zakelijkonroerendgoedsector

         Het volgende nalevingscriterium is van toepassing op aanbeveling C.
         Bij het formuleren van beleidsopties moet, alvorens beleidswijzigingen door te voeren, een beoordeling worden gemaakt van het effect van de voorgestelde maatregelen, waarbij rekening wordt gehouden met de positie van Denemarken in de economische en financiële cycli, om ervoor te zorgen dat dergelijke maatregelen de verwezenlijking van de geaccumuleerde kwetsbaarheden in de niet-zakelijkonroerendgoedsector in Denemarken niet vergroten of aanwakkeren.