title: Aanbeveling van de Raad van 15 oktober 2018 inzake de volgorde van de nakoming van de verdergaande verbintenissen die in het kader van de permanente gestructureerde samenwerking (PESCO) zijn aangegaan en inzake de nadere precisering van de doelstellingen

text:
               16.10.2018

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               C 374/1

      AANBEVELING VAN DE RAAD
      van 15 oktober 2018
      inzake de volgorde van de nakoming van de verdergaande verbintenissen die in het kader van de permanente gestructureerde samenwerking (PESCO) zijn aangegaan en inzake de nadere precisering van de doelstellingen
      (2018/C 374/01)
      DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
      Gezien het Verdrag betreffende de Europese Unie, en met name artikel 46, lid 6,
      Gezien Protocol nr. 10 betreffende de permanente gestructureerde samenwerking, ingesteld bij artikel 42 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, gehecht aan het Verdrag betreffende de Europese Unie en het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,
      Gezien Besluit (GBVB) 2017/2315 van de Raad van 11 december 2017 tot instelling van de permanente gestructureerde samenwerking (PESCO) en tot opstelling van de lijst van deelnemende lidstaten (1),
      Gezien het voorstel van de hoge vertegenwoordiger voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid,
      Overwegende hetgeen volgt:

                  (1)

                  Volgens artikel 4, lid 2, onder b), van Besluit (GBVB) 2017/2315 moet de Raad besluiten en aanbevelingen vaststellen waarbij de volgorde wordt bepaald voor de nakoming van de in de bijlage bij dat besluit vermelde verdergaande verbintenissen tijdens de twee opeenvolgende initiële fasen (de jaren 2018-2020 en 2021-2025) en waarbij aan het begin van elke fase de nader gepreciseerde doelstellingen voor de nakoming van verdergaande verbintenissen worden omschreven.

                  (2)

                  De aanbeveling van de Raad van 6 maart 2018 betreffende een stappenplan voor de uitvoering van de PESCO (2) staat dat het dienstig is dat de Raad een aanbeveling vaststelt inzake de volgorde van de nakoming van de verbintenissen, waarin ook de gezamenlijk overeengekomen indicatoren worden bepaald om de deelnemende lidstaten te helpen de verbintenissen na te komen en de vooruitgang in dat opzicht te beoordelen.

                  (3)

                  Het PESCO-secretariaat, dat gezamenlijk wordt verzorgd door de Europese Dienst voor extern optreden, inclusief de Militaire Staf van de Europese Unie (EUMS), en het Europees Defensieagentschap (EDA), in het kader van artikel 7 van Besluit (GBVB) 2017/2315, heeft voor eind maart 2018, zoals door de Raad gevraagd in zijn aanbeveling van 6 maart 2018, initiële feedback verstrekt met betrekking tot het type, de gedetailleerdheid en de structuur van de informatie die in de door de deelnemende lidstaten in december 2017 meegedeelde nationale uitvoeringsplannen is verschaft.

                  (4)

                  Op 25 juni 2018 heeft de Raad Besluit (GBVB) 2018/909 (3) vastgesteld, waarin een gemeenschappelijke reeks governanceregels voor PESCO-projecten wordt vastgesteld. Op dezelfde datum heeft de Raad conclusies aangenomen waarin staat dat hij uitkijkt naar de vaststelling van een aanbeveling van de Raad over de volgorde van de nakoming van verdergaande toezeggingen door de aan PESCO deelnemende lidstaten, en met nadere precisering van doelstellingen.

                  (5)

                  De Raad zal worden verzocht in november 2018 in te stemmen met de eerste volledige uitvoering van de gecoördineerde jaarlijkse evaluatie inzake defensie (CARD) die voor najaar 2019 gepland is.

                  (6)

                  De Raad dient derhalve een aanbeveling vast te stellen inzake de volgorde van de nakoming van de verdergaande verbintenissen die in het kader van de PESCO zijn aangegaan en inzake de nadere precisering van de doelstellingen,

            HEEFT DE VOLGENDE AANBEVELING VASTGESTELD:
      I.   Doel en toepassingsgebied

                  1.

                  Deze aanbeveling moet het mogelijk maken tot een gemeenschappelijke aanpak te komen en moet de deelnemende lidstaten in staat stellen de verdergaande verbintenissen in de bijlage bij Besluit (GBVB) 2017/2315 na te komen en moet het in artikel 6 van dat besluit bedoelde jaarlijkse beoordelingsproces faciliteren, op basis van een volledige set relevante gegevens, waaronder stappenplannen, waar in voorkomend geval tussentijdse doelstellingen en mijlpalen in zijn opgenomen. Deze gegevens moeten overeenkomstig artikel 3 van dat besluit jaarlijks door de deelnemende lidstaten worden geëvalueerd en bijgewerkt in hun nationale uitvoeringsplannen. De beveiligingsvoorschriften van Besluit 2013/488/EU van de Raad (4) moeten ook worden toegepast op de nationale uitvoeringsplannen. De deelnemende lidstaten moeten, ondersteund door het PESCO-secretariaat, voor transparantie zorgen en meer coherentie en consistentie brengen wat betreft de informatie die wordt vereist en verstrekt in het kader van PESCO en andere initiatieven op defensiegebied, met inbegrip van CARD. De samenhang tussen verschillende defensiegerelateerde initiatieven moet verder worden ontwikkeld en versterkt, onder meer wat betreft de rapportage door de lidstaten, rekening houdend met de geleerde lessen aan het einde van de eerste fase van PESCO (2018-2020).

                  2.

                  In overeenstemming met de verbintenissen in de bijlage bij Besluit (GBVB) 2017/2315, en zonder deze te wijzigen of er nieuwe te introduceren, biedt deze aanbeveling sturing met betrekking tot de volgorde van de nakoming van deze verbintenissen voor de fasen 2018-2020 en 2021-2025, en nadere precisering van de doelstellingen voor elke verbintenis, met inbegrip van de vóór 2020 na te komen verbintenissen. Deze aanbeveling bevat ook voortgangsindicatoren om de deelnemende lidstaten te helpen bij de planning voor het nakomen van de verdergaande verbintenissen en om de vooruitgang ter zake vlot te kunnen beoordelen.

                  3.

                  De in deel II bedoelde nader gepreciseerde doelstellingen, waartoe in voorkomend geval ook voortgangsindicatoren voor specifieke verbintenissen behoren, zullen de deelnemende lidstaten in staat stellen een plan op te stellen voor het op gestructureerde en transparante wijze nakomen van de verdergaande verbintenissen, en gedetailleerde en beoordeelbare informatie te verstrekken over de vooruitgang die is geboekt met de nakoming van elke verbintenis in hun nationale uitvoeringsplan.

                  4.

                  Doel is eind 2020 de eerste specifieke resultaten met betrekking tot het nakomen van de verdergaande verbintenissen te hebben, en een solide planning te maken die moet leiden tot continue vooruitgang na de eerste fase. Aan het einde van de eerste fase zal de Raad overeenkomstig artikel 4, lid 2, onder c), van Besluit (GBVB) 2017/2315 de in dat besluit vervatte verdergaande verbintenissen actualiseren en indien nodig verbeteren in het licht van de via de PESCO verwezenlijkte resultaten, teneinde rekening te houden met het vermogen, de operationele behoeften en de veranderende veiligheidsomgeving van de Unie. Een besluit in die zin zal worden gebaseerd op een strategische evaluatie waarbij de nakoming van de PESCO-verbintenissen door de individuele deelnemende lidstaten wordt beoordeeld. Vervolgens dient de Raad in dit verband aan het begin van de volgende fase een tweede reeks nader gepreciseerde, en indien nodig geactualiseerd en verbeterde, doelstellingen vast te stellen voor de fase 2021-2025, daarbij rekening houdend met artikel 4, lid 2, onder c), van Besluit (GBVB) 2017/2315.

            II.   Volgorde van de nakoming van de verbintenissen met nadere precisering van doelstellingen
      Verbintenissen 1 tot en met 5

                  5.

                  Verbintenis 1: De deelnemende lidstaten dienen in hun nationale uitvoeringsplannen nauwkeurige financiële gegevens over de ontwikkeling van de totale uitgaven voor defensie in reële termen ten opzichte van het vorige jaar te verstrekken (5), ook in absolute cijfers, en zodoende een plan voor een regelmatige verhoging van de uitgaven presenteren. In dit verband moeten de deelnemende lidstaten in hun nationale uitvoeringsplannen ook hun nationale uitgavenprognoses voor de komende jaren opnemen. De deelnemende lidstaten die ook NAVO-lid zijn en waarvan de uitgaven op of boven het niveau van de betreffende NAVO-richtlijnen over defensie-uitgaven liggen, moeten in hun plan aangeven of zij dit bestedingsniveau voor defensie willen handhaven dan wel wijzigen. Op basis van de informatie in de nationale uitvoeringsplannen, zal het jaarverslag van de hoge vertegenwoordiger ook een gedetailleerd overzicht van de ontwikkeling van de defensie-uitgaven van de deelnemende lidstaat bevatten, overeenkomstig artikel 6, lid 3, van Besluit (GBVB) 2017/2315.

                  6.

                  Verbintenis 2: Alle deelnemende lidstaten moeten in hun nationale uitvoeringsplannen nauwkeurige financiële gegevens verstrekken over hoe zij van plan zijn bij te dragen aan de gezamenlijke benchmark (6) van 20 % voor investeringen in defensie. Deze informatie moet de raming van de toename in reële termen ten opzichte van het vorige jaar bevatten, als percentage van de totale begroting voor defensie. In de verstrekte cijfers moeten investeringen voor aanbestedingen en onderzoek en ontwikkeling (O&O) op defensiegebied vervat zijn. De deelnemende lidstaten waarvan de uitgaven reeds op of boven het niveau van de (gezamenlijke) benchmark van 20 % liggen, moeten in hun plan aangeven of zij dit bestedingsniveau willen handhaven dan wel wijzigen.

                  7.

                  Verbintenis 3: De deelnemende lidstaten moeten in hun nationale uitvoeringsplannen gedetailleerde informatie verstrekken over hoe en met welke middelen zij het aantal, de omvang en het effect van de gezamenlijke en op samenwerking gerichte strategische projecten inzake defensievermogens willen vergroten, waarbij tevens de begrotingscijfers en de specifieke projecten die financiële steun van de Unie krijgen of hebben gekregen, worden vermeld. In dit verband moeten de deelnemende lidstaten nauwkeurige financiële gegevens verstrekken over de manier waarop zij van plan zijn bij te dragen aan de verwezenlijking in reële termen van de gezamenlijke benchmark voor de Europese gezamenlijke aankoop van uitrusting — 35 % van de totale uitgaven voor uitrusting — en de gezamenlijke benchmark voor Europees gezamenlijk defensieonderzoek en -technologie (O&T) — 20 % van de totale uitgaven voor O&T op defensiegebied. De deelnemende lidstaten waarvan de uitgaven reeds op of boven het niveau van deze benchmarks liggen, moeten in hun plan aangeven of zij dit bestedingsniveau willen handhaven dan wel wijzigen.

                  8.

                  Verbintenis 4: De deelnemende lidstaten moeten in hun nationale uitvoeringsplannen duidelijk nauwkeurige financiële gegevens vermelden over hoe zij zullen bijdragen, met de bedoeling in de buurt van 2 % van de totale defensie-uitgaven (gezamenlijke benchmark) te komen, als aandeel van de totale uitgaven voor O&T op defensiegebied, met inbegrip van uitgavenprognoses, om het volgen van de werkelijke vooruitgang per jaar te vergemakkelijken.

                  9.

                  Verbintenis 5: Elk jaar worden de deelnemende lidstaten aangespoord om hun nationale uitvoeringsplannen te gebruiken voor het delen van hun ervaringen met het plannen van en het bijdragen aan de nakoming van de verbintenissen 1 tot en met 4 in het licht van de bovenstaande nader gepreciseerde doelstellingen. Eind 2020 zal een evaluatie van deze verbintenissen worden uitgevoerd, op basis van de in de nationale uitvoeringsplannen verstrekte gegevens, teneinde de indicatoren en doelstellingen voor deze verbintenissen waar nodig aan te passen, met het oog op goedkeuring door de Raad.

            Verbintenissen 6 tot en met 11

                  10.

                  Verbintenis 6: Uiterlijk in 2020 zullen de deelnemende lidstaten meer gebruik hebben gemaakt van de instrumenten voor vermogensontwikkeling van de Unie, zoals de instrumenten van het vermogensontwikkelingsplan (CDP) en de gecoördineerde jaarlijkse evaluatie inzake defensie (CARD) en er meer aan hebben deelgenomen, met de bedoeling een en ander mee te nemen in de nationale besluitvorming en defensieplanning, alsmede de ontwikkeling van samenwerkingsactiviteiten binnen de Unie op het gebied van defensievermogens. Daartoe moeten de deelnemende lidstaten in hun nationale uitvoeringsplannen aangeven hoe zij uitvoering geven aan de uit het CDP voortvloeiende prioriteiten inzake vermogensontwikkeling van de Unie, met inbegrip van nationale prioriteitsbepaling, en hun plannen en doelstellingen voor de respectieve prioriteiten toelichten die de komende jaren verwezenlijkt moeten worden.

                  11.

                  Verbintenis 7: Uiterlijk in 2020 moet elke deelnemende lidstaat optimaal gebruik hebben gemaakt van de beschikbare instrumenten en processen om op verzoek alle relevante informatie te verstrekken die in het kader van CARD wordt gevraagd, onder meer via bilaterale dialogen. De deelnemende lidstaten moeten lering hebben getrokken uit de CARD-proefrun, en moeten in hun nationale uitvoeringsplannen informatie verstrekken over hun steun voor de CARD-proefrun, en in de mate van het mogelijke, voor de eerste volledige CARD-cyclus in 2019-2020, met inbegrip van het gebruik van de aanbevelingen in het CARD-verslag als referentie in nationale en multinationale contexten om besluiten ter zake te nemen.

                  12.

                  Verbintenis 8: Uiterlijk eind 2020 zullen de deelnemende lidstaten optimaal gebruik maken — en zorgen voor de follow-up — van de resultaten van zowel de voorbereidende actie inzake defensieonderzoek (2017-2019) als het industrieel ontwikkelingsprogramma voor de Europese defensie (European Defence Industrial Development Programme — EDIDP) (2019-2020) voor samenwerkingsprojecten met een vastgestelde toegevoegde waarde voor de EU. De deelnemende lidstaten dienen in dun nationale uitvoeringsplannen, met het oog op ondersteuning van de uit het CDP voortvloeiende prioriteiten inzake vermogens en ook rekening houdend met de CARD, aan te geven aan welke samenwerkingsprojecten voor vermogensontwikkeling waarvoor medefinanciering van de Unie wordt ontvangen of voorzien, zij deelnemen en/of van plan zijn deel te nemen. Zij moeten ook zoveel mogelijk meedelen welk deel van de nationale defensie-investeringen zij hebben besteed of van plan zijn te besteden voor deze samenwerkingsprojecten.

                  13.

                  Verbintenis 9: De deelnemende lidstaten moeten de betreffende samenwerkingsprojecten voor vermogensontwikkeling die conform het CDP in PESCO- en andere verbanden worden uitgevoerd vermelden, alsmede het geplande begin en einde van de harmonisatie van de voorschriften. Voor de geplande en voorgenomen projecten moet ook de vermoedelijke start van de harmonisatie van de eisen inzake vermogens worden vermeld. Dit moet worden gedaan voor de komende jaren, met bijzondere aandacht voor het wegwerken van de via het CDP vastgestelde vermogenstekorten, mede rekening houdend met de CARD.

                  14.

                  Verbintenis 10: De deelnemende lidstaten moeten in hun nationale uitvoeringsplannen de vermogens en faciliteiten in kaart brengen die ter beschikking worden gesteld met het oog op gezamenlijk gebruik door andere deelnemende lidstaten, met specifieke voorbeelden zoals opleiding en oefeningen, militaire basissen en logistieke steun, ook bij operaties, en tevens met het oog op de bevordering van het gebruik van de gezamenlijke databank (CODABA) om de deelnemende lidstaten te ondersteunen bij het delen van informatie over hun defensieplannen en -programma’s op het gebied van vermogensontwikkeling. De deelnemende lidstaten kunnen ook in hun nationale uitvoeringsplannen in kaart brengen welke vermogens, met inbegrip van door andere deelnemende lidstaten geboden infrastructuur, een basis voor samenwerking kunnen bieden. In de nationale uitvoeringsplannen moet worden toegelicht hoe zulke samenwerking het optimale gebruik van de beschikbare middelen mogelijk kan maken en hun algehele effectiviteit kan verbeteren, onder meer door informatie te verstrekken, zo die er is, over de potentiële besparingen en de geplande financiële omvang in absolute cijfers voor de komende jaren.

                  15.

                  Verbintenis 11: De deelnemende lidstaten moeten in hun nationale uitvoeringsplannen aangeven hoe zij de samenwerking op het gebied van cyberdefensie gaan opvoeren, onder meer via bestaande initiatieven of nieuwe samenwerkingsactiviteiten, onder meer door te vermelden in hoeverre wordt deelgenomen aan multinationale cyberoefeningen. Uiterlijk 2020 moet elke deelnemende lidstaat hebben laten weten dat hij deel wil nemen aan een PESCO-project op het gebied van cyberdefensie en steun hebben verleend aan andere deelnemende lidstaten in verband met cyberdreigingen, bijvoorbeeld via de uitwisseling van informatie. Uiterlijk 2020 moet elke deelnemende lidstaat ook de middelen in kaart brengen die hij voor samenwerking beschikbaar heeft gesteld — in het kader van hetzij het EDA hetzij een nieuw cyberdefensieplatform binnen de Europese Veiligheids- en defensieacademie — en die werden gebruikt om de cyberdefensie te versterken.

            Verbintenissen 12 tot en met 14

                  16.

                  Verbintenis 12: In 2020 moeten de deelnemende lidstaten:

                              a)

                              in overeenstemming met het concept snelle militaire reactie van de EU de databank voor snelle reactie voltooien zodat die een nuttig instrument voor militaire planning wordt dat kan helpen om het EU-ambitieniveau te bereiken. Door bij te dragen aan de databank voor snelle reactie, en onverminderd de nationale grondwettelijke vereisten met betrekking tot de besluiten in verband met inzet, zullen de deelnemende lidstaten hun potentiële bijdrage aangeven van snel inzetbare formaties, vermogens en relevante ondersteunende infrastructuur, die snel kunnen worden ingezet of gebruikt in een militaire missie of operatie van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (GVDB), ter ondersteuning van het EU-ambitieniveau. Daartoe moet elke deelnemende lidstaat tijdens de jaarlijkse conferentie over de coördinatie van de snelle militaire reactie de databank bijwerken met een lijst van zijn beschikbare militaire formaties en vermogens. Deze vaste procedure omvat de voltooiing van de land-, zee- en luchtdatabanken evenals, in voorkomend geval, een indicatie van het paraatheidsniveau voor vermogens en troepen. Onverminderd indelingsvoorschriften dient dit deel van de databank voor snelle reactie toegankelijk te zijn voor deelnemende lidstaten, zodat een eerste beoordeling kan worden gemaakt met betrekking tot de mogelijkheid om een militaire GBVB-missie of -operatie te starten. De deelnemende lidstaten moeten hun bijdragen aan deze databank in hun nationale uitvoeringsplannen tot uiting laten komen;

                              b)

                              de haalbaarheid van een snelle politieke verbintenis op nationaal niveau hebben beoordeeld, met inachtneming van hun grondwettelijke vereisten, onder meer, indien dit nog niet is gebeurd, door eventueel hun nationale besluitvormingsprocedures opnieuw te bezien om verbeteringen aan te brengen. Indien van toepassing, moet ook het inoefenen van besluitvormingsprocedures in snelle-reactiescenario's via oefeningen van het POLEX-type, en de vaststellingen daarbij, in de nationale uitvoeringsplannen aan de orde komen;

                              c)

                              binnen de grenzen van hun middelen en vermogens, aanzienlijke steun hebben verleend voor militaire GVDB-operaties en -missies om volledig te voldoen aan de programma's van eisen en aldus een redelijk aandeel te leveren bij de respectieve opbouw van de troepenmacht, en daarover te rapporteren in hun nationale uitvoeringsplannen;

                              d)

                              hun aanzienlijke, periodieke bijdragen aan de EU-gevechtsgroepen (EU Battlegroups — EU BG's) bevestigen, in beginsel ten minste vier jaar van tevoren, en hun deelnemende strijdkrachten en vermogens voorbereiden en opleiden, in overeenstemming met het gevechtsgroepenconcept van de EU en het EU-handboek voor de voorbereiding van gevechtsgroepen. Daartoe moet elke deelnemende lidstaat ervoor zorgen dat de tweejaarlijkse actualiseringen van de EU-lijst van gevechtsgroepen terug te zien zijn in hun nationale uitvoeringsplannen;

                              e)

                              een tastbare bijdrage hebben geleverd aan de uitvoering van het EU-actieplan voor militaire mobiliteit en de PESCO-projecten op dit gebied, met inachtneming van de nationale soevereiniteit, besluitvorming, wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen, onder meer door zoals overeengekomen in de conclusies van de Raad inzake veiligheid en defensie van 25 juni 2018, met name in punt 18 daarvan, de vier maatregelen op nationaal niveau zo spoedig mogelijk, maar uiterlijk 2024, ten uitvoer te leggen. Zij moeten er tevens naar streven de genoemde eerste maatregelen uiterlijk eind 2019 te verwezenlijken, daaronder begrepen de ontwikkeling van een nationaal uitvoeringsplan voor militaire mobiliteit. Deze nationale bijdragen moeten nader worden gespecificeerd in de nationale uitvoeringsplannen.

                  17.

                  Verbintenis 13: Op het gebied van interoperabiliteit van strijdkrachten moeten de deelnemende lidstaten:

                              a)

                              gebruikmaken van de EU-handboek voor de voorbereiding van gevechtsgroepen, met inbegrip van de gemeenschappelijke evaluatie- en valideringscriteria voor de EU-gevechtsgroepen-strijdkrachtencombinatie, in overeenstemming met de NAVO-normen maar met behoud van nationale certificering. De deelnemende lidstaten moeten in hun nationale uitvoeringsplannen aangeven hoe zij hun strijdkrachten opleiden en certificeren, bijvoorbeeld door de ontwikkeling van een EU-oefeningenprogramma voor gevechtsgroepen voor de voorbereidingsfase en door de uitvoering van een definitieve Livex in het kader van een certificeringspakket voor gevechtsgroepen;

                              b)

                              in hun nationale uitvoeringsplannen specificeren hoe zij overeenstemming denken te bereiken over gemeenschappelijke technische en operationele normen die zullen worden gebruikt door de strijdkrachten van alle deelnemende lidstaten, en daarbij te erkennen dat moet worden gezorgd voor de interoperabiliteit en samenhang tussen de EU en de NAVO, en ervoor te zorgen dat de nodige voorwaarden voor maximale interoperabiliteit aanwezig zijn opdat alle deelnemende lidstaten hun verbintenissen kunnen nakomen;

                              c)

                              in hun nationale uitvoeringsplannen vermelden wat hun huidige deelname is en dat zij voornemens zijn om, waar mogelijk, hun deelname en bijdrage aan de betreffende Europese multinationale structuren, met name die welke ter beschikking van de Unie staan, te verhogen.

                  18.

                  Verbintenis 14: De deelnemende lidstaten moeten beginnen aan de ontwikkeling van een ambitieuze aanpak van de gemeenschappelijke financiering van militaire GVDB-operaties en -missies, met vermelding van opties en mogelijkheden, die verder gaat dan wat zal worden gedefinieerd als gemeenschappelijke kosten overeenkomstig het Besluit (GBVB) 2015/528 van de Raad (7), dat momenteel wordt herzien. De deelnemende lidstaten wordt verzocht uiterlijk eind 2018 voorstellen in te dienen. Begin 2020 moeten de deelnemende lidstaten deze voorstellen hebben besproken om de besluitvorming door de Raad waar passend te vergemakkelijken.

            Verbintenissen 15 tot en met 17

                  19.

                  Verbintenis 15: In 2020 moeten de deelnemende lidstaten het aantal en de omvang van hun projecten voor vermogensontwikkeling, die de in het CDP geconstateerde en in de vermogensontwikkelingsprioriteiten van de Unie, met name in de betreffende „strategic context cases” (SCC's), en op basis van CARD, beschreven vermogenstekorten helpen wegwerken, hebben vergroot. De prioriteiten voor vermogensontwikkeling van de Unie die voortvloeien uit de herziening van het CDP houden ook rekening met de geprioriteerde doelstellingen inzake vermogenstekorten en de vermogensdoelstellingen met grote impact. Bij het bekendmaken van hun respectieve plannen voor de komende jaren moeten de deelnemende lidstaten een beschrijving geven van het aantal en de geraamde omvang van de samenwerkingsprojecten in financiële termen, en zullen zij informatie verstrekken over hun nationale projecten die in het kader van het CDP geconstateerde vermogenstekorten helpen wegwerken. De deelnemende lidstaten moeten ook hun oordeel laten weten over het belang van deze projecten voor de vergroting van de strategische autonomie van Europa en de versterking van de Europese industriële en technologische defensiebasis (EDTIB). Voor activiteiten met een industriële of technologische dimensie moeten de deelnemende lidstaten vermelden welk type Europese industriële sector of technologie zal worden versterkt.

                  20.

                  Verbintenis 16: Vóór eind 2020 moeten de deelnemende lidstaten in hun nationale uitvoeringsplannen de op nationaal niveau genomen geschikte besluiten en maatregelen vermelden die een op samenwerking gerichte Europese aanpak van toekomstige projecten voor het wegwerken van de op nationaal niveau geconstateerde vermogenstekorten, tot prioriteit maakt. Het actieve gebruik van CODABA zou bevorderlijk kunnen zijn voor de nakoming van deze verbintenis. Voor de jaren 2019 en 2020 moeten de deelnemende lidstaten in hun nationale uitvoeringsplannen de samenwerkingsprojecten en multinationale activiteiten vermelden waarmee volgens hen de op nationaal niveau geconstateerde tekorten zullen worden weggewerkt en hun plannen meedelen over hoe zij op dit gebied meer gebruik willen maken van op samenwerking gerichte benaderingen.

                  21.

                  Verbintenis 17: Aangezien alle deelnemende lidstaten bijdragen aan een of meer PESCO-projecten, moet in de nationale uitvoeringsplannen nader worden bepaald welke algehele bijdrage in middelen en deskundigheid zij leveren of voornemens zijn te leveren en hoe deze bijdrage een strategisch effect moet sorteren.

            Verbintenissen 18 tot en met 20:

                  22.

                  Verbintenis 18: Uiterlijk in 2020 moeten de deelnemende lidstaten ervoor zorgen dat optimaal gebruik wordt gemaakt van het EDA als het Europese forum voor de ontwikkeling van gezamenlijke vermogens. Daartoe moeten de deelnemende lidstaten in hun nationale uitvoeringsplannen de projecten vermelden waaraan zij deelnemen en ook het daaraan verbonden financiële volume dat via het EDA wordt toegewezen, met de cijfers van 2018 als uitgangspunt en met vermelding van de geplande activiteiten voor 2019 en 2020, met inbegrip van de geplande vermogensgebieden en geplande soort activiteit. De lidstaten wordt verzocht in hun nationale uitvoeringsplannen aan te geven in welk opzicht en welke situaties zij de Gezamenlijke Organisatie voor Samenwerking op Defensiematerieelgebied (Organisation for Joint Armament Cooperation — OCCAR) als het geprefereerde beheersorgaan voor het samenwerkingsprogramma beschouwen en informatie te verstrekken over de besluiten die zijn genomen inzake de selectie van het beheersorgaan voor multinationale programma's en waarin de OCCAR als mogelijke keuze is vermeld. Dit laat de toepassing van Richtlijn 2009/81/EC van het Europees Parlement en de Raad (8) onverlet.

                  23.

                  Verbintenis 19: Uiterlijk in 2020 moeten de deelnemende lidstaten aantonen dat hun samenwerkingsprojecten voor vermogensopbouw, met inbegrip van PESCO-vermogensprojecten, het concurrentievermogen, de efficiëntie en de innovatie van de defensie-industrie in de Unie helpen bevorderen.

                              a)

                              In de nationale uitvoeringsprogramma's moet nader worden gepreciseerd hoe een passend industriebeleid, zo dat er is, de ontwikkeling van samenwerkingsprojecten voor vermogensontwikkeling kan sturen om onnodige overlappingen te voorkomen, waarbij wordt vermeld welke industriële gebieden zijn versterkt en op welke gebieden overlappingen zijn voorkomen.

                              b)

                              De deelnemende lidstaten zullen verslag uitbrengen over hun samenwerkingsprogramma’s die door de Unie uit het EDIDP worden medegefinancierd, overeenkomstig verbintenis 8.

                  24.

                  Verbintenis 20:

                              a)

                              De deelnemende lidstaten moeten vóór het einde van 2020 aantonen dat hun samenwerkingsprogramma's ten goede komen aan entiteiten met een toegevoegde waarde op het grondgebied van de EU (bijvoorbeeld aspecten in verband met gegenereerde resultaten en intellectuele-eigendomsrechten, technologische verbeteringen, het scheppen van marktkansen). In de nationale uitvoeringsplannen moet in voorkomend geval worden aangegeven welke entiteiten baat hebben bij samenwerkingsprogramma's en wat de impact daarvan op de EDTIB is.

                              b)

                              De deelnemende lidstaten zullen aantonen dat de door hen van 2018 tot en met 2020 in te voeren aankoopstrategieën een positief effect hebben op de EDTIB. Dit kan worden aangegeven door de vermelding van de absolute omvang van de investeringen in defensie en het relatieve aandeel dat wordt toegewezen aan binnen de Unie ontwikkelde en geproduceerde oplossingen. In de nationale uitvoeringsplannen moet met name informatie worden verstrekt over de gebieden vermogen en technologie zoals overeengekomen in het CDP, en over de aankoopstrategie met betrekking tot vermogensprojecten met een industriële dimensie.

            III.   Volgende stappen

                  25.

                  Na de vaststelling van deze aanbeveling zullen de deelnemende lidstaten hun nationale uitvoeringsplannen evalueren en in dienovereenkomstig actualiseren en deze uiterlijk op 10 januari 2019 aan het PESCO-secretariaat toezenden in overeenstemming met artikel 3, lid 2, van Besluit (GBVB) 2017/2315, met het oog op het in artikel 6, lid 3, bedoelde beoordelingsproces. In overeenstemming met punt 14 van het stappenplan van 6 maart 2018 voor de uitvoering van de PESCO, en in het licht van deze aanbeveling, zal het PESCO-secretariaat het model voor de nationale uitvoeringsplannen actualiseren.

                  26.

                  De hoge vertegenwoordiger moet deze aanbeveling in aanmerking nemen in het jaarlijkse verslag over de PESCO dat voor de beoordeling van de naleving door elke deelnemende lidstaat van de verdergaande verbintenissen zal worden gebruikt, en dat moet worden ingediend in overeenstemming met de punten 14 tot en met 16 van het stappenplan voor de uitvoering van de PESCO.

                  27.

                  Deze aanbeveling zal aan het begin van de volgende fase in 2021 zo nodig worden geëvalueerd en geactualiseerd.

         Gedaan te Luxemburg, 15 oktober 2018.

               Voor de Raad

               De voorzitster

            F. MOGHERINI

         (1)  PB L 331 van 14.12.2017, blz. 57.

         (2)  PB C 88 van 8.3.2018, blz. 1.

         (3)  Besluit (GBVB) 2018/909 van de Raad van 25 juni 2018 tot vaststelling van een gemeenschappelijke reeks governanceregels voor PESCO-projecten (PB L 161 van 26.6.2018, blz. 37).

         (4)  Besluit 2013/488/EU van de Raad van 23 september 2013 betreffende de beveiligingsvoorschriften voor de bescherming van gerubriceerde EU-informatie (PB L 274 van 15.10.2013, blz. 1).

         (5)  In overeenstemming met de lijst van definities van defensiegegevens van het Europees Defensieagentschap (EDA 201807105).

         (6)  In november 2007 heeft de ministeriële stuurgroep van het EDA vier gezamenlijke benchmarks voor investeringen goedgekeurd: 20 % van de totale defensie-uitgaven voor de aankoop van uitrusting (met inbegrip van O&O/O&T); 35 % van de totale uitgaven voor uitrusting voor Europese gezamenlijke aankoop van uitrusting; 2 % van de totale defensie-uitgaven voor defensieonderzoek & -technologie, en 20 % van totale uitgaven voor O&T op defensiegebied voor gezamenlijke Europese O&T op defensiegebied.

         (7)  Besluit (GBVB) 2015/528 van de Raad van 27 maart 2015 tot instelling van een mechanisme voor het beheer van de financiering van de gemeenschappelijke kosten van de operaties van de Europese Unie die gevolgen hebben op militair of defensiegebied (Athena) en tot intrekking van Besluit 2011/871/GBVB (PB L 84 van 28.3.2015, blz. 39).

         (8)  Richtlijn 2009/81/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13 juli 2009 betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen door aanbestedende diensten van bepaalde opdrachten voor werken, leveringen en diensten op defensie- en veiligheidsgebied, en tot wijziging van de Richtlijnen 2004/17/EG en 2004/18/EG (PB L 216 van 20.8.2009, blz. 76).


title: Aanbeveling van de Raad van 22 mei 2019 betreffende stelsels voor kwaliteitsvolle voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang

text:
               5.6.2019

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               C 189/4

      AANBEVELING VAN DE RAAD
      van 22 mei 2019
      betreffende stelsels voor kwaliteitsvolle voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang
      (2019/C 189/02)
      DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
      Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 165,
      Gezien het voorstel van de Europese Commissie,
      Overwegende hetgeen volgt:

                  1.

                  De Europese pijler van sociale rechten (1) bepaalt in het 11e beginsel dat alle kinderen recht hebben op betaalbare en kwaliteitsvolle voor- en vroegschoolse educatie (kleuteronderwijs) en zorg (kinderopvang). Dit stemt overeen met het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (2), waarin erkend wordt dat onderwijs een recht is, met het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de rechten van het kind, en met duurzameontwikkelingsdoelstelling 4.2 van de Verenigde Naties, die stelt dat tegen 2030 alle meisjes en jongens in hun vroege kindertijd toegang moeten hebben tot een kwalitatieve ontwikkeling, zorg en voorschoolse educatie.

                  2.

                  In de mededeling „De Europese identiteit versterken via onderwijs en cultuur” (3) zet de Europese Commissie haar visie voor een Europese onderwijsruimte uiteen, en erkent zij de rol die voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang spelen bij het leggen van een stevige basis voor leren op school en een leven lang leren. In de conclusies van de Raad over ontwikkeling van scholen en uitstekend onderwijs (4) en de aanbeveling van de Raad inzake sleutelcompetenties voor een leven lang leren (5) wordt nogmaals gewezen op de sleutelrol die voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang kunnen spelen bij het bevorderen van leren voor alle kinderen, hun welzijn en hun ontwikkeling.

                  3.

                  Zowel beleidsmakers als onderzoekers erkennen dat kinderen op jonge leeftijd (6) de basis leggen en de vaardigheden verwerven om een leven lang te leren. Leren is een geleidelijk proces: op jonge leeftijd een sterke basis leggen is een eerste voorwaarde om meer competenties te ontwikkelen en succes te boeken in het onderwijs en is evenzeer cruciaal voor de gezondheid en het welzijn van kinderen. Voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang moeten derhalve worden beschouwd als de basis van onderwijs- en opleidingsstelsels en moet integraal deel uitmaken van het onderwijscontinuüm.

                  4.

                  Alle kinderen, en in het bijzonder kansarme kinderen, hebben baat bij deelname aan voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang. Het verhindert het ontstaan van vaardigheidskloven in een vroeg stadium en is dus een essentieel instrument om ongelijkheid en onderwijsarmoede te bestrijden. Voorzieningen voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang moeten deel uitmaken van een geïntegreerd pakket beleidsmaatregelen dat berust op de rechten van het kind, om zodoende de resultaten voor kinderen te verbeteren en de overdracht van achterstand van generatie op generatie een halt toe te roepen. Door voorzieningen te verbeteren, wordt derhalve bijgedragen aan de nakoming van de verbintenissen die werden aangegaan in de aanbeveling van de Commissie „Investeren in kinderen: de vicieuze cirkel van achterstand doorbreken” (7) en de aanbeveling van de Raad van 2013 over doeltreffende maatregelen voor integratie van de Roma in de lidstaten (8).

                  5.

                  De deelname aan voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang heeft tal van voordelen (9) voor zowel individuen als de samenleving als geheel, gaande van een beter opleidingsniveau en betere arbeidsmarktresultaten tot minder sociale en educatieve interventies en hechtere en inclusievere samenlevingen. Kinderen die meer dan één jaar deelnamen aan voor- en vroegschoolse educatie, behaalden betere resultaten voor taal en wiskunde in de Pirls- (10) en PISA-studies (11). De deelname aan voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang blijkt een belangrijke factor te zijn om schooluitval te voorkomen (12).

                  6.

                  Educatie en kinderopvang spelen van bij het prille begin een cruciale rol om te leren samenleven in heterogene maatschappijen. Deze voorzieningen kunnen de sociale samenhang en inclusie op verscheidene manieren versterken. Zij kunnen dienen als ontmoetingsplaatsen voor gezinnen. Zij kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van taalcompetenties van kinderen, zowel in de taal van de voorziening als in de eerste taal (13). Aan de hand van ervaringen met voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang kunnen kinderen via sociaal-emotioneel leren aanleren hoe zij empathisch moeten zijn en komen zij meer te weten over hun rechten, gelijkheid, tolerantie en diversiteit.

                  7.

                  Het rendement van investeringen is het hoogst in de eerste stadia van het onderwijstraject, in het bijzonder voor kinderen uit kansarme milieus (14). Investeringen in voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang is een vroegtijdige investering in menselijk kapitaal met een hoog rendement.

                  8.

                  Verder zijn de beschikbaarheid, toegankelijkheid en betaalbaarheid van kinderopvangfaciliteiten van hoge kwaliteit belangrijke factoren die vrouwen, en ook mannen, met zorgtaken in staat stellen actief te zijn op de arbeidsmarkt, zoals erkend door de Europese Raad van Barcelona van 2002, het Europees pact voor gendergelijkheid (15) en de op 26 april 2017 aangenomen mededeling van de Commissie betreffende het evenwicht tussen werk en privéleven (16). De arbeidsparticipatie van vrouwen draagt rechtstreeks bij aan een betere sociaal-economische situatie van het gezin en aan de economische groei.

                  9.

                  Voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang is pas een goede investering als de voorzieningen van hoge kwaliteit, toegankelijk, betaalbaar en inclusief zijn. Uit gegevens blijkt dat enkel hoogwaardige voorzieningen voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang voordelen opleveren; voorzieningen van lage kwaliteit hebben een aanzienlijke negatieve invloed op kinderen en de samenleving als geheel (17). In het kader van beleidsmaatregelen en -hervormingen moeten kwaliteitsoverwegingen voorrang krijgen.

                  10.

                  Lidstaten geven in het algemeen veel minder uit aan voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang dan aan basisonderwijs. Zoals wordt aangetoond in het voortgangsverslag met betrekking tot de Barcelona-doelstellingen (18), zijn er op dit moment niet voldoende plaatsen beschikbaar in de voorzieningen voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang en is de vraag in bijna alle landen groter dan het aanbod. Het gebrek aan beschikbaarheid, toegankelijkheid en betaalbaarheid blijkt een van de grootste hinderpalen te zijn voor het gebruik van deze voorzieningen (19).

                  11.

                  In zijn Resolutie van 14 september 2017 over een nieuwe agenda voor vaardigheden voor Europa (20) verzoekt het Europees Parlement de lidstaten om de kwaliteit van en de toegang tot onderwijs en opvang voor jonge kinderen te verbeteren en iets te doen aan het gebrek aan infrastructuur op het gebied van hoogwaardige en toegankelijke kinderzorg voor alle inkomensniveaus, en te overwegen de toegang gratis te maken voor arme gezinnen en sociaal uitgesloten gezinnen.

                  12.

                  In voorzieningen voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang moet het kind centraal staan; kinderen leren het beste in omgevingen die gericht zijn op hun deelname aan en interesse in leeractiviteiten. De organisatie, de keuze van activiteiten en de leerobjecten worden vaak besproken tussen kinderbegeleiders (pedagogisch medewerkers en kleuteronderwijzers) en kinderen. Voorzieningen moeten een veilige, koesterende en zorgzame omgeving scheppen en een sociale, culturele en fysieke ruimte creëren waar kinderen tal van mogelijkheden krijgen om zichzelf te ontplooien. Die voorzieningen worden het best ontworpen op basis van de fundamentele veronderstelling dat educatie en opvang onlosmakelijk verbonden zijn. Hieraan ten grondslag moet het uitgangspunt liggen dat de kindertijd een waarde op zich is en dat kinderen niet alleen moeten worden voorbereid op de schooltijd en het volwassen leven, maar ook ondersteund en gewaardeerd moeten worden op jonge leeftijd.

                  13.

                  Binnen een context die wordt vastgelegd door de nationale, regionale of lokale regelgeving moeten gezinnen worden betrokken bij alle aspecten van educatie en opvang voor hun kinderen. Het gezin is de eerste en belangrijkste plek waar kinderen opgroeien en zich ontplooien. Ouders en voogden zijn verantwoordelijk voor het welzijn, de gezondheid en de ontwikkeling van elk kind. Voorzieningen voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang bieden een ideale kans voor een geïntegreerde benadering aangezien daar een eerste persoonlijk contact met de ouders ontstaat. Ouders die problemen ervaren, kunnen individuele begeleiding krijgen tijdens huisbezoeken. Om hen echt te kunnen betrekken, moeten de voorzieningen voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang worden ontworpen in samenspraak met gezinnen en berusten op vertrouwen en wederzijds respect (21).

                  14.

                  De deelname aan voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang kan een doeltreffend instrument zijn om kansengelijkheid in het onderwijs te bereiken voor kinderen in een kwetsbare situatie, zoals kinderen uit bepaalde migranten- of minderheidsgroepen (bijvoorbeeld Roma) en vluchtelingenkinderen, kinderen met specifieke behoeften, onder wie kinderen met een beperking, kinderen in alternatieve zorgstelsels en straatkinderen, kinderen van gedetineerde ouders en kinderen uit gezinnen die een groot risico lopen op armoede en sociale uitsluiting, zoals eenoudergezinnen of grote gezinnen. Vluchtelingenkinderen hebben vanwege hun kwetsbare situatie meer ondersteuning nodig. Armoede, fysieke en emotionele stressfactoren, trauma’s en ontbrekende taalvaardigheden kunnen een belemmering vormen voor hun toegang tot onderwijs in de toekomst en succesvolle integratie in een nieuwe samenleving. De deelname aan voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang kan deze risicofactoren helpen beperken.

                  15.

                  Inclusieve voorzieningen voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang kunnen bijdragen aan het nakomen van de verbintenissen die de lidstaten zijn aangegaan in het kader van het VN-Verdrag inzake de rechten van het kind en het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap, die door alle lidstaten werden ondertekend.

                  16.

                  De publicatie van een voorstel voor de grondbeginselen van een kwaliteitskader (22) in 2014 was de eerste verklaring van Europese deskundigen uit 25 landen over de kwaliteit van voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang. De kwaliteitsindicatoren berusten op vijf dimensies: toegang; personeel; curriculum; toezicht en evaluatie; en beheer en financiering. In totaal werden tien kwaliteitsindicatoren uitgewerkt met het oog op het verhogen van de kwaliteit van voorzieningen voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang. Dit document werd in tal van landen gedeeld door lokale belanghebbenden die betrokken zijn bij beleidscampagnes en onderzoeks- en opleidingsinitiatieven. Het ontwerpkader diende in die landen als een krachtige katalysator voor verandering doordat het een bijdrage leverde aan het raadplegingsproces over het beleid dat de bestaande hervormingstrajecten ondersteunt.

                  17.

                  Alle vijf dimensies van het kwaliteitskader zijn cruciaal om de hoge kwaliteit van de voorzieningen te waarborgen. Met name het werk van de beroepsbeoefenaars in de sector van voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang heeft een langdurige impact op het leven van kinderen. In vele landen is het beroep echter eerder onzichtbaar en heeft het eerder een lage status (23).

                  18.

                  Om hun professionele taken bij de ondersteuning van kinderen en hun gezin te kunnen uitvoeren, moeten personeelsleden die belast zijn met voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang complexe kennis, vaardigheden en competenties bezitten, een grondig inzicht hebben in de ontwikkeling van het kind evenals kennis bezitten over de pedagogie van het jonge kind. De professionalisering van personeelsleden is van groot belang omdat er een positieve correlatie bestaat tussen hogere niveaus van voorbereiding en een kwaliteitsvollere voorziening, kwalitatief hoogwaardigere interacties tussen personeel en kind en derhalve een betere ontwikkeling van kinderen (24).

                  19.

                  Heel wat dienstverleners werken met assistenten die in de eerste plaats ondersteuning bieden aan de kinderbegeleiders en daarbij rechtstreeks met kinderen en gezinnen werken. Zij zijn vaak lager opgeleid dan kinderbegeleiders en in vele landen bestaat er geen opleidingsvereiste om assistent te worden. De professionalisering van personeelsleden, met inbegrip van assistenten, is derhalve noodzakelijk (25). Permanente bijscholing is onmisbaar om de competenties van assistenten naar een hoger niveau te tillen.

                  20.

                  Een kwaliteitskader of gelijkwaardig document kan een doeltreffend element van goed beheer zijn in voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang. Volgens een advies van deskundigen en een recente beleidsevaluatie (26) hanteren landen die kwaliteitskaders hebben uitgewerkt en in gebruik genomen een meer holistische en consequente aanpak voor hervormingen. Het is belangrijk dat de relevante belanghebbenden en beroepsbeoefenaren betrokken zijn bij het ontwerp van het kwaliteitskader en dat ze zich er verantwoordelijk voor voelen.

                  21.

                  Lidstaten hebben benchmarks en doelen vastgesteld voor de deelname aan voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang. In 2002 bepaalde (27) de Europese Raad van Barcelona dat minstens 90 % van de kinderen in de Unie tussen drie jaar en de leerplichtige leeftijd toegang moest hebben tot formele kinderopvang, en dat minstens 33 % van de kinderen onder drie jaar toegang moest hebben tegen 2010. Deze doelstellingen werden opnieuw bevestigd in het Europees pact voor gendergelijkheid 2011-2020. Het verslag van de Commissie over de Barcelona-doelstellingen bevat een analyse van de vooruitgang die ten aanzien van deze benchmarks werd geboekt (28). In het strategisch kader voor Europese samenwerking op het gebied van onderwijs en opleiding (29) wordt ten aanzien van kinderen tussen vier jaar en de leerplichtige leeftijd voor het basisonderwijs een deelnemingspercentage van 95 % vastgelegd.

                  22.

                  De lidstaten boekten de afgelopen jaren in het algemeen goede vooruitgang wat de beschikbaarheid van de voorzieningen voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang betreft. De benchmark Onderwijs en opleiding 2020 en de Barcelona-doelstelling voor kinderen onder drie jaar werden al verwezenlijkt. De Barcelona-doelstelling voor kinderen van drie jaar tot de leerplichtige leeftijd werd nog niet bereikt, ondanks de vooruitgang die sinds 2011 werd geboekt. In 2016 nam 86,3 % van de kinderen in die leeftijdsgroep deel aan voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang. Achter deze gemiddelden gaan echter grote verschillen tussen lidstaten, regio’s en sociale groepen schuil (30). Er moeten meer inspanningen worden geleverd opdat alle jonge kinderen toegang hebben tot voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang van hoge kwaliteit zodra ouders daarom verzoeken. Er zijn meer bepaald specifieke maatregelen vereist om een betere toegang te bieden aan kinderen uit kansarme milieus (31).

                  23.

                  In de aanbeveling wordt getracht om tot een gezamenlijk inzicht te komen over wat in het stelsel voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang wordt verstaan onder kwaliteit. Er worden mogelijke acties uiteengezet die overheden in overweging kunnen nemen, naargelang hun specifieke situatie. Deze aanbeveling richt zich eveneens tot ouders, instellingen en organisaties, waaronder sociale partners, maatschappelijke organisaties en onderzoekers die de sector trachten te versterken.

                  24.

                  Onder „voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang” wordt in deze aanbeveling (32) elke regeling voor educatie en opvang voor kinderen vanaf de geboorte tot de leerplichtige leeftijd verstaan — ongeacht het bestel, de financiering, het werk- of lesrooster of de programma-inhoud — met inbegrip van dagopvang in kinderdagverblijven en gezinnen, met private en publieke middelen gefinancierde voorzieningen, en voorschoolse voorzieningen en voorzieningen voor kleuteronderwijs.

                  25.

                  Deze aanbeveling is volledig in overeenstemming met de beginselen van subsidiariteit en van evenredigheid.

            BEVEELT AAN DAT DE LIDSTATEN:
      Overeenkomstig de nationale en Europese wetgeving, beschikbare bronnen en nationale omstandigheden, en in nauwe samenwerking met alle relevante belanghebbenden:

                  1.

                  de toegang tot stelsels voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang van hoge kwaliteit verbeteren in overeenstemming met de indicatoren in het in de bijlage bij deze aanbeveling opgenomen „Quality framework for early childhood education and care”, en in overeenstemming met het 11e beginsel van de Europese pijler van sociale rechten;

                  2.

                  alles in het werk stellen opdat voorzieningen voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang toegankelijk, betaalbaar en inclusief zijn. Zij kunnen daarbij het volgende overwegen:

                              a)

                              de ontwikkeling van kinderen consistent ondersteunen, en daarmee zo vroeg mogelijk beginnen door gebruik te maken van voorzieningen voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang;

                              b)

                              het aanbod en de vraag van gezinnen analyseren om het aanbod van voorzieningen voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang beter af te stemmen op hun behoeften, rekening houdend met de keuze van de ouders;

                              c)

                              de obstakels analyseren en wegwerken die gezinnen kunnen tegenkomen wanneer zij toegang krijgen tot en gebruikmaken van voorzieningen voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang, zoals kosten, armoedegerelateerde obstakels, geografische locatie, inflexibele openingsuren, obstakels die verband houden met onaangepaste voorzieningen voor kinderen met specifieke behoeften, culturele en talige obstakels, discriminatie en gebrek aan informatie;

                              d)

                              contact opnemen en samenwerken met gezinnen, vooral uit kwetsbare en kansarme milieus, om hen te informeren over de mogelijkheden en voordelen van deelname aan voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang en, in voorkomend geval, over de beschikbare steun, en op die manier vertrouwen in de voorzieningen op te bouwen en deelname vanaf een jonge leeftijd aan te moedigen;

                              e)

                              waarborgen dat alle gezinnen die gebruik willen maken van voorzieningen voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang, toegang hebben tot betaalbare en hoogwaardige voor- en vroegschoolse educatie en opvang, idealiter door op het passende bestuursniveau te werken aan het recht op een plaats in een voorziening voor voor- en vroegschoolse educatie en opvang van hoge kwaliteit;

                              f)

                              inclusieve voorzieningen voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang aanreiken aan alle kinderen, ook aan kinderen met uiteenlopende achtergronden en specifieke onderwijsbehoeften, met inbegrip van kinderen met een beperking, waarbij segregatie wordt tegengegaan en hun deelname wordt aangemoedigd, ongeacht de arbeidsstatus van hun ouders of verzorgers;

                              g)

                              ondersteuning bieden aan alle kinderen bij het leren van de onderwijstaal en tegelijk rekening houden met en respect tonen voor hun eerste taal;

                              h)

                              preventieve acties versterken, moeilijkheden vroeg opsporen en passende voorzieningen aanbieden voor kinderen met specifieke behoeften en hun gezinnen, waarbij alle relevante actoren zoals dienstverleners op onderwijs-, sociaal en gezondheidsgebied, en ouders worden betrokken;

                  3.

                  ondersteuning bieden bij de professionalisering van personeelsleden die belast zijn met voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang, met inbegrip van leiders. Voorbeelden van geslaagde inspanningen, afhankelijk van de bestaande vakbekwaamheid en arbeidsomstandigheden, zijn:

                              a)

                              de status van het beroep in de sector voor- en vroegschoolse educatie en opvang naar een hoger niveau tillen dankzij het vaststellen van hoge professionele normen, door kinderbegeleiders die belast zijn met voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang een aantrekkelijke professionele status en carrièrevooruitzichten aan te bieden, waarbij gestreefd wordt naar een beter genderevenwicht en door professionaliseringstrajecten voor laagopgeleide of niet-opgeleide personeelsleden te ontwikkelen en specifieke trajecten voor de opleiding van assistenten uit te werken;

                              b)

                              de basisopleiding en permanente bijscholing verbeteren teneinde ten volle rekening te houden met het welzijn en de leer- en ontwikkelingsbehoeften van kinderen, relevante maatschappelijke ontwikkelingen en gendergelijkheid, en een volledig inzicht te krijgen in de rechten van het kind;

                              c)

                              personeelsleden de tijd geven voor professionele activiteiten zoals reflectie, planning, contacten met ouders en samenwerking met andere beroepsbeoefenaars en collega’s;

                              d)

                              personeelsleden de nodige competenties aanleren om te kunnen inspelen op de individuele behoeften van kinderen met een andere achtergrond en met specifieke onderwijsbehoeften, met inbegrip van kinderen met een beperking, personeelsleden voorbereiden om met diverse groepen te kunnen omgaan;

                  4.

                  de ontwikkeling van curricula voor jonge kinderen verbeteren teneinde in te spelen op de interesses van kinderen, hun welzijn te bevorderen en te voldoen aan de unieke behoeften et het potentieel van elk kind, met inbegrip van kinderen met specifieke behoeften of uit kwetsbare of kansarme milieus. Benaderingen die holistisch leren en de ontwikkeling van het kind ondersteunen, kunnen:

                              a)

                              een evenwicht waarborgen tussen sociaal-emotionele en cognitieve ontwikkeling, waarbij het belang van spel, het contact met de natuur, de rol van muziek, kunst en lichamelijke beweging wordt erkend;

                              b)

                              deelname, initiatief, autonomie, probleemoplossend denken en creativiteit bevorderen, en leeropstellingen aanmoedigen die aanzetten tot redeneren, onderzoeken en samenwerken;

                              c)

                              empathie, medeleven, wederzijds respect en bewustzijn van gelijkheid en diversiteit bevorderen;

                              d)

                              mogelijkheden bieden om het kind spelenderwijs bloot te stellen aan taal en leren; en

                              e)

                              waar mogelijk, nadenken over meertalige programma’s op maat voor jonge kinderen, die ook rekening houden met de specifieke behoeften van twee- of meertalige kinderen;

                              f)

                              dienstverleners advies verstrekken over het gebruik van digitale hulpmiddelen en opkomende nieuwe technologieën die geschikt zijn voor de verschillende leeftijden;

                              g)

                              de verdere integratie van voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang in het onderwijscontinuüm aanmoedigen, de samenwerking tussen personeelsleden die belast zijn met voor- en vroegschoolse educatie en opvang en personeelsleden die belast zijn met het basisonderwijs, ouders en adviesdiensten ondersteunen, om een vlotte overgang voor kinderen naar het basisonderwijs te waarborgen;

                              h)

                              een inclusieve, democratische en participatieve leeromgeving bevorderen, waarbij de stem van elk kind wordt gehoord en meetelt;

                  5.

                  de transparante en coherente monitoring en evaluatie van de voorzieningen voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang op het passende niveau aanmoedigen, met het oog op de beleidsvorming en -toepassing. Voorbeelden van doeltreffende benaderingen zijn:

                              a)

                              het gebruik van zelfbeoordelingsinstrumenten, vragenlijsten en observatierichtsnoeren in het kader van het kwaliteitsbeheer van de stelsels en voorzieningen;

                              b)

                              het gebruik van adequate en leeftijdsgeschikte methoden om de deelname van kinderen te bevorderen en gehoor te geven aan hun mening, bezorgdheden en ideeën, en om rekening te houden met hun standpunt bij het beoordelingsproces;

                              c)

                              het in gebruik nemen van bestaande instrumenten om voorzieningen voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang inclusiever te maken, zoals het instrument voor zelfreflectie over de inclusieve leeromgeving van voor- en vroegschoolse educatie dat werd ontwikkeld door het Europees Agentschap Ontwikkeling van onderwijs voor leerlingen met specifieke behoeften;

                  6.

                  streven naar afdoende financiering en een rechtskader voor de voorzieningen voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang. Zij kunnen daarbij het volgende overwegen:

                              a)

                              de investeringen in voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang verhogen, waarbij de nadruk ligt op beschikbaarheid, kwaliteit en betaalbaarheid, onder meer door, in voorkomend geval, gebruik te maken van de financieringskansen die worden geboden door de Europese structuur- en investeringsfondsen;

                              b)

                              op maat gemaakte nationale of regionale kwaliteitskaders uitwerken en onderhouden;

                              c)

                              een betere samenwerking tussen of verdere integratie van de diensten voor gezinnen en kinderen bevorderen, vooral wat betreft gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverlening en scholen, op nationaal, regionaal en lokaal niveau;

                              d)

                              een gedegen beleid voor de bescherming/vrijwaring van kinderen verankeren in het stelsel voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang, om zodoende kinderen te beschermen tegen elke vorm van geweld;

                              e)

                              een stelsel ontwikkelen dat streeft naar:

                                          (1)

                                          een sterke dialoog- en reflectiecultuur, teneinde een continu ontwikkelings- en leerproces tussen de actoren op alle niveaus aan te moedigen;

                                          (2)

                                          een hoogwaardige infrastructuur voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang en een passende geografische spreiding in verhouding tot de leefomgeving van de kinderen;

                  7.

                  aan de hand van de bestaande kaders en instrumenten verslag uitbrengen over ervaringen en vooruitgang met betrekking tot de toegang tot en kwaliteit van stelsels voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang.

            IS INGENOMEN MET HET VOORNEMEN VAN DE COMMISSIE OM:

                  8.

                  de uitwisseling van ervaringen en goede praktijken tussen lidstaten in het licht van het strategisch kader voor samenwerking op het gebied van onderwijs en opleiding en daaropvolgende regelingen, alsook in het Comité voor sociale bescherming, te vergemakkelijken;

                  9.

                  de samenwerking tussen lidstaten te ondersteunen op basis van hun vraag, door collegiaal leren en collegiale advisering te organiseren;

                  10.

                  de samenwerking met het OESO-netwerk inzake voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang te ondersteunen teneinde de verspreiding van de resultaten te vergemakkelijken en overlappingen te voorkomen;

                  11.

                  de ontwikkeling van hoogwaardige, inclusieve voorzieningen voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang te ondersteunen door financiële middelen van de EU beschikbaar te stellen, met name in het kader van het Erasmus+-programma en, in voorkomend geval, de Europese structuur- en investeringsfondsen, zoals Interreg, zonder daarbij afbreuk te doen aan onderhandelingen over het volgende meerjarig financieel kader;

                  12.

                  na overleg met de lidstaten, een geactualiseerde Europese benchmark of doelstelling voor de voorzieningen voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang voor te stellen, in overeenstemming met de herziene „ET 2020”-benchmark en de Barcelona-doelstellingen. Dit voorstel voor een benchmark moet samen met de andere voorgestelde Europese benchmarks voor onderwijs en opleiding worden besproken door de Raad, die er tevens een besluit over moet nemen in het kader van het opstellen van het nieuwe strategisch kader op het gebied van onderwijs en opleiding na 2020;

                  13.

                  verslag uit te brengen aan de Raad over de opvolging van de aanbeveling in overeenstemming met de verslagleggingsmodaliteiten van de bestaande kaders en instrumenten.

         Gedaan te Brussel, 22 mei 2019.

               Voor de Raad

               De voorzitter

            C. B. MATEI

         (1)  Document 13129/17.

         (2)  PB C 326 van 26.10.2012, blz. 391.

         (3)  Document COM(2017) 673 final.

         (4)  PB C 421 van 8.12.2017, blz. 2.

         (5)  PB C 189 van 4.6.2018, blz. 1.

         (6)  „Op jonge leeftijd” wordt gedefinieerd als zijnde de leeftijd vanaf de geboorte tot doorgaans 6 jaar, wat overeenstemt met onderwijsniveau ISCED 0.

         (7)  PB L 59 van 2.3.2013, blz. 5.

         (8)  PB C 378 van 24.12.2013, blz. 1.

         (9)  „Benefits of early childhood education and care and the conditions for obtaining them”, verslag van het Europees netwerk van economen en sociale wetenschappers inzake onderwijs (Eenee).

         (10)  The Progress in International Reading Literacy Study (Pirls).

         (11)  The Programme for International Student Assessment (PISA), OESO (2016), „Education at a Glance”.

         (12)  Europese Commissie (2014), „Study on the effective use of early childhood education and care in preventing early school leaving”.

         (13)  Eerste taal: in de vroege kinderjaren (vóór de leeftijd van twee of drie jaar ongeveer) verworven taalvariëteit(en) waarin het menselijke vermogen tot taalverwerving voor het eerst tot uiting komt. Deze term wordt verkozen boven de term moedertaal, die vaak onjuist wordt gebruikt, aangezien de eerste taal niet noodzakelijk alleen de taal van de moeder is.

         (14)  „The Economics of Human Development and Social Mobility”. Annual Reviews of Economics, Vol. 6 (2014), 689-733.

         (15)  PB C 155 van 25.5.2011, blz. 10.

         (16)  Document COM(2017) 252 final.

         (17)  „A Review of Research on the Effects of Early Childhood Education and Care on Child Development”, CARE projectverslag (2015).

         (18)  Document COM(2018) 273 final.

         (19)  OESO (2017), „Starting Strong 2017: Key OECD Indicators on Early Childhood Education and Care”. Eurofound (2015) Early childhood care: Accessibility and quality of services.

         (20)  Document P8_TA(2017)0360.

         (21)  Beleidsnota van Children in Europe (2008), „Young children and their services: developing a European approach”.

         (22)  „Proposal for key principles of a Quality Framework for Early Childhood Education and Care” (2014), verslag van de werkgroep voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang onder auspiciën van de Europese Commissie.

         (23)  Eurofound (2015), „Voor- en vroegschoolse opvang: arbeidsomstandigheden, opleiding en kwaliteit van de dienstverlening — een systematische evaluatie”.

         (24)  European Commission (2011), CoRe: Competence Requirements in Early Childhood Education and Care.

         (25)  Professionalisation of Childcare Assistants in Early Childhood Education and Care (ECEC): Pathways towards Qualification, NESET II report (2016).

         (26)  „The current state of national ECEC quality frameworks, or equivalent strategic policy documents, governing ECEC quality in EU Member States”, Neset II verslag (4.2017).

         (27)  Document SN 100/1/02 REV 1.

         (28)  Document COM(2018) 273 final.

         (29)  PB C 417 van 15.12.2015, blz. 25.

         (30)  Document COM(2018) 273 final.

         (31)  Europese Commissie (2017), „Onderwijs- en opleidingsmonitor”.

         (32)  ISCED 0.1 en ISCED 0.2.

         BIJLAGE

            „Kinderen hebben recht op betaalbare en kwaliteitsvolle voor- en vroegschoolse educatie.”

            De Europese pijler van sociale rechten

         Vanaf hun geboorte beginnen kinderen te leren en zich te ontwikkelen. Het leven van kinderen krijgt het meeste vorm tijdens de eerste levensjaren aangezien in die periode de basis wordt gelegd voor hun levenslange ontwikkeling. Berustend op goede praktijken in de EU-lidstaten en het meest recente onderzoek, verschaft dit kwaliteitskader grondbeginselen en een Europese benadering voor stelsels voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang van hoge kwaliteit. Het bevat tien kwaliteitsindicatoren die zijn gestructureerd volgens vijf ruimere kwaliteitsdimensies: toegang, personeel, curriculum, toezicht en evaluatie, en beheer en financiering. De tien kwaliteitsindicatoren beschrijven de belangrijkste kenmerken van voorzieningen van hoge kwaliteit, zoals zij in de praktijk worden vastgesteld. Het kwaliteitskader is een bestuursinstrument dat gericht is op het aansturen van de ontwikkeling en de handhaving van stelsels voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang.
         Hoofddoelstelling van het kader is om een stelsel te beschrijven, evenals de ontwikkeling van een dergelijk stelsel, dat kwaliteitsvolle voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang aan alle kinderen kan bieden; het stelt de volgende beginselen voorop:

                     —

                     voorzieningen van hoge kwaliteit zijn van wezenlijk belang om de ontwikkeling en het leerproces van kinderen te bevorderen, en om op lange termijn hun onderwijskansen te vergroten;

                     —

                     het is cruciaal dat ouders worden betrokken als partner van dergelijke voorzieningen — het gezin is de belangrijkste plek waar kinderen opgroeien en zich ontplooien, en ouders (en voogden) zijn verantwoordelijk voor het welzijn, de gezondheid en de ontwikkeling van elk kind;

                     —

                     voorzieningen voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang moeten het kind centraal stellen, kinderen actief betrekken en gehoor geven aan hun mening.

            HET EU-KWALITEITSKADER VOOR VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE EN KINDEROPVANG

         TOEGANG tot voorzieningen voor kwaliteitsvolle voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang voor alle kinderen draagt bij aan een gezonde ontwikkeling en succes in het onderwijs, en helpt om sociale ongelijkheden terug te dringen en om de vaardigheidskloof tussen kinderen met een verschillende sociaal-economische achtergrond te dichten. Eerlijke toegang is eveneens cruciaal opdat ouders, en met name vrouwen, de flexibiliteit krijgen om (opnieuw) actief te worden op de arbeidsmarkt.

            Kwaliteitsindicatoren:

         1.   Voorzieningen die voor alle gezinnen en hun kinderen toegankelijk en betaalbaar zijn

         Het universele wettelijke recht op voorzieningen voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang vormt een sterke grondslag opdat alle kinderen toegang krijgen tot deze voorzieningen. Demografische gegevens en enquêtes bij ouders over de vraag naar plaatsen voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang kunnen als basis dienen om de verdere behoeften in te schatten en de capaciteit aan te passen.
         Voorzieningen kunnen barrières die de deelname van gezinnen en kinderen in de weg staan, wegwerken. Zo kunnen de gevraagde prijzen voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang worden aangepast opdat ook gezinnen met een laag inkomen toegang krijgen. Het is ook gebleken dat flexibele openingsuren en andere regelingen kunnen zorgen voor de deelname van met name kinderen met werkende moeders, uit éénoudergezinnen en uit minderheden of kansarme milieus.
         Voorzieningen die gelijk verdeeld zijn tussen stedelijke en landelijke gebieden, tussen welvarende en achtergestelde buurten en tussen regio’s, kunnen de toegang voor kansarme groepen in de samenleving verruimen. De toegankelijkheid en betaalbaarheid van voorzieningen van hoge kwaliteit in buurten waar arme gezinnen, minderheden of migranten- of vluchtelingengezinnen wonen, blijken de grootste positieve impact te hebben op rechtvaardigheid en sociale integratie.
         2.   Voorzieningen die de deelname aan voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang aanmoedigen, de sociale integratie verstevigen en diversiteit omarmen

         Inrichtingen voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang kunnen de deelname actief aanmoedigen door ouders, gezinnen en verzorgers bij de besluitvormingsprocessen te betrekken (bv. in oudercomités). Wanneer gezinnen — en in het bijzonder éénoudergezinnen, kansarme gezinnen, gezinnen uit minderheden of migrantengezinnen — met gerichte initiatieven worden betrokken, kunnen zij uiting geven aan hun behoeften en kunnen voorzieningen met die behoeften rekening houden wanneer zij hun diensten afstemmen op de vraag van lokale gemeenschappen.
         De werving van personeelsleden uit gemarginaliseerde groepen, migrantengroepen of minderheden kan worden aangemoedigd aangezien is gebleken dat het voordelen kan opleveren als de samenstelling van het personeelsbestand in inrichtingen voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang de diversiteit van de gemeenschap weerspiegelt.
         Een warme omgeving waarin de taal, cultuur en achtergrond van kinderen worden gewaardeerd, draagt bij aan de ontwikkeling van hun samenhorigheidsgevoel. De juiste permanente bijscholing bereidt personeelsleden dan weer voor om tweetalige kinderen te verwelkomen en te ondersteunen.
         Inrichtingen voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang kunnen goede praktijken in gezinnen ontwikkelen om de overgang van de thuisomgeving naar de inrichting zo vlot mogelijk te laten verlopen, en kunnen ouders zo veel mogelijk betrekken door specifieke initiatieven te organiseren.
         PERSONEEL vormt de belangrijkste factor voor het welzijn, het leerproces en de ontwikkeling van kinderen. Arbeidsomstandigheden en de professionele ontwikkeling van personeelsleden worden derhalve beschouwd als essentiële onderdelen van kwaliteit.

            Kwaliteitsindicatoren:

         3.   Goed opgeleide personeelsleden die dankzij hun basisopleiding en permanente bijscholing hun professionele taken kunnen uitvoeren

         In doeltreffende stelsels voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang wordt overwogen de professionele status van personeelsleden, die in ruime kring als een van de belangrijke kwaliteitsfactoren wordt beschouwd, naar een hoger niveau te tillen door de opleidingsniveaus te verhogen, een aantrekkelijke professionele status en flexibele carrièrevooruitzichten te bieden en assistenten alternatieve trajecten aan te reiken. Zorgen voor pedagogisch personeel dat, naast assistenten, bestaat uit hooggekwalificeerde beroepsbeoefenaars die beschikken over een alomvattende vakbekwaamheid en die gespecialiseerd zijn in voor- en vroegschoolse educatie, kan dit kracht bijzetten.
         De meest recente initiële onderwijsprogramma’s zijn ontworpen in samenwerking met praktijkmensen en bieden een goed evenwicht tussen theorie en praktijk. Het is ook een troef als onderwijsprogramma’s het personeel voorbereiden om in groep te werken en hun reflectievaardigheden te versterken. Dergelijke programma’s kunnen er voordeel uit halen dat personeelsleden worden opgeleid om te werken met taalkundig en cultureel diverse groepen, afkomstig van gezinnen uit minderheden, migrantengezinnen en gezinnen met een laag inkomen.
         Personeelsleden die de ontwikkelingsbehoeften, de interesses en het potentieel van jonge kinderen kunnen opvolgen en mogelijke ontwikkelings- en leerproblemen kunnen opsporen, kunnen de ontwikkeling en het leren van kinderen beter ondersteunen. Alle personeelsleden, ook assistenten en hulppersoneel, hebben er baat bij om op regelmatige tijdstippen de kans te krijgen om zich bij te scholen aan de hand van opleidingen op maat.
         Wat de noodzakelijke elementen van de ontwikkeling en psychologie van het kind betreft, moeten de competenties van personeelsleden, in overeenstemming met de diverse opleidingsstructuren in de lidstaten, ook kennis over kinderbeschermingsstelsels en, algemener, de rechten van het kind bestrijken.
         4.   Gunstige arbeidsomstandigheden, waaronder een professioneel leiderschap dat kansen creëert voor observatie, reflectie, planning, teamwerk en samenwerking met ouders

         Stelsels voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang die erop gericht zijn de arbeidsomstandigheden, met inbegrip van de loonniveaus, te verbeteren, kunnen de werkgelegenheid in de sector voor- en vroegschoolse educatie en opvang aantrekkelijker maken voor hoger opgeleid personeel dat op zoek is naar de juiste carrièremogelijkheden.
         De omvang van groepen en de verhouding tussen volwassenen en kinderen worden bij voorkeur afgestemd op de leeftijd en samenstelling van de groep kinderen, aangezien jongere kinderen meer aandacht en opvang vereisen.
         Professionele leergemeenschappen, voor zover die bestaan in en tussen voorzieningen, blijken een positieve invloed te hebben doordat ze personeelsleden tijd en ruimte geven voor collegiale praktijken en gezamenlijk werk.
         Begeleiding en supervisie voor nieuw aangeworven personeelsleden tijdens hun integratie kan hen helpen om hun professionele rol snel te kunnen vervullen.
         Een CURRICULUM is een krachtig instrument dat het welzijn, de ontwikkeling en het leren van kinderen bevordert. Een uitgebreid pedagogisch kader zet de beginselen uiteen om de ontwikkeling en het leren van kinderen te ondersteunen aan de hand van onderwijs- en opvangpraktijken die inspelen op de interesses, behoeften en mogelijkheden van kinderen.

            Kwaliteitsindicatoren:

         5.   Een curriculum op basis van pedagogische doelstellingen, waarden en benaderingen dat kinderen in staat stelt om zich volledig te ontplooien en gericht is op hun sociale, emotionele, cognitieve en lichamelijke ontwikkeling en hun welzijn

         Pedagogische benaderingen waarin het kind centraal staat, kunnen de algemene ontwikkeling van kinderen beter ondersteunen, dragen bij tot hun leerstrategieën en bevorderen hun cognitieve en niet-cognitieve ontwikkeling door systematischer te vertrouwen op ervaringsleren, spelenderwijs leren en sociale interacties.
         Er zijn sterke aanwijzingen dat een duidelijk curriculum een troef is, aangezien het een coherent kader kan bieden voor opvang, onderwijs en socialisatie als integrale onderdelen van voorzieningen voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang. Idealiter worden in een dergelijk kader pedagogische doelstellingen vastgelegd, waarbij kinderbegeleiders de mogelijkheid krijgen hun aanpak af te stemmen op de afzonderlijke behoeften van kinderen, en kunnen in het kader richtsnoeren worden verstrekt voor een leeromgeving van hoge kwaliteit. Er wordt voldoende aandacht geschonken aan de beschikbaarheid van boeken en ander drukwerk dat bijdraagt aan de leesontwikkeling van kinderen.
         Een doeltreffend curriculum dat inzet op diversiteit, gelijkheid en taalkundige vaardigheden, bevordert de integratie van migranten en vluchtelingen. Het kan de ontwikkeling van zowel de eerste taal als de onderwijstaal stimuleren.
         6.   Een curriculum waarbij personeelsleden moeten samenwerken met kinderen, collega’s en ouders, en moeten nadenken over hun eigen werkwijze

         Een curriculum kan helpen om ouders, belanghebbenden en personeelsleden meer te betrekken en om te waarborgen dat er beter wordt ingespeeld op de behoeften, interesses en het potentieel van kinderen.
         Een curriculum kan personeelsleden een beschrijving geven van taken en processen met het oog op regelmatige samenwerking met ouders en collega’s uit andere voorzieningen voor kinderen (zoals de sectoren gezondheidszorg, sociale hulpverlening en onderwijs).
         Waar mogelijk kan het curriculum richtsnoeren aanreiken aan personeelsleden die belast zijn met voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang om samen met het schoolpersoneel te werken aan de overgang van kinderen naar het lager en/of kleuteronderwijs.
         TOEZICHT EN EVALUATIE ondersteunen kwaliteit. Door sterke en zwakke punten aan het licht te brengen, kunnen de procedures ervan belangrijk zijn om de kwaliteit van stelsels voor voor- en vroegschoolse educatie te verbeteren. Zij kunnen belanghebbenden en beleidsmakers ondersteunen bij initiatieven die inspelen op de behoeften van kinderen, ouders en lokale gemeenschappen.

            Kwaliteitsindicatoren:

         7.   Toezicht en evaluatie verschaffen informatie op het desbetreffende lokale, regionale en/of nationale niveau die bijdraagt aan de voortdurende verbetering van de kwaliteit van het beleid en de werkwijzen.

         Transparante informatie over voorzieningen en personeelsleden of over de tenuitvoerlegging van het curriculum op het gepaste — nationale, regionale en lokale — niveau kan de kwaliteit helpen verbeteren.
         Periodieke terugkoppeling van informatie kan de beleidsevaluatie vergemakkelijken, onder meer door analyse van het gebruik van overheidsmiddelen en van welke beleidslijnen in welke context doeltreffend zijn, mogelijk te maken.
         Leidinggevenden uit voor- en vroegschoolse educatie kunnen beter tijdig de relevante gegevens verzamelen teneinde de leerbehoeften van personeelsleden vast te stellen en de juiste beslissingen te nemen over de manier waarop de kwaliteit van de voorzieningen en de beroepsontwikkeling het best kunnen worden verbeterd.
         8.   Toezicht en evaluatie in het belang van het kind

         Om de rechten van het kind te beschermen, moet een gedegen beleid voor de bescherming/vrijwaring van kinderen worden verankerd in het stelsel voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang om zodoende kinderen te beschermen tegen elke vorm van geweld. Een doeltreffend kinderbeschermingsbeleid moet vier ruime gebieden bestrijken: 1) beleid, 2) mensen, 3) procedures en 4) verantwoordelijkheid. Meer informatie over deze gebieden kan worden teruggevonden in „Child safeguarding standards and how to implement them”, uitgegeven door Keeping Children Safe.
         De toezicht- en evaluatieprocedures kunnen de actieve betrokkenheid van en samenwerking tussen alle belanghebbenden bevorderen. Iedereen die betrokken is bij de kwaliteitsontwikkeling kan bijdragen aan — en profiteren van — de werkwijzen voor toezicht en evaluatie.
         Beschikbare gegevens tonen aan dat met een mix van toezichtmethoden (bv. observatie, documentatie, beschrijvende beoordeling van de competenties en het leren van kinderen) nuttige informatie kan worden verkregen en verslag kan worden uitgebracht over de ervaringen en ontwikkeling van kinderen, en onder meer kan worden bijgedragen tot een vlotte overgang naar het basisonderwijs.
         Toezichtinstrumenten en participatieve evaluatieprocedures kunnen worden uitgewerkt om kinderen de kans te geven gehoord te worden en zich uit te spreken over hun leer- en socialisatie-ervaringen binnen inrichtingen.
         BEHEER EN FINANCIERING zijn cruciaal opdat voorzieningen voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang bijdragen aan de persoonlijke ontwikkeling en het leren van kinderen, aan het verkleinen van de vaardigheidskloof en het bevorderen van de sociale samenhang. Kwaliteitsvolle resultaten van een alomvattend en coherent overheidsbeleid bestaan erin dat voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang wordt gekoppeld aan andere voorzieningen voor het welzijn van jonge kinderen en hun gezinnen.

            Kwaliteitsindicatoren:

         9.   Belanghebbenden hebben een duidelijke en gedeelde opvatting over hun taken en verantwoordelijkheden, en weten dat van hen wordt verwacht dat ze samenwerken met partnerorganisaties.

         Voorzieningen voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang trekken voordeel van nauwe samenwerking met alle diensten die zich inzetten voor kinderen, zoals maatschappelijke en gezondheidsdiensten, scholen en lokale belanghebbenden. Deze samenwerkingsverbanden tussen verschillende instanties blijken doeltreffender te zijn als ze worden beheerst door een coherent beleidskader dat de samenwerking en langetermijninvestering in lokale gemeenschappen proactief bevordert.
         De betrokkenheid van belanghebbenden blijkt cruciaal te zijn bij het ontwerp en de tenuitvoerlegging van voorzieningen voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang.
         De integratie en coördinatie van diensten die met verschillende regelingen inzake voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang zijn belast, kan een positief effect hebben op de kwaliteit van het stelsel.
         10.   Wetgeving, regelgeving en/of financiering ondersteunen de vooruitgang in de richting van een universeel recht op betaalbare en kwaliteitsvolle voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang, en over die vooruitgang wordt regelmatig verslag uitgebracht aan belanghebbenden.

         Een hogere kwaliteit van de dienstverlening aan alle kinderen kan beter worden bereikt door het universele wettelijke recht geleidelijk aan op te bouwen. Dit houdt onder meer in dat de deelname aan voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang vanaf jonge leeftijd wordt aangemoedigd. Het kan nuttig zijn te beoordelen of marktgerichte voorzieningen voor voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang een ongelijke toegang creëren of de kwaliteit voor kinderen uit kansarme milieus verlagen en, indien nodig, de nodige corrigerende maatregelen voor te bereiden.
         Een nauw verband met het arbeids-, gezondheids- en maatschappelijk beleid zou duidelijk een troef vormen aangezien dit een efficiëntere herverdeling van de middelen kan bevorderen door extra geld uit te trekken voor kansarme groepen en buurten.


               9.11.2017

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               C 378/262

         P7_TA(2014)0216
   Humanitaire betrokkenheid van gewapende niet-overheidsactoren bij kinderbescherming
   Aanbeveling van het Europees Parlement aan de Raad van 12 maart 2014 over humanitaire betrokkenheid van gewapende niet-overheidsactoren bij kinderbescherming (2014/2012(INI))
   (2017/C 378/32)

      Het Europees Parlement,

               —

               gezien de ontwerpaanbeveling aan de Raad, ingediend door Catherine Grèze, Eva Joly, Isabella Lövin, Judith Sargentini, Bart Staes en Keith Taylor, namens de Verts/ALE-Fractie, over humanitaire betrokkenheid van gewapende niet-overheidsactoren bij kinderbescherming (B7-0585/2013),

               —

               gezien het verslag van de secretaris-generaal van de VN van 2013 inzake kinderen en gewapende conflicten en andere verslagen van betrokken actoren,

               —

               gezien de EU-richtsnoeren van 2008 over kinderen en gewapende conflicten, de uitvoeringsstrategie 2010 van de EU-richtsnoeren over kinderen en gewapende conflicten en de controlelijst van 2008 voor de opneming van de bescherming van door gewapende conflicten getroffen kinderen in EVDB-operaties,

               —

               gezien de conclusies van de Raad van 2008 betreffende „de bevordering en bescherming van de rechten van het kind in het externe optreden van de Europese Unie — de ontwikkelings- en humanitaire dimensie”,

               —

               gezien zijn resoluties van 19 februari 2009 over een bijzondere plaats voor kinderen in het externe optreden van de EU (1), van 16 januari 2008 getiteld „Naar een EU-strategie voor de rechten van het kind” (2), van 3 juli 2003 over handel in kinderen en kindsoldaten (3), van 6 juli 2000 over de ontvoering van kinderen door het Verzetsleger van de Heer (LRA) (4) en van 17 december 1998 over kindsoldaten (5),

               —

               gezien de resoluties van de Verenigde Naties over de rechten van het kind, in het bijzonder resolutie 1612(2005) van de VN-Veiligheidsraad,

               —

               gezien het Facultatief Protocol II bij het Verdrag inzake de rechten van het kind van 2002, inzake de betrokkenheid van kinderen bij gewapende conflicten,

               —

               gezien de toezeggingen van Parijs ter bescherming van kinderen tegen onwettige aanwerving of inzet door strijdkrachten of gewapende groepen en de beginselen en richtsnoeren van Parijs over kinderen die verbonden zijn aan strijdkrachten of gewapende groepen, die beiden op 6 februari 2007 zijn aangenomen,

               —

               gezien artikel 121, lid 3, en artikel 97 van zijn Reglement,

               —

               gezien het verslag van zijn Commissie ontwikkelingssamenwerking (A7-0160/2014),

               A.

               overwegende dat in de meeste lopende gewapende conflicten een of meer gewapende niet-overheidsactoren zijn betrokken die vechten tegen overheden of andere gewapende groepen, en dat burgers en met name kinderen het bij deze oorlogen het zwaarst te verduren hebben;

               B.

               overwegende dat deze niet-overheidsactoren heel verscheiden van aard zijn en erg uiteenlopende motivaties hebben, en dat zij in verschillende mate bereid en in staat zijn het internationaal humanitair recht en andere internationale rechtsnormen te eerbiedigen;

               C.

               overwegende dat rekening moet worden gehouden met alle conflictpartijen, teneinde de bescherming van burgers, en met name kinderen, te verbeteren;

               D.

               overwegende dat internationale humanitaire normen gelden en bindend zijn voor alle partijen in een gewapend conflict;

               E.

               overwegende dat gewapende conflicten een bijzonder schadelijk effect hebben op de lichamelijke en geestelijke ontwikkeling van kinderen, met gevolgen op lange termijn voor de menselijke veiligheid en duurzame ontwikkeling;

               F.

               overwegende dat het Statuut van het Internationaal Strafhof strekt tot strafbaarstelling van het onder de wapenen roepen of het in militaire dienst nemen van kinderen beneden de leeftijd van vijftien jaar door gewapende strijdkrachten of groepen, of het gebruiken van deze kinderen voor actieve deelname aan vijandigheden;

               G.

               overwegende dat op grond van het internationaal recht alle vormen van seksueel geweld, ook tegen kinderen, zijn verboden, en dat daden van seksueel geweld als oorlogsmisdaden, misdaden tegen de menselijkheid of genocide kunnen worden beschouwd;

               H.

               overwegende dat het gebruik van antipersoneelmijnen is afgenomen sinds de aanneming van het Verdrag inzake het verbod van antipersoneelmijnen in 1997, maar nog altijd een bedreiging voor kinderen vormt, met name in gewapende conflicten zonder internationaal karakter;

               I.

               overwegende dat de internationale gemeenschap moreel verplicht is alle partijen die in conflicten zijn verwikkeld, met inbegrip van zowel staten als gewapende niet-overheidsactoren, ertoe te brengen toezeggingen te doen, teneinde kinderen te beschermen;

               J.

               overwegende dat de demobilisatie, rehabilitatie en re-integratie van kindsoldaten deel moeten uitmaken van alle vredesonderhandelingen en de daaruit voortvloeiende vredesovereenkomsten, en ook tijdens conflicten zelf op de agenda moeten worden gezet;

               K.

               overwegende dat een geslaagde demobilisatie en re-integratie van kindsoldaten kunnen bijdragen tot de voorkoming van een aanhoudende geweldsspiraal;

               1.

               doet de volgende aanbevelingen aan de commissaris voor Ontwikkeling en de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid:

                           a)

                           de betrokken staten en gewapende niet-overheidsactoren aan te moedigen actieplannen voor de bescherming van kinderen in gewapende conflicten te ondertekenen met het VN-bureau van de speciale vertegenwoordiger van de secretaris-generaal voor kinderen en gewapende conflicten, maar erop te wijzen dat een dergelijke verbintenis met gewapende niet-overheidsactoren geen steun aan, of erkenning van de legitimiteit van deze groepen of hun activiteiten impliceert;

                           b)

                           erkentelijkheid te betuigen voor de door de VN en internationale en niet-gouvernementele organisaties geleverde inspanningen om gewapende niet-overheidsactoren te overreden om kinderen te beschermen, en daarbij opnieuw te benadrukken dat dit niet betekent dat de legitimiteit van de activiteiten van dergelijke actoren wordt gesteund of erkend;

                           c)

                           in politieke dialogen met derde landen, bijvoorbeeld in het kader van de Overeenkomst van Cotonou, het doel op te nemen de aanwerving en gedwongen betrokkenheid van kinderen beneden de leeftijd van achttien jaar te voorkomen en te beëindigen en hun vrijlating en re-integratie in de samenleving te waarborgen;

                           d)

                           opnieuw te benadrukken dat staten en gewapende niet-overheidsactoren het internationaal humanitair recht en het internationaal humanitair gewoonterecht moeten naleven, alsmede steun te verlenen aan hun inspanningen gericht op het treffen van bijzondere maatregelen ter bescherming van burgers en met name kinderen, maar erop te wijzen dat een dergelijke handelwijze met gewapende niet-overheidsactoren geen steun aan, of erkenning van de legitimiteit van deze groepen of hun activiteiten impliceert;

                           e)

                           eraan te herinneren dat het internationaal humanitair recht ook voor gewapende niet-overheidsactoren een juridisch bindend kader vormt, en dat artikel 3 dat de Verdragen van Genève gemeen hebben en het tweede aanvullend protocol van 1977 daar beiden op gericht zijn, evenals een groot aantal voorschriften uit het internationaal humanitair gewoonterecht; de belangrijke vraag te onderzoeken of de bestaande voorschriften inzake het internationaal humanitair recht geschikt zijn voor toepassing op niet-overheidsactoren, dan wel of aanvullende regelgeving vereist is;

                           f)

                           rechtstreeks, of indirect via gespecialiseerde ngo's en humanitaire organisaties, in contact te treden met gewapende niet-overheidsactoren over de kwestie van de bescherming van meisjes en jongens, teneinde het lijden van kinderen in gewapende conflicten te verlichten en gewapende niet-overheidsactoren ertoe aan te zetten de Toezegging ingevolge de Oproep van Genève voor de bescherming van kinderen tegen de gevolgen van gewapende conflicten te ondertekenen;

                           g)

                           steun te verlenen aan humanitaire organisaties die de dialoog met gewapende niet-overheidsactoren aangaan, teneinde de eerbiediging van internationale humanitaire normen in gewapende conflicten te bevorderen, met name de bescherming van kinderen, aan de hand van politieke, diplomatieke en financiële middelen;

                           h)

                           de lidstaten te verzoeken bij te dragen aan de internationale inspanningen om aanvallen op en het militaire gebruik van scholen door gewapende actoren te voorkomen, door hun goedkeuring te geven aan de ontwerprichtlijnen van Lucens voor de bescherming van scholen en universiteiten tegen militair gebruik tijdens gewapende conflicten;

               2.

               verzoekt zijn Voorzitter deze aanbeveling te doen toekomen aan de commissaris voor Ontwikkeling, de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de Commissie, de Raad en de Europese Dienst voor extern optreden.

      (1)  PB C 76 E van 25.3.2010, blz. 3.

      (2)  PB C 41 E van 19.2.2009, blz. 24.

      (3)  PB C 74 E van 24.3.2004, blz. 854.

      (4)  PB C 121 van 24.4.2001, blz. 401.

      (5)  PB C 98 van 9.4.1999, blz. 297.


title: Aanbeveling van de Europese Centrale Bank van 19 december 2017 aan de Raad van de Europese Unie betreffende de externe accountants van de Central Bank of Cyprus (ECB/2017/43)

text:
               5.1.2018

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               C 2/1

         AANBEVELING VAN DE EUROPESE CENTRALE BANK
   van 19 december 2017
   aan de Raad van de Europese Unie betreffende de externe accountants van de Central Bank of Cyprus
   (ECB/2017/43)
   (2018/C 2/01)
   DE RAAD VAN BESTUUR VAN DE EUROPESE CENTRALE BANK,
   Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,
   Gezien de statuten van het Europees Stelsel van centrale banken en van de Europese Centrale Bank, en met name artikel 27.1,
   Overwegende hetgeen volgt:

               (1)

               De rekeningen van de Europese Centrale Bank (ECB) en van nationale centrale banken van de eurogebiedlidstaten worden gecontroleerd door onafhankelijke externe accountants die op aanbeveling van de Raad van bestuur van de ECB zijn aanvaard door de Raad van de Europese Unie.

               (2)

               Het mandaat van de huidige externe accountants van de Central Bank of Cyprus, KPMG Limited, zal na de audit van het boekjaar 2017 eindigen. Het is derhalve noodzakelijk om met ingang van het boekjaar 2018 externe accountants te benoemen.

               (3)

               De Central Bank of Cyprus heeft PricewaterhouseCoopers Limited geselecteerd als haar externe accountants voor de boekjaren 2018 tot en met 2022,

         HEEFT DE VOLGENDE AANBEVELING VASTGESTELD:
   Het verdient aanbeveling dat PricewaterhouseCoopers Limited wordt benoemd tot de externe accountants van de Central Bank of Cyprus voor de boekjaren 2018 tot en met 2022.

      Gedaan te Frankfurt am Main, 19 december 2017.

            De president van de ECB

         Mario DRAGHI