               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 13.5.2015
            COM(2015) 273 final
            Aanbeveling voor een
            AANBEVELING VAN DE RAAD
            over het nationale hervormingsprogramma 2015 van Sloveniëen met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2015 van Slovenië

               Aanbeveling voor een

               AANBEVELING VAN DE RAAD

               over het nationale hervormingsprogramma 2015 van Slovenië

                  en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2015 van Slovenië

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

               Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid
                  1
               , en met name artikel 5, lid 2,

               Gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden
                  2
               , en met name artikel 6, lid 1,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie
                  3
               ,

               Gezien de resoluties van het Europees Parlement
                  4
               ,

               Gezien de conclusies van de Europese Raad,

               Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

               Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

               Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming

               Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Op 26 maart 2010 heeft de Europese Raad zijn goedkeuring gehecht aan het voorstel van de Commissie voor een nieuwe groei- en werkgelegenheidstrategie; deze Europa 2020-strategie moet voor betere coördinatie van het economisch beleid zorgen en zal zich toespitsen op de sleutelgebieden waarop Europa's potentieel voor duurzame groei en concurrentievermogen een krachtige impuls nodig heeft.

               (2)Op voorstel van de Commissie heeft de Raad op 13 juli 2010 een aanbeveling inzake de globale richtsnoeren voor het economisch beleid van de lidstaten en de Unie (2010-2014) en op 21 oktober 2010 een besluit betreffende de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten vastgesteld, die samen de „geïntegreerde richtsnoeren” vormen. De lidstaten werd verzocht in hun nationaal economisch en werkgelegenheidsbeleid met de geïntegreerde richtsnoeren rekening te houden.

               (3)Op 8 juli 2014 heeft de Raad een aanbeveling over het nationale hervormingsprogramma voor 2014 van Slovenië aangenomen en een advies over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma voor 2014 van Slovenië uitgebracht. In overeenstemming met Verordening (EU) nr. 473/2013
                  5
                heeft de Commissie op 28 november 2014 haar advies over het ontwerpbegrotingsplan voor 2015 van Slovenië
                  6
                gepresenteerd.

               (4)Op 28 november 2014 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse groeianalyse
                  7
                en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees semester 2015 voor coördinatie van het economisch beleid. Tevens heeft de Commissie op die datum op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 het waarschuwingsmechanismeverslag
                  8
                aangenomen, waarin Slovenië werd genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen.

               (5)Op 18 december 2014 heeft de Europese Raad de volgende prioriteiten goedgekeurd: stimuleren van investeringen, vaart zetten achter structurele hervormingen en nastreven van een verantwoorde, groeivriendelijke begrotingsconsolidatie.

               (6)Op 26 februari 2015 heeft de Commissie haar landenverslag 2015 voor Slovenië gepubliceerd
                  9
               . In het landenverslag worden de vorderingen beoordeeld die bij de tenuitvoerlegging van de op 8 juli 2014 vastgestelde landspecifieke aanbevelingen zijn gemaakt. Het landenverslag bevat voor Slovenië ook de resultaten van de diepgaande evaluatie die op grond van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 is uitgevoerd. Op basis van haar analyse concludeert de Commissie dat Slovenië wordt geconfronteerd met macro-economische onevenwichtigheden die krachtige beleidsmaatregelen en specifieke monitoring vereisen. Met name de herbalancering is volop aan de gang en als gevolg van doortastende beleidsmaatregelen, betere exportprestaties en gunstiger groeivoorwaarden zijn de risico's verminderd in vergelijking met vorig jaar, met name die welke met de externe houdbaarheid verband houden. De zwakke corporate governance, de omvangrijke staatseigendom, de hoge bedrijfsschulden en de oplopende overheidsschuld houden echter risico's in voor de financiële stabiliteit en de groei en verdienen bijzondere aandacht. De onevenwichtigheden worden derhalve niet langer als buitensporig beschouwd, maar blijven bijzondere aandacht verdienen.

               (7)Op 30 april 2015 heeft Slovenië zijn nationale hervormingsprogramma 2015 en zijn stabiliteitsprogramma 2015 ingediend. Om met de onderlinge verbanden rekening te houden, zijn beide programma’s terzelfder tijd geëvalueerd.

               (8)Slovenië valt momenteel onder het corrigerende deel van het stabiliteits- en groeipact. Volgens haar stabiliteitsprogramma 2015 is de regering van plan om het buitensporig tekort uiterlijk in 2015 te corrigeren, in overeenstemming met de door de Raad vastgestelde uiterste termijn, en om uiterlijk in 2020 de middellangetermijndoelstelling – een structurele evenwichtige begrotingssituatie – te bereiken, dat wil zeggen één jaar na de programmaperiode. De regering is van plan om het nominale tekort geleidelijk te reduceren tot 2,9 % van het bbp in 2015 en 0,9 % van het bbp in 2019. Volgens het stabiliteitsprogramma zal de overheidsschuldquote waarschijnlijk in 2015 met 81,6 % een hoogtepunt bereiken om vervolgens te gaan dalen. Het macro-economische scenario dat aan deze begrotingsprognoses ten grondslag ligt is plausibel. Op basis van de voorjaarsprognoses 2015 van de Commissie wordt verwacht dat het buitensporig tekort tegen 2015 tijdig en duurzaam zal zijn gecorrigeerd. Tegelijkertijd blijft de begrotingsinspanning achter bij hetgeen door de Raad is aanbevolen, uitgaande van het structurele saldo en de genomen discretionaire maatregelen. Indien er een tijdige correctie plaatsvindt van het buitensporig tekort zoals gepland, zal Slovenië vanaf 2016 aan het preventieve deel van het pact zijn onderworpen. De maatregelen om vanaf 2016 de geplande tekortdoelstellingen te ondersteunen, zijn nog niet voldoende gespecificeerd. Daarom lijkt er in het licht van de voorjaarsprognoses 2015 van de Commissie een gevaar te bestaan dat in 2016 aanzienlijk zal worden afgeweken van de voorgeschreven aanpassing in de richting van de middellangetermijndoelstelling en zullen extra maatregelen nodig zijn. Op basis van zijn beoordeling van het stabiliteitsprogramma en rekening houdend met de voorjaarsprognoses 2015 van de Commissie is de Raad van mening dat er een gevaar bestaat dat Slovenië niet aan de bepalingen van het stabiliteits- en groeipact zal voldoen. Met betrekking tot de begrotingsregels keurde het parlement in 2013 een grondwettelijke basis goed voor de vaststelling van een regel inzake het structurele begrotingssaldo/overschot van de overheid. De noodzakelijke uitvoeringswetgeving moet echter nog worden goedgekeurd. Herzieningen van de wet inzake de overheidsfinanciën zullen waarschijnlijk de noodzakelijke wettelijke basis verschaffen voor de procedurele kwesties die aan wet inzake de budgettaire regels ten grondslag liggen.

               (9)Slovenië heeft maatregelen genomen om de druk op de betaalbaarheid van het pensioenstelsel op middellange termijn te verminderen, maar er moet nog steeds een aanpassing van belangrijke parameters plaatsvinden om ervoor te zorgen dat het stelsel ook na 2020 betaalbaar is. De hervorming van het pensioenstelsel van 2013 heeft een positief effect gehad en het juridisch instrument waarbij een demografisch fonds wordt opgericht, zal waarschijnlijk in juni worden goedgekeurd. Om ervoor te zorgen dat de pensioenen op de lange termijn betaalbaar blijven, zullen echter verdere hervormingen nodig zijn. Op het gebied van de hervorming van de langdurige zorg is geen vooruitgang geboekt. Eind 2013 werd door de regering een blauwdruk voor een hervorming van de langdurige zorg goedgekeurd, maar de goedkeuring van de wetgeving ter uitvoering van de hervorming is uitgesteld tot eind 2015 zodat eerst besluiten kunnen worden genomen over de hervorming van de ziektenkostenverzekering, met inbegrip van besluiten over de bronnen waaruit de algemene gezondheidszorg en de langdurige zorg moeten worden gefinancierd. Leeftijdgerelateerde uitgaven voor langdurige zorg kunnen worden beteugeld door de zorg vooral aan degenen die daaraan het meest behoefte hebben ten goede te laten komen en het accent bij zorgverlening te verplaatsen van institutionele zorg naar thuiszorg.

               (10)In januari 2015 werd een Sociaal Akkoord gesloten waarbij werd bepaald dat de lonen in de publieke sector minder zullen stijgen dan die in de particuliere sector. De samenstelling en indexering van de minimumlonen vielen buiten dit akkoord. Ofschoon het minimumloon nog steeds betrekkelijk hoog is in vergelijking met het gemiddelde loon, is het de laatste tijd maar in beperkte mate gestegen. Uit een evaluatie van de arbeidsmarkthervorming van 2013 blijkt dat de beperkingen van de arbeidsmarkt zijn afgenomen, maar er blijft sprake van structurele problemen met betrekking tot de langdurige werkloosheid en de geringe arbeidsparticipatie van laaggeschoolde en oudere werknemers. Slovenië heeft een aantal maatregelen genomen om de discrepantie tussen gevraagde en aangeboden vaardigheden aan te pakken en voor de periode tot 2020 staan talrijke andere maatregelen op het programma.

               (11)De banksector is verder gestabiliseerd door de herkapitalisering van Abank en Banka Celje in 2014. Er is een uitgebreid actieplan voor banken voltooid, dat in januari 2015 is ingediend bij het kabinet van de eerste minister. De Banka Slovenije heeft ervoor gezorgd dat er maatregelen werden genomen naar aanleiding van de tekortkomingen die bij de kwaliteitsbeoordeling van de activa in 2013 aan het licht kwamen en zal in het eerste kwartaal van 2015 de inspecties ter plaatse hervatten om te controleren of de aanbevelingen door de banken zijn uitgevoerd. De belangrijkste banken zijn gereorganiseerd en hebben hun sanerings- en herstructureringseenheden versterkt. Om de banksector gezonder te maken, is het echter nodig dat in de bedrijfssector de winstgevendheid op lange termijn wordt bevorderd en het aantal oninbare leningen wordt verminderd. Het masterplan voor bedrijfsherstructurering is vastgesteld en er is een centrale task force voor bedrijfsherstructurering opgericht.  De verdere schuldafbouw binnen de bedrijfssector, onder meer via de Bank Asset Management Company en door volledige toepassing van de nieuwe insolventiewetgeving, zou bijdragen tot het herstel van de voorwaarden voor een hernieuwde groei van particuliere investeringen. De bancaire kredietverlening blijft dalen, wat voornamelijk gevolgen voor kmo's heeft. De resultaten van de recente herkapitalisering van de banksector zullen waarschijnlijk pas in 2016 volledig zichtbaar zijn. De terughoudendheid van banken bij kredietverlening en de hoge rentepercentages drukken op de financieringscapaciteit van kmo's. Het percentage afgewezen kredietaanvragen is de afgelopen zes jaar afgenomen, maar het aantal kmo's dat gewag maakt van een verminderde bereidwilligheid van banken om leningen te verstrekken, is aanzienlijk toegenomen en behoort tot de hoogste in de EU.

               (12)Het privatiseringsprogramma vordert, zij het met vertragingen. De herstructurering van de vijf grootste overheidsbanken en de liquidatie van twee kleinere nationale banken liggen op schema. De Sloveense overheidsholding, die verantwoordelijk is voor het beheer en de afstoting van staatseigendom, is nu volledig operationeel. Een ontwerpstrategie voor het beheer van activa wacht nog op goedkeuring van het Sloveense parlement en deze goedkeuring zal waarschijnlijk worden gevolgd door de bekendmaking van het plan voor afstoting van een aantal goed gekozen staatseigendommen. De Sloveense overheidsholding heeft in december 2014 een nieuwe corporate governance code vastgesteld en in januari 2015 werd een compliance officer benoemd.

               (13)De efficiëntie van de gerechten nam in 2014 verder toe, zij het minder snel. Hoewel er enige vooruitgang is geboekt met de vermindering van de lengte van gerechtelijke procedures in eerste aanleg in burgerlijke en handelsgeschillen, met inbegrip van insolventiezaken, blijven de lengte van de procedures en het aantal niet opgeloste of nog niet behandelde zaken, aanzienlijk.

               (14)Een ongunstig bedrijfsklimaat in Slovenië is een belangrijke oorzaak van het lage investeringsniveau in Sloveense ondernemingen en het grote aantal wetten en de talrijke wijzigingen in de wetgeving maken het moeilijk om een bedrijf te exploiteren en om aan lokale regelgeving te voldoen. Het aantal gereglementeerde beroepen is afgenomen van 323 naar 242, maar blijft hoog. Ongeveer 25 % van de maatregelen uit het Enig Document ter vermindering van de administratieve regeldruk werd uitgevoerd. Er is gezorgd voor voldoende begrotingsautonomie voor het agentschap voor bescherming van de mededinging en voor institutionele onafhankelijkheid.

               (15)De nieuwe regering heeft herhaald dat zij corruptie zal bestrijden en in januari 2015 een nieuw tweejarenprogramma goedgekeurd met 11 permanente maatregelen. Op het gebied van transparantie en verantwoordingsplicht is enige vooruitgang geboekt. Er wordt een omvangrijke hervorming van de overheidssector voorbereid. Met betrekking tot verslagen inzake de procedures voor de evaluatie van prestaties en kwaliteitscontrole is geen vooruitgang gerealiseerd.

               (16)In de context van het Europees semester heeft de Commissie een uitgebreide analyse van het economische beleid van Slovenië verricht. Deze analyse is gepubliceerd in het landenverslag 2015. Voorts heeft de Commissie zowel het stabiliteitsprogramma als het nationale hervormingsprogramma doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de aanbevelingen die in eerdere jaren tot Slovenië zijn gericht. Daarbij heeft zij niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar budgettair en sociaaleconomisch beleid in Slovenië, maar is zij ook nagegaan of de EU-regels en richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak de algehele economische governance van de Europese Unie te versterken door middel van een EU-inbreng in toekomstige nationale besluiten. De aanbevelingen in het kader van het Europees semester worden in de onderstaande aanbevelingen 1 tot en met 4 weergegeven.

               (17)In het licht van de diepgaande evaluatie van de Commissie en deze beoordeling heeft de Raad het nationale hervormingsprogramma en het stabiliteitsprogramma onderzocht. De aanbevelingen op grond van artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 zijn in de onderstaande aanbevelingen 1 tot en met 4 weergegeven.

               (18)In de context van het Europees semester heeft de Commissie tevens een analyse van het economisch beleid van de eurozone als geheel verricht. Op basis van deze analyse heeft de Raad specifieke aanbevelingen gedaan voor de lidstaten die de euro als munt hebben. Slovenië dient er ook voor te zorgen dat aan deze aanbevelingen volledig en tijdig uitvoering wordt gegeven,

               BEVEELT AAN dat Slovenië in de periode 2015-2016 de volgende actie onderneemt:

               1.In 2015 voor een duurzame correctie van het buitensporig tekort zorgen en in 2016 een budgettaire aanpassing van 0,6 % van het bbp in de richting van de middellangetermijndoelstelling bereiken. De wet inzake de begrotingsregels goedkeuren en de wet inzake de overheidsfinanciën herzien. De hervorming op de lange termijn van het pensioenstelsel bevorderen. Uiterlijk eind 2015 een hervorming van de gezondheidszorg en van de langdurige zorg goedkeuren.

               2.In overleg met de sociale partners en overeenkomstig de nationale praktijken, het mechanisme voor het vaststellen van het minimumloon en met name de rol van uitkeringen, herzien in het licht van het effect op armoede onder werkenden, werkgelegenheid en concurrentievermogen. De inzetbaarheid van laaggeschoolde en oudere werknemers verbeteren. Maatregelen nemen om de langdurige werkloosheid aan te pakken en passende stimulansen te bieden voor de verlenging van loopbanen.

               3.Het aantal oninbare leningen bij banken verlagen door specifieke doelstellingen in te voeren. De capaciteit voor het monitoren van kredietrisico bij banken verbeteren. De herstructurering van bedrijven voortzetten en een strenge corporate governance binnen de Bank Asset Management Company handhaven. Maatregelen nemen om de toegang tot financiering te verbeteren voor kmo's en micro-ondernemingen. Een strategie vaststellen voor de Sloveense staatsholding, met een duidelijke classificatie van activa, een jaarlijks plan voor vermogensbeheer uitvoeren en prestatiecriteria toepassen.

               4.Ervoor zorgen dat de hervormingen die zijn goedgekeurd ter verbetering van de efficiëntie van de civiele rechtspraak bijdragen tot kortere procedures.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)
                  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

                     (2)
                  PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25.

                     (3)
                  COM(2015) 273.

                     (4)
                  P8_TA(2015)0067, P8_TA(2015)0068, P8_TA(2015)0069

                     (5)
                  PB L 140 van 27.5.2013, blz. 11.

                     (6)
                  C(2014) 8813 final

                     (7)
                  COM(2014) 902.

                     (8)
                  COM(2014) 904.

                     (9)
                  SWD(2015) 43 final/2


               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 13.5.2015
            COM(2015) 261 final
            Aanbeveling voor een
            AANBEVELING VAN DE RAAD
            over het nationale hervormingsprogramma 2015 van Kroatiëen met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2015 van Kroatië

               Aanbeveling voor een

               AANBEVELING VAN DE RAAD

               over het nationale hervormingsprogramma 2015 van Kroatië

                  en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2015 van Kroatië

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

               Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid
                  1
               , en met name artikel 9, lid 2,

               Gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden
                  2
               , en met name artikel 6, lid 1,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie
                  3
               ,

               Gezien de resoluties van het Europees Parlement
                  4
               ,

               Gezien de conclusies van de Europese Raad,

               Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

               Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

               Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

               Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Op 26 maart 2010 heeft de Europese Raad zijn goedkeuring gehecht aan het voorstel van de Commissie voor een nieuwe groei- en werkgelegenheidsstrategie; deze Europa 2020-strategie berust op een versterkte coördinatie van het economische beleid en spitst zich toe op de sleutelgebieden waarop Europa's potentieel voor duurzame groei en concurrentievermogen een krachtige impuls nodig heeft.

               (2)Op voorstel van de Commissie heeft de Raad op 13 juli 2010 een aanbeveling inzake de globale richtsnoeren voor het economisch beleid van de lidstaten en de Unie (2010-2014), en op 21 oktober 2010 een besluit betreffende de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten vastgesteld. Deze vormen samen de "geïntegreerde richtsnoeren" en de lidstaten werd verzocht in hun nationaal economisch en werkgelegenheidsbeleid rekening daarmee te houden.

               (3)Op 8 juli 2014 heeft de Raad een aanbeveling over het nationale hervormingsprogramma voor 2014 van Kroatië vastgesteld en een advies over het geactualiseerde convergentieprogramma voor 2014 van Kroatië uitgebracht.

               (4)Op 28 november 2014 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse groeianalyse
                  5
                en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees semester 2015 voor coördinatie van het economisch beleid. Tevens heeft de Commissie op die datum op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 het waarschuwingsmechanismeverslag
                  6
                aangenomen, waarin Kroatië werd genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen.

               (5)Op 18 december 2014 heeft de Europese Raad de volgende prioriteiten goedgekeurd: stimuleren van investeringen, vaart zetten achter structurele hervormingen en nastreven van een verantwoorde, groeivriendelijke begrotingsconsolidatie.

               (6)Op 26 februari 2015 heeft de Commissie haar landenverslag 2015 voor Kroatië gepubliceerd
                  7
               . In het landenverslag worden de vorderingen beoordeeld die Kroatië bij de tenuitvoerlegging van de op 8 juli 2014 vastgestelde landenspecifieke aanbevelingen heeft gemaakt. Het landenverslag bevat ook de resultaten van de diepgaande evaluatie die op grond van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 is uitgevoerd. Op basis van haar analyse concludeert de Commissie dat Kroatië wordt geconfronteerd met buitensporige macro-economische onevenwichtigheden die krachtige beleidsmaatregelen en specifieke monitoring vereisen. Tegen de achtergrond van een flauwe groei, vertragingen bij bedrijfsherstructureringen en een bedroevend werkgelegenheidsverloop zijn met name de risico's verbonden aan een gering concurrentievermogen, aanzienlijke externe verplichtingen en een oplopende overheidsschuld in combinatie met een zwakke governance in de overheidssector, sterk toegenomen.

               (7)In maart 2015 zijn de Kroatische autoriteiten naar aanleiding van de publicatie van het landenverslag gesprekken met de diensten van de Commissie begonnen over de hervormingen die het meest noodzakelijk zijn om de buitensporige macro-economische onevenwichtigheden aan te pakken. De autoriteiten hebben deze gesprekken op constructieve wijze gevoerd en zij hebben een aantal relevante maatregelen aangekondigd, waaronder een verlaging van de parafiscale lasten in 2016 en 2017, rationalisering van het stelsel van instellingen en regionale eenheden van de centrale overheid, stimulering van de vrijwillige samenvoeging van lokale eenheden voor zelfbestuur, vermindering van de rechtsonzekerheid en versterking van de nationale rekenkamer. Hervormingsplannen op een aantal andere gebieden, waaronder de verlaging van de administratieve lasten voor bedrijven en de verbetering van de governance van staatsbedrijven, werden nauwkeuriger omschreven. De ambities blijven op een aantal gebieden niettemin achter bij de verwachtingen, met name wat betreft de aanscherping van de regels voor vervroegde pensionering alsmede de publicatie en uitvoering van de resultaten van de uitgaventoetsing, hoewel er enige aanvullende maatregelen werden gepresenteerd om de tekortkomingen ten dele te compenseren.

               (8)Kroatië valt momenteel onder het corrigerende deel van het stabiliteits- en groeipact. In haar convergentieprogramma 2015 heeft de regering het plan opgenomen om het buitensporig tekort in 2017 te corrigeren, hetgeen niet in overeenstemming is met de door de Raad aanbevolen termijn van 2016. De regering is voornemens om het nominale tekort geleidelijk terug te dringen tot 5,0 % van het bbp in 2015, 3,9 % van het bbp in 2016 en 2,7 % van het bbp in 2017. Volgens het convergentieprogramma zal de overheidsschuldquote naar verwachting in 2017 een piek bereiken van 92,5 % en daarna in 2018 in grote lijnen stabiel blijven op 92,4 % van het bbp. Het macro-economische scenario dat aan deze begrotingsprognoses ten grondslag ligt, lijkt enigszins optimistisch, aangezien de groei vergelijkbaar is, maar de onderliggende consolidatie-inspanning groter is in het programma dan in de prognoses van de Commissie. De maatregelen om vanaf 2015 de geplande tekortdoelstellingen te onderbouwen, zijn slechts gedeeltelijk gespecificeerd. Uitgaande van de voorjaarsprognoses 2015 van de Commissie wordt niet verwacht dat het buitensporige tekort in 2016 tijdig en duurzaam zal zijn gecorrigeerd. Uitgaande van de omvang van de getroffen discretionaire maatregelen, was de begrotingsinspanning in 2014 in overeenstemming met de aanbeveling van de Raad. Hetzelfde geldt voor de cumulatieve omvang ervan in de periode 2014-2015, ondanks het verwachte tekort in 2015. De (aangepaste) verandering van het structurele saldo in de periode 2014-2015 blijft evenwel achter bij de aanbevolen waarde. In 2016 is de begrotingsinspanning lager dan door de Raad is aanbevolen. Daarom zullen er meer structurele maatregelen nodig zijn. Op basis van zijn beoordeling van het convergentieprogramma en rekening houdend met de voorjaarsprognoses 2015 van de Commissie is de Raad van mening dat er een kans bestaat dat Kroatië niet aan de bepalingen van het stabiliteits- en groeipact zal voldoen.

               (9)Op 23 april 2015 heeft Kroatië zijn nationale hervormingsprogramma 2015 en zijn convergentieprogramma 2015 ingediend. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze tegelijkertijd geëvalueerd.

               (10)Kroatië voert momenteel een uitgaventoetsing uit die erop is gericht de efficiëntie te verhogen, met name wat betreft uitgaven op het gebied van salarissen, sociale zekerheid en subsidies, en voldoende budgettaire ruimte vrij te maken voor dringende groeistimulerende uitgaven en investeringen. Wat de inkomsten uit periodieke vastgoedbelastingen als percentage van het bbp betreft, behoort Kroatië tot de landen met het laagste percentage in de EU. Afgelopen jaar zijn er maatregelen getroffen om de naleving van de belastingwetgeving te verbeteren, waaronder maatregelen om de btw-fraude aan te pakken, en er moet nu actie worden ondernomen. Dankzij recente hervormingen is het begrotingskader van Kroatië versterkt, maar er is nog steeds sprake van aanzienlijke problemen. Er bestaan zwakke punten op het gebied van de doeltreffende beheersing van de uitgaven en de consistente toepassing van budgettaire beperkingen, hetgeen nadelige gevolgen voor het begrotingsbeleid en de controlebevindingen heeft. De snel oplopende overheidsschuld vergt een actievere aanpak van het beheer van die schuld.

               (11)Het pensioenstelsel gaat gebukt onder een groot aantal vervroegd gepensioneerden, een buitengewoon genereuze regeling inzake vervroegd pensioen voor bepaalde beroepen en talrijke andere speciale pensioenregelingen. Vervroegde uittreding wordt vergemakkelijkt doordat de reductie van pensioenrechten relatief gering is en voor bepaalde werknemers geheel ontbreekt. Ook het verschil tussen de minimale leeftijd voor vervroegd pensioen en de wettelijk voorgeschreven pensioengerechtigde leeftijd is groot, in vergelijking met het EU-gemiddelde dat minder dan drie jaar bedraagt. Bovendien is het stelsel erg versnipperd, waardoor de uitgaven voor normale pensioenen onder druk staan. Als gevolg daarvan is het uitbetalingspercentage van het pensioenstelsel lager dan in de meeste lidstaten, hoewel de uitgaven vergelijkbaar zijn. In de gezondheidszorg blijven zich terugkerende achterstanden voordoen, hetgeen tot risico's voor de begroting leidt. Er is een begin gemaakt met maatregelen om de financiering van de ziekenhuizen te rationaliseren, maar er zijn uitvoeringsrisico's. Het budget is met 10 % verhoogd, maar de behoefte aan financiering wordt hierdoor slechts gedeeltelijk gedekt; er is meer efficiencywinst nodig om ervoor te zorgen dat de achterstanden in 2017 volledig zijn weggewerkt.

               (12)Doordat in de periode na de crisis slechts beperkte loonaanpassingen hebben plaatsgevonden, is de werkgelegenheidssituatie verder verslechterd. Uit de alomvattende analyse van het loonvormingssysteem, die in 2014 is voltooid, is gebleken dat het systeem niet flexibel genoeg is om te reageren op veranderingen in het macro-economische klimaat. Zwakke punten zijn met name de grote verschillen tussen de particuliere en de overheidssector, waaronder staatsbedrijven, het feit dat ook niet-betrokken partijen onder collectieve overeenkomsten vallen en moeilijkheden met betrekking tot het beëindigen van achterhaalde overeenkomsten. Naar aanleiding van de analyse moeten er concrete beleidsmaatregelen worden getroffen. Daarnaast is het van belang dat de gevolgen van de arbeidsmarkthervorming van 2013-2014 in het oog worden gehouden.

               (13)De beroepsbevolking wordt in negatieve zin beïnvloed door de snelle vergrijzing en een lage participatiegraad, met name van jongeren en werknemers boven de 50. Hoewel de werkingssfeer van en de uitgaven voor het actieve arbeidsmarktbeleid zijn uitgebreid, blijft het bereik ervan onvoldoende ten aanzien van langdurig werklozen, oudere werknemers en jongeren die geen opleiding of onderwijs volgen en geen werk hebben. Het aandeel hoger opgeleiden behoort tot de laagste in de EU. De discrepantie tussen de gevraagde en de aangeboden vaardigheden alsmede manco's in het onderwijs- en opleidingsstelsel weerhouden mensen ervan hoger onderwijs te volgen. De omvang van de informele economie is nog steeds een probleem en gaat gepaard met veel zwartwerk. De maatregelen die de commissie ter bestrijding van zwartwerk eind 2014 heeft uitgestippeld, moeten nu worden uitgevoerd. Er bestaan momenteel meer dan 80 verschillende sociale uitkeringen en aanverwante programma's. Er is een begin gemaakt met de consolidering van de uitkeringen, maar er zijn in 2015 verdere hervormingsinspanningen nodig om de dekking en de adequaatheid van de uitkeringen te verbeteren.

               (14)De verdeling van bevoegdheden tussen het nationale en het lokale niveau is complex en versnipperd, met nadelige gevolgen voor het beheer van de overheidsfinanciën en efficiënte overheidsuitgaven. De huidige toewijzing van beleidsfuncties en administratieve problemen bij de lokale overheden hebben rechtstreekse gevolgen op een aantal gebieden, waaronder de belastinginning, de verstrekking van sociale uitkeringen, het beheer van de Europese structuur- en investeringsfondsen, openbare aanbestedingen en de openbare dienstverlening. De autoriteiten zijn van plan op korte termijn maatregelen te treffen en mechanismen in te voeren waarmee de vrijwillige samenvoeging of coördinatie van eenheden voor zelfbestuur wordt aangemoedigd. Binnen de centrale overheid is de hervorming en rationalisering van het stelsel van overheidsinstellingen op basis van de in 2014 voltooide analyse op gang gebracht.

               (15)Het bedrijfsleven in Kroatië gaat gebukt onder ernstige institutionele tekortkomingen, waaronder instabiele regelgeving, een gebrekkige controle van de kwaliteit van de wetgeving, hoge nalevingskosten, discriminerende praktijken en buitensporige barrières voor dienstverleners, hoge administratieve lasten, een overvloed aan parafiscale lasten, geringe transparantie en voorspelbaarheid wat betreft het functioneren van administratieve organen, met name op lokaal niveau, ongelijk ontwikkelde elektronische-communicatiekanalen en lange gerechtelijke procedures, met name in handelsrechtbanken, die modernisering van het beheer van zaken vergen. De nieuwe strategie voor corruptiebestrijding is te weinig doelgericht en gedetailleerd; dit moet worden aangepakt door middel van een actieplan voor de uitvoering van de strategie.

               (16)Het toezicht op staatsbedrijven schiet tekort wat betreft bedrijven die op lokaal niveau actief zijn en dochterondernemingen van grote staatsbedrijven. De autoriteiten zijn van plan het aantal "strategische" bedrijven te verkleinen en de privatiseringsagenda versneld uit te voeren. Er moeten nog vorderingen worden gemaakt wat betreft de kwaliteit van governance, onder meer met betrekking tot het versterken en harmoniseren van het toezicht op de verschillende staatsbedrijven. De benoeming van bestuursleden vindt niet transparant genoeg plaats en de bekwaamheidseisen zijn relatief gering, hetgeen een belemmering vormt voor het goede beheer van staatseigendom.

               (17)Het invoeren van een efficiënt en transparant kader betreffende vroegtijdige ingrepen en insolventie is onontbeerlijk om de druk om de schulden af te bouwen te verlichten waaronder Kroatische bedrijven gebukt gaan en om een cultuur te stimuleren die vroege herstructurering mogelijk maakt en "tweede kansen" biedt. Uit een beoordeling van de pre-insolventiewetgeving blijkt dat de ex-ante efficiëntie van het huidige regelgevingskader tot de laagste in de EU behoort. Er is een begin gemaakt met een hervorming van het insolventiekader en de goedkeuring door het parlement is gepland voor de eerste helft van 2015. De Kroatische bank voor wederopbouw en ontwikkeling kan bij het herstel van Kroatië een cruciale rol spelen. De bank staat rechtstreeks bloot aan kredietrisico's, hetgeen nadelige gevolgen voor de overheidsfinanciën kan hebben. Het is belangrijk dat de bank onder prudentieel toezicht wordt gesteld en dat een strenge corporate governance wordt gehanteerd. Ook de structuur en transparantie van de regelingen voor de verantwoordingsplicht met betrekking tot het beheer zijn voor verbetering vatbaar. Naar aanleiding van valutagerelateerde en door valuta veroorzaakte kredietrisico's is een oplossing voor de lange termijn noodzakelijk; deze oplossing dient evenredig en billijk te zijn, een stabiele rechtsgrondslag te hebben en gericht te zijn op het bieden van hulp aan de kredietnemers die het ergst zijn getroffen.

               (18)In de context van het Europees semester heeft de Commissie een brede analyse van het economische beleid van Kroatië verricht. Deze analyse is gepubliceerd in het landenverslag 2015. Voorts heeft de Commissie zowel het nationale hervormingsprogramma als het convergentieprogramma doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de aanbevelingen die in eerdere jaren tot Kroatië zijn gericht. Daarbij heeft zij niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar budgettair en sociaaleconomisch beleid in Kroatië, maar is zij ook nagegaan of de EU-regels en -richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak de algehele economische governance van de Europese Unie te versterken door middel van een inbreng op EU-niveau in toekomstige nationale besluiten. Haar aanbevelingen in het kader van het Europees semester worden in de onderstaande aanbevelingen 1 tot en met 6 weergegeven.

               (19)In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het convergentieprogramma van Kroatië onderzocht en zijn advies
                  8
                daarover is met name in de onderstaande aanbeveling 1 weergegeven.

               (20)In het licht van de diepgaande evaluatie van de Commissie en deze beoordeling heeft de Raad het nationale hervormingsprogramma en het convergentieprogramma onderzocht. Zijn aanbevelingen op grond van artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 zijn in de onderstaande aanbevelingen 1 tot en met 6 weergegeven,

               BEVEELT AAN dat Kroatië in 2015 en 2016 de volgende actie onderneemt:

               1.Zorgen voor een duurzame correctie van het buitensporig tekort in 2016 door in 2015 de noodzakelijke maatregelen te treffen en de begrotingsstrategie voor 2016 te versterken. De bevindingen van de uitgaventoetsing publiceren en uitvoeren. De beheersing van de uitgaven op centraal en lokaal niveau verbeteren, met name door een sanctieregeling in te voeren voor entiteiten die budgettaire grenzen overschrijden. De Wet Begrotingsverantwoordelijkheid aannemen, alsmede de capaciteit en de rol van de nationale rekenkamer versterken. Een periodieke belasting op onroerend goed invoeren en de btw-naleving verbeteren. Het beheer van de overheidsschuld versterken, met name door jaarlijks een strategie voor het beheer van de overheidsschuld te publiceren en voor toereikende middelen te zorgen.

               2.Vervroegde pensionering ontmoedigen door de pensioenrechten bij vervroegde uittreding sterker te reduceren. De adequaatheid en efficiëntie van de uitgaven voor pensioenen verbeteren door een strengere definitie van zware en gevaarlijke beroepen te hanteren. De begrotingsrisico's in de gezondheidszorg aanpakken.

               3.In overleg met de sociale partners en in overeenstemming met de nationale praktijken de zwakke punten van het loonvormingskader aanpakken om ervoor te zorgen dat de salarissen gelijke tred houden met de productiviteit en het macro-economische klimaat. Ervoor zorgen dat werklozen en inactieven meer stimulansen krijgen om betaald werk te zoeken. Uitgaande van de toetsing van 2014 de hervorming van het socialezekerheidsstelsel uitvoeren en de sociale uitkeringen verder consolideren door de doelgerichtheid ervan te verbeteren en overlappingen weg te werken.

               4.De mate van versnippering van en overlapping tussen de verschillende niveaus van de centrale en lokale overheid terugdringen door een nieuwe model te ontwikkelen voor de functionele verdeling van bevoegdheden en door rationalisering van het stelsel van overheidsinstellingen. Verbeteren van de transparantie en verantwoordingsplicht in de sector staatsbedrijven, met name wat betreft de benoeming van leidinggevenden en de bekwaamheidseisen. Bevorderen van de beursnotering van minderheidsbelangen in staatsbedrijven en van privatiseringen.

               5.De parafiscale heffingen aanzienlijk verlagen en buitensporige barrières voor dienstverleners wegnemen. Maatregelen ontwikkelen en uitvoeren om de efficiëntie en de kwaliteit van het justitieapparaat, en met name van de handelsrechtbanken, te verbeteren.

               6.Het pre-insolventie- en insolventiekader voor bedrijven versterken om schuldherstructurering te vergemakkelijken en een persoonlijke insolventieprocedure invoeren. De capaciteit van de financiële sector versterken om het herstel te ondersteunen en de problemen aan te pakken die voortvloeien uit hoge niet-renderende bedrijfsleningen en hypotheekleningen in vreemde valuta, alsmede uit zwakke governancepraktijken bij sommige instellingen.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)
                  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

                     (2)
                  PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25.

                     (3)
                  COM(2015) 261.

                     (4)
                  P8_TA(2015)0067, P8_TA(2015)0068 en P8_TA(2015)0069.

                     (5)
                  COM(2014) 902.

                     (6)
                  COM(2014) 904.

                     (7)
                  SWD(2015) 30 final.

                     (8)
                  Op grond van artikel 9, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.


               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 22.5.2017
            COM(2017) 513 final
            Aanbeveling voor een
            AANBEVELING VAN DE RAAD
            over het nationale hervormingsprogramma 2017 van Letlanden met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2017 van Letland

               Aanbeveling voor een

               AANBEVELING VAN DE RAAD

               over het nationale hervormingsprogramma 2017 van Letland

                  en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2017 van Letland

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

               Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid
                  1
               , en met name artikel 5, lid 2,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie
                  2
               ,

               Gezien de resoluties van het Europees Parlement
                  3
               ,

               Gezien de conclusies van de Europese Raad,

               Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

               Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

               Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

               Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Op 16 november 2016 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse groeianalyse
                  4
                en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees semester 2017 voor coördinatie van het economisch beleid. De prioriteiten van de jaarlijkse groeianalyse zijn op 9-10 maart 2017 door de Europese Raad bekrachtigd. Op 16 november 2016 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag
                  5
                aangenomen, waarin zij Letland niet heeft genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen. Tevens heeft de Commissie op die datum een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen. Die aanbeveling is op 9-10 maart 2017 door de Europese Raad bekrachtigd en op 21 maart 2017 door de Raad goedgekeurd
                  6
               .

               (2)Als lidstaat die de euro als munt heeft en in het licht van de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de economische en monetaire unie, dient Letland ervoor te zorgen dat volledig en tijdig uitvoering wordt gegeven aan de aanbeveling voor de eurozone die in de onderstaande aanbevelingen 1 en 2 is weergegeven.

               (3)Op 22 februari 2017 is het landverslag 2017 voor Letland gepubliceerd
                  7
               . Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Letland bij de tenuitvoerlegging van de op 12 juli 2016 door de Raad vastgestelde landspecifieke aanbevelingen heeft gemaakt, alsmede het gevolg dat is gegeven aan de aanbevelingen die in de jaren voordien werden goedgekeurd, en de vooruitgang die Letland in de richting van zijn nationale Europa 2020-doelstellingen heeft geboekt.

               (4)Op 20 april 2017 heeft Letland zijn nationale hervormingsprogramma 2017 en zijn stabiliteitsprogramma 2017 ingediend. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze tegelijkertijd geëvalueerd.

               (5)De betrokken landspecifieke aanbevelingen zijn meegenomen in de programma's van de lidstaten voor de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESI-fondsen) voor de periode 2014-2020. Op grond van de wetgeving over de ESI-fondsen
                  8
                kan de Commissie een lidstaat verzoeken de betrokken programma's voor ESI-fondsen te evalueren en te wijzigen wanneer dit nodig is om de uitvoering van de betrokken landspecifieke aanbevelingen te ondersteunen. De Commissie heeft nadere richtsnoeren verstrekt over de toepassing van die regels
                  9
               .

               (6)Letland valt onder het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact. In haar stabiliteitsprogramma 2017 plant de regering een verslechtering van het nominale saldo: nadat er in 2016 van een evenwicht sprake was, zou er in 2017 en 2018 een tekort van respectievelijk 0,8 % van het bbp en van 1,6 % van het bbp worden geboekt als gevolg van een ingrijpende belastinghervorming. Daarna zou het tekort verbeteren tot 0,5 % van het bbp in 2020. Volgens het stabiliteitsprogramma zou het structurele saldo verslechteren van 0,2 % van het bbp in 2016 tot naar schatting 1,7 % van het bbp in 2018 en in 2020 op -0,8 % van het bbp uitkomen. Dit traject spoort met de middellangetermijndoelstelling van een structureel tekort van 1 % van het bbp en de toegestane afwijkingen op grond van de pensioenhervorming en de clausule inzake structurele hervormingen in de zorgsector. Aangenomen wordt dat het herberekende
                  10
                structurele saldo zal oplopen van -1,9 % van het bbp in 2017 tot -2,3 % van het bbp in 2018, en vervolgens zal afnemen tot -0,2 % van het bbp in 2020. Volgens het stabiliteitsprogramma zal de schuldquote van de overheid naar verwachting stabiel blijven op ongeveer 40 % van het bbp. Voor 2017 liggen de programmaprojecties voor de bbp-groei algemeen genomen in de lijn van de Commissieprognoses, maar voor 2018 lijken zij bijzonder optimistisch.

               (7)Op 12 juli 2016 heeft de Raad Letland aanbevolen ervoor te zorgen dat de afwijking van de budgettaire middellangetermijndoelstelling in 2017 beperkt blijft tot de marge die met de systemische pensioenhervorming en met de grote structurele hervorming van de zorgsector verband houdt. Rekening houdend met deze marge mocht het structurele saldo er in 2017 met ten hoogste 1,0 % van het bbp op achteruitgaan. Afgaande op de voorjaarsprognoses 2017 van de Commissie zou Letland in 2017 aan dat vereiste voldoen. In 2018 zou Letland zijn middellangetermijndoelstelling moeten halen, rekening houdend met de voor 2016 toegestane marge die met het doorvoeren van de systemische pensioenhervorming verband houdt, en met de voor 2017 toegestane marge die met de structurele hervorming samenhangt, aangezien tijdelijke afwijkingen gedurende een periode van drie jaar worden overgedragen. Volgens de voorjaarsprognoses 2017 van de Commissie spoort dit met een maximale nominale groeivoet van de netto primaire overheidsuitgaven
                  11
                van 6,0 % in 2018, hetgeen overeenstemt met een verslechtering van het structurele saldo ter grootte van 0,3 % van het bbp. Bij ongewijzigd beleid zou Letland het risico lopen dat sterk van dat vereiste wordt afgeweken. Al met al is de Raad van oordeel dat in 2018 verdere maatregelen zullen moeten worden genomen om de bepalingen van het stabiliteits- en groeipact na te leven.

               (8)De inkomensongelijkheid in Letland is groot. Wat de inkomensverdeling betreft, zij erop gewezen dat de verhouding tussen de 20% rijkste en de 20% armste huishoudens in 2015 op 6,5 stond, een van de hoogste in de EU, ook al is het cijfer in 2016 licht gedaald. Het verschil inzake inkomensongelijkheid vóór en na belastingen en sociale overdrachten behoort tot de kleinste in de EU. Het belastingstelsel in Letland is minder progressief dan in andere EU-lidstaten, hetgeen bijdraagt tot de grote ongelijkheid en het hoge aantal werkende armen. De belastingwig voor mensen met een laag inkomen blijft tot de grootste in de EU behoren, terwijl het inkomstenpotentieel van belastingen die minder schadelijk zijn voor de groei, onderbenut blijft. Door de lage belastingquote zijn er minder middelen beschikbaar voor houdbare openbare diensten. Hoewel enige vooruitgang is geboekt in de strijd tegen belastingontduiking, blijft fiscale compliance een forse uitdaging. In het stabiliteitsprogramma is een belastinghervorming aangekondigd. De belangrijkste maatregelen zijn onder meer: een verlaging van 23 % tot 20 % van het standaardtarief van de inkomstenbelasting, een verhoging van de naar het inkomen gedifferentieerde basisaftrek, de invoering van een vennootschapsbelastingtarief van 0 % voor geherinvesteerde winsten en een gelijkschakeling van de tarieven van de vermogensbelasting op 20 %. Met de hervorming wordt in zoverre gevolg gegeven aan de landspecifieke aanbeveling dat de belastingwig voor de lage inkomens wordt verkleind. Het effect van de belastinghervorming blijft echter beperkt wat betreft het verschuiven van belastingen naar andere bronnen die minder nadelig zijn voor de groei, en het verwezenlijken van de uitdrukkelijk geformuleerde beleidsdoelstelling om de belastingquote te verhogen.

               (9)Zwakke punten in basisstelsels voor sociale zekerheid dragen bij tot grote armoede en ongelijkheid, onder meer ook voor mensen met een handicap en ouderen. De armoedepercentages voor mensen met een handicap behoren tot de hoogste in Europa. De nipte toereikendheid van de sociale uitkeringen (die niet is verbeterd sinds 2009) en van pensioenen biedt geen daadwerkelijke bescherming tegen armoede en sociale uitsluiting. Het uitblijven van een hervorming van de hoogte van het minimuminkomen, die in 2014 was aangekondigd, maar nooit is doorgevoerd, treft de armste huishoudens, al wordt voor de middellange termijn gewerkt aan plannen voor steun aan minimuminkomens.

               (10)Met een afnemende beroepsbevolking is de werkgelegenheidsgroei zwak, terwijl de werkloosheid slechts traag vermindert. De kansen op een baan zijn beter in centra van economische activiteit en voor hooggeschoolde werknemers, terwijl werkloosheid meer voorkomt bij kortgeschoolden en mensen in landelijke gebieden. Tegen deze achtergrond zal het versterken van de kwalificaties van werknemers deze problemen helpen te adresseren. Maar zelfs al is het beroepsonderwijs aantrekkelijker geworden, toch is er slechts beperkte vooruitgang geboekt bij de hervorming van leerplannen die het onderwijs beter moeten doen aansluiten op de eigentijdse behoeften aan kwalificaties. Het regelgevingskader voor werkplekleren is nu beschikbaar en sociale partners en bedrijven moeten bij de uitrol ervan een actieve rol gaan spelen. Bovendien is de participatie van de werklozen in maatregelen voor een actieve arbeidsmarkt geringer dan in de meeste andere EU-lidstaten, maar maatregelen zijn genomen om deze situatie te verbeteren en deze verdienen te worden voortgezet. De participatiegraad op het gebied van een leven lang leren blijft erg laag.

               (11)De Letse autoriteiten hebben weliswaar met succes in de zorg de nodige hervormingen ingezet, maar hoge eigen bijdragen, lange wachtlijsten, geringe overheidsuitgaven en ondoelmatige toewijzing van diensten vormen een beperking van de toegang tot de zorg. Doordat overheidsuitgaven op basis van strikte quota plaatsvinden, worden behandelingen uitgesteld en moeten patiënten langer wachten of zelf voor de dienst betalen, waardoor de zorgbehoeften van een deel van de bevolking onvervuld blijven. Eerste stappen zijn gezet om het kwaliteitsborgingssysteem te hervormen en de gemaakte vooruitgang moet worden vastgehouden om de resultaten voor patiënten en bevolking te verbeteren. Enige vooruitgang is geboekt bij het verbeteren van de doelmatigheid van het zorgstelsel, maar er is behoefte aan verdere rationalisering van de ziekenhuissector, betere toegang tot ambulante zorg en eerstelijnszorg, en er moet een duidelijkere band komen tussen het toegewezen budget en de kwaliteit en kosten van de dienstverlening.

               (12)De Letse autoriteiten maken regelmatig gebruik van aanbestedingsprocedures voor inkopen in de zorgsector, maar verdere efficiëntiewinsten kunnen worden geboekt door regelmatig gebruik van e-procurement en centrale inkoop, hetgeen overheidsbestedingen transparanter en doeltreffender zal maken.

               (13)Zwakke punten in de kwaliteit van regelgeving en geringe doelmatigheid en doeltreffendheid van overheidsdiensten werken negatief uit op het ondernemingsklimaat. In 2016 is de regering met een ambitieus hervormingsplan gekomen voor een slankere en professionelere overheid, waarbij wordt ingezet op meer efficiëntie door personeelsinkrimping en centralisering van ondersteunende functies, versterking van prestatieafhankelijke beloningen en grotere transparantie. Dit plan bleef beperkt tot de centrale overheidsdiensten, terwijl wellicht ook op gemeenteniveau aanzienlijke efficiëntiewinsten te boeken zijn.

               (14)Corruptie blijft een domper zetten op het ondernemingsklimaat van Letland en het systeem om belangenconflicten te voorkomen, blijft star en formalistisch, met onvoldoende controle. De hervorming van het insolventiestelsel is weliswaar grotendeels afgerond, maar de daadwerkelijke toepassing ervan moet zorgvuldig worden gemonitord om een antwoord te bieden voor het beperkte aantal herstructureringszaken en de lage uitwinningspercentages voor activa.

               (15)De afgelopen drie jaar zijn grootschalige hervormingen van hoger onderwijs en publiek onderzoek doorgevoerd om onderzoeksinstellingen te consolideren en de kwaliteit en relevantie van hun output te verhogen. Niettemin blijft de governance en de organisatiestructuur van de financiering van publiek onderzoek in Letland ondoeltreffend, waarbij de financieringstaken versnipperd zijn over talrijke instellingen. Ondoelmatige financiering van publiek onderzoek draagt bij tot zeer lage wetenschappelijke prestaties, een gebrek aan gekwalificeerde menselijke hulpbronnen in zowel de publieke als de particuliere sector en beperkte publiek-private samenwerking. De O&O-intensiteit van Letse bedrijven blijft tot de laagste van de EU behoren.

               (16)In de context van het Europees semester heeft de Commissie een brede analyse van het economische beleid van Letland verricht. Deze analyse is gepubliceerd in het landverslag 2017. Voorts heeft zij zowel het stabiliteitsprogramma als het nationale hervormingsprogramma doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de aanbevelingen die in eerdere jaren tot Letland zijn gericht. Daarbij heeft de Commissie niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar budgettair en sociaaleconomisch beleid in Letland, maar is zij ook nagegaan of de EU-regels en -richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak de algehele economische governance van de Unie te versterken door middel van een inbreng op EU-niveau in toekomstige nationale besluiten.

               (17)In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het stabiliteitsprogramma onderzocht en zijn advies daarover
                  12
                is met name in de onderstaande aanbeveling 1 weergegeven,

               BEVEELT AAN dat LETLAND in 2017 en 2018 de volgende actie onderneemt:

               1.Zijn begrotingsbeleid blijven voeren conform de vereisten van het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact, hetgeen inhoudt dat het land in 2018 zijn budgettaire middellangetermijndoelstelling waarmaakt, rekening houdend met de marges die verband houden met het doorvoeren van de systemische pensioenhervorming en van de structurele hervormingen waarvoor een tijdelijke afwijking is toegestaan. De belastingen verlagen voor mensen met een laag inkomen door belastingen te verschuiven naar andere bronnen die minder schadelijk zijn voor de groei, en door de fiscale compliance te verbeteren.

               2.De toereikendheid van het sociale vangnet verbeteren en de kwalificaties van de beroepsbevolking vergroten door de leerplanhervorming in het beroepsonderwijs te versnellen. De kostenefficiëntie vergroten in en de toegang verruimen tot de zorg, onder meer door de eigen bijdragen te verlagen en de lange wachtlijsten af te bouwen.

               3.In de overheidssector de doelmatigheid vergroten en de verantwoordingsplicht versterken, met name door de bestuurlijke procedures te vereenvoudigen en de regeling ter voorkoming van belangenconflicten te versterken, ook voor curatoren.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)
                  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

                     (2)
                  COM(2017) 513 final.

                     (3)
                  P8_ TA(2017)0038, P8_ TA(2017)0039 en P8_ TA(2017)0040.

                     (4)
                  COM(2016) 725 final.

                     (5)
                  COM(2016) 728 final.

                     (6)
                  PB C 92 van 24.3.2017, blz. 1.

                     (7)
                  SWD(2017) 79 final.

                     (8)
                  Artikel 23 van Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds, het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij en algemene bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1083/2006 van de Raad (PB L 347 van 20.12.2013, blz. 320).

                     (9)
                  COM(2014) 494 final.

                     (10)
                  Conjunctuurgezuiverd saldo, ongerekend eenmalige en tijdelijke maatregelen, dat door de Commissie is herberekend volgens de gezamenlijk overeengekomen methode.

                     (11)
                  De netto overheidsuitgaven omvatten de totale overheidsuitgaven exclusief rente-uitgaven, uitgaven in het kader van programma's van de Unie die volledig met inkomsten uit Uniefondsen worden gefinancierd en niet-discretionaire veranderingen in de uitgaven voor werkloosheidsuitkeringen. Nationaal gefinancierde bruto-investeringen in vaste activa zijn gespreid over een periode van vier jaar. Discretionaire inkomstenmaatregelen of bij wet geregelde inkomstenstijgingen zijn meegerekend. Eenmalige maatregelen aan zowel de ontvangsten- als de uitgavenzijde zijn gesaldeerd.

                     (12)
                  Op grond van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad.


               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 22.5.2017
            COM(2017) 527 final
            Aanbeveling voor een
            AANBEVELING VAN DE RAAD
            over het nationale hervormingsprogramma 2017 van het Verenigd Koninkrijken met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2017 van het Verenigd Koninkrijk

               Aanbeveling voor een

               AANBEVELING VAN DE RAAD

               over het nationale hervormingsprogramma 2017 van het Verenigd Koninkrijk

                  en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2017 van het Verenigd Koninkrijk

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

               Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid
                  1
               , en met name artikel 9, lid 2,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie
                  2
               ,

               Gezien de resoluties van het Europees Parlement
                  3
               ,

               Gezien de conclusies van de Europese Raad,

               Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

               Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

               Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

               Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Op 16 november 2016 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse groeianalyse
                  4
                en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees semester 2017 voor coördinatie van het economisch beleid. De prioriteiten van de jaarlijkse groeianalyse zijn op 9-10 maart 2017 door de Europese Raad bekrachtigd. Op 16 november 2016 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag
                  5
                aangenomen, waarin zij het Verenigd Koninkrijk niet heeft genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen.

               (2)Op 22 februari 2017 is het landverslag 2017 voor het Verenigd Koninkrijk
                  6
                gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die het Verenigd Koninkrijk bij de uitvoering van de op 12 juli 2016 door de Raad vastgestelde landspecifieke aanbevelingen heeft gemaakt, alsmede het gevolg dat is gegeven aan de aanbevelingen die in eerdere jaren werden goedgekeurd, en de vooruitgang die het Verenigd Koninkrijk richting zijn nationale Europa 2020-doelstellingen heeft geboekt.

               (3)Op 21 april 2017 heeft het Verenigd Koninkrijk zijn nationale hervormingsprogramma 2017 en op 27 april 2017 zijn convergentieprogramma 2017 ingediend. Op grond van de onderlinge verbanden tussen beide programma's zijn deze tegelijkertijd geëvalueerd.

               (4)De betrokken landspecifieke aanbevelingen zijn meegenomen in de programma's van de lidstaten voor de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESI-fondsen) voor de periode 2014-2020. Op grond van de wetgeving over de ESI-fondsen
                  7
                kan de Commissie een lidstaat verzoeken de betrokken programma’s voor ESI-fondsen te evalueren en te wijzigen wanneer dit nodig is om de uitvoering van de betrokken landspecifieke aanbevelingen te ondersteunen. De Commissie heeft nadere richtsnoeren verstrekt over de toepassing van die regels
                  8
               .

               (5)Het Verenigd Koninkrijk valt momenteel onder het corrigerende deel van het stabiliteits- en groeipact. Mocht in 2016-2017 een tijdige en duurzame correctie worden bereikt, zal het Verenigd Koninkrijk in 2017-2018 aan het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact en de overgangsregel voor de schuld worden onderworpen. In haar convergentieprogramma 2017 gaat de regering ervan uit dat zij het buitensporig tekort tegen het begrotingsjaar 2016-2017 heeft gecorrigeerd, in overeenstemming met de aanbeveling van de Raad van 19 juni 2015, met een nominaal tekort van 2,7 % van het bbp. Vervolgens zal het nominale tekort in 2017-2018 naar verwachting licht verhogen tot 2,8 % van het bbp alvorens in 2018-2019 te dalen tot 1,9 % van het bbp. In het convergentieprogramma is geen begrotingsdoelstelling op middellange termijn opgenomen. Volgens het convergentieprogramma zal de overheidsschuldquote naar verwachting in grote lijnen stabiliseren op ongeveer 87,5 % van het bbp van 2016-2017 tot 2018-2019 alvorens in 2020-2021 te dalen tot 84,8 % van het bbp. Het macro-economische scenario dat aan deze begrotingsprognoses ten grondslag ligt, is gunstig. De maatregelen die nodig zijn om de geplande tekortdoelstellingen te ondersteunen, zijn over het geheel genomen goed gespecificeerd, maar door de neerwaartse risico's voor de macro-economische vooruitzichten bestaat het gevaar dat de geplande tekortvermindering niet wordt gehaald.

               (6)Op 12 juli 2016 heeft de Raad het Verenigd Koninkrijk aanbevolen tegen 2016-2017 een einde te maken aan de buitensporigtekortsituatie en na de correctie van het buitensporig tekort in 2017-2018 een budgettaire aanpassing van 0,6 % van het bbp in de richting van de minimale begrotingsdoelstelling op middellange termijn te realiseren. Op basis van de voorjaarsprognoses 2017 van de Commissie zal het nominale tekort in 2016-2017 volgens de ramingen 2,7 % van het bbp hebben bereikt, wat in overeenstemming is met de door de Raad aanbevolen doelstelling. In 2017-2018 bestaat het risico dat enigszins van de vereisten van het preventieve deel wordt afgeweken.

               (7)Er wordt verwacht dat het Verenigd Koninkrijk zich in het licht van zijn begrotingssituatie en met name zijn schuldniveau verder zal aanpassen in de richting van een passende begrotingsdoelstelling op middellange termijn. Volgens de gezamenlijk overeengekomen aanpassingsmatrix in het kader van het stabiliteits- en groeipact vertaalt die aanpassing zich in een vereiste dat de nominale groeivoet van de netto primaire overheidsuitgaven
                  9
                niet hoger ligt dan 1,8 %. Dat zou overeenstemmen met een jaarlijkse structurele aanpassing van 0,6 % van het bbp. Bij ongewijzigd beleid bestaat het gevaar dat over de periode 2017-2018 en 2018-2019 samengenomen enigszins zal worden afgeweken van die voorwaarde. Tegelijk zal het Verenigd Koninkrijk volgens de ramingen voorlopig niet voldoen aan de overgangsregel voor de schuld in 2017-2018, maar naar verwachting wel in 2018-2019. Al met al is de Raad van oordeel dat het Verenigd Koninkrijk bereid moet zijn om vanaf 2017-2018 verdere maatregelen te nemen om aan de bepalingen van het stabiliteits- en groeipact te voldoen. Op grond van Verordening (EG) nr. 1466/97 moet bij de beoordeling van de begrotingsplannen en -resultaten echter rekening worden gehouden met de begrotingsbalans van de lidstaat in het licht van de conjuncturele omstandigheden. Zoals wordt herhaald in de mededeling van de Commissie bij deze landspecifieke aanbevelingen, zal bij de toekomstige beoordeling naar behoren rekening moeten worden gehouden met de doelstelling om tot een begrotingskoers te komen die zowel bijdraagt aan het versterken van het huidige herstel als aan het waarborgen van de houdbaarheid van de overheidsfinanciën van het Verenigd Koninkrijk. In die context is de Commissie voornemens gebruik te maken van de toepasselijke beoordelingsmarge in het licht van de conjunctuur van het Verenigd Koninkrijk.

               (8)De particuliere investeringen blijven consequent duidelijk onder het EU-gemiddelde liggen, en de overheidsinvesteringen net iets eronder. De productiviteit ligt aanzienlijk onder het G7-gemiddelde en is gestagneerd sinds 2008. De regering legt in haar beleid een duidelijk accent op het verhogen van de investeringen om de productiviteitsgroei te bevorderen. Een belangrijke uitdaging is het aanpakken van de aanzienlijke gebreken in de capaciteit en de kwaliteit van de infrastructuurnetwerken in het Verenigd Koninkrijk. De verkeerscongestie is groot en door de snel groeiende vraag wordt de spoorcapaciteit op bepaalde plaatsen steeds minder toereikend. De behoefte aan meer investeringen in nieuwe energieopwekkings- en voorzieningscapaciteit wordt alsmaar urgenter. Het nationale infrastructuurplan om de economische infrastructuur van het Verenigd Koninkrijk te verbeteren, is ambitieus en in 2016 werden een aantal investeringsbesluiten genomen in verband met grote vervoers- en energieprojecten. Er blijft echter bezorgdheid over de vraag of genoeg publieke en particuliere investeerders kunnen worden aangetrokken om de achterstand op het gebied van infrastructuur snel en kosteneffectief weg te werken. Het Verenigd Koninkrijk staat voor de grote uitdaging het woningaanbod te vergroten. Een chronisch tekort aan woningen draagt bij tot hoge en stijgende woningprijzen en leidt tot aanzienlijke economische en sociale kosten, vooral rond de economische groeipolen. Het hervormde stelsel van ruimtelijke ordening en een reeks complementaire beleidsmaatregelen op het gebied van huisvesting zorgen er samen in zekere mate voor dat er meer woningen worden gebouwd. Toch wordt het woningaanbod nog altijd door een aantal factoren belemmerd, onder meer de zeer strenge en complexe regulering van de grondmarkt en de woningbouw, en houdt het aanbod van nieuwe woningen nog altijd geen gelijke tred met de toename van de vraag.

               (9)De nominale arbeidsmarktcijfers blijven positief, met globaal genomen lage langdurige werkloosheid en jeugdwerkloosheid. Er is echter ruimte voor verbetering qua niveaus van inactiviteit, deeltijds werk en jobs met lage lonen. De inkomensgroei blijft bescheiden door de zwakke productiviteitsgroei. Er blijft bezorgdheid over het aanbod aan en de inzet en de verbetering van vaardigheden. De beleidsontwikkelingen op het gebied van vaardigheden en verbetering daarvan via hervormingen van het technisch onderwijs en de leerlingplaatsen zijn aanzienlijk. Voor de kwaliteit van de leerlingplaatsen zal moeten worden gefocust op het kwalificatieniveau en het vakgebied. Via andere, strategisch belangrijke, gesubsidieerde trajecten voor de verbetering van vaardigheden, vooral voor wie ouder is dan 25 jaar, zou het aanbod aan vaardigheden dat beschikbaar is voor de staat, voor ondernemingen en voor personen die in hun loopbaan willen opklimmen, kunnen worden uitgebreid. Er zijn ook problemen op het gebied van kinderopvang en sociale zorg, waardoor een hoog percentage vrouwen deeltijds werkt. De hervormingen van de kinderopvang tot dusver zijn constant maar geleidelijk. Er mag een omslag worden verwacht wanneer sommige initiatieven in de komende twee jaar volledig op gang zijn gekomen. De participatie van kinderen van jonger dan drie jaar in de formele kinderopvang is betrekkelijk laag. De beschikbaarheid en de betaalbaarheid van kinderopvang voor kinderen van drie en vier jaar oud zijn tot op zekere hoogte verbeterd door recente maatregelen, maar daarmee is niets gedaan aan het probleem van het aanbod van kinderopvang voor kinderen van jonger dan drie jaar. Ten gevolge van eerder aangekondigde hervormingen van en besparingen in met name de inkomensondersteuning voor werkenden, kunnen resultaten van het sociaal beleid, onder meer op het gebied van kinderarmoede, op korte en middellange termijn onder druk komen te staan, vooral door de hogere inflatie. Het aantal kinderen dat in armoede leeft in een huishouden met werkende ouders is een specifieke reden tot bezorgdheid.

               (10)In de context van het Europees semester heeft de Commissie een brede analyse van het economische beleid van het Verenigd Koninkrijk verricht. Deze analyse is gepubliceerd in het landverslag 2017. Voorts heeft de Commissie zowel het convergentieprogramma als het nationale hervormingsprogramma doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de aanbevelingen die in eerdere jaren tot het Verenigd Koninkrijk zijn gericht. Daarbij heeft zij niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar budgettair en sociaaleconomisch beleid in het Verenigd Koninkrijk, maar is zij ook nagegaan of de EU-regels en -richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak de algehele economische governance van de Europese Unie te versterken door middel van een inbreng op EU-niveau in toekomstige nationale besluiten.

               (11)In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het convergentieprogramma onderzocht en zijn advies
                  10
                daarover is met name in de onderstaande aanbeveling 1 weergegeven,

               BEVEELT AAN dat het Verenigd Koninkrijk in 2017 en 2018 de volgende actie onderneemt:

               1.Zijn begrotingsbeleid voortzetten overeenkomstig de vereisten van het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact, wat neerkomt op een aanzienlijke begrotingsinspanning in 2018. Bij het nemen van beleidsmaatregelen moet ernaar worden gestreefd om tot een begrotingskoers te komen die zowel bijdraagt aan het versterken van het huidige herstel als aan het waarborgen van de houdbaarheid van de overheidsfinanciën van het Verenigd Koninkrijk.

               2.Verdere stappen ondernemen om het woningaanbod te stimuleren, onder meer door hervormingen van de regelgeving inzake ruimtelijke ordening en de uitvoering daarvan.

               3.De discrepanties tussen de gevraagde en de aangeboden vaardigheden aanpakken en zorgen voor een verbetering van de vaardigheden, onder meer door de kwaliteit van de leerlingplaatsen te blijven verbeteren en door te voorzien in andere gesubsidieerde verbeteringstrajecten ("Further Education").

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)
                  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

                     (2)
                  COM(2017) xxx.

                     (3)
                  P8_TA(2017)0038, P8_TA(2017)0039 en P8_TA(2017)0040.

                     (4)
                  COM(2016) 725 final.

                     (5)
                  COM(2016) 728 final.

                     (6)
                  SWD(2017) 93 final.

                     (7)
                  Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds, het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij en algemene bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1083/2006 van de Raad, PB L 347 van 20.12.2013, blz. 320.

                     (8)

                        COM(2014) 494 final.

                     (9)
                  De netto-overheidsuitgaven worden gevormd door de totale overheidsuitgaven met uitsluiting van de rente-uitgaven, de uitgaven in het kader van programma's van de Unie die volledig met inkomsten uit fondsen van de Unie worden gefinancierd, en de niet-discretionaire veranderingen in de uitgaven voor werkloosheidsuitkeringen. Nationaal gefinancierde bruto-investeringen in vaste activa worden gespreid over een periode van vier jaar. Discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde of bij wet verplicht gestelde inkomstenstijgingen worden meegeteld. Eenmalige maatregelen aan zowel de inkomsten- als de uitgavenzijde zijn niet meegenomen.

                     (10)
                  Op grond van artikel 9, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad.


               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 22.5.2017
            COM(2017) 502 final
            Aanbeveling voor een
            AANBEVELING VAN DE RAAD
            over het nationale hervormingsprogramma 2017 van Bulgarije en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2017 van Bulgarije

               Aanbeveling voor een

               AANBEVELING VAN DE RAAD

               over het nationale hervormingsprogramma 2017 van Bulgarije

                  en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2017 van Bulgarije

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

               Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid
                  1
               , en met name artikel 9, lid 2,

               Gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden
                  2
               , en met name artikel 6, lid 1,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie
                  3
               ,

               Gezien de resoluties van het Europees Parlement
                  4
               ,

               Gezien de conclusies van de Europese Raad,

               Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

               Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

               Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

               Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Op 16 november 2016 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse groeianalyse
                  5
                en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees semester 2017 voor coördinatie van het economisch beleid. De prioriteiten van de jaarlijkse groeianalyse zijn op 9-10 maart 2017 door de Europese Raad bekrachtigd. Op 16 november 2016 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 het waarschuwingsmechanismeverslag
                  6
                aangenomen, waarin zij Bulgarije heeft genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen.

               (2)Op 22 februari 2017 is het landverslag 2017 voor Bulgarije
                  7
                gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Bulgarije bij de tenuitvoerlegging van de op 12 juli 2016 door de Raad vastgestelde landspecifieke aanbevelingen heeft gemaakt, alsmede het gevolg dat is gegeven aan de aanbevelingen die in de jaren voordien werden goedgekeurd, en de vooruitgang die Bulgarije in de richting van zijn nationale Europa 2020-doelstellingen heeft geboekt. Het landverslag bevatte ook een op grond van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 uitgevoerde diepgaande evaluatie, waarvan de uitkomsten ook op 22 februari 2017 zijn gepubliceerd
                  8
               . De analyse van de Commissie brengt haar ertoe te concluderen dat Bulgarije buitensporige macro-economische onevenwichtigheden ondervindt. Met name wordt Bulgarije nog steeds geconfronteerd met onevenwichtigheden in verband met resterende kwetsbaarheden in de financiële sector en hoge bedrijfsschulden in een context van hoge langdurige werkloosheid.

               (3)Bulgarije heeft zijn nationale hervormingsprogramma 2017 en zijn convergentieprogramma 2017 niet binnen de termijn ingediend.

               (4)De betrokken landspecifieke aanbevelingen zijn meegenomen in de programma's van de lidstaten voor de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESI-fondsen) voor de periode 2014-2020. Op grond van de wetgeving over de ESI-fondsen
                  9
                kan de Commissie een lidstaat verzoeken de betrokken programma's voor ESI-fondsen te evalueren en te wijzigen wanneer dit nodig is om de uitvoering van de betrokken landspecifieke aanbevelingen te ondersteunen. De Commissie heeft nadere richtsnoeren verstrekt over de toepassing van die regels
                  10
               .

               (5)Bulgarije valt momenteel onder het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact. De regering heeft haar convergentieprogramma 2017 niet binnen de in Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde termijn ingediend.

               (6)Op 12 juli 2016 heeft de Raad Bulgarije voor 2017 aanbevolen een jaarlijkse budgettaire aanpassing in de richting van de begrotingsdoelstelling op middellange termijn te realiseren van 0,5 % van het bbp. Begrotingsresultaten geven aan dat Bulgarije zijn budgettaire middellangetermijndoelstelling al in 2016 heeft bereikt. Volgens de voorjaarsprognoses 2017 van de Commissie zal het structurele saldo bij ongewijzigd beleid verslechteren van een overschot van 0,1 % van het bbp in 2016 tot een tekort van 0,4 % van het bbp in 2017 en 0,3 % van het bbp in 2018. Ondanks deze verslechtering wordt voorspeld dat het structurele saldo in beide jaren boven de budgettaire middellangetermijndoelstelling zal blijven. Al met al is de Raad van oordeel dat Bulgarije in 2017 en 2018 volgens de voorspellingen aan de bepalingen van het stabiliteits- en groeipact zal voldoen.

               (7)Er worden inspanningen geleverd om de belastinginning te verbeteren. Ondanks verbeteringen blijft de naleving van de belastingwetgeving een uitdaging. De schaduweconomie en zwartwerk blijven welig tieren. De belastinggerelateerde administratieve last is aanzienlijk. Maatregelen om de administratieve rompslomp terug te dringen, lijken tot dusver beperkte resultaten te hebben opgeleverd en er zijn geen aanwijzingen voor grote verbeteringen wat de vrijwillige naleving van de belastingwetgeving betreft. Onder deze omstandigheden lijkt de handhaving van de regels essentieel, niet enkel voor het verrichten van controles, maar ook ter versterking van de preventie van niet-naleving van de belastingwetgeving. Het actieplan voor de nationale strategie 2015-2017 voor een betere inning van de belastingen, de bestrijding van de schaduweconomie en de verlaging van de nalevingskosten lijkt een nuttig instrument, met name voor de evaluatie en de verbetering van de coördinatie en efficiëntie van een aantal administratieve organen die actief zijn op het gebied van belastingen. Een ex-postanalyse van de gevolgen van de specifieke maatregelen zou kunnen bijdragen tot een degelijke beoordeling, planning en gerichtheid van toekomstige maatregelen om de belastingregels beter te doen naleven. Deze maatregelen zullen in de plaats komen van de huidige strategie, die eind 2017 verstrijkt.

               (8)De autoriteiten hebben, in overleg en in samenwerking met de betrokken Europese organen, kwaliteitsbeoordelingen en stresstests van de bank- en verzekeringssector, en een doorlichting van de activa van de particuliere pensioenfondsen verricht. Alles bij elkaar genomen bevestigden de resultaten dat deze sectoren robuust zijn, maar ook dat er nog steeds kwetsbare punten zijn, waaronder in bepaalde systeemrelevante instellingen. Omdat de follow-upmaatregelen nog niet volledig zijn uitgevoerd, blijft de bron van kwetsbaarheid bestaan. Bovendien zijn bepaalde kwesties, met inbegrip van de waardering van illiquide financiële instrumenten en activa alsook blootstellingen aan verbonden partijen, niet volledig aan de orde gesteld in het kader van de drie beoordelingen. De toezichthouders zouden een conservatievere benadering kunnen volgen om deze kwesties aan te pakken. Uitstaande kwesties in de verzekeringssector zijn onder meer ook de behandeling van bepaalde herverzekeringsovereenkomsten, bepaalde verzekeringsvorderingen en toezicht op groepsniveau.

               (9)Om de mogelijkheid uit te sluiten dat soortgelijke onevenwichtigheden in de toekomst opnieuw optreden, moeten de maatregelen ter verbetering van het bancaire toezicht worden voltooid en zijn verdere inspanningen nodig om het niet-bancaire toezicht te verbeteren. Het aanpakken van moeilijk te waarderen activa en ondeugdelijke praktijken, met inbegrip van leningen aan verbonden partijen en leningen aan relaties, blijven belangrijke uitdagingen voor de autoriteiten. De Bulgaarse Nationale Bank is met een plan gekomen om het bankentoezicht te herstructureren en te ontwikkelen, onder meer op basis van de bevindingen van de Wereldbank en het IMF. Dit plan wordt nu uitgevoerd, maar moet mogelijk worden bijgestuurd in het licht van de bevindingen van het Financial Sector Assessment Programme. De uit de beoordelingen van de verzekerings- en pensioenfondsen gebleken tekortkomingen in het toezicht benadrukken de noodzaak voor de Commissie voor Financieel Toezicht om een breed plan ter versterking van het toezicht te ontwikkelen en uit te voeren, onder meer door haar eigen interne governance en werking te verbeteren. Om volledige geloofwaardigheid te waarborgen, moet een dergelijk plan uitgaan van internationale beste praktijken ter zake en moet het worden opgesteld en uitgevoerd in nauwe samenwerking met Europese organen, zo nodig met de inbreng van externe dienstverleners.

               (10)De bedrijfsschuld blijft hoog (ruim boven die van vergelijkbare landen), wat weegt op de balansen van bedrijven en mogelijk de kredietvraag en de investeringen op middellange termijn drukt. Om het nog steeds hoge niveau van oninbare bedrijfsleningen te verlagen, moeten de autoriteiten de betalings- en herfinancieringsregeling voor banken vergemakkelijken door uit een uitgebreid instrumentarium te putten. Zo zou de versnelling van de hervorming van het insolventiekader de juridische omgeving voor het aanpakken van oninbare vorderingen verbeteren en mogelijkheden voor buitengerechtelijke herstructurering bieden. Buiten het insolventiekader zou het instrumentarium onder meer richtsnoeren inzake toezicht voor banken met hoge niveaus van oninbare leningen kunnen bevatten. Dit zou de transparantie van gegevens inzake activakwaliteit verbeteren en de secundaire markt voor oninbare leningen verdiepen.

               (11)De recente arbeidsmarktontwikkelingen zijn positief, maar er blijven structurele problemen bestaan. De beroepsbevolking krimpt verder als gevolg van de vergrijzing in combinatie met emigratie. Omdat de economie structurele wijzigingen ondergaat, is het essentieel het onbenutte arbeidspotentieel aan te boren. De arbeidsmarkt wordt momenteel gekenmerkt door hoge langdurige werkloosheid en inactiviteit, beperkte inclusie van jongeren, vaardigheidstekorten en discrepanties tussen de vraag naar en het aanbod van vaardigheden. Hoewel het werkloosheidspercentage in 2016 onder het EU-gemiddelde dook, blijven het percentage langdurig werklozen, het percentage jongeren die geen baan hebben of geen onderwijs of opleiding volgen, en het hoge werkloosheidspercentage van laaggeschoolden grote uitdagingen. In het licht van deze uitdagingen is het actief arbeidsmarktbeleid onvoldoende gericht op kansarme groepen en hun behoeften, hetgeen de inzetbaarheid van deze groepen in de weg staat. Voorts kan de ontoereikende integratie van arbeidsbemiddelingsdiensten en sociale diensten voor ontvangers van sociale uitkeringen de arbeidsmarktparticipatie van deze groep beperken.

               (12)Het blijft een uitdaging om de onderwijsresultaten te verbeteren en het aanbod van kwaliteitsvol en inclusief regulier onderwijs te versterken, wat gevolgen op het gebied van armoede kan hebben. Hoewel het risico op armoede of sociale uitsluiting voor kinderen licht is gedaald, blijft het bij de hoogste in de EU en hangt het nauw samen met het opleidingsniveau van de ouders. Uit de prestaties inzake basisvaardigheden zoals gemeten in het kader van PISA 2015 blijkt dat het percentage onderpresteerders op het gebied van lezen, wiskunde en wetenschappen bij de hoogste van de EU blijft. De geplande methodologie om de schoolfinanciering te verbeteren, moet nog worden ontwikkeld. Hiermee wordt beoogd tot gelijkere resultaten te komen door extra steun te verlenen aan zwak presterende scholen. Kinderen uit gezinnen met een lagere sociaaleconomische status, met name Romagezinnen, genieten geen gelijke onderwijskansen, onder meer op het gebied van voorschoolse en vroegschoolse educatie. Het stelsel voor beroepsonderwijs en opleiding wordt hervormd, maar de kwaliteit en de samenwerking met het bedrijfsleven en de sociale partners zijn ontoereikend. Het duaal onderwijs wordt verder uitgerold. In het hoger onderwijs wordt met prestatiegebonden financiering gestreefd naar het verhogen van de kwaliteit en de arbeidsmarktrelevantie.

               (13)Beperkte toegankelijkheid, lage financiering, de emigratie van gezondheidswerkers en zwakke gezondheidsresultaten blijven belangrijke uitdagingen voor het gezondheidszorgstelsel. De lage dekking van de ziektekostenverzekering, met inbegrip van de lage openbare dekking van extramurale medische diensten en de hoge eigen bijdragen, maken het voor sommige mensen moeilijk om toegang tot gezondheidszorg te krijgen. Recente maatregelen zoals de selectieve afsluiting van contracten met ziekenhuizen op basis van de nationale gezondheidskaart kunnen, als ze volledig worden uitgevoerd, voor betere toegang tot gezondheidszorg en meer gelijkheid zorgen.

               (14)Het Bulgaarse minimumloon is weliswaar nog steeds het laagste van de EU, maar is aanzienlijk gestegen sinds 2011. Hoewel werkgevers en vakbonden het eens zijn over de criteria, is beperkte vooruitgang geboekt bij het opzetten van een objectief mechanisme. Het ontbreken van een transparant mechanisme dat rekening houdt met economische en sociale criteria, de arbeidsmarktomstandigheden, en het institutionele aspect van de toepassing ervan, kan het goede evenwicht verstoren tussen de doestellingen om de werkgelegenheid en de concurrentie te ondersteunen en de inkomsten uit arbeid te vrijwaren. Ondanks spanningen tussen de sociale partners tijdens de mislukte onderhandelingen over minimale socialezekerheidsdrempels voor 2017, wordt de sociale dialoog in het land voortgezet.

               (15)Het hoge percentage mensen dat risico loopt op armoede of sociale uitsluiting, blijft een grote economische en sociale uitdaging. Bulgarije is nog steeds de armste lidstaat van de EU en kansarme groepen, zoals Roma, kinderen, ouderen, en mensen in plattelandsgebieden, worden onevenredig getroffen. Na verscheidene jaren van duurzame verbeteringen is het armoederisicopercentage voor ouderen aanzienlijk verslechterd. Oudere vrouwen lopen een bijzonder hoog risico op armoede of sociale uitsluiting door hun doorgaans kortere pensioenopbouwperiode. Hoewel de relatieve armoedesituatie van kinderen is verbeterd, blijven de armoedeniveaus in deze groep zeer hoog. De de-institutionalisering van kinderen blijft op koers met de goedkeuring van het nieuwe actieplan. Voor volwassenen en mensen met een beperking hinkt het proces echter nog achterop. Inkomensongelijkheid is een aanzienlijk en toenemend probleem. De verhouding tussen het inkomen van de 20 % rijkste huishoudens en dat van de 20 % armste huishoudens steeg van 6,1 in 2012 tot 7,1 in 2015 en behoort tot de hoogste in de EU. Het verschil in inkomensongelijkheid vóór en na belastingen en sociale overdrachten van Bulgarije is bij de geringste van de EU. Het stelsel van sociale bescherming, met inbegrip van de algemene minimuminkomensregeling (bestaande uit maandelijkse socialebijstandsuitkeringen en verwarmingstoelagen), biedt geen toereikende steunniveaus. Door de zeer restrictieve toelatingseisen hebben nog steeds weinig mensen recht op sociale uitkeringen. Het niveau van het minimuminkomen blijft laag, is niet geactualiseerd sinds 2009 en er is geen transparant mechanisme voor de aanpassing ervan.

               (16)Er zijn maatregelen genomen om het systeem voor overheidsopdrachten te verbeteren, maar het valt nog af te wachten welke concrete meerwaarde deze zullen bieden. Gewaarborgd moet worden dat het nieuwe risicogebaseerde ex-antecontrolesysteem op passende en efficiënte wijze wordt geïmplementeerd. Efficiënte rechtsmiddelen zijn essentieel voor de uitvoering van belangrijke projecten en dus blijft het een uitdaging om de in het kader van de toetsing van de beroepsprocedure gedane aanbevelingen in wetgeving om te zetten. Zodra zij is beoordeeld, moet de administratieve capaciteit van het Bureau voor Plaatsing van Overheidsopdrachten worden aangepast om de taken van het Bureau te weerspiegelen. Voorts moet de administratieve capaciteit van de aanbestedende diensten worden verbeterd, onder meer door gebruik te maken van de door het Bureau voor de Plaatsing van Overheidsopdrachten en de aankoopcentrale verstrekte steun voor de centrale administratie, de gemeenten en de gezondheidssector. De werkzaamheden om e-aanbesteding in te voeren en zo de transparantie van openbare aanbestedingen te verhogen, moeten nog worden afgerond. Het vrijwaren van de onpartijdigheid van openbare aanbestedingen en het voorkomen van mogelijke belangenconflicten blijven belangrijke punten van zorg. Ondanks recente hervormingen met het oog op de modernisering van het openbaar bestuur blijven de doeltreffendheid en de doelmatigheid van overheidsinstellingen beperkt. In 2016 zijn enkele wetswijzigingen doorgevoerd om het passende rechtskader in te voeren, maar de doeltreffende en systematische handhaving en uitvoering daarvan vormen een uitdaging.

               (17)Bulgarije heeft in 2016 belangrijke hervormingen vastgesteld om aanhoudende bezorgdheid omtrent de onafhankelijkheid en kwaliteit van zijn rechtsstelsel weg te nemen. Aangezien deze hervormingen nog maar onlangs zijn vastgesteld, is het te vroeg om de impact ervan te beoordelen. Op een aantal domeinen zijn verdere stappen nodig. Corruptie is ook nog steeds een groot probleem in Bulgarije en blijft wegen op de investeringen, zowel op nationaal als op lokaal niveau. In 2015 presenteerden de autoriteiten een ambitieuze strategie om de strijd tegen corruptie aan te binden, maar de uitvoering daarvan bevindt zich nog in een vroeg stadium. Het anticorruptiebeleid van Bulgarije wordt nog steeds gehinderd door zwakke en gefragmenteerde instellingen, een slecht trackrecord als het gaat om de vervolging van zaken op hoog niveau, en teruglopende parlementaire steun voor hervormingen. In het kader van het mechanisme voor samenwerking en toetsing ontvangt Bulgarije aanbevelingen op het gebied van de hervorming van justitie en de strijd tegen corruptie en georganiseerde misdaad. Daarom komen deze gebieden niet aan bod in de landspecifieke aanbevelingen voor Bulgarije.

               (18)In de context van het Europees semester heeft de Commissie een brede analyse van het economische beleid van Bulgarije verricht. Deze analyse is gepubliceerd in het landverslag 2017. Voorts heeft zij beoordeeld welk gevolg is gegeven aan de aanbevelingen die in eerdere jaren tot Bulgarije zijn gericht.

               (19)In het licht van deze beoordeling is de Raad van oordeel dat Bulgarije naar verwachting aan het stabiliteits- en groeipact zal voldoen.

               (20)In het licht van de diepgaande evaluatie door de Commissie en van deze beoordeling zijn de aanbevelingen van de Raad op grond van artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 in de onderstaande aanbevelingen 2 en 3 weergegeven,

               BEVEELT AAN dat Bulgarije in 2017 en 2018 de volgende actie onderneemt:

               1.De belastinginning en de naleving van de belastingwetgeving verder verbeteren, onder meer door een brede reeks maatregelen die verder reiken dan 2017. De handhaving opvoeren van maatregelen om de omvang van de informele economie, met name zwartwerk, terug te dringen.

               2.Follow-upmaatregelen nemen naar aanleiding van de evaluaties van de financiële sector, met name wat betreft herverzekeringsovereenkomsten, toezicht op groepsniveau, moeilijk te waarderen activa en blootstellingen aan verbonden partijen. Het bancaire en niet-bancaire toezicht verbeteren door de uitvoering van brede actieplannen, in nauwe samenwerking met Europese organen. De reductie van het nog steeds grote aantal oninbare bedrijfsleningen vergemakkelijken, door gebruik te maken van een uitgebreid instrumentarium, waaronder door de hervorming van het insolventiekader te bespoedigen en door een functionerende secundaire markt voor oninbare leningen te bevorderen.

               3.Het actief arbeidsmarktbeleid doelgerichter maken en de integratie van arbeidsbemiddelingsdiensten en sociale diensten voor kansarme groepen verbeteren. Het aanbod van kwaliteitsvol regulier onderwijs verhogen, met name voor Roma. De dekking van de ziektekostenverzekering verhogen, de eigen bijdragen verlagen en de tekorten aan gezondheidswerkers aanpakken. In overleg met de sociale partners een transparant mechanisme tot vaststelling van het minimumloon opzetten. De dekking en toereikendheid van het minimuminkomen verbeteren.

               4.De efficiënte uitvoering van de nationale strategie inzake overheidsopdrachten 2014-2020 waarborgen.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)
                  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

                     (2)
                  PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25.

                     (3)
                  COM(2017) 502 final.

                     (4)
                  P8_TA(2017)0038, P8_TA(2017)0039 en P8_TA(2017)0040.

                     (5)
                  COM(2016) 725 final.

                     (6)
                  COM(2016) 728 final.

                     (7)
                  SWD(2017) 68 final/3.

                     (8)
                  COM(2017) 90 final.

                     (9)
                  Artikel 23 van Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds, het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij en algemene bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1083/2006 van de Raad (PB L 347 van 20.12.2013, blz. 320).

                     (10)
                  COM(2014) 494 final.