title: Aanbeveling van de Commissie van 4 december 2008 betreffende criteria voor de uitvoer van radioactieve afvalstoffen en bestraalde splijtstof naar derde landen (Kennisgeving geschied onder nummer C(2008) 7570)

text:
               17.12.2008

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               L 338/69

      AANBEVELING VAN DE COMMISSIE

   van 4 december 2008
   betreffende criteria voor de uitvoer van radioactieve afvalstoffen en bestraalde splijtstof naar derde landen
   (Kennisgeving geschied onder nummer C(2008) 7570)
   (2008/956/Euratom)
   DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
   Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, en met name op artikel 33, tweede alinea, en artikel 124, tweede streepje,
   Gelet op Richtlijn 2006/117/Euratom van de Raad van 20 november 2006 betreffende toezicht en controle op overbrenging van radioactieve afvalstoffen en bestraalde splijtstof (1), en met name op artikel 16, lid 2,
   Overwegende hetgeen volgt:

               (1)

               Op internationaal niveau afgesproken stralingsbeschermingsbeginselen liggen ten grondslag aan maatregelen ter bescherming tegen de gevaren van ioniserende straling die door radioactieve afvalstoffen en bestraalde splijtstof wordt uitgezonden.

               (2)

               Om doeltreffend te zijn, moeten dergelijke beginselen zijn opgenomen in nationale regelgevingssystemen.

               (3)

               In overeenstemming met de in de Gemeenschap geldende veiligheidscultuur in verband met activiteiten waarbij radioactieve stoffen zijn betrokken, is een daadwerkelijke onafhankelijkheid van de rol van de regelgevingsinstanties en van de exploitanten vereist om een passend beheer van radioactieve afvalstoffen en bestraalde splijtstof te waarborgen.

               (4)

               Besluiten om de overbrenging van radioactieve afvalstoffen of bestraalde splijtstof naar derde landen toe te staan, vallen onder de verantwoordelijkheid van de bevoegde autoriteiten van de exporterende lidstaten.

               (5)

               De bevoegde autoriteiten van een exporterende lidstaat moeten zich een oordeel vormen, overeenkomstig de in artikel 16, lid 1, onder c), van Richtlijn 2006/117/Euratom genoemde criteria, over het administratieve en technische vermogen van de desbetreffende derde landen om de radioactieve afvalstoffen en de bestraalde splijtstof veilig te beheren, alsook over de geschiktheid van hun regelgevingsstructuur.

               (6)

               Lidstaten moeten bij de toepassing van die criteria een bepaalde hiërarchie hanteren.

               (7)

               Het Gezamenlijk Verdrag inzake de veiligheid van het beheer van bestraalde splijtstof en inzake de veiligheid van het beheer van radioactief afval is het fundamentele relevante internationale juridische instrument om de veiligheid van het beheer van bestraalde splijtstof en radioactieve afvalstoffen te waarborgen.

               (8)

               Bovenop de naleving van bovengenoemde reeks criteria kunnen andere overwegingen, zoals politieke, economische, sociale, ethische en wetenschappelijke criteria en criteria van openbare veiligheid worden gehanteerd om al dan niet vergunning te verlenen voor de overbrenging van radioactieve afvalstoffen en bestraalde splijtstof naar een derde land.

               (9)

               Overeenkomstig artikel 2 van Richtlijn 2006/117/Euratom heeft een lidstaat of een onderneming in die lidstaat waarnaar radioactief afval voor bewerking of ander materiaal voor behandeling met als doel het radioactieve afval terug te winnen wordt overgebracht, het recht om het radioactieve afval na behandeling terug te zenden naar het land van herkomst. Richtlijn 2006/117/Euratom doet tevens geen afbreuk aan het recht van een lidstaat of van een onderneming in die lidstaat, waarnaar verbruikte splijtstof voor opwerking wordt overgebracht, om uit het opwerkingsproces teruggewonnen radioactief afval naar het land van herkomst terug te zenden.

               (10)

               De in deze aanbeveling neergelegde criteria zijn in overeenstemming met het advies van het Raadgevend Comité, opgericht overeenkomstig artikel 21 van Richtlijn 2006/117/Euratom,

         BEVEELT AAN:

               1.

               De voornaamste eisen met betrekking tot de uitvoer van radioactieve afvalstoffen of bestraalde splijtstof naar derde landen, als bedoeld in artikel 16, lid 1, onder c), van Richtlijn 2006/117/Euratom, moeten de volgende zijn:

                           a)

                           passende nationale voorschriften voor de stralingsbescherming van werknemers en het grote publiek moeten zijn vastgesteld en worden gehandhaafd; zij moeten verenigbaar zijn met relevante op internationaal niveau aanvaarde normen voor stralingsbescherming;

                           b)

                           een samenhangend wetgevingskader voor de regulering van activiteiten die het risico inhouden van bestraling door radioactieve stoffen, inclusief radioactieve afvalstoffen en bestraalde splijtstof, moet zijn vastgesteld;

                           c)

                           er moeten daadwerkelijk onafhankelijke regelgevende autoriteiten zijn opgericht die bevoegd zijn voor het uitreiken van vergunningen, het evalueren daarvan, de beoordeling van aanvragen, het toezicht op inspecties en handhavingsactiviteiten, en die over afdoende middelen beschikken;

                           d)

                           er moet een duidelijke toewijzing zijn van verantwoordelijkheden aan de instanties die betrokken zijn bij de verschillende fasen van het beheer van bestraalde splijtstof en radioactieve afvalstoffen, met name tussen de exploitanten en de regelgevende autoriteiten;

                           e)

                           de organisaties die radioactieve afvalstoffen of bestraalde splijtstof beheren moeten beschikken over een systeem voor de rapportering aan of vergunningverlening door dergelijke autoriteiten;

                           f)

                           er moet gewaarborgd zijn dat de hoofdverantwoordelijkheid voor de veiligheid van bestraalde splijtstof of radioactieve afvalstoffen berust bij de houder van de relevante vergunning en dat dergelijke vergunninghouders hun verantwoordelijkheid opnemen;

                           g)

                           de beschikbaarheid van gekwalificeerd personeel voor veiligheidsactiviteiten gedurende de levensduur van een faciliteit voor de behandeling van bestraalde splijtstof en radioactieve afvalstoffen moet gewaarborgd zijn; er moeten adequate financiële middelen zijn ter ondersteuning van de veiligheid van faciliteiten voor de behandeling van bestraalde splijtstof en radioactieve afvalstoffen gedurende de exploitatieduur van die faciliteiten en voor de latere ontmanteling ervan;

                           h)

                           er moet een adequaat nationaal stelsel van aansprakelijkheid van derden zijn ingesteld en worden gehandhaafd;

                           i)

                           er moeten passende kwaliteitsborgingsprogramma's worden ingesteld en ten uitvoer worden gelegd betreffende de veiligheid van het beheer van bestraalde splijtstof en radioactieve afvalstoffen;

                           j)

                           er moeten adequate beschermings- en corrigerende maatregelen zijn vastgesteld, inclusief informatievoorziening aan het betrokken publiek en de opstelling en het uittesten van noodplannen die bij stralingscalamiteiten van kracht worden om het vrijkomen van straling te beperken of de effecten ervan te verlichten.

               2.

               Teneinde na te gaan of aan bovenstaande eisen voor de uitvoer van radioactieve afvalstoffen en bestraalde splijtstof naar derde landen is voldaan, moeten de lidstaten controleren of de derde landen voldoen aan de volgende criteria.

                           a)

                           Hoofdcriteria:

                                       —

                                       IAEA-lidmaatschap en daaruit voortvloeiende inachtneming van de relevante veiligheidsnormen van de Internationale Organisatie voor Atoomenergie;

                                       —

                                       ondertekening en ratificatie, alsook toepassing van het Gezamenlijk Verdrag inzake de veiligheid van het beheer van bestraalde splijtstof en inzake de veiligheid van het beheer van radioactief afval, zodat de bereidheid wordt aangetoond om aan de verplichtingen van het Gezamenlijk Verdrag te voldoen en de bepalingen daarvan met betrekking tot de veiligheid van het beheer van radioactieve afvalstoffen en bestraalde splijtstof na te leven;

                                       —

                                       ondertekening en ratificatie van het Verdrag inzake de fysieke beveiliging van kernmateriaal (VFBK) en de wijziging daarvan, als uitdrukking van de verplichting tot preventie, detectie en bestraffing van inbreuken met betrekking tot kernmateriaal;

                                       —

                                       ondertekening en ratificatie, alsook toepassing van het Verdrag inzake nucleaire veiligheid (CNS) als belangrijkste juridische instrument op het gebied van de nucleaire veiligheid, dat ook belangrijke voorschriften bevat inzake de voorbereiding op noodsituaties en stralingsbescherming;

                                       —

                                       onderwerping van faciliteiten voor de behandeling van bestraalde splijtstof aan een IAEA-veiligheidscontroleovereenkomst, samenhangend met de ondertekening en ratificatie van het Non-proliferatieverdrag (NPT) en de daarmee verband houdende aanvullende protocollen, om aan te tonen dat bestraalde splijtstof niet wordt afgeleid van het bedoelde vreedzame gebruik;

                                       —

                                       ondertekening en ratificatie, alsook toepassing van het Verdrag van Wenen inzake wettelijke aansprakelijkheid bij kernschade, het Protocol ter wijziging van het Verdrag van Wenen inzake wettelijke aansprakelijkheid bij kernschade, het Verdrag inzake aanvullende vergoeding van kernschade of het Verdrag inzake wettelijke aansprakelijkheid op het gebied van kernenergie van 29 juli 1960, als gewijzigd bij het Aanvullend Protocol van 28 januari 1964 en bij het Protocol van 16 november 1982 (het Verdrag van Parijs), om aan te tonen dat de vergunninghouder de hoofdverantwoordelijkheid draagt bij kernschade.

                           b)

                           Aanvullende criteria:

                                       —

                                       ondertekening en ratificatie, alsook toepassing van het Verdrag inzake de verlening van bijstand in het geval van een nucleair ongeval of een calamiteit met radioactieve stoffen (AC) en het Verdrag inzake vroegtijdige kennisgeving van een nucleair ongeval (ENC), om aan te tonen dat afdoende informatie zal worden gegeven aan de betrokken bevolking in het geval van een calamiteit met radioactieve stoffen en dat afdoende beschermende en corrigerende maatregelen, inclusief de opstelling en het uittesten van noodplannen, zullen worden getroffen in het geval van een calamiteit met radioactieve stoffen teneinde het vrijkomen van straling te beperken of de effecten ervan te verlichten;

                                       —

                                       overeenstemming met internationale instrumenten betreffende het veilig vervoer van gevaarlijke goederen, met name het SOLAS-Verdrag en het Verdrag van Chicago, om aan te tonen dat doeltreffende controles op het vervoer over zee en in de lucht daadwerkelijk worden uitgevoerd.

               3.

               Onverlet lid 1 kunnen andere overwegingen, zoals politieke, economische, sociale, ethische en wetenschappelijke criteria en criteria van openbare veiligheid worden gehanteerd om al dan niet vergunning te verlenen voor de overbrenging van radioactieve afvalstoffen en bestraalde splijtstof naar een derde land.

               4.

               De bevoegde autoriteiten van de lidstaten werken samen met het oog op de uitwisseling van informatie over de toepassing van deze aanbeveling.

      Deze aanbeveling is gericht tot de lidstaten.
      Gedaan te Brussel, 4 december 2008.

            Voor de Commissie

         Andris PIEBALGS

            Lid van de Commissie

      (1)  PB L 337 van 5.12.2006, blz. 21.


Belangrijke juridische mededeling

|

52006SC0112

Aanbeveling voor een advies van de Raad overeenkomstig artikel 9, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over het geactualiseerde convergentieprogramma van Slovenië, 2005-2008  /* SEC/2006/0112 def. */

	Brussel, 1.2.2006SEC(2006) 112 definitiefAanbeveling voor eenADVIES VAN DE RAADovereenkomstig artikel 9, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over het geactualiseerde convergentieprogramma van Slovenië, 2005-2008(door de Commissie ingediend)TOELICHTINGAchtergrondHet stabiliteits- en groeipact, dat op 1 juli 1998 in werking is getreden, gaat uit van gezonde openbare financiën als middel ter versterking van de voorwaarden voor prijsstabiliteit en voor een sterke en duurzame groei die bevorderlijk is voor de werkgelegenheidschepping. In 2005 is het pact voor de eerste maal gewijzigd. Het heeft weliswaar zijn nut bewezen bij het verankeren van begrotingsdiscipline, maar er werd een hervorming van het pact nodig geacht om de doeltreffendheid en de economische onderbouwing ervan te versterken en tevens de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn te waarborgen.In Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid[1], die deel uitmaakt van het pact, is bepaald dat de lidstaten stabiliteits- of convergentieprogramma's en jaarlijkse actualiseringen daarvan aan de Raad en de Commissie moeten voorleggen (de lidstaten die de eenheidsmunt reeds hebben aangenomen, moeten (geactualiseerde) stabiliteitsprogramma's indienen en de lidstaten die de eenheidsmunt nog niet hebben aangenomen, moeten (geactualiseerde) convergentieprogramma's indienen). Het eerste stabiliteitsprogramma van Slovenië is in mei 2004 ingediend. Overeenkomstig de verordening bracht de Raad op basis van een aanbeveling van de Commissie en na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité op 15 maart 1999 hierover advies uit. Geactualiseerde stabiliteits- en convergentieprogramma's worden volgens dezelfde procedure door de Commissie beoordeeld en door hogervermeld Comité onderzocht, terwijl ook de Raad over de mogelijkheid beschikt deze programma's te evalueren.In de programma's moeten de lidstaten aangeven wat hun middellangetermijndoelstelling voor de begrotingssituatie is, met welke beleidsmaatregelen zij deze doelstelling willen verwezenlijken en daaraan willen vasthouden, en welke economische veronderstellingen eraan ten grondslag liggen. Volgens het gewijzigde pact moet de middellangetermijndoelstelling voor individuele lidstaten worden gedifferentieerd teneinde rekening te houden met de economische en budgettaire heterogeniteit in de Unie, alsook met het begrotingsrisico voor de houdbaarheid van de openbare financiën. Andere elementen van de hervorming zijn dat moet worden gestreefd naar een meer symmetrische aanpak van het begrotingsbeleid gedurende de gehele cyclus door een sterkere begrotingsdiscipline in economisch goede tijden, terwijl "grote structurele hervormingen" met een verifieerbare positieve invloed op de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn in aanmerking moeten worden genomen bij het toestaan van een tijdelijke afwijking van de middellangetermijndoelstelling of van het aanpassingstraject met het oog op het bereiken van deze doelstelling.Rekening houdend met de najaarsprognoses 2005 van haar diensten, de gedragscode[2], de algemeen aanvaarde methode voor de schatting van de potentiële productie en de conjunctuurgezuiverde saldi, alsmede met de globale richtsnoeren voor het economisch beleid die zijn vervat in de geïntegreerde richtsnoeren voor de periode 2005-2008, heeft de Commissie het onlangs ingediende geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Slovenië onderzocht en, op basis van de onderstaande evaluatie, een aanbeveling voor een advies van de Raad aangenomen.Evaluatie1.  De tweede actualisering van het convergentieprogramma van Slovenië is op 8 december 2005 ingediend en heeft betrekking op de periode 2005-2008. Het programma is grotendeels in overeenstemming met de in de nieuwe gedragscode [3] vastgelegde modelstructuur en gegevensvereisten voor stabiliteits- en convergentieprogramma's.2.  In zijn advies van 8 maart 2005 over de vorige actualisering van het convergentieprogramma, dat betrekking had op de periode 2004-2007, heeft de Raad er bij Slovenië op aangedrongen om (i) elke gelegenheid aan te grijpen om het overheidstekort sneller terug te dringen; (ii) verdere maatregelen te nemen om de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn te verbeteren en onder meer hervormingen in het pensioenstelsel en de gezondheidszorg door te voeren.3.  Met een robuuste BBP-groei van gemiddeld 4% in de afgelopen tien jaar is de Sloveense economie volledig hersteld van de overgangsrecessie in het begin van de jaren negentig. De inflatiedruk is met succes beteugeld en de stijging van de consumentenprijzen benaderde eind 2005 het EU-gemiddelde. Wel is het overheidssaldo in 1997 afgegleden en sindsdien met tekorten van gemiddeld 3% van het BBP op ESR 95-basis in de periode 2000-2004 negatief gebleven.4.  Het macro-economische scenario, waarin wordt gerekend op een aanhoudende BBP-groei van gemiddeld 4% in de gehele programmaperiode en op een uitbundige binnenlandse vraag, lijkt plausibel. De conjunctuur zal waarschijnlijk een geleidelijke verbetering te zien geven. De negatieve output gap van zo´n 1% van het BBP in 2005 zal aan het eind van de periode zijn gedicht. In de groeihypothesen is geen rekening gehouden met de gevolgen van een in 2005 goedgekeurd hervormingsplan waarmee de groei na 2008 zou moeten versnellen tot gemiddeld meer dan 5%. Dit lijkt iets te optimistisch, met name omdat het programma niet aangeeft hoe de structurele hervormingen de (potentiële) groei gunstig zouden beïnvloeden.5.  In 2005 begon de inflatie schommelingen te vertonen, maar bleef deze gemiddeld wel dalen om aan het eind van het jaar uit te komen op 2,5% (3,7% in 2004). De regering ging voorzichtig voort op de ingeslagen weg van gereguleerde prijsstijgingen en wijzigingen in de indirecte belastingen. Voorts droegen de regelmatige aanpassingen van de accijnzen om de nadelige gevolgen van de hoge olieprijzen op te vangen, bij aan de beteugeling van de inflatie. Ook had het ERM II-lidmaatschap een drukkend effect op de inflatie. Sinds de toetreding van Slovenië tot ERM II op 28 juni 2004 is de tolar zeer dicht bij zijn spilkoers van 239,64 SIT/EUR gebleven. Het lange-renteverschil heeft sinds april 2004 geschommeld rond de honderd basispunten en soms zelfs ver daaronder gelegen. Daarmee volgt het de rendementsontwikkelingen van obligaties in de eurozone op de voet. In de aanloop naar de toetreding tot de EMU achten de monetaire autoriteiten slechts beperkte aanpassingen van de beleidsrente mogelijk om de inflatie onder controle te houden. In de latere jaren van het programma blijft de inflatie naar verwachting steken op een niveau van zo´n 2,5%, hetgeen een realistische inschatting lijkt. Wel moet de strijd tegen de resterende structurele rigiditeiten worden voortgezet. Met het oog op de invoering van de euro begin 2007 worden in het programma loonmatiging en gezonde openbare financiën van essentieel belang geacht.6.  Wat de uitvoering van de begroting in 2005 betreft, wordt het overheidsoverschot voor 2005 in de najaarsprognoses 2005 van de diensten van de Commissie geraamd op 1,7% van het BBP, tegen een streefcijfer van 2,1% van het BBP in het vorige geactualiseerde convergentieprogramma. Het voorlopige resultaat is beter dan verwacht omdat de ontvangsten in het nieuwe stelsel van directe belastingen dat sinds januari 2005 van kracht is, te laag waren geraamd.7.  Met het geactualiseerde programma moeten de voorwaarden worden geschapen voor een geslaagde EMU-integratie en moet tegelijk de achterstand ten opzichte van het gemiddelde EU-inkomen worden weggewerkt. De begrotingsstrategie is erop gericht het overheidstekort ruim onder de 3% van het BBP te houden en de streefcijfers vast te houden om de middellangetermijndoelstelling (MTD) voor de begrotingssituatie als bedoeld in het stabiliteits- en groeipact te verwezenlijken. Daartoe worden in het programma fiscale hervormingsmaatregelen aangekondigd die moeten leiden tot een daling van de ontvangstenquote met 1,8% van het BBP, alsmede maatregelen aan de uitgavenzijde die resulteren in een daling van de uitgavenquote met 2,5% van het BBP. In het programma wordt het zwaartepunt van het consolidatietraject naar de laatste jaren verschoven. Aan het begin van de programmaperiode blijft het overheidstekort steken op 1,7% van het BBP om daarna langzaam terug te lopen tot 1,4% in 2007 en 1,0% van het BBP in 2008. In de nieuwe actualisering wordt het beoogde tekort van 1,0% van het BBP een jaar later verwezenlijkt dan in het vorige programma, maar blijft het macro-economische scenario min of meer ongewijzigd.8.  Op basis van berekeningen van de diensten van de Commissie volgens de algemeen aanvaarde methode en overeenkomstig de informatie in het programma zal het structurele saldo, dat wil zeggen het conjunctuurgezuiverde saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen, in de programmaperiode met 0,2 procentpunt van het BBP verbeteren. Het structurele tekort stond in 2005 op 1,25% van het BBP. Na een geringe verslechtering tot 1,5% van het BBP in 2006 zal het tekort daarna weer geleidelijk verbeteren. In het nieuwe programma wordt als MTD voor de begrotingssituatie in de zin van het stabiliteits- en groeipact een structureel tekort van 1% van het BBP gehanteerd, dat in 2008 zou moeten worden bereikt. Aangezien de MTD van het programma ambitieuzer is dan de minimumbenchmark (geraamd op een tekort van bijna 2% van het BBP), zou de verwezenlijking ervan een veiligheidsmarge moeten bieden die ruim genoeg is om een buitensporig tekort te voorkomen. De MTD van het programma heeft een passend niveau aangezien zij binnen de marge ligt die in het stabiliteits- en groeipact en in de gedragscode is vastgesteld voor de lidstaten die tot de eurozone en tot ERM II behoren, en naar behoren rekening houdt met de schuldquote en de gemiddelde potentiële productiegroei op lange termijn.9.  De aan de budgettaire streefcijfers verbonden risico's houden elkaar min of meer in evenwicht. Mede door een effectief begrotingsmechanisme om de overheidsuitgaven te beperken als de ontvangsten onverwacht achterblijven, heeft Slovenië in het verleden al vaker meevallende begrotingsresultaten geboekt. Voorts kan de groei hoger uitvallen dan verwacht als de structurele hervormingen tijdig worden doorgevoerd. Door het ontbreken van duidelijke termijnen voor bezuinigingen op de overheidsuitgaven om de inkomstenderving als gevolg van de belastinghervorming op te vangen, en met name gezien het recente besluit om de koppeling van de pensioenen aan de lonen weer in te voeren, kan de verwezenlijking van de doelen echter worden bemoeilijkt. Met name zij erop gewezen dat het hoge percentage verplichte uitgaven (meer dan 80% van de totale uitgaven) samenhangt met het starre regelgevingskader. Er bestaat echter nog geen politieke consensus over de flexibilisering van dit kader.10.  In het licht van deze risicobeoordeling lijkt de in het geactualiseerde programma uitgestippelde begrotingsstrategie een veiligheidsmarge te verschaffen die ruim genoeg is om gedurende de gehele programmaperiode te voorkomen dat het tekort bij normale macro-economische fluctuaties de drempel van 3% van het BBP overschrijdt. De strategie lijkt ook toereikend voor een verwezenlijking van de MTD van het programma in 2008. Het aanpassingstempo in de richting van de MTD van het programma strookt niet volledig met het pact, dat voor lidstaten die tot de eurozone en tot ERM II behoren, een "benchmark" in de jaarlijkse verbetering van het structurele begrotingssaldo vaststelt van 0,5% van het BBP, en dat voorschrijft dat in goede economische tijden een grotere aanpassing moet worden bewerkstelligd. Hoewel de conjunctuur in de laatste jaren van het programma een opgaande lijn vertoont, wordt uitgegaan van een verbetering van het structurele saldo met slechts 0,25% van het BBP.11.  In het programma wordt een beroep gedaan op een tijdelijke afwijking op grond van "grote structurele hervormingen" als bedoeld in het herziene stabiliteits- en groeipact en de nieuwe gedragscode. De afwijking van de in het pact vastgelegde benchmark voor de snelheid van structurele aanpassingen zou noodzakelijk zijn vanwege de extra begrotingsinspanningen om de inkomstenderving als gevolg van de belastinghervorming op te vangen, en vanwege de negatieve output gap, die naar verwachting pas aan het eind van de programmaperiode zal worden gedicht. De structurele hervormingen die aan de tijdelijke afwijking ten grondslag liggen, worden evenwel onvoldoende gedetailleerd weergegeven. Voorts bevat het programma geen kosten-batenanalyse en evenmin gegevens waaruit blijkt dat de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn zeer gunstig wordt beïnvloed. Daarom strookt de tijdelijke afwijking van het aanpassingstraject in de richting van de MTD van het programma niet met het herziene stabiliteits- en groeipact.12.  De bruto overheidsschuld is vrij laag en tijdens de programmaperiode komt daarin geen verandering. In 2005 zou de schuld zijn gedaald tot 29,3% van het BBP. In het programma wordt gerekend op een lichte stijging van de schuldquote in de twee jaar daarna tot een piek van 29,8% van het BBP in 2007. In 2008 zal de schuld weer dalen tot 29,4% van het BBP, omdat wordt gerekend op een gunstige stock-flow adjustment.13.  Wat de houdbaarheid van de openbare financiën betreft, lijkt Slovenië een hoog risico te lopen gezien de verwachte budgettaire lasten van de vergrijzing. De relatief lage schuldquote zal ertoe bijdragen dat de budgettaire gevolgen van de vergrijzing beperkt blijven. Niettemin zal Slovenië te maken krijgen met een forse stijging van de overheidsuitgaven. Hoewel de pensioenhervorming van 1999 deze stijging in de toekomst sterk zal matigen, zijn de effecten ervan deels tenietgedaan door een nieuwe indexeringsregel waarmee wordt overgestapt van een gedeeltelijke naar een volledige koppeling aan de lonen. In het programma wordt erkend dat verdere wijzigingen in de pensioenregelingen op een gegeven moment noodzakelijk zullen blijken om de stijging van de overheidsuitgaven en het risico voor de houdbaarheid op lange termijn in de hand te houden. Als geen verdere maatregelen worden genomen om de druk van de leeftijdsgebonden uitgaven te verlichten, zal de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn worden ondermijnd. In dit verband zijn een zorgvuldige planning en een tijdige vaststelling van maatregelen van essentieel belang.14.  De voorgenomen maatregelen op het gebied van de openbare financiën zijn grotendeels in overeenstemming met de globale richtsnoeren voor het economisch beleid die in de geïntegreerde richtsnoeren voor de periode 2005-2008 zijn opgenomen. De houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn wordt evenwel niet expliciet als beleidsprioriteit genoemd. De maatregelen blijven vaag zodat de haalbaarheid van de langetermijnstrategie niet kan worden beoordeeld.15.  Het nationale hervormingsprogramma van Slovenië, dat op 28 oktober 2005 in het kader van de hernieuwde strategie van Lissabon voor groei en werkgelegenheid is ingediend, noemt de invoering van de euro in 2007 als voornaamste prioriteit. Daar met het geactualiseerde convergentieprogramma de voorwaarden moeten worden geschapen voor een geslaagde EMU-integratie, onder meer door verbetering van de kwaliteit van de openbare financiën, is het nauw gekoppeld aan de uitgebreide lijst van beleidsmaatregelen in het nationale hervormingsprogramma. Daar een reeks maatregelen evenwel grotendeels onuitgewerkt blijven, is in de budgettaire prognoses van het convergentieprogramma geen rekening gehouden met de budgettaire gevolgen van de in het nationale hervormingsprogramma geschetste maatregelen.Het geactualiseerde programma is erop gericht de inflatie dicht bij het EU-gemiddelde te houden, en gaat uit van een geleidelijk budgettair aanpassingstraject. In het licht van de bovenstaande beoordeling verdient het aanbeveling dat Slovenië:i) de middellangetermijndoelstelling van het programma sneller verwezenlijkt door met name de maatregelen die aan de beoogde reductie van de uitgavenquote ten grondslag liggen, nader uit te werken en ten uitvoer te leggen en door de grootste aanpassingen in de beginfase van het programma te verrichten;ii) verdere maatregelen neemt om de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn te verbeteren, met name wat het pensioenstelsel betreft.Aanbeveling voor eenADVIES VAN DE RAADovereenkomstig artikel 9, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over het geactualiseerde convergentieprogramma van Slovenië, 2005-2008DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid [4] , en met name op artikel 9, lid 3,Gezien de aanbeveling van de Commissie,Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:16.  Met een robuuste BBP-groei van gemiddeld 4% in de afgelopen tien jaar is de Sloveense economie volledig hersteld van de overgangsrecessie in het begin van de jaren negentig. De inflatiedruk is met succes beteugeld en de stijging van de consumentenprijzen benaderde eind 2005 het EU-gemiddelde. Wel is het overheidssaldo in 1997 afgegleden en sindsdien met tekorten van gemiddeld 3% van het BBP op ESR 95-basis in de periode 2000-2004 negatief gebleven.17.  In zijn advies van 8 maart 2005 over de vorige actualisering van het convergentieprogramma, dat betrekking had op de periode 2004-2007, heeft de Raad er bij Slovenië op aangedrongen om (i) elke gelegenheid aan te grijpen om het overheidstekort sneller terug te dringen; (ii) verdere maatregelen te nemen om de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn te verbeteren en onder meer hervormingen in het pensioenstelsel en de gezondheidszorg door te voeren.18.  Wat de uitvoering van de begroting in 2005 betreft, wordt het overheidsoverschot voor 2005 in de najaarsprognoses 2005 van de diensten van de Commissie geraamd op 1,7% van het BBP, tegen een streefcijfer van 2,1% van het BBP in het vorige geactualiseerde convergentieprogramma. Het voorlopige resultaat is beter dan verwacht omdat de ontvangsten in het nieuwe stelsel van directe belastingen dat sinds januari 2005 van kracht is, te laag waren geraamd.19.  Op [14 februari 2006] heeft de Raad het geactualiseerde convergentieprogramma van Slovenië voor de periode 2005-2008 behandeld. Het programma is grotendeels in overeenstemming met de in de nieuwe gedragscode [5] vastgelegde modelstructuur en gegevensvereisten voor stabiliteits- en convergentieprogramma's.20.  Het macro-economische scenario dat aan het programma ten grondslag ligt, gaat uit van een geleidelijke reële BBP-groei van circa 4% na 2005. Op basis van de thans beschikbare informatie lijkt dit scenario op plausibele groeihypothesen te berusten. De conjunctuur zal waarschijnlijk een geleidelijke verbetering te zien geven. De negatieve output gap van zo´n 1% van het BBP in 2005 zal aan het eind van de periode zijn gedicht. De inflatieprognoses van het programma lijken eveneens realistisch. Wat de "grote structurele hervormingen" in de zin van het stabiliteits- en groeipact betreft, maakt het programma melding van grootscheepse sociaal-economische hervormingen om de concurrentiepositie van het Sloveense bedrijfsleven te versterken. In 2005 is een begin gemaakt met de tenuitvoerlegging daarvan. Naar verwachting zullen de hervormingen de BBP-groei vanaf 2008 opstuwen tot gemiddeld meer dan 5% per jaar. De onderbouwing in het programma is echter niet gedetailleerd genoeg en het groei-effect is wel heel optimistisch ingeschat.21.  Met het geactualiseerde programma moeten de voorwaarden worden geschapen voor een geslaagde EMU-integratie en moet tegelijk de achterstand ten opzichte van het gemiddelde EU-inkomen worden weggewerkt. De begrotingsstrategie is erop gericht het overheidstekort ruim onder de 3% van het BBP te houden en de streefcijfers vast te houden om de middellangetermijndoelstelling (MTD) voor de begrotingssituatie als bedoeld in het stabiliteits- en groeipact te verwezenlijken. Daartoe worden in het programma fiscale hervormingsmaatregelen aangekondigd die moeten leiden tot een daling van de ontvangstenquote met 1,8% van het BBP, alsmede maatregelen aan de uitgavenzijde die resulteren in een daling van de uitgavenquote met 2,5% van het BBP. In het programma wordt het zwaartepunt van het consolidatietraject naar de laatste jaren verschoven. Aan het begin van de programmaperiode blijft het overheidstekort steken op 1,7% van het BBP om daarna langzaam terug te lopen tot 1,4% in 2007 en 1,0% van het BBP in 2008. In de nieuwe actualisering wordt het beoogde tekort van 1,0% van het BBP een jaar later verwezenlijkt dan in het vorige programma, maar blijft het macro-economische scenario min of meer ongewijzigd.22.  In de programmaperiode zal het structureel saldo (d.w.z. het conjunctuurgezuiverde saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen), berekend volgens de algemeen aanvaarde methode, verbeteren met circa 0,25% van het BBP. Het programma hanteert als MTD voor de begrotingssituatie een structureel tekort van 1% van het BBP en wil deze situatie in 2008 bereiken. Aangezien de MTD van het programma ambitieuzer is dan de minimumbenchmark (geraamd op een tekort van bijna 2% van het BBP), zou de verwezenlijking ervan een veiligheidsmarge moeten bieden die ruim genoeg is om een buitensporig tekort te voorkomen. De MTD van het programma heeft een passend niveau aangezien zij binnen de marge ligt die in het stabiliteits- en groeipact en in de gedragscode is vastgesteld voor de lidstaten die tot de eurozone en tot ERM II behoren, en naar behoren rekening houdt met de schuldquote en de gemiddelde potentiële productiegroei op lange termijn.23.  De aan de begrotingsprognoses in het programma verbonden risico´s lijken elkaar min of meer in evenwicht te houden. Aan de ene kant heeft Slovenië mede door een effectief begrotingsmechanisme om de overheidsuitgaven te beperken als de ontvangsten onverwacht achterblijven, in het verleden al vaker meevallende begrotingsresultaten geboekt. Voorts kan de groei hoger uitvallen dan verwacht als de structurele hervormingen tijdig worden doorgevoerd. Aan de andere kant kan door het ontbreken van duidelijke termijnen voor bezuinigingen op de overheidsuitgaven om de inkomstenderving als gevolg van de belastinghervorming op te vangen, en met name gezien het recente besluit om de koppeling van de pensioenen aan de lonen weer in te voeren, de verwezenlijking van de doelen worden belemmerd. Met name zij erop gewezen dat het hoge percentage verplichte uitgaven (meer dan 80% van de totale uitgaven) samenhangt met het starre regelgevingskader. Er bestaat echter nog geen politieke consensus over de flexibilisering van dit kader.24.  In het licht van deze risicobeoordeling lijkt de in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie een veiligheidsmarge te verschaffen die ruim genoeg is om gedurende de gehele programmaperiode te voorkomen dat het tekort bij normale macro-economische fluctuaties de drempel van 3% van het BBP overschrijdt. Voorts lijkt de strategie toereikend voor een verwezenlijking van de MTD van het programma in 2008. Het uit de actualisering blijkende tempo van de aanpassing in de richting van de MTD van het programma strookt evenwel niet volledig met het stabiliteits- en groeipact, dat voorschrijft dat de lidstaten die tot de eurozone en tot ERM II behoren, een jaarlijkse verbetering van het structurele begrotingssaldo moeten nastreven met 0,5% van het BBP als benchmark en dat in goede economische tijden een grotere aanpassing moet worden bewerkstelligd en in slechte economische tijden een geringere aanpassing geoorloofd is. Hoewel de conjunctuur in de laatste jaren van het programma een opgaande lijn vertoont, wordt uitgegaan van een verbetering van het structurele saldo met slechts 0,25% van het BBP.25.  Overeenkomstig het stabiliteits- en groeipact moeten "grote structurele hervormingen" met een verifieerbare positieve invloed op de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn in aanmerking worden genomen bij de vaststelling van het aanpassingstraject met het oog op het bereiken van de MTD van het programma of bij het toestaan van een tijdelijke afwijking van de MTD. De in het programma geschetste budgettaire middellangetermijnstrategie behelst een tijdelijke afwijking van het aanpassingstraject in de richting van de MTD van het programma. Met name vindt tussen 2005 en 2007, de periode waarin de bovengenoemde economische hervormingen geleidelijk zouden worden doorgevoerd, weinig of geen aanpassing in de richting van de MTD van het programma plaats. De structurele hervormingen die aan de tijdelijke afwijking ten grondslag liggen, worden evenwel onvoldoende gedetailleerd weergegeven. Voorts bevat het programma geen kosten-batenanalyse en evenmin gegevens waaruit blijkt dat de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn zeer gunstig wordt beïnvloed. Daarom strookt de tijdelijke afwijking van het aanpassingstraject in de richting van de MTD van het programma niet met het herziene stabiliteits- en groeipact.26.  Volgens de ramingen komt de schuldquote in 2005 uit op 29,0% van het BBP, ruim onder de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 60% van het BBP. In het programma wordt gerekend op een lichte stijging van deze quote in de twee jaar daarna tot een piek van 29,8% in 2007. In 2008 loopt de schuld weer terug tot 29,4% van het BBP.27.  Wat de houdbaarheid van de openbare financiën betreft, lijkt Slovenië een hoog risico te lopen gezien de verwachte budgettaire lasten van de vergrijzing [6] . De relatief lage schuldquote zal ertoe bijdragen dat de budgettaire gevolgen van de vergrijzing beperkt blijven. Niettemin zal Slovenië te maken krijgen met een forse stijging van de overheidsuitgaven. Hoewel de pensioenhervorming van 1999 deze stijging in de toekomst sterk zal matigen, zijn de effecten ervan deels tenietgedaan door een nieuwe indexeringsregel (overgang van een gedeeltelijke naar een volledige koppeling aan de lonen). In het programma wordt erkend dat verdere wijzigingen in de pensioenregelingen op een gegeven moment noodzakelijk zullen blijken om de stijging van de overheidsuitgaven en het risico voor de houdbaarheid op lange termijn in de hand te houden. Als geen verdere maatregelen worden genomen om de druk van de leeftijdsgebonden uitgaven te verlichten, zal de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn worden ondermijnd. In dit verband zijn een zorgvuldige planning en een tijdige vaststelling van maatregelen van essentieel belang.28.  De voorgenomen maatregelen op het gebied van de openbare financiën zijn grotendeels in overeenstemming met de globale richtsnoeren voor het economisch beleid die in de geïntegreerde richtsnoeren voor de periode 2005-2008 zijn opgenomen. De houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn wordt evenwel niet expliciet als beleidsprioriteit genoemd. De maatregelen blijven vaag zodat de haalbaarheid van de langetermijnstrategie niet kan worden beoordeeld.29.  Het nationale hervormingsprogramma van Slovenië, dat op 28 oktober 2005 in het kader van de hernieuwde strategie van Lissabon voor groei en werkgelegenheid is ingediend, noemt de invoering van de euro in 2007 als voornaamste prioriteit. Daar met het geactualiseerde convergentieprogramma de voorwaarden moeten worden geschapen voor een geslaagde EMU-integratie, onder meer door verbetering van de kwaliteit van de openbare financiën, is het nauw gekoppeld aan de uitgebreide lijst van beleidsmaatregelen in het nationale hervormingsprogramma. Daar een reeks maatregelen evenwel grotendeels onuitgewerkt blijven, is in de budgettaire prognoses van het convergentieprogramma geen rekening gehouden met de budgettaire gevolgen van de in het nationale hervormingsprogramma geschetste maatregelen.In het licht van de bovenstaande evaluatie merkt de Raad op dat het programma erop is gericht de inflatie dicht bij het EU-gemiddelde te houden, en uitgaat van een geleidelijk budgettair aanpassingstraject. De Raad is van oordeel dat het voor Slovenië aanbeveling verdient om:i) de middellangetermijndoelstelling van het programma sneller te verwezenlijken door met name de maatregelen die aan de beoogde reductie van de uitgavenquote ten grondslag liggen, nader uit te werken en ten uitvoer te leggen en door de grootste aanpassingen in de beginfase van het programma te verrichten;ii) verdere maatregelen te nemen om de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn te verbeteren, met name wat het pensioenstelsel betreft.Vergelijking tussen de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 |Reëel BBP (Verandering in %) | CP dec 2005 | 4,2 | 3,9 | 4,0 | 4,0 | 3,8 |COM nov 2005 | 4,2 | 3,8 | 4,0 | 4,2 | n.b. |CP jan 2005 | 4,0 | 3,8 | 3,9 | 4,0 | n.b. |HICP-inflatie (%) | CP dec 2005 | 3,6 | 2,5 | 2,5 | 2,4 | 2,4 |COM nov 2005 | 3,6 | 2,6 | 2,5 | 2,5 | n.b. |CP jan 2005 | 3,6 | 3,0 | 2,7 | 2,6 | n.b. |Output gap (% van het potentiële BBP) | CP dec 20051 | -1,4 | -1,2 | -0,7 | -0,3 | 0,0 |COM nov 20055 | -1,2 | -0,9 | -0,5 | 0,2 | n.b. |CP jan 20051 | -1,2 | -1,2 | -1,3 | -1,3 | n.b. |Overheidssaldo (% van het BBP) | CP dec 2005 | -2,1 | -1,7 | -1,7 | -1,4 | -1,0 |COM nov 2005 | -2,1 | -1,7 | -1,9 | -1,6 | n.b. |CP jan 2005 | -2,1 | -2,1 | -1,8 | -1,1 | n.b. |Primair saldo (% van het BBP) | CP dec 2005 | -0,5 | -0,2 | -0,3 | -0,1 | 0,2 |COM nov 2005 | -0,2 | -0,1 | -0,4 | -0,2 | n.b. |CP jan 2005 | -0,3 | -0,4 | -0,2 | 0,4 | n.b. |Conjunctuurgezuiverd saldo (% van het BBP) | CP dec 20051 | -1,4 | -1,2 | -1,4 | -1,3 | -1,0 |COM nov 2005 | -1,5 | -1,5 | -1,7 | -1,7 | n.b. |CP jan 20051 | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. |Structureel saldo2 (% van het BBP) | CP dec 20053 | -1,4 | -1,2 | -1,4 | -1,3 | -1,0 |COM nov 20054 | -1,5 | -1,5 | -1,7 | -1,7 | n.b. |CP jan 2005 | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. |Bruto overheidsschuld (% van het BBP) | CP dec 2005 | 29,5 | 29,0 | 29,6 | 29,8 | 29,4 |COM nov 2005 | 29,8 | 29,3 | 29,5 | 29,2 | n.b. |CP jan 2005 | 30,2 | 30,7 | 30,9 | 29,7 | n.b. |Noten: 1 Berekeningen van de diensten van de Commissie op basis van de in het programma voorkomende informatie. 2 Conjunctuurgezuiverd saldo (zoals in de vorige rijen), ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen. 3 In het programma is er geen sprake van eenmalige en andere tijdelijke maatregelen. 4 In de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie is er geen sprake van eenmalige en andere tijdelijke maatregelen. 5 Op basis van een geraamde potentiële groei van achtereenvolgens 3,7%, 3,5%, 3,5% en 3,5% in de periode 2004-2007. Bronnen: Convergentieprogramma (CP); economische najaarsprognoses 2005 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie. |[1] PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. Verordening gew3[pic]zigd b3[pic] Verordening (EG) nr. 1055/2005 (PB L 174 van 7.7.2005, blz. 1). Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verVerordening gewĳzigd bĳ Verordening (EG) nr. 1055/2005 (PB L 174 van 7.7.2005, blz. 1). Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, kunnen worden geraadpleegd op de volgende website: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm .[2] Advies van het Economisch en Financieel Comité over de specificaties inzake de uitvoering van het stabiliteits- en groeipact en richtsnoeren inzake de vorm en de inhoud van stabiliteits- en convergentieprogramma's, door de Raad (Ecofin) op 11 oktober 2005 bekrachtigd.[3] Het programma bevat lacunes in de verplichte en facultatieve gegevens die de nieuwe gedragscode voorschrijft. Met name zijn er geen verplichte gegevens over de groei van de arbeidsproductiviteit te vinden. Voorts ontbreekt een aantal facultatieve gegevens over de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt, de saldo´s per sector en de ontwikkeling van de overheidsschuld. Ook ontbreekt de tabel van de overheidsuitgaven per functie.[4] PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. Verordening gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1055/2005 (PB L 174 van 7.7.2005, blz. 1). Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op de volgende website: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.[5] Het programma bevat lacunes in de verplichte en facultatieve gegevens die de nieuwe gedragscode voorschrijft. Met name zijn er geen verplichte gegevens over de groei van de arbeidsproductiviteit te vinden. Voorts ontbreekt een aantal facultatieve gegevens over de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt, de saldo´s per sector en de ontwikkeling van de overheidsschuld. Ook ontbreekt de tabel van de overheidsuitgaven per functie.[6] In de technische beoordeling van het programma door de diensten van de Commissie worden nadere bijzonderheden verstrekt over de houdbaarheid op lange termijn(http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm).


title: 2005/175/EG: Aanbeveling van de Commissie van 1 maart 2005 betreffende een gecoördineerd programma voor 2005 inzake de officiële controle op levensmiddelen (Voor de EER relevante tekst)

text:
               5.3.2005

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               L 59/27

         AANBEVELING VAN DE COMMISSIE
   van 1 maart 2005
   betreffende een gecoördineerd programma voor 2005 inzake de officiële controle op levensmiddelen
   (Voor de EER relevante tekst)
   (2005/175/EG)
   DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
   Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,
   Gelet op Richtlijn 89/397/EEG van de Raad van 14 juni 1989 inzake de officiële controle op levensmiddelen (1), en met name op artikel 14, lid 3,
   Na raadpleging van het Permanent Comité voor de voedselketen en de diergezondheid,
   Overwegende hetgeen volgt:

               (1)

               Met het oog op de goede werking van de interne markt is het nodig om tot gecoördineerde programma's voor de keuring van levensmiddelen op Gemeenschapsniveau te komen, die ontworpen zijn om de geharmoniseerde tenuitvoerlegging van officiële controles van levensmiddelen door de lidstaten te verbeteren.

               (2)

               In dergelijke programma's dient het accent gelegd te worden op de naleving van de communautaire wetgeving inzake levensmiddelen, die vooral bedoeld is om de volksgezondheid en de belangen van de consument te beschermen, en om eerlijke handelspraktijken te verzekeren.

               (3)

               In Richtlijn 89/397/EEG worden de algemene beginselen voor de uitoefening van de officiële controle op levensmiddelen vastgesteld, met inbegrip van de door de bevoegde autoriteiten van de lidstaten uit te voeren controles. Ook wordt bepaald dat de Commissie de lidstaten jaarlijks een aanbeveling doet toekomen inzake een gecoördineerd controleprogramma voor het volgende jaar.

               (4)

               De aanbeveling van de Commissie van 19 december 2003 betreffende een gecoördineerd programma voor 2004 inzake de officiële controle op levensmiddelen (2) bevat een aantal aanbevelingen betreffende een gecoördineerd programma van officiële controles, met inbegrip van de beoordeling van de bacteriologische veiligheid van kazen gemaakt van rauwe of gethermiseerde melk. Dit onderzoek moet worden uitgebreid tot andere categorieën kazen gemaakt van gepasteuriseerde melk om valide conclusies te kunnen trekken betreffende de veiligheid van deze producten.

               (5)

               Richtlijn 93/99/EEG van de Raad van 29 oktober 1993 betreffende aanvullende maatregelen inzake de officiële controle op levensmiddelen (3) vormt een aanvulling op de regels van Richtlijn 89/397/EEG. Deze richtlijn stelt dat de in artikel 7 van Richtlijn 89/397/EEG bedoelde officiële laboratoria in de lidstaten moeten beantwoorden aan de criteria in de Europese norm EN 45000-reeks, nu vervangen door EN ISO 17025:2000.

               (6)

               De tenuitvoerlegging van gecoördineerde programma's geldt onverminderd alle andere door de lidstaten uitgevoerde officiële controles in het kader van hun nationale controleprogramma's.

               (7)

               De resultaten van de gelijktijdige uitvoering van nationale programma's en gecoördineerde programma's kunnen informatie en ervaring opleveren die als grondslag voor toekomstige controlewerkzaamheden en wetgeving kunnen dienen,

         BEVEELT AAN:
   1.   In 2005 worden door de lidstaten controles uitgevoerd waarbij, zo nodig, monsters worden genomen en in laboratoria worden geanalyseerd, met de bedoeling:

               a)

               de bacteriologische veiligheid van kazen gemaakt van gepasteuriseerde melk te beoordelen (vervolg van het in 2004 gestarte gecoördineerde programma naar aanleiding van de aanbeveling van 19 december 2003 betreffende een gecoördineerd programma voor 2004 inzake de officiële controle op levensmiddelen);

               b)

               de bacteriologische veiligheid van gemengde salade te beoordelen wat betreft Listeria monocytogenes;

               c)

               de veiligheid, kwaliteit en etikettering van pluimveevlees te beoordelen wat betreft het gebruik van watervasthoudende stoffen;

               d)

               de veiligheid van bepaalde levensmiddelen voor zuigelingen en peuters te beoordelen wat betreft het nitraat- en patulinegehalte.

         2.   Hoewel in deze aanbeveling geen bemonsterings- en/of inspectiefrequenties zijn vastgesteld, dienen de lidstaten ervoor te zorgen dat deze toereikend zijn om in elke lidstaat een beeld te krijgen van het betrokken aspect.
   3.   Om de vergelijkbaarheid van de resultaten te bevorderen, verstrekken de lidstaten de gevraagde informatie aan de hand van de in bijlagen I tot en met IV opgenomen formulieren. Deze informatie moet uiterlijk op 1 mei 2006 aan de Commissie worden toegestuurd en moet vergezeld gaan van een verklarend verslag, dat informatie over de resultaten en de genomen maatregelen ter bevordering van de naleving dient te bevatten.
   4.   Levensmiddelen die onder het gecoördineerde programma voor 2005 ter analyse worden aangeboden, moeten worden geanalyseerd in laboratoria die voldoen aan artikel 3 van Richtlijn 93/99/EEG. Indien een lidstaat voor bepaalde analyses die in deze aanbeveling zijn opgenomen niet over dergelijke laboratoria beschikt, kan de lidstaat andere laboratoria aanwijzen die wel in staat zijn deze analyses uit te voeren.
   5.   Bacteriologische veiligheid van kazen gemaakt van gepasteuriseerde melk
   5.1.   Werkingssfeer van het gecoördineerde programma voor 2005
   Dit onderdeel van het programma heeft tot doel het in 2004 onder het gecoördineerde programma voor 2004 gestarte microbiologisch onderzoek voort te zetten, dat alleen gericht was op kazen gemaakt van rauwe of gethermiseerde melk, om andere kazen te onderzoeken gemaakt van melk die een sterkere warmtebehandeling dan thermisatie heeft ondergaan (d.w.z. pasteurisatie). Deze uitbreiding van het gecoördineerde programma wordt aanbevolen om valide conclusies te kunnen trekken betreffende de veiligheid van kaas. De resultaten van dit onderzoek worden geanalyseerd en samen met de resultaten van het onderzoek van 2004 verstrekt, ten behoeve van een algemeen overzicht van deze sector.
   5.2.   Bemonstering en analysemethode
   Het onderzoek dient betrekking te hebben op verse, zachte en halfharde kazen gemaakt van melk die een pasteurisatieproces heeft ondergaan. De bevoegde autoriteiten van de lidstaten moeten representatieve monsters van deze producten nemen, zowel bij productie als in de detailhandel, met inbegrip van ingevoerde producten, om deze monsters te testen op de aanwezigheid van Salmonella en Listeria monocytogenes en voor de kwantificering van Staphylococcus aureus en Escherichia coli. Indien de aanwezigheid van Listeria monocytogenes wordt vastgesteld, moeten de aantallen van deze bacteriën worden bepaald. Bij monsterneming op detailhandelniveau kunnen de tests beperkt blijven tot de aanwezigheid van Salmonella en de kwantificering van Listeria monocytogenes. De monsters, van minimaal 100 gram per stuk, of een hele kaas als die minder dan 100 gram weegt, dienen op hygiënische wijze gehanteerd en in gekoelde containers bewaard te worden, en onmiddellijk naar het laboratorium gestuurd te worden voor analyse.
   De laboratoria mogen de methoden van hun keuze toepassen, op voorwaarde dat ze voldoende doeltreffend zijn om de doelstelling te halen. De recentste versie van de normen ISO 6785 of EN/ISO 6579 wordt aanbevolen voor het opsporen van Salmonella, de recentste versies van de normen EN/ISO 11290-1 en 2 worden aanbevolen voor het opsporen van Listeria monocytogenes, de recentste versie van EN/ISO 6888-1 of 2 voor de kwantificering van Staphylococcus aureus en de recentste versie van de normen ISO 11866-2,3 of ISO 16649-1,2 voor de kwantificering van Escherichia coli. Ook bijkomende equivalente methoden die door de bevoegde autoriteiten zijn erkend, mogen worden gebruikt.
   De bevoegde autoriteiten in de lidstaten dienen te kunnen beslissen over de bemonsteringsintensiteit.
   De resultaten van de controles dienen te worden vermeld op het rapporteringsformulier in bijlage I.
   6.   Bacteriologische veiligheid van gemengde salade wat betreft Listeria monocytogenes

   6.1.   Werkingssfeer van het gecoördineerde programma voor 2005
   In de afgelopen jaren is er een toename te zien in de consumptie van kant-en-klare levensmiddelen zoals gemengde salade met rauwe groenten en andere ingrediënten als vlees of schaal- of schelpdieren. Dat soort producten kan een risico vormen voor de volksgezondheid vanwege de aanwezigheid van pathogene bacteriën als Listeria monocytogenes. De tenuitvoerlegging van specifieke hygiënevoorschiften, onder meer ten aanzien van de houdbaarheidstermijn en de temperatuurbeheersing, is essentieel om de groei van eventuele aanwezige pathogene bacteriën in de producten te voorkomen en de volksgezondheid te beschermen.
   Dit onderdeel van het programma heeft tot doel de microbiologische veiligheid van voorverpakte gemengde salade met rauwe groenten en andere ingrediënten als vlees of schaal- of schelpdieren voor wat betreft Listeria monocytogenes te controleren om een hoog niveau van consumentenbescherming te bevorderen en informatie te verzamelen over de prevalentie van deze bacterie in dergelijke producten.
   6.2.   Bemonstering en analysemethode
   De onderzoeken moeten worden uitgevoerd op voorverpakte gemengde salade met rauwe groente en vlees of schaal- of schelpdieren of andere ingrediënten die:

               a)

               geen warmtebehandeling hebben ondergaan bij de eindverpakking;

               b)

               gekoeld moeten worden bewaard;

               c)

               bedoeld zijn om zonder verhitting te worden gegeten of zonder verhitting kunnen worden gegeten.

         De bevoegde autoriteiten van de lidstaten moeten monsters van deze producten nemen in de detailhandel, bij voorkeur in de supermarkt, om deze monsters te testen op de aanwezigheid van Listeria monocytogenes en voor de kwantificering daarvan. Een monster bestaat uit een monstereenheid (een ongeopende verpakking). De monsters, bij voorkeur dicht voor het vervallen van de houdbaarheidsdatum genomen, moeten in gekoelde recipiënten worden bewaard en moeten onmiddellijk voor analyse naar het laboratorium worden gestuurd. De opslagtemperatuur en de houdbaarheidstermijn van de producten moeten bij de bemonstering worden vermeld en de informatie moet worden opgenomen in het verklarend verslag bij de resultaten van het onderzoek.
   In het laboratorium moet ervoor gezorgd worden dat alle ingrediënten van het monster goed gemengd zijn.
   De recentste versie van de normen EN/ISO 11290-1 en 2 wordt aanbevolen voor het opsporen en kwantificeren van Listeria monocytogenes. De laboratoria mogen de methoden van hun keuze toepassen, op voorwaarde dat ze voldoende doeltreffend zijn om de doelstelling te halen.
   De bevoegde autoriteiten in de lidstaten dienen te kunnen beslissen over de bemonsteringsintensiteit.
   De resultaten van deze controles dienen te worden vermeld op het rapporteringsformulier in bijlage II.
   7.   Veiligheid, kwaliteit en etikettering van pluimveevlees wat betreft het gebruik van watervasthoudende stoffen
   7.1.   Werkingssfeer van het gecoördineerde programma voor 2005
   Uit recente bemonsteringen in bepaalde lidstaten is gebleken dat een aanzienlijk aantal producten op de markt is gebracht met te grote hoeveelheden toegevoegd water en gehydrolyseerd eiwit als watervasthoudende stof in pluimveevlees en pluimveevleesbereidingen.
   Artikel 5, lid 1, van Richtlijn 71/118/EEG van de Raad van 15 februari 1971 inzake gezondheidsvraagstukken op het gebied van de productie en het in de handel brengen van vers vlees van pluimvee (4) verbiedt het op de markt brengen van vers pluimvee waarbij gebruik is gemaakt van stoffen die speciaal dienen om het vasthouden van water te bevorderen.
   Een onlangs verschenen werkdocument van de Commissie (SEC(2004) 1130) wijst de lidstaten erop dat watervasthoudende stoffen weliswaar mogen worden gebruikt in pluimveevleesbereidingen en pluimveevleesproducten maar dat het gebruik daarvan overeenkomstig de door de lidstaten goedgekeurde codes voor goede praktijken of goede productiepraktijken moet zijn en overeenkomstig de regels die van toepassing zijn op consumentenbescherming met inbegrip van de wetgeving inzake de etikettering van voedingsmiddelen, zoals vastgesteld in Richtlijn 2000/13/EG van het Europees Parlement en de Raad van 20 maart 2000 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgeving der lidstaten inzake de etikettering en presentatie van levensmiddelen alsmede inzake de daarvoor gemaakte reclame (5).
   Het doel van dit onderdeel van het programma is op Gemeenschapsniveau de correcte tenuitvoerlegging van Richtlijn 71/118/EEG te controleren met betrekking tot het gebruik van watervasthoudende stoffen in gekoeld en bevroren pluimveevlees (kippenborst) en het gebruik daarvan in bevroren pluimveevleesbereidingen (kippenborst), teneinde de consumentenbescherming te bevorderen en een correcte etikettering te controleren.
   7.2.   Bemonstering en analysemethode
   Voor de bemonstering, analyse en berekening van de resultaten moeten de bevoegde autoriteiten van de lidstaten het in bijlage V opgenomen analyseprotocol volgen.
   Er wordt aanbevolen de bemonstering te richten op groothandelslevering van bevroren kippenborst alsmede detailhandelverkoop van gekoelde en bevroren kippenborst. De bevoegde autoriteiten in de lidstaten dienen te kunnen beslissen over de bemonsteringsintensiteit.
   De resultaten van deze controles dienen te worden vermeld op het formulier in bijlage III.
   8.   Veiligheid van bepaalde levensmiddelen voor zuigelingen en peuters wat betreft het nitraat- en patulinegehalte
   8.1.   Werkingssfeer van het gecoördineerde programma voor 2005
   Levensmiddelen die verontreinigingen bevatten die de uit toxicologisch oogpunt aanvaardbare gehalten overschrijden, kunnen een risico vormen voor de volksgezondheid, in het bijzonder voor kwetsbare bevolkingsgroepen als zuigelingen en peuters. De aanwezigheid van verontreinigingen kan worden beperkt door middel van goede verwerkings- en landbouwpraktijken.
   Om de volksgezondheid te beschermen zijn specifieke maximumgehalten voor nitraat en patuline in levensmiddelen voor zuigelingen en peuters vastgesteld in Verordening (EG) nr. 466/2001 van de Commissie van 8 maart 2001 tot vaststelling van maximumgehalten aan bepaalde verontreinigingen in levensmiddelen (6) en Verordening (EG) nr. 655/2004 van de Commissie van 7 april 2004 tot wijziging van Verordening (EG) nr. 466/2001 wat betreft nitraat in levensmiddelen voor zuigelingen en peuters (7).
   Het doel van dit onderdeel van het programma is te controleren of op de markt gebrachte levensmiddelen voor zuigelingen en peuters de in de Gemeenschapswetgeving vastgestelde maximumgehalten aan nitraat en patuline niet overschrijden, teneinde een hoog niveau van consumentenbescherming te waarborgen.
   8.2.   Bemonstering en analysemethode
   De bevoegde autoriteiten van de lidstaten moeten representatieve monsters van levensmiddelen voor zuigelingen en peuters nemen, in het bijzonder van levensmiddelen die wortelen, aardappelen, bladgroenten en appelproducten bevatten, met name op detailhandelsniveau, en daarbij ook op productie en in voorkomend geval op invoer letten, teneinde het nitraatgehalte (in levensmiddelen die wortelen, aardappelen en bladgroenten bevatten) en het patulinegehalte (in alle levensmiddelen die appelproducten bevatten behalve bewerkte voedingsmiddelen op basis van granen) te controleren.
   De in onderstaande communautaire wetgeving beschreven bemonsteringswijzen en analysemethoden worden aanbevolen voor de officiële controle op de nitraat- en patulinegehalten:

               —

               Richtlijn 2002/63/EG van de Commissie van 11 juli 2002 houdende vaststelling van communautaire bemonsteringsmethoden voor de officiële controle op residuen van bestrijdingsmiddelen in en op producten van plantaardige en van dierlijke oorsprong en tot intrekking van Richtlijn 79/700/EEG (8), wat betreft nitraat;

               —

               Richtlijn 2003/78/EG van de Commissie van 11 augustus 2003 tot vaststelling van bemonsteringswijzen en analysemethoden voor de officiële controle op het patulinegehalte in levensmiddelen (9), wat betreft patuline.

         De bevoegde autoriteiten in de lidstaten dienen te kunnen beslissen over de bemonsteringsintensiteit.
   De resultaten van deze controles dienen te worden vermeld op het formulier in bijlage IV.

      Gedaan te Brussel, 1 maart 2005.

            Voor de Commissie

         Markos KYPRIANOU

            Lid van de Commissie

      (1)  PB L 186 van 30.6.1989, blz. 23.

      (2)  PB L 6 van 10.1.2004, blz. 29.

      (3)  PB L 290 van 24.11.1993, blz. 14. Richtlijn laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1882/2003 van het Europees Parlement en de Raad (PB L 284 van 31.10.2003, blz. 1).

      (4)  PB L 55 van 8.3.1971, blz. 23. Richtlijn laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 807/2003 (PB L 122 van 16.5.2003, blz. 36).

      (5)  PB L 109 van 6.5.2000, blz. 29. Richtlijn laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 2003/89/EG (PB L 308 van 25.11.2003, blz. 15).

      (6)  PB L 77 van 16.3.2001, blz. 1. Verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 208/2005 (PB L 34 van 8.2.2005, blz. 3).

      (7)  PB L 104 van 8.4.2004, blz. 48.

      (8)  PB L 187 van 16.7.2002, blz. 30.

      (9)  PB L 203 van 12.8.2003, blz. 40.
   BIJLAGE I
   BACTERIOLOGISCHE VEILIGHEID VAN KAZEN GEMAAKT VAN GEPASTEURISEERDE MELK
   Lidstaat: _

               Bacteriesoorten/Criteria (1)

               Bemonsteringsplaats

               Productidentificatie

               Aantal monsters

               Analyseresultaten (2)

               Genomen maatregelen (aantal en soort) (3)

               T

               A

               O

                  Salmonella spp.

               n=5 c=0
               Afwezig in 25 g

               Productie

               onrijpe zachte (verse) kaas

               rijpe zachte kaas

               halfharde kaas

               Detailhandel

               onrijpe zachte (verse) kaas

               rijpe zachte kaas

               halfharde kaas

                  Staphylococcus aureus

               n=5 c=2
               m=100 kve/g
               M=1 000 kve/g

               Productie

               onrijpe zachte (verse) kaas

               rijpe zachte kaas

               halfharde kaas

               Detailhandel

               onrijpe zachte (verse) kaas

               rijpe zachte kaas

               halfharde kaas

                  Escherichia coli

               n=5 c=2
               m=100 kve/g
               M=1 000 kve/g

               Productie

               onrijpe zachte (verse) kaas

               rijpe zachte kaas

               halfharde kaas

               Detailhandel

               onrijpe zachte (verse) kaas

               rijpe zachte kaas

               halfharde kaas

               N

               A

               ≤ 100 kve/g

               > 100 kve/g

                  Listeria monocytogenes

               n=5 c=0
               Afwezig in 25 g

               Productie

               onrijpe zachte (verse) kaas

               rijpe zachte kaas

               halfharde kaas

               Detailhandel

               onrijpe zachte (verse) kaas

               rijpe zachte kaas

               halfharde kaas

      (1)  Het aantal monstereenheden (n) kan worden verlaagd bij bemonstering in de detailhandel. Dit dient dan wel in het verslag te worden vermeld.

      (2)  T = toereikend, A = acceptabel, O = ontoereikend; voor Listeria monocytogenes N = niet aanwezig, A = aanwezig. Voor Staphylococcus aureus en Escherichia coli is het resultaat toereikend wanneer alle gemeten waarden < m, acceptabel wanneer maximaal c-waarden tussen m en M liggen, en ontoereikend wanneer één of meer waarden > M of meer dan c-waarden tussen m en M liggen.

      (3)  Voor de rapportage over deze maatregelen worden de volgende categorieën aanbevolen: mondelinge waarschuwing, schriftelijke waarschuwing, eis tot verbetering van de interne controle, eis tot terugroeping van het product, administratieve boete, gerechtelijke actie, overige.
   BIJLAGE II
   MICROBIOLOGISCHE VEILIGHIED VAN GEMENGDE SALADE
   (wat betreft Listeria monocytogenes)
   Lidstaat: _

               Bacteriële ziekteverwekkers

               Productidentificatie (1)

               Aantal monsters

               Analyseresultaten

               Genomen maatregelen (aantal en soort) (2)

               Detectie in 25 g

               Kwantificering kve/g

               Afwezig

               Aanwezig

               <10

               10-99

               100-999

               ≥1 000

                  Listeria monocytogenes

      (1)  Het product moet worden geïdentificeerd op basis van zijn belangrijkste ingrediënten.

      (2)  Voor de rapportage over deze maatregelen worden de volgende categorieën aanbevolen: mondelinge waarschuwing, schriftelijke waarschuwing, eis tot verbetering van de interne controle, eis tot terugroeping van het product, administratieve boete, gerechtelijke actie, overige.
   BIJLAGE III
   VEILIGHEID, KWALITEIT EN ETIKETTERING VAN PLUIMVEEVLEES WAT BETREFT HET GEBRUIK VAN WATERVASTHOUDENDE STOFFEN
   Lidstaat: _

               Monstercode

               Productnaam en beschrijving van het etiket

               Verpakker/ Verwerker en keurmerk

               Lijst van ingrediënten

               Etiket: aanduiding „Kip”

               %
               vocht

               %
               vet

               %
               stikstof

               %
               eiwit

               %
               as

               Hydroxyproline
               g/100 g

               Overmaat hydroxyproline
               g/100 g

               %
               koolhydraten

               Berekend kipgehalte met gebruikmaking van factor 3,85

               Gecorrigeerd kipgehalte indien hydroxyproline meer is dan 0,08

               Genomen maatregelen
               (aantal en soort) (1)

      (1)  Voor de rapportage over deze maatregelen worden de volgende categorieën aanbevolen: mondelinge waarschuwing, schriftelijke waarschuwing, eis tot verbetering van de interne controle, eis tot terugroeping van het product, administratieve boete, gerechtelijke actie, overige.
   BIJLAGE IV
   VEILIGHEID VAN BEPAALDE LEVENSMIDDELEN VOOR ZUIGELINGEN EN PEUTERS WAT BETREFT HET NITRAAT- EN PATULINEGEHALTE
   Lidstaat: _
   1.   NITRAAT

               Bemonsteringsplaats

               Productidentificatie

               Aantal monsters

               Analyseresultaten (mg/kg)

               Genomen maatregelen
               (aantal en soort) (1)

               <100

               100-150

               151-200

               >200

               Detailhandel

               Productie

               Invoer
               (indien van toepassing)

   2.   PATULINE

               Bemonsteringsplaats

               Productidentificatie

               Aantal monsters

               Analyseresultaten (μg/kg)

               Genomen maatregelen
               (aantal en soort) (1)

               <10

               10-25

               >25

               Detailhandel

               Productie

               Invoer
               (indien van toepassing)

      (1)  Voor de rapportage over deze maatregelen worden de volgende categorieën aanbevolen: mondelinge waarschuwing, schriftelijke waarschuwing, eis tot verbetering van de interne controle, eis tot terugroeping van het product, administratieve boete, gerechtelijke actie, overige.
   BIJLAGE V
   ANALYSEPROTOCOL
   Procedure voor het bepalen van het gehalte aan kip of toegevoegd water en aan eiwitten op basis van collageen in kippenborstproducten
   VERSE KIPPENBORST (GEKOELD OF BEVROREN)
   Indien de kippenborst geen toegevoegde eiwitten, stabilisatoren of andere ingrediënten bevat, wordt de hoeveelheid toegevoegd water berekend volgens de officiële EG-methode voor toegevoegd water (Verordening (EEG) nr. 1538/91 van de Commissie (1)). De minimale monsterhoeveelheid voor de officiële methode bedraagt vijf kippenborsten zonder bot en zonder vel. De hoeveelheid toegevoegd water kan worden bepaald met behulp van een grafiek waarin de water/eiwitverhouding wordt uitgezet tegen de hoeveelheid toegevoegd water in kippenborst zonder bot en zonder vel (figuur 1). De water/eiwitverhouding voor kippenborst zonder bot en zonder vel en zonder toegevoegd water bedraagt 3,28. Dit cijfer is 3,40 in geval van 2 % toegevoegd water (het maximumgehalte voor kippenborst zonder bot en zonder vel).
   BEVROREN KIPPENBORSTBEREIDINGEN
   1.   Ontvangst en opslag van het monster

               1.1.

               Voor de groothandel bestaat elk monster normaliter uit een doos van 10 kg bevroren kippenborstproduct zonder bot en zonder vel. Voor de detailhandel moeten minstens vijf kippenborsten zonder bot en zonder vel worden bemonsterd, met dezelfde houdbaarheidsdatum of hetzelfde partijnummer.

               1.2.

               Bij ontvangst moeten de monsters worden gecontroleerd om na te gaan of de verpakkingen niet beschadigd zijn en de monsters goed bevroren zijn (indien bevroren).

               1.3.

               Bij ontvangst moeten de monsters in bevroren toestand (– 18 °C ± 4 °C) worden opgeslagen vóór hun analyse.

         2.   Doel en toepassingsgebied

               2.1.

               Deze methode dient voor het bepalen van het kipgehalte (en van het gehalte aan toegevoegd water door berekening van het verschil) en van het gehalte aan eiwit op basis van collageen in kippenborstproducten zonder vel en zonder bot. Dit omvat de bepaling van het gehalte aan eiwitstikstof, vocht, as, vet en hydroxyproline.

         3.   Principe

               3.1.

               Het (schijnbare) vetvrije kipgehalte wordt berekend uit het gehalte aan eiwitstikstof en een stikstoffactor voor kippenborst zonder bot en zonder vel (deel 9). Indien eiwitten op basis van collageen zijn toegevoegd aan de kippenborst, moet het deel van deze eiwitten eerst van het totale eiwitstikstof worden afgetrokken. Het totale kipgehalte wordt berekend door het vetgehalte op te tellen bij het vetvrije kipgehalte. De hoeveelheid toegevoegd water kan worden berekend door alle kipbestanddelen (kipgehalte, as en koolhydraten) af te trekken van 100.

         4.   Gezondheid en veiligheid

               4.1.

               Bij deze methode wordt een aantal potentieel gevaarlijke apparaten gebruikt, zoals een krachtige vleesmolen en een homogenisator, waarvoor de nodige veiligheidsmaatregelen moeten worden getroffen.

         5.   Vereiste vooropleiding

               5.1.

               Een opleiding in het gebruik van industriële slagerijapparatuur is vereist.

         6.   Apparatuur

               6.1.

               Een weegschaal die ten minste tot op ± 0,1 g nauwkeurig is.

               6.2.

               Een krachtige vleesmolen en/of mixer, waarmee de bevroren kippenborsten kunnen worden gehomogeniseerd.

                  Opmerking: Er wordt geen bepaald merk vleesmolen aanbevolen. De molen moet echter krachtig genoeg zijn om ook bevroren of diepgevroren kip zodanig te vermalen dat een homogeen mengsel wordt verkregen dat overeenkomt met het mengsel dat kan worden verkregen met een vleesmolen die is uitgerust met een schijf met perforaties van 4 mm.

               6.3.

               Voor de bepaling van het watergehalte volgens ISO-norm 1442:1997 (BS 4401 — 3:1997), de voor deze methode vereiste apparatuur.

               6.4.

               Voor de bepaling van het eiwitgehalte volgens ISO-norm 937:1978 (BS 4401 — 2:1980) of gelijkwaardig, de voor deze methode vereiste apparatuur.

               6.5.

               Voor de bepaling van het totale asgehalte volgens ISO-norm 936:1998 (BS 4401 — 1:1998), de voor deze methode vereiste apparatuur.

               6.6.

               Voor de bepaling van het totale vetgehalte volgens BS 4401 — 4:1970, de voor deze methode vereiste apparatuur.

               6.7.

               Voor de bepaling van het hydroxyprolinegehalte volgens ISO-norm 3496:1994 (BS 4401 — 11:1995), de voor deze methode vereiste apparatuur.

         7.   Procedure

      Opmerking: Het monster moet bevroren blijven tot aan het begin van de in de punten 7.1 tot en met 7.10 hieronder beschreven analyse.

               7.1.

               Verwijder het monster uit de verpakking en plaats het op een grote vooraf schoongemaakte kunststofschaal bedekt met folie om vochtverlies te voorkomen.

               7.2.

               Hak of homogeniseer porties van het monster en plaats deze weer op de kunststofschaal. Herhaal dit proces totdat het gehele monster is gehakt of gehomogeniseerd.

               7.3.

               Meng het complete gehakte monster met behulp van een schone grote plastic lepel. Let er hierbij op dat alle uitgelopen druppels weer worden opgenomen.

               7.4.

               Neem bij groothandelsmonsters een 2 kg-aliquot van het monster en bij detailhandelsmonsters het totale monster (indien dit minder weegt dan 2 kg) en homogeniseer dit fijn in een mixer of keukenmachine.

                  Opmerking: De overige 8 kg van het groothandelsmonster wordt niet gebruikt.

               7.5.

               Neem twee aliquots van 50 g (voor DNA indien vereist) van de 2 kg en breng deze over naar een voldoende groot recipiënt. Bewaar de rest in een schone plastic zak met etiket of verdeel de massa gemakshalve in deelmonsters van 200 g. Alle monsters die niet onmiddellijk worden geanalyseerd moeten bevroren worden bewaard.

               7.6.

               Neem een monster van het gehomogeniseerde materiaal en bepaal het vochtgehalte overeenkomstig ISO 1442.

               7.7.

               Neem een monster van het gehomogeniseerde materiaal en bepaal het stikstofgehalte overeenkomstig ISO 937 (of gelijkwaardig).

               7.8.

               Neem een monster van het gehomogeniseerde materiaal en bepaal het asgehalte overeenkomstig ISO 936.

               7.9.

               Neem een monster van het gehomogeniseerde materiaal en bepaal het vetgehalte overeenkomstig BS 4401 — 4.

               7.10.

               Neem een monster van het gehomogeniseerde materiaal en bepaal het hydroxyprolinegehalte overeenkomstig ISO 3496.

         8.   Kwaliteitscontrole bij de analyse

               8.1.

               Ten behoeve van de kwaliteitscontrole moeten alle laboratoria voor elke partij een duplo-analyse uitvoeren van geschikt referentiemateriaal met bepaalde gehalten aan stikstof, vocht, vet, as en hydroxyproline.Het meetresultaat van acceptabele partijen moet tussen twee standaardafwijkingen van de toegekende waarde liggen. De resultaten van de duplo-analyses moeten binnen de herhaalbaarheid van de methode liggen.

         9.   Berekening van de resultaten
   De berekening van de resultaten is afkomstig van informatieblad 20/01 van december 2001 van het Britse Food Standards Agency, dat kan worden gevonden op de website van dit agentschap op het volgende adres:
   http://www.food.gov.uk/science/surveillance/fsis-2001/20chick
   9.1.   Bepaling van het kipgehalte met behulp van de stikstoffactor
   Volgens de methode van Stubbs and More (The Analyst 1919, 44, 125) wordt het monster onderzocht op stikstof, vocht, vet en as.
   De analyseresultaten worden eerst gebruikt om het schijnbare vetvrije vleesgehalte als volgt te berekenen:

                  Schijnbaar vetvrij vleesgehalte = Totaal stikstof/SF × 100

               SF = stikstoffactor met betrekking tot het geanalyseerde product

         (3,85 voor mager kippenborstvlees, als aanbevolen door het AMC (The Analyst, 2000, 125, 1359-1366)). Dit is de factor die bleek te gelden voor kippen afkomstig uit derde landen.
   Het gemeten vetgehalte wordt vervolgens bij dit cijfer opgeteld om het schijnbare totale kipgehalte te verkrijgen.

      Schijnbaar totaal kipgehalte = Schijnbaar vetvrij kipgehalte + vet

   9.2.   Toegevoegd collageeneiwit
   Gehydrolyseerd eiwit van collageen kan als aanwezig worden beschouwd in een monster indien het bepaalde hydroxyprolinegehalte hoger is dan het voor magere kippenborst als normaal beschouwde gehalte (volgens het AMC: 0,08 g/100 g — The Analyst, 2000, 125, 1359-1366).
   Bij de bovenstaande berekening van het schijnbare totale kipgehalte wordt ervan uitgegaan dat de totale gemeten stikstof uit kippenspieren afkomstig is. Indien er te veel hydroxyproline aanwezig is, moet een correctie worden uitgevoerd.
   Het van het collageen afkomstige stikstofgehalte in een monster wordt als volgt uit de hydroxyproline berekend:

                  COLLAGEEN-STIKSTOF = OVERMAAT AAN HYDROXYPROLINE × 1,28

         Het collageen-stikstofgehalte wordt vervolgens van het totale stikstofgehalte afgetrokken en het schijnbare totale kipgehalte als boven berekend.
   9.3.   Toegevoegd water
   Een schatting van de hoeveelheid toegevoegd water kan worden gemaakt door het kipgehalte en alle toegevoegde ingrediënten van 100 af te trekken volgens onderstaande vergelijking:

                  % toegevoegd water = 100 – (schijnbaar totaal kipgehalte + as + koolhydraten + overige ingrediënten)

               Koolhydraten = 100 – (eiwit + vet + as + vocht)

         Waarbij totaal eiwit = totaal stikstof × omrekeningsfactor (6,25)

   Op basis van het bovenstaande kan de hoeveelheid toegevoegd water als volgt worden geschat:

                  % toegevoegd water = 100 – (schijnbaar totaal kipgehalte + as + koolhydraten).

         9.4.   Meetonzekerheid
   De gemiddelde meetonzekerheid bij de bepaling van het kipgehalte wordt bij een 95 %-betrouwbaarheidsinterval op krap 3 % kipgehalte geschat. Daarom kunnen monsters waarvan het vleesgehalte 5 % minder bedraagt dan de aangegeven waarde, als onjuist beschreven worden beschouwd.
   Figuur 1 — Toegevoegd water (%) in verhouding tot de grenswaarden voor water: eiwit

      (1)  PB L 143 van 7.6.1991, blz. 11. Verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 814/2004 (PB L 153 van 30.4.2004, blz. 1).


title: Recommendation for a COUNCIL RECOMMENDATION on the National Reform Programme 2011 of Finlandand delivering a Council opinionon the updated Stability Programme of Finland, 2011-2014

text:
         EUROPESE COMMISSIE
                                          Brussel, 7.6.2011
                                          SEC(2011) 805 definitief
                         Aanbeveling voor een
                   AANBEVELING VAN DE RAAD
     over het nationale hervormingsprogramma 2011 van Finland
                    en met een advies van de Raad
over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Finland, 2011-2014
                       {SEC(2011) 734 definitief}
 ---pagebreak---                                             Aanbeveling voor een
                                      AANBEVELING VAN DE RAAD
                   over het nationale hervormingsprogramma 2011 van Finland
                                        en met een advies van de Raad
              over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Finland, 2011-2014
   DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
   Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121,
   lid 2, en artikel 148, lid 4,
   Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het
   toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch
   beleid1, en met name artikel 5, lid 3,
   Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie2,
   Gezien de conclusies van de Europese Raad,
   Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,
   Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,
   Overwegende hetgeen volgt:
   (1)     Op 26 maart 2010 hechtte de Europese Raad zijn goedkeuring aan het voorstel van de
           Europese Commissie voor een nieuwe groei- en werkgelegenheidstrategie. Deze
           Europa 2020-strategie moet voor betere coördinatie van het economisch beleid zorgen
           en zich toespitsen op de sleutelgebieden waarop Europa's potentieel voor duurzame
           groei en concurrentievermogen een krachtige impuls nodig heeft.
   (2)     De Raad heeft op 13 juli 2010 een aanbeveling inzake de globale richtsnoeren voor het
           economisch beleid van de lidstaten en de Unie (2010-2014) en op 21 oktober 2010 een
           besluit betreffende de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten3
           aangenomen, die samen de "geïntegreerde richtsnoeren" vormen. De lidstaten werd
           verzocht in hun nationaal economisch en werkgelegenheidsbeleid met de
           geïntegreerde richtsnoeren rekening te houden.
   1
            PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.
   2
            PB C […] van [...], blz. […].
   3
            Gehandhaafd voor 2011 bij Besluit 2011/308/EU van de Raad van 19 mei 2011.
NL                                                      2                                        NL
 ---pagebreak---    (3) Op 12 januari 2011 hechtte de Commissie haar goedkeuring aan de eerste jaarlijkse
       groeianalyse en gaf daarmee de aanzet tot een nieuwe cyclus van economische
       governance in de EU en het eerste Europees Semester van voorafgaande en
       geïntegreerde beleidscoördinatie, dat op de Europa 2020-strategie berust.
   (4) Op 25 maart 2011 heeft de Europese Raad de prioriteiten inzake
       begrotingsconsolidatie en structurele hervorming goedgekeurd (overeenkomstig de
       conclusies van de Raad van 15 februari en 7 maart 2011 en ten vervolge op de
       jaarlijkse groeianalyse van de Commissie). Hij benadrukte dat voorrang moet worden
       gegeven aan het weer gezond en houdbaar maken van begrotingen, het terugdringen
       van de werkloosheid door hervormingen van de arbeidsmarkt en nieuwe inspanningen
       om de groei te stimuleren. Hij verzocht de lidstaten deze prioriteiten om te zetten in
       concrete maatregelen die in hun stabiliteits- of convergentieprogramma's en in hun
       nationale hervormingsprogramma's zullen worden opgenomen.
   (5) Op 25 maart 2011 verzocht de Europese Raad voorts de lidstaten die aan het Euro
       Plus-pact deelnemen hun toezeggingen tijdig te presenteren om te kunnen worden
       opgenomen in de stabiliteits- of convergentieprogramma's en de nationale
       hervormingsprogramma's.
   (6) Op 6 april 2011 heeft Finland zijn geactualiseerde stabiliteitsprogramma 2011-2014 en
       zijn nationale hervormingsprogramma 2011 ingediend. Om met de onderlinge
       verbanden rekening te houden zijn beide programma's terzelfder tijd geëvalueerd.
   (7) Op het dieptepunt van de wereldwijde economische crisis kende Finland een zeer
       steile daling van het bbp, aangezien de Finse economie traditioneel afhankelijk is van
       de uitvoerprestaties van zijn belangrijkste industrieën. In 2009 daalde het bbp met
       8,2% onder impuls van een uitzonderlijk sterke daling van de uitvoer (een
       volumedaling met 20%) en de daarmee samenhangende negatieve vertrouwenseffecten
       op de investeringen. De werkloosheid steeg met ongeveer 2 procentpunt, van 6,4%
       van de beroepsbevolking in 2008 tot 8,3% in 2010. Het economisch herstel was sterk,
       met een bbp-groei van 3,1% in 2010, ondersteund door zowel de binnenlandse vraag
       als een heropleving van de export. Na een korte dip in 2009 keerden de
       vastgoedprijzen en de woningbouw snel tot boven de niveaus van voor de crisis terug,
       hetgeen aanleiding gaf tot enige bezorgdheid over buitensporige expansie van de
       vastgoedmarkt. Finland kwam uit de economische crisis te voorschijn met een tekort
       op de algemene overheidsbegroting van 2,5% van het bbp in 2010 en een schuld van
       48,5% van het bbp.
   (8) Op basis van de beoordeling van het geactualiseerde stabiliteitsprogramma ingevolge
       Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad, is de Raad van oordeel dat het macro-
       economische scenario waar bij het programma vanuit gegaan wordt plausibel is voor
       2011-2012, maar iets te gunstig daarna. Voor 2011-2012 is het macro-economische
       scenario in overeenstemming met de voorjaarsprognoses van de diensten van de
       Commissie. Voor 2013-2015 wordt in het programma uitgegaan van een groei van
       ongeveer 2% van het bbp; dat is iets boven de verwachte potentiële groei van 1,5%,
       waardoor deze aan een aantal neerwaartse risico's onderhevig kan zijn. Doel van de
       budgettaire strategie is, met het oog op de conjuncturele verbetering van de economie
       en bepaalde consolidatiemaatregelen waartoe reeds door de vorige regering is
       besloten, het tekort naar beneden te brengen tot 0,9% van het bbp in 2011 en 0,7% in
       2012. Het geactualiseerde stabiliteitsprogramma voorziet echter niet in verdere
NL                                             3                                              NL
 ---pagebreak---         budgettaire consolidatie gedurende 2013-2015. De risico's voor de budgettaire
        doelstellingen lijken in evenwicht. De meest opvallende risicofactor komt voort uit de
        wereldwijde macro-economische omgeving, die van oudsher een sterke invloed heeft
        op de exportafhankelijke Finse economie.
   (9)  Volgens het jongste geactualiseerde programma zal de verwachte verbetering van de
        economische toestand niet gebruikt worden voor begrotingsconsolidatie op
        middellange termijn. Hoewel de middellangetermijndoelstelling (MTD), door de Finse
        autoriteiten vastgesteld op een structureel overschot van 0,5% van het bbp, naar
        verwachting in 2011 zal worden bereikt, zal het structurele saldo de daaropvolgende
        jaren onder het streefcijfer zakken.
   (10) Het nemen van maatregelen om de effecten van de vergrijzing tegen te gaan, is een
        van de prioriteiten van de opeenvolgende Finse regeringen. Met het oog op deze
        inspanningen lijkt Finland een middelgroot risico te lopen wat de houdbaarheid van de
        overheidsfinanciën betreft. Niettemin staat het land voor een sterke en onmiddellijke
        demografische verschuiving en bestaat wat de overheidsfinanciën betreft nog steeds
        een opvallend houdbaarheidstekort. Deze uitdaging heeft gevolgen voor veel
        beleidsterreinen. De vergrijzing zal leiden tot een aanzienlijke stijging van de vraag
        naar met de vergrijzing samenhangende diensten, die in Finland hoofdzakelijk door
        lokale overheden worden verzorgd. Volgens diverse studies was de
        productiviteitsverbetering in de overheidsdiensten de afgelopen jaren laag. De Finse
        autoriteiten hebben reeds verschillende hervormingen doorgevoerd om de
        overheidsdiensten te herstructureren en de productiviteit bij zowel de centrale als de
        lokale overheid te verhogen. De relatief grote investeringen in informatietechnologie
        in de overheidssector hebben nog niet tot verbeteringen van de productiviteit geleid,
        hetgeen impliceert dat de investeringen door structurele en administratieve
        veranderingen moeten worden begeleid. In het algemeen is er nog ruimte voor
        aanvullende maatregelen om de productiviteit te verhogen en kosten te besparen in de
        overheidsdienstverlening.
   (11) De huidige stijging van de langdurige werkloosheid is een reden tot bezorgdheid.
        Tussen 2005 en 2008 is de langdurige werkloosheid aanzienlijk gedaald, maar in 2009
        weer gaan stijgen. Eind maart 2011 bedroeg het aantal langdurig werklozen 57 400,
        een stijging met 12 400 ten opzichte van het voorgaande jaar. Veel van de langdurig
        werklozen behoren op dit moment tot de leeftijdsgroep 55-64. Als gevolg van
        pensioneringspatronen zal de grootste stijging van de werkloosheid in de
        leeftijdsgroep 45-54 vallen. Hoewel het langdurigewerkloosheidspercentage in Finland
        onder het EU-gemiddelde ligt, moet het probleem worden bekeken in de context van
        de waarborging van het arbeidsaanbod in de toekomst en de sociale inclusie. De
        ervaring leert dat langdurige werkloosheid vooral het risico op armoede en sociale
        uitsluiting vergroot. Hoewel de Finse autoriteiten de stijging van de langdurige
        werkloosheid als een dringend probleem erkennen, is tot dusver geen alomvattende
        strategie opgesteld om die te bestrijden. Finland heeft tijdens de crisis zijn maatregelen
        voor een actief arbeidsmarktbeleid (AAMB) efficiënt uitgebreid om de
        jeugdwerkloosheid te bestrijden. Hoewel een en ander heeft bijgedragen tot een
        vermindering van de jeugdwerkloosheid gedurende 2010-2011, blijft die nog steeds
        boven het EU-gemiddelde, en kunnen nieuwe maatregelen gerechtvaardigd zijn. Op
        dezelfde wijze zou versterking en betere targeting van de AAMB-maatregelen ertoe
        bijdragen de negatieve trend in de langdurige werkloosheid te keren.
NL                                              4                                                  NL
 ---pagebreak---    (12) Met het oog op demografische veranderingen is het verhogen van de
        arbeidsparticipatie van oudere werknemers belangrijk voor de overheidsfinanciën en
        cruciaal om in de toekomst aan de vraag naar arbeidskrachten te voldoen. Het Finse
        pensioenstelsel is in 2005 hervormd en in 2009 zijn de pensioenuitkeringen aan een
        levensverwachtingscoëfficiënt gekoppeld. De wettelijke pensioenleeftijd is momenteel
        echter niet aan de levensverwachting gekoppeld. Gezien de voortdurende stijging van
        de levensverwachting, zou een dergelijke koppeling niet alleen het arbeidsaanbod
        bevorderen, maar ook tot de waarborging van toereikende pensioenen bijdragen. De
        regelingen voor vervroegde pensionering zijn de jongste jaren verminderd, maar er is
        nog enige ruimte voor verdere maatregelen om de arbeidsprikkels bij ouderen te
        vergroten. Zo werkt de uitgebreide werkloosheidsuitkering voor ouderen globaal op
        dezelfde wijze als het afgeschafte werkloosheidspensioen. Ondanks de verbeteringen
        in het afgelopen decennium zijn de arbeidsparticipatie van oudere werknemers en de
        effectieve pensioenleeftijd naar Noordse maatstaven laag. Invaliditeit is zeer vaak de
        oorzaak van vervroegde pensionering. De verhoging van de effectieve pensioenleeftijd
        vereist maatregelen die ook rekening houden met de kwaliteit van het beroepsleven,
        met inbegrip van het welzijn en de gezondheid van werknemers. Dit is belangrijk met
        name in het licht van het grote aantal invaliditeitsgepensioneerden. Sinds 2009 heeft
        Finland ongeveer 14 miljoen EUR uitgegeven aan projecten om de werkomgeving te
        verbeteren. De impact van deze initiatieven verdient te worden gewaardeerd. De
        deelname aan permanente educatie is van oudsher zeer hoog in Finland en zal
        belangrijk blijven gezien de opkomende nieuwe eisen inzake vaardigheden en de
        demografische veranderingen.
   (13) Grotere concurrentie, met name in de dienstensector, wordt steeds belangrijker voor
        het stimuleren van de productiviteit en het verbeteren van de potentiële economische
        groei. De afgelegen ligging en de lage bevolkingsdichtheid van Finland verzwakken
        de concurrentie tussen de ondernemingen, hetgeen resulteert in een relatief lage
        productiviteitsgroei    in   de    niet-verhandelbare    sectoren.    De     bestaande
        ondernemingsstructuren, met name in de voedingsindustrie of de groothandel en de
        detailhandel, zijn soms in hoge mate geconcentreerd. Dit zou kunnen bijdragen tot
        betrekkelijk hoge consumentenprijzen, hoewel lange vervoersafstanden ook een rol
        zouden kunnen spelen. De kleinhandelsprijzen behoren tot de hoogste in de EU. De
        concurrentie in de kleinhandel wordt, ondanks enige recente versoepeling, nog steeds
        gedeeltelijk gehinderd door regelgeving en door belemmeringen voor buitenlandse en
        binnenlandse ondernemingen die tot de markt toetreden en uit de markt uittreden.
   (14) In specifieke toezeggingen ingevolge het Euro Plus-pact is in Finlands stabiliteits- en
        nationale hervormingsprogramma niet expliciet voorzien, maar deze zullen naar
        verwachting worden voorgelegd zodra de nieuwe regering is gevormd.
   (15) De      Commissie      heeft   het    stabiliteitsprogramma     en    het     nationale
        hervormingsprogramma onderzocht4. Daarbij heeft zij niet alleen gekeken naar de
        relevantie ervan voor een houdbaar budgettair en sociaaleconomisch beleid in Finland,
        maar ook of de EU-regels en -richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak
        de algemene economische governance van de Europese Unie te versterken. De
        Commissie is van mening dat de consolidatiemaatregelen voor de middellange termijn
        moeten worden gespecificeerd en dat verdere actie nodig is om de houdbaarheid van
   4
        SEC(2011) 734.
NL                                             5                                                NL
 ---pagebreak---          de overheidsfinanciën te verbeteren, onder meer door het stimuleren van de
         productiviteit van de overheidssector. Bovendien is verdere actie nodig is om de
         prikkels om te werken te vergroten, de effectieve leeftijd voor uittreding uit de
         arbeidsmarkt te verhogen en de productiviteit en de concurrentie in de markten van de
         dienstensector te verbeteren.
   (16)  In het licht van deze beoordeling, en rekening houdende met de aanbeveling van de
         Raad van 2 juni 2010 op grond van artikel 126, lid 7, van het Verdrag betreffende de
         werking van de Europese Unie, heeft de Raad de actualisering 2011 van het
         stabiliteitsprogramma van Finland onderzocht. Zijn advies5 daarover is met name in de
         onderstaande aanbevelingen (1) en (2) weergegeven. Rekening houdende met de
         conclusies van de Europese Raad van 25 maart 2011, heeft de Raad het nationale
         hervormingsprogramma van Finland onderzocht,
   BEVEELT AAN dat Finland in de periode 2011-2012 actie onderneemt om:
   (1)     De begrotingsconsolidatie voort te zetten, meevallers aan de inkomstenzijde te
           gebruiken om het tekort te verminderen en aanvullende maatregelen te nemen om de
           budgettaire situatie boven de middellangetermijndoelstelling te houden.
   (2)     Verdere maatregelen te nemen om productiviteitsverhogingen en kostenbesparingen
           in de overheidsdienstverlening, met inbegrip van structurele veranderingen, tot stand
           te brengen, om in te spelen op de uitdagingen die voortvloeien uit de vergrijzing.
   (3)     De actieve arbeidsmarktmaatregelen beter op de langdurig werklozen en jongeren af
           te stemmen.
   (4)     Maatregelen te nemen om de inzetbaarheid van oudere werknemers en hun deelname
           aan permanente educatie te verbeteren. Verdere maatregelen te nemen om
           vervroegde uittreding uit de arbeidsmarkt te ontmoedigen en de grenzen voor de
           wettelijke pensioenleeftijd verder aan de levensverwachting te koppelen.
   (5)     Verdere maatregelen te treffen om de dienstensector verder open te stellen, door het
           regelgevingskader te herontwerpen en beperkingen weg te nemen teneinde nieuwe
           toetreding tot de markten van de dienstensector, met name in de detailhandel, te
           vergemakkelijken.
   Gedaan te Brussel,
                                                      Voor de Raad
                                                      De voorzitter
   5
         Uit hoofde van artikel 5, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad.
NL                                                      6                                        NL