               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 5.6.2019
            COM(2019) 524 final
            Aanbeveling voor een
            AANBEVELING VAN DE RAAD
            over het nationale hervormingsprogramma 2019 van Slovenië en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2019 van Slovenië

               Aanbeveling voor een

               AANBEVELING VAN DE RAAD

               over het nationale hervormingsprogramma 2019 van Slovenië en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2019 van Slovenië

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

               Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid
                  1
               , en met name artikel 5, lid 2,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

               Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

               Gezien de conclusies van de Europese Raad,

               Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

               Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

               Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

               Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Op 21 november 2018 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse groeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2019 voor coördinatie van het economisch beleid. Er werd terdege rekening gehouden met de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd. De prioriteiten van de jaarlijkse groeianalyse zijn op 21 maart 2019 door de Europese Raad bekrachtigd. Op 21 november 2018 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Slovenië niet heeft genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen. Tevens heeft de Commissie op die datum een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, die op 21 maart 2019 door de Europese Raad is bekrachtigd. Op 9 april 2019 heeft de Raad de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone ("aanbeveling voor de eurozone") vastgesteld.

               (2)Als lidstaat die de euro als munt heeft en in het licht van de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de economische en monetaire unie, dient Slovenië ervoor te zorgen dat volledig en tijdig uitvoering wordt gegeven aan de aanbeveling voor de eurozone, zoals weergegeven in de onderstaande aanbevelingen 1 en 3. Met name kan aan de eerste aanbeveling voor de eurozone wat betreft een veerkrachtige product- en dienstenmarkt worden tegemoetgekomen door de restrictieve regelgeving te verminderen, en kan aan de tweede aanbeveling voor de eurozone wat betreft het bevorderen van investeringen worden tegemoetgekomen door het economisch investeringsbeleid toe te spitsen op de gespecificeerde gebieden.

               (3)Op 27 februari 2019 is het landverslag 2019 voor Slovenië
                  2
                gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Slovenië bij de tenuitvoerlegging van de op 13 juli 2018 door de Raad vastgestelde landspecifieke aanbevelingen heeft gemaakt, alsmede het gevolg dat is gegeven aan de aanbevelingen die in de jaren voordien werden goedgekeurd, en de vooruitgang die Slovenië in de richting van zijn nationale Europa 2020-doelstellingen heeft geboekt.

               (4)Op 15 april 2019 heeft Slovenië zijn nationale hervormingsprogramma 2019 ingediend en op 26 april 2019 zijn stabiliteitsprogramma 2019. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze tegelijkertijd geëvalueerd.

               (5)De betrokken landspecifieke aanbevelingen zijn meegenomen in de programmering voor de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESI-fondsen) voor de periode 2014-2020. Op grond van artikel 23 van Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement en de Raad
                  3
                kan de Commissie een lidstaat verzoeken zijn partnerschapsovereenkomst en de desbetreffende programma's te evalueren en wijzigingen daarop voor te stellen wanneer dit nodig is om de uitvoering van relevante aanbevelingen van de Raad te ondersteunen. De Commissie heeft in richtsnoeren inzake de toepassing van maatregelen om de doeltreffendheid van de Europese structuur- en investeringsfondsen te koppelen aan gezond economisch bestuur
                  4
               , nader aangegeven hoe zij van die bepaling gebruik zou maken.

               (6)Slovenië valt momenteel onder het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact en is aan de schuldregel onderworpen. In haar stabiliteitsprogramma 2019 voorziet de regering dat het nominale overschot in 2019 zal toenemen tot 0,9 % van het bbp en in 2022 1,2 % van het bbp zal bedragen. Op basis van het herberekende structurele saldo wordt aangenomen dat de begrotingsdoelstelling op middellange termijn – die is gewijzigd van een structureel overschot van 0,25 % van het bbp in 2019 tot een structureel tekort van 0,25 % van het bbp vanaf 2020 – uiterlijk in 2021 wordt gerealiseerd
                  5
               . Volgens het stabiliteitsprogramma 2019 zal de overheidsschuldquote naar verwachting blijven dalen tot 65,4 % van het bbp in 2019 en tot 54,7 % van het bbp in 2022. Het macro-economische scenario dat aan die begrotingsprognoses ten grondslag ligt, is gunstig.

               (7)Op 13 juli 2018 heeft de Raad Slovenië de aanbeveling gedaan ervoor te zorgen dat de nominale groei van de netto primaire overheidsuitgaven
                  6
                in 2019 niet meer dan 3,1 % bedraagt, hetgeen overeenstemt met een jaarlijkse structurele aanpassing van 0,65 % van het bbp. Op basis van de voorjaarsprognoses 2019 van de Commissie bestaat het risico van een aanzienlijke afwijking van het aanbevolen aanpassingstraject in de richting van de budgettaire middellangetermijndoelstelling in 2019.

               (8)In 2020 zou Slovenië zijn begrotingsdoelstelling op middellange termijn moeten halen. Volgens de voorjaarsprognoses 2019 van de Commissie spoort dit met een maximale nominale groeivoet van de netto primaire overheidsuitgaven van 4,0 %, hetgeen overeenstemt met een structurele aanpassing van 0,5 % van het bbp. Afgaande op de voorjaarsprognoses 2019 van de Commissie zal Slovenië bij ongewijzigd beleid in 2020 dicht bij zijn budgettaire middellangetermijndoelstelling zitten. De huidige beoordeling wijst derhalve op een risico van enige afwijking in 2020. De verwachte nominale groeivoet van de netto primaire overheidsuitgaven wijst momenteel op het risico dat in 2020 enigszins van het vereiste wordt afgeweken, maar ook op het risico dat over 2019 en 2020 samen aanzienlijk van het vereiste wordt afgeweken. Indien het structurele saldo volgens de prognoses niet langer in de buurt van de budgettaire middellangetermijndoelstelling ligt, moet bij toekomstige beoordelingen in een algehele beoordeling rekening worden gehouden met een mogelijke afwijking van het vereiste. De verwachting is dat Slovenië in 2019 en 2020 aan de schuldregel zal voldoen. Al met al is de Raad van oordeel dat in 2019 de nodige maatregelen moeten worden genomen en dat Slovenië klaar moet staan om vanaf 2020 verdere maatregelen te treffen om aan de bepalingen van het stabiliteits- en groeipact te voldoen.

               (9)De stelsels voor gezondheidszorg en langdurige zorg in Slovenië zullen door de vergrijzing steeds meer onder druk komen te staan. De financiering van de gezondheidszorg is niet berekend op de verwachte stijging van de kosten ten gevolge van de vergrijzing. Tot nog toe heeft Slovenië geen alomvattende maatregelen voorgesteld voor een gezondheidszorg die kwaliteitsvol, toegankelijk en op lange termijn budgettair houdbaar is. Momenteel wordt een ontwerp van wet op de langdurige zorg opgesteld als onderdeel van de Sloveense strategie voor actief ouder worden. Naar verwachting zullen overheidsopdrachten in de gezondheidszorg kostenefficiënter worden dankzij een betere coördinatie, maar verder blijft het onduidelijk hoe de beoogde maatregelen zullen bijdragen tot een betere kosteneffectiviteit, toegankelijkheid en kwaliteit van de zorg. De toekomstige druk op de zorgstelsels zou kunnen worden verlicht door te investeren in structuren en apparatuur voor gezondheidszorg en langdurige zorg.

               (10)Aangezien de bevolking in Slovenië sneller vergrijst dan in de meeste andere lidstaten, staat het pensioenstelsel voor steeds urgentere uitdagingen op het gebied van langetermijnhoudbaarheid en toereikendheid. Volgens het document "Uitgangspunten voor de modernisering van het pensioenstelsel en de arbeidsongeschiktheidsverzekering", dat in 2017 door de sociaal-economische raad is aangenomen, zouden de sociale partners en de vorige regering uiterlijk in 2020 een hervorming goedkeuren. Daarnaast voorziet het nationale hervormingsprogramma 2019-2020 in de mogelijkheid het pensioenstelsel te herzien met het oog op de houdbaarheid ervan op middellange en lange termijn en voldoende hoge pensioenen. In het programma wordt ook gemikt op een langere beroepsloopbaan en meer mogelijkheden om het potentieel van oudere werknemers te benutten, maar wordt niet aangegeven hoe en wanneer die doelen concreet moeten worden gehaald. De houdbaarheid van het stelsel kan worden verbeterd door de wettelijke pensioenleeftijd aan te passen aan de gestegen levensverwachting en door een latere pensionering te bevorderen. Het blijft moeilijk om voor toereikende pensioenen te zorgen: sommige pensioengerechtigden leven op of onder de armoedegrens. Bijna 70 % van alle zelfstandigen in Slovenië kiest ervoor het minimumbedrag aan sociale premies te betalen, waardoor deze groep later slechts recht heeft op een minimumpensioen. De toereikendheid van de pensioenen kan verder worden verbeterd door de dekking van de aanvullende pensioenregelingen te stimuleren, door veranderende loopbaantrajecten aan te pakken en door het risico op armoede onder ouderen te verminderen.

               (11)De werkgelegenheid bleef stijgen en de werkloosheid nam verder af. De langdurige werkloosheid blijft echter boven het niveau van vóór de crisis en langdurig werklozen vertegenwoordigen nog steeds bijna de helft van alle werklozen. Vooral laaggeschoolde en oudere werknemers worden met aanhoudende problemen geconfronteerd, aangezien hun activiteits- en arbeidsparticipatiepercentages nog steeds tot de laagste in de EU behoren. Hun participatie in het volwassenenonderwijs ligt erg laag. Uit een evaluatie van beleidsmaatregelen die mensen moeten aanmoedigen om een baan te zoeken of een opleiding te volgen, blijkt dat de meeste bestaande programma's goed presteren. De uitgaven op dit gebied blijven echter beperkt en er nemen maar weinig laaggeschoolde en oudere werklozen aan de programma's deel. Daarom is het bijzonder belangrijk dat wordt geïnvesteerd in efficiënte maatregelen die de inzetbaarheid van laaggeschoolde en oudere werknemers vergroten, onder meer op het gebied van digitale vaardigheden. Een hogere arbeidsparticipatie van oudere werknemers zal ook de druk op het pensioenstelsel helpen verlichten. Hoewel de arbeidsmarkthervorming van 2013 bepaalde kwetsbare groepen duidelijk heeft geholpen bij het vinden van een baan, blijft tijdelijk werk een probleem. Het percentage personen dat risico op armoede of sociale uitsluiting loopt, is afgenomen, maar blijft voor de ouderen boven het EU-gemiddelde.

               (12)Steeds meer economische sectoren vertonen tekenen die wijzen op een tekort aan arbeidskrachten. Dit lijkt deels te verklaren door een mismatch tussen de vaardigheden die jongeren aangeleerd krijgen en de vaardigheden waarnaar werkgevers op zoek zijn. In combinatie met zwak functionerende ecosystemen voor innovatie vormen deze tekorten op de arbeidsmarkt een hinderpaal voor de industriële transformatie op de prioritaire gebieden van de strategie voor slimme specialisatie, zoals omschreven in overleg met de belanghebbenden. Om in de behoeften van de economie te voorzien, is het van cruciaal belang dat de toekomstige beroepsbevolking digitale vaardigheden verwerft.

               (13)Er zijn al enkele maatregelen genomen of gepland om de financieringsmogelijkheden voor bedrijven in Slovenië te verbeteren en te voorzien in alternatieven voor bankkredieten. Sloveense bedrijven zijn voor hun financieringsbehoeften echter nog steeds sterk afhankelijk van bankkredieten en kasstromen. De toegang tot aandelenkapitaal op de particuliere markt blijft beperkt. Het aanbod aan durfkapitaal stijgt, zij het vanaf een zeer laag niveau. De al geringe marktkapitalisatie van de effectenbeurs in Ljubljana neemt nog verder af. De instroom van aandelen- en risicokapitaal in het land wordt belemmerd door de kleine en onderontwikkelde kapitaalmarkt, in combinatie met ongunstige randvoorwaarden, zoals een lage financiële geletterdheid bij kleinere bedrijven. De moeilijke toegang tot aandelenkapitaal zet een rem op de groei van innovatieve ondernemingen, maar ook van gevestigde bedrijven, die baat zouden kunnen hebben bij een andere manier van financiering.

               (14)Sloveense bedrijven worden gehinderd door de nog steeds hoge regelgevende en administratieve lasten, die worden gezien als een belangrijk probleem voor het zakendoen in Slovenië. Deze lasten hebben bijvoorbeeld betrekking op vergunningen, rapportageverplichtingen, belastingprocedures en de vaak langdurige gerechtelijke procedures voor handelszaken. Moeilijkheden bij de vervolging van economische en financiële criminaliteit tasten eveneens het ondernemingsklimaat aan. Slovenië heeft instrumenten ontwikkeld om de administratieve lasten te beperken, zoals het SPOT-portaal ("Slovenska poslovna točka") en het "enig document", waarmee verschillende van de geconstateerde lasten worden aangepakt. Veel van de lastenverlichtende maatregelen zijn echter nog hangende, en de maatregelen die al zijn uitgevoerd, hadden niet de verwachte impact. Slovenië heeft ook een aantal hervormingen doorgevoerd met het oog op de liberalisering van restrictieve beroepsvereisten. Toch is nog geen gevolg gegeven aan sommige delen van de landspecifieke aanbevelingen van 2017, vooral wat betreft advocaten en onroerendgoedmakelaars.

               (15)Slovenië kent tekortkomingen op het gebied van concurrentie en transparantie bij overheidsopdrachten, zoals met name blijkt uit het hoge aandeel van contracten dat via een onderhandelingsprocedure wordt gesloten (zonder oproep tot het indienen van voorstellen). Er zijn nog steeds geen sterke waarborgen tegen corruptie en collusie tussen inschrijvers, met name bij aanbestedingen door lokale overheden en door overheidsbedrijven. In het onafhankelijk toezicht op overheidsopdrachten zijn onvoldoende wettelijke waarborgen tegen externe druk of inmenging ingebouwd, met name wat betreft disciplinaire procedures en het voorstel voor de aanstelling van de leden van de nationale toetsingscommissie. Ondanks de invoering van een actieplan voor de professionalisering van degenen die betrokken zijn bij aanbestedingen, is die professionalisering nog gering. Hoewel volgens ramingen van de autoriteiten economische criminaliteit en corruptie in de voorbije jaren aanzienlijke schade hebben veroorzaakt, zijn sommige hervormingen op het vlak van corruptiebestrijding nog steeds hangende.

               (16)Ondanks de gedeeltelijke privatisering van 65 % van de aandelen van de grootste bank van Slovenië, Nova Ljubljanska Banka, is er nog veel staatsinmenging in de economie, ook in de financiële sector. De uitvoering van de eerder gepubliceerde privatiseringsplannen verloopt traag. Door verder werk te maken van de privatiseringen zou de levensvatbaarheid van ondernemingen op de lange termijn verhogen en zouden de risico's voor de overheidsfinanciën afnemen, net als het risico op verstoring van de mededinging en van de toewijzing van middelen. De verdere verkoop van aandelen in beursgenoteerde ondernemingen zou tevens de ontwikkeling van de Sloveense kapitaalmarkt ten goede komen.

               (17)Het ecosysteem voor onderzoek, ontwikkeling en innovatie behoeft verbetering om ten volle te kunnen functioneren, en de steunmaatregelen missen vaak samenhang. De oprichting en de opschaling van innovatieve ondernemingen worden gehinderd door de beperkte steun voor bedrijfskundig onderwijs en technologieoverdracht en, meer in het algemeen, door een zwakke samenwerking tussen wetenschap en bedrijfsleven. De meeste kleine en middelgrote ondernemingen in Slovenië hebben een geringe innovatiecapaciteit. Het aandeel van innovatieve bedrijven in Slovenië neemt dan ook af en ligt onder het EU-gemiddelde. De productiviteitsgroei in Slovenië heeft te lijden onder de trage digitale transformatie. Prestatieverschillen op het gebied van innovatie tussen de oostelijke en westelijke regio's van Slovenië belemmeren samenwerking en netwerkvorming. Slovenië boekt niet langer vooruitgang in de richting van de streefcijfers 2020 voor uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling, terwijl meer investeringen in onderzoek, ontwikkeling en innovatie het groeipotentieel van het land zouden versterken. Slovenië trekt op alle niveaus van postsecundair onderwijs maar een klein deel van de internationale studenten aan, vooral op doctoraatsniveau, en de internationale mobiliteit van onderzoekers blijft beperkt, net als de mobiliteit tussen de academische wereld en het bedrijfsleven.

               (18)Slovenië heeft in het ontwerp van zijn nationaal energie- en klimaatplan doelstellingen voor de periode tot 2030 vastgesteld op het gebied van energie-infrastructuur, energie-efficiëntie en hernieuwbare energie. Al die doelstellingen vereisen adequate investeringen. De economie van Slovenië is met name koolstofintensiever dan het EU-gemiddelde en het aandeel van hernieuwbare energie in de totale energieproductie stagneert. De ontwikkeling van andere hernieuwbare energiebronnen dan hout en waterkracht verloopt bijzonder langzaam. Het aandeel van de industriële sector, de dienstensector en de woningsector in het totale eindverbruik van energie ligt hoger dan het EU-gemiddelde. Bovendien is de bestaande opslagcapaciteit voor energie onderontwikkeld en niet afgestemd op de behoeften van een niet-geïntegreerde lokale productie van hernieuwbare energiebronnen.

               (19)Vervoer is de grootste bron van CO2-emissies geworden, met een aandeel in de totale emissies dat hoger ligt dan het EU-gemiddelde voor deze sector. De grote afhankelijkheid van het wegvervoer in Slovenië zorgt voor een hoge energie- en koolstofintensiteit en voor andere problemen, zoals luchtvervuiling en verkeersongevallen. Om die negatieve gevolgen in te perken kan worden gekeken naar de spoorweginfrastructuur en koolstofarme energie en duurzaam vervoer in het algemeen, waar nog veel ruimte voor verbetering bestaat. Om te komen tot een duurzamer ontwikkelingsmodel voor natuurlijke hulpbronnen moet ook nog een belangrijke investeringskloof worden gedicht. De economie van Slovenië is afhankelijk van de natuurlijke omgeving, die erop achteruit gaat. Een sterke afhankelijkheid van ingevoerde grondstoffen en lage recyclingpercentages belemmeren de overgang naar een circulaire economie. De toestand van het stedelijk afvalwatersysteem, met inbegrip van de infrastructuur voor inzameling en verwerking, is niet volledig in overeenstemming met de EU-voorschriften. Aanzienlijke delen van de Sloveense economie zijn kwetsbaar voor natuurrampen, met name overstromingen.

               (20)De programmering van EU-middelen voor de periode 2021-2027 kan een aantal in de aanbevelingen vermelde lacunes helpen aanpakken, met name op de gebieden die in bijlage D bij het landverslag
                  7
                aan bod komen. Dat zou Slovenië in staat stellen om ten aanzien van de betreffende sectoren optimaal van die middelen gebruik te maken, rekening houdend met regionale verschillen. Opdat deze investeringen succesvol zouden zijn, is het belangrijk dat de bestuurlijke capaciteit van het land voor het beheer van de fondsen wordt versterkt.

               (21)In de context van het Europees Semester 2019 heeft de Commissie een brede analyse van het economische beleid van Slovenië verricht. De analyse is gepubliceerd in het landverslag 2019. Voorts heeft de Commissie zowel het stabiliteitsprogramma 2019 als het nationale hervormingsprogramma 2019 doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de aanbevelingen die in eerdere jaren tot Slovenië zijn gericht. Daarbij heeft zij niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar begrotings- en sociaal-economisch beleid in Slovenië, maar is zij ook nagegaan of de Unieregels en richtsnoeren in acht zijn genomen. Dit weerspiegelt de noodzaak om de algehele economische governance van de Unie te versterken door middel van een inbreng op Unieniveau in toekomstige nationale besluiten.

               (22)In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2019 onderzocht en zijn advies daarover
                  8
                is met name in de onderstaande aanbeveling 1 weergegeven,

               BEVEELT AAN dat Slovenië in 2019 en 2020 de volgende actie onderneemt:

               1.In 2020 de middellangetermijndoelstelling voor de begroting halen. Hervormingen op het gebied van gezondheidszorg en langdurige zorg vaststellen en uitvoeren met het oog op kwaliteit, toegankelijkheid en budgettaire houdbaarheid op lange termijn. De houdbaarheid en de toereikendheid van het pensioenstelsel op lange termijn garanderen, onder meer door de wettelijke pensioenleeftijd aan te passen en door vroegtijdige pensioneringen te beperken. De inzetbaarheid van laaggeschoolde en oudere werknemers vergroten door het verbeteren van de arbeidsmarktrelevantie van onderwijs en opleiding, een leven lang leren en activering, onder meer aan de hand van een betere digitale geletterdheid.

               2.De ontwikkeling van aandelenmarkten ondersteunen. Het ondernemingsklimaat verbeteren door de restrictieve regelgeving en de administratieve lasten te verminderen. De mededinging, de professionalisering en het onafhankelijk toezicht bij overheidsopdrachten verbeteren. Privatiseringen uitvoeren volgens de bestaande plannen.

               3.Economisch investeringsbeleid toespitsen op onderzoek en innovatie, de lagekoolstof- en energietransitie, duurzaam vervoer – met name spoorvervoer – en milieu-infrastructuur, rekening houdend met regionale verschillen.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)

                        PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

                     (2)

                        SWD(2019) 1023 final.

                     (3)

                        Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds, het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij en algemene bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1083/2006 van de Raad (PB L 347 van 20.12.2013, blz. 320).

                     (4)

                        COM(2014) 494 final.

                     (5)

                        Het conjunctuurgezuiverde begrotingssaldo, ongerekend eenmalige en tijdelijke maatregelen, dat de Commissie aan de hand van de gezamenlijk overeengekomen methode heeft herberekend.

                     (6)

                        De netto primaire overheidsuitgaven bestaan uit de totale overheidsuitgaven exclusief rente-uitgaven, uitgaven in het kader van programma’s van de Unie die volledig met inkomsten uit Uniefondsen worden gefinancierd en niet-discretionaire veranderingen in de uitgaven voor werkloosheidsuitkeringen. Nationaal gefinancierde bruto-investeringen in vaste activa worden afgevlakt over een periode van vier jaar. Er wordt rekening gehouden met discretionaire inkomstenmaatregelen of bij wet verplicht gestelde inkomstenstijgingen. Eenmalige maatregelen aan zowel de inkomsten- als de uitgavenzijde worden uitgevlakt.

                     (7)

                        SWD(2019) 1023 final.

                     (8)

                        Op grond van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad.


               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 5.6.2019
            COM(2019) 509 final
            Aanbeveling voor een
            AANBEVELING VAN DE RAAD
            over het nationale hervormingsprogramma 2019 van Spanje en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2019 van Spanje

               Aanbeveling voor een

               AANBEVELING VAN DE RAAD

               over het nationale hervormingsprogramma 2019 van Spanje en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2019 van Spanje

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

               Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid
                  1
               , en met name artikel 5, lid 2,

               Gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden
                  2
               , en met name artikel 6, lid 1,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

               Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

               Gezien de conclusies van de Europese Raad,

               Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

               Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

               Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

               Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Op 21 november 2018 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse groeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2019 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarbij is ten volle rekening gehouden met de Europese Pijler van sociale rechten, volgens de verklaring van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie van 17 november 2017. De prioriteiten van de jaarlijkse groeianalyse zijn op 21 maart 2019 door de Europese Raad bekrachtigd. Op 21 november 2018 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Spanje heeft genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen. Tevens heeft de Commissie op die datum een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, die op 21 maart 2019 door de Europese Raad is bekrachtigd. Op 9 april 2019 heeft de Raad de aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone ("aanbeveling voor de eurozone") vastgesteld.

               (2)Als lidstaat die de euro als munt heeft en in het licht van de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de economische en monetaire unie, dient Spanje ervoor te zorgen dat volledig en tijdig uitvoering wordt gegeven aan de aanbeveling voor de eurozone, die in de onderstaande aanbevelingen 1 tot en met 4 is weergegeven. Meer bepaald zullen maatregelen ter verbetering van de productiviteit bijdragen tot de uitvoering van de eerste aanbeveling voor de eurozone, wat betreft productiviteitsverbeteringen voor een herbalancering binnen de eurozone; het gebruik maken van meevallers om de overheidsschuld terug te dringen en het richten van investeringsgerelateerd economisch beleid op de gespecificeerde gebieden zullen bijdragen tot de uitvoering van de tweede aanbeveling voor de eurozone, wat betreft het herstel van buffers en steun voor investeringen; en maatregelen ter verbetering van vaardigheden en van de inzetbaarheid op de arbeidsmarkt zullen bijdragen tot de uitvoering van de derde aanbeveling voor de eurozone, wat betreft de werking van de arbeidsmarkt.

               (3)Op 27 februari 2019 is het landverslag 2019 voor Spanje
                  3
                gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Spanje bij de tenuitvoerlegging van de op 13 juli 2018 door de Raad vastgestelde landspecifieke aanbevelingen heeft gemaakt, alsmede het gevolg dat is gegeven aan de aanbevelingen die in de jaren voordien werden goedgekeurd, en de vooruitgang die Spanje in de richting van zijn nationale Europa 2020-doelstellingen heeft geboekt. Het landverslag bevatte ook een op grond van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 uitgevoerde diepgaande evaluatie, waarvan de uitkomsten ook op 27 februari 2019 zijn bekendgemaakt
                  4
               . Op basis van haar analyse concludeerde de Commissie dat Spanje macro-economische onevenwichtigheden ondervindt. Grote volumes buitenlandse en binnenlandse schulden, zowel bij de overheid als bij particulieren, hoge werkloosheid, in de context van een zwakke groei van de productiviteit, zijn nog steeds zwakke punten met grensoverschrijdende relevantie. Er wordt vooruitgang geboekt bij de schuldafbouw in de particuliere sector, maar deleveragingbehoeften blijven nog steeds belangrijk. Ondanks voortdurende robuuste bbp-groei blijft de overheidsschuld, uitgedrukt als percentage van het bbp, hoog. Het werkloosheidscijfer daalt nog steeds in snel tempo, maar blijft zeer hoog en de hoge segmentering van de arbeidsmarkt tussen tijdelijke contracten en contracten van onbepaalde duur verhindert een snellere groei van de arbeidsproductiviteit. Na een sterke hervormingsperiode tussen 2012 en 2015 heeft de veranderende politieke context het afgelopen jaar gezorgd voor nog een jaar met beperkte vooruitgang wat betreft de tenuitvoerlegging van de aanbevelingen. De huidige gunstige economische situatie kan een ideale gelegenheid zijn om de hervormingen die nog op stapel staan, aan te pakken om de Spaanse economie veerkrachtiger te maken en de productiviteitsgroei te versnellen.

               (4)Op 30 april 2019 heeft Spanje zijn nationale hervormingsprogramma 2019 en zijn stabiliteitsprogramma 2019 ingediend. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze tegelijkertijd geëvalueerd.

               (5)Het stabiliteitsprogramma 2019 brengt verslag uit over maatregelen ter uitvoering van het preventieve en correctieve instrumentarium van de Spaanse stabiliteitswet. Er worden echter geen plannen uiteengezet om de toepassing van dit instrumentarium automatisch te maken en de uitgavenregel van de stabiliteitswet te herzien, met het oog op een sterkere bijdrage tot de consolidering van de begroting, meer bepaald tijdens een economische opleving. Op het gebied van overheidsopdrachten zal de ambitieuze tenuitvoerlegging van de Wet op de overheidsopdrachten van 2017 een draagvlak creëren om de doelmatigheid van de overheidsuitgaven te verbeteren en onregelmatigheden te helpen voorkomen. Het is meer bepaald van belang dat de nieuwe beheersstructuur, met name het onafhankelijke bureau voor regulering en supervisie, de haar toegewezen taken degelijk kan uitvoeren, en dat de omvattende nationale strategie inzake overheidsopdrachten spoedig wordt goedgekeurd, met actieve betrokkenheid van de aanbestedende diensten en de entiteiten op nationaal, regionaal en lokaal niveau. Ten slotte zullen in 2019 een aantal uitgaventoetsingen plaatsvinden en de tenuitvoerlegging van de daaruit voortvloeiende aanbevelingen moet de doelmatigheid van de overheidsuitgaven helpen vergroten.

               (6)De betrokken landspecifieke aanbevelingen zijn meegenomen in de programmering voor de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESI-fondsen) voor de periode 2014-2020. Op grond van artikel 23 van Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement en de Raad
                  5
                kan de Commissie een lidstaat verzoeken zijn partnerschapsovereenkomst en de desbetreffende programma's te herzien en wijzigingen daarop voor te stellen, indien dit nodig is om de uitvoering van de betrokken aanbevelingen van de Raad te ondersteunen. De Commissie heeft in richtsnoeren met betrekking tot de toepassing van de maatregelen die de effectiviteit van de ESI-fondsen koppelen aan gezonde economische governance, nader aangegeven hoe zij van die bepaling zou gebruikmaken
                  6
               .

               (7)Ingevolge de tijdige en duurzame correctie van het buitensporige tekort en Besluit (EU) [2019/X] van de Raad tot intrekking van de buitensporigtekortprocedure is Spanje aan het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact en aan de overgangsregel voor de schuld onderworpen. Het overheidssaldo zal naar verwachting verder groeien van -2,5% van het bbp in 2018 tot -2,0% van het bbp in 2019 om in 2022 een begrotingsevenwicht te bereiken. Gebaseerd op een herberekening van het structurele saldo
                  7
                zal de doelstelling op middellange termijn, een begrotingssituatie die structureel in evenwicht is, volgens de plannen niet binnen de tijdshorizon van het programma worden bereikt. Volgens het stabiliteitsprogramma zal de algemene overheidsschuldquote naar verwachting afnemen van 97,1% van het bbp in 2018 tot 95,8% van het bbp in 2019, en vervolgens dalen tot 88,7% van het bbp in 2022. Het macro-economische scenario dat aan die begrotingsprognoses ten grondslag ligt, is plausibel. Risico's voor de verwezenlijking van de budgettaire doelstellingen van het stabiliteitsprogramma 2019 hebben met name betrekking op de inkomsten, waar grote onzekerheid heerst over het rendement of de kansen op goedkeuring van vele van de inkomstenmaatregelen.

               (8)Op 13 juli 2018 heeft de Raad Spanje aanbevolen ervoor te zorgen dat het nominale groeipercentage van de netto primaire overheidsuitgaven
                  8
                in 2019 niet meer dan 0,6% bedraagt, hetgeen overeenstemt met een jaarlijkse structurele aanpassing van 0,65% van het bbp. Op basis van de voorjaarsprognosen 2019 van de Commissie bestaat het risico van een aanzienlijke afwijking van het aanbevolen aanpassingstraject in de richting van de budgettaire middellangetermijndoelstelling in 2019.

               (9)Gezien de Spaanse algemene overheidsschuldquote, die met meer dan 60% van het bbp boven de referentiewaarde van het Verdrag ligt, en de verwachte positieve output gap van 2,0% van het bbp, zouden de nominale primaire netto-overheidsuitgaven in 2020 niet moeten groeien, in lijn met de structurele aanpassing van 1,0% van het bbp die resulteert uit de gezamenlijk overeengekomen aanpassingsmatrix van vereisten van het stabiliteits- en groeipact. Tegelijkertijd zijn er indicaties dat de onbenutte capaciteit in de economie wordt onderschat, met een inflatie die in 2019 naar schatting onder de 2% zal blijven en een nog steeds slappe arbeidsmarkt (grote werkloosheid en een zeer groot aandeel van onvrijwillig deeltijdswerk, tijdelijke werknemers en armoede onder werkenden). Daarnaast wijst het aannemelijkheidsinstrument ook op een hoge mate van onzekerheid omtrent de raming van de output gap volgens de gemeenschappelijke methode. Uitgaande van deze basis lijkt een jaarlijkse structurele aanpassing van 0,65% van het bbp, hetgeen spoort met een maximale groeivoet van netto primaire overheidsgaven van 0,9%, passend. Volgens de voorjaarsprognose 2019 van de Commissie bestaat bij ongewijzigd beleid het risico op een significante afwijking van de vereiste budgettaire aanpassing in 2020. Daarnaast zou Spanje niet voldoen aan de vereisten van de overgangsregel voor de schuld in 2019 en 2020. Al met al is de Raad van oordeel dat vanaf 2019 de nodige maatregelen moeten worden genomen om aan de bepalingen van het stabiliteits- en groeipact te voldoen. Het zou van belang zijn eventuele meevallers te gebruiken om de algemene overheidsschuldquote terug te dringen.

               (10)De werkgelegenheid is in Spanje gestaag blijven groeien. De werkloosheid blijft dalen maar blijft hoog boven het gemiddelde van de Europese Unie, speciaal voor jongeren en laaggeschoolden. De kloof tussen mannen en vrouwen in de werkgelegenheid en wat de lengte van de loopbaan betreft, blijft breed. Dit is onbenut potentieel met name gezien de snel verouderende bevolking.

               (11)Hoewel het gebruik van tijdelijke contracten geleidelijk afneemt, wordt nog vaak een beroep gedaan op dergelijke contracten. Spanje is een land met een van de hoogste percentages in Europa, ook in sectoren met minder seizoens- of cyclische activiteit, hetgeen het groeipotentieel van Spanje en de sociale samenhang kan belemmeren. Jongeren, laaggeschoolden en onderdanen uit derde landen worden daar het meest door getroffen, en hebben vaak minder recht op sociale voordelen en grotere kans op armoede. Tijdelijke contracten zijn vaak erg kort en bieden slechts een beperkte stimulans zowel voor de werknemer als voor de werkgever om te investeren in opleiding, hetgeen op zijn beurt de productiviteitsgroei belemmert. Het blijft moeilijk om over te gaan van tijdelijke naar vaste contracten en de belemmeringen van de arbeidsmobiliteit beperken de kansen voor werkzoekenden en hinderen een doeltreffende verdeling van arbeidskrachten in het land.

               (12)Spanje heeft de steun aan langdurig werklozen die in 2018 nog steeds 6,4% uitmaken van de actieve beroepsbevolking, opgevoerd. Recente initiatieven hadden tot doel jongeren beter inzetbaar te maken door advies en loopbaanbegeleiding, maar de openbare diensten voor arbeidsvoorziening behandelen nog steeds een laag aandeel van de vacatures en er zijn verdere inspanningen noodzakelijk om het gebruik van deze diensten voor het zoeken naar en opnemen van een baan te verbeteren. In bepaalde regio’s is meer bepaald de samenwerking met de werkgevers erg zwak en het instrumentarium om de profielen van werkzoekenden beter af te stemmen op de behoeften van de werkgevers verkeert nog steeds in een beginfase. De partnerschappen tussen de openbare diensten voor arbeidsvoorziening en de sociale diensten kennen vooruitgang, maar in bepaalde regio’s is de samenwerking nog steeds beperkt. Grotere investeringen in moderne openbare diensten voor arbeidsvoorziening en steun aan arbeidsmobiliteit kunnen de inzetbaarheid en aanpasbaarheid van werknemers verbeteren en de overgangen op de arbeidsmarkt vergemakkelijken, waardoor de productiviteit en inclusieve groei op de lange termijn van Spanje worden verbeterd.

               (13)De inspanningen om de arbeidsinspecties te versterken ten einde het misbruik van tijdelijke contracten tegen te gaan, werpen zekere vruchten af en het aandeel van contracten van onbepaalde duur in de netto werkgelegenheidsgroei neemt toe. Toch blijven de werkgevers uitgebreid gebruik maken van kortetermijncontracten. Uit het verleden is gebleken dat de talrijke stimulansen ter ondersteuning van de creatie van banen slechts een beperkt effect sorteren voor de bevordering van kwalitatief hoogstaande jobs. Spanje heeft een nieuwe evaluatie gelanceerd om het systeem te vereenvoudigen, maar de resultaten daarvan zijn nog niet beschikbaar. Vergelijkende onderzoeken om het aandeel van tijdelijke contracten in de overheidssector op alle niveaus te reduceren moeten versneld worden doorgevoerd om het streefcijfer van 8% tegen eind 2019 te bereiken. Terwijl het opzetten van tripartiet rondetafeloverleg een goede stap betekent in de richting van een grotere betrokkenheid van de sociale partners bij het ontwerpen van beleid, is er ruimte voor dieper en tijdiger overleg.

               (14)Het aandeel van mensen die het risico lopen van armoede en sociale uitsluiting, alsmede inkomensongelijkheid, neemt weliswaar af, maar blijft boven het gemiddelde van de Unie. Armoede onder werkenden blijft hoog bij tijdelijke of laaggeschoolde werknemers, of niet uit de EU afkomstige werknemers. De armoede onder kinderen blijft erg groot, ook al neemt deze enigszins af. De capaciteit om met sociale transfers, andere dan pensioenen, de armoede te bestrijden, blijft bij de laagste in de Unie, vooral voor kinderen. De sociale uitgaven als percentage van het bbp in Spanje voor gezinnen met kinderen behoren tot de laagste in de EU en zijn te weinig doelgericht. Ondanks een positieve tendens zijn er nog steeds aanzienlijke leemten in de dekking van mensen met een ernstige en gewone afhankelijkheid. De nationale werkloosheidssteun blijft gefragmenteerd, met een groot aantal regelingen voor verschillende groepen werkzoekenden. Recente maatregelen ter verbetering van de dekking en de bescherming van inkomenssteun voor oudere langdurig werklozen (van 52 jaar en ouder) kunnen anderzijds binnen deze specifieke groep de stimulansen om te werken verzwakken. Ondertussen vertonen de regionale minimuminkomensregelingen grote verschillen wat betreft toegangsvoorwaarden, dekking en efficiëntie en de beperkte overdraagbaarheid van regio tot regio vermindert de prikkels voor arbeidskrachten om mobiel te zijn. Bijgevolg krijgen sommige hulpbehoevenden geen steun. De invoering van het universele systeem van sociale kaarten zal de sociale uitkeringen transparanter en meer gericht maken. Terwijl de economische heropleving de armoede verder beperkt, vereist de situatie dat wordt geïnvesteerd in beleidsmaatregelen voor sociale integratie en sociale infrastructuur (bv. sociale huisvesting), ten einde inclusieve groei te bewerkstelligen. Daarnaast heeft Spanje te kampen met specifieke problemen inzake territoriale cohesie, zoals acute ontvolking en veroudering in bepaalde plattelandsgebieden. Acties ter bevordering van het ondernemerschap, digitalisering en de sociale economie kunnen bijdragen om deze problemen aan te pakken, als onderdeel van geïntegreerde strategieën voor territoriale ontwikkeling.

               (15)Tijdens de crisis speelde het Spaanse pensioenstelsel een belangrijke rol voor het behoud van de levensstandaard van ouderen, die bijgevolg minder risico lopen om in armoede terecht te komen. De ramingen in het verslag over vergrijzing en over de toereikendheid van de pensioenen voor 2018 wijzen erop dat de hervormingen uit 2011 en 2013 hebben geholpen om de pensioenen op langere termijn duurzaam en relatief toereikend te houden. Indien echter de koppeling van pensioenverhogingen aan de inflatie wordt voortgezet (zoals is besloten in 2018 en 2019) en de duurzaamheidsfactor op de lange baan wordt geschoven, moeten compenserende maatregelen worden genomen om de houdbaarheid van het pensioenstelsel op de middellange en lange termijn te verzekeren. Bovendien zijn maatregelen vereist voor de aanpak van zowel het belangrijke probleem van de inkomensonzekerheid van toekomstige gepensioneerden, als van de lengte en volledigheid van hun beroepsloopbaan, in een context van hoge werkloosheid en het wijdverbreide gebruik van tijdelijke en deeltijdse contracten.

               (16)Innovatie en productiviteitsgroei worden afgeremd door te geringe investeringen in onderzoek en ontwikkeling en door discrepanties tussen de vraag naar en het aanbod van vaardigheden. De uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling in de bedrijvensector in Spanje, met name bij grote bedrijven, bedraagt slechts de helft van het Uniegemiddelde, met significante regionale verschillen. Deze divergentie wordt nog versterkt door het lage en dalende uitvoeringspercentage van het overheidsbudget voor onderzoek en ontwikkeling. Tekorten aan vaardigheden en discrepanties tussen vraag en aanbod zijn een andere belangrijke belemmering voor de ontwikkeling en het gebruik van geavanceerde technologieën, meer bepaald voor kleine en middelgrote ondernemingen. De werkgelegenheid in hightechsectoren en kennisintensieve diensten ligt in vele Spaanse regio’s ver onder het Uniegemiddelde. Terwijl regionale innovatiestrategieën voor slimme specialisatie worden ontwikkeld en de governance van het nationale onderzoeks- en innovatiebeleid wordt gestroomlijnd, blijft de nationale/regionale coördinatie van de ontwikkeling, uitvoering en evaluatie van het beleid tekortschieten. Voor een verbetering van de innovatieprestaties van Spanje zijn aanzienlijke investeringen nodig om het ondernemerschap en start-ups te stimuleren en te helpen om te groeien, alsook om het concurrentievermogen van alle bedrijven en hun aanpassing aan activiteiten met een hogere toegevoegde waarde, met inbegrip van de digitalisering, te bevorderen, zodat zij hun aanwezigheid op de internationale markten kunnen vergroten. Dit vereist tevens meer openbaar-particuliere partnerschappen, een sterkere samenwerking tussen de academische wereld en het bedrijfsleven, meer technologietransfers, meer bepaald ten behoeve van kleine en middelgrote ondernemingen, een beter bestuur van het onderzoeks- en innovatiebeleid in diverse sectoren van de overheid, alsook een preciezere afstemming van de infrastructuur voor onderzoek en ontwikkeling en de projecten daarvan op de regionale en nationale innovatiestrategieën.

               (17)Hoewel de situatie verbetert, blijft het percentage voortijdige schoolverlaters zeer hoog in Spanje, met aanzienlijke regionale verschillen. Er is ruimte om de onderwijsresultaten die sterk van regio tot regio verschillen, te verbeteren. Beide factoren hebben een negatief effect op de mogelijkheden voor productiviteitsgroei op de lange termijn. De inspanningen om het onderwijssysteem te hervormen, zijn tot stilstand gekomen. Bedrijven maken melding van problemen om de nodige vaardigheden te vinden om innovatie te verwezenlijken, meer bepaald wat betreft specialisten in informatie- en communicatietechnologieën. Spanje heeft maatregelen goedgekeurd om het stelsel van duaal beroepsonderwijs en duale beroepsopleiding te moderniseren. Dat kan een cruciale rol spelen om de vaardigheden en kwalificaties te verschaffen die nodig zijn om de innovatie te integreren; er zijn echter weinig inschrijvingen in deze stelsels. Het percentage studenten tertiair onderwijs in Spanje ligt boven het EU-gemiddelde maar universitair afgestudeerden hebben problemen om een passende baan te vinden. De ontwikkeling van menselijk kapitaal op alle niveaus van het onderwijs en de opleiding, met inbegrip van hoger onderwijs en beroepsonderwijs, alsook meer samenwerking tussen het onderwijs en het bedrijfsleven om de bestaande discrepanties tussen vraag en aanbod van vaardigheden weg te werken, kunnen de toegang tot de arbeidsmarkt van jonge afgestudeerden verbeteren. Zo kunnen bedrijven beschikken over de vaardigheden en kwalificaties die nodig zijn om hun innovatiecapaciteit te verbeteren, en het groeipotentieel dat door de digitalisering wordt geboden, ten volle benutten. Werknemers bijscholen in digitale vaardigheden kan Spaanse bedrijven ook helpen om concurrerend te blijven in een steeds meer gedigitaliseerde economie. Al deze acties zouden ook bijdragen aan de terugdringing van regionale verschillen.

               (18)De rigiditeit en fragmentering van de regelgeving in Spanje zijn een belemmering voor bedrijven om van schaalvoordelen te profiteren en remmen de productiviteit. De wet inzake de eenheid van de markt blijft een belangrijk instrument om deze kwesties op te lossen. Een striktere toepassing van deze wet en het wegwerken van geconstateerde restricties op diensten, meer bepaald voor bepaalde professionele diensten van burgerlijk ingenieurs, architecten, juristen en IT-deskundigen, zouden de groeikansen en het concurrentievermogen kunnen verbeteren. Zoals op andere gebieden waar regio’s sleutelfactoren zijn voor een succesvolle uitvoering van hervormingen, kan een sterkere en duurzame coördinatie tussen de nationale en de regionale autoriteiten het beleid op dit gebied doeltreffender maken.

               (19)Een onvolledig netwerk voor goederenvervoer per spoor en een beperkte integratie in de elektriciteits- en gasmarkten van de Unie maken dat Spanje niet volledig profiteert van de interne markt van de EU. Om deze reden moet Spanje ook meer investeren in elektriciteitsinterconnecties met de rest van de Unie om tegen 2020 het streefcijfer van ten minste 10% van de geïnstalleerde productiecapaciteit voor elektriciteit te bereiken. Er zijn ook investeringen nodig om een grotere gebruikmaking van het spoor voor goederenvervoer mogelijk te maken, met inbegrip van grensoverschrijdende connecties met Frankrijk en Portugal en connecties met havens en logistieke centra.

               (20)Er is nog steeds sprake van aanzienlijke investeringslacunes op het gebied van het beheer van natuurlijke hulpbronnen om een duurzamer ontwikkelingsmodel te garanderen. Een vermindering van het energieverbruik in gebouwen en de ontwikkeling van slimme energienetten en hernieuwbare electriciteitsopslag zouden ook bijdragen tot een betere beheersing van de vraag. Extra inspanningen zijn nodig om duurzaam vervoer en de circulaire economie te bevorderen. Bepaalde gebieden in Spanje behoren tot de meest getroffen gebieden van Europa wat betreft de klimaatverandering. De bestaande watervoorraden staan onder druk en verdere infrastructuurinvesteringen zijn vereist ter verbetering van het waterbeheer, wat betreft afvalwaterbehandeling, lekken in het netwerk en watervoorziening. Ondanks een gestage vooruitgang de afgelopen jaren moet Spanje nog steeds voldoen aan bepaalde vereisten van de waterwetgeving van de Unie. Vooruitgang met het halen van al deze doelstellingen zou voor Spanje economische, sociale en milieuvoordelen hebben.

               (21)Voor alle vastgestelde investeringslacunes moet rekening worden gehouden met de specifieke regionale verschillen wat investeringsbehoeften betreft. De territoriale verschillen qua bbp/hoofd zijn beperkt, maar zij zijn groter dan voor de crisis, hetgeen vooral te wijten is aan de asymmetrische impact van banenverlies in de regio’s. De belangrijkste regionale verschillen zijn momenteel te zien in de indicatoren voor arbeid en sociale resultaten, waar de meeste Spaanse regio’s ondermaats presteren in vergelijking met het Uniegemiddelde. Andere sociaal-economische indicatoren wijzen ook op grote territoriale verschillen, met name op het gebied van innovatie, ondernemerschap en concurrentievermogen. Het economische beleid in verband met investeringen moet terdege rekening houden met regionale verschillen wat de investeringsbehoeften betreft.

               (22)De programmering van de EU-middelen voor de periode 2021-2027 kan enkele tekortkomingen die in de aanbevelingen worden aangekaart, helpen aanpakken, meer bepaald op gebieden die worden bestreken door bijlage D bij het landverslag
                  9
               . Dit zou Spanje in de gelegenheid stellen optimaal gebruik te maken van deze middelen naargelang van de geïdentificeerde sectoren, rekening houdend met regionale verschillen en de speciale situatie van de ultraperifere regio van de Canarische Eilanden. De versterking van de bestuurlijke capaciteit van het land voor het beheer van deze middelen is een belangrijke factor voor het succes van deze investering.

               (23)In de context van het Europees Semester 2019 heeft de Commissie een brede analyse van het economisch beleid van Spanje verricht. Die analyse is gepubliceerd in het landverslag 2019. Voorts heeft zij zowel het stabiliteitsprogramma 2019 als het nationale hervormingsprogramma 2019 doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de aanbevelingen die in eerdere jaren tot Spanje zijn gericht. Daarbij heeft zij niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar begrotings- en sociaaleconomisch beleid in Spanje, maar is zij ook nagegaan of de Unieregels en -richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak de algehele economische governance van de Unie te versterken door middel van een inbreng op Unieniveau in toekomstige nationale besluiten.

               (24)In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2019 onderzocht en zijn advies
                  10
                daarover is met name in de onderstaande aanbeveling 1 weergegeven.

               (25)In het licht van de diepgaande evaluatie door de Commissie en van deze beoordeling heeft de Raad het nationale hervormingsprogramma 2019 en het stabiliteitsprogramma 2019 onderzocht. Zijn aanbevelingen op grond van artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 zijn in de onderstaande aanbevelingen 1 tot en met 4 weergegeven,

               BEVEELT AAN dat Spanje in 2019 en 2020 de volgende actie onderneemt:

               1.Ervoor zorgen dat het nominale groeipercentage van de netto primaire overheidsuitgaven in 2020 niet hoger ligt dan 0,9%, hetgeen neerkomt op een jaarlijkse structurele aanpassing van 0,65% van het bbp. Maatregelen treffen om het begrotingskader en het kader voor overheidsopdrachten op alle bestuursniveaus te versterken. De houdbaarheid van het pensioenstelsel vrijwaren. Eventuele meevallers gebruiken om de algemene overheidsschuldquote verder te verminderen.

               2.Ervoor zorgen dat de diensten voor arbeidsvoorziening en sociale diensten voldoende capaciteit hebben om werkzoekenden doeltreffend te helpen. De overgang bevorderen naar contracten van onbepaalde duur, onder meer door het systeem van rekruteringsstimulansen te vereenvoudigen. De gezinstoelagen verbeteren en de hiaten in de dekking van de nationale werkloosheidssteun en regionale minimuminkomensregelingen wegwerken. Het aantal voortijdige schoolverlaters verminderen en de onderwijsresultaten verbeteren, rekening houdend met de regionale verschillen. De samenwerking vergroten tussen het onderwijs en het bedrijfsleven met het oog op een betere verstrekking van voor de arbeidsmarkt relevante vaardigheden en kwalificaties, meer specifiek inzake informatie- en communicatietechnologieën.

               3.Investeringsgerelateerd economisch beleid speciaal richten op de bevordering van innovatie, hulpbronnen- en energie-efficiëntie, de modernisering van de infrastructuur voor het goederenvervoer per spoor, en de uitbreiding van energie-interconnecties met de rest van de Unie, rekening houdend met regionale verschillen. De doeltreffendheid vergroten van beleidsmaatregelen ter bevordering van onderzoek en innovatie.

               4.De tenuitvoerlegging van de wet inzake de eenheid van de markt verbeteren door op alle bestuursniveaus te garanderen dat de regels inzake toegang tot en uitvoering van economische activiteiten, met name voor diensten, aan die wet beantwoorden, en door de samenwerking tussen overheidsdiensten te verbeteren.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)

                        PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

                     (2)

                        PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25.

                     (3)

                        SWD(2019) 1008 final.

                     (4)

                        COM(2019) 150 final.

                     (5)

                        Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds, het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij en algemene bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1083/2006 van de Raad (PB L 347 van 20.12.2013, blz. 320).

                     (6)

                        COM(2014) 494 final.

                     (7)

                        Het conjunctuurgezuiverde begrotingssaldo, ongerekend eenmalige en tijdelijke maatregelen, dat de Commissie aan de hand van de gezamenlijk overeengekomen methode heeft herberekend.

                     (8)

                        De primaire netto-overheidsuitgaven omvatten de totale overheidsuitgaven zonder rekening te houden met rente-uitgaven, uitgaven in het kader van programma's van de Unie die volledig met inkomsten uit fondsen van de Unie worden gefinancierd en niet-discretionaire veranderingen in de uitgaven voor werkloosheidsuitkeringen. Nationaal gefinancierde bruto-investeringen in vaste activa zijn gespreid over een periode van vier jaar. Er wordt rekening gehouden met discretionaire inkomstenmaatregelen of bij wet verplicht gestelde inkomstenstijgingen. Eenmalige maatregelen aan zowel de inkomsten- als de uitgavenzijde worden uitgevlakt.

                     (9)

                        SWD(2019) 1008 final.

                     (10)

                        Op grond van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad.


               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 5.6.2019
            COM(2019) 517 final
            Aanbeveling voor een
            AANBEVELING VAN DE RAAD
            over het nationale hervormingsprogramma 2019 van Hongarije en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2019 van Hongarije

               Aanbeveling voor een

               AANBEVELING VAN DE RAAD

               over het nationale hervormingsprogramma 2019 van Hongarije en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2019 van Hongarije

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

               Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid
                  1
               , en met name artikel 9, lid 2,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

               Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

               Gezien de conclusies van de Europese Raad,

               Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

               Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

               Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

               Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Op 21 november 2018 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse groeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2019 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd. De prioriteiten van de jaarlijkse groeianalyse zijn op 21 maart 2019 door de Europese Raad bekrachtigd. Op woensdag 21 november 2018 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Hongarije niet heeft genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen.

               (2)Op 27 februari 2019 is het landverslag 2019 voor Hongarije
                  2
                gepubliceerd. Daarin werd beoordeeld welke vooruitgang Hongarije heeft gemaakt bij de uitvoering van de door de Raad op 13 juli 2018 vastgestelde landspecifieke aanbevelingen, welk gevolg is gegeven aan de aanbevelingen van de voorgaande jaren, en welke vooruitgang Hongarije heeft geboekt naar zijn nationale Europa 2020-doelstellingen.

               (3)Op 30 april 2019 heeft Hongarije zijn nationale hervormingsprogramma 2019 en zijn convergentieprogramma 2019 ingediend. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze tegelijkertijd geëvalueerd.

               (4)De betrokken landspecifieke aanbevelingen zijn meegenomen in de programmering voor de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESI-fondsen) voor de periode 2014-2020. Op grond van artikel 23 van Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement en de Raad
                  3
                kan de Commissie een lidstaat verzoeken zijn partnerschapsovereenkomst en de desbetreffende programma's te herzien, en wijzigingen daarop voor te stellen, indien dit nodig is om de uitvoering van de betrokken aanbevelingen van de Raad te ondersteunen. In richtsnoeren inzake de toepassing van maatregelen om doeltreffendheid van de ESI-fondsen te koppelen aan gezond economisch bestuur,
                  4
                heeft de Commissie heeft nader aangegeven hoe zij van die bepaling gebruik zal maken.

               (5)Hongarije valt momenteel onder het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact en is onderworpen aan de schuldregel. In haar convergentieprogramma 2019 gaat de regering uit van een verbetering van het nominale tekort van 2,2% van het bbp in 2018 tot 1,8% in 2019. Voorzien wordt dat het nominale tekort verder daalt naar 1,2% in 2021 en dat tegen 2023 een begrotingsevenwicht wordt bereikt. Op basis van het herrekende structurele saldo (
                  5
               ) zou Hongarije in 2022 dicht bij zijn begrotingsdoelstelling op middellange termijn zijn en die het jaar daarop bereiken. Deze doelstelling is aangepast van een structureel tekort van 1,5% van het bbp in 2019 naar 1,0% van het bbp vanaf 2020. Volgens het convergentieprogramma zal de overheidsschuldquote naar verwachting geleidelijk afnemen tot minder dan 60 % tegen eind 2022. Het macro-economische scenario dat aan die begrotingsprognoses ten grondslag ligt, is plausibel voor 2019 en opvallend gunstig vanaf 2020. Dit houdt risico's in voor de uitvoering van de tekortdoelstellingen. Tegelijkertijd zijn de maatregelen die nodig zijn om vanaf 2020 de geplande tekortdoelstellingen te ondersteunen, niet voldoende gespecificeerd.

               (6)Op 22 juni 2018 heeft de Raad overeenkomstig artikel 121, lid 4 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) beslist dat in 2017 in Hongarije een significante afwijking van het aanpassingstraject in de richting van de doelstelling voor de begroting op middellange termijn bestond. In het licht van de vastgestelde significante afwijking heeft de Raad Hongarije op 22 juni 2018 aanbevolen om de nodige maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat de nominale groei van de netto primaire overheidsuitgaven in 2018
                  6
                niet meer dan 2,8 % bedraagt, hetgeen overeenstemt met een jaarlijkse structurele aanpassing van 1,0 % van het bbp. Op 4 december 2018 stelde de Raad vast dat Hongarije geen doeltreffende maatregelen had genomen om gevolg te geven aan de Aanbeveling van de Raad van 22 juni 2018 en heeft ze een herziene aanbeveling gedaan. In de nieuwe aanbeveling verzoekt de Raad Hongarije om de nodige maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat de nominale groei van de netto primaire overheidsuitgaven in 2019 niet meer dan 3,3 % bedraagt, hetgeen overeenstemt met een jaarlijkse structurele aanpassing van 1,0 % van het bbp. Op XX juni 2019 stelde de Raad vast dat Hongarije geen doeltreffende maatregelen had genomen om gevolg te geven aan de Aanbeveling van de Raad van 4 december 2018. Op basis van de resultaten van 2018 bleek Hongarije significant af te wijken van het in 2018 aanbevolen aanpassingstraject.

               (7)Overeenkomstig artikel 121, lid 4, VWEU en artikel 10, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad heeft de Commissie Hongarije op 5 juni 2019 gewaarschuwd dat in 2018 een significante afwijking van het aanpassingstraject in de richting van de begrotingsdoelstelling op middellange termijn is vastgesteld. Op XX juni 2019 heeft de Raad Hongarije een volgende aanbeveling gedaan waarin wordt bevestigd dat Hongarije de nodige maatregelen moet nemen om ervoor te zorgen dat de nominale groei van de netto primaire overheidsuitgaven in 2019 niet meer dan 3,3 % bedraagt, hetgeen overeenstemt met een jaarlijkse structurele aanpassing van 1,0 % van het bbp. Op basis van de voorjaarsprognoses 2019 van de Commissie bestaat het risico dat er in 2019 van die aanbevolen aanpassing zal worden afgeweken.

               (8)Op XX juni 2019 heeft de Raad Hongarije aanbevolen om ervoor te zorgen dat de nominale groei van de netto primaire overheidsuitgaven in 2020 niet meer dan 4,7 % bedraagt, hetgeen overeenstemt met een jaarlijkse structurele aanpassing van 0,75 % van het bbp. Dit zou Hongarije op een passend aanpassingstraject brengen in de richting van de begrotingsdoelstelling op middellange termijn. Op basis van de voorjaarsprognoses 2019 van de Commissie bestaat het risico dat er in 2020 van die aanbevolen aanpassing zal worden afgeweken. Over het geheel genomen is de Raad van oordeel dat vanaf 2019 belangrijke verdere maatregelen nodig zullen zijn om te voldoen aan de bepalingen van het stabiliteits- en groeipact, overeenkomstig de aanbeveling aan Hongarije van XX juni 2019 met het oog op de correctie van de vastgestelde significante afwijking van het aanpassingstraject in de richting van de begrotingsdoelstelling op middellange termijn.

               (9)De totale arbeidsparticipatie is significant verbeterd in een periode van sterke economische groei, maar niet alle groepen hebben hiervan in dezelfde mate geprofiteerd. De kloof tussen mannen en vrouwen en tussen groepen met verschillende opleidingsprofielen op het gebied van werkgelegenheid en lonen blijft groter dan het EU-gemiddelde. Het verschil in arbeidsparticipatie tussen mannen en vrouwen is groot, wat gedeeltelijk kan worden verklaard door een beperkte beschikbaarheid van kinderopvang van goede kwaliteit. Verschillende kwetsbare groepen, zoals Roma en personen met een handicap, hebben zwakke arbeidsmarktresultaten. Hoewel er minder deelnemers zijn aan het programma voor gemeenschapswerk, dat niet doeltreffend is om werkzoekenden aan banen te helpen op de primaire arbeidsmarkt, is het aantal deelnemers toch nog aanzienlijk. Andere beleidsmaatregelen om werklozen en inactieven weer aan het werk te helpen of bijscholing te laten volgen, zijn onvoldoende gericht. De ontwikkeling van digitale vaardigheden zou kunnen helpen om de kansen op de arbeidsmarkt te vergroten. Recente maatregelen moeten dienen om meer gepensioneerde arbeiders terug aan een baan te helpen en om hun aantal op lange termijn te doen toenemen. De algemene armoedesituatie van Hongarije evolueert sinds 2013 positief. De maximale duur van drie maanden voor werkloosheidsuitkeringen is de kortste in de EU en ligt ver onder de gemiddelde tijd die nodig is om een baan te vinden.

               (10)Het percentage personen dat armoede en sociale uitsluiting riskeert, neemt af. Er heeft een duidelijke verschuiving plaatsgevonden van sociale uitkeringen naar aan werk gerelateerde gezinsuitkeringen en uitkeringen in natura, die echter onvoldoende afgestemd zijn op de armen. Hoewel subsidies voor eigenwoningbezit zijn uitgebreid, is het aanbod voor sociale huisvesting niet verbeterd.

               (11)De onderwijsresultaten liggen onder het EU-gemiddelde en vertonen sterke regionale ongelijkheden. Het aantal voortijdig schoolverlaters en het aantal diploma’s hoger onderwijs liggen respectievelijk boven en onder het EU-gemiddelde. Het onderwijssysteem belemmert de sociale mobiliteit. Leerlingen worden vroeg naar verschillende schooltypes gestuurd, wat leidt tot een grote kloof in de onderwijsresultaten en arbeidstrajecten. Het percentage scholen met een meerderheid Romaleerlingen is van 10% in 2008 gestegen tot 15% in 2017. Het effect van de recente maatregelen met het oog op de gelijke spreiding van kansarme leerlingen over de scholen wordt beperkt door het feit dat het vrij onderwijs geen verplichting heeft om dergelijke leerlingen op te nemen. Kansarme kinderen zitten doorgaans geconcentreerd in middelbare scholen voor beroepsonderwijs, waar het niveau van de basisvaardigheden lager ligt, het uitvalpercentage hoger is, en afgestudeerden geconfronteerd worden met lagere lonen en minder carrièremogelijkheden. De beperkte deelname van kansarme groepen, met name Roma, aan kwaliteitsonderwijs, is een gemiste kans om menselijk kapitaal op te bouwen. Het lerarentekort blijft ook problematisch. De lonen van leerkrachten zijn de afgelopen jaren wel gestegen, maar zijn nog steeds relatief laag in vergelijking met andere afgestudeerden uit het hoger onderwijs. Het lage aantal studenten in het hoger onderwijs komt niet overeen met de grote vraag naar hooggekwalificeerde werknemers en de loonpremie van afgestudeerden uit het hoger onderwijs, die de hoogste is binnen de EU. Hongaarse instellingen voor hoger onderwijs hebben de minste financiële autonomie in de EU. Bovendien deed de wijziging van de wet op het hoger onderwijs van april 2017 verdere vragen rijzen over de academische vrijheid. Die wijziging legt immers bijkomende vereisten vast voor internationale universiteiten die in Hongarije onderwijs willen aanbieden. In 2018 kondigde de op internationaal vlak meest gewaardeerde Hongaarse universiteit aan dat er plannen in de maak waren om het land te verlaten vanwege de onzekerheid over de regelgeving als gevolg van deze wetswijziging.

               (12)De gezondheidsresultaten lopen achter op die van de meeste andere EU-landen, als gevolg van ongezonde levensstijlen en de beperkte doeltreffendheid van de gezondheidszorg. Het tabaks- en alcoholgebruik en het aantal obesitasgevallen behoren tot de hoogste van de EU. Hongaren lopen een van de grootste risico’s in de EU op overlijden ten gevolge van slechte luchtkwaliteit. Het aantal vermijdbare sterfgevallen is een van de hoogste in de EU, deels vanwege ontoereikende screening en eerstelijnszorgbeheer. Er zijn significante socio-economische verschillen tussen de toegang van Hongaren tot hoogwaardige zorg. De overheidsuitgaven voor gezondheidszorg liggen onder het EU-gemiddelde en burgers betalen vaak uit eigen zak om toegang te krijgen tot hoogwaardige zorg. Dat vergroot het risico op verdere verbreding van de socio-economische gezondheidskloof. Ziekenhuizen blijven in het systeem centraal staan en eerstelijnszorg  is een zwak punt, met name op het vlak van de vroegtijdige opsporing en voorkoming van chronische ziekten. In armere gebieden belemmert het tekort aan medisch personeel de toegang tot gezondheidszorg.

               (13)Investeren in onderzoek en innovatie zou de bescheiden innovatieprestaties van Hongarije kunnen verbeteren en de productiviteit doen toenemen. De geringe verwerving van intellectueel vermogen tekent zich af in het lage aantal aanvragen voor patenten, handelsmerken en ontwerpen, maar ook in het klein aantal innovatieve bedrijven en de beperkte mate van internationalisering door kleine en middelgrote ondernemingen. Kleinere firma’s zijn bijzonder terughoudend op het vlak van innovatie, wat hun betrokkenheid in de mondiale waardeketen belemmert. O&O binnen de zakenwereld is beperkt tot enkele grote, meestal buitenlandse bedrijven, en kan rekenen op genereuze overheidssteun. Door de samenwerking tussen de zakenwereld en wetenschap te ondersteunen zouden de innovatieprestaties en technologietransfer worden verbeterd. De kwaliteit van publieke wetenschap lijdt onder inefficiënt O&O-beleid en gebrek aan financiering. Overheidsuitgaven voor O&O liggen immers ver onder het EU-gemiddelde. Recente beleidsmaatregelen die gericht zijn op het schrappen van financiering en die de autonomie van academische onderzoeksfora beperken, creëren een gevoel van onzekerheid binnen deze fora. Dat kan ertoe leiden dat de meest talentvolle onderzoekers het land verlaten en zo een aanhoudende daling in onderzoekskwaliteit teweeg brengen.

               (14)In kansarme gebieden werken slechte aansluitingen in het openbaar vervoer en hoge kosten van het woon-werkverkeer werkloosheid in de hand. Het wegen- en spoornet zijn in slechte staat, wat de mobiliteit belemmert en de reisveiligheid vermindert. Meer dan de helft van het wegennet is in slechte staat, in het bijzonder in de kansarme gebieden. Transportnetwerken zijn gecentreerd op Boedapest, terwijl de lokale netwerken en verbindingen die dwars door het land lopen ondermaats zijn ontwikkeld. Filevorming is een groeiend probleem en belemmert de productiviteit in de stedelijke gebieden van Hongarije. Bovendien is de uitstoot van broeikasgassen door wegvervoer de laatste 5 jaar sterk toegenomen. De binnenscheepvaart op de Donau, die te kampen heeft met een lage waterstand, zou kunnen worden verbeterd door een lossere regelgeving.

               (15)Efficiënt energiegebruik in woningen blijft een zwak punt. Het netwerk voor elektriciteitsopwekking moet voorbereid worden op de steeds grotere rol van gedecentraliseerde, hernieuwbare elektriciteitsopwekking. De helft van het grondgebied van Hongarije is in significante mate blootgesteld aan de risico’s van de klimaatverandering, zoals droogte en overstromingen. Er zijn dus langs de belangrijkste rivieren investeringen vereist in waterbeheer. Luchtvervuiling en waterkwaliteit blijven problematisch. De voornaamste vervuilingsbronnen zijn de emissies van stookinstallaties op vaste brandstoffen in woningen, landbouw en vervoer. De kringloopeconomie zit nog in een beginfase, er wordt op gemeentelijk niveau weinig afval gerecycled, en bestaande economische instrumenten volstaan niet om de milieuproblemen van Hongarije aan te pakken.

               (16)De voorkoming en vervolging van corruptie blijft zorgen baren. Volgens verschillende indicatoren is de blootstelling van Hongarije aan corruptie in de afgelopen jaren toegenomen. Corruptierisico’s en vriendjespolitiek verstoren de toewijzing van middelen, want die geraken niet tot bij de meest productieve bedrijven. De werking van het openbaar ministerie is van essentieel belang voor de bestrijding van corruptie. Er zijn met relatief succes maatregelen toegepast om corruptie op lage niveaus te bestrijden, maar er is nog geen teken van doelbewuste maatregelen om corruptie te vervolgen wanneer er ernstige beschuldigen worden geuit aan het adres van hoge ambtenaren of hun directe kring. De verantwoordingsplicht voor beslissingen om onderzoeken af te sluiten is problematisch, want er bestaan geen doeltreffende maatregelen om zulke beslissingen te betwisten. De voorkoming van corruptie wordt verder belemmerd door de beperkingen die overheidsinstellingen opleggen, zoals de ontradende vergoedingen om toegang tot informatie te krijgen.

               (17)Checks-and-balances zijn cruciaal om rechterlijke onafhankelijkheid te garanderen, maar die zijn juist afgezwakt binnen de gewone rechtbanken. De Nationale Raad voor Justitie heeft het steeds moeilijker om een tegengewicht te bieden aan de macht van de voorzitter van de nationale gerechtelijke autoriteit. Dit leidt tot bezorgdheid over de onafhankelijkheid van de rechtspraak. Wat de wet op de administratieve rechtbanken betreft, werd er vastgesteld dat de regering op 30 mei 2019 een voorstel heeft ingediend tot intrekking van de wet op de inwerkingtreding en overgangsbepalingen van de wet op de administratieve rechtbanken.

               (18)Het kader voor overheidsopdrachten is de laatste jaren verbeterd, maar de mededinging krijgt nog steeds te maken met belemmeringen. Hieronder vallen procedures die niet geheel openbaar verlopen en systematische onregelmatigheden tijdens deze procedures, met name ontoereikende selectie- en contractcriteria en een ongelijke behandeling van de inschrijvers. Sommige indicatoren wijzen op verbeteringen, maar het aantal procedures met slechts één inschrijver is nog steeds hoog. Een wijdverbreider gebruik van elektronische aanbestedingsprocedures zou kunnen zorgen voor meer doeltreffendheid en transparantie.

               (19)De structuren en processen voor sociaal overleg blijven in Hongarije onvoldoende ontwikkeld en laten de sociale partners niet toe zinvol bij te dragen aan de vormgeving en de uitvoering van het beleid. De zwakke deelname van belanghebbenden en de beperkte transparantie ondermijnen de empirische onderbouwing en de kwaliteit van de beleidsvorming. Hierdoor wordt de regelgeving vaak en onvoorspelbaar aangepast, wat investeringen van een hoge toegevoegde waarde ontmoedigt.

               (20)Er zijn maatregelen genomen om het belastingstelsel te verbeteren, maar sommige problemen blijven voortbestaan. De belastingsdruk op arbeid is verlaagd, maar blijft hoog voor arbeiders met lage inkomens. Sectorspecifieke belastingen en een grote hoeveelheid kleine belastingen maken het belastingstelsel ingewikkeld en verhogen de nalevingskosten, vooral voor kleinere bedrijven.

               (21)Belemmerende regelgeving en staatsinmenging in de productmarkten hinderen de selectie van efficiënte ondernemingen en beperken de mededinging. De autoriteiten blijven bepaalde diensten toevertrouwen aan staatsbedrijven of speciaal daartoe opgerichte privébedrijven. Bepaalde op maat gesneden wetgeving en maatregelen en ad-hocvrijstellingen van de mededingingsregels belemmeren het functioneren van de markt en staan investeringen in de weg. Een volgend probleem is de onvoorspelbaarheid van het rechtskader, met name in de detailhandel, die in de afgelopen jaren met frequente wijzigingen van de regelgeving te kampen had. Vorig jaar is er nieuwe wetgeving aangenomen die bepaalt dat een bijkomende, speciale vergunning vereist is om ruimten voor detailhandel anders te gebruiken of te herontwerpen. De regulering van beroepen blijft eveneens restrictief. Het gebrek aan mededinging in deze sectoren kan nadelige gevolgen hebben voor de innovatie en efficiëntie.

               (22)De strijd tegen agressieve fiscale planning is essentieel om belastingstelsels doeltreffender en eerlijker te maken. De overloopeffecten van de agressieve fiscale planningsstrategieën van belastingplichtigen tussen de lidstaten vereisen een gecoördineerd optreden van het nationale beleid ter aanvulling van de EU-wetgeving. Hongarije heeft maatregelen genomen tegen agressieve fiscale planning, maar het land stelt ook betrekkelijk grote kapitaalinstromen vast, die binnenkomen via voor bijzondere doelen opgerichte entiteiten. Dergelijke entiteiten hebben echter een verwaarloosbaar effect op de reële economie. De afwezigheid van bronbelasting op uitgaande (d.w.z. van EU-ingezetenen aan ingezetenen van derde landen) dividend-, rente- en royaltybetalingen door in Hongarije gebaseerde bedrijven kan ertoe leiden dat over die betalingen in het geheel geen belasting wordt geheven indien daarover in de ontvangende jurisdictie evenmin belasting verschuldigd is.

               (23)De programmering van de EU-middelen voor de periode 2021-2027 zou enkele tekortkomingen die in de aanbevelingen worden aangekaart kunnen helpen aanpakken, meer bepaald op gebieden van bijlage D bij het landverslag
                  7
               . Dit zou Hongarije in de gelegenheid stellen optimaal gebruik te maken van deze middelen naargelang de geïdentificeerde sectoren, rekening houdend met regionale verschillen.

               (24)In de context van het Europees Semester 2019 heeft de Commissie een brede analyse van het economische beleid van Hongarije verricht. Die analyse is gepubliceerd in het landverslag 2019. Voorts heeft de Commissie zowel het convergentieprogramma 2019 als het nationale hervormingsprogramma 2019 doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de aanbevelingen die in de voorgaande jaren tot Hongarije zijn gericht. Daarbij heeft zij niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar begrotings- en sociaaleconomisch beleid in Hongarije, maar is zij ook nagegaan of de Unieregels en -richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak de algehele economische governance van de Unie te versterken door middel van een inbreng op Unieniveau in toekomstige nationale besluiten.

               (25)In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het convergentieprogramma 2019 onderzocht en zijn advies
                  8
                daarover is met name in de onderstaande aanbeveling 1 weergegeven,

               BEVEELT AAN dat Hongarije in 2019 en 2020 de volgende actie onderneemt:

               1.De naleving van de Aanbeveling van de Raad van XX juni 2019 verzekeren, met het oog op de correctie van de significante afwijking van het aanpassingstraject in de richting van de begrotingsdoelstelling op middellange termijn.

               2.De integratie van de meest kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt voortzetten, met name door bijscholing en door de toereikendheid van sociale bijstand en werkloosheidsuitkeringen te verbeteren. De onderwijsresultaten verbeteren en de participatie van kansarme groepen, met name Roma, aan kwaliteitsvol regulier onderwijs verhogen. De gezondheidsresultaten verbeteren door preventieve maatregelen op het gebied van gezondheid te ondersteunen en eerstelijnszorg te versterken.

               3.Het investeringsgerelateerd economisch beleid richten op onderzoek en innovatie, koolstofarm energiegebruik en vervoer, afvalverwerkingsinfrastructuur, en hulpbronnen- en energie-efficiëntie, rekening houdend met regionale verschillen. De mededinging bevorderen bij aanbestedingsprocedures.

               4.Het kader ter bestrijding van corruptie versterken, met name door de inspanningen van het openbaar ministerie te bevorderen, de toegang tot openbare informatie te vergemakkelijken, en de rechterlijke onafhankelijkheid te versterken. De kwaliteit en de transparantie van het besluitvormingsproces verbeteren door doeltreffend sociaal overleg en betrokkenheid van andere belanghebbenden en door periodieke, passende effectbeoordelingen. Het belastingstelsel verder vereenvoudigen en het tegelijkertijd wapenen tegen het risico op agressieve fiscale planning. De mededinging en de voorspelbaarheid van de regelgeving versterken in de dienstensector.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)

                        PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

                     (2)

                        SWD(2019) 1016 final.

                     (3)

                        Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds, het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij en algemene bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1083/2006 van de Raad (PB L 347 van 20.12.2013, blz. 320).

                     (4)

                        COM(2014) 494 final.

                     (5)

                        Het conjunctuurgezuiverde begrotingssaldo, ongerekend eenmalige en tijdelijke maatregelen, dat de Commissie aan de hand van de gezamenlijk overeengekomen methode heeft herrekend.

                     (6)

                        De netto-overheidsuitgaven omvatten de totale overheidsuitgaven zonder rekening te houden met rente-uitgaven, uitgaven in het kader van programma's van de Unie die volledig met inkomsten uit fondsen van de Unie worden gefinancierd en niet-discretionaire veranderingen in de uitgaven voor werkloosheidsuitkeringen. Nationaal gefinancierde bruto-investeringen in vaste activa worden gespreid over een periode van vier jaar. Er wordt rekening gehouden met discretionaire inkomstenmaatregelen of bij wet verplicht gestelde inkomstenstijgingen. Eenmalige maatregelen aan zowel de inkomsten- als de uitgavenzijde worden uitgevlakt.

                     (7)

                        SWD(2019) 1016 final.

                     (8)

                        Op grond van artikel 9, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad.