title: Aanbeveling van de Raad van 9 juli 2013 over het nationale hervormingsprogramma 2013 van België en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma van België voor de periode 2012-2016

text:
               30.7.2013

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               C 217/5

      AANBEVELING VAN DE RAAD

   van 9 juli 2013
   over het nationale hervormingsprogramma 2013 van België en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma van België voor de periode 2012-2016
   2013/C 217/02
   DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
   Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,
   Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 5, lid 2,
   Gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (2), en met name artikel 6, lid 1,
   Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,
   Gezien de conclusies van de Europese Raad,
   Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,
   Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,
   Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,
   Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,
   Overwegende hetgeen volgt:

               (1)

               Op 26 maart 2010 heeft de Europese Raad zijn goedkeuring gehecht aan het voorstel van de Commissie voor een nieuwe groei- en werkgelegenheidsstrategie; deze Europa 2020-strategie moet voor een betere coördinatie van het economisch beleid zorgen en spitst zich toe op de sleutelgebieden waarop Europa's potentieel voor duurzame groei en concurrentievermogen een krachtige impuls nodig heeft.

               (2)

               De Raad heeft op 13 juli 2010 een aanbeveling inzake de globale richtsnoeren voor het economisch beleid van de lidstaten en de Unie (2010-2014) en op 21 oktober 2010 een besluit betreffende de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten vastgesteld (3), die samen de „geïntegreerde richtsnoeren” vormen. De lidstaten werd verzocht in hun nationaal economisch en werkgelegenheidsbeleid met de geïntegreerde richtsnoeren rekening te houden.

               (3)

               Op 29 juni 2012 hebben de staatshoofden en regeringsleiders van de lidstaten besloten tot een Pact voor groei en banen, dat een samenhangend kader biedt voor actie op het niveau van de lidstaten, de EU en de eurozone, waarbij alle mogelijke hefbomen, instrumenten en beleidsvormen worden ingezet. Zij hebben bepaald welke maatregelen op het niveau van de lidstaten moeten worden genomen, en met name verklaard vastbesloten te zijn om de doelstellingen van de Europa 2020-strategie te verwezenlijken en de landenspecifieke aanbevelingen uit te voeren.

               (4)

               Op 10 juli 2012 heeft de Raad een aanbeveling (4) over het nationale hervormingsprogramma voor 2012 van België vastgesteld en een advies over het stabiliteitsprogramma van België voor de periode 2012-2015 uitgebracht.

               (5)

               Op 28 november 2012 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse groeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees semester 2013 voor coördinatie van het economisch beleid. Eveneens op 28 november 2012 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen. Daarin werd België genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen.

               (6)

               Het Europees Parlement is naar behoren bij het Europees semester betrokken, in overeenstemming met Verordening (EG) nr. 1466/97, en heeft op 7 februari 2013 een resolutie over werkgelegenheid en sociale aspecten in de jaarlijkse groeianalyse 2013 en een resolutie over de bijdrage aan de jaarlijkse groeianalyse 2013 aangenomen.

               (7)

               Op 14 maart 2013 heeft de Europese Raad de prioriteiten inzake financiële stabiliteit, begrotingsconsolidatie en groeibevorderende maatregelen goedgekeurd. Hij benadrukte dat moet worden gestreefd naar gedifferentieerde, groeivriendelijke begrotingsconsolidatie, normalisering van de kredietverschaffing aan de economie, bevordering van groei en concurrentievermogen, aanpakken van de werkloosheid en van de sociale gevolgen van de crisis, en modernisering van de overheidsdiensten.

               (8)

               Op 10 april 2013 heeft de Commissie de uitkomsten gepubliceerd van de diepgaande evaluatie voor België die zij op grond van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 heeft uitgevoerd. Op basis van haar analyse concludeert de Commissie dat België wordt geconfronteerd met macro-economische onevenwichtigheden die in het oog moeten worden gehouden en een beleidsoptreden vergen. Met name de macro-economische ontwikkelingen ten aanzien van het externe concurrentievermogen op het gebied van de goederenhandel, alsook de schuldenlast, en dan vooral de implicaties van de hoge overheidsschuld voor de reële economie, blijven aandacht verdienen.

               (9)

               Op 29 april 2013 heeft België zijn stabiliteitsprogramma voor de periode 2012-2016 en zijn nationale hervormingsprogramma 2013 ingediend. Om met de onderlinge verbanden rekening te houden zijn beide programma's terzelfder tijd geëvalueerd.

               (10)

               In het licht van de overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1466/97 verrichte evaluatie van het stabiliteitsprogramma is de Raad van oordeel dat het aan de begrotingsprognoses van het programma ten grondslag liggende macro-economische scenario aannemelijk is. Met groeiprojecties van 0,2 % in 2013 en 1,5 % in 2014 is het programma iets optimistischer dan de voorjaarsprognoses 2013 van de diensten van de Commissie, waarin wordt voorspeld dat het bbp in 2013 geen groei zal vertonen en in 2014 met 1,2 % zal toenemen. België legt al sinds 2010 consolidatiemaatregelen ten uitvoer, en dat was vooral het geval in 2012. Eveneens in 2012 heeft het land structurele hervormingen in het pensioenstelsel, het stelsel van werkloosheidsuitkeringen en de productmarkten doorgevoerd. De geleverde begrotingsinspanning volstond echter niet om gevolg te geven aan de aanbeveling van de Raad van 2 december 2009 om het buitensporige overheidstekort te verhelpen. Mede als gevolg van de herkapitalisatie van de bankgroep Dexia, die een negatief effect van 0,8 % van het bbp op het feitelijke tekort sorteerde, en de tegenvallende economische ontwikkelingen in de tweede helft van 2012 is het buitensporige tekort niet binnen de gestelde termijn, namelijk 2012, gecorrigeerd. Daardoor is het thans de bedoeling dat het tekort in 2013 tot minder dan de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bbp wordt teruggedrongen. Doel van de in het stabiliteitsprogramma uitgestippelde begrotingsstrategie is uiterlijk in 2015 een structureel begrotingsevenwicht te realiseren en in 2016 de middellangetermijndoelstelling (MTD) te verwezenlijken. In het stabiliteitsprogramma is de MTD gewijzigd van een overschot van 0,5 % in een overschot van 0,75 % van het bbp. De nieuwe MTD is in overeenstemming met de vereisten van het stabiliteits- en groeipact. Het stabiliteitsprogramma strookt met de nieuwe termijn voor de buitensporigtekortprocedure van 2013, maar volgens de voorjaarsprognoses 2013 van de diensten van de Commissie is de veiligheidsmarge om overschrijding van de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % te voorkomen, bijzonder klein, met een tekort dat in 2013 naar verwachting 2,9 % zal bedragen.
               De geplande jaarlijkse voortgang in de richting van de MTD, die naar verwachting uiterlijk in 2016 zal worden gehaald, is groter dan 0,5 % van het bbp (in structurele termen). Voor de jaren na 2013 zijn geen consolidatiemaatregelen gespecificeerd. Volgens de informatie in het stabiliteitsprogramma zal het groeipercentage van de overheidsuitgaven, ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde, in de periode 2014-2016 naar verwachting een jaarlijkse structurele aanpassingsinspanning van 0,5% van het bbp in de richting van de MTD garanderen. Volgens het stabiliteitsprogramma zal de schuldquote in 2013 met 100,0 % van het bbp een hoogtepunt bereiken en vervolgens geleidelijk afnemen tot 93,0 % van het bbp in 2016. Tussen 2014 en 2016 zal België naar verwachting in een overgangsfase verkeren wat de naleving van het schuldcriterium betreft. Volgens de plannen zal de schuldbenchmark aan het einde van de overgangsperiode worden gehaald. Afgaande op de voorjaarsprognoses 2013 van de diensten van de Commissie, waarin wordt voorspeld dat de schuldquote in 2013 101,4 % van het bbp zal bedragen en in 2014 bij ongewijzigd beleid verder zal oplopen tot 102,1 % van het bbp, zal de overgang naar de schuldreductieregel in 2014 niet worden verwezenlijkt, wat erop wijst dat er onvoldoende vooruitgang is geboekt in de richting van de MTD. In het stabiliteitsprogramma wordt niet uiteengezet hoe de geplande aanpassing over de verschillende geledingen van de overheid zal worden gespreid, een kwestie die ook in de landspecifieke aanbeveling van vorig jaar aan de orde is gesteld. Het is noodzakelijk om, naast een op regels gebaseerd meerjarenkader voor de overheden, expliciete coördinatieregelingen uit te werken en af te spreken om steviger, automatische verbintenissen van de gemeenschappen en de gewesten en van de lokale overheden zeker te stellen en af te dwingen teneinde de budgettaire doelstellingen te bereiken.

               (11)

               Voor België wordt al in de periode 2010-2020 een zeer sterke stijging van de leeftijdgerelateerde uitgaven voorspeld (+ 2,0 procentpunten van het bbp), vooral in de sectoren pensioenen en langdurige zorg. Verwacht wordt dat de aangevatte hervorming van de sociale zekerheid voor ouderen een positief effect op de arbeidsparticipatie van ouderen zal sorteren. Uit prognoses blijkt niettemin dat België de 2020-doelstelling die het land zichzelf op dit terrein heeft gesteld, niet zal halen. Gezien de omvang van de uitdaging zullen additionele inspanningen moeten worden geleverd om de kloof tussen de feitelijke en de wettelijke pensioenleeftijd te dichten. Maatregelen om de wettelijke pensioenleeftijd aan de ontwikkeling van de levensverwachting te koppelen, zouden het mogelijk maken de betaalbaarheid van het pensioenstelsel op lange termijn te waarborgen. De noodzaak om de financiële houdbaarheid te garanderen, zal moeten worden afgewogen tegen de noodzaak om de socialezekerheidsstelsels voor ouderen op peil te houden. Bij de langdurige zorg moet in het licht van de vrij hoge kosten van institutionele zorg in België worden nagegaan of de kostenefficiëntie van de overheidsuitgaven voor langdurige zorg niet kan worden verbeterd, of er geen kostenbesparende maatregelen op het gebied van preventieve gezondheidszorg en revalidatie kunnen worden getroffen, en of er geen betere voorwaarden voor zelfstandig wonen tot stand kunnen worden gebracht.

               (12)

               Het feit dat België al geruime tijd aan concurrentievermogen inboet, is aan diverse factoren te wijten, zoals onder meer het loonvormingsmechanisme, slecht functionerende inputmarkten en niet-kostenfactoren die met de innovatiecapaciteit van de economie samenhangen. De loonnorm van 1996, die bedoeld was om de concurrentiepositie ten opzichte van de voornaamste handelspartners te handhaven, heeft zijn rol niet altijd naar behoren vervuld. De tot dusver genomen onmiddellijke maatregelen om de loonontwikkeling beter bij het productiviteitspeil te doen aansluiten, zijn weliswaar stappen in de goede richting maar zij gaan niet ver genoeg om de loon- en productiviteitsontwikkelingen op lange termijn op elkaar af te stemmen. Er zijn nog steeds structurele verbeteringen in het loononderhandelingskader vereist. Deze omvatten onder meer automatische correcties ingeval de loonnorm niet in acht wordt genomen of wanneer de toename van de gezondheidsindex de loonstijgingen bij de voornaamste handelspartners overtreft. Het loononderhandelingssysteem moet ervoor zorgen dat de loonontwikkeling gelijke tred houdt met de dynamiek van de productiviteit op subregionaal en lokaal niveau. België is gespecialiseerd in intermediaire goederen die door een harde internationale concurrentie worden gekenmerkt, wat het moeilijk maakt schommelingen in de inputprijzen door te berekenen in de eindprijs. Hoewel de sterke punten van het Belgische onderzoeks- en innovatiesysteem het kostenconcurrentieprobleem enigszins hebben afgezwakt, zijn onderzoek en ontwikkeling door de bedrijfssector nog steeds sterk geconcentreerd in bepaalde ondernemingen en blijft de rest van het bedrijfsleven op dit gebied achterlopen. De randvoorwaarden voor een snellere overgang naar een kennisintensievere economie moeten worden verbeterd, waarbij de nadruk dient te worden gelegd op ondernemerszin, bevordering van ondernemingsdynamiek en de vorming van menselijk kapitaal.

               (13)

               De prijzen van elektriciteit en tal van andere goederen en diensten liggen hoger in België dan in andere lidstaten, een situatie die op een zwakke concurrentie en structurele belemmeringen terug te voeren is. De detailhandelsprijzen blijven boven het gemiddelde voor de eurozone, terwijl beperkingen op professionele diensten de ontwikkeling van innovatieve bedrijfsmodellen in de weg staan en investeringen hinderen. België heeft slechts beperkte vooruitgang geboekt bij het verbeteren van de concurrentie in de netwerksectoren en is er niet volledig in geslaagd sterke en onafhankelijke toezichthouders in het leven te roepen. België heeft de op een na laagste penetratiegraad van mobiele breedband in de EU, een situatie die grotendeels te wijten is aan toezicht- en coördinatieproblemen wat de beschikbaarheid van spectrum betreft. Doordat consumenten thans vaker van leverancier veranderen, is de machtspositie op productiegebied van de traditionele energieleverancier weliswaar afgebrokkeld, maar de concurrentie op detailhandelsniveau voor elektriciteit en gas en op groothandelsniveau voor elektriciteit blijft een uitdaging vormen, waarbij hoge distributiekosten een onevenredig groot gewicht vertegenwoordigen in de nettoprijzen voor industriële verbruikers in vergelijking met de buurlanden. Het besluit van België om de detailhandelsprijzen van elektriciteit en gas voor eindverbruikers aan banden te leggen, kan capaciteitsinvesteringen ontmoedigen en nieuwkomers ervan weerhouden de markt te betreden. De voorwaarden voor vergunningverlening in de postsector roepen nog steeds vragen op. Het binnenlandse passagiersvervoer per spoor staat niet open voor concurrentie en de wetgeving inzake havenarbeid is niet gemoderniseerd. Gezien het belang van alle bovengenoemde sectoren voor het concurrentievermogen zijn de bovenbeschreven maatregelen dringend noodzakelijk.

               (14)

               Het Belgische belastingstelsel leunt onevenredig zwaar op directe belastingen en bevat lacunes die afbreuk doen aan de rechtvaardigheid ervan. Hoewel België reeds enige inspanningen heeft geleverd om de totale belastingdruk op arbeid te verlichten, behoort het impliciete belastingtarief voor de meeste categorieën werknemers nog steeds tot de hoogste in de Unie. België blijft een van de landen met het laagste aandeel van de milieubelastingen in de totale belastingopbrengsten. Het belastingstelsel is vatbaar voor vereenvoudiging en efficiëntieverbetering, onder meer door de belastingaftrekken af te bouwen en te stroomlijnen, alsook door ongerechtvaardigde of ondoeltreffende verlaagde btw-tarieven af te schaffen.

               (15)

               België heeft te lijden van een benedengemiddelde en stagnerende arbeidsparticipatie en grote verschillen qua werkgelegenheid en werkloosheid tussen de gewesten en bepaalde subgroepen van de bevolking. De bevolkingsgroepen waarvan de arbeidsparticipatie in alle gewesten het laagst is, zijn onder meer mensen met een migrantenachtergrond, ouderen en laaggeschoolde jongeren. Deze groepen lopen ook een groter risico op armoede en sociale uitsluiting. De hervorming van het stelsel van werkloosheidsuitkeringen betekent een stap in de goede richting, maar volstaat op zich niet om de vraag naar en het aanbod van werk beter op elkaar te doen aansluiten: deze hervorming moet vergezeld gaan van doeltreffende bijstand bij het zoeken naar werk en opleidingsmogelijkheden. De wisselwerking tussen de doelgerichte reducties op federaal niveau en de op gewestniveau bestaande regelingen ter ondersteuning van de werkgelegenheid leidt tot grote complexiteit. Hoewel de maatregelen ten behoeve van laaggeschoolde jongeren naar alle waarschijnlijkheid ook migranten ten goede zullen komen, is een alomvattende strategie vereist die specifiek op deze doelgroep is toegespitst. Bovendien lijken bepaalde wanverhoudingen op de arbeidsmarkt moeilijk oplosbaar zonder een aanzienlijke vergroting van de interregionale arbeidsmobiliteit. Er dient grondiger te worden nagegaan hoe het verschaffen van onderwijs en opleiding transparanter en efficiënter kan worden gemaakt en hoe de synergie tussen de verschillende aanbieders van opleidingen kan worden versterkt.

               (16)

               Uit projecties voor broeikasgasemissies tot en met 2020 blijkt dat België zijn reductiedoelstelling van 15 % niet zal halen. Het blijft onduidelijk hoe de afzonderlijke initiatieven die door de diverse overheden worden genomen, moeten garanderen dat de doelstelling wordt gehaald, of hoe de inspanning over de gewesten zal worden verdeeld. Met name wat vervoer en gebouwen betreft, blijft onduidelijk welk effect de gecombineerde maatregelen ter vermindering van de emissies zullen sorteren. Het fileprobleem vormt een bijzonder zware belasting voor de Belgische economie. Deze last wordt zelfs op niet minder dan 2 % van het bbp geraamd en is daarmee een van de hoogste in Europa. De invoering van het nieuwe systeem voor de heffing van verkeersbelasting in de drie gewesten is echter uitgesteld tot 2016.

               (17)

               De coördinatieproblemen die inherent zijn aan een sterk geregionaliseerde structuur, maken een efficiënte organisatie van het openbaar bestuur des te noodzakelijker. De aanwezigheid van meerdere netwerken, lagen en actoren kan immers tot het bestaan van parallelle structuren leiden, hetgeen op zijn beurt in een zwakker bestuur en hogere administratieve kosten kan resulteren. Deze problemen komen vooral tot uiting op het gebied van de belastingheffing en de verdeling van de begrotingsinspanningen, onder meer op het terrein van onderwijs en sociale zekerheid, waarvoor algemeen genomen meer samenwerking en coördinatie is vereist.

               (18)

               In de context van het Europees semester heeft de Commissie een brede analyse van het economische beleid van België verricht. Zij heeft zowel het stabiliteitsprogramma als het nationale hervormingsprogramma doorgelicht en een diepgaande evaluatie gepresenteerd. Daarbij heeft zij niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar budgettair en sociaaleconomisch beleid in België, maar is zij ook nagegaan of de EU-regels en -richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak de algemene economische governance van de Unie te versterken door middel van een EU-inbreng in toekomstige nationale besluiten. Haar aanbevelingen in het kader van het Europees semester worden in de onderstaande aanbevelingen 1 tot en met 7 weergegeven.

               (19)

               In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het stabiliteitsprogramma onderzocht. Zijn advies daarover (5) is met name in de onderstaande aanbeveling 1 weergegeven.

               (20)

               In het licht van de diepgaande evaluatie van de Commissie en deze beoordeling heeft de Raad het nationale hervormingsprogramma en het stabiliteitsprogramma van België onderzocht. Zijn aanbevelingen op grond van artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 zijn in de onderstaande aanbevelingen 1 tot en met 5 weergegeven,

               (21)

               In de context van het Europees semester heeft de Commissie tevens een analyse van het economische beleid van de eurozone als geheel verricht. Op basis hiervan heeft de Raad specifieke aanbevelingen gericht tot de lidstaten die de euro als munt hebben (6). Als land dat de euro als munt heeft dient België er ook op toe te zien dat aan deze aanbevelingen volledig en tijdig uitvoering wordt gegeven,

         BEVEELT AAN dat België in de periode 2013-2014 actie onderneemt om:

               1.

               aanvullende maatregelen te nemen om de structurele aanpassingsinspanning te realiseren die is gespecificeerd in het besluit van de Raad tot aanmaning om maatregelen te treffen om het buitensporige tekort uiterlijk in 2013 te corrigeren en om de consolidatie een duurzamer en geloofwaardiger karakter te verlenen. Een duurzame correctie van de budgettaire onevenwichtigheden vereist een geloofwaardige implementatie van ambitieuze structurele hervormingen die de aanpassingscapaciteit verhogen en de potentiële groei doen toenemen. Na de correctie van het buitensporige tekort de structurele aanpassing in een passend tempo voort te zetten teneinde uiterlijk in 2016 de MTD te realiseren, en er tevens voor te zorgen dat de hoge schuldquote een duidelijke neerwaartse tendens te zien geeft. Te dien einde uiterlijk op 15 oktober 2013 groeivriendelijke structurele maatregelen voor het jaar 2014 te presenteren die een duurzame correctie van het buitensporige tekort en voldoende vooruitgang in de richting van de MTD waarborgen. Erop toe te zien dat de aanpassing evenwichtig is gespreid in de tijd of zelfs overwegend in de eerste jaren plaatsvindt. Expliciete coördinatieregelingen te treffen om te garanderen dat de begrotingsdoelstellingen bindend zijn op federaal en subfederaal niveau binnen een planninghorizon op middellange termijn — onder meer door de spoedige aanneming van een regel betreffende het overheidssaldo/overschot die strookt met de vereisten van het Verdrag inzake stabiliteit, coördinatie en bestuur in de economische en monetaire unie –, alsook om de lastenverdeling over en de verantwoordingsplicht van de diverse geledingen van de overheid transparanter te maken;

               2.

               de inspanningen te intensiveren om de kloof tussen de werkelijke en de wettelijke pensioenleeftijd te dichten, onder meer door de lopende hervormingen ter beperking van de vervroegde-uittredingsmogelijkheden voort te zetten. De hervormingen van de socialezekerheidsstelsels voor ouderen te onderbouwen met werkgelegenheidsbevorderende maatregelen en arbeidsmarkthervormingen die actief ouder worden in de hand werken. De werkelijke pensioenleeftijd te verhogen door de pensioenleeftijd of de pensioenuitkeringen aan de veranderingen in de levensverwachting aan te passen. Door te gaan met het kostenefficiënter maken van de overheidsuitgaven voor langdurige institutionele zorg;

               3.

               de aangevatte inspanningen tot hervorming van het loonvormingsmechanisme, met inbegrip van de loonindexering, voort te zetten om het concurrentievermogen te herstellen, met name door in overleg met de sociale partners en conform de nationale praktijken structurele maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat de loonvorming aansluit bij de productiviteitsontwikkelingen, subregionale en lokale verschillen in productiviteit en arbeidsmarktomstandigheden weerspiegelt, en in automatische correcties voorziet wanneer de loonontwikkeling het kostenconcurrentievermogen ondermijnt;

               4.

               concrete en aan een specifiek tijdschema gebonden structurele maatregelen te presenteren om een betere concurrentie in de dienstensector te waarborgen door belemmeringen in de detailhandel uit de weg te ruimen, buitensporige beperkingen op professionele diensten op te heffen en in een betere verschaffing van mobiele breedband te voorzien. De werking van de energiesector te blijven verbeteren door de distributiekosten terug te schroeven en de retailprijzen te monitoren, en de onafhankelijkheid te versterken van de toezichthouders in de energie-, telecommunicatie- en vervoersectoren (spoorwegen, luchthavens). De resterende belemmeringen van regelgevende aard in de postsector op te heffen;

               5.

               concrete en aan een specifiek tijdschema gebonden voorstellen uit te werken om een verschuiving van de belastingen op arbeid naar minder groeiverstorende belastinggrondslagen te bewerkstelligen, met name door de mogelijkheden te onderzoeken die worden geboden door milieubelastingen (bijvoorbeeld op diesel en stookolie) en door de belastingheffing op het particuliere gebruik van bedrijfswagens. Het belastingstelsel te vereenvoudigen door het aantal aftrekken in de inkomstenbelasting te verminderen, de efficiëntie van de btw te verhogen en tevens voor een betere naleving van de belastingwetgeving te zorgen door bestaande lacunes te dichten;

               6.

               de prikkels die werken onaantrekkelijk maken, verder te reduceren door effectief de hand te houden aan de verplichting om werk te zoeken en ervoor te zorgen dat alle werklozen gepersonaliseerde bijstand wordt geboden bij het zoeken naar werk. Maatregelen te treffen om de intergewestelijke arbeidsmobiliteit te vergroten. De coherentie te vereenvoudigen en te versterken tussen prikkels om aan het werk te gaan, het activeringsbeleid, de afstemming van arbeidsvraag en –aanbod, onderwijs, een leven lang leren en beleidsmaatregelen op het gebied van beroepsopleiding voor ouderen en jongeren. Alomvattende strategieën uit te stippelen met het oog op de sociale inclusie en de integratie in de arbeidsmarkt van mensen met een migrantenachtergrond;

               7.

               concrete maatregelen te treffen en afspraken te maken over een duidelijke verdeling van de inspanningen tussen de federale en gewestelijke overheden om vooruitgang te boeken bij de verwezenlijking van de doelstellingen voor het verminderen van de broeikasgasemissies van niet onder de emissiehandelsregeling vallende activiteiten, en met name van vervoer en gebouwen.

      Gedaan te Brussel, 9 juli 2013.

            Voor de Raad

            De voorzitter

         R. ŠADŽIUS

      (1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

      (2)  PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25.

      (3)  Gehandhaafd voor 2013 bij Besluit 2013/208/EU van de Raad van 22 april 2013 betreffende de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten (PB L 118 van 30.4.2013, blz. 21).

      (4)  PB C 219 van 24.7.2012, blz. 5.

      (5)  Uit hoofde van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.

      (6)  Zie bladzijde 97 van dit Publicatieblad.


title: 2011/24/EU: Aanbeveling van de Commissie van 11 januari 2011 betreffende de certificering van defensieondernemingen uit hoofde van artikel 9 van Richtlijn 2009/43/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende de vereenvoudiging van de voorwaarden voor de overdracht van defensiegerelateerde producten binnen de Gemeenschap  Voor de EER relevante tekst

text:
               15.1.2011

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               L 11/62

         AANBEVELING VAN DE COMMISSIE
   van 11 januari 2011
   betreffende de certificering van defensieondernemingen uit hoofde van artikel 9 van Richtlijn 2009/43/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende de vereenvoudiging van de voorwaarden voor de overdracht van defensiegerelateerde producten binnen de Gemeenschap
   (Voor de EER relevante tekst)
   (2011/24/EU)
   DE EUROPESE COMMISSIE,
   Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 292,
   Overwegende hetgeen volgt:

               (1)

               Artikel 9 van Richtlijn 2009/43/EG van het Europees Parlement en de Raad van 6 mei 2009 betreffende de vereenvoudiging van de voorwaarden voor de overdracht van defensiegerelateerde producten binnen de Gemeenschap (1) stelt de criteria vast voor de certificering door de lidstaten van op hun grondgebied gevestigde defensieondernemingen als afnemers van defensiegerelateerde producten die met een algemene overdrachtsvergunning worden overgedragen.

               (2)

               De certificering van ondernemingen is een essentieel onderdeel van het bij Richtlijn 2009/43/EG ingevoerde vereenvoudigde vergunningstelsel.

               (3)

               Uiteenlopende interpretaties van de certificeringscriteria door de lidstaten zouden de tenuitvoerlegging van Richtlijn 2009/43/EG en de verwezenlijking van de daarmee beoogde vereenvoudiging kunnen belemmeren.

               (4)

               Een convergente interpretatie en toepassing van de certificeringscriteria door de lidstaten zijn belangrijk voor de wederzijdse erkenning van certificaten als bedoeld in artikel 9, lid 6, van Richtlijn 2009/43/EG en voor een breed gebruik van algemene vergunningen.

               (5)

               De vertegenwoordigers van de lidstaten in het bij artikel 14 van Richtlijn 2009/43/EG ingestelde comité hebben erop gewezen dat een convergente interpretatie en toepassing van de certificeringscriteria door de vaststelling van een aanbeveling van de Commissie zouden kunnen worden bereikt.

               (6)

               De vertegenwoordigers van de lidstaten in het bij artikel 14 van Richtlijn 2009/43/EG ingestelde comité hebben derhalve een werkgroep opgericht om richtsnoeren op te stellen voor de certificering van defensieondernemingen uit hoofde van artikel 9 van Richtlijn 2009/43/EG.

               (7)

               De in deze aanbeveling neergelegde richtsnoeren zijn gebaseerd op de beste praktijken van bepaalde lidstaten, die efficiënt en bruikbaar zijn gebleken,

         HEEFT DE VOLGENDE AANBEVELING VASTGESTELD:
   1.   DE CERTIFICERINGSCRITERIA

   1.1.   Beoordeling van de in artikel 9, lid 2, onder a) en b), genoemde criteria

   Uitsluitend afnemende bedrijven die feitelijk defensiegerelateerde producten of gedeeltelijk voltooide defensiegerelateerde producten vervaardigen die onder Richtlijn 2009/43/EG vallen en bestaan uit van derden gekochte onderdelen en/of systemen en subsystemen, teneinde deze onder eigen naam of handelsmerk op de markt te brengen, mogen in aanmerking komen voor certificering.
   Gecertificeerde afnemende bedrijven dienen de defensiegerelateerde producten die zij op grond van de in artikel 5, lid 2, onder b), van Richtlijn 2009/43/EG bedoelde algemene overdrachtsvergunningen hebben afgenomen, te gebruiken voor hun eigen productie (dit omvat het opnemen van onderdelen in andere producten, of het gebruik ervan als reserveonderdelen of vervangstukken) en mogen die niet als zodanig opnieuw overdragen of uitvoeren (behalve voor onderhoud of reparatie) indien de voorafgaande toestemming van de lidstaat van oorsprong vereist is.
   De bevoegde autoriteiten moeten in voorkomend geval en vóór de afgifte van een certificaat een verklaring kunnen eisen van het afnemende bedrijf waarbij het zich ertoe verbindt:

               a)

               de defensiegerelateerde producten die het op grond van de in artikel 5, lid 2, onder b), van Richtlijn 2009/43/EG bedoelde algemene vergunningen heeft afgenomen, te gebruiken voor zijn eigen productie;

               b)

               de betrokken producten als zodanig niet opnieuw over te dragen of uit te voeren, behalve voor onderhoud of reparatie.

         1.2.   Leveringen aan afnemende bedrijven die voor exclusief gebruik door de strijdkrachten van een lidstaat aankopen op grond van algemene overdrachtsvergunningen als bedoeld in artikel 5, lid 2, onder a), van Richtlijn 2009/43/EG

   Afnemende bedrijven die beantwoorden aan de omschrijving van aanbestedende diensten in de zin van artikel 1, lid 9, van Richtlijn 2004/18/EG van het Europees Parlement en de Raad (2) en die voor exclusief gebruik door de strijdkrachten van een lidstaat aankopen, dienen gerechtigd te zijn defensiegerelateerde producten af te nemen op grond van de in artikel 5, lid 2, onder a), van Richtlijn 2009/43/EG bedoelde algemene vergunningen zonder gecertificeerd te zijn.
   1.3.   Beoordeling van de in artikel 9, lid 2, onder c) en f), genoemde criteria

   Het in artikel 9, lid 2, onder c), van Richtlijn 2009/43/EG bedoelde directielid dient persoonlijk verantwoordelijk te zijn voor het interne nalevingsprogramma of het overdrachts- en uitvoerbeheerssysteem van de onderneming en het personeel dat belast is met de uitvoer- en overdrachtscontrole. Dat directielid dient lid te zijn van het bestuursorgaan van de onderneming.
   Wanneer het certificaat wordt aangevraagd voor een of meer productie-eenheden, moet uit de krachtens artikel 9, lid 2, onder f), van Richtlijn 2009/43/EG vereiste beschrijving van de hiërarchische verantwoordelijkheidsstructuur binnen het afnemende bedrijf duidelijk blijken dat het directielid controle uitoefent over het personeel van de eenheden die belast zijn met de uitvoer- en overdrachtscontrole.
   De vragen en richtsnoeren inzake de beschrijving van de interne nalevingsprogramma’s en de latere beoordeling daarvan zijn vervat in bijlage I. De lidstaten kunnen daaraan vragen toevoegen. Als de lidstaten vragen toevoegen, moeten deze direct relevant zijn voor het beoordelingsproces met het oog op certificering.
   1.4.   Te certificeren organisatiestructuur en beoordeling van de in artikel 9, lid 2, onder d) en e), genoemde criteria

   De wijze waarop de certificering wordt aangepakt, hangt af van de organisatiestructuur van het afnemende bedrijf en van de manier waarop het de verantwoordelijkheid voor overdrachts- en uitvoercontroles delegeert. Het bedrijf kan in zijn geheel of per bedrijfseenheid worden gecertificeerd. Bedrijven met productie-eenheden en verwante activiteiten op verschillende adressen waaraan de verantwoordelijkheid voor overdrachts- en uitvoercontroles is gedelegeerd, moeten specificeren op welke van die eenheden het certificaat betrekking moet hebben.
   2.   DE CERTIFICERING

   2.1.   Een standaardcertificaatmodel

   Het gebruik van een standaardcertificaatmodel zoals opgenomen in bijlage II wordt aanbevolen.
   Het certificaat moet worden opgesteld in een van de officiële talen van de lidstaat die het certificaat afgeeft en bij voorkeur in een van de officiële talen van een andere lidstaat, zoals aangegeven door het gecertificeerde afnemende bedrijf. De datum van inwerkingtreding van het certificaat moet op het certificaat worden aangegeven.
   Voor de toepassing van artikel 9, lid 4, onder a), moet in het certificaat zijn aangegeven dat het gecertificeerde afnemende bedrijf de bevoegde autoriteit in kennis stelt van alle feiten en gebeurtenissen die zich na de verlening van het certificaat voordoen en die de geldigheid of inhoud van het certificaat kunnen beïnvloeden. Het gecertificeerde afnemende bedrijf moet met name informatie verstrekken over:

               a)

               elke grote verandering van haar industriële activiteit in defensiegerelateerde producten;

               b)

               elke verandering van het adres waar de gegevens met betrekking tot de ontvangen defensiegerelateerde producten toegankelijk zijn voor de bevoegde autoriteit.

         Voor de toepassing van punt a) moet de relevantie van de verandering die grond oplevert voor kennisgeving in voorkomend geval worden beoordeeld in het licht van de reeds verstrekte informatie voor de registratie als defensieonderneming of voor de verlening van een vergunning voor defensieactiviteiten of een productievergunning.
   2.2.   Uitwisseling van informatie over afnemende bedrijven die om certificering verzoeken

   Voor de toepassing van artikel 12 van Richtlijn 2009/43/EG worden de bevoegde nationale autoriteiten aangemoedigd alle relevante informatie over de afgifte van certificaten uit te wisselen. Indien het voor de beoordeling van een afnemend bedrijf met het oog op de afgifte van een certificaat noodzakelijk is om informatie te verzamelen bij andere bevoegde autoriteiten, dient de bevoegde nationale autoriteit die het certificaat afgeeft, zich vóór de afgifte van het certificaat in verbinding te stellen met de andere betrokken bevoegde nationale autoriteiten.
   3.   CONTROLE OP DE NALEVING

   3.1.   Bevoegdheden van de bevoegde autoriteiten voor bezoeken ter controle op de naleving

   Ten behoeve van bezoeken ter controle op de naleving van de aan de aan het certificaat verbonden voorwaarden en van de in artikel 9, lid 2, genoemde criteria dient aan door de bevoegde autoriteit aangewezen inspecteurs ten minste de bevoegdheid te worden gegeven om:

               a)

               relevante gebouwen te betreden;

               b)

               de stukken, data, procedurevoorschriften en al het andere materiaal inzake producten die op grond van een overdrachtsvergunning zijn uitgevoerd of overgedragen of van een andere lidstaat zijn afgenomen, te onderzoeken en daarvan kopieën te maken.

         Die inspecties moeten worden verricht met inachtneming van de wetgeving van de lidstaat waar zij moeten worden verricht.
   3.2.   Gevallen die een herbeoordeling rechtvaardigen

   Een herbeoordeling van de naleving van de aan het certificaat verbonden voorwaarden en van de in artikel 9, lid 2, genoemde criteria dient door de bevoegde autoriteit te worden uitgevoerd in de volgende gevallen:

               a)

               grote veranderingen in het gecertificeerde afnemende bedrijf, waaronder veranderingen in de interne organisatie of de activiteiten van het bedrijf;

               b)

               aanwijzingen dat het gecertificeerde afnemende bedrijf niet langer voldoet aan de relevante voorwaarden en criteria;

               c)

               wanneer het gecertificeerde afnemende bedrijf gelast is corrigerende maatregelen te nemen;

               d)

               wanneer de schorsing van het certificaat moet worden opgeheven.

         3.3.   Striktere controle op pas gecertificeerde afnemende bedrijven

   De bevoegde autoriteit dient speciale aandacht te besteden aan de controle op pas gecertificeerde afnemende bedrijven. De bevoegde autoriteit dient een controle op de naleving bij voorkeur te verrichten in het eerste jaar nadat voor het eerst een certificaat is afgegeven.
   4.   CORRIGERENDE MAATREGELEN, SCHORSING EN INTREKKING VAN CERTIFICATEN

   4.1.   Besluiten om corrigerende maatregelen te gelasten

   Wanneer een gecertificeerd afnemend bedrijf niet meer voldoet aan een of meer van de in artikel 9, lid 2, van Richtlijn 2009/43/EG genoemde criteria of aan de aan het certificaat verbonden voorwaarden, en wanneer de bevoegde autoriteit de niet-naleving van gering belang acht, dient de bevoegde autoriteit binnen een termijn van maximaal een maand vanaf de datum waarop de bevoegde autoriteit voor het eerst kennis kreeg van de niet-naleving, een besluit te nemen dat het afnemende bedrijf gelast corrigerende maatregelen te nemen.
   De bevoegde autoriteit dient dat besluit onverwijld schriftelijk mee te delen aan het gecertificeerde afnemende bedrijf. Het besluit dient te bepalen dat het gecertificeerde afnemende bedrijf de gelaste corrigerende maatregelen dient te nemen binnen de in de schriftelijke kennisgeving genoemde termijn.
   Na het verstrijken van die termijn dient de bevoegde autoriteit te verifiëren of de corrigerende maatregelen zijn uitgevoerd. Tot de verificatie kunnen een bezoek ter plaatse, een ontmoeting met het in artikel 9, lid 2, onder c), van Richtlijn 2009/43/EG bedoelde directielid of een door dat directielid benoemde hoge functionaris, en/of de beoordeling van de door dat directielid verstrekte schriftelijke documentatie behoren.
   Binnen een termijn van maximaal drie maanden na beëindiging van de verificatie dient het gecertificeerde afnemende bedrijf schriftelijk in kennis te worden gesteld van de beoordeling door de bevoegde autoriteit van de adequaatheid van de genomen corrigerende maatregelen.
   4.2.   Schorsing en intrekking van certificaten

   De bevoegde autoriteit dient het certificaat te schorsen of in te trekken in elk van de volgende gevallen:

               a)

               het betrokken gecertificeerde afnemende bedrijf heeft geen corrigerende maatregelen genomen binnen de termijn die is genoemd in de schriftelijke kennisgeving van de bevoegde autoriteit waarin het gecertificeerde afnemende bedrijf werd verzocht corrigerende maatregelen te nemen;

               b)

               het gecertificeerde afnemende bedrijf voldoet niet langer aan een of meer van de in artikel 9, lid 2, van Richtlijn 2009/43/EG genoemde criteria of aan de aan het certificaat verbonden voorwaarden, en de bevoegde autoriteit acht de niet-naleving van groot belang.

         De bevoegde autoriteit dient het gecertificeerde afnemende bedrijf en de Commissie onverwijld schriftelijk in kennis te stellen van het besluit waarbij het certificaat wordt geschorst of ingetrokken.
   De bevoegde autoriteit dient de schorsing aan te houden totdat het gecertificeerde afnemende bedrijf de naleving van de in artikel 9, lid 2, van Richtlijn 2009/43/EG genoemde criteria en van de aan het certificaat verbonden voorwaarden kan aantonen. De bevoegde autoriteit moet in de schriftelijke kennisgeving van de schorsing van het certificaat of in latere schriftelijke correspondentie een termijn voorschrijven waarbinnen die naleving door het gecertificeerde afnemende bedrijf dient te worden aangetoond.
   4.3.   Opheffing van de schorsing van het certificaat

   Na afloop van de in het besluit over de schorsing voorgeschreven termijn dient de bevoegde autoriteit te verifiëren of het gecertificeerde afnemende bedrijf voldoet aan de in artikel 9, lid 2, van Richtlijn 2009/43/EG genoemde criteria en aan de aan het certificaat verbonden voorwaarden.
   Tot de verificatie kunnen een bezoek ter plaatse, een ontmoeting met het in artikel 9, lid 2, onder c), van Richtlijn 2009/43/EG bedoelde directielid of een door dat directielid benoemde hoge functionaris, en/of de beoordeling van de door dat directielid verstrekte schriftelijke documentatie behoren.
   Binnen een termijn van maximaal een maand na beëindiging van de verificatie dient een nieuw besluit van de bevoegde autoriteit schriftelijk te worden meegedeeld aan het gecertificeerde afnemende bedrijf, waarin wordt verklaard:

               a)

               dat de schorsing van het certificaat wordt opgeheven en op welke datum de opheffing van kracht wordt, of

               b)

               dat de schorsing tot een bepaalde datum wordt aangehouden, waarna opnieuw een verificatie zal worden verricht, of

               c)

               dat het certificaat wordt ingetrokken.

         5.   UITWISSELING VAN INFORMATIE OVER CERTIFICERING

   Wanneer een certificaat is verleend, geschorst of ingetrokken, of wanneer de schorsing van een certificaat is opgeheven, dient de bevoegde autoriteit het gecertificeerde afnemende bedrijf en de Commissie onverwijld daarvan in kennis te stellen.
   6.   FOLLOW-UP

   De lidstaten wordt verzocht uiterlijk op 30 juni 2012 uitvoering te geven aan deze aanbeveling.
   De lidstaten worden aangemoedigd de Commissie op de hoogte te brengen van alle ter uitvoering van deze aanbeveling genomen maatregelen.
   7.   ADRESSATEN

   Deze aanbeveling is gericht tot de lidstaten.

      Gedaan te Brussel, 11 januari 2011.

            Voor de Commissie

         Antonio TAJANI

            Vicevoorzitter

      (1)  PB L 146 van 10.6.2009, blz. 1.

      (2)  PB L 134 van 30.4.2004, blz. 114.

      BIJLAGE I

         Vragen over en richtsnoeren voor de beschrijving van interne nalevingsprogramma’s en voor de latere beoordeling ervan

                  Kerngebieden

                  Hoofdvragen

                  Aanbevelingen voor beste praktijken

                  Relevant certificeringscriterium

                              1.

                              Organisatorische, menselijke en technische hulpbronnen toegewezen met betrekking tot het beheer van overdrachten en uitvoer

                  Welk percentage van de activiteiten van het bedrijf (jaarlijkse omzet) hangt af van uitvoer en overdrachten van producten waarvoor een vergunning kan worden verleend?
                  Hoeveel uitvoerbewegingen en overdrachten van dergelijke producten vinden er per jaar plaats?
                  Welke functies in het bedrijf (bijvoorbeeld aankoop, engineering, projectbeheer, verzending) zijn betrokken bij het uitvoer- en overdrachtsproces en hoe zijn deze verantwoordelijkheden georganiseerd?
                  Heeft het bedrijf een elektronisch systeem om uitvoer en overdrachten te beheren? Zo ja, wat zijn de belangrijkste kenmerken van dit systeem?

                  Het doel van deze vragen is aanvullende informatie over de interne organisatie van het bedrijf te verkrijgen die van belang is voor de beoordeling van de invloed van uitvoer- en overdrachtsactiviteiten op het bedrijf en op de daarmee verband houdende operationele procedures.

                  Hoeveel mensen houden zich ofwel uitsluitend bezig met het beheer van uitvoer en overdrachten, of dragen daarvoor verantwoordelijkheid naast andere taken?

                  In verband met vakanties, ziekte enz. moeten er altijd ten minste twee mensen zijn.

                  Verspreidt het bedrijf intern zijn schriftelijke verklaring dat het de voorschriften inzake uitvoer- en overdrachtscontrole naleeft, en dat het de toepasselijke beperkingen op eindgebruik en uitvoer nakomt?
                  Verspreidt het bedrijf intern zijn schriftelijke verklaring dat het op verzoek informatie over het eindgebruik en/of de eindgebruiker verstrekt?

                  Beide schriftelijke verklaringen moeten zijn opgenomen in de nalevingshandleidingen die beschikbaar zijn voor het met de uitvoer- en overdrachtscontrole belaste personeel en moeten tevens bekend zijn bij alle werknemers die te maken hebben met uitvoer- en overdrachtscontroles (bijvoorbeeld: de verkoopafdeling…).

                  Artikel 9, lid 2, onder d) en e)

                  Heeft het bedrijf zich tot nu toe gehouden aan de voorschriften inzake uitvoer- en overdrachtscontrole?

                  Het bedrijf moet een goede staat van dienst hebben op het gebied van de naleving van de voorschriften inzake uitvoer- en overdrachtscontrole.

                  Artikel 9, lid 2, onder a)

                  Ontvangt het met de uitvoer- en overdrachtscontrole belaste personeel nalevingshandleidingen en worden deze handleidingen up-to-date gehouden?

                  Er moeten nalevingshandleidingen beschikbaar zijn voor gebruik door en als leidraad voor het met de uitvoer- en overdrachtscontrole belaste personeel, ten minste in elektronische vorm (bijvoorbeeld op het intranet van het bedrijf).
                  Deze handleidingen moeten de operationele en organisatorische procedures bevatten die moeten worden gevolgd door het met de uitvoer- en overdrachtscontrole belaste personeel.
                  De met de uitvoer- en overdrachtscontrole belaste werknemers moeten onverwijld in kennis worden gesteld van alle wijzigingen in de handleiding die van toepassing zijn op hun taken, alsook van het moment waarop deze wijzigingen van kracht worden.

                  Artikel 9, lid 2, onder f)

                              2.

                              Hiërarchische verantwoordelijkheidsstructuur

                  Gelieve de hiërarchische verantwoordelijkheidsstructuur voor uitvoer en overdrachten binnen uw bedrijf te beschrijven.

                  De verantwoordelijkheid voor de naleving van de uitvoer- en overdrachtscontrole moet schriftelijk zijn vastgelegd. Het schriftelijke bewijsstuk dat de hiërarchische verantwoordelijkheidsstructuur beschrijft (zoals documenten of organisatieschema’s), moet up-to-date worden gehouden.
                  De beschrijving moet gegevens bevatten over delegeringen van verantwoordelijkheid en over de vastgestelde gebruikelijke procedures in situaties waarin het directielid als bedoeld in artikel 9, lid 2, onder c), van Richtlijn 2009/43/EG afwezig is.

                  Artikel 9, lid 2, onder f)

                  Is deze beschrijving altijd toegankelijk voor de bevoegde autoriteit?

                  Kennis van de hiërarchische verantwoordelijkheidsstructuur moet altijd gemakkelijk toegankelijk zijn voor de bevoegde autoriteit, niet alleen in de aanvraagfase, maar ook voor later toezicht op de naleving en voor bezoeken ter controle van de naleving.

                  Artikel 9, lid 2, onder f)

                  In welk deel van uw bedrijf bevindt zich het beheer van uitvoer en overdrachten?

                  Of het beheer van de uitvoer- en overdrachtscontrole plaatsvindt bij elke verzendeenheid, op het hoofdkantoor of op een aparte afdeling die is belast met de uitvoercontrole, moet afhangen van de omvang en de structuur van het bedrijf.

                  Artikel 9, lid 2, onder f)

                  Hoe verhoudt het personeel dat is belast met de uitvoer- en overdrachtscontrole, zich tot andere functies binnen het bedrijf?

                  Het met de uitvoer- en overdrachtscontrole belaste personeel moet zo veel mogelijk worden beschermd tegen belangenconflicten. Het moet de bevoegdheid hebben om een transactie stop te zetten.

                  Artikel 9, lid 2, onder f)

                  Hoe is de relatie tussen het met de uitvoer- en overdrachtscontrole belaste personeel en het directielid georganiseerd, bijvoorbeeld de mogelijkheid tot informatie-uitwisseling?

                  Het met de uitvoercontrole belaste personeel moet de mogelijkheid hebben om rechtstreeks aan het directielid te rapporteren indien het een machtiging nodig heeft om een transactie stop te zetten.

                  Artikel 9, lid 2, onder f)

                  Gelieve de overige verantwoordelijkheden aan te geven van het directielid dat persoonlijk verantwoordelijk is gesteld voor overdrachten en uitvoer.

                  Het directielid moet deel uitmaken van het topmanagement. Zijn of haar functie mag geen belangenconflict opleveren (bijvoorbeeld: hij of zij mag niet tevens het hoofd van de verkoopafdeling zijn …).

                  Artikel 9, lid 2, onder c) en f)

            3.   Interne audits

                              a)

                              steekproefsgewijze inspecties

                  Hoe vaak worden er steekproefsgewijze inspecties uitgevoerd?

                  Het interne nalevingsprogramma en de dagelijkse operationele procedures moeten worden onderworpen aan (onverwachte) steekproefsgewijze controles.

                  Artikel 9, lid 2, onder f)

                              b)

                              interne audits

                  Hoe vaak worden er interne audits uitgevoerd?

                  In het ideale geval één keer per jaar, maar ten minste om de drie jaar.

                  Artikel 9, lid 2, onder f)

                  Welk percentage van de uitvoerbewegingen en overdrachten wordt aan controles onderworpen?

                  Afhankelijk van het aantal uitvoerbewegingen en overdrachten, minstens 1 %, met een verwacht maximum van 20 %. De verhouding kan variëren per keer dat een audit wordt ondernomen.

                  Wie voert deze controles uit?

                  Hier moet een van de onderstaande antwoorden worden gegeven:

                              —

                              een leidinggevende medewerker in de hiërarchische verantwoordelijkheidsstructuur voor uitvoer- en overdrachtscontroles;

                              —

                              de kwaliteitsmanager;

                              —

                              de financieel manager of de accountant;

                              —

                              iemand anders van het middenkader of met een hogere functie die op enige afstand staat van het dagelijkse werk van het uitvoer- en overdrachtsteam.

                  Op welke vragen hebben deze audits betrekking?

                  Audits moeten een antwoord geven op de volgende vragen:

                              —

                              Worden de geldende uitvoerbeperkingen gerespecteerd?

                              —

                              Zijn er procedures aanwezig om te waarborgen dat alle voorschriften inzake uitvoer en overdrachten worden nageleefd, en worden deze procedures up-to-date gehouden?

                              —

                              Vinden regelmatig bewustmakingsactiviteiten plaats?

                              —

                              Zijn documenten gemakkelijk beschikbaar?

                              —

                              Zijn de documenten veelomvattend?

                              —

                              Bestrijken de documenten alle belangrijke aspecten van de invoer, uitvoer en overdrachten, alsook van de producten die in de lidstaat blijven?

                              —

                              Is er informatie beschikbaar over de levenscyclus van de betreffende producten, van oorsprong tot eindbestemming?

                              c)

                              planning, effectiviteit en follow-up van de audits

                  Hoe waarborgt u dat u een representatieve reeks verzendingen controleert?

                  Er moet ten minste één zending per afnemer of bestemming worden gecontroleerd, of ten minste één zending voor elk project.

                  Artikel 9, lid 2, onder f)

                  Stelt het bedrijf een programma van interne audits vast?

                  Er moet een programma van interne audits worden vastgesteld dat waarborgt dat een representatieve reeks zendingen wordt gecontroleerd.

                  Worden gevallen van niet-naleving die bij interne audits aan het licht komen, systematisch gecorrigeerd? Wordt een administratie bijgehouden van dergelijke acties?

                  Het bedrijf moet alle vermoede gevallen van niet-naleving die bij de interne audit aan het licht komen, alsook de aanbevolen maatregelen om deze gevallen te corrigeren, en een beoordeling van de effectiviteit van die corrigerende maatregelen wat de naleving betreft, duidelijk registreren.

            4.   Algemene bewustmaking

                              4.1.

                              Operationele en organisatorische procedures

                  Wat is de opzet van de interne procedures van het bedrijf om het algemene bewustzijn te vergroten en de risico’s in verband met uitvoer- en overdrachtscontroles tot een minimum te beperken?

                  Operationele en organisatorische procedures moeten schriftelijk zijn vastgelegd en instructies en richtsnoeren bevatten met betrekking tot:

                              —

                              het algemene uitvoer- en overdrachtsproces, van de ontvangst van een order, de beoordeling van de toepasselijkheid van de voorschriften inzake uitvoer en overdrachten, en de naleving van de toepasselijke voorschriften inzake uitvoer en overdrachten, tot de verzending of overbrenging (vóór verzending of overbrenging moet een eindcontrole op de naleving worden uitgevoerd);

                              —

                              het toezicht op de naleving van de vergunningsvoorwaarden;

                              —

                              de interactie met externe partijen, en in bepaalde gevallen, met andere belanghebbende afdelingen binnen het bedrijf, zoals de juridische afdeling en de verkoopafdeling;

                              —

                              de coördinatie van alle werknemers die betrokken zijn bij of op enige wijze te maken hebben met uitvoer- en overdrachtscontroles (bijvoorbeeld: verkoopmedewerkers moeten worden geïnstrueerd dat zij het met de uitvoer- en overdrachtscontrole belaste personeel moeten inlichten over eventuele twijfels, en moeten worden geïnformeerd over het feit dat verwerking van een order pas kan plaatsvinden nadat deze is goedgekeurd door het met de uitvoer- en overdrachtscontrole belaste personeel);

                              —

                              de coördinatie en mogelijke uitwisseling van informatie met de bevoegde autoriteiten (bijvoorbeeld: eventuele melding van verdachte transactieorders, mogelijk bestaan van een vrijwillig openbaarmakingsbeleid…).

                  Artikel 9, lid 2, onder f)

            4.1.1.   Operationele en organisatorische procedures: fase vóór vergunningverlening (1)

                              a)

                              Embargo’s

                  Hoe houdt het bedrijf rekening met embargo’s?

                  In gevallen waarin een verzending wordt voorgenomen naar een bestemming waarop een embargo rust, moeten er regels zijn om de toepasselijke embargovoorschriften te verifiëren. Deze verificatie moet ten minste omvatten:

                              —

                              de leveringsverboden die door de embargoverordening zijn vastgesteld;

                              —

                              de vraag in hoeverre de producten die worden verzonden, voorkomen op de lijst van producten waarvoor het embargo geldt;

                              —

                              de aanvullende vergunningseisen voor bepaalde diensten, zoals technische bijstand.

                  Artikel 9, lid 2, onder f)

                              b)

                              Sanctielijsten

                  Hoe houdt het bedrijf rekening met sanctielijsten?

                  Er moet worden nagegaan of de namen en identiteiten van de rechtspersonen en natuurlijke personen aan wie wordt geleverd, voorkomen op de toepasselijke sanctielijsten.

                  Artikel 9, lid 2, onder f)

                  Welke mate (of welk percentage) van zekerheid dat er een match is gevonden, wordt bij het zoeken van een identiteit op de sanctielijst verlangd om van een match („hit”) te spreken? Welke procedures worden gevolgd wanneer er een match is gevonden voor een naam?

                  Er moeten schriftelijk procedurele instructies zijn vastgelegd die precies aangeven hoe moet worden omgegaan met waarschijnlijke matches en „hits” (bijvoorbeeld: wanneer er een match is gevonden, moet dit worden gemeld aan de bevoegde autoriteit).

                              c)

                              Controle van in een lijst opgenomen producten (producten waarvoor een vergunning vereist is, omdat ze zijn opgenomen in een lijst voor uitvoer- en overdrachtscontrole)

                  Vragen over interne procedures die waarborgen dat een product dat in een lijst voorkomt, niet zonder vergunning wordt uitgevoerd of overgedragen:

                  Artikel 9, lid 2, onder f)

                              1)

                              Is er een elektronisch dataverwerkingssysteem aanwezig om de classificatie vast te leggen van de producten die door het bedrijf worden ontvangen of vervaardigd?

                  De classificatie van de producten moet in een elektronisch dataverwerkingssysteem worden vastgelegd (alleen als dat reeds bestaat). Wijzigingen in de controlelijsten moeten onmiddellijk worden gemeld in het systeem.

                              2)

                              Hoe worden alle producten waarvoor een vergunning is vereist, geclassificeerd en geregistreerd, en wie is hiervoor verantwoordelijk? Welke procedures zijn van kracht om te waarborgen dat de classificatie van producten up-to-date wordt gehouden, en hoe wordt dit gedocumenteerd?

                  Het met de uitvoer- en overdrachtscontrole belaste personeel moet verantwoordelijk zijn voor de registratie en classificatie van producten, indien nodig, in overleg met technische deskundigen.

                              3)

                              Hoe worden het eindgebruik door en de betrouwbaarheid van de afnemer beoordeeld?

                  Het met de uitvoer- en overdrachtscontrole belaste personeel moet verantwoordelijk zijn voor de verificatie van de betrouwbaarheid van de afnemers, waarbij het speciale aandacht moet geven aan het eindgebruik en het onttrekkingsgevaar.
                  Als het met de uitvoer- en overdrachtscontrole belaste personeel verneemt dat de afnemer de voorschriften inzake uitvoer- en overdrachtscontrole heeft geschonden, dient het dit te melden aan de bevoegde autoriteit. Verificatie van de goede trouw van de afnemer is vooral belangrijk in gevallen waarin het gaat om een nieuwe afnemer of waarin de identiteit van de afnemer onduidelijk is of waarin er twijfels zijn over het verklaarde eindgebruik (bijvoorbeeld: bij een bestelling van ongebruikelijke hoeveelheden of wanneer de afnemer verzoekt om speciale en ongebruikelijke doorvoerroutes …).

                              d)

                              Immateriële overdrachten van technologie

                  Hoe waarborgt het bedrijf naleving van de eisen inzake immateriële overdrachten van technologie (ITT) (bijvoorbeeld e-mail en toegang tot het intranet vanuit het buitenland)?

                  Het bedrijf moet duidelijke, schriftelijke instructies met betrekking tot ITT via e-mail, fax, intranet of internet hebben uitgevaardigd.
                  Leveringen of overdrachten van technologie mogen pas plaatsvinden nadat is nagegaan of er een vergunning voor kan worden verleend en, zo ja, of daadwerkelijk een vergunning voor de overdracht is afgegeven.

                  Artikel 9, lid 2, onder f)

                              e)

                              Technische bijstand

                  Hoe waarborgt het bedrijf naleving van de voorschriften inzake technische bijstand?

                  Er moet een nalevingsprocedure voor technische bijstand worden toegepast:

                              —

                              voor buitenlandse bezoekers/werknemers;

                              —

                              voor werknemers (bijvoorbeeld technici) in het buitenland;

                              —

                              voor conferenties en seminars waaraan buitenlanders deelnemen of die in het buitenland worden georganiseerd.

                  Artikel 9, lid 2, onder f)

                              4.1.2.

                              Operationele en organisatorische procedures: fase van de vergunningverlening

                  Hoe zorgt het bedrijf ervoor dat het complete vergunningsaanvragen indient?

                  Het bedrijf moet toegerust zijn om de procedures voor het indienen van een vergunningsaanvraag die gelden in de lidstaat waar het gevestigd is, volledig na te leven.

                  Artikel 9, lid 2, onder f)

                              4.1.3.

                              Operationele en organisatorische procedures: fase na de vergunningverlening

                  Welke interne procedures waarborgen de naleving van de vergunningsvoorwaarden?

                  Voorafgaand aan de uiteindelijke verzending moet een laatste verificatie van de voorschriften inzake uitvoer- en overdrachtscontrole plaatsvinden om te garanderen dat de vergunningsvoorwaarden zijn nageleefd.

                  Artikel 9, lid 2, onder f)

                              4.2.

                              Bewustmaking en opleiding van het met de uitvoercontrole belaste personeel

                  Welke informatie is er beschikbaar voor alle werknemers die te maken hebben met uitvoer- en overdrachtscontroles, en voor het met de uitvoer- en overdrachtscontrole belaste personeel?

                  Iedereen moet toegang hebben tot de bovengenoemde operationele en organisatorische procedures voor uitvoer- en overdrachtscontroles.
                  De operationele en organisatorische procedures moeten worden vastgelegd en bijgewerkt in nalevingshandleidingen die beschikbaar zijn voor het met de uitvoer- en overdrachtscontrole belaste personeel.
                  De operationele en organisatorische procedures moeten een duidelijke beschrijving bevatten van de nalevingsprocedure voor uitvoer en overdrachten, van de ontvangst van een order, de verificatie van de naleving van de toepasselijke voorschriften voor uitvoer en overdrachten, tot de uiteindelijke verzending of overbrenging.

                  Artikel 9, lid 2, onder f)

                  Hoe vaak wordt de kennis van het met de uitvoercontrole belaste personeel bijgewerkt?

                  Dit dient te gebeuren telkens als wijzigingen in de wetgeving van de lidstaten en de Unie inzake uitvoercontrole worden aangebracht, maar ten minste eenmaal per jaar. Naast jaarlijkse actualiseringen van de algemene opleiding wordt aanbevolen dat toelichtingen bij wetgeving inzake uitvoer- en overdrachtscontrole alsook eventueel bestaande vakbladen en -tijdschriften ook beschikbaar worden gesteld.

                  Hoe wordt de kennis van het met de uitvoer- en overdrachtscontrole belaste personeel bijgewerkt?

                  Opleiding door middel van verschillende instrumenten, zoals:

                              —

                              externe seminars;

                              —

                              een abonnement op voorlichtingssessies die door de bevoegde autoriteiten worden aangeboden;

                              —

                              opleidingsevenementen, extern of online.

                              5.

                              Fysieke en technische veiligheid

                  Beschikt uw bedrijf over een veiligheidsaccreditatie van een passende overheidsinstantie? Gelieve details te vermelden.

                  Elk nationaal ministerie van Defensie of elke vergelijkbare organisatie zal waarschijnlijk een zekere mate van beveiliging eisen wanneer het bedrijf in hun naam werkt. Het kan voldoende zijn dat het bedrijf een of andere veiligheidsaccreditatie heeft.

                  Artikel 9, lid 2, onder f)

                  Als uw bedrijf niet over zo’n officiële veiligheidsaccreditatie beschikt, welke beveiligingsmaatregelen zijn er dan van kracht om gegevens en procedures met betrekking tot uitvoer en overdrachten te beveiligen?

                  De gebouwen moeten volledig omgeven zijn door een hekwerk. De toegang moet beveiligd zijn en worden gecontroleerd. De gebouwen moeten voortdurend worden bewaakt, ook buiten werktijden. Er zou een aparte ingang voor het afleveren en ophalen van goederen kunnen zijn buiten het belangrijkste productiegebied.

                  Artikel 9, lid 2, onder f)

                  Welke beveiligingsmaatregelen zijn getroffen voor software en technologie?

                  Het systeem moet zijn beveiligd met wachtwoorden en een firewall. Het netwerk van het bedrijf moet beveiligd zijn tegen ongeautoriseerde toegang.
                  Er moeten controles plaatsvinden van elektronische apparaten (laptops, pda’s, enz.) die van het bedrijfsterrein of naar het buitenland worden meegenomen, alsook van e-mailberichten die worden verzonden in het kader van een project of in andere omstandigheden.

                  Artikel 9, lid 2, onder f)

                              6.

                              Registratie en traceerbaarheid van uitvoer en overdrachten

                  Hoe registreert u de uitvoerbeperkingen die door de leverancier van de producten aan u worden doorgegeven?

                  De bedrijven moeten een of meer van de volgende mogelijkheden aangeven:

                              —

                              elektronisch bestand of e-mailmap;

                              —

                              mappen per project;

                              —

                              mappen per leverancier;

                              —

                              in aparte mappen voor beperkingen;

                              —

                              in een ordersysteem.

                  Artikel 9, lid 2, onder f)

                  Hoe koppelt u uitvoerbeperkingen aan latere overdrachten of uitvoer?

                  Het antwoord moet een of meer van de volgende elementen bevatten:

                              —

                              elektronisch bestand of e-mailmap met informatie over invoer en daaropvolgende verplaatsingen;

                              —

                              als onderdeel van een bedrijfsbeheersysteem;

                              —

                              mappen per project of per leverancier waarin alle informatie bij elkaar wordt opgeslagen;

                              —

                              een archiefsysteem vergelijkbaar met het mappensysteem.

                  Artikel 9, lid 2, onder f)

                  Hoe worden deze gegevens beschikbaar gesteld aan de bevoegde autoriteiten?

                              —

                              Het moet mogelijk zijn om gegevens in elektronische vorm beschikbaar te stellen — voor sommige gegevens kan het nodig zijn de bedrijfslocatie te bezoeken als toegang tot beveiligde intranetten nodig is, maar andere gegevens kunnen misschien worden overgedragen voor controle op afstand.

                              —

                              Gegevens kunnen ook op papier beschikbaar zijn, en sommige daarvan zouden kunnen worden gescand, bijvoorbeeld voor controle op afstand.

                  Artikel 9, lid 2, onder f)

         (1)  Het doel van de fase voorafgaand aan de vergunningverlening is vast te stellen of het bedrijf gevolgen ondervindt van uitvoer- en overdrachtscontroles, dat wil zeggen, of de voorschriften voor uitvoer- en overdrachtscontroles van toepassing zijn op de activiteiten en transacties van het bedrijf, en dus of voor deze transacties een vergunning vereist is. Het doel is om zo vroeg mogelijk alle risico’s van uitvoer- en overdrachtscontroles vast te stellen en te analyseren en om de eventueel noodzakelijke relevante maatregelen ten uitvoer te leggen, bijvoorbeeld een vergunning aanvragen of op de juiste wijze gebruikmaken van een algemene vergunning.

      BIJLAGE II

         STANDAARDCERTIFICAATMODEL


title: Aanbeveling van de Europese Centrale Bank van 22 december 2016 aan de Raad van de Europese Unie betreffende de externe accountants van de Bank of Greece (ECB/2016/46)

text:
               6.1.2017

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               C 3/1

         AANBEVELING VAN DE EUROPESE CENTRALE BANK
   van 22 december 2016
   aan de Raad van de Europese Unie betreffende de externe accountants van de Bank of Greece
   (ECB/2016/46)
   (2017/C 3/01)
   DE RAAD VAN BESTUUR VAN DE EUROPESE CENTRALE BANK,
   Gezien de statuten van het Europees Stelsel van centrale banken en van de Europese Centrale Bank, en met name artikel 27.1,
   Overwegende hetgeen volgt:

               (1)

               De rekeningen van de Europese Centrale Bank (ECB) en van nationale centrale banken van de eurogebiedlidstaten worden gecontroleerd door onafhankelijke externe accountants die op aanbeveling van de Raad van bestuur van de ECB zijn aanvaard door de Raad van de Europese Unie.

               (2)

               Het mandaat van de huidige externe accountants van de Bank of Greece, KPMG Certified Auditors AE, zal eindigen na de audit van het boekjaar 2016. Het is derhalve noodzakelijk om met ingang van het boekjaar 2017 externe accountants te benoemen.

               (3)

               De Bank of Greece heeft Deloitte Certified Public Accountants S.A. als externe accountants geselecteerd voor de boekjaren 2017 tot en met 2021,

         HEEFT DE VOLGENDE AANBEVELING VASTGESTELD:
   Het verdient aanbeveling dat Deloitte Certified Public Accountants S.A. wordt benoemd tot de externe accountants van de Bank of Greece voor de boekjaren 2017 tot en met 2021.

      Gedaan te Frankfurt am Main, 22 december 2016.

            De president van de ECB

         Mario DRAGHI


title: Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2011 over het nationale hervormingsprogramma 2011 van Duitsland en met een advies van de Raad over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Duitsland voor de periode 2011-2014

text:
               19.7.2011

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               C 212/9

         AANBEVELING VAN DE RAAD
   van 12 juli 2011
   over het nationale hervormingsprogramma 2011 van Duitsland en met een advies van de Raad over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Duitsland voor de periode 2011-2014
   2011/C 212/03
   DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
   Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,
   Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 5, lid 3,
   Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,
   Gezien de conclusies van de Europese Raad,
   Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,
   Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,
   Overwegende hetgeen volgt:

               (1)

               Op 26 maart 2010 hechtte de Europese Raad zijn goedkeuring aan het voorstel van de Commissie voor een nieuwe groei- en werkgelegenheidsstrategie. Deze Europa 2020-strategie moet voor betere coördinatie van het economisch beleid zorgen en zich toespitsen op de sleutelgebieden waarop Europa's potentieel voor duurzame groei en concurrentievermogen een krachtige impuls nodig heeft.

               (2)

               De Raad heeft op 13 juli 2010 een aanbeveling inzake de globale richtsnoeren voor het economisch beleid van de lidstaten en de Unie (2010-2014) aangenomen en op 21 oktober 2010 een besluit betreffende de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten (2) vastgesteld, die samen de „geïntegreerde richtsnoeren” vormen. De lidstaten werd verzocht in hun nationaal economisch en werkgelegenheidsbeleid met de geïntegreerde richtsnoeren rekening te houden.

               (3)

               Op 12 januari 2011 heeft de Commissie de eerste jaarlijkse groeianalyse vastgesteld en gaf daarmee de aanzet tot een nieuwe cyclus van economische governance in de EU en het eerste Europees semester van voorafgaande en geïntegreerde beleidscoördinatie, dat op de Europa 2020-strategie berust.

               (4)

               Op 25 maart 2011 heeft de Europese Raad de prioriteiten inzake begrotingsconsolidatie en structurele hervorming goedgekeurd (overeenkomstig de conclusies van de Raad van 15 februari en 7 maart 2011 en ten vervolge op de jaarlijkse groeianalyse van de Commissie). Hij benadrukte dat voorrang moet worden gegeven aan het weer gezond en houdbaar maken van begrotingen, het terugdringen van de werkloosheid door hervormingen van de arbeidsmarkt en nieuwe inspanningen om de groei te stimuleren. Hij verzocht alle lidstaten deze prioriteiten in concrete maatregelen om te zetten die in hun stabiliteits- of convergentieprogramma's en in hun nationale hervormingsprogramma's moeten worden opgenomen.

               (5)

               Op 25 maart 2011 verzocht de Europese Raad voorts de lidstaten die aan het Euro Plus-pact deelnemen hun verbintenissen tijdig te presenteren om te kunnen worden opgenomen in de stabiliteits- of convergentieprogramma's en de nationale hervormingsprogramma's.

               (6)

               Duitsland heeft op 27 april 2011 zijn geactualiseerde stabiliteitsprogramma voor de periode 2011-2015 en op 7 april 2011 zijn nationaal hervormingsprogramma 2011 ingediend. Om met de onderlinge verbanden rekening te houden zijn beide programma's terzelfder tijd geëvalueerd.

               (7)

               De Duitse economie is de crisis ingegaan met een betrekkelijk stevige positie. Het inzakken van de wereldhandel resulteerde echter in een instorting van de uitvoer en investeringen in 2009, zodat het reële bbp is gekrompen met een nooit geziene 4,7 %. Niettemin is de werkloosheid, na een kleine stijging, sinds eind 2009 blijven dalen. De veerkracht van de arbeidsmarkt brengt de gunstige effecten tot uiting van vroegere hervormingen met het oog op een vermindering van de gewerkte uren en van subsidies ter ondersteuning van werktijdverkorting. De economie heeft zich in 2010 krachtig hersteld van de recessie, met een toename van het reële bbp met 3,6 %. In de uitvoer is de forse daling die in 2009 viel waar te nemen, grotendeels ongedaan gemaakt, hetgeen de weg opende naar een breder gedragen herstel, dat ook resulteert in een daling van het overschot op de lopende rekening. De economie heeft haar concurrentievermogen tegenover de meeste van de andere lidstaten van het eurogebied verder versterkt. Van een positie van evenwicht is de overheidsbegroting geëvolueerd naar een tekort van 3 % van het bbp in 2009, als gevolg van de ongeremde werking van de automatische stabilisatoren en discretionaire maatregelen om de economische neergang tegen te gaan. Het economische herstel hielp het begrotingstekort in 2010 te beperken (tot 3,3 % van het bbp), ondanks het feit dat omvangrijke budgettaire stimuleringsmaatregelen en maatregelen ter ondersteuning van de financiële markt blijven doorlopen.

               (8)

               Op basis van de evaluatie van het geactualiseerde stabiliteitsprogramma overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1466/97, komt de Raad tot de conclusie dat het macro-economische scenario dat aan het stabiliteitsprogramma ten grondslag ligt, voorzichtig is voor 2011 en plausibel voor de periode nadien, mede in het licht van de voorjaarsprognoses 2011 van de diensten van de Commissie. In het stabiliteitsprogramma wordt voor 2011 gerekend met een groei van het reële bbp met 2,3 %, die nadien zal vertragen tot 1,8 % in 2012 en tot gemiddeld 1,5 % in de periode 2013-2015. Volgens het stabiliteitsprogramma zal het tekort al in 2011 — twee jaar vóór de door de Raad bepaalde termijn — worden teruggebracht tot onder de referentiewaarde van 3 % van het bbp, en zal verdere vooruitgang worden geboekt bij het behalen van de middellangetermijndoelstelling (MTD) — een structureel tekort van 0,5 % van het bbp — tegen 2014. Na de verwachte correctie van het buitensporige tekort zal, volgens het stabiliteitsprogramma, het aanpassingstempo richting de MTD afnemen tot onder de benchmark van 0,5 % van het bbp in 2013 en 2014. Terwijl de schuldquote in 2010 opliep met bijna 10 procentpunt (3), is de verwachting dat deze vanaf 2011 begint te dalen en tegen 2015 uitkomt bij 75,5 % van het bbp, en zodoende nog steeds boven de referentiewaarde van het Verdrag ligt. De risico's voor de begrotingsprognoses lijken voor 2011 over het algemeen in evenwicht te zijn, maar de uitkomsten voor de periode nadien kunnen zwakker uitvallen dan verwacht, omdat bepaalde bezuinigingen misschien niet de verwachte opbrengsten opleveren. Over bepaalde maatregelen loopt de discussie nog (bijv. de energieheffing en de belasting op de kapitaaltransacties), terwijl andere maatregelen nog nader dienen te worden gespecificeerd (bijv. efficiëntieverbeteringen in het ambtenarenapparaat). Bovendien valt niet uit te sluiten dat er nog verdere maatregelen ter ondersteuning van de financiële markten nodig zijn. Volgens de laatste evaluaties van de Commissie, blijken de risico's met betrekking tot de langetermijnhoudbaarheid van de overheidsfinanciën middelmatig te zijn.

               (9)

               Nu met de recente hervorming van het zorgstelsel maatregelen zijn genomen om de stijgingen in de uitgaven vooral in 2011 en 2012 te beteugelen, kunnen verdere stappen voor meer doelmatige overheidsuitgaven in de zorg- en de langdurige zorg het beoogde consolidatietraject ondersteunen. Terzelfder tijd zou het aanhouden van een grotendeels groeigericht consolidatietraject, waarbij ook voldoende uitgaven voor onderwijs worden veilig gesteld, kunnen bijdragen tot het versterken van het groeipotentieel op lange termijn.

               (10)

               Hoewel het Duitse begrotingskader aanzienlijk is versterkt door de introductie van een grondwettelijke begrotingsregel, door de oprichting van de Stabilitätsrat en door het systeem dat snel moet waarschuwen tegen begrotingsproblemen, dient de begrotingsregel nog volledig ten uitvoer te worden gelegd op het niveau van de deelstaten. Ook een verdere aanscherping van het bijbehorende toezichts- en sanctiemechanisme kan de algemene geloofwaardigheid van de Duitse overheidsfinanciën versterken.

               (11)

               De crisis bracht ernstige kwetsbaarheden in de banksector aan het licht. Zware verliezen en afschrijvingen op internationale investeringen in subprime-leningen en gestructureerde activa hebben de kapitaalbasis van een aantal banken aangetast en maakten aanzienlijke overheidsinterventies noodzakelijk. De crisis bracht ook de zwakke punten van een aantal „Landesbanken” aan het licht, die al vóór de crisis te kampen had met een gebrek aan doeltreffende structuren voor risicomanagement en het ontbreken van een levensvatbaar bedrijfsmodel. Verdere hervormingen van de banksector, met onder meer een herstructurering van de „Landesbanken” die een levensvatbaar en toereikend gefinancierd bedrijfsmodel moeten krijgen, alsmede een versterking van het regelgevings- en toezichtkader, kunnen de stabiliteit van de financiële sector helpen te bewaren en kunnen ook zorgen voor een doelmatigere inzet van binnenlandse spaargelden als een middel om de vraag en investeringen te stimuleren.

               (12)

               Het groeipotentieel en de structurele concurrentiekracht van de Duitse economie zijn voor een groot deel afhankelijk van goed opgeleide, gekwalificeerde arbeidskrachten, maar, gezien de demografische ontwikkelingen, kan een nijpend tekort aan arbeidskrachten ontstaan. Een en ander maakt duidelijk dat het van belang is het arbeidspotentieel volledig te benutten door de obstakels voor arbeidsparticipatie van specifieke groepen (oudere werknemers, vrouwen, laagopgeleiden, burgers van buiten de EU) op te ruimen en de verdere ontwikkeling van menselijk kapitaal te bevorderen. Het aanpakken van de belastingwig, die met name voor lage en middeninkomens groot blijft, kan de prikkels om te werken versterken, terwijl daardoor loonsverhogingen in ruimere mate kunnen worden omgezet in hogere beschikbare inkomens en een grotere binnenlandse vraag. Het hoge marginale tarief in de inkomstenbelasting dat voor tweeverdieners geldt doordat bij echtparen de inkomsten gezamenlijk worden belast, veroorzaakt negative stimuli voor het arbeidsaanbod. In 2009 werd de „Faktorverfahren” ingevoerd, waardoor de individuele maandelijkse belastingdruk het persoonlijk inkomen van elk individu weerspiegelt, terwijl de belastingdruk op jaarbasis ongewijzigd blijft. De gevolgen van deze hervorming op de arbeidsmarkt moeten worden gemonitord. In deze context kunnen bijkomende maatregelen nodig zijn om de negatieve stimuli voor het arbeidsaanbod die eventueel overblijven, te verminderen. Een verdere uitbreiding van de beschikbaarheid van kinderopvangvoorzieningen kan met name ook een verhoging van de nog steeds geringe voltijdse arbeidsparticipatie van vrouwen in de hand werken. Voorts zou de toename van het aantal personen dat beroepskwalificaties verwerft, de vooruitzichten van laagopgeleide werknemers op de arbeidsmarkt kunnen verbeteren.

               (13)

               Duitsland heeft recentelijk verreikende beslissingen genomen over zijn toekomstige energiemix. De tenuitvoerlegging van het „Energiekonzept” zal een ingrijpende transformatie van de energievoorziening met zich brengen en gevolgen hebben voor de energieprijzen en het concurrentievermogen van de Duitse economie op de middellange tot lange termijn. Kostenefficiëntie dient daarom het centrale leidbeginsel te zijn voor de tenuitvoerlegging van het „Energiekonzept”, waarbij doelmatig energieverbruik, kostenefficiënte steunregelingen en adequate stroomnetten voor hernieuwbare energie en concurrerende energiemarkten voorop staan.

               (14)

               Het stimuleren van de concurrentie in de dienstensector kan bijdragen tot productiviteitsgroei en kan de binnenlandse groei ondersteunen. Een meer dynamische groei van de dienstensector kan ook bijdragen tot een verruiming van de basis voor aanbod- en vraaggroei in Duitsland. Ondanks de aanzienlijke vooruitgang die dankzij de omzetting van de dienstenrichtlijn de afgelopen jaren is geboekt, lijkt er toch nog ruimte te zijn om de toetredings- en uittredingsdrempels voor bedrijven verder af te bouwen, met name door het stelsel van vergunningen en toelatingen verder te vereenvoudigen en om de regulering voor de uitoefening van bepaalde vrije beroepen te vereenvoudigen. De gerechtvaardigdheid en de adequaatheid van de regulering voor bepaalde ambachten zou kunnen worden onderzocht. Wat netwerkindustrieën betreft, kan in het bijzonder de mededinging in de sector van het spoorvervoer worden verbeterd. Versterking van de toezichthoudende rol van de Bundesnetzagentur en de openstelling van verkoop- en ticketinfrastructuur voor concurrenten kunnen op korte termijn voor meer concurrentie zorgen.

               (15)

               Verdere hervormingen om de toegankelijkheid en de kwaliteit van het onderwijs- en opleidingssysteem te verbeteren, zijn van bepalend belang om een aanbod van voldoende geschoolde arbeidskrachten te garanderen, mede in het licht van demografische ontwikkelingen. Volgens prognoses zullen tekorten aan midden- en hooggeschoolde werknemers ontstaan, met name voor de vakgebieden wiskunde, wetenschappen en technologie. Het aantal jongeren dat in Duitsland, zowel in het voortgezet onderwijs als in het hoger onderwijs, zijn opleiding afmaakt, ligt onder het EU-gemiddelde. Een ruimere beschikbaarheid van voor- en vroegschoolse educatie en van „Ganztagsschulen”, en het versoepelen van de overgang tussen verschillende richtingen van het onderwijssysteem kunnen de slagingskansen verhogen.

               (16)

               Duitsland heeft een aantal toezeggingen gedaan in het kader van het Euro Plus-pact. Wat de begroting betreft, wordt in deze toezeggingen opgeroepen om het buitensporig tekort reeds in 2011 te corrigeren en om de doelstellingen in het kader van de nationale begrotingsregel, met een ruime marge, te behalen tegen 2011-2012. Met het oog op de versterking van de financiële stabiliteit worden onder meer maatregelen genomen voor een doeltreffende regulering van en toezicht op de kapitaalmarkt. Bij de werkgelegenheidsmaatregelen ligt de nadruk op arbeidsparticipatie (hervorming van instrumenten voor een actieve arbeidsmarkt, betere integratie van arbeidskrachten met buitenlandse kwalificaties en integratie van migranten) en op onderwijs (Grundbildungspakt). De maatregelen ter versterking van het concurrentievermogen zetten in op netwerkindustrieën, de energie- en de dienstensector (nl. een agentschap voor markttransparantie in de stroom- en gassector, een programma voor elektrische mobiliteit en versterkte financiering voor transportinfrastructuur), maar ook op onderwijs (nl. het Exzellenzinitiative om instellingen voor niet-universitair hoger onderwijs te steunen en financiering voor het Hochschulpakt). Deze toezeggingen betreffen de vier doelstellingen van het pact. Zij weerspiegelen grotendeels de ruimere hervormingsagenda zoals die in het stabiliteitsprogramma en het nationale hervormingsprogramma is geschetst. Toch komen in de toezeggingen in het kader van het pact diverse beleidsterreinen niet aan bod (bijv. de herstructurering van „Landesbanken” of de belastingwig op arbeid) of worden zij alleen aangestipt (openstellen van de dienstensector en netwerkindustrieën voor meer concurrentie). De toezeggingen in het kader van het Euro Plus-pact zijn onderzocht en meegenomen in de aanbevelingen.

               (17)

               De Commissie heeft Duitslands stabiliteitsprogramma en nationaal hervormingsprogramma, daaronder begrepen de Duitse toezeggingen in het kader het Euro Plus-pact, onderzocht. Daarbij heeft zij gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar budgettair en sociaaleconomisch beleid in Duitsland, alsook of zij met de EU-regels en -richtsnoeren in overeenstemming zijn, gezien de noodzaak de algemene economische governance van de EU te versterken door middel van een EU-inbreng in toekomstige nationale besluiten. In het licht daarvan is de Commissie van mening dat de Duitse begrotingsstrategie volgens planning ten uitvoer dient te worden gelegd. Een passende structurele aanpassingsinspanning in de richting van de MTD moet worden verzekerd, waarbij een groeivriendelijke consolidatiekoers wordt aangehouden. Bij verdere stappen in 2011-2012 dient de nadruk te liggen op het verzekeren van de stabiliteit van het financiële bestel (bijv. door de herstructurering van „Landesbanken”) en het versterken van binnenlandse bronnen voor groei, door de arbeidsparticipatie te verhogen via een afbouw van de belastingwig voor arbeid, betere toegankelijkheid en hogere kwaliteit van onderwijs, en door de dienstensector, ambachten en vrije beroepen, en de netwerkindustrieën voor meer concurrentie open te stellen.

               (18)

               In het licht van deze beoordeling, en rekening houdende met de aanbeveling van de Raad van 2 december 2009 op grond van artikel 126, lid 7, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, heeft de Raad de actualisering 2011 van het stabiliteitsprogramma van Duitsland onderzocht. Zijn advies (4) daarover is met name in de onderstaande aanbeveling (1) weergegeven. Rekening houdende met de conclusies van de Europese Raad van 25 maart 2011, heeft de Raad het nationale hervormingsprogramma van Duitsland onderzocht,

         BEVEELT AAN dat Duitsland in de periode 2011-2012 actie onderneemt om:

               1.

               De begrotingsstrategie voor 2012 en de periode nadien volgens planning ten uitvoer te leggen, waarbij de hoge schuldquote naar een neerwaartse tendens wordt gebracht overeenkomstig de aanbevelingen van de Raad in het kader van de buitensporigtekortprocedure. De tenuitvoerlegging van de begrotingsregel op het niveau van de deelstaten af te ronden en het bijbehorende toezichts- en sanctiemechanisme verder te versterken. Een groeivriendelijke consolidatiekoers aan te houden, met name door voldoende uitgaven voor onderwijs veilig te stellen en door de doelmatigheid van de overheidsuitgaven in de zorg en de langdurige zorg verder te verhogen.

               2.

               De structurele zwakke punten in de financiële sector aan te pakken, met name door de „Landesbanken” die nood hebben aan een toereikend gefinancierd, levensvatbaar bedrijfsmodel, te herstructureren.

               3.

               De arbeidsparticipatie te versterken door gelijke toegang tot onderwijs- en scholingsstelsels te verbeteren en door verdere stappen te nemen om de hoge belastingwig op een budgettair neutrale wijze te reduceren en arbeidsstimulansen voor personen met lage inkomensperspectieven te verbeteren. Het aantal voorzieningen voor voltijdse kinderopvang en het aantal „Ganztagsschulen” uit te breiden. De gevolgen van de recente hervormingsmaatregelen om de negatieve belastingprikkels voor tweeverdieners nauwgezet te monitoren en verdere maatregelen te nemen indien die negatieve prikkels blijven bestaan.

               4.

               Ongerechtvaardigde beperkingen voor bepaalde vrije beroepen en ambachten op te heffen. De mededinging in de netwerkindustrieën te verbeteren, de toezichthoudende rol van de Bundesnetzagentur in de sector van het spoorvervoer te versterken; en, in het kader van het aangekondigde nationale Energiekonzept, in te zetten op het verbeteren van de kostenefficiëntie op lange termijn van de wet hernieuwbare energie (EEG) en het zorgen voor een daadwerkelijk onafhankelijke stroomopwekking en stroomtransmissie, en het verbeteren van de grensoverschrijdende interconnecties.

      Gedaan te Brussel, 12 juli 2011.

            Voor de Raad

            De voorzitter

         J. VINCENT-ROSTOWSKI

      (1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

      (2)  Gehandhaafd voor 2011 bij Besluit 2011/308/EU van de Raad van 19 mei 2011 betreffende de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten (PB L 138 van 26.5.2011, blz. 56).

      (3)  De stijging in 2010 hield grotendeels verband met het feit dat twee banken in moeilijkheden probleemactiva hebben overgedragen aan hun respectieve „bad banks”, die bij de overheidssector worden ingedeeld. In lijn met de richtsnoeren van Eurostat met betrekking tot boekhoudkundige regels voor financiële afsplitsingsstructuren hebben de overeenkomstige verplichtingen van de „bad banks” een rechtstreekse impact op het schuldniveau gehad.

      (4)  Uit hoofde van artikel 5, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97.