               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 20.5.2020
            COM(2020) 508 final
            Aanbeveling voor een
            AANBEVELING VAN DE RAAD
            over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Griekenland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Griekenland

               Aanbeveling voor een

               AANBEVELING VAN DE RAAD

               over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Griekenland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Griekenland

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

               Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid
                  1
               , en met name artikel 5, lid 2,

               Gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden
                  2
               , en met name artikel 6, lid 1,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

               Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

               Gezien de conclusies van de Europese Raad,

               Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

               Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

               Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

               Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Op 17 december 2019 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse groeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2020 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarbij is terdege rekening gehouden met de op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie geproclameerde Europese pijler van sociale rechten. Op 17 december 2019 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Griekenland heeft genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen. Tevens heeft de Commissie op die datum een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen.

               (2)Op 26 februari 2020 is het landverslag 2020 voor Griekenland
                  3
                gepubliceerd. In dat verslag werd de vooruitgang beoordeeld die Griekenland bij de tenuitvoerlegging van de op 9 juli 2019 door de Raad vastgestelde aanbevelingen
                  4
                heeft geboekt, alsmede het gevolg dat Griekenland heeft gegeven aan de aanbevelingen die in de jaren voordien werden goedgekeurd, en de vooruitgang die het bij de verwezenlijking van zijn nationale Europa 2020-doelstellingen heeft geboekt. Het landverslag bevatte ook een op grond van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 uitgevoerde diepgaande evaluatie, waarvan de uitkomsten ook op 26 februari 2020 zijn bekendgemaakt. Op basis van haar analyse concludeerde de Commissie dat Griekenland wordt geconfronteerd met buitensporige macro-economische onevenwichtigheden. Met name houden de geconstateerde onevenwichtigheden verband met de hoge overheidsschuld, het hoge aandeel niet-renderende leningen op balansen van banken en de externe sector, tegen een achtergrond van een nog steeds laag groeipotentieel en hoge werkloosheid.

               (3)Op 11 maart 2020 heeft de Wereldgezondheidsorganisatie de uitbraak van COVID-19 officieel uitgeroepen tot een wereldwijde pandemie. Deze pandemie vormt een ernstige bedreiging voor de volksgezondheid en treft burgers, bedrijven en economieën. Zij zet de nationale gezondheidsstelsels onder zware druk, verstoort de mondiale toeleveringsketens, veroorzaakt volatiliteit op de financiële markten en sterke schommelingen in de consumentenvraag, en heeft negatieve gevolgen voor meerdere sectoren. Zij vormt een bedreiging voor de banen en het inkomen van mensen en voor ondernemingen. De pandemie heeft geleid tot een grote economische schok die nu al ernstige gevolgen heeft in de Europese Unie. Op 13 maart 2020 heeft de Commissie een mededeling
                  5
                aangenomen waarin wordt opgeroepen tot een gecoördineerde economische aanpak van de crisis door alle actoren op nationaal en Unieniveau.

               (4)Meerdere lidstaten hebben een noodtoestand uitgeroepen of noodmaatregelen getroffen. Elke noodmaatregel moet strikt proportioneel, noodzakelijk en beperkt in de tijd zijn, en moet overeenstemmen met de Europese en internationale normen. Ze moeten onderworpen zijn aan democratisch toezicht en onafhankelijke rechterlijke controle.

               (5)Op 20 maart 2020 heeft de Commissie een mededeling aangenomen over de activering van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact
                  6
               . De clausule, die in artikel 5, lid 1, artikel 6, lid 3, artikel 9, lid 1, en artikel 10, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97 en artikel 3, lid 5, en artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1467/97 is neergelegd, vergemakkelijkt de coördinatie van het begrotingsbeleid in tijden van ernstige economische neergang. In haar mededeling heeft de Commissie de Raad haar standpunt meegedeeld dat, gezien de verwachte ernstige economische neergang ten gevolge van de COVID-19-uitbraak, de huidige omstandigheden de activering van de clausule toelaten. Op 23 maart 2020 stemden de ministers van Financiën van de lidstaten in met de beoordeling van de Commissie. De activering van de algemene ontsnappingsclausule maakt het mogelijk tijdelijk af te wijken van het aanpassingstraject in de richting van de begrotingsdoelstelling op middellange termijn, op voorwaarde dat daardoor de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn niet in gevaar komt. Voor het correctieve deel kan de Raad, op aanbeveling van de Commissie, ook besluiten een herzien begrotingstraject vast te stellen. De algemene ontsnappingsclausule schorst de procedures van het stabiliteits- en groeipact niet. De clausule staat lidstaten toe af te wijken van de budgettaire verplichtingen die normaliter van toepassing zijn en stelt de Commissie en de Raad in staat om de nodige maatregelen op het gebied van beleidscoördinatie binnen het kader van het pact te nemen.

               (6)Er is voortdurende actie nodig om de verspreiding van de pandemie te beperken en te beheersen, om de veerkracht van de nationale gezondheidsstelsels te versterken, om de sociaal-economische gevolgen te verzachten door middel van ondersteunende maatregelen voor bedrijven en huishoudens en om te zorgen voor adequate gezondheids- en veiligheidsomstandigheden op de werkplek met het oog op de hervatting van de economische activiteit. De Unie moet ten volle gebruik maken van de verschillende instrumenten waarover zij beschikt om de lidstaten op deze gebieden te ondersteunen. Tegelijkertijd moeten de lidstaten en de Unie samenwerken om de maatregelen voor te bereiden die nodig zijn voor een terugkeer naar een normale werking van onze samenlevingen en economieën en naar duurzame groei, waarin zij onder meer de groene transitie en de digitale transformatie moeten integreren, net als de lessen die uit de crisis worden getrokken.

               (7)De COVID-19-crisis toont aan hoe flexibel de eengemaakte markt zich kan aanpassen aan buitengewone omstandigheden. Om een vlotte en soepele overgang naar de herstelfase en het vrije verkeer van goederen, diensten en werknemers te waarborgen, moeten uitzonderlijke maatregelen die de werking van de eengemaakte markt belemmeren, worden geschrapt zodra zij niet langer onmisbaar zijn. De huidige crisis toont aan dat er behoefte is aan crisisparaatheidsplannen in de gezondheidssector, met inbegrip van met name verbeterde aankoopstrategieën, gediversifieerde toeleveringsketens en strategische reserves van essentiële goederen. Dat zijn cruciale elementen voor de ontwikkeling van uitgebreidere crisisparaatheidsplannen.

               (8)De wetgever van de Unie heeft de desbetreffende wetgevingskaders
                  7
                reeds gewijzigd om de lidstaten in staat te stellen om alle ongebruikte middelen uit de Europese structuur- en investeringsfondsen te benutten, zodat zij de uitzonderlijke gevolgen van de COVID-19-pandemie kunnen aanpakken. Deze wijzigingen leiden tot meer flexibiliteit en vereenvoudigde en gestroomlijnde procedures. Om de druk op de kasstroom te verlichten kunnen lidstaten in het boekjaar 2020-2021 ook gebruikmaken van een medefinancieringspercentage van 100 % uit de begroting van de Unie. Griekenland wordt aangemoedigd ten volle gebruik te maken van deze mogelijkheden om bijstand te bieden aan de mensen en sectoren die het zwaarst door de problemen zijn getroffen.

               (9)Als gevolg van de uiteenlopende specialisatiepatronen zullen de sociaal-economische gevolgen van de pandemie waarschijnlijk ongelijk over de regio’s in Griekenland verdeeld zijn, met name in sectoren die sterk afhankelijk zijn van het toerisme en, meer algemeen, direct contact met consumenten. En aanzienlijk risico hierbij is dat de regionale en territoriale verschillen binnen Griekenland groter worden, waardoor alleen maar de trend wordt versterkt van een groeiende ongelijkheid tussen de hoofdstad en met name de eilanden en berggebieden, die ten tijde van de financiële crisis al verder was toegenomen. De huidige situatie gaat ook gepaard met het gevaar dat het convergentieproces tussen de lidstaten tijdelijk uiteenvalt, hetgeen gerichte beleidsacties noodzakelijk maakt.

               (10)Op 30 april 2020 heeft Griekenland zijn nationale hervormingsprogramma 2020 en zijn stabiliteitsprogramma 2020 ingediend. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma’s rekening te houden, zijn deze tegelijkertijd geëvalueerd.

               (11)Griekenland valt momenteel onder het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact en is aan de schuldregel onderworpen.

               (12)In zijn stabiliteitsprogramma 2020 voorziet het kabinet dat het nominale saldo zal verslechteren — van een overschot van 1,5 % van het bbp in 2019 naar een tekort van 4,7 % van het bbp in 2020. Het tekort zou in 2021 naar verwachting afnemen tot 0,2 % van het bbp. De schuldquote die in 2019 was afgenomen tot 176,6 %, zou nu volgens het stabiliteitsprogramma voor 2020 toenemen tot 188,8 % in 2020. Er is een aantal onderliggende landspecifieke risico’s van de begrotingsprognoses, met name de aanhangige geschillen en openbaredienstverplichtingen. De macro-economische en budgettaire vooruitzichten worden beïnvloed door de grote onzekerheid als gevolg van de COVID-19-pandemie.

               (13)Als reactie op de COVID-19-pandemie en als onderdeel van een gecoördineerde Unie-aanpak heeft Griekenland begrotingsmaatregelen vastgesteld om de capaciteit van het gezondheidsstelsel te vergroten, de pandemie in te dammen en bijstand te verlenen aan personen en sectoren die bijzonder getroffen zijn. Volgens het stabiliteitsprogramma 2020 belopen die begrotingsmaatregelen 5,4 % van het bbp. Bij die maatregelen gaat het om: tijdelijke financiële steun voor mensen in loondienst, zelfstandigen, individuele bedrijven en bepaalde vrije beroepen die door de pandemie worden getroffen; de betaling van terugbetaalbare voorschotten aan ondernemingen die hun omzet zien dalen; de betaling van sociale premies voor werknemers van wie de arbeidsovereenkomst is opgeschort; uitstel van betaling met drie maanden voor belastingen en sociale premies (met inbegrip van regelingen voor de betaling in tranches van belastingen) voor alle ondernemingen, zelfstandigen en mensen in loondienst die door de COVID-19-pandemie worden getroffen; een rentesubsidie voor leningen aan het midden- en kleinbedrijf, en hogere uitgaven voor de gezondheidszorg. Daarnaast heeft Griekenland maatregelen aangekondigd, die weliswaar geen direct effect op de begroting hebben, maar wel liquiditeit voor bedrijven zullen helpen te ondersteunen. Bij die maatregelen gaat het om zekerheden in contanten ten behoeve van bankkredieten, uitgekeerd via de Hellenic Development Bank. In de voorjaarsprognoses 2020 van de Commissie worden alle maatregelen voor belastinguitstel echter ook als liquiditeitsmaatregelen beschouwd zonder enig negatief effect op de begroting 2020. Al met al zijn de maatregelen die Griekenland heeft genomen in overeenstemming met de handvatten uit de mededeling van de Commissie over een gecoördineerde economische respons op de uitbraak van COVID-19. De volledige uitvoering van deze maatregelen, gevolgd door een heroriëntering van het begrotingsbeleid naar het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties als de economische omstandigheden dat toelaten, zal bijdragen tot het behoud van budgettaire houdbaarheid op middellange termijn.

               (14)Op basis van de voorjaarsprognoses 2020 van de Commissie bij ongewijzigd beleid zal het overheidstekort van Griekenland in 2020 uitkomen op 6,4 % van het bbp en op 2,1 % in 2021. De schuldquote zal naar verwachting 196,4 % van het bbp bedragen in 2020 en 182,6 % in 2021.

               (15)Op 20 mei 2020 heeft de Commissie een verslag uitgebracht dat in overeenstemming met artikel 126, lid 3, van het Verdrag is opgesteld wegens de niet-nakoming door Griekenland van de schuldregel in 2019 en de voorgenomen overschrijding van de tekortdrempel van 3 % van het bbp in 2020. Alles samen genomen blijkt uit de analyse dat het schuldcriterium zoals dat in het Verdrag en in Verordening (EG) nr. 1467/1997 is omschreven, in acht is genomen, terwijl het tekortcriterium niet is vervuld.

               (16)Wat de COVID-19-pandemie betreft, de snelle respons van Griekenland en de handhaving van restricties lijkt een efficiënte aanpak te zijn, gemeten aan het vrij lage aantal tot dusver bevestigde infecties. De economische impact van de COVID-19-crisis zal naar verwachting zwaar zijn, omdat Griekenland, vergeleken met andere lidstaten, sterk afhankelijk is van zijn toerisme- en vervoerssectoren. In de toerismesector zou Griekenland een groot deel van zijn inkomsten verliezen ten opzichte van 2019. Toerisme heeft het grootste aandeel in de dienstenuitvoer van de Griekse economie en is goed voor 45 % van de dienstenuitvoer. Voorts zal ook de scheepvaartsector, die goed is voor 40 % van de dienstenuitvoer, worden getroffen door een daling van de vraag nu de wereldhandel vertraagt als gevolg van de pandemie. Door de lockdownmaatregelen, lagere beschikbare inkomens en stijgende werkloosheid is de verwachting dat de binnenlandse vraag sterk zal krimpen.

               (17)Toen Griekenland met de COVID-19-uitbraak werd geconfronteerd, heeft het zijn nationale pandemieplan geactiveerd en heeft het snel een reeks ongekende maatregelen uitgerold, zoals een strikte quarantaine en sociale onthouding met name voor mensen van wie vermoed werd dat zij contact hadden gehad met dragers van het virus. De autoriteiten hebben een breed scala maatregelen genomen om de economische en sociale impact te mitigeren — ten belope van 10,5 % van het bbp in 2020. De maatregelen omvatten 5 % van het bbp aan begrotingsmaatregelen met een effect op de begroting van 3,7 % van het bbp en nog eens 1,9 % van het bbp aan tijdelijk belastinguitstel en zekerheden in de vorm van contanten voor commerciële banken, die tot 3,6 % van het bbp aan extra nieuwe leningen zouden kunnen verstrekken. De publieke gezondheidszorg heeft een eenmalige injectie van 273 miljoen EUR gekregen, die bijvoorbeeld zal dienen voor het aanwerven van 2 000 extra medewerkers in de gezondheidszorg, de aanschaf van zorguitrusting en -voorraden, en versterkte screening.

               (18)Om de COVID-19-pandemie doeltreffend te bestrijden, moet de capaciteit, toegankelijkheid en veerkracht van het zorgstelsel worden versterkt. Directe betalingen voor particuliere gezondheidsdiensten en informele betalingen (die nauw samenhangen met ondoelmatig ziekenhuisbeheer) zijn nog steeds groot. Dit leidt tot ongelijkheid. Toegang is nog steeds een pijnpunt en zelfgerapporteerde onvervulde zorgnoden behoren tot de hoogste in de EU, met sterke verschillen naargelang van de inkomensgroepen en arbeidspositie. Eigen bijdragen zijn onvoldoende inkomensafhankelijk om kwetsbare groepen te beschermen. Deze situatie wordt nog verergerd door het overaanbod aan — en dus overconsumptie van — vaak buitensporig dure geneesmiddelen. Om deze situatie aan te pakken, voert Griekenland een ambitieuze hervorming van de eerstelijnszorg door, om op korte termijn toegang te bieden tot vitale kwalitatieve diensten, en met voor de langere termijn voor de hele bevolking een omvattend stelsel met een regierol voor huisartsen. Volgens de eerste indicaties zal dit van cruciaal belang zijn om burgers te beschermen en de verspreiding van het virus in te dijken, zodat de volledige capaciteit van het stelsel kan worden gebruikt om patiënten te behandelen volgens hun noden. Een houdbare oplossing voor zorguitgaven moet nog worden gevonden, omdat de budgettaire houdbaarheid vooral wordt verzekerd door een terugvorderingssysteem dat steeds meer onder druk komt te staan door onvoldoende structurele maatregelen. Ondanks een aantal recente bemoedigende maatregelen, blijft de centrale inkoop nog steeds zwak. In 2018 lagen de overheidsuitgaven voor de zorg onder het EU-gemiddelde, zelfs als de teruggevorderde bedragen worden meegerekend, en waren goed voor in totaal zo’n 1 % van het bbp. Meer doelmatigheid in combinatie met aanvullende financiële middelen is nodig om het zorgstelsel doeltreffender, toegankelijker en in zijn geheel veerkrachtiger te maken.

               (19)Maatregelen zijn nodig om de impact van de COVID-19-crisis voor werknemers en bedrijven te mitigeren. Volgens de prognoses van de Commissie zal de werkloosheid in 2020 oplopen tot 19,9 % in 2020 en in 2021 dalen tot 16,8 %. Griekenland heeft al een tijdelijke regeling ingevoerd om de arbeidskosten te verlichten voor bedrijven waarvan de activiteiten werden stilgelegd of zwaar werden getroffen, terwijl arbeidsovereenkomsten worden beschermd en de getroffen werknemers inkomenssteun krijgen. De invoering van een omvattende regeling voor werktijdverkorting zou echter een duurzamere en flexibelere oplossing zijn, en de autoriteiten hebben stappen in die richting gezet. Met dit soort regeling zouden bedrijven een vermindering van de arbeidstijden gemoduleerd kunnen toepassen, afhankelijk van de mate waarin er voor hun activiteiten restricties gelden, terwijl de bedrijfstakken toch actief blijven, zodat negatieve hysterese-effecten van tijdelijke ontslagen voorkomen. Ook de uitbreiding van soepelere arbeidsregelingen (zoals telewerken) die tot dusver in Griekenland minder gebruikt werden dan in andere lidstaten, kan helpen om economische activiteit en banen veilig te stellen in tijden van lockdown en sociale onthouding.

               (20)De COVID-19-crisis dreigt andermaal de sociale positie van grote delen van de bevolking te verergeren en de inkomensongelijkheid te vergroten. Vóór de uitbraak van de pandemie was het aandeel van de Griekse bevolking met een risico op armoede of sociale uitsluiting nog een van de hoogste in de EU, waarbij kinderen en mensen in werkzame leeftijd een groter risico liepen dan ouderen. Ook armoede onder werkenden, toegang tot betaalbare huisvesting en energiearmoede zijn opvallende punten van zorg. Om de impact van de crisis te dempen, zal het van cruciaal belang zijn dat alle getroffen werknemers en zelfstandigen — ook wie lacunes heeft in de toegang tot sociale bescherming — een afdoende vervangend inkomen krijgen. Ook zal het belangrijk zijn om de meest kwetsbare mensen (zoals inactieven en zwartwerkers) te steunen door de sociale vangnetten te versterken. Nu waarschijnlijk meer mensen een beroep zullen doen op die elementaire vangnetten, zal het er op aankomen om de toereikendheid van de steun aan minima te verbeteren. Brede toegang tot sociale diensten is noodzakelijk voor de meest benadeelde en kwetsbare groepen, zoals mensen met een handicap, vluchtelingen en asielzoekers. Bovendien zijn diensten voor langdurige zorg onvoldoende ontwikkeld. Griekenland moet ook verder steun bieden voor toegang tot betaalbare huisvesting, vooral voor huishoudens met een risico op armoede, door bijvoorbeeld een regeling in te voeren om kwetsbare huiseigenaren met een hypotheek te helpen.

               (21)De COVID-19-crisis heeft de positieve ontwikkelingen die de afgelopen jaren op de arbeidsmarkt te zien waren, doen stilvallen en de werkloosheid dreigt opnieuw toe te nemen. Om een robuust herstel van de werkgelegenheid in de periode na de crisis te ondersteunen, moet Griekenland hervormingen afronden om het beleid om mensen aan het werk te krijgen, doeltreffender te maken, met name via opleidingsprogramma’s. Daarbij zal het van essentieel belang zijn om de capaciteit van de publieke arbeidsbemiddelingsdienst te versterken om bij de begeleiding van werkzoekenden maatwerk te kunnen blijven bieden. Griekenland moet bijzondere aandacht besteden aan jongeren en vrouwen, die sterker worden getroffen door het gebrek aan banenkansen. Ook is er ruimte om het sociaal overleg te verbeteren, door een actieve en betekenisvolle rol van sociale partners in de beleidsvorming te ondersteunen, onder meer wat betreft de vormgeving en de implementatie van maatregelen om de impact van de COVID-19-crisis te bestrijden. Het kabinet moet zijn inspanningen toespitsen op het verbeteren van basisvaardigheden voor allen. Het zal van cruciaal belang zijn om een oplossing te bieden voor zwakke onderwijsuitkomsten, om beroepsonderwijs en -opleiding te moderniseren en om volwasseneneducatie uit te breiden. Om de vaardighedenmismatches te verminderen en het herstel van de arbeidsmarkt te bespoedigen, is het van vitaal belang om in onderwijs en opleiding de kwaliteit en de relevantie voor de arbeidsmarkt te vergroten.

               (22)Duurzame liquiditeitssteun (zoals werkkapitaal) bieden aan getroffen bedrijven — vooral het midden- en kleinbedrijf (mkb) en micro-ondernemingen — via met name leningen en garanties is voor het kabinet van bij zijn eerste respons op de COVID-19-uitbraak terecht een prioriteit geweest. In het kader van het tijdelijke EU-steunkader heeft Griekenland drie regelingen ingevoerd om de kapitaalliquiditeit van bedrijven te vergroten: i) een regeling betreffende terugbetaalbare voorschotten; ii) een regeling betreffende zekerheden in de vorm van contanten ter dekking van bankkredieten, en iii) een regeling met rentesubsidie voor bestaande kredieten. Belangrijk hierbij is dat de banksector — daarin gesteund door de overheid — zijn rol als intermediair speelt om de noodzakelijke kredietstroom gaande te houden, op basis van passende beoordelingen van kredietrisico’s en prudente kredietnormen, terwijl toch nauwkeurig iedere verslechtering van de kwaliteit van activa wordt gerapporteerd. De capaciteit van banken ondersteunen om met houdbare oplossingen voor schuldherstructurering te komen voor levensvatbare kredietnemers die door de crisis worden getroffen, zal van cruciaal belang zijn om de kwaliteit van activa veilig te stellen en tegelijk het economische herstel te stimuleren.

               (23)Om het economische herstel te stutten, zal het belangrijk zijn om rijpe investeringsprojecten van de overheid te versnellen en particuliere investeringen te bevorderen, onder meer via de nodige hervormingen. Het verhogen van groeibevorderende investeringen in prioritaire sectoren zal een cruciale rol spelen bij het schragen van de groei op langere termijn en het terugdringen van regionale verschillen. In 2019 bleven de overheidsinvesteringen met meer dan 1 % van het bbp achter bij de planning, in lijn met vergelijkbare zwakkere prestaties de jaren voordien. De autoriteiten zijn begonnen met het aanpakken van de aanhoudende onderbesteding via een “nationaal ontwikkelingsplan” om de regels te versterken voor ontwikkeling, beheer, financiering en uitvoering van gesteunde projecten, en een actieplan om prognoses en monitoring van overheidsinvesteringen te verbeteren. Gezien de belangrijke rol die voor overheidsinvesteringen is weggelegd bij het aanzwengelen van het economische herstel na de COVID-19-crisis, is het van cruciaal belang dat resterende administratieve obstakels worden weggewerkt en dat er een pijpleiding met nieuwe projecten komt. Het opzetten van een specifieke Project Preparation Facility (PPF) zou overheidsinvesteringen verder kunnen verbeteren en versnellen. Een efficiëntere uitvoering van overheidsinvesteringen zou de groei dankzij het multiplicatoreffect verder moeten stimuleren. Griekenland zou ook baat hebben bij efficiëntere en duurzamere overheidsopdrachten als integrerend onderdeel van zijn inspanningen om overheidsbestedingen te verbeteren en te rationaliseren, maar ook als garantie voor een concurrerend ondernemersklimaat. Hiervoor zouden geconstateerde tekortkomingen, zoals het hardnekkige verschijnsel van ongerechtvaardigd buitensporig kleine aanbestedingen, moeten worden aangepakt via de nodige wetgevings- en bestuurlijke maatregelen.

               (24)Om de Griekse economie opnieuw aan te zwengelen, zal ook een aantal zwakke punten op lange termijn moeten worden aangepakt en zullen potentiële nieuwe kansen moeten worden aangeboord. Sectoren met aanzienlijke investeringsbehoeften zijn onder meer het vervoer en de logistiek (waar steun met name nodig is voor het spoorvervoer, de verkeersveiligheid en de modernisering van multimodale hubs), maar ook het beheer van vast afval en huishoudelijk afvalwater (waar ecologische duurzame investeringen nodig zijn). De transformatie van Griekenland naar een klimaatneutrale economie zal ook aanzienlijke private en publieke investeringen over een langere periode vergen. Geplande investeringen, in bijvoorbeeld kleinschalige projecten op het gebied van energie-efficiëntie, renovatie van gebouwen en projecten rond duurzame energie, kunnen naar voren worden gehaald om zo bij te dragen aan het economisch herstel na COVID-19. Voorbereidende werkzaamheden voor herstelmaatregelen op middellange termijn kunnen baat vinden bij investeringen die gepland staan in het kader van nationale energie- en klimaatplannen van lidstaten, lijsten met projecten van gemeenschappelijk belang, en plannen voor de ontwikkeling van infrastructuur. Wat daarmee samenhangende investeringen betreft, kan het onder meer gaan om grensoverschrijdende interconnectie voor de in- en uitvoer van stroom tussen aangrenzende lidstaten, om zo de duurzame levering van stroom aan mensen en bedrijven in Griekenland te garanderen, en maatregelen om te zorgen voor een rechtvaardige transitie in de regio’s die het zwaarst worden geraakt door de ambitieuze plannen van Griekenland om af te stappen van een stroomproductie op basis van bruinkool. De programmering van het fonds voor een rechtvaardige transitie voor de periode 2021-2027 zou Griekenland kunnen helpen bij een aantal uitdagingen van de transitie naar een klimaatneutrale economie, met name op de gebieden die in bijlage D bij het landverslag worden vermeld
                  8
               . Zo zou Griekenland optimaal gebruik kunnen maken van dat fonds.

               (25)Niettegenstaande enige vooruitgang die de afgelopen jaren is geboekt, moet Griekenland vaart zetten achter zijn inspanningen om zijn digitale prestaties te verbeteren, onder meer door het ontwikkelen van digitale tools en diensten bij overheidsdiensten, in de rechtspraak en bij bedrijven. De nu ontstane dynamiek op gang houden en de winst vasthouden die sinds de COVID-19-uitbraak is bereikt met het lanceren van een aantal digitale diensten, zal met name voor de overheidsdiensten en de herstelfase relevant zijn. Wanneer het versnelde gebruik van digitale technologieën in alle economische sectoren (met inbegrip van de overheidsdiensten) en de interoperabiliteit van diverse IT-systemen (met name de database voor markttoezicht) strategisch wordt aangepakt, kan zulks helpen om de productiviteitskloof met eurozonelanden te dichten en de regeldruk te verlichten. Ook het verbeteren van de beschikbaarheid van netwerken met zeer hoge capaciteit en de uptake van zeer snel internet is een prioriteit. Wat digitale vaardigheden betreft, Griekenland blijft achter bij het EU-gemiddelde: in 2019 bleek slechts 51 % van de mensen tussen 16 en 74 jaar ten minste over digitale basisvaardigheden te beschikken (tegenover een EU-gemiddelde van 58 %). Door de digitale vaardigheden te verbeteren, kan iedereen in Griekenland gelijke toegang krijgen tot e-services, helpt dit bedrijven om doeltreffend gebruik te maken van telewerken en e-tools, en kunnen alle lerenden (op school, aan de universiteit of in de volwasseneducatie) ten volle deelnemen aan afstandsleren. Bijzondere aandacht moet daarbij gaan naar mensen met een achtergrond van kansarmoede, zoals vluchtelingen en asielzoekers, en mensen in afgelegen en landelijke gebieden.

               (26)Griekenland valt onder verscherpt toezicht overeenkomstig Verordening (EU) nr. 472/2013, nadat het in 2018 met succes het programma voor financiële bijstand in het kader van het Europees stabiliteitsmechanisme heeft doorlopen. Bij de activering van verscherpt toezicht voor Griekenland
                  9
                is rekening gehouden met het feit dat Griekenland op middellange termijn maatregelen moet blijven nemen om de potentiële oorzaken van macro-economische onevenwichtigheden aan te pakken, en tegelijkertijd structurele hervormingen moet implementeren om robuuste en duurzame economische groei te ondersteunen. Griekenland heeft in de Eurogroep op 22 juni 2018 toegezegd alle belangrijke hervormingen die in het kader van het programma werden vastgesteld, voort te zetten totdat deze volledig zijn voltooid. Ook heeft Griekenland toegezegd specifieke acties te zullen ondernemen op het gebied van budgettair en budgettair-structureel beleid, sociale voorzieningen, financiële stabiliteit, arbeids- en productmarkten, privatisering, het functioneren van de rechtspraak, overheidsdiensten en corruptiebestrijding. Deze structurele hervormingen winnen aan belang voor de inspanningen van Griekenland om zijn economie opnieuw op te starten. Wanneer deze hervormingen met succes worden doorgevoerd en afgerond, kan dit helpen om de groei van Griekenland op middellange tot lange termijn te schragen. Griekenland is onderworpen aan een driemaandelijkse voortgangsrapportage over de uitvoering van zijn toezeggingen in het kader van het verscherpt toezicht, waarbij een positief halfjaarverslag de weg kan vrijmaken voor schuldverlichtingsmaatregelen ter waarde van 0,7 % van het bbp per jaar. De Eurogroep heeft ingestemd met de vrijgave van de eerste twee tranches van beleidsafhankelijke schuldmaatregelen: in april 2019 voor 970 miljoen EUR en in december 2019 voor 767 miljoen EUR. Het zesde verslag over het verscherpt toezicht waarin een beoordeling wordt gemaakt over de progressie die Griekenland heeft gemaakt bij de uitvoering van zijn toezeggingen, is op 20 mei 2020 bekendgemaakt.

               (27)Terwijl de huidige aanbevelingen gericht zijn op het aanpakken van de sociaal-economische gevolgen van de pandemie en het bevorderen van het economisch herstel, hadden de landspecifieke aanbevelingen 2019 die de Raad op 9 juli 2019 heeft aangenomen, ook betrekking op hervormingen die essentieel zijn om uitdagingen op middellange tot lange termijn aan te pakken. Deze aanbevelingen zijn nog steeds relevant en zullen gedurende de jaarlijkse cyclus van het Europees semester gemonitord blijven worden. Dat geldt ook voor aanbevelingen betreffende investeringsgerelateerd economisch beleid. Met die aanbevelingen moet rekening worden gehouden bij de strategische programmering van de financiering van het cohesiebeleid na 2020, ook wat betreft de maatregelen ter verzachting van de huidige crisis en de exitstrategieën.

               (28)Met name is het in de huidige omstandigheden van cruciaal belang de focus te houden op de herstructurering van banken om de financiële stabiliteit veilig te stellen en in de banksector capaciteit vrij te maken om de financiering van het economische herstel mogelijk te maken. De banksector heeft, dankzij de afschaffing van de kapitaalcontroles in september 2019, aan veerkracht gewonnen, maar risico’s en uitdagingen uit het verleden blijven groot. Daarbij gaat het om een nog steeds groot volume niet-renderende leningen, een kapitaalpositie die wel aan de kapitaaleisen voldoet maar geconfronteerd wordt met een toegenomen vraag naar kapitaal op korte termijn, en een geringe winstgevendheid die afhankelijk is van kredietgroei. Daardoor zijn Griekse banken sterk blootgesteld aan het risico van stijgende fundingkosten en een nieuwe verslechtering van de kwaliteit van activa als gevolg van de COVID-19-pandemie. Het stimuleren van de secundaire markt voor niet-renderende leningen die op gang is gekomen, in combinatie met nieuwe kredietverlening en op lange termijn levensvatbare herstructureringen van krediet in overeenstemming met prudente kredietnormen, kan een sleutelrol spelen bij het behalen van de dubbele doelstelling om de impact van de COVID-19-uitbraak op de kwaliteit van activa te mitigeren en tegelijk de probleemleningen uit het verleden weg te werken. De uitvoering van een hervorming van het rechtskader waardoor de uitwinning van zekerheden zonder beperkingen bij kredietnemers in wanbetaling mogelijk wordt, kan een essentiële stap in die richting zijn.

               (29)Het Europees semester biedt het kader voor de voortdurende coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in de Unie, dat kan bijdragen tot een duurzame economie. De lidstaten hebben in hun nationale hervormingsprogramma’s 2020 de stand van zaken opgemaakt over de voortgang bij de uitvoering van de duurzameontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties (SDG’s). Door onderstaande aanbevelingen volledig uit te voeren zal Griekenland bijdragen aan de vooruitgang in de richting van de SDG’s en aan de gemeenschappelijke inspanning om in de Unie te komen tot concurrerende duurzaamheid.

               (30)Nauwe coördinatie tussen de economieën van de economische en monetaire unie is essentieel voor een snel herstel van de economische impact van COVID-19. Griekenland moet, als lidstaat die de euro als munt heeft, en rekening houdend met de politieke richtsnoeren van de Eurogroep, ervoor zorgen dat zijn beleid consistent blijft met de aanbevelingen voor de eurozone en gecoördineerd wordt met dat van de andere lidstaten van de eurozone.

               (31)In de context van het Europees Semester 2020 heeft de Commissie een brede analyse van het economisch beleid van Griekenland verricht. Die analyse is gepubliceerd in het landverslag 2020. Voorts heeft de Commissie zowel het stabiliteitsprogramma 2020 als het nationale hervormingsprogramma 2020 doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de aanbevelingen die in eerdere jaren tot Griekenland zijn gericht. Daarbij heeft de Commissie niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar budgettair en sociaal-economisch beleid in Griekenland, maar is zij ook nagegaan of de Unieregels en -richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak om de algehele economische governance van de Unie te versterken door middel van een inbreng op Unieniveau in toekomstige nationale besluiten.

               (32)In het licht van die beoordeling heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2020 onderzocht en zijn advies daarover
                  10
                is met name in de onderstaande aanbeveling 1 weergegeven.

               (33)In het licht van de diepgaande evaluatie door de Commissie en van deze beoordeling heeft de Raad het nationale hervormingsprogramma 2020 en het stabiliteitsprogramma 2020 onderzocht. In deze aanbevelingen wordt rekening gehouden met de noodzaak om de pandemie te bestrijden en het economische herstel te ondersteunen, als een eerste noodzakelijke stap om een bijstelling van onevenwichtigheden mogelijk te maken. Aanbevelingen die direct de macro-economische onevenwichtigheden betreffen die de Commissie overeenkomstig artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 heeft geconstateerd, komen tot uiting in de aanbevelingen 1, 2, 3 en 4,

               BEVEELT AAN dat Griekenland in 2020 en 2021 de volgende actie onderneemt:

               1.Overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen nemen om de pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Als de economische omstandigheden dit toelaten, begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. De veerkracht van het zorgstelsel versterken en zorgen voor adequate en gelijke toegang tot de gezondheidszorg.

               2.De impact van de crisis op de werkgelegenheid en de sociale situatie mitigeren, door onder meer maatregelen te nemen zoals regelingen voor werktijdverkorting en te zorgen voor effectieve activeringssteun.

               3.Snel maatregelen uitrollen om de economie liquiditeit, een blijvende kredietstroom en andere vormen van financiering te verschaffen, waarbij de klemtoon met name ligt op het midden- en kleinbedrijf dat het zwaarst door de crisis wordt getroffen. Mature publieke investeringsprojecten vervroegen en private investeringen aanmoedigen om het economisch herstel te bevorderen. De investeringen toespitsen op de groene en digitale transitie, met name op veilig en duurzaam vervoer en logistiek, het schoon en efficiënt opwekken en gebruiken van energie, milieu-infrastructuur, digitale infrastructuur met een zeer grote capaciteit en digitale vaardigheden. De doelmatigheid en digitalisering van de overheidsdiensten verbeteren en de digitale transformatie van bedrijven bevorderen.

               4.De hervormingen in overeenstemming met de post-programmatoezeggingen die zijn gedaan op de vergadering van de Eurogroep van 22 juni 2018, voortzetten en voltooien om een duurzaam economisch herstel opnieuw op te starten, wanneer de beperkingen die vanwege de COVID-19-uitbraak zijn opgelegd, stapsgewijs worden versoepeld.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)

                        PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

                     (2)

                        PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25.

                     (3)

                        SWD(2020) 507 final 2.

                     (4)

                        PB C 301 van 5.9.2019, blz. 117.

                     (5)

                        COM(2020) 112 final.

                     (6)

                        COM(2020) 123 final.

                     (7)

                        Verordening (EU) 2020/460 van het Europees Parlement en de Raad van 30 maart 2020 tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013 en (EU) nr. 508/2014 wat betreft specifieke maatregelen om investeringen in de gezondheidszorgstelsels van de lidstaten en in andere sectoren van hun economieën vrij te maken als antwoord op de COVID-19-uitbraak (Investeringsinitiatief Coronavirusrespons) (PB L 99 van 31.3.2020, blz. 5) en Verordening (EU) 2020/558 van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2020 tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1301/2013 en (EU) nr. 1303/2013 wat betreft specifieke maatregelen met het oog op uitzonderlijke flexibiliteit bij het gebruik van de Europese structuur- en investeringsfondsen naar aanleiding van de uitbraak van Covid‐19 (PB L 130 van 24.4.2020, blz. 1).

                     (8)

                        SWD(2020) 507 final 2.

                     (9)

                        Uitvoeringsbesluit (EU) 2018/1192 van de Commissie van 11 juli 2018 betreffende de activering van verscherpt toezicht voor Griekenland (PB L 211 van 22.8.2018, blz. 1) en Uitvoeringsbesluit (EU) 2019/338 van de Commissie van 20 februari 2019 betreffende de verlenging van verscherpt toezicht voor Griekenland (PB L 60 van 28.2.2019, blz. 17).

                     (10)

                        Op grond van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad.


               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 25.9.2020
            COM(2020) 582 final
            Aanbeveling voor een
            BESLUIT VAN DE RAAD
            tot machtiging tot het openen van onderhandelingen, namens de Europese Unie, met het oog op de sluiting van een protocol bij de Partnerschapsovereenkomst inzake duurzame visserij met de regering van de Republiek Liberia
            {SWD(2020) 196 final} - {SWD(2020) 197 final}

               TOELICHTING

               1.ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL

               •Motivering en doel van het voorstel

                  De Commissie stelt voor te gaan onderhandelen over een nieuw protocol dat aansluit bij de concrete mogelijkheden en behoeften van de vloot van de lidstaten en dat in lijn is met Verordening (EU) nr. 1380/2013 inzake het gemeenschappelijk visserijbeleid en de conclusies van de Raad van 19 maart 2012 over een mededeling van de Commissie inzake de externe dimensie van het gemeenschappelijk visserijbeleid.

               •Verenigbaarheid met bestaande bepalingen op het beleidsterrein

                  De Europese Unie en de regering van de Republiek Liberia hebben een partnerschapsovereenkomst inzake duurzame visserij (PODV) gesloten
                     1
                  , die op 9 december 2015 van kracht is geworden
                     2
                  . Het bijbehorende uitvoeringsprotocol loopt af op 8 december 2020. In dat protocol zijn de vangstmogelijkheden voor de vloot van de Unie en de overeenkomstige financiële tegenprestatie van de Unie en de reders vastgelegd.

                  Als financiële tegenprestatie voor de toegang voorziet het protocol in een uit de EU-begroting te betalen bedrag van 357 000 EUR voor het eerste jaar, van 325 000 EUR voor het tweede, het derde en het vierde jaar en van 292 500 EUR voor het vijfde jaar, voor een referentietonnage van 6 500 ton per jaar. Daarnaast betalen de EU-reders visrechten op basis van in het protocol vastgestelde prijzen voor het toegewezen quotum. Daarbovenop wordt 1 625 000 EUR uit de EU-begroting verstrekt om het sectorale visserijbeleid van de Republiek Liberia gedurende de vijfjarige looptijd van het protocol te ondersteunen.

               De PODV met de Republiek Liberia voorziet in vangstmogelijkheden voor tonijn en over grote afstanden trekkende soorten voor EU-vaartuigen uit twee lidstaten (Spanje en Frankrijk). De PODV met de Republiek Liberia maakt deel uit van een uitgebreid netwerk van bilaterale PODV’s in West- en Centraal-Afrika, met name met Marokko, Mauritanië, Senegal, Kaapverdië, Gambia, Ivoorkust en Sao Tomé en Principe.

               PODV’s passen binnen de doelstellingen van het gemeenschappelijk visserijbeleid op internationaal niveau omdat ze ervoor zorgen dat de visserijactiviteiten van de Unie buiten de wateren van de Unie berusten op dezelfde beginselen en normen als die welke gelden in het kader van het recht van de Unie. Voorts stimuleren PODV’s wetenschappelijke samenwerking tussen de EU en haar partnerlanden en bevorderen ze transparantie en duurzaamheid met het oog op een beter beheer van de visbestanden. Ook zetten PODV’s aan tot governance door het ondersteunen van de monitoring, controle en bewaking van de activiteiten van de nationale en buitenlandse vloten en door financiële middelen ter beschikking te stellen voor de bestrijding van illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij (IOO-visserij), en dragen ze bij tot een duurzame ontwikkeling van de lokale visserijsector.

               PODV’s versterken de positie van de Europese Unie als lid van de Internationale Commissie voor de instandhouding van Atlantische tonijnen (Iccat), het orgaan dat in het kader van het internationaal recht is opgericht met het oog op de instandhouding en het beheer van over grote afstanden trekkende soorten in de regio.

                  •
                        Verenigbaarheid met andere beleidsterreinen van de Unie

                  De onderhandelingen over een nieuw protocol met de Republiek Liberia zijn in overeenstemming met het externe optreden van de EU ten aanzien van de landen in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan (ACS), en met name met de doelstellingen van de Unie met betrekking tot de eerbiediging van de democratische beginselen en de mensenrechten.

               2.RECHTSGRONDSLAG, SUBSIDIARITEIT EN EVENREDIGHEID

               •Rechtsgrondslag

                  De rechtsgrondslag voor het besluit is het vijfde deel van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) “Extern optreden van de Unie”, titel V “Internationale overeenkomsten”, artikel 218, leden 3 en 4, waarin de procedure is vastgelegd voor het onderhandelen over en sluiten van overeenkomsten tussen de Unie en derde landen.

               •Subsidiariteit (bij niet-exclusieve bevoegdheid)

                  Niet van toepassing, exclusieve bevoegdheid.

               •Evenredigheid

                  Het besluit is evenredig met de doelstelling.

               •Keuze van het instrument

                  In artikel 218, leden 3 en 4, VWEU is bepaald dat hiervoor een besluit van de Raad vereist is.

               3.EVALUATIE, RAADPLEGING VAN BELANGHEBBENDEN EN EFFECTBEOORDELING

               •Evaluatie van bestaande wetgeving en controle van de resultaatgerichtheid ervan

                  De Commissie heeft in 2019-2020 een ex-postevaluatie verricht van het huidige protocol bij de PODV tussen de EU en Liberia, alsmede een ex-ante-evaluatie van een mogelijke vernieuwing van het protocol. De conclusies van de evaluatie zijn vermeld in een afzonderlijk werkdocument van de diensten van de Commissie
                     3
                  .

                  Volgens die conclusies wil de EU-visserijsector (tonijnsoorten) graag vissen in de visserijzone van Liberia en blijkt de vernieuwing van het protocol duidelijk de voorkeur te genieten. Zonder vernieuwing zou de EU een kans voorbij laten gaan voor de diverse belanghebbenden, en ook voor zichzelf als het gaat om de versterking van de mondiale governance van het oostelijke deel van de Atlantische Oceaan via het multilaterale Iccat-kader.

                  Voor Liberia biedt het optreden van de EU meerwaarde in de vorm van meerjarige begrotingszekerheid, een officieel platform voor de sectorale dialoog en rechtstreeks overleg met de EU over samenwerking en een kader voor gezamenlijke monitoring en controle van de EU-activiteiten. De PODV bevordert een verantwoorde visserij en biedt toegang tot een speciale begrotingslijn (sectorale steun) voor de financiële ondersteuning van nationaal visserijbeleid door Liberia.

               •Raadplegingen van belanghebbenden

                  In het kader van de evaluatie is overlegd met de lidstaten, vertegenwoordigers van het bedrijfsleven en internationale middenveldorganisaties, alsook met de visserijautoriteiten en het maatschappelijk middenveld van Liberia. Er heeft ook overleg plaatsgevonden in het kader van de adviesraad voor de volle zee.

               •Bijeenbrengen en gebruik van expertise

                  Niet van toepassing.

               •Effectbeoordeling

                  Niet van toepassing.

               •Resultaatgerichtheid en vereenvoudiging

                  Niet van toepassing.

               •Grondrechten

                  In de PODV is een clausule over de gevolgen van schendingen van de mensenrechten en van de democratische beginselen opgenomen.

               4.GEVOLGEN VOOR DE BEGROTING

                  Het nieuwe protocol heeft tot gevolg dat uit de begroting een financiële bijdrage aan Liberia zal worden betaald die verenigbaar is met het huidige meerjarig financieel kader (MFK), en met name de begrotingslijn
                     4
                   voor PODV’s. De jaarlijkse bedragen voor vastleggingen en betalingen worden vastgesteld in het kader van de jaarlijkse begrotingsprocedure, onder meer in de reservelijn voor voorstellen die aan het begin van het jaar niet in werking zijn getreden.

               5.OVERIGE ELEMENTEN

               •Uitvoeringsplanning en regelingen betreffende controle, evaluatie en rapportage

               Op 23 mei 2017 werd de Republiek Liberia bij Besluit 2017/C 169/12 van de Commissie
                  5
                in kennis gesteld van de mogelijkheid dat het land zou worden aangemerkt als derde land dat niet meewerkt bij de bestrijding van illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij, ingevolge Verordening (EG) nr. 1005/2008 van de Raad van 29 september 2008 houdende de totstandbrenging van een communautair systeem om illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij te voorkomen, tegen te gaan en te beëindigen. De onderhandelingen over de sluiting van een protocol bij de Partnerschapsovereenkomst inzake duurzame visserij tussen de Europese Unie en de regering van de Republiek Liberia zullen pas van start gaan zodra Besluit 2017/C 169/12 van de Commissie is teruggedraaid.

               •Artikelsgewijze toelichting

                  De Commissie beveelt aan dat:

                  - de Raad de Commissie machtigt tot het openen en voeren van onderhandelingen met het oog op de sluiting van een nieuw protocol bij de Partnerschapsovereenkomst inzake duurzame visserij met de regering van de Republiek Liberia;

                  - de Commissie wordt aangewezen als onderhandelaar van de EU;

                  - de Commissie de onderhandelingen in overleg met het speciaal comité voert overeenkomstig de bepalingen van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie;

                  - de Raad de bij deze aanbeveling gevoegde onderhandelingsrichtsnoeren goedkeurt.

               Aanbeveling voor een

               BESLUIT VAN DE RAAD

               tot machtiging tot het openen van onderhandelingen, namens de Europese Unie, met het oog op de sluiting van een protocol bij de Partnerschapsovereenkomst inzake duurzame visserij met de regering van de Republiek Liberia

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 218, leden 3 en 4,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Er moeten onderhandelingen worden geopend met het oog op de sluiting van een nieuw protocol bij de Partnerschapsovereenkomst inzake duurzame visserij tussen de Europese Unie en de regering van de Republiek Liberia
                  6
               .

               (2)Op 23 mei 2017 werd de Republiek Liberia bij Besluit 2017/C 169/12 van de Commissie in kennis gesteld van de mogelijkheid dat het land zou worden aangemerkt als derde land dat niet meewerkt bij de bestrijding van illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij, ingevolge Verordening (EG) nr. 1005/2008 van de Raad van 29 september 2008 houdende de totstandbrenging van een communautair systeem om illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij te voorkomen, tegen te gaan en te beëindigen. De onderhandelingen over de sluiting van een protocol bij de Partnerschapsovereenkomst inzake duurzame visserij tussen de Europese Unie en de regering van de Republiek Liberia zullen pas van start gaan zodra Besluit 2017/C 169/12 van de Commissie
                  7
                is teruggedraaid,

               HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

               Artikel 1

               De Commissie wordt gemachtigd om namens de Unie te onderhandelen over een nieuw protocol bij de Partnerschapsovereenkomst inzake duurzame visserij met de regering van de Republiek Liberia.

               Deze onderhandelingen worden door de Commissie geopend nadat Besluit 2017/C 169/12 is teruggedraaid.

               Artikel 2

               De onderhandelingsrichtsnoeren zijn opgenomen in de bijlage.

               Artikel 3

               De onderhandelingen worden gevoerd in overleg met de Raadsgroep extern visserijbeleid.

               Artikel 4

               Dit besluit is gericht tot de Commissie.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)

                        PB L 177 van 1.7.2016.

                     (2)

                        PB L 328 van 12.12.2015, blz. 3.

                     (3)

                        SWD(2020) 196

                     (4)

                        Hoofdstuk 40 (reservelijn 40 02 41) in overeenstemming met het interinstitutioneel akkoord inzake het MFK (2013/C 373/01).

                     (5)

                        (2017/C 169/12), PB C 169 van 30.5.2017, blz. 11.

                     (6)

                        Partnerschapsovereenkomst inzake duurzame visserij tussen de Europese Unie en de Republiek Liberia(PB L 328 van 12.12.2015, blz. 3).

                     (7)

                        Besluit 2017/C 169/12 van de Commissie van 23 mei 2017 tot kennisgeving aan de Republiek Liberia van de mogelijkheid dat het land wordt aangemerkt als derde land dat niet meewerkt bij de bestrijding van illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij (PB C 169 van 30.5.2017, blz. 11).

    ---documentbreak---

               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 25.9.2020
            COM(2020) 582 final
            BIJLAGE
            bij de aanbeveling voor een
            BESLUIT VAN DE RAAD
            tot machtiging tot het openen van onderhandelingen, namens de Europese Unie, met het oog op de sluiting van een protocol bij de Partnerschapsovereenkomst inzake duurzame visserij met de regering van de Republiek Liberia
            {SWD(2020) 196 final} - {SWD(2020) 197 final}

               BIJLAGE

               Onderhandelingsrichtsnoeren voor een nieuw protocol bij de Partnerschapsovereenkomst inzake duurzame visserij tussen de Europese Unie en de regering van Liberia

               Het doel van de onderhandelingen is de sluiting van een protocol bij de Partnerschapsovereenkomst inzake duurzame visserij tussen de Europese Unie en de regering van de Republiek Liberia, conform Verordening (EU) nr. 1380/2013 van het Europees Parlement en de Raad
                  1
                en de conclusies van de Raad van 19 maart 2012
                  2
                over de mededeling van de Commissie van 13 juli 2011 inzake de externe dimensie van het gemeenschappelijk visserijbeleid
                  3
               .

               Om aan de hand van dit protocol de bevordering van duurzame en verantwoorde visserij te waarborgen, gaat de Commissie tijdens de onderhandelingen uit van de volgende doelstellingen:

               ·garanderen van de toegang tot de visserijzone van de Republiek Liberia en van de afgifte van de vergunningen die de vaartuigen van de vloot van de Unie nodig hebben om in die zone visserijactiviteiten te verrichten;

               ·terdege rekening houden met het beste beschikbare wetenschappelijk advies en de desbetreffende door de regionale organisaties voor visserijbeheer (ROVB) vastgestelde beheersplannen om de ecologische duurzaamheid van visserijactiviteiten die exclusief op beschikbare overschotbestanden gericht zijn, veilig te stellen en te verbeteren, rekening houdend met de vangstcapaciteit van de lokale vloot, en met speciale aandacht voor het feit dat het gedeelde bestanden betreft;

               ·streven naar een adequaat aandeel in de visbestanden, dat in verhouding staat tot de belangen van de vloot van de Unie, indien ook andere vloten belang hebben bij deze bestanden;

               ·garanderen, in het licht van de recentste en beste beschikbare wetenschappelijke beoordelingen, dat de toegang tot de visserij gebaseerd is op de historische en in de toekomst te verwachten activiteiten van de vloot van de Unie in de regio;

               ·voortzetten van de dialoog over de versterking van het sectorale beleid om de uitvoering van een ecologisch en maatschappelijk verantwoord visserijbeleid aan te moedigen, waarbij met de ontwikkelingsdoelstellingen van het land rekening wordt gehouden, met name op het gebied van governance, follow-up, controle en monitoring van visserijactiviteiten en wetenschappelijk advies, alsook met het inkomen en de belangen van de lokale visserijgemeenschappen;

               ·opnemen van een clausule over de gevolgen van schendingen van de mensenrechten, de fundamentele arbeidsrechten en de democratische beginselen.

               In het protocol moet met name het volgende worden omschreven:

               –de aan Unievaartuigen toe te kennen vangstmogelijkheden, per categorie;

               –de financiële tegenprestatie en de voorwaarden voor de betaling daarvan;

               –de uitvoeringsmechanismen voor sectorale steun.

               Op 23 mei 2017 werd de Republiek Liberia bij Besluit 2017/C 169/12 van de Commissie
                  4
                in kennis gesteld van de mogelijkheid dat het land zou worden aangemerkt als derde land dat niet meewerkt bij de bestrijding van illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij, ingevolge Verordening (EG) nr. 1005/2008 van de Raad van 29 september 2008 houdende de totstandbrenging van een communautair systeem om illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij te voorkomen, tegen te gaan en te beëindigen. De onderhandelingen over de sluiting van een protocol bij de Partnerschapsovereenkomst inzake duurzame visserij tussen de Europese Unie en de regering van de Republiek Liberia, conform Verordening (EU) nr. 1380/2013, zullen pas van start gaan zodra Besluit 2017/C 169/12 van de Commissie is teruggedraaid.

                     (1)

                        Verordening (EU) nr. 1380/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2013 inzake het gemeenschappelijk visserijbeleid, tot wijziging van Verordeningen (EG) nr. 1954/2003 en (EG) nr. 1224/2009 van de Raad en tot intrekking van Verordeningen (EG) nr. 2371/2002 en (EG) nr. 639/2004 van de Raad en Besluit 2004/585/EG van de Raad (PB L 354 van 28.12.2013, blz. 22).

                     (2)

                        https://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/agricult/129052.pdf

                     (3)

                        Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s – Hervorming van het gemeenschappelijk visserijbeleid (COM(2011) 417 definitief).

                     (4)

                        (2017/C 169/12), PB C 169 van 30.5.2017, blz. 11.


               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 25.1.2021
            COM(2020) 697 final/2
            COM(2020)697 final of 12.11.2020 downgraded on 25.1.2021
            Aanbeveling voor een
            BESLUIT VAN DE RAAD
            tot machtiging tot het openen van onderhandelingen over een overeenkomst tussen de Europese Unie en Mongolië betreffende geografische aanduidingen

               TOELICHTING

               De Commissie stelt voor te onderhandelen over een bilaterale overeenkomst tussen de Europese Unie (EU) en Mongolië betreffende geografische aanduidingen.

               1.ACHTERGROND VAN DE AANBEVELING

               •Motivering en doel van het voorstel

               De bescherming van geografische aanduidingen van de EU op internationaal niveau is een essentieel onderdeel van het handelsbeleid van de EU. De EU onderhandelt over de bescherming van geografische aanduidingen van de EU in het kader van handelsovereenkomsten of specifieke op zichzelf staande overeenkomsten.

               De EU en haar lidstaten en Mongolië zijn ondertekenende partijen bij de kaderovereenkomst inzake partnerschap en samenwerking (PSO), die op 1 november 2017 in werking is getreden. Artikel 27, lid 1, van de PSO, dat betrekking heeft op de bescherming van intellectuele eigendom, bepaalt dat de partijen overeenkomen zo spoedig mogelijk een bilaterale overeenkomst over geografische aanduidingen te sluiten.

               Geografische aanduidingen zijn in Mongolië bekend en stevig verankerd. Momenteel zijn er twintig geografische aanduidingen op nationaal niveau geregistreerd door middel van een specifieke wet. De faam die het land geniet voor zijn traditionele producten, biedt kansen op aanzienlijke economische voordelen dankzij het gebruik van geografische aanduidingen.

               Met dit initiatief wordt voldaan aan de verplichting uit hoofde van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de EU en Mongolië om een bilaterale overeenkomst over geografische aanduidingen te sluiten.

               •Verenigbaarheid met bestaande bepalingen op het beleidsterrein

               De sluiting van de overeenkomst betreffende geografische aanduidingen (GA’s) met Mongolië past in de algemene strategie van de EU ter bevordering van het EU-beleid inzake GA’s. Het initiatief heeft als doel een hoog niveau van directe bescherming te bieden voor beperkte aantallen geografische aanduidingen van de EU in Mongolië en omgekeerd. Het initiatief geeft producenten van producten met een geografische aanduiding een concurrentievoordeel. Met name zullen kleine producenten in Mongolië betere toegang krijgen tot de zeer grote EU-markt. De EU heeft exclusieve bevoegdheid op het gebied van de bescherming op EU-niveau van geografische aanduidingen van landbouwproducten zoals levensmiddelen, gearomatiseerde wijnen, wijnen en gedistilleerde dranken. Er bestaat momenteel echter geen EU-breed systeem voor de bescherming van geografische aanduidingen van niet-landbouwproducten.

               •Verenigbaarheid met andere beleidsterreinen van de Unie

                  De onderhandelingen met Mongolië over een bilaterale overeenkomst betreffende geografische aanduidingen zijn in overeenstemming met het externe optreden van de EU, en met name met de doelstellingen van de Unie met betrekking tot de EU-strategie ter bevordering van het beleid inzake GA’s.

               2.EVALUATIE, RAADPLEGING VAN BELANGHEBBENDEN EN EFFECTBEOORDELING

               •
                     Evaluatie van bestaande wetgeving en controle van de resultaatgerichtheid ervan

                  Niet van toepassing.

               •
                     Raadpleging van belanghebbenden

                  Niet van toepassing.

               •
                     Bijeenbrengen en gebruik van expertise

                  Niet van toepassing.

               •
                     Effectbeoordeling

                  Voor het initiatief is geen effectbeoordeling uitgevoerd, aangezien er geen alternatieve beleidsopties zijn. Hoewel Mongolië in de toekomst zou kunnen toetreden tot de Akte van Genève bij de Overeenkomst van Lissabon betreffende oorsprongsbenamingen en geografische aanduidingen, waarbij de EU partij is, is een overeenkomst tussen de EU en Mongolië betreffende geografische aanduidingen momenteel de meest geschikte beleidsoptie om de doelstelling te bereiken en de PSO uit te voeren. Op 11 juni 2019 is de routekaart voor de overeenkomst tussen de EU en Mongolië betreffende geografische aanduidingen gepubliceerd
                     1
                  .

               •
                     Resultaatgerichtheid en vereenvoudiging

                  Niet van toepassing.

               •
                     Grondrechten

                  Niet van toepassing.

               3.JURIDISCHE ELEMENTEN VAN DE AANBEVELING

               •Rechtsgrondslag

                  Dit initiatief valt onder de exclusieve bevoegdheid van de EU op grond van artikel 207, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU), aangezien het deel uitmaakt van de gemeenschappelijke handelspolitiek, die onder meer betrekking heeft op “de handelsaspecten van intellectuele eigendom”, zoals geografische aanduidingen.

               •Subsidiariteit (bij niet-exclusieve bevoegdheid)

                  Niet van toepassing, exclusieve bevoegdheid.

               •Evenredigheid

                  Het besluit is evenredig met de doelstelling.

               •Keuze van het instrument

                  In artikel 218 VWEU is bepaald dat hiervoor een besluit van de Raad vereist is.

               4.GEVOLGEN VOOR DE BEGROTING

                  De overeenkomst heeft geen rechtstreekse gevolgen voor de EU-begroting.

               5.OVERIGE ELEMENTEN

               •Uitvoeringsplanning en regelingen betreffende controle, evaluatie en rapportage

                  De onderhandelingen zullen naar verwachting aanvangen in het tweede kwartaal van 2021.

               •Toelichtende stukken (bij richtlijnen)

                  Niet van toepassing.

               •Artikelsgewijze toelichting

                  De Commissie beveelt aan dat:

                  - de Raad de Commissie machtigt tot het openen en voeren van onderhandelingen over een bilaterale overeenkomst betreffende geografische aanduidingen tussen de Europese Unie (EU) en Mongolië;

                  - de Commissie wordt aangewezen als onderhandelaar van de EU voor deze aangelegenheid;

                  - de Raad de bij deze aanbeveling gevoegde onderhandelingsrichtsnoeren goedkeurt.

               Aanbeveling voor een

               BESLUIT VAN DE RAAD

               tot machtiging tot het openen van onderhandelingen over een overeenkomst tussen de Europese Unie en Mongolië betreffende geografische aanduidingen

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 218, leden 3 en 4,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)De Europese Unie en haar lidstaten en Mongolië zijn ondertekenende partijen bij de kaderovereenkomst inzake partnerschap en samenwerking
                  2
                (PSO), die op 1 november 2017 in werking is getreden.

               (2)Artikel 27, lid 1, van de PSO bepaalt dat de partijen overeenkomen zo spoedig mogelijk een bilaterale overeenkomst over geografische aanduidingen te sluiten; met de sluiting van de in de PSO bedoelde bilaterale overeenkomst betreffende geografische aanduidingen wordt dus aan die verplichting voldaan,

               HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

               Artikel 1

               De Commissie wordt gemachtigd om namens de Unie met Mongolië te onderhandelen over een internationale overeenkomst betreffende geografische aanduidingen.

               Artikel 2

               De onderhandelingsrichtsnoeren zijn opgenomen in de bijlage.

               Artikel 3

               De onderhandelingen worden gevoerd in overleg met het [door de Raad in te voegen naam van het speciale comité].

               Artikel 4

               Dit besluit is gericht tot de Commissie.

               Gedaan te Brussel, 25.1.2021

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)

                  https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/initiatives/ares-2019-3719410_nl

                     (2)

                        Kaderovereenkomst inzake een partnerschap en samenwerking tussen de Europese Unie en haar lidstaten, enerzijds, en Mongolië, anderzijds (PB L 326 van 9.12.2017, blz. 7).

    ---documentbreak---

               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 25.1.2021
            COM(2020) 697 final/2
            COM(2020)697 final of 12.11.2020 downgraded on 25.1.2021
            BIJLAGE
            bij
            Aanbeveling voor een BESLUIT VAN DE RAAD
            tot machtiging tot het openen van onderhandelingen over een overeenkomst tussen de Europese Unie en Mongolië betreffende geografische aanduidingen

               BIJLAGE

               RICHTSNOEREN VOOR DE ONDERHANDELINGEN OVER EEN OVEREENKOMST TUSSEN de Europese Unie en Mongolië betreffende geografische aanduidingen

               A. AARD EN TOEPASSINGSGEBIED VAN DE OVEREENKOMST

               De overeenkomst mag uitsluitend bepalingen inzake geografische aanduidingen van landbouwproducten en levensmiddelen, wijnen, gedistilleerde dranken en gearomatiseerde wijnen bevatten.

               B. VOORGESTELDE INHOUD VAN DE OVEREENKOMST

               De overeenkomst, die een aanvulling moet vormen op en moet voortbouwen op de Overeenkomst inzake de handelsaspecten van de intellectuele eigendom (TRIPS), moet verder gaan dan de huidige regels van TRIPS, met als doel te zorgen voor een hoger en tevens adequaat en doeltreffend niveau van bescherming en handhaving van de rechten op geografische aanduidingen (GA’s). De overeenkomst moet erop gericht zijn de rechten op GA’s doeltreffender te handhaven, ook in de digitale wereld en aan de grens (inclusief uitvoer).

               De overeenkomst moet passende samenwerkingsmechanismen tussen de partijen instellen om de uitvoering ervan te ondersteunen en een regelmatige dialoog over GA’s opstarten ter bevordering van de uitwisseling van informatie over de respectieve vooruitgang op wetgevingsgebied, de uitwisseling van ervaringen inzake handhaving en overleg met betrekking tot derde landen.

               De overeenkomst moet directe bescherming bieden en voorzien in doeltreffende erkenning door middel van een overeengekomen lijst van GA’s (wijnen, gedistilleerde dranken, landbouwproducten en levensmiddelen), op een hoog niveau van bescherming dat voortbouwt op artikel 23 TRIPS, onder meer tegen nabootsing, ook wat betreft versterkte handhaving (met inbegrip van administratieve maatregelen), co-existentie met bonafide oudere handelsmerken, bescherming tegen later gebruik als soortnaam en bepalingen over de toevoeging van nieuwe GA’s. Kwesties met betrekking tot individuele oudere rechten, bijvoorbeeld in verband met plantenvariëteiten, handelsmerken, generiek of ander legitiem voorafgaand gebruik, moeten worden behandeld, met als doel de bestaande conflicten op eerlijke en bevredigende wijze op te lossen.

               Alle in de overeenkomst opgesomde GA’s moeten vanaf de datum van inwerkingtreding van de overeenkomst doeltreffend worden beschermd.

               Institutionele bepaling

               Bij de overeenkomst moet een gemengd comité worden opgericht dat toezicht houdt op de uitvoering van de overeenkomst.

               Authentieke talen

               De overeenkomst moet in alle officiële talen van de EU gelijkelijk authentiek zijn en een daartoe strekkende taalclausule bevatten.


               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 5.6.2019
            COM(2019) 518 final
            Aanbeveling voor een
            AANBEVELING VAN DE RAAD
            over het nationale hervormingsprogramma 2019 van Malta en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2019 van Malta

               Aanbeveling voor een

               AANBEVELING VAN DE RAAD

               over het nationale hervormingsprogramma 2019 van Malta en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2019 van Malta

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

               Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid
                  1
               , en met name artikel 5, lid 2,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

               Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

               Gezien de conclusies van de Europese Raad,

               Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

               Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

               Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

               Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Op 21 november 2018 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse groeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2019 voor coördinatie van het economisch beleid. Er werd terdege rekening gehouden met de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd. De prioriteiten van de jaarlijkse groeianalyse zijn op 21 maart 2019 door de Europese Raad bekrachtigd. Op 21 november 2018 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Malta niet heeft genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen. Tevens heeft de Commissie op die datum een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, die op 21 maart 2019 door de Europese Raad is bekrachtigd. Op 9 april 2019 heeft de Raad de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone ("aanbeveling voor de eurozone") vastgesteld.

               (2)Als lidstaat die de euro als munt heeft en in het licht van de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de economische en monetaire unie, zou Malta zou ervoor moeten zorgen dat volledig en tijdig uitvoering wordt gegeven aan de aanbeveling voor de eurozone, zoals in de onderstaande aanbevelingen 1 en 2 is weergegeven.

               (3)Op 27 februari 2019 is het landverslag 2019 voor Malta
                  2
                gepubliceerd. Daarin zijn de vorderingen beoordeeld die Malta bij de uitvoering van de landspecifieke aanbevelingen van de Raad van 13 juli 2018 heeft gemaakt, alsmede het gevolg dat is gegeven aan de aanbevelingen uit eerdere jaren, en de vooruitgang die Malta richting zijn nationale Europa 2020-doelstellingen heeft geboekt.

               (4)Op 16 april 2019 heeft Malta zijn nationale hervormingsprogramma 2019 ingediend en op 30 april 2019 zijn stabiliteitsprogramma 2019. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze tegelijkertijd geëvalueerd.

               (5)De betrokken landspecifieke aanbevelingen zijn meegenomen in de programmering voor de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESI-fondsen) voor de periode 2014-2020. Op grond van artikel 23 van Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement en de Raad
                  3
                kan de Commissie een lidstaat verzoeken zijn partnerschapsovereenkomst en de desbetreffende programma's opnieuw te bezien en wijzigingen daarop voor te stellen, indien dit nodig is om de uitvoering van de betrokken aanbevelingen van de Raad te ondersteunen. De Commissie heeft nadere gegevens verstrekt over de wijze waarop zij gebruik zal maken van die bepaling in richtsnoeren over de toepassing van de maatregelen die de doeltreffendheid van de ESI-fondsen koppelen aan gezond economisch bestuur
                  4
               .

               (6)Malta valt momenteel onder het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact. In haar stabiliteitsprogramma 2019 gaat de regering ervan uit dat het nominale overschot terugloopt van 2 % van het bbp in 2018 naar 0,9 % van het bbp in 2019, gevolgd door een marginale stijging ervan tot 1,0 % van het bbp in 2020 en 1,1 % van het bbp in 2021 en 2022. Op basis van het herberekende structurele saldo
                  5
                wordt de budgettaire middellangetermijndoelstelling – een begroting die structureel in evenwicht is – in de gehele programmaperiode overtroffen. Volgens het stabiliteitsprogramma blijft de overheidsschuldquote onder de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 60 % van het bbp en loopt deze geleidelijk terug van 46 % van het bbp in 2018 naar rond de 33 % in 2022. Het macro-economische scenario dat aan die begrotingsprognoses ten grondslag ligt, is plausibel. Volgens de voorjaarsprognoses 2019 van de Commissie zal het structurele saldo een overschot vertonen van 0,6 % van het bbp in 2019 en van 0,8 % van het bbp in 2020, waarmee het boven de budgettaire middellangetermijndoelstelling ligt. Al met al is de Raad van oordeel dat Malta op basis van de projecties in 2019 en 2020 aan het stabiliteits- en groeipact zal voldoen. Tegelijk moeten op korte en middellange termijn de ontwikkelingen aan de uitgavenzijde zorgvuldig in het oog worden gehouden, met name gezien de mogelijke toekomstige risico's voor de duurzaamheid van de inkomsten.

               (7)De stijging van de leeftijdsgerelateerde uitgaven vormt een risico voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn. Naar verwachting zullen de leeftijdsgerelateerde overheidsuitgaven aan pensioenen en gezondheidszorg significant stijgen in vergelijking met andere EU-landen, zodat er gevaar bestaat dat de schuld op lange termijn gaat stijgen. Diverse maatregelen moeten de adequatie van pensioenen ook bevorderen door een versterking van de prikkels voor particuliere pensioenbesparingen en vrijwillige bedrijfspensioenen. Dankzij de lopende inspanningen is het arbeidsaanbod toegenomen en het werkzame leven verlengd, met positieve gevolgen voor de werkgelegenheid onder vrouwen en oudere werknemers. In 2018 heeft de regering aanpassingen doorgevoerd met betrekking tot bijdragen die na de pensioengerechtigde leeftijd worden betaald: zelfstandigen en parttime werkende gepensioneerden die nog geen 65 jaar oud zijn, betalen een bijdrage naar rato van hun inkomsten, waarmee langer doorwerken wordt gestimuleerd. Het is echter de bedoeling dat de wettelijke pensioengerechtigde leeftijd, die geleidelijk wordt opgetrokken van 62 jaar nu naar 65 jaar, na 2027 ongewijzigd blijft, ondanks een verwachte verdere stijging van de levensverwachting. De pensioenstrategiegroep die in 2018 is opgericht, zal naar verwachting uiterlijk in december 2020 een verslag publiceren met aanbevelingen om de adequatie en houdbaarheid van het pensioenstelsel te verbeteren. Wat de gezondheidszorg betreft, worden momenteel maatregelen doorgevoerd om diensten te decentraliseren van ziekenhuizen naar primaire zorg en om de langdurige zorg te verbeteren. De huidige plannen om de ambulante-zorgcapaciteit van overheidsziekenhuizen uit te breiden, kunnen helpen om de lange wachttijden bij bepaalde specialismen terug te dringen. Het potentieel van andere efficiëntieverhogende maatregelen, waarbij onnodige verwijzingen naar specialisten worden teruggedrongen en oneigenlijk gebruikte spoedeisende hulp wordt omgebogen naar ambulante zorg, is echter nog niet ten volle benut. Een nieuw concept van zorgcentra en investeringen in een geleidelijke uitbreiding van het gebruik van elektronische zorg zijn bedoeld om diensten te decentraliseren van ziekenhuizen naar primaire zorg. In 2017-2018 zijn als gevolg van de groeiende vraag naar langdurige zorg nieuwe soorten mantel- en thuiszorg ingevoerd. Ondanks het potentieel ervan moet het effect van de pensioen- en de zorgmaatregelen op de houdbaarheid van de begroting nog zichtbaar worden.

               (8)In het afgelopen decennium heeft er in Malta een duidelijke verschuiving plaatsgevonden naar de dienstensector, waarbij sterke nadruk is komen te liggen op internationaal gerichte sectoren als financiële dienstverlening, toerisme en kansspelen op afstand. De uitbreiding van de dienstensector heeft de economische groei opgejaagd en geleid tot een groot overschot op de lopende rekening. Tegelijk vormt de steeds grotere afhankelijkheid van sectoren die gevoelig worden geacht voor financiële-integriteitsrisico's, een uitdaging voor het governancekader en een belasting voor de toezichts- en handhavingscapaciteit. Met name is vanwege de omvang van de financiële en de kansspelsector en de inspanningen om cryptovaluta-exploitanten aan te trekken, een doeltreffende handhaving vereist op het gebied van de bestrijding van het witwassen van geld. Positieve stappen in dit verband zijn de recente verhoging van de personele en budgettaire middelen van de eenheid voor de analyse van financiële inlichtingen, alsmede de versterking van haar procedures en processen. Governancetekortkomingen in met name de corruptiebestrijding kunnen ook schadelijk zijn voor het ondernemingsklimaat en de investeringen. Met name bestaat op diverse overheidsniveaus het gevaar van belangenconflicten. Voorts is de politie-eenheid voor economische delicten thans onderbezet. In dit verband moet een verstevigd wetgevingskader gekoppeld worden aan een tijdige en grondige implementatie ervan. Om Malta aantrekkelijk te houden en de economie te beschermen tegen reputatierisico's, is het van wezenlijk belang dat het governancekader wordt verbeterd en op doeltreffende wijze wordt toegepast.

               (9)De verzekeringssector staat bloot aan het gevaar van passief toezicht, terwijl samenwerking tussen binnenlandse en externe toezichthouders van essentieel belang is. In tegenstelling tot de bancaire sector wordt het toezicht op dochterondernemingen in de verzekeringssector uitgeoefend door de lidstaat van herkomst. Met andere woorden, verzekeraars die in Malta geregistreerd staan en activiteiten uitoefenen in andere landen, staan onder rechtstreeks toezicht van de Maltese regelgever. De toezichtscapaciteit is echter nog niet voldoende versterkt. Daarnaast is vanwege de complexiteit van verzekeringsbedrijfsmodellen en -producten die sterker gericht zijn op het opzetten en uitbreiden van bijzondere verzekeringsvehikels, een strak toezicht noodzakelijk.

               (10)De hervormingen om de onafhankelijkheid van het gerechtelijk apparaat en justitie te verbeteren, zijn gaande. Daarbij gaat het met name om het opzetten van een nieuwe vervolgingsinstantie die onafhankelijk is van de procureur-generaal en de politie, zoals ook door de Commissie voor democratie middels het recht (de Commissie van Venetië) van de Raad van Europa is aanbevolen in een in december 2018 uitgebracht advies over Malta. Bovendien is een verstevigd governancekader met een doeltreffende rechtshandhaving en corruptiebestrijding onontbeerlijk om ten volle te kunnen profiteren van investeringen.

               (11)Het percentage innovatieve ondernemingen blijft nog achter. De onderzoek- en innovatieprestaties moeten door middel van slimme specialisatie worden verhoogd zodat deze kunnen bijdragen aan de productiviteitsgroei. Malta heeft nog geen coherente brede langetermijnstrategie voor het concurrentievermogen geformuleerd die de binnenlandse economie moet opschuiven in de waardeketen. Gezien Malta's specialisatie in snelgroeiende diensten en gezien zijn aspiraties op het gebied van blockchaintechnologie is het van cruciaal belang dat nog meer wordt geïnvesteerd in administratieve en toezichtscapaciteit. Daarnaast is het voor het verhogen van de innovatieprestaties van Malta noodzakelijk dat verder wordt geïnvesteerd in immateriële activa, zoals onderzoek en ontwikkeling, dat tekorten en lacunes in vaardigheden worden aangepakt en dat de banden tussen de wetenschapswereld en het bedrijfsleven worden aangehaald, dat alles binnen een doeltreffendere governance van het onderzoek- en innovatiesysteem.

               (12)Malta moet de omschakeling naar een duurzamere en hulpbronefficiëntere economie bevorderen, bijvoorbeeld door te investeren in het nog niet aangeboorde potentieel van energie-efficiëntie en hernieuwbare energie, de waterbeheercyclus, afvalbeheer, de aanpak van de stijgende uitstoot van airconditioning, klimaatactie en duurzame mobiliteit waarbij de uitstoot van het wegvervoer wordt ingedamd. Door de beperkte vervoers- en pendelalternatieven voor de auto en door het hoge autobezit blijft verkeerscongestie een groot knelpunt en is dit een van de zwakste aspecten van het Maltese ondernemingsklimaat. Bovendien is de uitstoot van broeikasgassen door het wegvervoer de afgelopen vijf jaar toegenomen. Het aandeel hernieuwbare energie in de energiemix is in 2017 gestegen tot 7,2%, iets boven het percentage van 6,5 % in het indicatieve traject voor 2017/2018. Malta's eindverbruik van energie neemt echter gestaag toe. Op korte termijn zijn verdere investeringen in de verschillende sectoren nodig om de nationale streefcijfers voor hernieuwbare energie en energie-efficiëntie in 2020 te halen. Er zouden maatregelen op het gebied van de financiering of ondersteuning van onderzoek en ontwikkeling moeten worden getroffen die gericht zijn op de ontwikkeling van nieuwe of verbeterde technologieën voor de aanpak van milieu- en klimaatverandering. De sociale en milieukosten van de hausse op de huizenmarkt moeten nauwlettender in het oog worden gehouden. Er zouden circulaire economische principes moeten gelden voor de afvoer van bouwafval om de gevolgen ervan voor het milieu te beperken. De economische en sociale gevolgen van de stijging van de huisvestingskosten vragen om aandacht.

               (13)De werkgelegenheid ligt in Malta boven het EU-gemiddelde en vertoont nog steeds een stijgende lijn. Op dit gebied zou speciale aandacht kunnen uitgaan naar mensen met een handicap. Het land kent nog steeds de grootste werkgelegenheidskloof tussen de seksen in de EU, en de arbeidsmarktdeelname loopt bij vrouwen vanaf 35-jarige leeftijd sterk terug, hetgeen voornamelijk is toe te schrijven aan zorgtaken. Meer arbeidsmarktsteun voor informele verzorgers zonder werk kan deze kloof verkleinen. Door het steeds grotere beroep op buitenlandse arbeidskrachten om tekorten aan arbeidskrachten en vaardigheden op te vangen, ontstaan sociale en houdbaarheidsproblemen. Beleidsinitiatieven op het gebied van de arbeidsmarkt, vaardigheden en sociale inclusie kunnen gebaat zijn bij een betere monitoring en evaluatie van de situatie.

               (14)Malta investeert relatief veel geld in onderwijs en opleiding, maar dat komt nog niet tot uiting in betere resultaten voor iedereen. Het zou goed zijn voor de investeringsstrategie als deze sterker zou worden gericht op het wegwerken van sociale achterstanden; dit zou stroken met het in de sociale pijler vastgelegde beginsel van hoogwaardig en inclusief onderwijs. Ondanks maatregelen om het percentage voortijdige schoolverlaters terug te dringen, is dit percentage nog een van de hoogste in de EU. Recente maatregelen zijn er ook op gericht om het tertiair onderwijs inclusiever te maken, maar het percentage afgestudeerden op dit niveau blijft onder het EU-gemiddelde en resulteert in knelpunten op het gebied van vaardigheden. De deelname aan het volwassenenonderwijs vertoont een stijgende lijn, maar is nog gering onder laagopgeleiden en inactieven.

               (15)Zoals aangegeven in de aanbeveling van 2019 voor de eurozone, is de strijd tegen agressieve fiscale planning van essentieel belang om de belastingstelsels efficiënter en eerlijker te maken. Gezien de overloopeffecten van agressieve fiscale planningsstrategieën van belastingplichtigen tussen de lidstaten is het wenselijk dat naast EU-wetgeving ook gecoördineerde actie wordt ondernomen op het gebied van nationaal beleid. Malta heeft maatregelen genomen tegen agressieve fiscale planning, maar de hoge royalty- en dividendbetalingen als percentage van het bbp wijzen erop dat bedrijven de Maltese belastingregels gebruiken voor agressieve fiscale planning. De inhoudingsvrijstelling op uitgaande (d.w.z. van EU-inwoners aan inwoners van derde landen overgemaakte) betalingen van dividend, rente en royalty's door op Malta gevestigde bedrijven kan ertoe leiden dat over die betalingen in het geheel geen belasting wordt geheven indien daarover in het ontvangende land evenmin belasting verschuldigd is. Hoewel Malta's regeling voor notionele renteaftrek zal leiden tot een minder ongelijke behandeling van vreemd en eigen vermogen, moeten de antimisbruikvoorschriften van de regeling in combinatie met een genereus tarief en een op aandelen gebaseerde regeling nauwlettend worden gemonitord om misbruik ervan voor een agressieve fiscale planning te voorkomen. Hoewel het Maltese programma voor individuele investeerders en het Maltese verblijfs- en visaprogramma geen automatisch verblijf toestaan voor fiscale doeleinden kunnen, indien aan bepaalde eisen is voldaan, inkomsten die niet naar Malta zijn overgemaakt, worden vrijgesteld in het kader van de niet-domicilieregeling zonder dat er een substantiële fysieke aanwezigheid vereist is. Deze programma's kunnen agressieve praktijken op het gebied van fiscale planning faciliteren en zijn door de OESO aangemerkt als programma's met een potentieel hoog risico om te worden misbruikt in de zin dat de automatische uitwisseling van informatie over financiële rekeningen ermee kan worden omzeild.

               (16)De programmering van de EU-middelen voor de periode 2021-2027 zou kunnen worden gericht op het wegwerken van een aantal in de aanbevelingen geconstateerde achterstanden, en met name die welke worden omschreven in bijlage D bij het landverslag
                  6
               . Aldus zou Malta voor de genoemde sectoren optimaal kunnen profiteren van die middelen.

               (17)In de context van het Europees Semester 2019 heeft de Commissie een brede analyse van het economisch beleid van Malta verricht. Die analyse is gepubliceerd in het landverslag 2019. Voorts heeft de Commissie zowel het stabiliteitsprogramma 2019 als het nationale hervormingsprogramma 2019 doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de aanbevelingen die in eerdere jaren tot Malta zijn gericht. Daarbij heeft zij niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar sociaaleconomisch en begrotingsbeleid op Malta, maar is zij ook nagegaan of de Unieregels en -richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak de algehele economische governance van de Unie te versterken door middel van een inbreng op Unieniveau in toekomstige nationale besluiten.

               (18)In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2019 onderzocht en is hij van mening dat Malta naar verwachting aan het stabiliteits- en groeipact zal voldoen,

               BEVEELT AAN dat Malta in 2019 en 2020 de volgende actie onderneemt:

               1.Waarborgen van de budgettaire houdbaarheid van de gezondheidszorg en het pensioenstelsel, onder meer door vervroegde uittreding te beperken en de wettelijke pensioengerechtigde leeftijd aan te passen gezien de verwachte langere levensverwachting.

               2.Aanpakken van kenmerken van het belastingstelsel die een agressieve fiscale planning door particulieren en multinationals, met name door middel van uitgaande betalingen, in de hand kunnen werken. Versterken van het algehele governancekader, onder meer door de inspanningen om corruptie op te sporen en te vervolgen, voort te zetten. Continueren van de vooruitgang die wordt geboekt bij de versterking van het kader voor de bestrijding van het witwassen van geld, en met name op handhavingsgebied. Versterken van de onafhankelijkheid van het gerechtelijk apparaat, en met name van de waarborgen voor gerechtelijke benoemingen en ontslagen, en opzetten van een aparte vervolgingsinstantie.

               3.Richten van het economisch investeringsbeleid op onderzoek en innovatie, op het beheer van natuurlijke hulpbronnen, op hulpbronnen- en energie-efficiëntie, op duurzaam vervoer, op het terugdringen van verkeerscongestie en op inclusief onderwijs en inclusieve opleiding.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)

                        PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

                     (2)

                        SWD(2019) 1017 final.

                     (3)

                        Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds, het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij en algemene bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1083/2006 van de Raad (PB L 347 van 20.12.2013, blz. 320).

                     (4)

                        COM(2014) 494 final.

                     (5)

                        Conjunctuurgezuiverd saldo, ongerekend eenmalige en tijdelijke maatregelen, dat door de Commissie is herberekend volgens de gezamenlijk overeengekomen methode.

                     (6)

                        SWD(2019) 1017 final.