title: Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Estland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Estland 2020/C 282/06

text:
               26.8.2020

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               C 282/33

      AANBEVELING VAN DE RAAD
      van 20 juli 2020
      over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Estland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Estland
      (2020/C 282/06)
      DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
      Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,
      Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 5, lid 2,
      Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,
      Gezien de resoluties van het Europees Parlement,
      Gezien de conclusies van de Europese Raad,
      Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,
      Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,
      Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,
      Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,
      Overwegende hetgeen volgt:

                  (1)

                  Op 17 december 2019 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse strategie voor duurzame groei en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2020 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarbij is terdege rekening gehouden met de op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie geproclameerde Europese pijler van sociale rechten. Op 17 december 2019 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad (2) ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Estland niet heeft genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen. Tevens heeft de Commissie op die datum een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen.

                  (2)

                  Op 26 februari 2020 is het landverslag 2020 voor Estland gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Estland bij de uitvoering van de op 9 juli 2019 door de Raad aangenomen landspecifieke aanbevelingen (3) (“de landspecifieke aanbevelingen 2019”) heeft gemaakt, alsmede het gevolg dat is gegeven aan de landspecifieke aanbevelingen die in eerdere jaren werden aangenomen, en de vooruitgang die Estland bij het nastreven van zijn nationale Europa 2020-doelstellingen heeft geboekt.

                  (3)

                  Op 11 maart 2020 heeft de Wereldgezondheidsorganisatie de uitbraak van COVID‐19 officieel uitgeroepen tot een wereldwijde pandemie. Deze pandemie vormt een ernstige bedreiging voor de volksgezondheid en treft burgers, samenlevingen en economieën. Zij zet de nationale zorgstelsels onder zware druk, verstoort de mondiale toeleveringsketens, veroorzaakt volatiliteit op de financiële markten en sterke schommelingen in de consumentenvraag, en heeft negatieve gevolgen voor meerdere sectoren. Zij vormt een bedreiging voor de banen en het inkomen van mensen, alsmede voor ondernemingen. De pandemie heeft geleid tot een grote economische schok die nu al ernstige gevolgen heeft in de Unie. Op 13 maart 2020 heeft de Commissie een mededeling aangenomen waarin wordt opgeroepen tot een gecoördineerde economische aanpak van de crisis door alle actoren op nationaal en Unieniveau.

                  (4)

                  Meerdere lidstaten hebben een noodtoestand uitgeroepen of noodmaatregelen getroffen. Elke noodmaatregel moet strikt proportioneel, noodzakelijk en beperkt in de tijd zijn, en moet overeenstemmen met de Europese en internationale normen. Ze moeten onderworpen zijn aan democratisch toezicht en onafhankelijke rechterlijke controle.

                  (5)

                  Op 20 maart 2020 heeft de Commissie een mededeling aangenomen over de activering van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact. De algemene ontsnappingsclausule, die in artikel 5, lid 1, artikel 6, lid 3, artikel 9, lid 1, en artikel 10, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97 en in artikel 3, lid 5, en artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad (4) is neergelegd, vergemakkelijkt de coördinatie van het begrotingsbeleid in tijden van ernstige economische neergang. In haar mededeling van 20 maart 2020 was de Commissie van mening dat, gelet op de verwachte ernstige economische neergang ten gevolge van de COVID‐19-pandemie, aan de voorwaarden om de algemene ontsnappingsclausule te activeren voldaan is en heeft zij de Raad verzocht deze conclusie te bekrachtigen. Op 23 maart 2020 stemden de ministers van Financiën van de lidstaten in met de beoordeling van de Commissie. Zij waren het erover eens dat de ernstige economische neergang een resoluut, ambitieus en gecoördineerd antwoord vergt. De activering van de algemene ontsnappingsclausule maakt het mogelijk tijdelijk af te wijken van het aanpassingstraject in de richting van de begrotingsdoelstelling op middellange termijn, op voorwaarde dat daardoor de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn niet in gevaar komt. Voor het correctieve deel kan de Raad, op aanbeveling van de Commissie, ook besluiten een herzien begrotingstraject vast te stellen. De algemene ontsnappingsclausule schorst de procedures van het stabiliteits- en groeipact niet. Deze clausule staat lidstaten toe af te wijken van de budgettaire verplichtingen die normaliter van toepassing zijn en stelt de Commissie en de Raad in staat om de nodige maatregelen op het gebied van beleidscoördinatie binnen het kader van het pact te nemen.

                  (6)

                  Er is voortdurende actie nodig om de verspreiding van de COVID‐19-pandemie te beperken en te beheersen, de veerkracht van de nationale zorgstelsels te versterken, de sociaal-economische gevolgen van de pandemie te verzachten door middel van ondersteunende maatregelen voor bedrijven en huishoudens, alsmede om te zorgen voor adequate gezondheids- en veiligheidsomstandigheden op de werkplek met het oog op de hervatting van de economische activiteit. De Unie moet ten volle gebruikmaken van de verschillende instrumenten waarover zij beschikt om de lidstaten op die gebieden te ondersteunen. Tegelijkertijd moeten de lidstaten en de Unie samenwerken om de maatregelen voor te bereiden die nodig zijn voor het bewerkstelligen van een terugkeer naar de normale werking van onze samenlevingen en economieën en naar duurzame groei, waarin zij onder meer de groene transitie en de digitale transformatie moeten integreren, en waarbij lessen uit de crisis worden getrokken.

                  (7)

                  De COVID‐19-crisis toont aan hoe flexibel de interne markt zich kan aanpassen aan buitengewone omstandigheden. Om een vlotte en soepele overgang naar de herstelfase en het vrije verkeer van goederen, diensten en werknemers te waarborgen, moeten uitzonderlijke maatregelen die de werking van de interne markt belemmeren, evenwel worden geschrapt zodra zij niet langer onmisbaar zijn. De huidige crisis toont aan dat er behoefte is aan crisisparaatheidsplannen in de zorgsector. Verbeterde aankoopstrategieën, gediversifieerde toeleveringsketens en strategische reserves van essentiële goederen zijn enkele van de cruciale elementen voor de ontwikkeling van uitgebreidere crisisparaatheidsplannen.

                  (8)

                  De Uniewetgever heeft de relevante wetgeving reeds door middel van Verordeningen (EU) 2020/460 (5) en (EU) 2020/558 (6) van het Europees Parlement en de Raad gewijzigd om de lidstaten in staat te stellen gebruik te maken van alle niet-benutte middelen uit de Europese structuur- en investeringsfondsen, zodat zij de uitzonderlijke effecten van de COVID‐19-pandemie kunnen aanpakken. Die wijzigingen leiden tot meer flexibiliteit en vereenvoudigde en gestroomlijnde procedures. Om de druk op de kasstroom te verlichten, kunnen lidstaten in het boekjaar 2020‐2021 ook gebruikmaken van een medefinancieringspercentage van 100 % uit de begroting van de Unie. Estland wordt aangemoedigd ten volle gebruik te maken van die mogelijkheden om bijstand te bieden aan de mensen en sectoren die het zwaarst worden getroffen.

                  (9)

                  Als gevolg van de uiteenlopende specialisatiepatronen zullen de sociaal-economische gevolgen van de COVID‐19-pandemie waarschijnlijk ongelijk verdeeld zijn over de sectoren en regio’s. Het risico bestaat dat de ongelijkheden binnen Estland daardoor groter worden. De huidige situatie gaat ook gepaard met het gevaar dat het convergentieproces tussen de lidstaten tijdelijk stilvalt, hetgeen gerichte beleidsacties noodzakelijk maakt.

                  (10)

                  Op 30 april 2020 heeft Estland zijn nationale hervormingsprogramma 2020 ingediend, en op 28 april 2020 zijn stabiliteitsprogramma 2020. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma’s rekening te houden, zijn deze tegelijkertijd geëvalueerd.

                  (11)

                  Estland valt momenteel onder het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact. In het kader van de landspecifieke aanbevelingen die de Raad op 13 juli 2018 heeft aangenomen (7), heeft hij Estland aanbevolen ervoor te zorgen dat het nominale groeipercentage van de netto primaire overheidsuitgaven (8) in 2019 niet hoger ligt dan 4,1 %, wat neerkomt op een jaarlijkse structurele aanpassing van 0,6 % van het bruto binnenlands product (bbp). De algehele beoordeling van de Commissie bevestigt een significante afwijking van het aanbevolen aanpassingstraject in de richting van de begrotingsdoelstelling op middellange termijn in 2019. In het licht van de activering van de algemene ontsnappingsclausule zijn verdere stappen in het kader van de procedure inzake significante afwijkingen echter niet gerechtvaardigd.

                  (12)

                  In haar stabiliteitsprogramma 2020 voorziet de regering dat het overheidssaldo zal verslechteren van een tekort van 0,3 % van het bbp in 2019 tot een tekort van 10,1 % van het bbp in 2020. Verwacht wordt dat het tekort zal dalen tot 3,8 % van het bbp in 2021. Volgens het stabiliteitsprogramma 2020 zal de overheidsschuldquote na een daling tot 8,4 % van het bbp in 2019 in 2020 naar verwachting stijgen tot 21,9 %. De macro-economische en budgettaire vooruitzichten worden beïnvloed door de grote onzekerheid vanwege de COVID‐19-pandemie.

                  (13)

                  Als reactie op de COVID‐19-pandemie en als onderdeel van een gecoördineerde Unieaanpak heeft Estland tijdige begrotingsmaatregelen vastgesteld om de capaciteit van het zorgstelsel te vergroten, de pandemie in te dammen en bijstand te verlenen aan personen en sectoren die bijzonder getroffen zijn. Volgens het stabiliteitsprogramma 2020 belopen die begrotingsmaatregelen 4,3 % van het bbp. De maatregelen omvatten onder meer het versterken van de gezondheidszorgdiensten, noodhulp voor ondernemingen die in moeilijkheden verkeren, tijdelijke loonsubsidies en hogere overheidsinvesteringen. Daarnaast heeft Estland maatregelen aangekondigd die, ook al hebben ze geen rechtstreekse gevolgen voor de begroting, toch zullen bijdragen tot het verlenen van liquiditeitssteun aan ondernemingen. Deze maatregelen omvatten leninggaranties en leningen aan ondernemingen ten belope van 8,7 % van het bbp. Over het algemeen zijn de door Estland genomen maatregelen in overeenstemming met de richtsnoeren uit de mededeling van de Commissie van 13 maart 2020. De volledige uitvoering van de noodmaatregelen en van ondersteunende begrotingsmaatregelen, gevolgd door een heroriëntering van het begrotingsbeleid naar het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties als de economische omstandigheden dat toelaten, zal bijdragen tot het behoud van budgettaire houdbaarheid op middellange termijn.

                  (14)

                  Op basis van de voorjaarsprognoses 2020 van de Commissie bij ongewijzigd beleid wordt het overheidssaldo van Estland geraamd op –8,3 % van het bbp in 2020 en –3,4 % van het bbp in 2021. De schuldquote van de overheid zal in 2020 en 2021 naar verwachting onder de 60 % van het bbp blijven en in 2021 uitkomen op 22,6 % van het bbp. In de voorjaarsprognoses 2020 van de Commissie wordt een lager overheidstekort voor 2020 verwacht dan in het stabiliteitsprogramma 2020, wat het gevolg is van verschillen in de macro-economische prognoses.

                  (15)

                  Op 20 mei 2020 heeft de Commissie overeenkomstig artikel 126, lid 3, van het Verdrag een verslag opgesteld wegens de geplande overschrijding door Estland van de tekortdrempel van 3 % van het bbp in 2020. In het algemeen blijkt uit de analyse van de Commissie dat het tekortcriterium in de zin van het Verdrag en van Verordening (EG) nr. 1467/97 niet is nageleefd.

                  (16)

                  Tussen 12 maart 2020 en 17 mei 2020 had de Estse regering in verband met de COVID‐19-pandemie de noodtoestand afgekondigd. De onmiddellijke reactie van de regering was erop gericht te voorkomen dat het virus zich verder verspreidde en ervoor te zorgen dat de Estse economie zo normaal mogelijk bleef functioneren. De beperkingen die werden opgelegd om de verspreiding van de pandemie een halt toe te roepen, hadden ernstige gevolgen voor de economie. Sinds de noodtoestand werd afgekondigd, is het aantal geregistreerde werklozen met 35 % toegenomen. Het grootste aantal nieuwe werklozen is geregistreerd in de detailhandel en de klantenservice, de bouwsector, de horeca en de evenementensector. Het werkloosheidscijfer zal naar verwachting in 2020 stijgen tot 9,2 % en in 2021 weer dalen tot 6,5 %. Op 15 april 2020 heeft het parlement van Estland de aanvullende begroting 2020 goedgekeurd. Er werden nieuwe maatregelen ingevoerd om banen te behouden, massale ontslagen te voorkomen en de liquiditeit van bedrijven te waarborgen. De begroting bevat een breed scala aan maatregelen, waaronder steun aan de gezondheidszorg en gemeenten, een aantal investeringsprogramma’s en niet-gerichte liquiditeitssteun voor ondernemingen (zoals garantiestelsels en belastinguitstel). Een aantal specifieke maatregelen zijn bedoeld voor micro-ondernemingen en de toeristische sector, met inbegrip van een aantal gerichte maatregelen voor de zwaarst getroffen regio’s. Er zijn aanvullende belastingmaatregelen ingevoerd, zoals de tijdelijke verlaging van de accijnzen op diesel, aardgas en elektriciteit. Het pakket maatregelen omvat een tijdelijke opschorting van de bijdragen van de staat aan de pensioenregeling van de tweede pijler.

                  (17)

                  Estland heeft aanzienlijke maatregelen genomen om de verspreiding van COVID‐19 en de gevolgen voor de gezondheid te beperken. De COVID‐19-pandemie bracht echter een aantal structurele tekortkomingen van het zorgstelsel in verband met beperkt beschikbare financiële en personele middelen aan het licht. De veerkracht van het stelsel heeft te lijden onder een tekort aan zorgwerkers, de ongelijke toegang tot eerstelijnszorg en de beperkte beschikbaarheid van kritieke medische benodigdheden. Door de noodsituatie zijn behandelingen in Estland uitgesteld of niet toegankelijk en deze achterstand moet worden weggewerkt. Bovendien werden er zelfs voor de COVID‐19-pandemie bijna nergens in de Unie hogere onvervulde medische behoeften gerapporteerd, als gevolg van lange wachttijden in de eerstelijns- en de gespecialiseerde zorg. Onder meer door deze factoren en levensstijlgebonden risico’s is de slechte gezondheidstoestand van de bevolking te verklaren. Het verbeteren van de toegankelijkheid en veerkracht van het zorgstelsel is een voorwaarde voor een efficiënte respons op de verspreiding van pandemieën en voor het aanpakken van de uitdagingen in verband met de gezondheidstoestand van de bevolking.

                  (18)

                  Het verbeteren van de toereikendheid van het sociale vangnet is een uitdaging waarmee Estland al lang te kampen heeft. Uit een beoordeling is gebleken dat de sociale uitkeringen in Estland al vóór de meest recente crisis minder effectief waren dan het EU-gemiddelde wat betreft het terugdringen van het aantal gevallen van armoede. Bovendien zijn er lacunes in het stelsel van werkloosheidsuitkeringen wat betreft personen met een atypische arbeidsvorm of met korte werkperioden. Het negatieve effect van de COVID‐19-pandemie op de werkgelegenheid en inkomens, in combinatie met het ontbreken van adequate dekking, zou de armoede kunnen doen toenemen, met name voor huishoudens waarin niemand een baan heeft. Estland heeft een regeling voor tijdelijke werktijdverkorting ingevoerd in de vorm van een bijzondere subsidie waarmee getroffen ondernemingen de werkgelegenheid in stand kunnen houden. Deze maatregel is beperkt tot een periode van twee maanden, hetgeen mogelijk niet voldoende is om de gevolgen van de crisis te verzachten: de moeilijkheden zouden langer kunnen aanhouden en een aantal economische sectoren met vertraging kunnen bereiken. Door de COVID‐19-pandemie zijn de moeilijkheden bij het verlenen van betaalbare en beschikbare sociale diensten ernstiger geworden. Het gaat daarbij onder meer om langdurige zorg, met name voor ouderen, mensen met een handicap en mensen met een laag inkomen. Wanneer het plan wordt voortgezet om een geïntegreerde verlening van sociale en gezondheidsdiensten te ontwikkelen, draagt dat ertoe bij deze uitdagingen aan te pakken. Het is belangrijk om de sociale partners op zinvolle wijze en tijdig te betrekken bij het opzetten van het exit- en herstelproces, en tegelijkertijd hun capaciteit op dat gebied te versterken.

                  (19)

                  De COVID‐19-crisis heeft gevolgen gehad voor Estse ondernemingen in vele sectoren, maar kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) zijn het zwaarst getroffen. Het negatieve effect op de economische activiteiten was niet alleen het gevolg van de beperkingen, maar ook van de afnemende vraag op de exportmarkten en verstoringen van de mondiale waardeketens. De door de overheid genomen liquiditeitssteunmaatregelen zijn bedoeld om dat effect te beperken, maar de snelle en doeltreffende uitvoering ervan zal ook van cruciaal belang zijn voor de ondersteuning van levensvatbare ondernemingen in alle betrokken sectoren en tegelijkertijd de veerkracht van de banksector waarborgen. Ook belastinguitstel en uitstel van terugbetaling van leningen kunnen bijdragen tot een betere kasstroom bij kmo’s. Bovendien zal het herstelproces afhangen van hoe doelgericht de investeringen zijn. De huidige crisis heeft duidelijk gemaakt dat digitale en innovatieve oplossingen van groot belang zijn om de economie draaiende te houden. Hoewel e‐overheid goed werkt, zou de verdere digitalisering van kmo’s hun veerkracht vergroten en het herstel helpen versnellen, wat productiviteitswinst op middellange termijn oplevert. De afgelopen jaren is de economie als geheel steeds meer gedigitaliseerd. De invoering van informatie- en communicatietechnologieën in de maakindustrie verloopt tot nu toe echter langzaam. Hoewel de algehele innovatieprestaties van Estland in 2019 zijn verbeterd, blijven de niveaus van de op onderzoek gebaseerde innovatiecapaciteit en ‐activiteit in het bedrijfsleven laag. Op onderzoek gebaseerde innovatie en de invoering van innovatieve oplossingen in ondernemingen kunnen de concurrentiepositie van het land verbeteren en de economische groei stimuleren. Om bedrijven te helpen de COVID‐19-crisis te boven te komen, zal het van belang zijn te zorgen voor een goede toegang tot financiering, onder meer via aandelenkapitaal voor start-ups.

                  (20)

                  Om het economisch herstel te bevorderen, zal het van belang zijn om mature publieke investeringsprojecten te vervroegen en particuliere investeringen te bevorderen, onder meer door relevante hervormingen. Zoals met name tot uiting komt in het nationale energie- en klimaatplan, is duurzame groei in Estland afhankelijk van de vooruitgang in de richting van decarbonisatie door het verlagen van de koolstofintensiteit in de sectoren energie, vervoer en bouw, het herstructureren van de olieschalie-industrie en het verhogen van de productiviteit van hulpbronnen, met inbegrip van de toepassing van zakelijke modellen voor de circulaire economie. De productiviteit van hulpbronnen in Estland behoort tot de laagste in de Unie, terwijl het energieverbruik boven het EU-gemiddelde ligt. Een overkoepelende strategie inzake de circulaire economie als aanvulling op het nationale energie- en klimaatplan zou kunnen bijdragen aan de transitie naar een koolstofarme economie, de negatieve milieueffecten van de olieschalie-industrie verminderen en de economie een impuls geven. Voor een niet-centraal gelegen land met een lage bevolkingsdichtheid als Estland is een goed functionerend en onderling verbonden vervoerssysteem van cruciaal belang voor de economische activiteiten en de uitvoer. De vervoersinfrastructuur in Estland heeft te kampen met een aantal tekortkomingen op het gebied van connectiviteit en duurzaamheid. De spoorwegen en het intermodale vervoer zijn nog niet voldoende ontwikkeld. De broeikasgasemissies van het wegvervoer zijn de afgelopen jaren toegenomen en het aandeel hernieuwbare energie in het vervoer blijft onder de nationale streefcijfers. Het Rail Baltica-project en de interconnectieprojecten voor energie behoren tot de belangrijkste investeringsprioriteiten van Estland voor de verbetering van zijn energiezekerheid en integratie in de interne markt. Het bevorderen van investeringsprojecten waarbij rekening wordt gehouden met milieu- en klimaatoverwegingen is essentieel voor een duurzaam economisch herstel en de verkleining van regionale verschillen. De programmering voor de periode 2021-2027 van het Fonds voor een rechtvaardige transitie, dat het voorwerp uitmaakt van een Commissievoorstel, zou Estland kunnen helpen bij een aantal uitdagingen van de transitie naar een klimaatneutrale economie, met name in het gebied dat in bijlage D bij het landverslag 2020 wordt vermeld. Zo zou Estland optimaal gebruik kunnen maken van dat fonds.

                  (21)

                  De Estse banksector is over het algemeen gezond, maar blijft onderhevig aan witwasrisico’s. Hoewel maatregelen zijn genomen om de blootstelling aan risico’s te verminderen door deposito’s van niet-ingezetenen in te perken, vallen andere producten die risico’s kunnen inhouden, zoals bewaarnemingsdiensten voor niet-ingezeten cliënten, niet onder de nationale risicobeoordeling. Een actualisering van de nationale risicobeoordeling zou ervoor zorgen dat risico’s afdoende in kaart worden gebracht en dat de nodige risicobeperkende maatregelen worden getroffen. Hoewel er toezichtsmaatregelen zijn genomen ten aanzien van banken en betalingsinstellingen die de regels niet naleven, kan de doeltreffendheid van het toezicht en de handhaving verder worden verhoogd. Met name is een reeks wetgevingshandelingen inzake versterking van het preventieve kader en confiscatiemaatregelen en verhoging van administratieve sancties nog niet vastgesteld. In witwaszaken vordert het onderzoek traag. De capaciteit van de Estse financiële toezichthoudende autoriteit is nog niet voldoende versterkt en de risicogebaseerde aanpak voor toezicht nog niet volledig geïmplementeerd, met name wat betreft thematische inspecties ter plaatse. De uitwisseling van informatie tussen de financiële-inlichtingeneenheid en de rechtshandhavingsinstanties is niet proactief genoeg.

                  (22)

                  Terwijl de in deze aanbeveling opgenomen landspecifieke aanbevelingen (“de landspecifieke aanbevelingen 2020”) gericht zijn op het aanpakken van de sociaal-economische gevolgen van de COVID‐19-pandemie en het vergemakkelijken van het economisch herstel, hadden de landspecifieke aanbevelingen 2019 ook betrekking op hervormingen die essentieel zijn om uitdagingen op middellange tot lange termijn aan te pakken. De landspecifieke aanbevelingen 2019 zijn nog steeds relevant en zullen gedurende het Europees Semester van volgend jaar gemonitord blijven worden. Dat geldt ook voor de landspecifieke aanbevelingen 2019 betreffende investeringsgerelateerd economisch beleid. Met alle landspecifieke aanbevelingen 2019 moet rekening worden gehouden bij de strategische programmering van de financiering van het cohesiebeleid na 2020, ook wat betreft de maatregelen ter verzachting van de huidige crisis en de exitstrategieën.

                  (23)

                  Het Europees Semester biedt het kader voor de voortdurende coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in de Unie, dat kan bijdragen tot een duurzame economie. De lidstaten hebben in hun nationale hervormingsprogramma’s voor 2020 de stand van zaken opgemaakt over de voortgang die werd gemaakt met de uitvoering van de duurzameontwikkelingsdoelen (SDG’s) van de Verenigde Naties. Door de landspecifieke aanbevelingen 2020 volledig uit te voeren, zal Estland bijdragen aan de vooruitgang in de richting van de SDG’s en aan de gemeenschappelijke inspanning om in de Unie te komen tot concurrerende duurzaamheid.

                  (24)

                  Nauwe coördinatie tussen de economieën van de economische en monetaire unie is essentieel voor een snel herstel van de economische impact van de COVID‐19-pandemie. Als lidstaat die de euro als munt heeft, en rekening houdend met de politieke richtsnoeren van de Eurogroep, moet Estland ervoor zorgen dat zijn beleid in overeenstemming blijft met de eurozoneaanbevelingen van 2020 en wordt afgestemd op het beleid van de andere lidstaten die de euro als munt hebben.

                  (25)

                  In de context van het Europees Semester 2020 heeft de Commissie een brede analyse van het economische beleid van Estland verricht en in het landverslag 2020 gepubliceerd. Voorts heeft de Commissie het stabiliteitsprogramma 2020 en het nationale hervormingsprogramma 2020 doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de landspecifieke aanbevelingen die in eerdere jaren tot Estland zijn gericht. Daarbij heeft de Commissie niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar begrotings- en sociaal-economisch beleid in Estland, maar heeft zij ook getoetst of de Unieregels en ‐richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak het algeheel economisch bestuur van de Unie te versterken door middel van een inbreng op Unieniveau in toekomstige nationale besluiten.

                  (26)

                  In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2020 onderzocht, en zijn advies daarover (9) is met name in de onderstaande aanbeveling 1 weergegeven,

            BEVEELT AAN dat Estland in 2020 en 2021 de volgende actie onderneemt:

                  1.

                  Overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact alle nodige maatregelen nemen om de COVID‐19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Als de economische omstandigheden dit toelaten, begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, waarbij de investeringen worden verhoogd. De toegankelijkheid en de veerkracht van het zorgstelsel verbeteren, onder meer door het tekort aan zorgwerkers aan te pakken, de eerstelijnszorg te versterken en de levering van kritieke medische benodigdheden te waarborgen.

                  2.

                  De toereikendheid van het sociale vangnet versterken, onder meer door de dekking van werkloosheidsuitkeringen uit te breiden.

                  3.

                  Mature publieke investeringsprojecten vervroegen en private investeringen aanmoedigen om het economisch herstel te bevorderen. De investeringen toespitsen op de groene en de digitale transitie, met name op de digitalisering van ondernemingen, onderzoek en innovatie, het schoon en efficiënt produceren en gebruiken van energie, efficiënt gebruik van hulpbronnen, en duurzaam vervoer, en zodoende bijdragen tot een geleidelijke decarbonisatie van de economie. De innovatiecapaciteit van kleine en middelgrote ondernemingen ondersteunen en zorgen voor voldoende toegang tot financiering.

                  4.

                  Zorgen voor effectiever toezicht op en handhaving van het kader voor de bestrijding van witwaspraktijken.

         Gedaan te Brussel, 20 juli 2020.

               Voor de Raad

               De voorzitter

            J. KLOECKNER

         (1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

         (2)  Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25).

         (3)  PB C 301 van 5.9.2019, blz. 30.

         (4)  Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad van 7 juli 1997 over de bespoediging en verduidelijking van de tenuitvoerlegging van de procedure bij buitensporige tekorten (PB L 209 van 2.8.1997, blz. 6).

         (5)  Verordening (EU) 2020/460 van het Europees Parlement en de Raad van 30 maart 2020 tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013 en (EU) nr. 508/2014 wat betreft specifieke maatregelen om investeringen in de gezondheidszorgstelsels van de lidstaten en in andere sectoren van hun economieën vrij te maken als antwoord op de COVID‐19-uitbraak (Investeringsinitiatief Coronavirusrespons) (PB L 99 van 31.3.2020, blz. 5).

         (6)  Verordening (EU) 2020/558 van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2020 tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1301/2013 en (EU) nr. 1303/2013 wat betreft specifieke maatregelen met het oog op uitzonderlijke flexibiliteit bij het gebruik van de Europese structuur- en investeringsfondsen naar aanleiding van de uitbraak van COVID‐19 (PB L 130 van 24.4.2020, blz. 1).

         (7)  PB C 320 van 10.9.2018, blz. 24.

         (8)  De netto primaire overheidsuitgaven bestaan uit de totale overheidsuitgaven exclusief rente-uitgaven, uitgaven in het kader van programma’s van de Unie die volledig met inkomsten uit Uniefondsen worden gefinancierd en niet-discretionaire veranderingen in de uitgaven voor werkloosheidsuitkeringen. Nationaal gefinancierde bruto-investeringen in vaste activa zijn gespreid over een periode van vier jaar. Er wordt rekening gehouden met discretionaire inkomstenmaatregelen of bij wet verplicht gestelde inkomstenstijgingen. Eenmalige maatregelen aan zowel de inkomsten- als de uitgavenzijde worden uitgevlakt.

         (9)  In het kader van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.


title: Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Ierland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Ierland 2020/C 282/07

text:
               26.8.2020

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               C 282/39

      AANBEVELING VAN DE RAAD
      van 20 juli 2020
      over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Ierland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Ierland
      (2020/C 282/07)
      DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
      Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,
      Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 5, lid 2,
      Gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (2), en met name artikel 6, lid 1,
      Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,
      Gezien de resoluties van het Europees Parlement,
      Gezien de conclusies van de Europese Raad,
      Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,
      Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,
      Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,
      Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,
      Overwegende hetgeen volgt:

                  (1)

                  Op 17 december 2019 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse strategie voor duurzame groei en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2020 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarbij is terdege rekening gehouden met de op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie geproclameerde Europese pijler van sociale rechten. Op 17 december 2019 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Ierland heeft genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen. Tevens heeft de Commissie op die datum een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen.

                  (2)

                  Op 26 februari 2020 is het landverslag 2020 voor Ierland gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Ierland bij de uitvoering van de op 9 juli 2019 door de Raad aangenomen landspecifieke aanbevelingen (3) (“de landspecifieke aanbevelingen 2019”) heeft gemaakt, alsmede het gevolg dat is gegeven aan de landspecifieke aanbevelingen die in eerdere jaren werden aangenomen, en de vooruitgang die Ierland bij het nastreven van zijn nationale Europa 2020-doelstellingen heeft geboekt. Het landverslag besteedde ook aandacht aan de in het kader van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 uitgevoerde diepgaande evaluatie, waarvan de uitkomsten eveneens op 26 februari 2020 zijn bekendgemaakt. Op basis van haar analyse concludeert de Commissie dat Ierland macro-economische onevenwichtigheden ondervindt. Deze onevenwichtigheden hebben met name betrekking op de aanzienlijke omvang van de publieke en de private schuld en externe nettoverplichtingen.

                  (3)

                  Op 11 maart 2020 heeft de Wereldgezondheidsorganisatie de uitbraak van COVID‐19 officieel uitgeroepen tot een wereldwijde pandemie. Deze pandemie vormt een ernstige bedreiging voor de volksgezondheid en treft burgers, samenlevingen en economieën. Zij zet de nationale zorgstelsels onder zware druk, verstoort de mondiale toeleveringsketens, veroorzaakt volatiliteit op de financiële markten en sterke schommelingen in de consumentenvraag, en heeft negatieve gevolgen voor meerdere sectoren. Zij vormt een bedreiging voor de banen en het inkomen van mensen, alsmede voor ondernemingen. De pandemie heeft geleid tot een grote economische schok die nu al ernstige gevolgen heeft in de Unie. Op 13 maart 2020 heeft de Commissie een mededeling aangenomen waarin wordt opgeroepen tot een gecoördineerde economische aanpak van de crisis door alle actoren op nationaal en Unieniveau.

                  (4)

                  Meerdere lidstaten hebben een noodtoestand uitgeroepen of noodmaatregelen getroffen. Elke noodmaatregel moet strikt proportioneel, noodzakelijk en beperkt in de tijd zijn, en moet overeenstemmen met de Europese en internationale normen. Ze moeten onderworpen zijn aan democratisch toezicht en onafhankelijke rechterlijke controle.

                  (5)

                  Op 20 maart 2020 heeft de Commissie een mededeling aangenomen over de activering van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact. De algemene ontsnappingsclausule, die in artikel 5, lid 1, artikel 6, lid 3, artikel 9, lid 1, en artikel 10, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97 en in artikel 3, lid 5, en artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad (4) is neergelegd, vergemakkelijkt de coördinatie van het begrotingsbeleid in tijden van ernstige economische neergang. In haar mededeling van 20 maart 2020 was de Commissie van mening dat, gelet op de verwachte ernstige economische neergang ten gevolge van de COVID‐19-pandemie, aan de voorwaarden om de algemene ontsnappingsclausule te activeren voldaan is en heeft zij de Raad verzocht deze conclusie te bekrachtigen. Op 23 maart 2020 stemden de ministers van Financiën van de lidstaten in met de beoordeling van de Commissie. Zij waren het erover eens dat de ernstige economische neergang een resoluut, ambitieus en gecoördineerd antwoord vergt. De activering van de algemene ontsnappingsclausule maakt het mogelijk tijdelijk af te wijken van het aanpassingstraject in de richting van de begrotingsdoelstelling op middellange termijn, op voorwaarde dat daardoor de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn niet in gevaar komt. Voor het correctieve deel kan de Raad, op aanbeveling van de Commissie, ook besluiten een herzien begrotingstraject vast te stellen. De algemene ontsnappingsclausule schorst de procedures van het stabiliteits- en groeipact niet. Deze clausule staat lidstaten toe af te wijken van de budgettaire verplichtingen die normaliter van toepassing zijn en stelt de Commissie en de Raad in staat om de nodige maatregelen op het gebied van beleidscoördinatie binnen het kader van het pact te nemen.

                  (6)

                  Er is voortdurende actie nodig om de verspreiding van de COVID‐19-pandemie te beperken en te beheersen, de veerkracht van de nationale zorgstelsels te versterken, de sociaal-economische gevolgen van de pandemie te verzachten door middel van ondersteunende maatregelen voor bedrijven en huishoudens, alsmede om te zorgen voor adequate gezondheids- en veiligheidsomstandigheden op de werkplek met het oog op de hervatting van de economische activiteit. De Unie moet ten volle gebruikmaken van de verschillende instrumenten waarover zij beschikt om de lidstaten op die gebieden te ondersteunen. Tegelijkertijd moeten de lidstaten en de Unie samenwerken om de maatregelen voor te bereiden die nodig zijn voor het bewerkstelligen van een terugkeer naar de normale werking van onze samenlevingen en economieën en naar duurzame groei, waarin zij onder meer de groene transitie en de digitale transformatie moeten integreren, en waarbij lessen uit de crisis worden getrokken.

                  (7)

                  De COVID‐19-crisis toont aan hoe flexibel de interne markt zich kan aanpassen aan buitengewone omstandigheden. Om een vlotte en soepele overgang naar de herstelfase en het vrije verkeer van goederen, diensten en werknemers te waarborgen, moeten uitzonderlijke maatregelen die de werking van de interne markt belemmeren, evenwel worden geschrapt zodra zij niet langer onmisbaar zijn. De huidige crisis toont aan dat er behoefte is aan crisisparaatheidsplannen in de zorgsector. Verbeterde aankoopstrategieën, gediversifieerde toeleveringsketens en strategische reserves van essentiële goederen zijn enkele van de cruciale elementen voor de ontwikkeling van uitgebreidere crisisparaatheidsplannen.

                  (8)

                  De Uniewetgever heeft de relevante wetgeving reeds door middel van Verordeningen (EU) 2020/460 (5) en (EU) 2020/558 (6) van het Europees Parlement en de Raad gewijzigd om de lidstaten in staat te stellen gebruik te maken van alle niet-benutte middelen uit de Europese structuur- en investeringsfondsen, zodat zij de uitzonderlijke effecten van de COVID‐19-pandemie kunnen aanpakken. Die wijzigingen leiden tot meer flexibiliteit en vereenvoudigde en gestroomlijnde procedures. Om de druk op de kasstroom te verlichten, kunnen lidstaten in het boekjaar 2020‐2021 ook gebruikmaken van een medefinancieringspercentage van 100 % uit de begroting van de Unie. Ierland wordt aangemoedigd ten volle gebruik te maken van die mogelijkheden om bijstand te bieden aan de mensen en sectoren die het zwaarst worden getroffen.

                  (9)

                  Als gevolg van de uiteenlopende specialisatiepatronen zullen de sociaal-economische gevolgen van de COVID‐19-pandemie waarschijnlijk ongelijk verdeeld zijn over de regio’s. Dat brengt een aanzienlijk risico mee dat de regionale verschillen binnen Ierland groter worden. De huidige situatie gaat ook gepaard met het gevaar dat het convergentieproces tussen de lidstaten tijdelijk uiteenvalt, hetgeen gerichte beleidsacties noodzakelijk maakt.

                  (10)

                  Op 21 april 2020 heeft Ierland zijn nationale hervormingsprogramma 2020 ingediend, en op 30 april 2020 zijn stabiliteitsprogramma 2020. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma’s rekening te houden, zijn deze tegelijkertijd geëvalueerd.

                  (11)

                  Ierland valt momenteel onder het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact en onder de schuldregel.

                  (12)

                  In haar stabiliteitsprogramma 2020 voorziet de regering dat het overheidssaldo zal verslechteren van een overschot van 0,4 % van het bruto binnenlands product (bbp) in 2019 tot een tekort van 7,4 % van het bbp in 2020. Verwacht wordt dat het tekort zal dalen tot 4,1 % van het bbp in 2021. Volgens het stabiliteitsprogramma 2020 zal de overheidsschuldquote na een daling tot 58,8 % van het bbp in 2019 in 2020 naar verwachting stijgen tot 69,1 %. De macro-economische en budgettaire vooruitzichten worden beïnvloed door de grote onzekerheid vanwege de COVID‐19-pandemie.

                  (13)

                  Als reactie op de COVID‐19-pandemie en als onderdeel van een gecoördineerde Unieaanpak heeft Ierland tijdige begrotingsmaatregelen vastgesteld om de capaciteit van het zorgstelsel te vergroten, de pandemie in te dammen en bijstand te verlenen aan personen en sectoren die bijzonder getroffen zijn. Volgens het stabiliteitsprogramma 2020 belopen die begrotingsmaatregelen ongeveer 2,0 % van het bbp. Deze maatregelen omvatten werkgelegenheidsondersteuning en werkloosheidssteun gedurende twaalf weken (ongeveer 1,4 % van het bbp) en aanvullende uitgaven om de capaciteit en de toegankelijkheid van de gezondheidszorg te vergroten (ongeveer 0,6 % van het bbp). Daarnaast heeft Ierland maatregelen aangekondigd die, ook al hebben zij geen rechtstreekse gevolgen voor de begroting, toch zullen bijdragen tot het verlenen van liquiditeitssteun aan ondernemingen, en die in het stabiliteitsprogramma van 2020 worden geraamd op ongeveer 0,3 % van het bbp. Deze maatregelen omvatten kredietgaranties en diverse leningsregelingen, de opschorting van rente en boeten voor bepaalde late betalingen door werkgevers, de opschorting van schuldhandhaving en betalingsuitstel voor een periode tot drie maanden voor bedrijfsleningen. Op 2 mei 2020 heeft de regering een nieuw pakket steunmaatregelen aangekondigd voor schuld- en aandelenfinanciering voor ondernemingen, ten belope van ongeveer 2 % van het bbp, die niet zijn opgenomen in het stabiliteitsprogramma 2020 noch in de prognoses van de Commissie. Over het algemeen zijn de door Ierland genomen maatregelen in overeenstemming met de richtsnoeren uit de mededeling van de Commissie van 13 maart 2020. De volledige uitvoering van de noodmaatregelen en van ondersteunende begrotingsmaatregelen, gevolgd door een heroriëntering van het begrotingsbeleid naar het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties als de economische omstandigheden dat toelaten, zal bijdragen tot het behoud van budgettaire houdbaarheid op middellange termijn.

                  (14)

                  Op basis van de voorjaarsprognoses 2020 van de Commissie bij ongewijzigd beleid wordt het overheidssaldo van Ierland geraamd op –5,6 % van het bbp in 2020 en –2,9 % van het bbp in 2021. De overheidsschuldquote zal naar verwachting uitkomen op 66,4 % van het bbp in 2020 en 66,7 % van het bbp in 2021.

                  (15)

                  Op 20 mei 2020 heeft de Commissie overeenkomstig artikel 126, lid 3, van het Verdrag een verslag opgesteld wegens de verwachte overschrijding door Ierland van de tekortdrempel van 3 % van het bbp in 2020. In het algemeen blijkt uit de analyse van de Commissie dat het tekortcriterium in de zin van het Verdrag en van Verordening (EG) nr. 1467/97 niet is nageleefd.

                  (16)

                  De COVID‐19-pandemie heeft Ierland zwaar getroffen in de eerste helft van 2020, waardoor het zorgstelsel onder extreme druk kwam te staan. Ierland heeft dringende maatregelen genomen om het zorgstelsel te versterken, alsmede beheersingsmaatregelen om de pandemie in te dammen, waardoor de economische activiteit in bepaalde sectoren aanzienlijk is ingeperkt. Daarnaast heeft de regering een breed scala van economische maatregelen getroffen om de gevolgen van de COVID‐19-crisis zo veel mogelijk te verzachten. Het betrof onder meer loonsubsidieregelingen om banen te beschermen, sociale uitkeringen, tijdelijk verbod op huurverhogingen en uithuiszettingen, en liquiditeits- en kredietondersteunende maatregelen voor ondernemingen. Hoewel deze maatregelen gericht zijn op het beperken van de economische schok van de pandemie, blijft er een groot het risico op een aanzienlijk outputverlies, faillissementen en insolventies, toenemende werkloosheid en mensen die in armoede dreigen te vervallen.

                  (17)

                  Al voor de COVID‐19-pandemie werkten de ziekenhuizen al op nagenoeg volledige capaciteit en behoorde de bezettingsgraad voor acutezorgbedden tot de hoogste in de OESO-landen. Dat had voornamelijk te maken met het gebrek aan universele toegang tot eerstelijnszorg en een aanzienlijke afhankelijkheid van ziekenhuiszorg. Problemen om personeel aan te werven en te behouden, hebben in bepaalde regio’s en ziekenhuizen geleid tot een tekort aan verplegend personeel. Er was niet alleen een tekort aan thuiszorg op lange termijn maar ook geen goed wettelijk kader, omdat het beleid de voorkeur geeft aan institutionele zorg. COVID‐19 zette de gezondheidszorg onder druk zoals nooit eerder gebeurde. Tijdige noodmaatregelen werden getroffen om de ziekenhuiscapaciteit te vergroten en tijdelijke universele gezondheidszorgdiensten te kunnen bieden. Op de middellange termijn moet Ierland echter nog steeds iets doen aan de structureel beperkte efficiëntie, flexibiliteit, veerkracht en toegankelijkheid van zijn gezondheidszorg. De ambitieuze Sláintecare-hervorming moet leiden tot een universeel toegankelijk en duurzaam zorgstelsel. De plannen voor de uitvoering ervan moeten echter worden verbeterd met mijlpalen die de vooruitgang inzake toegang tot openbare eerstelijnszorg tijdens de uitvoeringsperiode weergeven, totdat de universele dekking is bereikt. Duidelijk bepaalde mijlpalen en termijnen en een solide monitoringkader kunnen bijdragen tot de tijdige uitvoering van de universele dekking. Voor de uitvoering van hervormingen van de langdurige zorg, met inbegrip van nieuwe manieren om in de gemeenschap te werken via ondersteuning van de thuiszorg en de reorganisatie van de middelen voor de verpleging, is misschien een inventarisatie van de bestaande faciliteiten nodig, net als een projectie van de toekomstige groei van de vraag en een overeenkomstige analyse van de tekorten, en vervolgens een plan van aanpak.

                  (18)

                  Volgens de voorjaarsprognoses 2020 van de Commissie zal de werkloosheid naar verwachting toenemen tot 7,4 % in 2020, en lichtjes dalen tot 7 % in 2021. De regering heeft in ruime mate gebruikgemaakt van het beleid ter ondersteuning van inkomens en werkgelegenheid als reactie op de pandemie, met name de werktijdverkortingsregelingen, waarvan de uitvoering snel moet worden voortgezet. De regelingen moeten opnieuw worden bezien en zo nodig worden verlengd om ertoe bij te dragen dat mensen een baan of een inkomen blijven behouden. Dat een vrij hoog aantal mensen in een huishouden met een lage arbeidsintensiteit leeft, maakt verdere inspanningen om geïndividualiseerde activeringsstrategieën te stimuleren, noodzakelijk. De problemen waarmee Ierland te kampen heeft op het gebied van armoede en kwaliteit en ondersteuning van de werkgelegenheid, ook voor mensen met een beperking, blijven bestaan en zullen door de pandemie waarschijnlijk nog prangender worden. In de huidige context wordt, in samenwerking met de sociale partners, opgeroepen tot verdere bij- en omscholing om tegemoet te komen aan de veranderende behoeften van de arbeidsmarkt en om het personeel voor te bereiden op de transitie op het gebied van klimaat, energie en circulaire economie. In de huisvestingssector zijn tekorten aan vaardigheden vastgesteld, maar naarmate de transitie vordert zullen naar verwachting ook andere tekorten blijken. In de context van de COVID‐19-pandemie is het essentieel ervoor te zorgen dat de digitalisering van het onderwijs en de arbeid niet leidt tot meer ongelijkheid in het onderwijs en in de samenleving.

                  (19)

                  De regering heeft diverse maatregelen genomen om het woningaanbod te ondersteunen, waardoor de afgelopen twee jaar, tot september 2019, jaarlijks bijna 57 % meer woningen werden gebouwd. In combinatie met doeltreffende macroprudentiële instrumenten lijkt dit te hebben geholpen om de stijging van de huizenprijzen te beteugelen. Nochtans is het aanbod aan gebouwde woningen nog steeds lager dan de vraag. Betaalbare huisvesting is voor veel huishoudens een probleem en de inflatie in de huursector blijft hoog. In combinatie met ruimtelijke ordening kan een betere infrastructuur van cruciaal belang zijn voor een beter woningaanbod. Daarnaast kan het oplossen van administratieve problemen met de heffing op onbebouwde percelen bijdragen tot beter betaalbare woningen op de middellange termijn. Tekort aan sociale huisvesting blijft een belangrijk probleem voor de bevordering van inclusie, ook van de meest kwetsbaren. Dankzij recente beleidsmaatregelen kon het aanbod aan sociale huisvesting sneller worden vergroot, maar toch stonden in Ierland in juni 2019 naar schatting nog 68 700 huishoudens op wachtlijsten voor sociale huisvesting. Verdere inspanningen zijn nodig om aan de behoeften van de huishoudens die nog op de huidige wachtlijsten staan en van mogelijke nieuwe aanvragers te voldoen. 3 500 van de ongeveer 10 000 in Ierland geregistreerde daklozen zijn kinderen. Dat is zorgwekkend gezien de mogelijke risico’s van toenemende ongelijkheid, blijvende armoede en sociale uitsluiting. Alleenstaande ouders met kinderen behoren tot de groepen die het zwaarst door dakloosheid worden getroffen. Er blijven aanzienlijke verschillen tussen regio’s en steden bestaan: 69 % van alle dakloze volwassenen leeft in Dublin en omgeving.

                  (20)

                  Het binnenlandse bankstelsel is een belangrijke bron van liquiditeit voor Ierse ondernemingen. Tijdige toegang tot leningen kan een uitdaging vormen voor kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) en voor ondernemingen zonder onderpand of een bestaande relatie met een kredietgever. De Ierse autoriteiten en banken hebben een aantal maatregelen genomen om de financiële problemen van bedrijven en huishoudens te verlichten. Het is van belang dat deze maatregelen de nodige liquiditeit bieden en bijdragen tot duurzame herstructureringsoplossingen voor kredietnemers van wie de financiële moeilijkheden strikt verband houden met de uitbraak, en die daarom naar verwachting na een overgangsperiode opnieuw levensvatbaar zullen zijn. Alleen een dergelijke evenwichtige aanpak kan bedrijven en huishoudens helpen de tijdelijke problemen te overwinnen zonder dat afbreuk wordt gedaan aan de (al beperkte) rentabiliteit en de ontluikende vooruitgang die Ierland de afgelopen jaren heeft verwezenlijkt bij het verbeteren van de financiële stabiliteit van zijn banksector. Bij het ontwerpen en uitvoeren van deze maatregelen moet rekening worden gehouden met de veerkracht van de banksector.

                  (21)

                  Om het economisch herstel te bevorderen, zal het van belang zijn om mature publieke investeringsprojecten te vervroegen en particuliere investeringen te bevorderen, onder meer door relevante hervormingen. Voor de herstart van de economie moet Ierland vooruitgang boeken met zijn ambitieuze investeringen in milieu, klimaat, energie en infrastructuur. Tot nu toe loopt Ierland achterop bij de aanpak van de decarbonisatie. De uitstoot van broeikasgassen door het vervoer en gebouwen is hoog en vertoont een stijgende trend. Ierland zal de streefcijfers voor energie-efficiëntie en hernieuwbare energie voor 2020 niet halen. Het land is afhankelijk van de invoer van energie en behoort tot de lidstaten met de hoogste elektriciteitsprijzen, wat negatieve gevolgen kan hebben voor zowel het milieu als het concurrentievermogen van bedrijven. De overgang van Ierland naar een klimaatneutrale economie zal gedurende een langere periode aanzienlijke particuliere en publieke investeringen vergen in onder meer hernieuwbare energie, elektriciteitsinfrastructuur, energie-efficiëntie en duurzaam vervoer. Het klimaatactieplan vormt een geloofwaardig initiatief om het emissietraject om te buigen. Een effectieve en duurzame uitvoering van het beleid en de maatregelen uit dat plan zal nodig zijn om ambitieuze doelstellingen om te zetten in concrete resultaten. De programmering voor de periode 2021‐2027 van het Fonds voor een rechtvaardige transitie, dat het voorwerp uitmaakt van een Commissievoorstel, zou Ierland kunnen helpen bij een aantal uitdagingen van de transitie naar een klimaatneutrale economie, met name in het gebied dat in bijlage D bij het landverslag 2020 wordt vermeld. Zo zou Ierland optimaal gebruik kunnen maken van dat fonds.

                  (22)

                  De inspanningen van Ierland om de productiviteitskloof tussen de buitenlandse en de binnenlandse sectoren te verkleinen, blijven moeizaam verlopen. Rechtstreekse steun via het Disruptive Technologies Innovation Fund voor samenwerking tussen bedrijven en openbare onderzoekscentra, bijvoorbeeld door samenwerkingsprojecten tussen het bedrijfsleven — met inbegrip van kmo’s — en onderzoeksinstellingen is welkom. Ierland verstrekt weliswaar een relatief hoog bedrag aan overheidssteun aan bedrijven, maar deze steun wordt vooral geïmplementeerd door middel van een belastingkredietregeling voor onderzoek en ontwikkeling. Hoewel recente wijzigingen in de begroting 2020 het belastingkrediet aantrekkelijker maken voor kmo’s, blijft het toch vaak grotere multinationale ondernemingen ten goede komen. Het “Future Jobs Ireland”-kader stelt belangrijke maatregelen vast die de zwakke punten van de binnenlandse economie kunnen helpen aanpakken, met name initiatieven ter versterking van de productiviteit van binnenlandse ondernemingen, meer specifiek kmo’s. Het is van belang dat deze maatregelen doeltreffend worden uitgevoerd. De crisis heeft ook de digitaliseringsbehoeften van kmo’s aangetoond, in het bijzonder op het gebied van oplossingen voor werken op afstand, de opleiding van werknemers en cyberbeveiliging. Digitale infrastructuur is essentieel om de productiviteit van kmo’s te stimuleren en ondernemerschap te bevorderen. Ultrasnelle breedband is slechts beschikbaar voor 5 % van de afnemers op het platteland, dus ver onder het Uniegemiddelde van 29 %, en Ierland is ook een van de duurste lidstaten voor vaste breedband. Nu het contract is ondertekend voor een grote publieke investering in het kader van het Nationale breedbandplan om de lacunes in de infrastructuur aan te pakken, is het belangrijk dat daar nauwlettend op wordt toegezien en dat het door de overheid gesteunde ultrasnel breedbandnetwerk, met name in plattelandsgebieden, binnen de gestelde termijnen wordt uitgerold.

                  (23)

                  Het aanpakken van agressieve fiscale planning is van cruciaal belang om belastingstelsels doelmatiger en rechtvaardiger te maken, zoals in de aanbeveling 2020 over het economisch beleid van de eurozone wordt erkend. De overloopeffecten van de agressieve fiscale planningsstrategieën van belastingplichtigen tussen de lidstaten vereisen gecoördineerde nationale beleidsmaatregelen ter aanvulling van de Uniewetgeving. Ierland heeft maatregelen tegen agressieve fiscale planning genomen door internationaal en Europees overeengekomen initiatieven uit te voeren en een aantal aanvullende maatregelen te nemen op nationaal niveau. De hoge royalty- en dividendbetalingen, uitgedrukt als percentage van het bbp, doen echter vermoeden dat bedrijven de Ierse belastingregels gebruiken voor agressieve fiscale planning en dat de doeltreffendheid van de nationale maatregelen moet worden geëvalueerd. Een verbreding van de belastinggrondslag zou de inkomsten beter bestand maken tegen economische fluctuaties en idiosyncratische schokken, en zou de werking van de automatische stabilisatoren versterken. De hoge concentratie van de vennootschapsbelasting, waarbij de tien grootste ondernemingen 45 % van de vennootschapsbelasting vertegenwoordigen, de volatiliteit en het mogelijke overgangskarakter ervan, alsmede het toenemende aandeel ervan in de totale belastinginkomsten (recordhoogte van 18,7 % in 2018), tonen aan dat het een risico is om al te zeer op deze ontvangsten te rekenen voor de financiering van de permanente lopende uitgaven.

                  (24)

                  Ondanks de inspanningen om zijn antiwitwaskader te versterken, loopt Ierland nog steeds risico’s als gevolg van zijn internationaal georiënteerde economie, met een aanzienlijke instroom van buitenlandse directe investeringen en de aanwezigheid van complexe juridische structuren met buitenlandse geldschieters. De nationale risicobeoordeling is herzien om een beter beeld te geven van de werkelijke risicoblootstelling van professionals die betrokken zijn bij de dienstverlening aan ondernemingen en trusts. Een gebrek aan inzicht in de risicoblootstelling van deze professionals leidt ertoe dat een laag aantal verdachte transacties wordt gemeld. De intensiteit van het toezicht is ontoereikend om deze problemen op te lossen en is niet gegrond op een risicogebaseerde aanpak, waardoor afbreuk wordt gedaan aan de doeltreffendheid van het antiwitwaskader. Voor ondernemingen is een nationaal register van uiteindelijke begunstigden opgezet, met als doel de geheimhouding te beperken en de uiteindelijke begunstigden te identificeren. Op de kwaliteit van de verstrekte informatie en de doeltreffendheid van het register moet in de loop van de tijd toezicht worden gehouden.

                  (25)

                  Terwijl de in deze aanbeveling opgenomen landspecifieke aanbevelingen (“de landspecifieke aanbevelingen 2020”) gericht zijn op het aanpakken van de sociaal-economische gevolgen van de COVID‐19-pandemie en het vergemakkelijken van het economisch herstel, hadden de landspecifieke aanbevelingen 2019 ook betrekking op hervormingen die essentieel zijn om uitdagingen op middellange tot lange termijn aan te pakken. De landspecifieke aanbevelingen 2019 zijn nog steeds relevant en zullen gedurende het Europees Semester van volgend jaar gemonitord blijven worden. Dat geldt ook voor de landspecifieke aanbevelingen 2019 betreffende investeringsgerelateerd economisch beleid. Met alle landspecifieke aanbevelingen 2019 moet rekening worden gehouden bij de strategische programmering van de financiering van het cohesiebeleid na 2020, ook wat betreft de maatregelen ter verzachting van de huidige crisis en de exitstrategieën.

                  (26)

                  Het Europees Semester biedt het kader voor de voortdurende coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in de Unie, dat kan bijdragen tot een duurzame economie. De lidstaten hebben in hun nationale hervormingsprogramma’s voor 2020 de stand van zaken opgemaakt over de voortgang die werd gemaakt met de uitvoering van de duurzameontwikkelingsdoelen (SDG’s) van de Verenigde Naties. Door de landspecifieke aanbevelingen 2020 volledig uit te voeren, zal Ierland bijdragen aan de vooruitgang in de richting van de SDG’s en aan de gemeenschappelijke inspanning om in de Unie te komen tot concurrerende duurzaamheid.

                  (27)

                  Nauwe coördinatie tussen de economieën van de economische en monetaire unie is essentieel voor een snel herstel van de economische impact van de COVID‐19-pandemie. Als lidstaat die de euro als munt heeft, en rekening houdend met de politieke richtsnoeren van de Eurogroep, moet Ierland ervoor zorgen dat zijn beleid in overeenstemming blijft met de eurozoneaanbevelingen van 2020 en wordt afgestemd op het beleid van de andere lidstaten die de euro als munt hebben.

                  (28)

                  In de context van het Europees Semester 2020 heeft de Commissie een brede analyse van het economische beleid van Ierland verricht en in het landverslag 2020 gepubliceerd. Voorts heeft de Commissie het stabiliteitsprogramma 2020 en het nationale hervormingsprogramma 2020 doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de landspecifieke aanbevelingen die in eerdere jaren tot Ierland zijn gericht. Daarbij heeft de Commissie niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar begrotings- en sociaal-economisch beleid in Ierland, maar heeft zij ook getoetst of de Unieregels en ‐richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak het algeheel economisch bestuur van de Unie te versterken door middel van een inbreng op Unieniveau in toekomstige nationale besluiten.

                  (29)

                  In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2020 onderzocht, en zijn advies daarover (7) is met name in de onderstaande aanbeveling 1 weergegeven.

                  (30)

                  In het licht van de diepgaande evaluatie door de Commissie en van deze beoordeling heeft de Raad het nationale hervormingsprogramma 2020 en het stabiliteitsprogramma 2020 onderzocht. In de landspecifieke aanbevelingen 2020 wordt rekening gehouden met de noodzaak om de COVID‐19-pandemie aan te pakken en het economisch herstel te vergemakkelijken als noodzakelijke eerste stap om een aanpassing van de onevenwichtigheden mogelijk te maken. De landspecifieke aanbevelingen 2020 die rechtstreeks betrekking hebben op de aanpak van de macro-economische onevenwichtigheden die de Commissie in het kader van artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 heeft vastgesteld, zijn weergegeven in aanbevelingen 1, 2 en 4,

            BEVEELT AAN dat Ierland in 2020 en 2021 de volgende actie onderneemt:

                  1.

                  Overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact alle nodige maatregelen nemen om de COVID‐19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Als de economische omstandigheden dit toelaten, begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, waarbij de investeringen worden verhoogd. De toegankelijkheid van het zorgstelsel verbeteren en de veerkracht ervan versterken, onder meer door in te spelen op de behoeften van het zorgpersoneel en te zorgen voor een universele dekking van de eerstelijnszorg.

                  2.

                  De werkgelegenheid ondersteunen door het ontwikkelen van vaardigheden. Het risico op een digitale kloof aanpakken, onder meer in de onderwijssector. Het aanbod aan sociale en betaalbare huisvesting verhogen.

                  3.

                  Steun blijven verlenen aan bedrijven, met name kmo’s, in het bijzonder via maatregelen om hun liquiditeit te waarborgen. Mature publieke investeringsprojecten vervroegen en private investeringen aanmoedigen om het economisch herstel te bevorderen. Investeringen toespitsen op de groene en digitale transitie, met name wat betreft het schoon en efficiënt opwekken en gebruiken van energie, duurzaam openbaar vervoer, watervoorziening en ‐zuivering, onderzoek en innovatie en digitale infrastructuur.

                  4.

                  De belastinggrondslag verbreden. Meer actie ondernemen voor de aanpak van de kenmerken van het belastingstelsel die agressieve fiscale planning in de hand werken, ook voor uitgaande betalingen. Zorgen voor effectief toezicht op en effectieve handhaving van het antiwitwaskader met betrekking tot professionele aanbieders van trust- en bedrijfsdiensten.

         Gedaan te Brussel, 20 juli 2020.

               Voor de Raad

               De voorzitter

            J. KLOECKNER

         (1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

         (2)  PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25.

         (3)  PB C 301 van 5.9.2019, blz. 35.

         (4)  Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad van 7 juli 1997 over de bespoediging en verduidelijking van de tenuitvoerlegging van de procedure bij buitensporige tekorten (PB L 209 van 2.8.1997, blz. 6).

         (5)  Verordening (EU) 2020/460 van het Europees Parlement en de Raad van 30 maart 2020 tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013 en (EU) nr. 508/2014 wat betreft specifieke maatregelen om investeringen in de gezondheidszorgstelsels van de lidstaten en in andere sectoren van hun economieën vrij te maken als antwoord op de COVID‐19-uitbraak (Investeringsinitiatief Coronavirusrespons) (PB L 99 van 31.3.2020, blz. 5).

         (6)  Verordening (EU) 2020/558 van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2020 tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1301/2013 en (EU) nr. 1303/2013 wat betreft specifieke maatregelen met het oog op uitzonderlijke flexibiliteit bij het gebruik van de Europese structuur- en investeringsfondsen naar aanleiding van de uitbraak van COVID‐19 (PB L 130 van 24.4.2020, blz. 1).

         (7)  In het kader van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.