title: Aanbeveling (EU) 2019/553 van de Commissie van 3 april 2019 over cyberbeveiliging in de energiesector (Kennisgeving geschied onder nummer C(2019) 2400)

text:
               5.4.2019

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               L 96/50

      AANBEVELING (EU) 2019/553 VAN DE COMMISSIE
      van 3 april 2019
      over cyberbeveiliging in de energiesector

            (Kennisgeving geschied onder nummer C(2019) 2400)

      DE EUROPESE COMMISSIE,
      Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 292,
      Overwegende hetgeen volgt:

                  (1)

                  De Europese energiesector maakt een belangrijke ontwikkeling naar een koolstofvrije economie door, waarbij ook de voorzieningszekerheid en het concurrentievermogen worden gewaarborgd. In het kader van deze energietransitie en de daarmee verband houdende decentralisatie van de opwekking van elektriciteit uit hernieuwbare bronnen, maken de technologische vooruitgang, de sectorkoppeling en de digitalisering dat het Europese elektriciteitsnet in een "slim net" verandert. Dit brengt ook nieuwe risico's met zich mee, aangezien digitalisering het energiesysteem steeds meer blootstelt aan cyberaanvallen en -incidenten die de energievoorzieningszekerheid in gevaar kunnen brengen.

                  (2)

                  Dankzij de aanneming van alle acht wetgevingsvoorstellen (1) van het pakket "Schone energie voor alle Europeanen", met de governance van de energie-unie als opstapje, kan een gunstig klimaat tot stand worden gebracht voor de digitale transformatie van de energiesector. Ook wordt belang gehecht aan cyberbeveiliging in de energiesector. Met name de herschikking van de verordening betreffende de interne markt voor elektriciteit (2) voorziet in de vaststelling van technische voorschriften voor elektriciteit, zoals een netcode inzake sectorspecifieke regels voor cyberbeveiligingsaspecten van grensoverschrijdende elektriciteitsstromen, inzake gemeenschappelijke minimumvereisten, planning, monitoring, rapportage en crisisbeheer. In de verordening betreffende de risicoparaatheid in de elektriciteitssector (3) wordt in grote lijnen de aanpak gevolgd die is gekozen in de verordening betreffende de veiligstelling van de gasleveringszekerheid (4), wordt benadrukt dat alle risico's naar behoren moeten worden geanalyseerd, inclusief de risico's in verband met cyberbeveiliging, en wordt voorgesteld maatregelen te nemen om deze risico's te voorkomen en te beperken.

                  (3)

                  Toen de Commissie in 2013 de strategie inzake cyberbeveiliging van de Europese Unie (5) vaststelde, werd de cyberweerbaarheid van de Unie als een prioriteit aangemerkt. Een van de belangrijkste resultaten van de strategie is de in juli 2016 vastgestelde richtlijn cyberbeveiliging (6) (hierna "NIS-richtlijn" genoemd). De NIS-richtlijn is de eerste horizontale EU-wetgeving inzake cyberbeveiliging en zorgt voor een hoger algeheel niveau van cyberbeveiliging in de Unie, omdat nationale cyberbeveiligingscapaciteiten worden ontwikkeld, de samenwerking op EU-niveau wordt opgevoerd en verplichtingen inzake beveiliging en de melding van incidenten worden opgelegd aan ondernemingen waarnaar wordt verwezen als "aanbieders van essentiële diensten". De melding van incidenten is verplicht in belangrijke sectoren zoals de energiesector.

                  (4)

                  Bij de uitvoering van paraatheidsmaatregelen op het gebied van cyberbeveiliging moeten de relevante belanghebbenden, waaronder de in de NIS-richtlijn vermelde aanbieders van essentiële diensten in de energiesector, rekening houden met de horizontale richtsnoeren van de op grond van artikel 11 van de NIS-richtlijn opgerichte NIS-samenwerkingsgroep. Die samenwerkingsgroep, die bestaat uit vertegenwoordigers van de lidstaten, het agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging (Enisa) en de Commissie, heeft richtsnoeren vastgesteld met betrekking tot beveiligingsmaatregelen en de melding van incidenten. In juni 2018 heeft de samenwerkingsgroep een specifieke werkstroom over energie opgezet.

                  (5)

                  In de gezamenlijke mededeling van 2017 over cyberbeveiliging (7) wordt het belang erkend van sectorspecifieke overwegingen en voorschriften op EU-niveau, onder meer in de energiesector. De voorbije jaren is in de Unie uitgebreid gedebatteerd over cyberbeveiliging en mogelijke gevolgen voor het beleid. Daarom groeit vandaag het besef dat bepaalde economische sectoren worden geconfronteerd met specifieke cyberbeveiligingsproblemen en dus een eigen sectorale benadering moeten ontwikkelen in het bredere kader van algemene cyberbeveiligingsstrategieën.

                  (6)

                  Informatie-uitwisseling en vertrouwen zijn essentieel als het om cyberbeveiliging gaat. De Commissie wil ervoor zorgen dat de relevante belanghebbenden beter informatie uitwisselen en doet dit door specifieke evenementen te organiseren, zoals de in maart 2017 in Rome georganiseerde rondetafelconferentie op hoog niveau over cyberbeveiliging in de energiesector en de in oktober 2018 in Brussel gehouden conferentie op hoog niveau over cyberbeveiliging in de energiesector. De Commissie wil ook zorgen voor meer samenwerking tussen relevante belanghebbenden en gespecialiseerde entiteiten zoals het European Energy Information Sharing and Analysis Centre (Europees Centrum voor uitwisseling en analyse van informatie over energie).

                  (7)

                  Met de verordening inzake Enisa (het agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging) en de verordening inzake de certificering van de cyberbeveiliging van informatie- en communicatietechnologie ("de cyberbeveiligingsverordening") (8) wordt het mandaat van het agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging versterkt zodat het meer ondersteuning kan bieden aan de lidstaten bij hun aanpak van cyberdreigingen en -aanvallen. Ook creëert dit een Europees cyberbeveiligingskader voor de certificering van producten, processen en diensten, dat in de hele Unie geldig is en van bijzonder belang is voor de energiesector.

                  (8)

                  De Commissie heeft een aanbeveling (9) uitgebracht met betrekking tot cyberbeveiligingsrisico's in de netwerktechnologieën van de vijfde generatie (5G) door richtsnoeren vast te stellen over passende risicoanalyse en beheersmaatregelen op nationaal niveau, de ontwikkeling van een gecoördineerde Europese risicoanalyse en de vaststelling van een proces voor de ontwikkeling van een gemeenschappelijk instrumentarium van beste risicobeheersmaatregelen. Zodra ze zijn uitgerold zullen 5G-netwerken de ruggengraat vormen van een breed scala aan diensten die van essentieel belang zijn voor de werking van de interne markt en van onmisbare maatschappelijke en economische functies zoals energie.

                  (9)

                  Deze aanbeveling moet de lidstaten en relevante belanghebbenden, met name netbeheerders en technologieleveranciers, niet-exhaustieve leidraden bieden om een hoger niveau van cyberbeveiliging te bereiken, rekening houdend met de specifieke realtimevereisten die in de energiesector zijn vastgesteld, cascade-effecten en de combinatie van oudere en geavanceerde technologieën. Deze richtsnoeren zijn bedoeld om belanghebbenden te helpen rekening te houden met de specifieke eisen van de energiesector wanneer zij internationaal erkende cyberbeveiligingsnormen (10) toepassen.

                  (10)

                  De Commissie is voornemens deze aanbeveling regelmatig te herzien op basis van de in de Unie geboekte vooruitgang, in overleg met de lidstaten en de relevante belanghebbenden. De Commissie zal zich blijven inspannen om de cyberbeveiliging in de energiesector te versterken, met name via de NIS-samenwerkingsgroep, die zorgt voor strategische samenwerking en informatie-uitwisseling tussen de lidstaten op het gebied van cyberbeveiliging.

            HEEFT DE VOLGENDE AANBEVELING VASTGESTELD:

         ONDERWERP

                  1)

                  In deze aanbeveling worden de belangrijkste kwesties in verband met cyberbeveiliging in de energiesector uiteengezet — met name realtimevereisten, cascade-effecten en de combinatie van oudere en geavanceerde technologieën — en worden de belangrijkste acties voor de uitvoering van relevante maatregelen voor cyberbeveiligingsparaatheid in de energiesector vastgesteld.

                  2)

                  Bij de toepassing van deze aanbeveling moeten de lidstaten de relevante belanghebbenden aanmoedigen om kennis en vaardigheden op te bouwen met betrekking tot cyberbeveiliging in de energiesector. Waar passend moeten de lidstaten deze overwegingen ook opnemen in hun nationale kader voor cyberbeveiliging, met name via strategieën, wetten, voorschriften en andere administratieve bepalingen.

         REALTIMEVEREISTEN VOOR COMPONENTEN VAN DE ENERGIE-INFRASTRUCTUUR

                  3)

                  De lidstaten moeten ervoor zorgen dat de relevante belanghebbenden, met name energienetwerkbeheerders en technologieleveranciers, en in het bijzonder aanbieders van essentiële diensten die in het kader van de NIS-richtlijn zijn aangemerkt, de relevante maatregelen voor cyberbeveiligingsparaatheid treffen als het gaat om de realtimevereisten in de energiesector. Sommige elementen van het energiesysteem moeten in real time werken, d.w.z. binnen een paar milliseconden reageren op commando's. Door dit gebrek aan tijd wordt het moeilijk of zelfs onmogelijk om cyberbeveiligingsmaatregelen te treffen.

                  4)

                  Energienetwerkbeheerders moeten met name:

                              a)

                              waar passend de meest recente beveiligingsnormen toepassen voor nieuwe installaties en aanvullende fysieke beveiligingsmaatregelen overwegen wanneer de geïnstalleerde basis van oude installaties niet voldoende kan worden beschermd met cyberbeveiligingsmechanismen;

                              b)

                              internationale cyberbeveiligingsnormen en adequate specifieke technische normen toepassen met het oog op veilige realtimecommunicatie zodra de respectieve producten in de handel verkrijgbaar zijn;

                              c)

                              realtimebeperkingen overwegen in het algehele beveiligingsconcept voor activa, met name met betrekking tot de classificatie van activa;

                              d)

                              netwerken in particulier bezit overwegen wanneer het gaat om regelingen voor beveiliging met signaaloverdracht, om de kwaliteit van de dienstverlening te waarborgen die nodig is voor realtimebeperkingen; bij het gebruik van openbare communicatienetwerken moeten de beheerders toekenning van specifieke bandbreedtes, eisen inzake latentietijden en maatregelen op het gebied van communicatiebeveiliging in overweging nemen;

                              e)

                              het algemene systeem in logische zones verdelen en binnen elke zone tijds- en procesbeperkingen vaststellen zodat passende maatregelen op het gebied van cyberbeveiliging kunnen worden getroffen of alternatieve beschermingsmethoden kunnen worden overwogen.

                  5)

                  Waar mogelijk moeten de energienetwerkbeheerders ook:

                              a)

                              een beveiligd communicatieprotocol kiezen, rekening houdend met realtimevereisten, bijvoorbeeld tussen een installatie en de bijbehorende beheersystemen (energiebeheersysteem (EMS)/distributiebeheersysteem (DMS));

                              b)

                              een passend authenticatiemechanisme voor communicatie tussen machines invoeren, waarbij de realtimevereisten worden aangepakt.

         CASCADE-EFFECTEN

                  6)

                  De lidstaten moeten ervoor zorgen dat de relevante belanghebbenden, met name energienetwerkbeheerders en technologieleveranciers, en in het bijzonder aanbieders van essentiële diensten die in het kader van de NIS-richtlijn zijn aangemerkt, de relevante maatregelen voor cyberbeveiligingsparaatheid treffen als het gaat om cascade-effecten in de energiesector. Elektriciteitsnetten en gaspijpleidingen zijn in Europa sterk met elkaar verbonden en een cyberaanval die een onderbreking of verstoring in een deel van het energiesysteem veroorzaakt, kan verreikende cascade-effecten teweegbrengen in andere delen van dat systeem.

                  7)

                  Bij de toepassing van deze aanbeveling moeten de lidstaten een beoordeling maken van de onderlinge afhankelijkheid en het kritieke karakter van systemen voor elektriciteitsopwekking en systemen voor flexibele vraag, onderstations en lijnen voor transmissie en distributie, en de getroffen belanghebbenden (ook in grensoverschrijdende situaties) in het geval van een succesvolle cyberaanval of een cyberincident. De lidstaten moeten er ook voor zorgen dat energienetwerkbeheerders over een kader voor communicatie met alle belangrijke belanghebbenden beschikken zodat ze vroegtijdige waarschuwingssignalen kunnen delen en kunnen samenwerken op het vlak van crisisbeheer. Er moeten gestructureerde communicatiekanalen en overeengekomen formaten worden vastgesteld om gevoelige informatie te delen met alle relevante belanghebbenden, Computer Security Incident Response Teams en relevante autoriteiten.

                  8)

                  Energienetwerkbeheerders moeten met name:

                              a)

                              ervoor zorgen dat nieuwe apparaten, waaronder toestellen die verbonden zijn met het internet der dingen (Internet of Things — IoT), een cyberbeveiligingsniveau hebben en behouden dat passend is voor het kritieke karakter van een locatie;

                              b)

                              cyberfysieke effecten op een passende manier in overweging nemen bij de vaststelling en periodieke herziening van bedrijfscontinuïteitsplannen;

                              c)

                              ontwerpcriteria vaststellen, alsook een architectuur voor een weerbaar net, hetgeen kan worden bereikt door:

                                          —

                                          de invoering van grondige beschermingsmaatregelen per locatie, aangepast aan het kritieke karakter van de locatie;

                                          —

                                          kritieke knooppunten in kaart te brengen, zowel wat de productiecapaciteit als de impact op de afnemers betreft; Bij het ontwerp van kritieke functies van een net moet het risico op cascade-effecten worden beperkt door na te denken over redundantie, weerbaarheid tegen fase-oscillatie en bescherming tegen belastingsuitschakeling in cascade;

                                          —

                                          samen te werken met andere relevante beheerders en technologieleveranciers om cascade-effecten te voorkomen door middel van passende maatregelen en diensten;

                                          —

                                          communicatie- en controlenetwerken te ontwerpen en te bouwen om de gevolgen van fysieke en logische storingen te beperken tot afgebakende delen van de netwerken en om te zorgen voor adequate en snelle risicobeperkende maatregelen.

         OUDERE EN GEAVANCEERDE TECHNOLOGIE

                  9)

                  De lidstaten moeten ervoor zorgen dat de relevante belanghebbenden, met name energienetwerkbeheerders en technologieleveranciers, en in het bijzonder aanbieders van essentiële diensten die in het kader van de NIS-richtlijn zijn aangemerkt, de relevante maatregelen voor cyberbeveiligingsparaatheid treffen als het gaat om de combinatie van oudere en geavanceerde technologie in de energiesector. In het huidige energiesysteem worden namelijk twee verschillende technologieën naast elkaar gebruikt: een oudere technologie met een levensduur van 30 tot 60 jaar die is ontworpen toen er nog rekening moest worden gehouden met cyberbeveiliging, en moderne apparatuur, die is aangepast aan de meest recente digitalisering en aan slimme apparaten.

                  10)

                  Bij de toepassing van deze aanbeveling dienen de lidstaten de energienetwerkbeheerders en technologieleveranciers aan te moedigen waar mogelijk de relevante internationaal aanvaarde cyberbeveiligingsnormen te volgen. Belanghebbenden en afnemers moeten op hun beurt een aanpak volgen die gericht is op cyberbeveiliging wanneer zij dergelijke apparaten op het net aansluiten.

                  11)

                  Met name de technologieleveranciers moeten, zodra een relevant veiligheidsprobleem met betrekking tot oudere of nieuwe technologieën wordt vastgesteld, kosteloos beproefde oplossingen aanbieden.

                  12)

                  Energienetwerkbeheerders moeten met name:

                              a)

                              analyseren welke risico's verbonden zijn aan het verbinden van oudere concepten met IoT-concepten en moeten zich bewust zijn van interne en externe interfaces en hun kwetsbaarheden;

                              b)

                              passende maatregelen nemen tegen kwaadwillige aanvallen die afkomstig zijn van een groot aantal kwaadwillig gecontroleerde consumentenapparaten of -toepassingen;

                              c)

                              zorgen voor een geautomatiseerde monitoring- en analysecapaciteit voor beveiligingsgerelateerde gebeurtenissen in oudere omgevingen en IoT-omgevingen, zoals mislukte pogingen om in te loggen, deuralarmen die afgaan bij het openen van een kast, of andere gebeurtenissen.

                              d)

                              regelmatig specifieke risicoanalyses met betrekking tot cyberbeveiliging uitvoeren op alle oudere installaties, met name wanneer oude en nieuwe technologieën met elkaar worden verbonden; aangezien de oudere installaties vaak een zeer groot aantal activa vertegenwoordigen, kan een risicoanalyse worden uitgevoerd aan de hand van klassen van activa;

                              e)

                              software en hardware van oudere systemen en IoT-systemen waar nodig updaten naar de meest recente versie; wanneer patches of updates adequaat zouden zijn, maar niet kunnen worden geïnstalleerd, bijvoorbeeld bij niet-ondersteunde producten, moeten de energienetwerkbeheerders aanvullende maatregelen overwegen, zoals de opdeling van het systeem of het toevoegen van externe veiligheidsbarrières;

                              f)

                              bij het uitschrijven van aanbestedingen rekening houden met cyberbeveiliging, dat wil zeggen informatie vragen over veiligheidskenmerken, eisen dat bestaande cyberbeveiligingsnormen worden nageleefd, dat er op continue basis voor waarschuwingen, patches en voorstellen voor risicobeperkende maatregelen wordt gezorgd als er zwakke plekken worden ontdekt, en de aansprakelijkheid van de verkoper in geval van cyberaanvallen of -incidenten verduidelijken;

                              g)

                              samenwerken met technologieleveranciers om oudere systemen te vervangen wanneer dat om veiligheidsredenen nuttig is, maar daarbij rekening houden met de kritieke functies van de systemen.

         TOEZICHT

                  13)

                  De lidstaten moeten de Commissie via de NIS-samenwerkingsgroep binnen twaalf maanden na de vaststelling van deze aanbeveling en vervolgens om de twee jaar gedetailleerde informatie verstrekken over de stand van uitvoering van deze aanbeveling.

         EVALUATIE

                  14)

                  Op basis van de door de lidstaten verstrekte informatie zal de Commissie de uitvoering van deze aanbeveling evalueren en in overleg met de lidstaten en de relevante belanghebbenden beoordelen of eventuele verdere maatregelen nodig zijn.

         ADRESSATEN

                  15)

                  Deze aanbeveling is gericht tot de lidstaten.

         Gedaan te Brussel, 3 april 2019.

               Voor de Commissie

            Miguel ARIAS CAÑETE

               Lid van de Commissie

         (1)  Richtlijn (EU) 2018/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2018 ter bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen (PB L 328 van 21.12.2018, blz. 82); Richtlijn (EU) 2018/2002 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2018 houdende wijziging van Richtlijn 2012/27/EU betreffende energie-efficiëntie (PB L 328 van 21.12.2018, blz. 210); Verordening (EU) 2018/1999 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2018 inzake de governance van de energie-unie en van de klimaatactie, tot wijziging van Richtlijn 94/22/EG, Richtlijn 98/70/EG, Richtlijn 2009/31/EG, Verordening (EG) nr. 663/2009, Verordening (EG) nr. 715/2009, Richtlijn 2009/73/EG, Richtlijn 2009/119/EG van de Raad, Richtlijn 2010/31/EU, Richtlijn 2012/27/EU, Richtlijn 2013/30/EU en Richtlijn (EU) 2015/652 van de Raad, en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 525/2013 (PB L 328 van 21.12.2018, blz. 1); Richtlijn (EU) 2018/844 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2018 tot wijziging van Richtlijn 2010/31/EU betreffende de energieprestatie van gebouwen en Richtlijn 2012/27/EU betreffende energie-efficiëntie (PB L 156 van 19.6.2018, blz. 75). Tijdens de plenaire vergadering van maart 2019 bekrachtigde het Europees Parlement de politieke akkoorden met de Raad over de voorstellen voor de opzet van de elektriciteitsmarkt (de risicoparaatheidsverordening, de verordening betreffende het Agentschap voor de samenwerking tussen energieregulators (ACER), de elektriciteitsrichtlijn en de elektriciteitsverordening). De formele aanneming door de Raad volgt naar verwachting in april; de wettekst zal kort daarna in het Publicatieblad worden bekendgemaakt.

         (2)  COM(2016) 861.

         (3)  COM(2016) 862.

         (4)  Verordening (EU) 2017/1938 van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2017 betreffende maatregelen tot veiligstelling van de gasleveringszekerheid en houdende intrekking van Verordening (EU) nr. 994/2010 (PB L 280 van 28.10.2017, blz. 1).

         (5)  JOIN(2013) 1 final.

         (6)  Richtlijn (EU) 2016/1148 van het Europees Parlement en de Raad van 6 juli 2016 houdende maatregelen voor een hoog gemeenschappelijk niveau van beveiliging van netwerk- en informatiesystemen in de Unie (PB L 194 van 19.7.2016, blz. 1).

         (7)  JOIN(2017) 450 final.

         (8)  De cyberbeveiligingsverordening werd in maart 2019 door het Europees Parlement aangenomen. De formele aanneming door de Raad volgt naar verwachting in april; de wettekst zal kort daarna in het Publicatieblad worden bekendgemaakt.

         (9)  C(2019) 2335.

         (10)  Internationale normalisatieorganisaties hebben diverse cyberbeveiligingsnormen (ISO/IEC 27000: Informatietechnologie) en risicobeheernormen (ISO/IEC 31000: uitvoering van risicobeheer) vastgesteld. Een specifieke norm voor de energiesector (ISO/IEC 27019: informatiebeveiligingscontroles voor energiemaatschappijen) werd als onderdeel van de reeks ISO/IEC 27000 in oktober 2017 vastgesteld.


title: Aanbeveling van de Commissie (EU) 2019/794 van 15 mei 2019 betreffende een gecoördineerd controleplan ter vaststelling van de prevalentie van bepaalde stoffen die migreren uit materialen en voorwerpen die zijn bestemd om met levensmiddelen in contact te komen (Kennisgeving geschied onder nummer C(2019) 3519) (Voor de EER relevante tekst.)

text:
               17.5.2019

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               L 129/37

      AANBEVELING VAN DE COMMISSIE (EU) 2019/794
      van 15 mei 2019
      betreffende een gecoördineerd controleplan ter vaststelling van de prevalentie van bepaalde stoffen die migreren uit materialen en voorwerpen die zijn bestemd om met levensmiddelen in contact te komen

            (Kennisgeving geschied onder nummer C(2019) 3519)

      (Voor de EER relevante tekst)
      DE EUROPESE COMMISSIE,
      Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 292,
      Gezien Verordening (EG) nr. 882/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2004 inzake officiële controles op de naleving van de wetgeving inzake diervoeders en levensmiddelen en de voorschriften inzake diergezondheid en dierenwelzijn (1), en met name artikel 53,
      Na raadpleging van het Permanent Comité voor planten, dieren, levensmiddelen en diervoeders,
      Overwegende hetgeen volgt:

                  (1)

                  Krachtens artikel 53 van Verordening (EG) nr. 882/2004 gemachtigd om indien nodig op ad-hocbasis georganiseerde gecoördineerde controleplannen aan te bevelen, om de prevalentie van risico's bij diervoeders, levensmiddelen en dieren vast te stellen.

                  (2)

                  Verordening (EG) nr. 1935/2004 van het Europees Parlement en de Raad (2) bevat algemene eisen inzake de veiligheid van materialen en voorwerpen bestemd om met levensmiddelen in contact te komen ("materialen die met levensmiddelen in contact komen"), met name wat betreft de afgifte van de bestanddelen van materialen die met levensmiddelen in contact komen. Bovendien zijn overeenkomstig artikel 5, lid 1, van die verordening specifieke maatregelen vastgesteld voor groepen van materialen die met levensmiddelen in contact komen. Met name is er, voor kunststofmaterialen die met levensmiddelen in contact komen, in Verordening (EU) nr. 10/2011 van de Commissie (3) een lijst van toegelaten stoffen opgesteld. Sommige van deze toegelaten stoffen zijn ook onderworpen aan beperkingen, waaronder specifieke migratielimieten (SML) die hun migratie in of op levensmiddelen beperken.

                  (3)

                  Uit informatie van het systeem voor snelle waarschuwingen voor levensmiddelen en diervoeders (Rapid Alert System for Food and Feed, of "RASFF") die op grond van artikel 50 van Verordening (EG) nr. 178/2002 van het Europees Parlement en de Raad (4) is gerapporteerd, blijkt dat verschillende gevallen van niet-naleving zijn geconstateerd met betrekking tot de migratie van bepaalde stoffen uit materialen die met levensmiddelen in contact komen. Momenteel is er echter onvoldoende informatie om de prevalentie van deze stoffen in levensmiddelen die migreren uit materialen die met levensmiddelen in contact komen, voldoende goed vast te stellen.

                  (4)

                  Primaire aromatische aminen ("PAA's") zijn een familie van verbindingen, waarvan sommige kankerverwekkend zijn en andere daarvan worden verdacht. Voor zover PAA's voorkomen in materialen die met levensmiddelen in contact komen, kunnen zij afkomstig zijn uit toegelaten stoffen, onzuiverheden of afbraakproducten, of het gevolg zijn van het gebruik van azokleurstoffen. In bijlage II bij Verordening (EU) nr. 10/2011 wordt bepaald dat dergelijke PAA's niet uit kunststofmaterialen en -voorwerpen naar levensmiddelen of levensmiddelsimulanten mogen migreren. De werkzaamheden van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Europese Commissie hebben ook uitgewezen dat PAA's op gekleurde papieren servetten voorkomen, in voor monitoring relevante concentraties.

                  (5)

                  Formaldehyde (FCM-nr. 98) is een stof die op het niveau van de Unie is toegelaten voor gebruik bij de vervaardiging van kunststofmaterialen die met levensmiddelen in contact komen. Voor deze stof geldt echter een SML van 15 mg/kg (uitgedrukt als totaal aan formaldehyde en hexamethyleentetramine).

                  (6)

                  In Verordening (EU) Nr. 284/2011 van de Commissie (5) zijn voor de invoer van keukengerei van polyamide- of melaminekunststof van oorsprong of verzonden uit de Volksrepubliek China en Hongkong specifieke voorwaarden en gedetailleerde procedures vastgesteld, waaronder verplichte controles, door de lidstaten, van 10 % van de zendingen. De verordening werd ingevoerd vanwege het grote aantal gevallen niet-naleving als gevolg van de afgifte van hoge concentraties van PAA's door materialen van polyamidekunststof die met levensmiddelen in contact komen en van formaldehyde door materialen van melaminekunststof die met levensmiddelen in contact komen.

                  (7)

                  Uit een recente analyse van de overeenkomstig artikel 9 van Verordening (EU) nr. 284/2011 ingediende gegevens over de controles die op het punt van invoer in de Europese Unie zijn uitgevoerd, blijkt dat de non-conformiteit van deze producten is afgenomen. Uit de RASFF-gegevens, die zijn gebaseerd op de resultaten van analyse van op de markt genomen monsters, blijkt echter dat sommige van deze producten nog steeds niet conform zijn. Daarnaast is gebleken dat de oorsprong van dergelijke producten niet beperkt is tot China en Hongkong. Het is derhalve passend om, naast de controles op grond van Verordening (EU) nr. 284/2011, ook de niveaus van PAA en formaldehyde te controleren.

                  (8)

                  Voor de stof melamine (FCM-nr. 239), die eveneens mag worden gebruikt voor de vervaardiging van kunststofmaterialen die met levensmiddelen in contact komen, geldt een SML van 2,5 mg/kg. Naast formaldehyde is er ook migratie gemeld van melamine uit keukengerei van melaminekunststof. Het is daarom passend om dezelfde monsters te controleren op melaminemigratieniveaus.

                  (9)

                  Fenol (FCM-nr. 241) mag als monomeer worden gebruikt voor de vervaardiging van kunststofmaterialen die met levensmiddelen in contact komen, en mag ook worden gebruikt voor de vervaardiging van andere soorten materialen die met levensmiddelen in contact komen, waaronder epoxyharsen die in vernissen en coatings worden gebruikt. Bij Verordening (EU) 2015/174 van de Commissie (6) is, op basis van een herbeoordeling door de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA), een SML vastgesteld van 3 mg/kg voor kunststofmaterialen die met levensmiddelen in contact komen. In haar advies heeft de EFSA de toelaatbare dagelijkse inname (TDI) verlaagd van 1,5 mg/kg lichaamsgewicht tot 0,5 mg/kg lichaamsgewicht, waarbij wordt opgemerkt dat er naast materialen die met levensmiddelen in contact komen, vele bronnen van blootstelling aan fenol zijn, wat kan bijdragen tot blootstellingsniveaus op of boven de TDI. Het is derhalve passend de niveaus van fenol te controleren in het licht van mogelijke overschrijdingen van de TDI.

                  (10)

                  De stof 2,2-bis(4-hydroxyfenyl)propaan (FCM-nr. 151), algemeen bekend als bisfenol A ("BPA") mag als monomeer worden gebruikt voor de vervaardiging van kunststofmaterialen die met levensmiddelen in contact komen, maar mag ook worden gebruikt voor de vervaardiging van andere materialen en voorwerpen die met levensmiddelen in contact komen, waaronder epoxyharsen die in vernissen en coatings worden gebruikt. Onlangs is bij Verordening (EU) 2018/213 van de Commissie (7) een nieuwe SML van 0,05 mg/kg vastgesteld voor kunststofmaterialen die met levensmiddelen in contact komen, die bovendien van toepassing is op vernissen en coatings, op basis van een herbeoordeling door de EFSA, die een tijdelijke toelaatbare dagelijkse inname (tTDI) heeft vastgesteld die lager is dan de voorgaande TDI. Daarom moet worden gecontroleerd of deze materialen die met levensmiddelen in contact komen qua migratie van BPA voldoen aan deze nieuwe SML.

                  (11)

                  Naast BPA kunnen andere bisfenolen worden gebruikt in of migreren uit materialen die met levensmiddelen in contact komen. Met name wordt 4,4′-dihydroxydifenylsulfon, algemeen bekend als bisfenol S ("BPS", FCM-nr. 154), gebruikt als monomeer voor de vervaardiging van polyethersulfonkunststof, waarvan het gebruik in de Unie is toegelaten voor de productie van kunststofmaterialen die met levensmiddelen in contact komen, met een SML van 0,05 mg/kg. Er is geen recente informatie beschikbaar over de mogelijke migratie naar voedsel, en de informatie over het mogelijke gebruik ervan of over de migratie uit gevernist of gecoat materiaal dat met levensmiddelen in contact komt, is onvolledig. Het is daarom passend om erop toe te zien dat de materialen waaruit BPS zou kunnen migreren, te controleren op de prevalentie van BPS-migratie naar levensmiddelen.

                  (12)

                  Ftalaatesters ("ftalaten") zijn een groep stoffen die op grote schaal worden gebruikt als weekmakers en technische hulpstoffen. Vijf ftalaten zijn toegelaten voor gebruik in kunststofmaterialen die met levensmiddelen in contact komen, waaronder dibutylftalaat ("DBP", FCM-nr. 157), butylbenzyl-ftalaat ("bbp", FCM-nr. 159), bis(2-ethylhexyl)ftalaat ("DEHP", FCM-nr. 283), diisononylftalaat ("DINP", FCM-nr. 728) en diisodecylftalaat (DIDP, FCM-nr. 729). Voor deze ftalaten geldt, samen met een aantal andere stoffen, een groepsbeperking SML(T) van 60 mg/kg. Individuele SML's zijn ook van toepassing op DBP, bbp en DEHP, terwijl voor DINP en DIDP een groepsbeperking van 9 mg/kg geldt. De concentratie van deze vijf ftalaten is ook beperkt in kinderverzorgingsartikelen voor voedingsdoeleinden, zoals bepaald in bijlage XVII bij Verordening (EG) nr. 1907/2006 van het Europees Parlement en de Raad (8). Naast de resultaten van het RASFF, die wijzen op niet-naleving van de SML's, worden ook ftalaten die niet zijn toegelaten voor gebruik in kunststofmaterialen die met levensmiddelen in contact komen, gevonden in kunststofmaterialen die met levensmiddelen in contact komen, en kunnen zij naar levensmiddelen migreren. Het is derhalve passend de niveaus van ftalaten te controleren in het licht van mogelijke niet-naleving.

                  (13)

                  Naast ftalaten worden ook andere niet-ftalaatstoffen gebruikt in materialen die met levensmiddelen in contact komen, als weekmakers. Geëpoxideerde sojaolie ("ESBO", FCM-nr. 532) en 1,2-cyclohexaandicarboxylaat diisononylester ("DINCH", FCM-nr. 775) en tereftaalzuur, bis(2-ethylhexyl)ester ("DEHTP" of "DOTP", FCM-nr. 798) zijn toegelaten voor gebruik bij de vervaardiging van kunststofmaterialen die met levensmiddelen in contact komen en maken deel uit van de groep waarvoor een SML(T) van 60 mg/kg geldt. Daarnaast zijn afzonderlijke SML's van 60 mg/kg van toepassing op zowel DEHTP als ESBO, behalve in het geval van pvc-pakkingen die worden gebruikt voor het afdichten van glazen recipiënten die voeding voor zuigelingen en peuters bevatten; daar geldt voor ESBO een SML van 30 mg/kg. Bij eerdere werkzaamheden van de lidstaten en Zwitserland is niet-naleving geconstateerd wat betreft de migratie van ESBO uit deksels van glazen potten. Aangezien er ook een indicatie is dat DINCH en DEHTP kunnen worden gebruikt ter vervanging van ftalaten en er weinig of geen informatie beschikbaar is over hun migratie naar levensmiddelen, is het passend om de prevalentie van de migratie van deze stoffen naar levensmiddelen te controleren.

                  (14)

                  Per- en polyfluoralkylverbindingen ("PFAS") zijn een groep verbindingen die perfluoroctaanzuur ("PFOA") en perfluoroctaansulfonaat ("PFOS") bevatten. Vanwege hun amfifiele eigenschappen worden deze gefluoreerde verbindingen gebruikt bij de productie van water- en vetafstotende coatings, zoals die welke worden gebruikt op levensmiddelenverpakkingsmaterialen op basis van papier en karton. Uit sommige lidstaten komen aanwijzingen van mogelijke redenen voor bezorgdheid over de concentraties van deze stoffen in verpakkingsmaterialen op basis van in gecoat papier en karton. Daarnaast geldt vanaf 4 juli 2020 een beperking op PFOA bij de productie en het in de handel brengen van voorwerpen, met inbegrip van materialen en voorwerpen die met levensmiddelen in contact komen, zoals vastgesteld in Verordening (EU) 2017/1000 van de Commissie (9). Daarom moet de prevalentie van deze stoffen in materialen die met levensmiddelen in contact komen, nader worden onderzocht.

                  (15)

                  Metalen en legeringen worden gebruikt in materialen en voorwerpen die met levensmiddelen in contact te komen, met inbegrip van keukengerei, tafelgerei, en apparatuur voor de verwerking van levensmiddelen. Op het niveau van de Unie zijn een aantal SML's vastgesteld voor metalen die migreren uit kunststofmaterialen die met levensmiddelen in contact komen; informatie van het RASFF heeft echter een aantal gevallen van niet-naleving voor metalen keukengerei en tafelgerei aan het licht gebracht, gebaseerd op risicobeoordelingen of nationale wetgeving. Aangezien de gevaren van bepaalde metalen zoals lood en cadmium duidelijk zijn gedefinieerd, is het passend om controles uit te voeren op de migratie van metalen naar levensmiddelen en om het inzicht in de prevalentie van de migratie van metalen, met name van ingevoerde materialen en voorwerpen die met levensmiddelen in contact komen, alsook traditionele en ambachtelijke producten, te verbeteren.

                  (16)

                  Om de algehele inertie en veiligheid van kunststofmaterialen die met levensmiddelen in contact komen te waarborgen, wordt een totale migratielimiet vastgesteld om de afgifte van niet-vluchtige bestanddelen naar levensmiddelen te beperken, met inbegrip van deeltjes zoals microvezels. Aangezien conventionele materialen en voorwerpen van kunststof onder druk staan om te worden vervangen als gevolg van milieubezwaren, worden additieven die zijn afgeleid van natuurlijke bronnen gebruikt als vulstoffen in combinatie met kunststof om de gevolgen voor het milieu te beperken. Om te controleren of goede fabricagepraktijken zijn toegepast en of deze materialen en voorwerpen van kunststof die met levensmiddelen in contact komen, voldoende inert zijn, is het passend de totale migratie te controleren.

                  (17)

                  Om te zorgen voor een uniforme toepassing van deze aanbeveling en om te komen tot betrouwbare en vergelijkbare resultaten van de controles, moet het referentielaboratorium van de Europese Unie (EU-RL) voor materialen die met levensmiddelen in contact komen de lidstaten waar nodig bijstaan bij de uitvoering van deze aanbeveling.

                  (18)

                  Om de beschikbare informatie over de prevalentie van stoffen die migreren uit materialen die met levensmiddelen in contact komen, te maximaliseren, moeten de lidstaten ook worden aangemoedigd om relevante gegevens te verstrekken die recentelijk zijn gegenereerd, vóór de toepassing van deze aanbeveling. Om ervoor te zorgen dat deze resultaten betrouwbaar zijn en consistent zijn met de resultaten die in het kader van dit controleprogramma worden gegenereerd, zouden alleen de resultaten moeten worden gerapporteerd die zijn gegenereerd volgens de relevante regels voor de bemonstering en analyse van materialen die met levensmiddelen in contact komen en overeenkomstig de wetgeving inzake officiële controles.

                  (19)

                  Het voornaamste doel van deze aanbeveling is de prevalentie van stoffen die naar levensmiddelen migreren uit materialen en voorwerpen die met levensmiddelen in contact komen, of de prevalentie van stoffen in materialen of voorwerpen die met levensmiddelen in contact komen, vast te stellen; het is niet de bedoeling bij te dragen tot het begrip van blootstellingsniveaus. Daarom moeten de gegevens in een gemeenschappelijk formaat worden ingediend om ervoor te zorgen dat deze op consistente wijze worden gecoördineerd en samengesteld.

                  (20)

                  In voorkomend geval dienen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten handhavingsmaatregelen overeenkomstig de toepasselijke wetgeving en procedures te overwegen.

                  (21)

                  De informatie over de prevalentie van deze stoffen die tot stand komt als gevolg van deze aanbeveling moet worden gebruikt om te bepalen of eventuele toekomstige maatregelen noodzakelijk zijn, met name om een hoog niveau van bescherming van de menselijke gezondheid en de belangen van de consumenten te waarborgen. Dergelijke toekomstige maatregelen kunnen aanvullende controlemaatregelen omvatten voor stoffen uit kunststofmaterialen waarvoor specifieke EU-maatregelen zijn vastgesteld. Bovendien kunnen de resultaten bijdragen tot de informatie op basis waarvan toekomstige prioriteiten worden overwogen in het kader van de evaluatie van de wetgeving inzake materialen die met levensmiddelen in contact komen, met name voor materialen waarvoor geen specifieke EU-maatregelen bestaan.

                  (22)

                  De uitvoering van dergelijke gecoördineerde controleplannen laat andere officiële controles onverlet die de lidstaten uitvoeren in het kader van hun nationale controleprogramma's, zoals voorzien in artikel 3 van Verordening (EG) nr. 882/2004,

            HEEFT DE VOLGENDE AANBEVELING VASTGESTELD:

                  1.

                  De lidstaten voeren het gecoördineerde controleplan voor materialen en voorwerpen die bestemd zijn om met levensmiddelen in contact te komen uit zoals aangegeven in de bijlage bij deze aanbeveling. Daarbij respecteren zij het in de bijlage aanbevolen minimale totale aantal monsters zo veel mogelijk.

                  2.

                  De lidstaten dienen verslag uit te brengen over de resultaten van de overeenkomstig de bijlage uitgevoerde officiële controles.

                  3.

                  De lidstaten dienen ook de resultaten te rapporteren van eerdere controles die in de vijf jaar voorafgaand aan 1 januari 2019 zijn uitgevoerd, voor zover zij relevant zijn voor de stoffen in of die migreren uit de onder deze aanbeveling vallende materialen en voorwerpen die bestemd zijn om met levensmiddelen in contact te komen en zijn uitgevoerd overeenkomstig de relevante wetgeving inzake materialen en voorwerpen die bestemd zijn om met levensmiddelen in contact te komen en inzake officiële controles. De resultaten worden gerapporteerd overeenkomstig de bijlage.

                  4.

                  In geval van niet-naleving overwegen de lidstaten verdere handhavingsmaatregelen overeenkomstig artikel 54 van Verordening (EG) nr. 882/2004. Onverminderd andere rapportagevereisten hoeven dergelijke handhavingsmaatregelen niet aan de Commissie te worden gerapporteerd in het kader van deze aanbeveling.

                  5.

                  Deze aanbeveling is gericht tot de lidstaten.

         Gedaan te Brussel, 15 mei 2019.

               Voor de Commissie

            Vytenis ANDRIUKAITIS

               Lid van de Commissie

         (1)  PB L 165 van 30.4.2004, blz. 1.

         (2)  Verordening (EG) nr. 1935/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 27 oktober 2004 inzake materialen en voorwerpen bestemd om met levensmiddelen in contact te komen en houdende intrekking van de Richtlijnen 80/590/EEG en 89/109/EEG (PB L 338 van 13.11.2004, blz. 4).

         (3)  Verordening (EU) nr. 10/2011 van de Commissie van 14 januari 2011 betreffende materialen en voorwerpen van kunststof, bestemd om met levensmiddelen in contact te komen (PB L 12 van 15.1.2011, blz. 1).

         (4)  Verordening (EG) nr. 178/2002 van het Europees Parlement en de Raad van 28 januari 2002 tot vaststelling van de algemene beginselen en voorschriften van de levensmiddelenwetgeving, tot oprichting van een Europese Autoriteit voor voedselveiligheid en tot vaststelling van procedures voor voedselveiligheidsaangelegenheden (PB L 31 van 1.2.2002, blz. 1).

         (5)  Verordening (EU) nr. 284/2011 van de Commissie van 22 maart 2011 tot vaststelling van specifieke voorwaarden en gedetailleerde procedures voor de invoer van keukengerei van polyamide- of melaminekunststof van oorsprong of verzonden uit de Volksrepubliek China en de Speciale Administratieve Regio Hongkong van de Volksrepubliek China (PB L 77 van 23.3.2011, blz. 25).

         (6)  Verordening (EU) 2015/174 van de Commissie van 5 februari 2015 tot wijziging en rectificatie van Verordening (EU) nr. 10/2011 betreffende materialen en voorwerpen van kunststof, bestemd om met levensmiddelen in contact te komen (PB L 30 van 6.2.2015, blz. 2).

         (7)  Verordening (EU) 2018/213 van de Commissie van 12 februari 2018 betreffende het gebruik van bisfenol A in vernissen en coatings bestemd om met levensmiddelen in contact te komen, en houdende wijziging van Verordening (EU) nr. 10/2011 wat betreft het gebruik van die stof in materialen van kunststof die met levensmiddelen in contact komen (PB L 41 van 14.2.2018, blz. 6).

         (8)  Verordening (EG) nr. 1907/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2006 inzake de registratie en beoordeling van en de autorisatie en beperkingen ten aanzien van chemische stoffen (Reach), tot oprichting van een Europees Agentschap voor chemische stoffen, houdende wijziging van Richtlijn 1999/45/EG en houdende intrekking van Verordening (EEG) nr. 793/93 van de Raad en Verordening (EG) nr. 1488/94 van de Commissie alsmede Richtlijn 76/769/EEG van de Raad en de Richtlijnen 91/155/EEG, 93/67/EEG, 93/105/EG en 2000/21/EG van de Commissie (PB L 396 van 30.12.2006, blz. 1).

         (9)  Verordening (EU) 2017/1000 van de Commissie van 13 juni 2017 tot wijziging van bijlage XVII bij Verordening (EG) nr. 1907/2006 van het Europees Parlement en de Raad inzake de registratie en beoordeling van en de autorisatie en beperkingen ten aanzien van chemische stoffen (Reach) wat betreft perfluoroctaanzuur (PFOA), zouten daarvan en aanverwante stoffen (PB L 150 van 14.6.2017, blz. 14).

         BIJLAGE

            ACTIES EN TOEPASSINGSGEBIED VAN HET GECOÖRDINEERDE CONTROLEPLAN

         1.   Doelstelling

         Het algemene doel van dit controleplan is de prevalentie van stoffen die naar levensmiddelen migreren uit materialen en voorwerpen die met levensmiddelen in contact komen of de aanwezigheid van stoffen in materialen of voorwerpen die met levensmiddelen in contact komen, vast te stellen. De bevoegde autoriteiten van de lidstaten dienen in verband daarmee officiële controles uit te voeren om de prevalentie op de markt van de Europese Unie vast te stellen van:

                     —

                     de migratie van bepaalde stoffen uit materialen die met levensmiddelen in contact komen;

                     —

                     bepaalde stoffen in materialen die met levensmiddelen in contact komen;

                     —

                     de algehele migratie uit kunststofmaterialen die met levensmiddelen in contact komen.

               2.   Beschrijving van de steekproeven en methodologie

         De onderstaande tabel geeft een overzicht van de soorten materialen die met levensmiddelen in contact komen die moeten worden bemonsterd, samen met de stoffen waarvoor de migratie uit die materialen die met levensmiddelen in contact komen, moet worden geanalyseerd, behalve wanneer het gaat om gefluoreerde verbindingen waarvan de hoeveelheid in het materiaal moet worden geanalyseerd.
         Het punt waar de materialen die met levensmiddelen in contact komen uit derde landen ingevoerd worden, moet deel uitmaken van de steekproef, hoewel de lidstaten rekening moeten houden met controles die reeds overeenkomstig Verordening (EU) nr. 284/2011 worden uitgevoerd. Om ervoor te zorgen dat de steekproef van een bepaalde partij of zending voldoende groot is en om eventuele vervolgmaatregelen te vergemakkelijken, moeten de lidstaten ook marktcontroles uitvoeren, met inbegrip van bemonstering op groothandel- en distributiepunten.
         Voor de analyse van de monsters moeten de overeenkomstig artikel 12 van Verordening (EG) nr. 882/2004 daarvoor aangewezen laboratoria worden gebruikt; die laboratoria worden overeenkomstig artikel 33, lid 2, onder e), van die verordening door nationale referentielaboratoria ondersteund. Het EU-RL moet deze aanbeveling ondersteunen overeenkomstig artikel 94, lid 2, onder a), van Verordening (EU) 2017/625 van het Europees Parlement en de Raad (1), indien dat door nationale referentielaboratoria wordt vereist.
         Indien het niet praktisch is om de migratie aan de hand van een levensmiddel of levensmiddelsimulant vast te stellen, moet de prevalentie in het materiaal worden bepaald en moet de maximale migratie naar het levensmiddel via berekening of modellering geschat worden.

                     Te testen stoffen

                     Te bemonsteren materialen die met levensmiddelen in contact komen

                     Primaire aromatische aminen (PAA)

                     Keuken- en tafelgerei van kunststof en gedrukte materialen die met levensmiddelen in contact komen, met inbegrip van papier en karton

                     Formaldehyde en melamine

                     Tafel- en keukengerei van kunststof, met inbegrip van niet-conventioneel keukengerei en tafelgerei van kunststof, zoals herbruikbare koffiekopjes gemaakt van kunststof met additieven die zijn afgeleid van natuurlijke bronnen zoals bamboe

                     Fenol

                     Keukengerei en tafelgerei van kunststof; materiaal waarop vernis of een coating is aangebracht; bedrukt verpakkingsmateriaal van kunststof en papier en karton

                     Bisfenolen, waaronder BPA en BPS

                     Kunststoffen van polycarbonaat (BPA) en van polyethersulfon (BPS); metalen verpakkingen met coating (bv. blikken en deksels)

                     Ftalaten en niet-ftalaatweekmakers

                     Materialen en voorwerpen van kunststof, met name die welke zijn vervaardigd met behulp van polyvinylchloride (pvc), zoals thermisch gevormde platen, flexibele verpakkingen en buizen; sluitingen en deksels

                     Gefluoreerde verbindingen

                     Materialen en voorwerpen op basis van papier en karton, met inbegrip van die welke worden gebruikt om fastfood, afhaal- en bakkerijproducten te verpakken alsmede microgolfzakjes voor popcorn

                     Metalen

                     Keukengerei en tafelgerei van keramiek, email, glas en metaal, met inbegrip van ambachtelijke en traditioneel geproduceerde materialen en voorwerpen

                     Totale migratie

                     Niet-conventioneel keukengerei en tafelgerei van kunststof, zoals herbruikbare koffiekopjes gemaakt van kunststof met additieven die zijn afgeleid van natuurlijke bronnen zoals bamboe

               3.   Aantal monsters

         In de onderstaande tabel staat het indicatief aanbevolen totaalaantal monsters dat in het kader van dit gecoördineerde controleplan door de deelnemende lidstaten moet worden getest.

                     Lidstaat

                     Aanbevolen minimum totaalaantal monsters

                     België, Duitsland, Spanje, Frankrijk, Italië, Verenigd Koninkrijk

                     100

                     Tsjechië, Cyprus, Hongarije, Nederland, Polen, Roemenië

                     75

                     Denemarken, Ierland, Griekenland, Kroatië, Litouwen, Oostenrijk, Portugal, Zweden

                     50

                     Bulgarije, Estland, Letland, Luxemburg, Malta, Slovenië, Slowakije, Finland

                     25

               4.   Termijn voor de controles

         De controles moeten plaatsvinden van 1 juni 2019 tot en met 31 december 2019.
         5.   Verslaglegging

         De resultaten moeten uiterlijk op 29 februari 2020 en met gebruikmaking van een gemeenschappelijk verslagleggingmodel bij de Commissie worden ingediend.

            (1)  Verordening (EU) 2017/625 van het Europees Parlement en de Raad van 15 maart 2017 betreffende officiële controles en andere officiële activiteiten die worden uitgevoerd om de toepassing van de levensmiddelen- en diervoederwetgeving en van de voorschriften inzake diergezondheid, dierenwelzijn, plantgezondheid en gewasbeschermingsmiddelen te waarborgen, tot wijziging van de Verordeningen (EG) nr. 999/2001, (EG) nr. 396/2005, (EG) nr. 1069/2009, (EG) nr. 1107/2009, (EU) nr. 1151/2012, (EU) nr. 652/2014, (EU) 2016/429 en (EU) 2016/2031 van het Europees Parlement en de Raad, de Verordeningen (EG) nr. 1/2005 en (EG) nr. 1099/2009 van de Raad en de Richtlijnen 98/58/EG, 1999/74/EG, 2007/43/EG, 2008/119/EG en 2008/120/EG van de Raad, en tot intrekking van de Verordeningen (EG) nr. 854/2004 en (EG) nr. 882/2004 van het Europees Parlement en de Raad, de Richtlijnen 89/608/EEG, 89/662/EEG, 90/425/EEG, 91/496/EEG, 96/23/EG, 96/93/EG en 97/78/EG van de Raad en Besluit 92/438/EEG van de Raad (verordening officiële controles) (PB L 95 van 7.4.2017, blz. 1).