               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 5.6.2019
            COM(2019) 508 final
            Aanbeveling voor een
            AANBEVELING VAN DE RAAD
            over het nationale hervormingsprogramma 2019 van Griekenland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2019 van Griekenland

               Aanbeveling voor een

               AANBEVELING VAN DE RAAD

               over het nationale hervormingsprogramma 2019 van Griekenland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2019 van Griekenland

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

               Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid
                  1
               , en met name artikel 5, lid 2,

               Gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden
                  2
               , en met name artikel 6, lid 1,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

               Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

               Gezien de conclusies van de Europese Raad,

               Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

               Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

               Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

               Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Op 21 november 2018 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse groeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2019 voor coördinatie van het economisch beleid. Er werd terdege rekening gehouden met de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie werd geproclameerd. De prioriteiten van de jaarlijkse groeianalyse zijn op 21 maart 2019 door de Europese Raad bekrachtigd. Op 21 november 2018 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Griekenland heeft genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen. Tevens heeft de Commissie op die datum een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, die op 21 maart 2019 door de Europese Raad is bekrachtigd. Op 9 april 2019 heeft de Raad de aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone ("aanbeveling voor de eurozone") vastgesteld.

               (2)Als lidstaat die de euro als munt heeft en in het licht van de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de Economische en Monetaire Unie, dient Griekenland ervoor te zorgen dat volledig en tijdig uitvoering wordt gegeven aan de aanbeveling voor de eurozone, zoals weergegeven in de onderstaande aanbevelingen 1 en 2. Met name hervormingen die in overeenstemming zijn met de post-programmatoezeggingen en gericht zijn op een economisch beleid met investeringen op specifieke terreinen zullen bijdragen tot de uitvoering van de aanbeveling voor de eurozone.

               (3)Op 27 februari 2019 is het landverslag 2019 voor Griekenland
                  3
                gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Griekenland in de richting van zijn nationale Europa 2020-doelstellingen heeft geboekt. Het landverslag bevatte ook een op grond van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 uitgevoerde diepgaande evaluatie, waarvan de uitkomsten ook op 27 februari 2019 zijn bekendgemaakt
                  4
               . Op basis van haar analyse concludeerde de Commissie dat Griekenland wordt geconfronteerd met buitensporige macro-economische onevenwichtigheden. De geconstateerde onevenwichtigheden hielden met name verband met de hoge overheidsschuld, de negatieve internationale netto-investeringspositie, het hoge percentage niet-renderende leningen op de balansen van de banken en het nog steeds hoge werkloosheidspercentage. Bovendien zullen de diepgaande institutionele en structurele hervormingen die de afgelopen jaren zijn gestart om de economie te moderniseren, vele jaren van volgehouden uitvoering vergen, voordat deze zich in hun volle omvang doen voelen.

               (4)Op 26 april 2019 heeft Griekenland zijn nationale hervormingsprogramma 2019 ingediend en op 30 april 2019 zijn stabiliteitsprogramma 2019. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze tegelijkertijd geëvalueerd.

               (5)Op grond van artikel 23 van Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement en de Raad
                  5
                kan de Commissie een lidstaat verzoeken zijn partnerschapsovereenkomst en de desbetreffende programma's te herzien en wijzigingen daarop voor te stellen, indien dit nodig is om de uitvoering van de betrokken aanbevelingen van de Raad te ondersteunen. De Commissie heeft in richtsnoeren over de toepassing van de maatregelen die de effectiviteit van de ESI-fondsen koppelen aan gezonde economische governance, nader aangegeven hoe zij van die bepaling gebruik zou maken
                  6
               .

               (6)Griekenland valt momenteel onder het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact en is aan de overgangsregel voor de schuld onderworpen. Griekenland moet ook een gezonde begrotingssituatie handhaven die waarborgt dat het op 30 juni 2017 bij Besluit (EU) 2017/1226 vastgestelde streefcijfer voor het primaire overschot van 3,5 % van het bbp voor 2018 en op middellange termijn wordt gehaald
                  7
               . In het voorjaar van 2018 heeft de Raad in het kader van het Europees semester geen landspecifieke aanbeveling aan Griekenland gedaan:Griekenland was op dat moment op grond van artikel 12 van Verordening (EU) nr. 472/2013
                  8
                immers vrijgesteld van het toezicht en de beoordeling van het Europees semester aangezien het land onderworpen was aan een macro-economisch aanpassingsprogramma. Het post-programmakader voor Griekenland omvat de activering van het verscherpt toezicht, samen met de integratie van Griekenland in het kader van het Europees semester voor coördinatie van het economisch en sociaal beleid, waarbij de synergieën tussen de procedures van het verscherpt toezicht en het Europees semester worden gemaximaliseerd.

               (7)In haar stabiliteitsprogramma 2019 gaat de regering uit van een nominaal overschot tussen 1,1 % en 1,7 % van het bbp in de periode 2019-2022. De regering heeft haar begrotingsdoelstelling op middellange termijn - een structureel begrotingsoverschot van 0,25 % van het bbp vanaf 2020 - vastgesteld. Op basis van het herberekende structurele saldo
                  9
                zal deze budgettaire middellangetermijndoelstelling gedurende de gehele programmaperiode ruimschoots worden gehaald en zal de overheidsschuldquote naar verwachting geleidelijk afnemen tot 153,3 % in 2022. Het macro-economische scenario dat aan die begrotingsprognoses ten grondslag ligt, is door een onafhankelijk orgaan bekrachtigd en is gunstig. Volgens de voorjaarsprognoses 2019 van de Commissie zal het structurele saldo naar verwachting neerkomen op een overschot van 1,9 % van het bbp in 2019 en 0,8 % van het bbp in 2020, d.i. boven de begrotingsdoelstelling op middellange termijn. De overheidsschuld zal naar verwachting op een neerwaarts traject blijven en de verwachting is dan ook dat Griekenland in 2019 aan de overgangsregel voor de schuld en in 2020 aan de schuldregel zal voldoen. Al bij al zou Griekenland op basis van de voorjaarsprognoses 2019 van de Commissie en dus met uitsluiting van de nieuwe maatregelen die na de afsluitingsdatum zijn vastgesteld, in 2019 en 2020 naar verwachting aan de bepalingen van het stabiliteits- en groeipact voldoen. Op dezelfde basis werd ook geoordeeld dat Griekenland voldeed aan het in het kader van het verscherpt toezicht vastgestelde streefcijfer van een primair overschot van 3,5 % van het bbp.

               (8)Het stabiliteitsprogramma en de voorjaarsprognoses 2019 van de Commissie bevatten geen nieuwe permanente maatregelen die kort na hun respectieve indienings- en afsluitingsdata zijn aangekondigd en vastgesteld. De Commissie raamt de budgettaire impact van deze maatregelen op meer dan 1,0 % van het bbp in 2019 en de daaropvolgende jaren. Ook wordt geoordeeld dat de vaststelling van deze nieuwe maatregelen een risico vormt voor het overeengekomen streefcijfer voor het primaire overschot, dat in het kader van het raamwerk voor verscherpt toezicht is gemonitord en bij Besluit (EU) 2017/1226 van 30 juni 2017 is vastgesteld. Bovendien wordt verwacht dat de nieuwe maatregelen het structurele saldo zullen verminderen, hetgeen vragen doet rijzen over de verwezenlijking van de begrotingsdoelstelling op middellange termijn in 2020. Een herbeoordeling zal evenwel in het najaar van 2019 worden uitgevoerd en omvat een herziening van de toepasselijke benchmark voor de nettogroei van de uitgaven in 2020. Hoewel de overheidsschuld naar verwachting op een neerwaarts pad zal blijven, zouden risico’s kunnen ontstaan met betrekking tot de inachtneming van de schuldreductiebenchmark. In het najaar zal een nieuwe beoordeling worden opgesteld naar aanleiding van deze nieuw genomen maatregelen. Na de succesvolle voltooiing van het programma voor financiële bijstand in het kader van het Europees stabiliteitsmechanisme is Griekenland onderworpen aan een in het Europees semester geïntegreerd kader voor postprogrammatoezicht en staat het onder verscherpt toezicht overeenkomstig Verordening (EU) nr. 472/2013. Bij de activering van verscherpt toezicht voor Griekenland
                  10
                is rekening gehouden met het feit dat Griekenland op middellange termijn maatregelen moet blijven nemen om de oorzaken of potentiële oorzaken van macro-economische onevenwichtigheden aan te pakken, en tegelijkertijd structurele hervormingen moet implementeren om krachtige en duurzame economische groei te ondersteunen. Griekenland heeft in de Eurogroep op 22 juni 2018 toegezegd alle belangrijke hervormingen die in het kader van het programma werden vastgesteld, voort te zetten totdat deze volledig zijn voltooid. Griekenland heeft ook toegezegd specifieke acties te zullen implementeren op het gebied van budgettair en budgettair-structureel beleid, sociale welvaart, financiële stabiliteit, arbeids- en productmarkten, privatisering en openbaar bestuur. Griekenland is onderworpen aan een driemaandelijkse voortgangsrapportage over de uitvoering van zijn verplichtingen onder het verscherpt toezicht, waar een gunstig verslag op halfjaarlijkse basis de weg kan vrijmaken voor schuldverlichtingsmaatregelen ter waarde van 0,7 % van het bbp per jaar. In april 2019 heeft de Eurogroep ingestemd met de vrijgave van de eerste tranche van beleidsafhankelijke schuldmaatregelen ten belope van 970 miljoen EUR. Het derde verslag over het verscherpt toezicht waarin de vorderingen van Griekenland bij de uitvoering van zijn toezeggingen worden beoordeeld, is op 5 juni 2019 bekendgemaakt.

               (9)Hervormingen die het ondernemingsklimaat en de kwaliteit van de instellingen verbeteren, met name de efficiëntie van het rechtsstelsel, zouden de economische veerkracht in Griekenland ten goede komen, de betalingsdiscipline verbeteren en een aanzienlijke impact hebben op investeringsbeslissingen en bedrijven aantrekken. Ondanks recente verbeteringen staat het Griekse rechtsstelsel nog steeds voor uitdagingen en vertoont het gebrek aan efficiëntie, aangezien de termijn die nodig is om tot een besluit te komen vaak te lang is en de achterstand op de productiviteit van de rechtbanken weegt. Verdere gerichte maatregelen op dit gebied zijn daarom cruciaal, ook om de soepele werking van het financiële stelsel te bevorderen en om het investeringspotentieel te ontsluiten.

               (10)Verscheidene jaren van onderinvestering hebben geleid tot een aanzienlijk tekort aan investeringen in Griekenland. Het stimuleren van groeibevorderende investeringen zal een cruciale rol spelen bij het versterken van de groei op langere termijn en het terugdringen van regionale verschillen. In het landverslag zijn de prioritaire gebieden voor overheidsinvesteringen en particuliere investeringen vastgesteld.

               (11)Meer investeringen in onderwijs en opleiding zijn essentieel om de productiviteit en inclusieve groei op lange termijn in Griekenland te verbeteren en de belemmeringen voor groei in innovatieve sectoren weg te nemen. Het Griekse onderwijssysteem staat voor verschillende uitdagingen, met onvoldoende middelen, een lage autonomie, ondermaatse prestaties voor basisvaardigheden (met inbegrip van digitale vaardigheden) en het hardnekkige probleem dat het aanbod van en de vraag naar vaardigheden niet op elkaar aansluiten. Op alle niveaus ontbreken verantwoordingen toezicht grotendeels, die nodig zijn om een kwaliteitsverbetering van het onderwijsstelsel tot stand te brengen. Om duurzame groei te ondersteunen is het belangrijk onderwijs en opleidingen die hoogwaardig en inclusief zijn, te bevorderen, nauwere banden tot stand te brengen tussen onderwijs en de behoeften van de arbeidsmarkt, beroepsonderwijs en -opleiding aantrekkelijker te maken en de deelname aan een leven lang leren te versterken.

               (12)Het percentage langdurig werklozen, dat in 2018 in Griekenland 70 % van de werklozen uitmaakte, is zeer hoog, terwijl de hoge jeugdwerkloosheid en de lage arbeidsparticipatie van vrouwen ook punten van zorg zijn. Maatregelen moeten gericht zijn op de verbetering van de werkgelegenheidsvooruitzichten, de ondersteuning van de arbeidsmarktparticipatie en het bevorderen van voorwaarden voor het scheppen van werkgelegenheid. Met een effectieve sociale dialoog en een verantwoordelijk sociaal partnerschap in Griekenland kan de uitvoering van en het draagvlak voor duurzame hervormingen worden ondersteund, hetgeen resulteert in een betere werking van de arbeidsmarkt.

               (13)Griekenland wordt gekenmerkt door hoge inkomensongelijkheid. Voorts hebben de sociale overdrachten er het laagste effect op de vermindering van het risico op armoede in de EU (15,83 % in 2017 tegenover een EU-gemiddelde van 33,98 %). De investeringen moeten gericht zijn op het verbeteren van de toegang tot inclusieve, betaalbare en hoogwaardige sociale diensten, alsook op de ontwikkeling van dagverblijven. Ondersteuning van de meest behoeftigen en bevordering van de sociale integratie van kinderen die risico lopen op armoede, van personen met een handicap, van migranten en vluchtelingen, met aandacht voor geografische verschillen, zou leiden tot een betere sociale integratie in Griekenland.

               (14)Griekenland heeft in 2017 de aanzet gegeven tot een ingrijpende hervorming van de eerstelijnsgezondheidszorg, hetgeen cruciaal is om de toegang tot gezondheidszorg te waarborgen en verdere investeringen vereist voor de oprichting van lokale medische centra (de zogenaamde "TOMYs").

               (15)Het Griekse vervoerssysteem staat voor belangrijke uitdagingen. Het vervoer over de weg is veruit de belangrijkste vervoersmodus in Griekenland. Het vervoerssysteem is dus sterk afhankelijk van olie, met alle belangrijke verbindingen geconcentreerd rond de as Athene -Thessaloniki. De vervoerskosten blijven hoog, terwijl de kwaliteit van de dienstverlening, de veiligheidsnormen en de penetratie van intelligente vervoerssystemen laag blijven. Er zijn nieuwe investeringen nodig om multimodaal vervoer te bevorderen en regionale integratie en stedelijke ontwikkeling te bevorderen.

               (16)Voor de verwerking van vast afval en stedelijk en industrieel afvalwater zijn extra investeringen nodig om de milieubeschermingsnormen van het land af te stemmen op de rest van de EU. Het beheer van vast afval blijft een grote structurele uitdaging, waarbij Griekenland nog steeds sterk leunt op het storten van afval en mechanisch-biologische behandeling in plaats van modernere technieken. Bovendien bedraagt het aandeel van gerecycleerd stedelijk afval slechts ongeveer een derde van het EU-gemiddelde. Er zijn ook investeringen nodig om de waterbehandeling te verbeteren, verzilting van het grondwater tegen te gaan en maatregelen te ondersteunen om overstromingen te voorkomen en de natuurlijke stroming van rivieren te herstellen.

               (17)Onderontwikkelde infrastructuur zorgt voor hogere energiekosten voor bedrijven en huishoudens en vormt een belemmering voor het gebruik van hernieuwbare energie. Griekenland staat voor een bijzondere uitdaging in verband met de elektriciteitsverbindingen van de eilanden en de verbinding met buurlanden. De verdere ontwikkeling van de commerciële gasinfrastructuur zou de markt helpen groeien. Bij de hervorming van zowel de gas- als de elektriciteitsmarkt moet ernaar gestreefd worden om gebruik te maken van deze nieuwe mogelijkheden op het gebied van infrastructuur.

               (18)De digitale transformatie van de economie en de samenleving blijft een uitdaging, met beperkte toegang tot snelle breedbandnetwerken en digitale vaardigheden ruim onder het EU-gemiddelde. Griekenland moet met name investeren in informatie- en communicatietechnologie, ook om de achterblijvende investeringen tijdens de crisis te compenseren. Ontoereikende snellebreedbandverbindingen leiden tot grote knelpunten voor dynamische exportgeoriënteerde bedrijven. De investeringen in innovatie en vaardigheden van mensen zijn ontoereikend om de productiviteitsgroei te bevorderen, en het gebrek aan digitale vaardigheden bij de bevolking in het algemeen verhindert hen banen te vinden en belemmert de ontwikkeling van innovatieve bedrijven.

               (19)Nieuwe strategieën voor slimme specialisatie zijn noodzakelijk op nationaal en regionaal niveau alsook aanvullende maatregelen om de meest dringende tekortkomingen van het systeem voor onderzoek en innovatie aan te pakken, om marktgerichte investeringen in onderzoek en ontwikkeling te stimuleren, die gering blijven en het groeipotentieel van Griekenland nefast beïnvloeden. Vooruitgang op het gebied van wetenschappelijke excellentie wordt belemmerd door de lage intensiteit van de overheidsuitgaven voor onderzoek en ontwikkeling, het ontbreken van een op prestaties gebaseerd financieringssysteem en zwakke banden tussen wetenschap en bedrijfsleven. Er zijn ook meer investeringen nodig om de lage niveaus van technologische ontwikkeling te stimuleren, die tot uiting komen in het zeer lage aantal octrooien in vergelijking met andere lidstaten, en om het potentieel van startende en snelgroeiende ondernemingen volledig te benutten.

               (20)Als sectoroverschrijdende kwestie zijn investeringen in de herwaardering van achtergestelde stedelijke gebieden, eilanden en berggebieden noodzakelijk om het verlies en de verslechtering tegen te gaan van de kwaliteit van het fysieke en menselijke kapitaal van het land tijdens de economische crisis. Duurzame herontwikkeling van achtergestelde en/of de-geïndustrialiseerde gebieden in de agglomeraties Athene-Piraeus en Thessaloniki en in de belangrijkste perifere stedelijke centra (Patras, Heraklion, Larissa, Ioannina, Agrinion en Chalkiis) is een specifieke prioriteit voor de middellange termijn. Tot de prioriteiten op langere termijn behoren de ontwikkeling van duurzame productieve activiteiten, de verbetering van mobiliteits- en veiligheidssystemen, energie-efficiëntie en hernieuwbare energie, milieubescherming en de verbetering van de bestendigheid tegen natuurrampen en sociaal-economische crises. Maatregelen moeten ook gericht zijn op sociale inclusie, de integratie van migranten, de verwerving van vaardigheden om de werkloosheid terug te dringen, en culturele activiteiten om achtergestelde gebieden aantrekkelijker te maken. Het aanpakken van deze uitdagingen door middel van geïntegreerde stadsvernieuwingsstrategieën zou de kansen vergroten om de beste economische, sociale en ecologische resultaten te bereiken.

               (21)De programmering van de EU-middelen voor de periode 2021-2027 zou kunnen helpen een aantal in de aanbevelingen vastgestelde lacunes aan te pakken, met name op de gebieden die in bijlage D bij het landverslag worden vermeld
                  11
               . Dit zou Griekenland in staat stellen optimaal gebruik te maken van deze middelen met betrekking tot de geïdentificeerde sectoren, rekening houdend met regionale verschillen. Versterking van de bestuurlijke capaciteit voor het beheer van de fondsen is een belangrijke factor voor het welslagen van investeringen.

               (22)In de context van het Europees Semester 2019 heeft de Commissie een brede analyse van het economisch beleid van Griekenland verricht. Die analyse is gepubliceerd in het landverslag 2019. Voorts heeft de Commissie zowel het stabiliteitsprogramma 2019 als het nationale hervormingsprogramma 2019 doorgelicht. Daarbij heeft zij niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar budgettair en sociaaleconomisch beleid in Griekenland, maar is zij ook nagegaan of de Unieregels en -richtsnoeren in acht zijn genomen. Dit weerspiegelt de noodzaak om de algehele economische governance van de Unie te versterken door middel van een inbreng op Unieniveau in toekomstige nationale besluiten.

               (23)In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2019 onderzocht en is hij van mening dat Griekenland naar verwachting aan het stabiliteits- en groeipact zal voldoen.

               (24)In het licht van de diepgaande evaluatie door de Commissie en van deze beoordeling heeft de Raad het nationale hervormingsprogramma 2018 en het stabiliteitsprogramma 2018 onderzocht. Zijn aanbevelingen op grond van artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 zijn in de onderstaande aanbevelingen 1 en 2 weergegeven, Die aanbevelingen dragen ook bij tot de tenuitvoerlegging van de eerste vier aanbevelingen voor de eurozone,

               BEVEELT AAN dat Griekenland in 2019 en 2020 de volgende actie onderneemt:

               1.Een duurzaam economisch herstel tot stand brengen en de buitensporige macro-economische onevenwichtigheden aanpakken door hervormingen voort te zetten en te voltooien in overeenstemming met de post-programmatoezeggingen die zijn gedaan op de bijeenkomst van de Eurogroep op 22 juni 2018.

               2.Het investeringsgerelateerd economisch beleid toespitsen op duurzaam vervoer en logistiek, milieubescherming, energie-efficiëntie, hernieuwbare energie en interconnectieprojecten, digitale technologieën, onderzoek en ontwikkeling, onderwijs, vaardigheden, inzetbaarheid, gezondheid en de vernieuwing van stedelijke gebieden, rekening houdend met regionale verschillen en de noodzaak sociale integratie te waarborgen.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)

                        PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

                     (2)

                        PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25.

                     (3)

                        SWD(2019) 1007 final.

                     (4)

                        COM(2019) 150 final.

                     (5)

                        Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds, het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij en algemene bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1083/2006 van de Raad (PB L 347 van 20.12.2013, blz. 320).

                     (6)

                        COM(2014) 494 final.

                     (7)

                        Uitvoeringsbesluit (EU) 2017/1226 van de Raad van 30 juni 2017 tot wijziging van Uitvoeringsbesluit (EU) 2016/544 tot goedkeuring van het macro-economische aanpassingsprogramma voor Griekenland (2015/1411), PB L 174 van 7.7.2017, blz. 22.

                     (8)

                        Verordening (EU) nr. 472/2013 van het Europees Parlement en van de Raad van 21 mei 2013 betreffende de versterking van het economische en budgettaire toezicht op lidstaten in de eurozone die ernstige moeilijkheden ondervinden of dreigen te ondervinden ten aanzien van hun financiële stabiliteit, PB L 140 van 27.5.2013, blz. 1.

                     (9)

                        Het conjunctuurgezuiverde begrotingssaldo, ongerekend eenmalige en tijdelijke maatregelen, dat de Commissie aan de hand van de gezamenlijk overeengekomen methode heeft herberekend.

                     (10)

                        Uitvoeringsbesluit (EU) 2018/1192 van de Commissie van 11 juli 2018 betreffende de activering van verscherpt toezicht voor Griekenland (PB L 211 van 22.8.2018, blz. 1) en Uitvoeringsbesluit (EU) 2019/338 van de Commissie van 20 februari 2019 betreffende de verlenging van verscherpt toezicht voor Griekenland (PB L 60 van 28.2.2019, blz. 17).

                     (11)

                        SWD(2019) 1007 final.


               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 5.6.2019
            COM(2019) 520 final
            Aanbeveling voor een
            AANBEVELING VAN DE RAAD
            over het nationale hervormingsprogramma 2019 van Oostenrijk en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2019 van Oostenrijk

               Aanbeveling voor een

               AANBEVELING VAN DE RAAD

               over het nationale hervormingsprogramma 2019 van Oostenrijk en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2019 van Oostenrijk

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

               Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid
                  1
               , en met name artikel 5, lid 2,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

               Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

               Gezien de conclusies van de Europese Raad,

               Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

               Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

               Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

               Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Op 21 november 2018 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse groeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2019 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd. De prioriteiten van de jaarlijkse groeianalyse zijn op 21 maart 2019 door de Europese Raad bekrachtigd. Op 21 november 2018 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Oostenrijk niet heeft genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen. Tevens heeft de Commissie op die datum een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, die op 21 maart 2019 door de Europese Raad is bekrachtigd. Op 9 april 2019 heeft de Raad de aanbeveling van de Raad van 21 maart 2017 over het economisch beleid van de eurozone ("aanbeveling voor de eurozone") vastgesteld.

               (2)Als lidstaat die de euro als munt heeft en in het licht van de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de economische en monetaire unie, dient Oostenrijk ervoor te zorgen dat volledig en tijdig uitvoering wordt gegeven aan de aanbeveling voor de eurozone, zoals weergegeven in de onderstaande aanbevelingen 1 tot en met 3. Wanneer met name het economische beleid in verband met investeringen op de gespecificeerde gebieden wordt gefocust, zal dit helpen gevolg te geven aan de tweede aanbeveling voor de eurozone inzake de ondersteuning van investeringen, terwijl de aanbeveling om de belasting op arbeid te verlagen, gevolg geeft aan de derde aanbeveling voor de eurozone inzake de werking van de arbeidsmarkt.

               (3)Op 27 februari 2019 is het landverslag 2019 voor Oostenrijk
                  2
                gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Oostenrijk bij de tenuitvoerlegging van de op 13 juli 2018 door de Raad vastgestelde landspecifieke aanbevelingen heeft gemaakt, alsmede het gevolg dat is gegeven aan de aanbevelingen die in de jaren voordien werden goedgekeurd, en de vooruitgang die Oostenrijk in de richting van zijn nationale Europa 2020-doelstellingen heeft geboekt.

               (4)Op 24 april 2019 heeft Oostenrijk zijn nationale hervormingsprogramma 2019 en zijn stabiliteitsprogramma 2019 ingediend. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze tegelijkertijd geëvalueerd.

               (5)De betrokken landspecifieke aanbevelingen zijn meegenomen in de programmering voor de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESI-fondsen) voor de periode 2014-2020. Op grond van artikel 23 van Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement en de Raad
                  3
                kan de Commissie een lidstaat verzoeken zijn partnerschapsovereenkomst en de desbetreffende programma's te herzien en wijzigingen daarop voor te stellen, indien dit nodig is om de uitvoering van de betrokken aanbevelingen van de Raad te ondersteunen. In richtsnoeren met betrekking tot de toepassing van de maatregelen die de effectiviteit van de ESI-fondsen koppelen aan gezonde economische governance
                  4
               , heeft de Commissie nader aangegeven hoe zij van die bepaling zou gebruikmaken.

               (6)Oostenrijk valt momenteel onder het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact en is aan de schuldregel onderworpen. In haar stabiliteitsprogramma 2019 gaat de regering ervan uit dat het overheidssaldo zal verbeteren van een overschot van 0,1 % van het bbp in 2018 tot 0,3 % van het bbp in 2019 en daarna geleidelijk zal afnemen tot een evenwichtige begrotingssituatie in 2023. Op basis van het herberekende structurele saldo
                  5
                zal de begrotingsdoelstelling op middellange termijn – een structureel tekort van 0,5 % van het bbp – gedurende de hele programmaperiode worden overtroffen. Volgens het stabiliteitsprogramma zal de overheidsschuldquote naar verwachting geleidelijk afnemen van 73,8 % van het bbp in 2018 tot 59,8 % van het bbp in 2023. Het macro-economische scenario dat aan die begrotingsprognoses ten grondslag ligt, is gunstig. De risico's voor de begrotingsplanning op middellange termijn lijken gematigd en houden met name verband met de aangekondigde bezuinigingen bij de overheid waarmee de geplande hervorming van de inkomsten- en vennootschapsbelasting zal worden gefinancierd.

               (7)Op 13 juli 2018 heeft de Raad Oostenrijk aanbevolen om in 2019 de begrotingsdoelstelling op middellange termijn te halen, rekening houdend met de marge voor ongewone gebeurtenissen waarvoor een tijdelijke afwijking is toegestaan. Dit betekent dat het nominale stijgingspercentage van de netto primaire overheidsuitgaven
                  6
                ten hoogste 2,9 % mag bedragen, hetgeen overeenstemt met een verbetering van het structurele saldo met 0,3 % van het bbp. Volgens de voorjaarsprognoses 2019 van de Commissie zal het structurele saldo verbeteren van 0,1 % van het bbp in 2019 tot 0,0 % van het bbp in 2020, wat boven de begrotingsdoelstelling op middellange termijn ligt. De verwachting is dat Oostenrijk in 2019 en 2020 aan de schuldregel zal voldoen. Al met al is de Raad van oordeel dat Oostenrijk in 2019 en 2020 aan de bepalingen van het stabiliteits- en groeipact zal voldoen.

               (8)Oostenrijk heeft te kampen met middelgrote risico's voor de houdbaarheid van de begroting op lange termijn. Deze risico's zijn het gevolg van de verwachte stijging van de overheidsuitgaven voor gezondheidszorg, langdurige zorg en pensioenen. Hoewel de dekking van de gezondheidszorg in Oostenrijk over het algemeen hoog is, zullen de overheidsuitgaven voor de gezondheidszorg tegen 2070 naar verwachting met 1,3 procentpunt stijgen tot 8,3 % van het bbp, dus meer dan het EU-gemiddelde van 0,9 procentpunt. De overheidsuitgaven voor langdurige zorg zullen naar verwachting verdubbelen van 1,9 % van het bbp nu naar 3,8 % tegen 2070. De invoering van uitgavenplafonds bij de wet van 2017 over de inkomensverdeling tussen de bestuursniveaus en de hervorming van de eerstelijnszorg ter vermindering van de bovenmatige afhankelijkheid van de ziekenhuissector waren eerste stappen in de aanpak van het houdbaarheidsprobleem. De onlangs aangenomen Organisatiewet Sociale Verzekeringen (Sozialversicherungs-Organisationsgesetz) kan besparingen op het gebied van bestuurs- en administratiekosten opleveren, maar zal ook aanloopkosten meebrengen. De kwaliteit en de kostenefficiëntie zouden verder worden bevorderd door doeltreffendere overheidsopdrachten (bijv. EU-wijde aanbestedingen, het gebruik van andere gunningscriteria dan de prijs en interregionale bundeling van aanbestedingen) en door meer gebruik te maken van e-gezondheidsoplossingen. Op het gebied van de langdurige zorg zullen recente beleidsmaatregelen - zoals het besluit tot afschaffing van de verplichting voor patiënten om hun eigen vermogen te gebruiken om langdurige klinische zorg te financieren - de uitgaven naar verwachting niet beperken, maar doen toenemen.

               (9)De pensioenuitgaven zouden in 2036 een piek bereiken en 1,2 procentpunt van het bbp boven de referentiewaarde van 2016 liggen. Hervormingen uit het verleden hebben met succes gezorgd voor stimulansen om later met pensioen te gaan (de leeftijd waarop de arbeidsmarkt daadwerkelijk werd verlaten, steeg in de periode 2014-2017 naar raming met 1,5 jaar voor mannen en met 1 jaar voor vrouwen). Het dichten van de kloof tussen de wettelijke en de daadwerkelijke pensioenleeftijd blijft echter een uitdaging, en langer doorwerken moet worden gestimuleerd. Voorts zou aanpassing van zowel de minimumleeftijd voor vervroegd pensioen als de wettelijke pensioenleeftijd de houdbaarheid op lange termijn doeltreffender helpen verbeteren in de context van een vergrijzende samenleving. De invoering van een automatische koppeling tussen de wettelijke pensioenleeftijd en de stijging van de levensverwachting in de toekomst zou de pensioenuitgaven van de overheid kunnen doen afnemen. Deze afname wordt geraamd op 2,4 procentpunt van het bbp in de periode 2016-2070, wat de toename bij ongewijzigd beleid zou compenseren.

               (10)Het budgettaire federalisme van Oostenrijk leidt tot een aanzienlijke wanverhouding tussen bevoegdheden betreffende uitgaven en inkomsten op subnationaal niveau. Subnationale begrotingen kennen geen belastingautonomie, maar worden gevoed via een complex systeem van belastingdeling en intergouvernementele overdrachten. Dit doet afbreuk aan de budgettaire transparantie en de politieke verantwoordingsplicht en geeft weinig prikkels voor efficiënte overheidsuitgaven. Bij de wet van 2017 over de verdeling van inkomsten en uitgaven tussen de bestuursniveaus (Finanzausgleichsgesetz) is een aantal wijzigingen ingevoerd om de budgettaire betrekkingen tussen de verschillende bestuursniveaus te stroomlijnen. De wijzigingen omvatten onder meer vereenvoudiging van de verdeling van belastingen, toekenning van een eigen bron van inkomsten aan de deelstaten en overeenstemming over verdere hervormingen voor een transparantere toewijzing van wetgevende en uitvoerende bevoegdheden tussen de bestuursniveaus. Wat dat laatste betreft, vormt het Kompetenzbereinigungspaket een eerste stap in de richting van het ontwarren van bevoegdheden, aangezien het gedeelde beleidsterreinen opnieuw aan (uitsluitend) het federale of het deelstaatniveau toewijst en de wederzijdse instemmingsrechten inperkt. De wet betreft echter slechts een beperkt aantal beleidsterreinen.

               (11)De belastingstructuur van Oostenrijk wordt gekenmerkt door een hoge belastingdruk op arbeid (loonbelasting en socialezekerheidsbijdragen). De belastingdruk zal in de loop der tijd toenemen zolang de belastingschalen niet worden geïndexeerd voor inflatie. Het aandeel van de belastingen op arbeid, dat in 2017 55,3 % van de totale belastinginkomsten bedroeg, was een van de hoogste van de EU (gemiddeld: 49,7 %). Recente hervormingen, zoals de vermindering van de socialezekerheidsbijdragen voor mensen met een laag inkomen en werkgevers en de belastingvermindering voor werkende ouders via de nieuwe Familienbonus Plus, hebben ertoe bijgedragen dat de belastingwig op arbeid is verkleind. Er blijft ruimte voor een verschuiving van de belastingmix in de richting van bronnen die inclusievere en duurzamere groei bevorderen. Met name periodieke onroerendgoedbelastingen blijken relatief groeivriendelijk en progressief te zijn, aangezien mensen met een hoger inkomen doorgaans meer huizenvermogen hebben. Als gevolg van een grotendeels achterhaalde belastinggrondslag zijn de inkomsten uit periodieke onroerendgoedbelastingen in Oostenrijk echter laag en liggen zij ver onder het EU-gemiddelde. Een herwaardering van de belastinggrondslag zou meer inkomsten opleveren en de billijkheidsvraagstukken aanpakken die ontstaan wanneer de waarde van vastgoed losgekoppeld is van de marktprijzen. Doeltreffende, weldoordachte vermogensgerelateerde belastingen kunnen het belastingstelsel ook billijker maken, vooral tegen de achtergrond van de opvallende vermogensongelijkheid in Oostenrijk en het ontbreken van erf- en schenkbelasting. Ten slotte dragen milieubelastingen bij aan de internalisering van negatieve externe effecten van het gebruik van hulpbronnen en vervuilende activiteiten in verband met gezondheid en klimaat. De huidige fiscale voorkeursbehandeling voor dergelijke activiteiten moet dan ook worden heroverwogen.

               (12)De arbeidsmarkt verbetert; het onbenutte potentieel van menselijk kapitaal vormt echter een belemmering voor de productiviteit en de groei op lange termijn, waarbij vooral veranderingen nodig zijn voor vrouwen, laaggeschoolden, oudere werknemers en mensen met een migratieachtergrond. Ondanks een hoge arbeidsparticipatie van vrouwen (Oostenrijk 71,7 %; EU 67,4 % in 2018), blijft het aantal vrouwen dat voltijds werkt tamelijk laag. Het aantal vrouwen dat deeltijds werkt, ligt ruim boven het EU-gemiddelde (Oostenrijk 47,6 %; EU 30,8 % in 2018) en houdt voornamelijk verband met ontoereikende kinderopvang en een groot aantal vrouwen dat onbetaalde zorgtaken verricht. De huidige opzet van de kinderopvang en het gezinsgerelateerd verlof draagt onvoldoende bij tot gelijke kansen voor mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt. Meer investeringen in betaalbare voltijdse kinderopvang en heledagscholen zouden ervoor zorgen dat meer vrouwen voltijds gaan werken, het arbeidsmarktpotentieel van vrouwen beter wordt benut en de productiviteit en inclusieve groei op lange termijn worden verbeterd. Deeltijdwerk door vrouwen verklaart ook een aanzienlijk deel van de niet-gecorrigeerde genderloonkloof, die duidelijk boven het EU-gemiddelde blijft (Oostenrijk 19,9 %; EU 16,0 % in 2017). Andere belangrijke oorzaken van deze kloof zijn de oververtegenwoordiging van vrouwen in lagelonensectoren, segregatie bij de keuze van onderwijs, ondervertegenwoordiging van vrouwen in leidinggevende en toezichthoudende functies en loopbaanonderbrekingen. Over het geheel genomen is de aanzienlijke genderpensioenkloof (Oostenrijk 40,5 %; EU 35,2 % in 2017) grotendeels het gevolg van deze genderspecifieke inkomensongelijkheden die tijdens het beroepsleven zijn ontstaan. Bovendien zijn mensen met een mini-job, in meerderheid vrouwen, niet verzekerd tegen werkloosheid. De hoge werkloosheid onder laaggeschoolden wijst op onderbenutting van het arbeidsmarktpotentieel. Meer dan 44 % van alle werklozen heeft alleen het verplichte onderwijs gevolgd (tot en met lager secundair onderwijs, "Pflichtschule"). Een actief arbeidsmarktbeleid dat meer mensen aanmoedigt om te werken of een baan te zoeken, inclusief kansen om een leven lang te leren, blijft van cruciaal belang voor de benutting van het arbeidspotentieel van werknemers met een migratieachtergrond en laaggeschoolde volwassenen. De betrokkenheid van de sociale partners bij het besluitvormingsproces voor dit beleid, die traditioneel sterk is, is niettemin ter discussie gesteld.

               (13)Gezien het tekort aan geschoolde arbeidskrachten moet meer worden geïnvesteerd in algemeen onderwijs en opleiding. De leerresultaten voor kansarmen zijn niet verbeterd. Er blijft een grote prestatiekloof bestaan tussen leerlingen met en zonder migratieachtergrond. Uit nationale tests in 2016 bleek dat het niveau van de basisvaardigheden een uitdaging vormt, aangezien ongeveer een kwart van de leerlingen in het achtste leerjaar niet of slechts gedeeltelijk de onderwijseisen voor Duits haalt. De resultaten voor leerlingen uit een zwak sociaaleconomisch milieu en/of met een migratieachtergrond zijn bij nationale tests nauwelijks verbeterd. Uit recente internationale tests bleek ook dat de achterstand in leesvaardigheid van leerlingen uit een lager sociaaleconomisch milieu of met een migratieachtergrond toeneemt. Volgens het Programme for International Student Assessment doen in Oostenrijk geboren leerlingen het aanzienlijk beter dan migranten van de eerste generatie: hun voorsprong komt overeen met bijna drie jaar onderwijs. De recente onderwijshervormingen ondermijnen ten dele eerdere hervormingsinspanningen en stroken niet met de beste praktijken van de EU en de OESO. In dit verband is de uitbreiding van het heledagonderwijs vertraagd en wordt het indelen van leerlingen naar begaafdheid in het algemeen onderwijs geïntensiveerd. Er moet worden geïnvesteerd om de ongelijke onderwijsresultaten als gevolg van sociaaleconomisch milieu of migratieachtergrond aan te pakken. Hoewel Oostenrijk qua digitale vaardigheden van zijn burgers boven het EU-gemiddelde presteert, loopt het achter op de best presterende landen. De economie kampt met een toenemend tekort aan geschoolde IT-werknemers, aangezien de toenemende vraag niet wordt gedekt door voldoende afgestudeerde informaticastudenten.

               (14)Oostenrijk investeert fors in onderzoek en ontwikkeling, met ambitieuze nationale doelstellingen. De wetenschappelijke en innovatieresultaten liggen echter niet op het niveau van die van de innovatieleiders in de EU
                  7
               . Meer investeringen in onderzoek en ontwikkeling worden niet volledig in innovatieresultaten en productiviteitsgroei omgezet. Oostenrijk presteert met name slecht qua werkgelegenheid in snelgroeiende innovatieve bedrijven. Investeringen in onderzoek en ontwikkeling zouden doeltreffender zijn als zij volledig in excellente wetenschap en baanbrekende innovatie zouden worden omgezet. Daartoe moeten meer en betere banden tussen wetenschap en bedrijfsleven mogelijk worden gemaakt en moet samenwerking inzake slimme specialisatieprioriteiten tussen verschillende regio's en met andere landen worden aangemoedigd. Daarnaast kunnen verdere investeringen leiden tot aanzienlijke productiviteitswinsten en innovatieresultaten, onder meer op het gebied van eco-innovatie, innovatievermogen van het mkb en aanvullende immateriële activa.

               (15)Hoewel Oostenrijk beter presteert dan het EU-gemiddelde wat de algemene vooruitgang op het gebied van digitalisering betreft, bereikt het niet het niveau van de innovatieleiders in de EU. Dit geldt voor het gebruik van digitale technologieën, maar ook voor de ontwikkeling ervan. De informatie- en technologiesector in Oostenrijk is betrekkelijk klein en heeft niet dezelfde groei doorgemaakt als soortgelijke sectoren in landen die innovatieleider zijn. Voorts is er in plattelandsgebieden geen snelle connectiviteit, waardoor de kloof op het gebied van digitalisering en innovatievermogen tussen regio's wordt vergroot. Er zijn ook aanzienlijke kloven op het gebied van digitale infrastructuur op scholen, bijvoorbeeld voor draadloze lokale netwerken. Een herlancering van de algemene digitaliseringsstrategie van Oostenrijk biedt de mogelijkheid om doelstellingen en indicatoren vast te stellen en ook om toezicht te houden op de voortgang van de noodzakelijke publieke en private investeringen in digitalisering.

               (16)Verhoging van de energie-efficiëntie en het aandeel van de hernieuwbare energiebronnen zou het duurzame groeipotentieel van Oostenrijk versterken en ertoe bijdragen dat de klimaat- en energiedoelstellingen van het land voor 2030 worden gehaald. De beschikbare oplossingen worden slechts sporadisch gebruikt, en de overheidsinvesteringen in onderzoek en ontwikkeling op het gebied van milieu en energie liggen onder het EU-gemiddelde. Verbetering van de energie-efficiëntie en het gebruik van hernieuwbare energie in kleine en middelgrote ondernemingen zou het energieverbruik helpen verminderen. Investeringen in de renovatie van gebouwen, de opwekking van elektriciteit uit hernieuwbare bronnen en duurzame mobiliteit zouden de Oostenrijkse economie een aanzienlijke impuls kunnen geven. De overgang naar een circulaire economie vergt een algemene strategie en meer investeringen door bedrijven.

               (17)Ondanks een recente opleving in verband met het gunstige economische klimaat is Oostenrijk er nog niet in geslaagd de groei van de totale factorproductiviteit weer op gang te brengen en de al tien jaar durende stagnatie van deze belangrijke aanjager van economische groei en concurrentievermogen achter zich te laten. Productiviteitsgroei kan ook bevorderd worden door digitalisering van bedrijven, groei van ondernemingen en concurrentie bij diensten. De grotere Oostenrijkse bedrijven voeren in een behoorlijk tempo digitale technologieën en bedrijfsmodellen in, maar de kleinere bedrijven lopen achter. De digitalisering van kleinere ondernemingen, inclusief micro-ondernemingen, is bijzonder belangrijk, want zij vormen de ruggengraat van de Oostenrijkse economie. Uit het feit dat het programma "KMU Digital" goed is aangeslagen, blijkt dat er bij het mkb vraag is naar en belangstelling is voor het krijgen van advies over digitalisering. Het zou helpen als dit programma wordt verlengd en uitgebreid, en als het beleid gericht blijft op de digitalisering van bedrijven in het kader van de algemene digitaliseringsstrategie van Oostenrijk.

               (18)Er blijven structurele uitdagingen bestaan voor het opstarten en opschalen van bedrijven in Oostenrijk, met name zeer innovatieve bedrijven. Oostenrijk loopt achter op vergelijkbare EU-landen wat betreft werkgelegenheid bij snelgroeiende innovatieve bedrijven. Hieruit blijkt dat de voorwaarden voor het opschalen van innovatieve bedrijven moeten worden verbeterd. Deze opschaling wordt nog steeds belemmerd door factoren als een durfkapitaallandschap dat minder ontwikkeld en divers is dan in landen die innovatieleider zijn. De financiering in latere fasen, bijvoorbeeld in de vorm van durfkapitaal en toegang tot de publieke kapitaalmarkten voor opschalende bedrijven, verloopt stroef. Het onlangs gecreëerde mkb-segment op de Weense beurs is een stap in de goede richting. Snelgroeiende bedrijven zijn van cruciaal belang voor de verspreiding van nieuwe technologieën en bedrijfsmodellen, waaronder digitale, en dus voor de productiviteitsgroei.

               (19)Oostenrijk heeft belangrijke toegangsbelemmeringen en beperkende regels voor commerciële dienstverlening en gereglementeerde beroepen. Het gaat daarbij om specifieke vereisten inzake aandeelhouders, uitgebreide voorbehouden activiteiten en interdisciplinaire beperkingen. Regelgevingsbelemmeringen, met name wat de exploitatie van winkels betreft, dragen bij tot de relatief zwakke ontwikkeling van de Oostenrijkse detailhandelsector. Hoge administratieve lasten blijven voor de Oostenrijkse bedrijven een urgent probleem. Dit probleem kan worden aangepakt door voortgezette inspanningen om lasten te verlichten en door de geplande evaluatie van de Oostenrijkse vestigingswet (Gewerbeordnung). Meer concurrentie in de dienstensector zou ook helpen de tekortkomingen van Oostenrijk bij de verspreiding van digitale technologieën en bedrijfsmodellen aan te pakken.

               (20)De programmering van de EU-middelen voor de periode 2021-2027 kan helpen een aantal van de in de aanbevelingen geconstateerde lacunes aan te vullen, met name op de gebieden die in bijlage D bij het landverslag
                  8
                worden genoemd. Zo zou Oostenrijk optimaal gebruik kunnen maken van die middelen met betrekking tot de genoemde sectoren, rekening houdend met regionale verschillen.

               (21)In de context van het Europees Semester 2019 heeft de Commissie een brede analyse van het economisch beleid van Oostenrijk verricht. Die analyse is gepubliceerd in het landverslag 2019. Voorts heeft de Commissie zowel het stabiliteitsprogramma 2019 als het nationale hervormingsprogramma 2019 doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de aanbevelingen die in eerdere jaren tot Oostenrijk zijn gericht. Daarbij heeft zij niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar begrotings- en sociaaleconomisch beleid in Oostenrijk, maar ook naar de inachtneming van de Unieregels en -richtsnoeren. Dit weerspiegelt de noodzaak om de algehele economische governance van de Unie te versterken door middel van een inbreng op Unieniveau in toekomstige nationale besluiten

               (22)In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2019 onderzocht en is hij van oordeel
                  9
                dat Oostenrijk naar verwachting aan het stabiliteits- en groeipact zal voldoen.

               BEVEELT AAN dat Oostenrijk in 2019 en 2020 de volgende actie onderneemt:

               1.De houdbaarheid van de gezondheidszorg, de langdurige zorg en het pensioenstelsel garanderen, onder meer door de wettelijke pensioenleeftijd aan te passen met het oog op de verwachte stijging van de levensverwachting. De budgettaire betrekkingen tussen en verantwoordelijkheden van de verschillende bestuursniveaus vereenvoudigen en de financierings- en bestedingsbevoegdheden op elkaar afstemmen.

               2.De belasting verschuiven van arbeid naar bronnen die bevorderlijker zijn voor inclusieve en duurzame groei. Voltijdwerk voor vrouwen stimuleren, onder meer door de kinderopvang te verbeteren, en de arbeidsmarktresultaten voor laaggeschoolden verbeteren, in samenwerking met de sociale partners. De basisvaardigheden van kansarme groepen vergroten, inclusief mensen met een migratieachtergrond.

               3.Het investeringsgerelateerde economische beleid focussen op onderzoek en ontwikkeling, innovatie, digitalisering en duurzaamheid, rekening houdend met regionale verschillen. De productiviteitsgroei ondersteunen door het aanmoedigen van de digitalisering van ondernemingen en bedrijfsgroei, en door het verminderen van regelgevingsbelemmeringen in de dienstensector.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)

                        PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

                     (2)

                        SWD(2019) 1019 final.

                     (3)

                        Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds, het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij en algemene bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1083/2006 van de Raad (PB L 347 van 20.12.2013, blz. 320).

                     (4)

                        SWD(2014) 494 final.

                     (5)

                        Conjunctuurgezuiverd begrotingssaldo, ongerekend eenmalige en tijdelijke maatregelen, herberekend door de Commissie volgens de gezamenlijk overeengekomen methode.

                     (6)

                        De netto primaire overheidsuitgaven bestaan uit de totale overheidsuitgaven, ongerekend rente-uitgaven, uitgaven in het kader van Unieprogramma's die volledig met inkomsten uit fondsen van Unie worden gefinancierd en niet-discretionaire veranderingen in de uitgaven voor werkloosheidsuitkeringen. Nationaal gefinancierde bruto-investeringen in vaste activa worden gespreid over een periode van vier jaar. Er wordt rekening gehouden met discretionaire inkomstenmaatregelen of bij wet verplicht gestelde inkomstenstijgingen. Eenmalige maatregelen aan zowel de inkomsten- als de uitgavenzijde worden uitgevlakt.

                     (7)

                        Volgens het Europees innovatiescoreboard 2018 – innovatieleider: SE, DK, FI, NL, UK, LU sterke innovator: DE, BE, IE, AT, FR, SI.

                     (8)

                        SWD(2019) 1019 final.

                     (9)

                        Op grond van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad.


               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 5.6.2019
            COM(2019) 511 final
            Aanbeveling voor een
            AANBEVELING VAN DE RAAD
            over het nationale hervormingsprogramma 2019 van Kroatië en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2019 van Kroatië

               Aanbeveling voor een

               AANBEVELING VAN DE RAAD

               over het nationale hervormingsprogramma 2019 van Kroatië en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2019 van Kroatië

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

               Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid
                  1
               , en met name artikel 9, lid 2,

               Gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden
                  2
               , en met name artikel 6, lid 1,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

               Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

               Gezien de conclusies van de Europese Raad,

               Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

               Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

               Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

               Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Op 21 november 2018 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse groeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2019 voor coördinatie van het economisch beleid. Er werd terdege rekening gehouden met de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd. De prioriteiten van de jaarlijkse groeianalyse zijn op 21 maart 2019 door de Europese Raad bekrachtigd. Op 21 november 2018 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Kroatië heeft genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen.

               (2)Op 27 februari 2019 is het landverslag 2019 voor Kroatië
                  3
                gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Kroatië bij de tenuitvoerlegging van de op 13 juli 2018 door de Raad vastgestelde landspecifieke aanbevelingen heeft gemaakt, alsmede het gevolg dat is gegeven aan de aanbevelingen die in de jaren voordien werden goedgekeurd, en de vooruitgang die Kroatië in de richting van zijn nationale Europa 2020doelstellingen heeft geboekt. Het landverslag bevatte ook een op grond van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 uitgevoerde diepgaande evaluatie, waarvan de uitkomsten ook op 27 februari 2019 zijn bekendgemaakt
                  4
               . Op basis van haar analyse is de Commissie tot de conclusie gekomen dat Kroatië, in een context van lage potentiële groei, macro-economische onevenwichtigheden vertoont, die verband houden met hoge niveaus van overheidsschuld, particuliere schuld en buitenlandse schuld. De onevenwichtigheden zijn de laatste jaren echter kleiner geworden dankzij een robuuste nominale groei en een prudent begrotingsbeleid. De negatieve externe nettoverplichtingen zijn aan het verbeteren ten gevolge van de aanhoudende overschotten op de lopende rekening. Sinds de piek in 2015 is de overheidsschuld aanzienlijk gedaald. De schuldafbouw in de particuliere sector gaat voort hoewel het tempo naar verwachting zou terugvallen nu de kredietverlening en de investeringen weer aantrekken. De financiële sector is goed gekapitaliseerd en is winstgevend, maar het aandeel niet-renderende leningen blijft, ondanks een dalende trend, hoog. De beleidsvoering is versterkt, maar een grondige tenuitvoerlegging van structurele maatregelen blijft van cruciaal belang met het oog op de versterking van de weerbaarheid van de economie. Ondanks enige vooruitgang zijn er nog steeds problemen met de volledigheid, de nauwkeurigheid en de tijdschema's van economische statistieken en statistieken betreffende overheidsfinanciën.

               (3)Op 18 april 2019 heeft Kroatië zijn nationale hervormingsprogramma 2019 en zijn convergentieprogramma 2019 ingediend. Om met de onderlinge verbanden rekening te houden, zijn beide programma’s tegelijkertijd geëvalueerd.

               (4)De betrokken landspecifieke aanbevelingen zijn tot op zekere hoogte meegenomen in de programmering voor de Europese structuur- en investeringsfondsen ('ESI-fondsen') voor de periode 2014-2020. Op grond van artikel 23 van Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement en de Raad
                  5
                kan de Commissie een lidstaat verzoeken zijn partnerschapsovereenkomst en de desbetreffende programma's te evalueren en wijzigingen daarop voor te stellen, indien dit nodig is om de uitvoering van de betrokken aanbevelingen van de Raad te ondersteunen. De Commissie heeft in richtsnoeren met betrekking tot de toepassing van de maatregelen die de effectiviteit van de ESI-fondsen koppelen aan gezonde economische governance
                  6
               , nader aangegeven hoe zij van die bepaling zou gebruikmaken.

               (5)Kroatië valt momenteel onder het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact en is aan de schuldregel onderworpen. Vertrekkend van een overheidsoverschot van 0,2 % van het bbp in 2018, wordt in het convergentieprogramma 2019 ermee gerekend dat het nominale saldo zal verslechteren tot een tekort van -0,3 % van het bbp in 2019, om nadien geleidelijk te verbeteren tot een overschot van 0,8 % van het bbp in 2022. Uitgaande van het herberekende structurele saldo
                  7
               , wordt voorzien dat de begrotingsdoelstelling op middellange termijn — die is gewijzigd van een structureel tekort van 1,75 % van het bbp in 2019 tot 1 % van het bbp vanaf 2020 — gedurende de gehele programmaperiode zal worden overtroffen. Volgens het convergentieprogramma 2019 zal de overheidsschuldquote naar verwachting afnemen van 71,6 % van het bbp in 2019 tot 68,5 % van het bbp in 2020 en verder blijven dalen tot 62 % van het bbp in 2022. Het macro-economische scenario dat aan die begrotingsprognoses ten grondslag ligt, is plausibel. Toch lijken de voorgenomen begrotingsdoelstellingen voorzichtig. In de voorjaarsprognoses 2019 van de Commissie wordt uitgegaan van een overheidssaldo van 0,1 % en 0,5 % van het bbp in respectievelijk 2019 en 2020. Volgens de voorjaarsprognoses 2019 van de Commissie zal het structurele saldo -0,8 % van het bbp bedragen in 2019 en -0,5 % van het bbp in 2020, en zodoende boven de begrotingsdoelstelling op middellange termijn blijven. De verwachting is dat Kroatië in 2019 en 2020 aan de schuldregel zal voldoen. Al met al is de Raad van oordeel dat Kroatië in 2019 en 2020 aan de bepalingen van het stabiliteits- en groeipact zal voldoen.

               (6)In december 2018 heeft het Kroatische parlement de wet inzake budgettaire verantwoordelijkheid aangenomen. Het doel is de structuur en het mandaat van het comité begrotingsbeleid te versterken en becijferde begrotingsregels vast te stellen, met inbegrip van een regel voor een structureel begrotingsevenwicht. In maart 2019 werd het mandaat van de nationale rekenkamer versterkt door de invoering van sanctiemechanismen voor gevallen van niet-naleving van haar aanbevelingen en de uitbreiding van de reikwijdte van haar audits. Het begrotingskader zal verder worden versterkt door de aanneming van de gewijzigde begrotingswet. Dit zal naar verwachting leiden tot een betere begrotingsplanning, een betere verzameling van begrotingsgegevens en betere criteria voor de verstrekking van overheidsgaranties.

               (7)De territoriale versnippering van de Kroatische overheidsdiensten is van invloed op de efficiëntie ervan en vergroot de regionale verschillen. Veel kleine lokale overheidsinstanties hebben vaak niet voldoende financiële en administratieve middelen om de onder hun bevoegdheid vallende diensten te verlenen. Dit leidt tot grote verschillen in de openbare dienstverlening tussen financieel en administratief sterke en zwakke lokale instanties in Kroatië. Op het niveau van de centrale overheid hebben de autoriteiten stappen gezet in de richting van de vereenvoudiging van het omslachtige systeem van overheidsagentschappen, maar het wettelijk kader dat het systeem homogener moet maken, is nog niet klaar. Het is de bedoeling de bevoegdheden van bijkantoren van het centrale bestuur die op lokaal niveau actief zijn, over te hevelen naar het bestuur van de districten.

               (8)De schulden van het gezondheidszorgstelsel zijn in 2018 verder opgelopen, wat een risico vormt voor de overheidsfinanciën. De financiering van het stelsel is gebaseerd op bijdragen van de beroepsbevolking en overdrachten uit de overheidsbegroting, hoewel deze laatste de kosten nog nooit volledig hebben gedekt. De financiële situatie van het gezondheidszorgstelsel zal naar verwachting verbeteren als gevolg van de verhoging van de premie voor de ziektekostenverzekering in 2019 en van de accijnzen op tabak in december 2018. De voortdurende functionele integratie van ziekenhuizen en acties ter verbetering van de eerstelijnszorg kunnen leiden tot meer efficiëntie bij de uitgaven, maar de uitvoering ervan verloopt traag.

               (9)Het raamwerk voor loonvorming is niet consistent in alle geledingen van de overheid en de overheidsdiensten, wat van invloed is op de gelijke behandeling en een belemmering vormt voor de centrale controle op de loonkosten bij de overheid. De nieuwe wetgeving inzake de loonvorming voor ambtenaren is al meermaals uitgesteld. Het doel van de wet is te komen tot een grotere harmonisatie in alle geledingen van de overheid door de invoering van gemeenschappelijke salarisschalen en coëfficiënten voor de complexiteit van banen, op basis van meer consistente functiebeschrijvingen en competentiekaders. Kroatië heeft een kader voor de sociale dialoog, maar de sociale partners uiten hun bezorgdheid over het feit dat de werkmethoden en procedures een echte dialoog in de weg staan. De versnippering van de vakbonden verzwakt ook de doeltreffendheid van de sociale dialoog.

               (10)In 2018 bleef de werkloosheid snel dalen. Ook de jeugdwerkloosheid is aanzienlijk afgenomen, maar blijft hoog. De activiteits- en werkgelegenheidsgraad in Kroatië blijft echter laag, waarbij vervroegde pensionering en zorgtaken inactiviteit sterk in de hand werken. De toegang tot werkgelegenheid moet worden verbeterd, bijvoorbeeld door te anticiperen op en te zorgen voor passende vaardigheden. Er zijn nog steeds tal van factoren die inactiviteit in de hand werken en de huidige maatregelen om mensen te helpen de arbeidsmarkt te betreden, lijken niet te volstaan. De capaciteit van arbeidsmarktinstanties blijft beperkt en de samenwerking tussen diensten voor arbeidsvoorziening, sociale diensten en andere relevante belanghebbenden is zwak. In 2019 is een belangrijk pakket met hervormingen van het pensioenstelsel in werking getreden. De drie hoofddoelstellingen van de hervorming zijn: i) ontwerpgerelateerde inconsistenties, die hebben geleid tot een oneerlijke behandeling van bepaalde groepen gepensioneerden, wegwerken; ii) de adequaatheid van het pensioenstelsel verbeteren door de beroepsloopbaan te verlengen, en iii) de institutionele structuur en de prestaties van de tweede pensioenpijler versterken.

               (11)Sociaal-economische verschillen hebben grote gevolgen voor het onderwijsniveau in Kroatië. Het land presteert onder het EU-gemiddelde wat betreft onderwijs, met name voor- en vroegschoolse educatie en kinderopvang, basisvaardigheden, het aantal hoger opgeleiden, deelname van volwassenen aan onderwijs of opleiding, en arbeidsmarktrelevantie van beroepsonderwijs en -opleiding. Kroatië voert de hervorming van de leerplannen uit als proefproject, maar de hervorming zal alleen maximaal effect sorteren als zij volledig wordt uitgevoerd en gepaard gaat met de opleiding van leerkrachten.

               (12)Ondanks de nog steeds relatief hoge werkloosheid is er in een aantal sectoren van de economie sprake van een tekort aan arbeidskrachten, voornamelijk als gevolg van lacunes in vaardigheden. Het verbeteren van digitale vaardigheden kan de productiviteit verhogen en een aantal lacunes in vaardigheden opvullen. De beperkte arbeidsmarktrelevantie van beroepsonderwijs en -opleiding is mede de oorzaak van een lage arbeidsparticipatie bij afgestudeerden. Er nemen weinig studenten deel aan programma’s die leren op de werkplek omvatten. De oprichting van regionale competentiecentra en het experimentele programma voor duaal onderwijs moeten de kwaliteit van beroepsonderwijs en –opleiding verbeteren en het in kaart brengen van de behoeften aan vaardigheden vergemakkelijken. Er nemen weinig mensen deel aan programma's voor volwassenenonderwijs die worden aangeboden in het kader van maatregelen om mensen te helpen werk of een opleiding te vinden. Dit geldt met name voor degenen die het meest behoefte hebben aan onderwijs, zoals laaggeschoolden en werklozen.

               (13)Het aandeel van de bevolking dat met armoede of sociale uitsluiting wordt bedreigd, neemt af, maar blijft boven het EU-gemiddelde. Dit risico heeft vooral betrekking op ouderen en mensen met een handicap. Het vermogen van sociale uitkeringen om armoede terug te dringen, is nog steeds zwak in vergelijking met het EU-gemiddelde. De autoriteiten hebben maatregelen genomen om de registratie van sociale uitkeringen die op lokaal niveau worden verstrekt, te verbeteren door de indeling ervan te harmoniseren. Dit moet leiden tot een beter overzicht van de op het hele grondgebied verstrekte uitkeringen, die dan kunnen worden gebruikt om de doeltreffendheid van het stelsel voor sociale bescherming te verbeteren en de meest behoeftigen te bereiken.

               (14)Het vervoersnetwerk is niet in balans, met een grote achterstand op het vlak van de spoorweginfrastructuur, wat leidt tot een lage kwaliteit van de dienstverlening en belemmeringen voor de mobiliteit van werknemers. Kleinere steden beschikken niet over een adequate infrastructuur voor openbaar vervoer. De uitstoot van broeikasgassen door het wegvervoer is de afgelopen vijf jaar aanzienlijk toegenomen. Het aandeel van hernieuwbare energiebronnen in de vervoerssector ligt ver onder de 2020-doelstelling van 10 %. Extra inspanningen en investeringen zijn nodig om het hoge aandeel van auto's op fossiele brandstoffen daadwerkelijk te verminderen, de intermodaliteit te bevorderen en meer in het algemeen de toenemende uitstoot van broeikasgassen door de vervoerssector te beteugelen.

               (15)De hoge energie-intensiteit van Kroatië kan worden verminderd door investeringen in energie-efficiëntie en slimme energiesystemen. Bijzondere aandacht kan uitgaan naar het verminderen van het energieverbruik in gebouwen en het verbeteren van de energie-efficiëntie van stadsverwarmingsnetwerken. Ook investeringen in wind- en zonne-energie hebben een aanzienlijk potentieel, net als hernieuwbare energie voor verwarming en koeling. De bevordering ervan zou de eilanden van Kroatië ook in staat stellen zelfredzamer te worden op het gebied van energie, in overeenstemming met het initiatief 'Schone energie voor de eilanden van de EU'. Bovendien is Kroatië bijzonder kwetsbaar voor klimaatrisico's, met name overstromingen en bosbranden.

               (16)Investeringen kunnen ook de overgang naar een circulaire economie bevorderen. Zij zijn nodig om de gescheiden inzameling en recycling van afval als alternatief voor het storten van afval te ondersteunen, alternatieven voor grondstoffen te ontwikkelen, de vraag naar gerecycleerd materiaal te doen toenemen en het publiek bewuster te maken van duurzame consumptie- en gedragspatronen. Daarnaast zijn er ook aanzienlijke investeringen nodig om de opvang en behandeling van afvalwater in agglomeraties met een inwonerequivalent van meer dan 2 000 te waarborgen. Door investeringen in waternetwerken kan de lekkage van drinkwater worden verminderd en kan er worden voldaan aan kwaliteitseisen die nog niet zijn gehaald.

               (17)De onderzoeks- en innovatiecapaciteit en de invoering van geavanceerde technologieën vereisen investeringen om de innovatieprestaties te versterken en de productiviteitsgroei te bevorderen, die wordt belemmerd door een versnipperd en inefficiënt onderzoeks- en innovatiebeleid. De strategie voor 'slimme specialisatie' 2016-2020 (S3) van Kroatië heeft tot doel innovatie te bevorderen, versnippering in het systeem tegen te gaan en ervoor te zorgen dat de onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten worden georganiseerd rond belangrijke economische prioriteiten, maar verwacht wordt dat de uitvoering ervan verder zal worden versneld. Investeringen kunnen de samenwerking tussen universiteiten en bedrijven ondersteunen om de overdracht van technologie en de commercialisering van onderzoeksresultaten mogelijk te maken en kunnen governance versterken.

               (18)Er is langzaam vooruitgang geboekt wat betreft de maatregelen ter verbetering van corporate governance in staatsbedrijven. Er is een nieuwe code betreffende corporate governance aangenomen en er is opdracht gegeven voor het opstellen van een planning voor de middellange termijn en verslagen over prestaties. Toch blijft de sterke aanwezigheid van staatsbedrijven in veel sectoren, in combinatie met hun lage winstgevendheid en zwakke productiviteit, wegen op de economie. In 2018 werd de lijst van bedrijven van bijzonder belang verder ingekort en meer bedrijven komen nu formeel in aanmerking voor verkoop, maar een duidelijke privatiseringsstrategie ontbreekt. De inspanningen van de autoriteiten lijken gericht te zijn op het afstoten van de grote resterende minderheidsbelangen en het activeren van niet-productieve activa. Corruptie wordt gepercipieerd als een wijdverbreid en toenemend probleem. Doeltreffende instrumenten om corruptie te voorkomen en te bestraffen ontbreken, met name op lokaal niveau. Het blijft nodig om de toezicht- en sanctiemechanismen voor aangestelde personen bij lokale overheidsbedrijven te versterken.

               (19)Buitensporige bestuurlijke en wettelijke eisen en parafiscale (niet-fiscale) heffingen belasten het bedrijfsleven en vooral de kleinere bedrijven. Het in kaart brengen van de administratieve lasten is afgerond, waardoor de autoriteiten kunnen voortgaan met de tenuitvoerlegging van gerechtvaardigde vereenvoudigingsmaatregelen. Het snoeien in de parafiscale heffingen heeft vertraging opgelopen. Het hoge aantal overgereguleerde professionele diensten belemmert de mededinging. In bepaalde sectoren, en vooral de sector van de taxidiensten, is er vooruitgang geboekt, maar voor veel economisch belangrijke beroepen gelden er nog steeds buitensporige beperkingen.

               (20)Aanzienlijke vertragingen en lange procedures bij burgerlijke en handelsrechtbanken tasten de rechtszekerheid aan, terwijl inefficiëntie in het strafrecht de strijd tegen economische en financiële criminaliteit bemoeilijkt. De perceptie van de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht is verder verslechterd. In 2018 zijn er wijzigingen van de wet inzake de nationale raad voor de rechterlijke macht aangenomen. Met uitzondering van de situatie bij de hoge handelsrechtbank, was de verdere afname van de achterstand vooral het gevolg van een daling van het aantal binnenkomende zaken. Elektronische communicatie wordt momenteel getest bij sommige rechtbanken, maar moet nog worden uitgebreid op nationaal niveau.

               (21)De programmering van de EU-middelen voor de periode 2021-2027 kan helpen een aantal lacunes die zijn vastgesteld in de aanbevelingen en met name op de in bijlage D bij het landverslag
                  8
                vermelde gebieden, op te vullen. Dit zou Kroatië in staat stellen deze middelen optimaal te gebruiken met betrekking tot de daar genoemde sectoren, rekening houdend met regionale verschillen. De versterking van de bestuurlijke capaciteit van het land om deze middelen te beheren, is een belangrijke factor voor het succes van deze investeringen. De institutionele structuur voor overheidsopdrachten moet worden versterkt om de naleving van voorschriften te verbeteren en strategische aanbestedingen mogelijk te maken, zodat beleidsdoelstellingen worden bereikt en overheidsmiddelen efficiënt worden besteed.

               (22)In de context van het Europees Semester 2019 heeft de Commissie een brede analyse van het economische beleid van Kroatië verricht. Die analyse is gepubliceerd in het landverslag 2019. Voorts heeft de Commissie zowel het convergentieprogramma 2019 als het nationale hervormingsprogramma 2019 doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de aanbevelingen die in eerdere jaren tot Kroatië zijn gericht. Daarbij heeft zij niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar begrotings- en sociaal-economisch beleid in Kroatië, maar is zij ook nagegaan in hoeverre de Unieregels en -richtsnoeren in acht zijn genomen. Dit weerspiegelt de noodzaak de algehele economische governance van de Unie te versterken door middel van een inbreng op Unieniveau in toekomstige nationale besluiten.

               (23)In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het convergentieprogramma 2019 onderzocht en is hij van oordeel
                  9
                dat Kroatië naar verwachting aan het stabiliteits- en groeipact zal voldoen.

               (24)In het licht van de diepgaande evaluatie door de Commissie en van deze beoordeling heeft de Raad het nationale hervormingsprogramma 2019 en het convergentieprogramma 2019 onderzocht. Zijn aanbevelingen op grond van artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 zijn in de onderstaande aanbevelingen 1 tot en met 4 weergegeven. Het in aanbeveling 1 bedoelde begrotingsbeleid draagt onder meer bij tot het aanpakken van de onevenwichtigheden die verband houden met de hoge overheidsschuld,

               BEVEELT AAN dat Kroatië in 2019 en 2020 de volgende actie onderneemt:

               1.Het begrotingskader en de monitoring van voorwaardelijke verplichtingen op centraal en lokaal niveau versterken. De territoriale versnippering van de overheidsdiensten terugdringen en de functionele verdeling van bevoegdheden stroomlijnen.

               2.Resultaten boeken bij de onderwijshervorming en zowel de toegang tot onderwijs en opleiding op alle niveaus als de kwaliteit en de arbeidsmarktrelevantie ervan verbeteren. Sociale uitkeringen consolideren en hun vermogen om armoede terug te dringen vergroten. Arbeidsmarktmaatregelen en instanties versterken alsook de coördinatie ervan met sociale diensten. In overleg met de sociale partners geharmoniseerde raamwerken voor loonvorming invoeren in alle geledingen van de overheid en de overheidsdiensten.

               3.Het investeringsgerelateerde economische beleid toespitsen op onderzoek en innovatie, duurzaam stads- en spoorwegvervoer, energie-efficiëntie, hernieuwbare energie en milieu-infrastructuur, rekening houdend met regionale verschillen. De capaciteit van overheidsinstanties om openbare projecten en beleidsmaatregelen te ontwerpen en uit te voeren, vergroten.

               4.Corporate governance bij staatsbedrijven verbeteren en de verkoop van staatsbedrijven en niet-productieve activa intensiveren. De preventie en bestraffing van corruptie verbeteren, met name op lokaal niveau. De duur van gerechtelijke procedures verkorten en elektronische communicatie bij rechtbanken verbeteren. De meest belastende parafiscale heffingen en de buitensporige regulering van de markt voor producten en diensten verminderen.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)

                        PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

                     (2)

                        PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25.

                     (3)

                        SWD(2019) 1010 final.

                     (4)

                        COM(2019) 150 final.

                     (5)

                        Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds, het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij en algemene bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1083/2006 van de Raad (PB L 347 van 20.12.2013, blz. 320).

                     (6)

                        COM(2014) 494 final.

                     (7)

                        Het conjunctuurgezuiverde begrotingssaldo, exclusief eenmalige en tijdelijke maatregelen, dat de Commissie aan de hand van de gezamenlijk overeengekomen methode heeft herberekend.

                     (8)

                        SWD(2019) 1010 final.

                     (9)

                        Op grond van artikel 9, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.