               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 18.5.2016
            COM(2016) 342 final
            Aanbeveling voor een
            AANBEVELING VAN DE RAAD
            over het nationale hervormingsprogramma 2016 van Portugalen met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2016 van Portugal

               Aanbeveling voor een

               AANBEVELING VAN DE RAAD

               over het nationale hervormingsprogramma 2016 van Portugal

                  en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2016 van Portugal

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

               Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid
                  1
               , en met name artikel 5, lid 2,

               Gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden
                  2
               , en met name artikel 6, lid 1,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie
                  3
               ,

               Gezien de resoluties van het Europees Parlement
                  4
               ,

               Gezien de conclusies van de Europese Raad,

               Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

               Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

               Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

               Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Op 26 november 2015 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse groeianalyse
                  5
                en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees semester 2016 voor coördinatie van het economisch beleid. De prioriteiten van de jaarlijkse groeianalyse zijn op 17-18 maart 2016 door de Europese Raad bekrachtigd. Op 26 november 2015 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag
                  6
                aangenomen, waarin zij Portugal heeft genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zou worden onderworpen. Tevens heeft de Commissie op die datum een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen
                  7
               . Deze aanbeveling is op 18-19 februari 2016 door de Europese Raad bekrachtigd en op 8 maart 2016 door de Raad goedgekeurd. Als land dat de euro als munt heeft, en gelet op de nauwe verwevenheid van de economieën in de economische en monetaire unie, moet Portugal ervoor zorgen dat de aanbeveling tijdig en volledig wordt opgevolgd.

               (2)Op 26 februari 2016 is het landverslag 2016 voor Portugal
                  8
                gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Portugal bij de uitvoering van de door de Raad op 14 juli 2015 vastgestelde landspecifieke aanbevelingen heeft gemaakt, alsmede de vooruitgang die Portugal richting zijn nationale Europa 2020-doelstellingen heeft geboekt. Het landverslag bevatte ook een op grond van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 uitgevoerde diepgaande evaluatie. Op 8 maart 2016 heeft de Commissie de resultaten van de diepgaande evaluatie gepresenteerd
                  9
               . De analyse van de Commissie brengt haar ertoe te concluderen dat Portugal buitensporige macro-economische onevenwichtigheden ondervindt. Met name de hoge netto externe verplichtingen, de private en publieke schulden en het hoge percentage oninbare leningen vormen kwetsbaarheden in een context van hoge werkloosheid. Er blijven lacunes in het beleid bestaan met betrekking tot product- en dienstenmarkten, schuldherstructurering van bedrijven, budgettaire kwesties en specifieke segmenten van de arbeidsmarkt.

               (3)Op 29 april 2016 heeft Portugal zijn nationale hervormingsprogramma 2016 en zijn stabiliteitsprogramma 2016 ingediend. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze tegelijkertijd geëvalueerd. Het Portugese nationale hervormingsprogramma geeft blijk van voldoende ambitie om de buitensporige onevenwichtigheden aan te pakken, bevat geschikte maatregelen om de concurrentiekracht te bevorderen en de particuliere schuld af te bouwen en verwijst naar de uitdagingen in het landverslag 2016 en de aanbevelingen voor de eurozone die gericht zijn op de noodzaak om de investeringen een nieuwe impuls te geven en de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te waarborgen. Indien zij volledig en spoedig ten uitvoer worden gelegd, kunnen deze maatregelen bijdragen tot het aanpakken van de macro-economische onevenwichtigheden die Portugal ondervindt. Op basis van de beoordeling van beleidstoezeggingen van Portugal is er in dit stadium geen intensivering van de procedure bij macro-economische onevenwichtigheden vereist.

               (4)De betrokken landspecifieke aanbevelingen zijn meegenomen in de programmering van de Europese structuur- en investeringsfondsen voor de periode 2014-2020. Op grond van artikel 23 van Verordening (EU) nr. 1303/2013 kan de Commissie een lidstaat verzoeken zijn partnerschapsovereenkomst en de betrokken programma's te herzien en wijzigingen daarop voor te stellen wanneer dit nodig is om de uitvoering van desbetreffende aanbevelingen van de Raad te ondersteunen. De Commissie heeft nadere bijzonderheden over de toepassing van deze bepaling verstrekt in richtsnoeren inzake de toepassing van maatregelen om de doeltreffendheid van de Europese structuur- en investeringsfondsen te koppelen aan gezond economisch bestuur
                  10
               .

               (5)Portugal valt momenteel onder het corrigerende deel van het stabiliteits- en groeipact. Portugal heeft zijn buitensporig tekort niet binnen de vastgestelde termijn (2015) weten te corrigeren en heeft evenmin de door de Raad aanbevolen begrotingsinspanning verwezenlijkt. In haar stabiliteitsprogramma 2016 is de regering voornemens het buitensporige tekort te corrigeren en een nominaal tekort te bereiken van 2,2% van het bbp in 2016. Zodra een duurzame correctie van het buitensporige tekort is bewerkstelligd, wordt Portugal onderworpen aan het preventieve deel en de overgangsregel voor de schuld. Het (herberekende
                  11
               ) structurele saldo zal naar verwachting met slechts 0,35% van het bbp per jaar verbeteren, hetgeen onder de voor de periode 2016-2020 vereiste verbetering van 0,6% van het bbp ligt, en de begrotingsdoelstelling op middellange termijn - een structureel overschot van 0,25% van het bbp - zal naar verwachting niet worden verwezenlijkt binnen de looptijd van het programma. Volgens het stabiliteitsprogramma zal de overheidsschuldquote naar verwachting dalen tot 124,8% in 2016 en vervolgens verder teruglopen tot 110,3% in 2020. Het macro-economische scenario dat aan deze budgettaire projecties ten grondslag ligt, is vrij optimistisch. Bovendien zijn de maatregelen die moeten worden genomen om de vanaf 2017 geplande tekortdoelstellingen te halen, onvoldoende gespecificeerd. Op basis van de voorjaarsprognoses 2016 van de Commissie bedraagt het overheidstekort naar verwachting 2,7% van het bbp in 2016 (minder dan de in het Verdrag vastgestelde referentiewaarde van 3% van het bbp) en 2,3% van het bbp in 2017. Aangezien het structurele tekort naar verwachting lichtjes zal stijgen in 2016 en 2017, is de begrotingsinspanning niet in overeenstemming met de vereisten van het stabiliteits- en groeipact. Voorts zal Portugal volgens de prognose in 2017 niet aan de overgangsregel voor de schuld voldoen. Op basis van zijn beoordeling van het stabiliteitsprogramma en rekening houdend met de voorjaarsprognoses 2016 van de Commissie is er volgens de Raad een risico dat Portugal niet aan de bepalingen van het stabiliteits- en groeipact zal voldoen. Daarom zullen verdere maatregelen moeten worden genomen om in 2016 en 2017 de naleving van de vereisten van het stabiliteits- en groeipact te waarborgen.

               (6)Overeenkomstig artikel 10, lid 1, van Verordening (EG) nr. 1467/97 oefent de Commissie op gezette tijden toezicht uit op de uitvoering van de door Portugal genomen maatregelen in reactie op de laatste door de Raad uit hoofde van artikel 126, lid 7, VWEU gedane aanbeveling: de Commissie zal derhalve de Raad aanbevelen de noodzakelijk stappen te zetten in het kader van de buitensporigtekortprocedure.

               (7)Met een tijdige en onverkorte uitvoering van de hervormde budgettaire kaderwet, de wet op de beheersing van de verplichtingen en verdere verbeteringen op het vlak van de belastinginning en de uitgavencontrole kan aanzienlijk worden bijgedragen tot de verwezenlijking van de vereiste begrotingsaanpassing. Portugal wordt geconfronteerd met de tweeledige uitdaging om de budgettaire houdbaarheid op lange termijn van de gezondheidszorg tot stand te brengen en tegelijkertijd het niveau van toegang tot de gezondheidszorg te handhaven door middel van efficiëntieverbeteringen in het stelsel. Hoewel het aandeel van de overheidsuitgaven voor gezondheidszorg in Portugal in verhouding tot de totale uitgaven één van de laagste in de EU is, is de verwachte stijging van de overheidsuitgaven voor de gezondheidszorg met 2,5% van het bbp tegen 2060 de hoogste. Met het oog op het aanpakken van de uitdagingen voor de houdbaarheid op lange termijn in de gezondheidszorg zijn nog geen alomvattende maatregelen genomen om ziektepreventie en een volksgezondheidsbeleid te bevorderen en evenmin om een vroegtijdige en goedkopere eerstelijnsgezondheidszorg uit te bouwen. Op korte termijn blijft een nauwkeurige begrotingsplanning en -uitvoering in ziekenhuizen met het oog op het wegwerken van achterstallen een belangrijke uitdaging. Hoewel de houdbaarheid op lange termijn van het pensioenstelsel in het kader van de recente hervormingen is aangepakt, zijn de problemen op korte en middellange termijn nog niet verholpen. Het openbare pensioenstelsel wordt gekenmerkt door een grote afhankelijkheid van overdrachten uit de begroting en ongelijkheden tussen de generaties. Vertragingen bij de uitvoering en lacunes in het beleid belemmeren nog steeds de budgettaire houdbaarheid van overheidsbedrijven, in het bijzonder in de vervoersector. Het versterken van efficiëntiebevorderende maatregelen in de herstructureringsplannen van deze overheidsbedrijven blijft cruciaal bij het realiseren van bezuinigingen.

               (8)Aanzienlijke inspanningen zijn geleverd om belastingontwijking tegen te gaan door de efficiëntie van de belastingdiensten verder te verbeteren. Er zijn maatregelen genomen om belastingfraude te bestrijden, gegevensuitwisseling met financiële instellingen te verbeteren en het kader voor de strijd tegen witwassen van geld te versterken. Ondanks de geboekte vooruitgang is er nog steeds ruimte om de naleving van de belastingwetgeving te verbeteren. Een hervorming van de belastingdiensten om deze efficiënter te laten werken, zou eveneens de investeringen bevorderen.

               (9)De algemene loonontwikkelingen waren gematigd, hetgeen in overeenstemming is met de hoge werkloosheid en de noodzaak om een externe herbalancering te bevorderen, en sporen met de productiviteitsgroei op middellange termijn. Collectieve onderhandelingen op sectoraal niveau hebben deze trend ondersteund, hoewel de kenmerken van het stelsel voor het voeren van collectieve loononderhandelingen de reikwijdte van de aanpassingen op ondernemingsniveau nog steeds beperken. In een context van lage inflatie en hoge werkloosheid is het minimumloon in januari 2016 opgetrokken van 505 EUR tot 530 EUR per maand. Volgens de plannen zal het geleidelijk verder stijgen tot 600 EUR per maand in 2019 (14 keer per jaar betaald). Wat betreft de minimumlonen als percentage van de gemiddelde lonen, neemt Portugal in de EU een middenpositie in, maar het behoort wel tot de landen met het hoogste minimumloon als percentage van het mediane loon. Hieruit blijkt dat de inkomensherverdeling in Portugal zeer sterk gericht is op de lagere lonen en dat als gevolg van verdere verhogingen van het minimumloon het percentage werknemers dat onder het minimumloon valt, snel kan toenemen. In 2016 verdiende bijna een kwart van alle werknemers het minimumloon. Hiermee kan de intensiteit van de armoede onder werkenden tot een lager niveau worden teruggebracht, maar dit resulteert ook in een grotere samendrukking van de loonstructuur, met een opwaartse druk op de lonen in het algemeen. Indien dit niet gepaard gaat met productiviteitsverhogingen, kan dit nadelig uitvallen voor de werkgelegenheid en het concurrentievermogen, in het bijzonder in arbeidsintensieve bedrijfstakken. Bovendien bestaat het risico dat de stimulans om te investeren in vaardigheden hierdoor afneemt.

               (10)De Portugese arbeidsmarkt heeft zich in 2014 en 2015 verder hersteld en aanzienlijke inspanningen zijn geleverd om het activeringsbeleid te hervormen, de publieke arbeidsbemiddelingsdiensten te moderniseren en niet-geregistreerde jongeren beter te bereiken, hoewel bij de uitvoering enkele problemen blijven bestaan. In het licht van de recente verslechtering van de sociale toestand, in het bijzonder met betrekking tot de toenemende kinderarmoede, moeten ook belangrijke maatregelen worden genomen om de sociale bijstand te versterken, met name op het vlak van de minimuminkomensregeling, kinderbijslag en lage pensioenen. De impact van deze maatregelen bij het verminderen van de intensiteit van de armoede onder werkenden, moet worden geëvalueerd. De zorg voor het grote aantal langdurig werklozen blijft evenwel een uitdaging, die economische groei en de sociale situatie negatief beïnvloedt. Er is ruimte voor een verdere activering van langdurig werklozen, via een gericht arbeidsmarktbeleid en een betere coördinatie tussen de diensten voor arbeidsbemiddeling en de sociale diensten. Hoewel het herstel zorgde voor vele nieuwe banen met vaste arbeidsovereenkomsten, blijft de segmentatie van de arbeidsmarkt aanzienlijk. Het percentage werknemers met een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd behoort nog steeds tot de hoogste van Europa, en de overgang van tijdelijke naar vaste arbeidsovereenkomsten is beperkt.

               (11)De hoge schuldenlast van de particuliere sector blijft een belangrijk kwetsbaar punt voor de Portugese economie en de financieringsvoorwaarden voor het midden- en kleinbedrijf blijven ongunstig. Er is enige vooruitgang geboekt op het vlak van het terugdringen van de hoge schuldenlast van het bedrijfsleven en de particuliere sector kon zijn schulden blijven afbouwen. De schuldenlast van de Portugese particuliere sector is evenwel nog steeds een van de hoogste in de EU. Dit is een belangrijke belemmering voor investeringen en potentiële productiegroei. Niet-financiële vennootschappen passen hun balansen aan, maar in mindere mate dan gezinnen. Het hoge en nog steeds toenemende niveau van de oninbare leningen in de bedrijfswereld drukt op de balansen van zowel de niet-financiële als de financiële sector en vormt een belangrijke belemmering voor investeringen. Op verscheidene niveaus zijn maatregelen genomen om de schuldenlast van het bedrijfsleven aan te pakken, maar de resultaten daarvan laten op zich wachten. De bevoordeling van schulden in de vennootschapsbelasting blijft hoog. In de voorbije jaren heeft de regering ernaar gestreefd dit probleem aan te pakken door de invoering van regelgeving inzake onderkapitalisering en van een aftrek voor het eigen vermogen van een onderneming. In 2015 bleef het verschil in kapitaalkosten (voor en na belasting) tussen met schulden en met eigen vermogen gefinancierde investeringen evenwel een van de hoogste in de EU. Toegang tot krediet blijft duur en moeilijk voor ondernemingen, in het bijzonder voor mkb-bedrijven en starters. Alternatieve financieringsbronnen, zoals private equity, durfkapitaal, crowdfunding en business angels, blijven van marginaal belang en ernstig onderontwikkeld.

               (12)Ondanks de geboekte vooruitgang worden de groei, het concurrentievermogen en de investeringen van de bedrijven nog steeds gehinderd door regelgevende barrières en een gebrekkige institutionele capaciteit. De efficiëntie van het Portugese justitiële stelsel blijft laag, in het bijzonder met betrekking tot de behandeling van belastinggeschillen. De plaatsing van overheidsopdrachten verloopt grotendeels transparant in Portugal. Volgens gegevens van het gespecialiseerde onlineplatform "BASE" maken aanbestedende diensten in Portugal evenwel vaak gebruik van onderhandse gunning, die voor de periode 2013-2015 doorgaans in 87,3% van alle overheidsopdrachten werd toegepast, hetgeen neerkomt op 47% van de totale contractbedragen. Transparantie blijft een moeilijk punt bij concessieovereenkomsten en publiek-private partnerschappen, in het bijzonder op lokaal en regionaal niveau. De taskforce voor publiek-private partnerschappen van het ministerie van Financiën (UTAP) oefent toezicht uit op sommige publiek-private partnerschappen die door de centrale overheidsdiensten worden beheerd, maar concessies, regionale en lokale publiek-private partnerschappen vallen niet onder dit toezicht. De hervormingen van de havensector hebben nog steeds te kampen met vertragingen bij de uitvoering en belemmeringen voor de toegang van nieuwe spelers. De registratie van een onderneming is nu gemakkelijker geworden, maar het verstrekken van een vergunning is nog omslachtig en complex en onvoorspelbare administratieve procedures zijn nadelig voor het vertrouwen van investeerders. Er zijn nog steeds pijnpunten met betrekking tot de procedures voor de toegang tot de bouwsector, het verkrijgen van een bouwvergunning en de doeltreffende uitvoering van een gestroomlijnde regelgeving voor milieuvergunningen. Regelgevende barrières in sommige sectoren voor zakelijke dienstverlening verhinderen een doeltreffende middelenallocatie, in het bijzonder wat juridische dienstverlening betreft. De regelgeving die van toepassing is op beroepsorganen, met name die welke betrekking heeft op de statuten en interne regels, is restrictief en kan verhinderen dat zowel natuurlijke als rechtspersonen toegang krijgen tot de desbetreffende beroepen. Dit geldt met name voor de juridische beroepen, waar onder andere beperkingen inzake adverteren en multidisciplinaire activiteiten courant voorkomen.

               (13)Portugal presteert ondermaats op het vlak van samenwerking tussen wetenschap en bedrijfsleven en de commercialisering van kennis. De belemmeringen voor samenwerking tussen de universiteiten en de bedrijfswereld zijn aanzienlijk, zowel als gevolg van regelgevende en bureaucratische hindernissen, als wegens het gebrek aan stimulansen voor samenwerking in de academische wereld. Dit is nadelig voor de inzetbaarheid van afgestudeerden en innovatie. De invoering van de nieuwe technische opleidingen van het type korte cyclus (TeSP's) voorziet in nieuwe kansen voor samenwerking tussen polytechnische hogescholen en regionale economische actoren, maar de academische programma's zijn niet betrokken bij de modernisering.

               (14)In de context van het Europees semester heeft de Commissie een brede analyse van het economische beleid van Portugal verricht. Deze analyse is gepubliceerd in het landverslag 2016. Voorts heeft de Commissie zowel het stabiliteitsprogramma als het nationale hervormingsprogramma doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de aanbevelingen die in eerdere jaren tot Portugal zijn gericht. Daarbij heeft zij niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar budgettair en sociaaleconomisch beleid in Portugal, maar is zij ook nagegaan of de EU-regels en richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak de algehele economische governance van de Unie te versterken door middel van een inbreng op EU-niveau in toekomstige nationale besluiten. De aanbevelingen in het kader van het Europees semester worden in de onderstaande aanbevelingen 1 tot en met 5 weergegeven.

               (15)In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het stabiliteitsprogramma onderzocht en zijn advies
                  12
                daarover is met name in de onderstaande aanbeveling 1 weergegeven.

               (16)In het licht van de diepgaande evaluatie door de Commissie en van deze beoordeling heeft de Raad het nationale hervormingsprogramma en het stabiliteitsprogramma onderzocht. Zijn aanbevelingen op grond van artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 zijn in de onderstaande aanbevelingen 1 tot en met 5 weergegeven,

               BEVEELT AAN dat Portugal in 2016 en 2017 de volgende actie onderneemt:

               1.Zorgen voor een duurzame correctie van het buitensporige tekort in 2016 door het overheidstekort in 2016 terug te brengen tot 2,3% van het bbp, de noodzakelijke structurele maatregelen te treffen en alle meevallers te gebruiken om het tekort en de schuldenlast te verminderen. Dit komt neer op een verbetering van het structurele saldo met 0,25% van het bbp in 2016. Daarna een jaarlijkse budgettaire aanpassing van ten minste 0,6% van het bbp in 2017 realiseren. Tegen februari 2017 een grondige evaluatie van de uitgaven uitvoeren op alle niveaus van de overheidsdiensten en een versterking tot stand brengen van de uitgavencontrole, de kosteneffectiviteit en adequate budgettering. Waarborgen van de houdbaarheid op lange termijn van de gezondheidszorg, zonder de toegang tot eerstelijnsgezondheidszorg in het gedrang te brengen. De afhankelijkheid van het pensioenstelsel van overdrachten uit de begroting verminderen. Tegen eind 2016 de lopende herstructureringsplannen van de overheidsbedrijven heroriënteren.

               2.In overleg met de sociale partners ervoor zorgen dat de minimumlonen sporen met de doelstellingen inzake de bevordering van de werkgelegenheid en het concurrentievermogen van het bedrijfsleven.

               3.Zorgen voor de doeltreffende activering van de langdurig werklozen en de coördinatie verbeteren tussen de diensten voor arbeidsbemiddeling en de sociale diensten. Ervoor zorgen dat ondernemingen meer ertoe worden aangezet om aan te werven met vaste arbeidsovereenkomsten.

               4.Tegen oktober 2016 maatregelen nemen om de opschoning van de balansen van kredietinstellingen te bevorderen en het hoge niveau van de oninbare leningen aanpakken. De bevoordeling van schulden in de vennootschapsbelasting terugschroeven en de toegang tot financiering via de kapitaalmarkt verbeteren voor starters en mkb-bedrijven.

               5.De transparantie en doeltreffendheid verhogen van aanbestedingen bij publiek-private partnerschappen en concessies. Tegen eind 2016 de administratieve en vergunningsprocedures verbeteren en versnellen, de afwikkeling van belastinggeschillen versnellen en regelgevende barrières afbouwen, met name voor zakelijke dienstverlening. De samenwerking tussen het bedrijfsleven en de universiteiten stimuleren.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)
                  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

                     (2)
                  PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25.

                     (3)
                  COM(2016) 342 final.

                     (4)
                  P8_TA(2016)0058, P8_TA(2016)0059, en P8_TA(2016)0060.

                     (5)
                  COM(2015) 690 final.

                     (6)
                  COM(2015) 691 final.

                     (7)
                  COM(2015) 692 final.

                     (8)
                  SWD(2016) 90 final.

                     (9)
                  COM(2016) 95 final.

                     (10)
                  COM(2014) 494 final.

                     (11)
                  Het structurele saldo zoals herberekend door de Commissie volgens de algemeen aanvaarde methode op basis van de informatie in het stabiliteitsprogramma.

                     (12)
                  Op grond van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad.


               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 13.5.2015
            COM(2015) 255 final
            Aanbeveling voor een
            AANBEVELING VAN DE RAAD
            over het nationale hervormingsprogramma 2015 van Denemarkenen met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2015 van Denemarken

               Aanbeveling voor een

               AANBEVELING VAN DE RAAD

               over het nationale hervormingsprogramma 2015 van Denemarken

                  en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2015 van Denemarken

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

               Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid
                  1
               , en met name artikel 9, lid 2,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie
                  2
               ,

               Gezien de resoluties van het Europees Parlement
                  3
               ,

               Gezien de conclusies van de Europese Raad,

               Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

               Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

               Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

               Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Op 26 maart 2010 heeft de Europese Raad zijn goedkeuring gehecht aan het voorstel van de Commissie voor een nieuwe groei- en werkgelegenheidsstrategie; deze Europa 2020-strategie berust op een versterkte coördinatie van het economische beleid en spitst zich toe op de sleutelgebieden waarop Europa's potentieel voor duurzame groei en concurrentievermogen een krachtige impuls nodig heeft.

               (2)Op voorstel van de Commissie heeft de Raad op 13 juli 2010 een aanbeveling inzake de globale richtsnoeren voor het economisch beleid van de lidstaten en de Unie (2010-2014), en op 21 oktober 2010 een besluit betreffende de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten vastgesteld, die samen de "geïntegreerde richtsnoeren" vormen. De lidstaten werd verzocht in hun nationaal economisch en werkgelegenheidsbeleid met de geïntegreerde richtsnoeren rekening te houden.

               (3)Op 8 juli 2014 heeft de Raad een aanbeveling over het nationale hervormingsprogramma voor 2014 van Denemarken vastgesteld en een advies over het geactualiseerde convergentieprogramma voor 2014 van Denemarken uitgebracht.

               (4)Op 28 november 2014 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse groeianalyse
                  4
                en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees semester 2015 voor coördinatie van het economisch beleid. Tevens heeft de Commissie op die datum op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 het waarschuwingsmechanismeverslag
                  5
                aangenomen, waarin Denemarken niet werd genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen.

               (5)Op 18 december 2014 heeft de Europese Raad de volgende prioriteiten goedgekeurd: stimuleren van investeringen, vaart zetten achter structurele hervormingen en nastreven van een verantwoorde, groeivriendelijke begrotingsconsolidatie.

               (6)Op 26 februari 2015 heeft de Commissie haar landenverslag 2015 voor Denemarken gepubliceerd
                  6
               . In het landenverslag worden de vorderingen beoordeeld die Denemarken bij de tenuitvoerlegging van de op 8 juli 2014 vastgestelde landenspecifieke aanbevelingen heeft gemaakt.

               (7)Op 27 maart 2015 heeft Denemarken zijn nationale hervormingsprogramma 2015 en zijn convergentieprogramma 2015 ingediend. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze tegelijkertijd geëvalueerd.

               (8)Denemarken valt momenteel onder het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact. De regering is, blijkens haar convergentieprogramma 2015, van plan het nominale tekort te laten oplopen van 1,6 % van het bbp in 2015 – toen op aanzienlijke meevallers kon worden gerekend – tot 2,6 % van het bbp in 2016. Daarna is de regering voornemens het tekort zodanig te verminderen dat in 2020 een begrotingsevenwicht wordt bereikt. Volgens het convergentieprogramma is de regering van plan om de middellangetermijndoelstelling – een structureel tekort van 0,5 % van het bbp  – vanaf 2016 te bereiken. In het convergentieprogramma wordt ervan uitgegaan dat de overheidsschuldquote geleidelijk zal dalen van 39,8 % in 2015 naar 36,7 % in 2020. Het macro-economische scenario dat aan deze begrotingsprognoses ten grondslag ligt, is plausibel. Op basis van de voorjaarsprognose 2015 van de Commissie wordt verwacht dat het structurele saldo in 2015 aan de middellangetermijndoelstelling zal voldoen. Volgens deze prognose bestaat evenwel het risico dat in 2016 licht van de middellangetermijndoelstelling wordt afgeweken, waarbij de groei van de netto-uitgaven 0,3 % van het bbp hoger zou liggen dan de benchmark. Hoewel ervan wordt uitgegaan dat deze afwijking tijdelijk zal zijn, aangezien de toename van de netto-uitgaven in 2016 wordt beïnvloed door de uitfasering van eenmalige maatregelen op het gebied van belastingheffing op pensioenspaargeld, is het mogelijk dat verdere maatregelen voor 2016 moeten worden genomen. Op basis van zijn beoordeling van het convergentieprogramma en rekening houdend met de voorjaarsprognose 2015 van de Commissie is de Raad van mening dat Denemarken naar verwachting grotendeels aan de bepalingen van het stabiliteits- en groeipact zal voldoen.

               (9)Een langetermijnaanbod aan naar behoren geschoolde arbeidskrachten is een noodzakelijke voorwaarde voor duurzame groei in Denemarken. Met de hervorming van het actieve arbeidsmarktbeleid van 2014 heeft Denemarken vorderingen gemaakt bij het vergroten van de inzetbaarheid van degenen die aan de rand van de arbeidsmarkt staan. De hervorming bevindt zich in een beginfase van de uitvoering en de resultaten ervan moeten worden gevolgd. In lijn met de aanbevelingen van de deskundigengroep Carsten-Koch II zijn nog steeds extra maatregelen nodig voor degenen die het verst van de arbeidsmarkt af staan. In dit verband blijken een laag onderwijsniveau, een beperkte arbeidsmarktervaring, een jeugdige leeftijd en een migrantenachtergrond factoren van doorslaggevend belang te zijn. Over het algemeen blijft het arbeidsmarktpotentieel van mensen met een migrantenachtergrond onderbenut. Ondanks de hoge uitgaven voor onderwijs in Denemarken zijn de onderwijsresultaten slechts middelmatig, vooral voor leerlingen met een migrantenachtergrond. De hervorming van het basisonderwijs, het lager middelbaar onderwijs, het beroepsonderwijs en de beroepsopleiding heeft tot doel dit probleem aan te pakken. Om de onderwijsresultaten te verbeteren moeten deze hervormingen volledig ten uitvoer worden gelegd.

               (10)Een verbeterd concurrentievermogen is essentieel om het economisch herstel in Denemarken te versterken. De groei van de productiviteit, die in dit verband cruciaal is, was de voorbije twee decennia over het algemeen zwak en ondervond de invloed van toetredingsbarrières en regelgevingsverplichtingen in op de binnenlandse markt gerichte dienstensectoren. De productiviteitscommissie heeft de bouw en de kleinhandel aangemerkt als sectoren waarvan de productiviteit kan worden verhoogd. De regelgeving voor kleinhandelszaken is zeer strikt en er is niets ondernomen om die te versoepelen. De bouwsector wordt gekenmerkt door veeleisende bouwvoorschriften en een groot aantal certificeringsregelingen. De Deense regering heeft in november 2014 een strategie voor de bouwsector voorgelegd. Die bevat goede voornemens, zoals de vereenvoudiging van de regels, de stroomlijning van de technische elementen van een bouwaanvraag, de invoering van internationale normen, de harmonisatie van nationale normen en de vermindering van de tijd die nodig is voor de afgifte van bouwvergunningen. De strategie moet evenwel nog volledig in concrete maatregelen worden omgezet. Er zijn nog altijd overlappende vergunnings- en certificeringsregelingen, die in sommige gevallen ook gelden voor tijdelijke grensoverschrijdende dienstverrichtingen. Bovendien wordt, als dienstverleners hun onderneming in Denemarken willen vestigen, niet altijd rekening gehouden met in andere lidstaten afgegeven vergunningen en certificeringen.

               (11)In de context van het Europees semester heeft de Commissie een brede analyse van het economische beleid van Denemarken verricht. Deze analyse is gepubliceerd in het landenverslag 2015. Voorts heeft de Commissie zowel het convergentieprogramma als het nationale hervormingsprogramma doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de aanbevelingen die in eerdere jaren tot Denemarken zijn gericht. Daarbij heeft zij niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar budgettair en sociaaleconomisch beleid in Denemarken, maar is zij ook nagegaan of de EU-regels en richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak de algehele economische governance van de Europese Unie te versterken door middel van een inbreng op EU-niveau in toekomstige nationale besluiten. Haar aanbevelingen in het kader van het Europees semester worden in de onderstaande aanbevelingen 1 en 2 weergegeven.

               (12)In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het convergentieprogramma van Denemarken onderzocht en zijn advies
                  7
                daarover is met name in onderstaande aanbeveling 1 weergegeven.

               BEVEELT AAN dat Denemarken in de periode 2015-2016 de volgende actie onderneemt:

               1.Vermijden dat in 2016 van de middellangetermijndoelstelling wordt afgeweken.

               2.De productiviteit verhogen, met name in de op de binnenlandse markt gerichte dienstensectoren, waaronder de kleinhandel en de bouw. De beperkingen voor kleinhandelszaken versoepelen en verdere maatregelen nemen om de resterende belemmeringen als gevolg van de vergunningen- en certificeringsregelingen in de bouwsector, op te heffen.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)
                  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

                     (2)
                  COM(2015) 255.

                     (3)
                  P8_TA(2015)0067, P8_TA(2015)0068, P8_TA(2015)0069.

                     (4)
                  COM(2014) 902.

                     (5)
                  COM(2014) 904 final.

                     (6)
                  SWD(2015) 24 final.

                     (7)
                  Op grond van artikel 9, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad.


               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 18.5.2016
            COM(2016) 324 final
            Aanbeveling voor een
            AANBEVELING VAN DE RAAD
            over het nationale hervormingsprogramma 2016 van Tsjechiëen met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2016 van Tsjechië

               Aanbeveling voor een

               AANBEVELING VAN DE RAAD

               over het nationale hervormingsprogramma 2016 van Tsjechië

                  en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2016 van Tsjechië

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

               Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid
                  1
               , en met name artikel 9, lid 2,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie
                  2
               ,

               Gezien de resoluties van het Europees Parlement
                  3
               ,

               Gezien de conclusies van de Europese Raad,

               Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

               Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

               Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

               Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Op 26 november 2015 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse groeianalyse
                  4
                en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees semester 2016 voor coördinatie van het economisch beleid. De prioriteiten van de jaarlijkse groeianalyse zijn op 17-18 maart 2016 door de Europese Raad bekrachtigd. Op 26 november 2015 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag
                  5
                aangenomen, waarin zij Tsjechië niet heeft genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen.

               (2)Op 26 februari 2016 is het landverslag 2016 voor Tsjechië
                  6
                gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Tsjechië bij de tenuitvoerlegging van de op 14 juli 2015 door de Raad vastgestelde landspecifieke aanbevelingen heeft gemaakt, alsmede de vooruitgang die Tsjechië richting zijn nationale Europa 2020-streefcijfers heeft geboekt.

               (3)Op 11 mei 2016 heeft Tsjechië zijn convergentieprogramma 2016 ingediend, en op 12 mei zijn nationale hervormingsprogramma 2016. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze tegelijkertijd geëvalueerd.

               (4)De betrokken landspecifieke aanbevelingen zijn meegenomen in de programmering van de Europese structuur- en investeringsfondsen voor de periode 2014-2020. Op grond van artikel 23 van Verordening (EU) nr. 1303/2013 kan de Commissie een lidstaat verzoeken zijn partnerschapsovereenkomst en de desbetreffende programma's te evalueren en wijzigingen daarop voor te stellen indien dit nodig is om de uitvoering van de betrokken aanbevelingen van de Raad te ondersteunen. De Commissie heeft nadere bijzonderheden over de toepassing van deze bepaling verstrekt in richtsnoeren inzake de toepassing van maatregelen om doeltreffendheid van de Europese structuur- en investeringsfondsen te koppelen aan gezond economisch bestuur
                  7
               .

               (5)Tsjechië valt momenteel onder het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact. In haar convergentieprogramma 2016 gaat de regering uit van een lichte terugval van het nominale saldo tot -0,6 % van het bbp in 2016 en van een algemene stabilisatie op -0,5 % van het bbp vanaf 2017. Aan de budgettaire middellangetermijndoelstelling — een structureel tekort van 1 % van het bbp — wordt nog steeds voldaan binnen de looptijd van het programma. Volgens het convergentieprogramma zal de overheidsschuldquote naar verwachting in 2016 op 41,1 % blijven en daarna dalen tot 39,3 % in 2019. Het macro-economische scenario dat aan deze begrotingsprognoses ten grondslag ligt, is plausibel. De maatregelen die nodig zijn om vanaf 2017 de geplande tekortdoelstellingen te ondersteunen, zijn niet voldoende gespecificeerd. Volgens de voorjaarsprognose 2016 van de Commissie zal het structurele saldo in 2016 uitkomen op -0,7 % en in 2017 op -0,9 % van het bbp, wat hoger is dan de budgettaire middellangetermijndoelstelling. Mogelijke toekomstige afwijkingen zouden worden beoordeeld in het licht van de eis dat het structurele saldo op het niveau van de budgettaire middellangetermijndoelstelling wordt gehouden. Op basis van zijn beoordeling van het convergentieprogramma en rekening houdend met de voorjaarsprognose 2016 van de Commissie is de Raad van mening dat Tsjechië naar verwachting aan de bepalingen van het stabiliteits- en groeipact zal voldoen.

               (6)Op lange termijn loopt Tsjechië een gemiddeld budgettair houdbaarheidsrisico. Dit houdt vooral verband met de verwachte gevolgen van de leeftijdsgebonden overheidsuitgaven, met name in de gezondheidszorg, maar ook voor de pensioenen. Recentelijk aangenomen of geplande maatregelen om het pensioenstelsel te wijzigen zouden, indien uitgevoerd, leiden tot een verslechtering van de overheidsfinanciën op lange termijn. Eerst heeft de Tsjechische regering in februari 2016 wetgeving aangenomen op grond waarvan zij het mechanisme voor de indexering van de pensioenen flexibeler kan aanpassen. Vervolgens worden nu voorstellen besproken om de wettelijke pensioenleeftijd op hoogstens 65 jaar vast te stellen en om een mechanisme voor regelmatige evaluatie van de pensioengerechtigde leeftijd in te stellen. Momenteel zijn er geen plannen om de lage wettelijke pensioenleeftijd te verhogen. Op het gebied van de gezondheidszorg is de verwachte stijging van de uitgaven op lange termijn ook een punt van zorg. Hoewel momenteel een aantal maatregelen in verschillende stadia van uitvoering zijn, ziet Tsjechië zich voor uitdagingen geplaatst om het bestuur en de kosteneffectiviteit van zijn gezondheidszorg te verbeteren. Indicatoren wijzen op een hoge consumptie van goederen en diensten en op een relatief grote afhankelijkheid van op ziekenhuizen gebaseerde zorg, die duurder is dan diensten voor poliklinische patiënten. De beschikbare medische gegevens blijken niet efficiënt te worden gebruikt voor de planning en de rationalisering van de intramurale zorgcapaciteit. Het systeem voor de terugbetaling van ziekenhuiszorg wordt momenteel herzien omdat het een aantal tekortkomingen vertoont, zoals de beperkte steekproef van ziekenhuizen op basis waarvan de referentiebedragen worden berekend. Opties om de coördinatie van de ambulante zorg te versterken, de rol van de huisartsen als poortwachter te verbeteren en onnodig gebruik van ambulante diensten te beperken, zijn nog onvoldoende onderzocht.

               (7)Het begrotingskader van Tsjechië behoort tot de zwakste in de EU. Een hervormingspakket dat de belangrijkste tekortkomingen op dit gebied aanpakt, werd in februari 2015 door de regering goedgekeurd, maar moet nog door het parlement worden geratificeerd. Het pakket heeft tot doel Richtlijn 2011/85/EU van de Raad tot vaststelling van voorschriften voor de begrotingskaders van de lidstaten om te zetten in nationale wetgeving. De voorgestelde hervorming beoogt de uitgavenlimieten stringenter te maken en ze rechtstreeks te koppelen aan de budgettaire middellangetermijndoelstelling. In het kader van de hervorming zou de regering een begroting moeten vaststellen die de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn garandeert, en zou een onafhankelijke begrotingsraad worden opgericht om de overheidsfinanciën te monitoren en de transparantie te vergroten.

               (8)De investeringen in Tsjechië blijven onder het EU-gemiddelde per hoofd van de bevolking en zijn sterk geconcentreerd in de hoofdstedelijke regio. Administratieve en regelgevende belemmeringen blijven wegen op de efficiëntie van het ondernemingsklimaat en vormen een belemmering voor investeringen. Er zijn specifieke knelpunten bij de uitvoering van de vervoers- en energie-infrastructuurprojecten. Bovendien kwam de absorptie van EU-middelen tijdens de programmeringsperiode 2007-2013 maar langzaam op gang, voornamelijk als gevolg van ingewikkelde procedures, tekortkomingen bij de beheers- en controlesystemen, inefficiënties bij de procedures voor overheidsopdrachten en de beperkte bestuurlijke capaciteit van de instanties die bij de projectuitvoering betrokken waren. Tot de administratieve belemmeringen voor investeringen in de vervoersinfrastructuur behoorden onder meer tijdrovende procedures voor de afgifte van vergunningen voor grondgebruik en vertragingen als gevolg van klachtenprocedures bij het antimonopoliebureau. Op het gebied van de energie-efficiëntie waren de overheidsprogramma's voor de vermindering van de energie-intensiteit versnipperd en niet kostenefficiënt. Er zijn aanwijzingen dat de energiebesparingen niet vorderen overeenkomstig het nationale actieplan voor energie-efficiëntie. Wat de diensten betreft, zijn er aanwijzingen van restrictiviteit op het gebied van de regelgeving. Dit geldt in het bijzonder voor bepaalde vrije beroepen, waar de belemmeringen voor toegang of praktijk groter blijken te zijn dan het EU-gemiddelde. Het geringe gebruik van kwaliteitsvolle online-overheidsdiensten vormt ook een belemmering voor het ondernemingsklimaat en weerspiegelt de tekortkomingen van het aanbod. De e-overheidsdiensten maken niet ten volle gebruik van de technologische mogelijkheden om de gebruikerservaring te verbeteren, en behoren tot de minst geavanceerde van de EU. Uit de beschikbare gegevens blijkt dat belastingontduiking in Tsjechië relatief vaak voorkomt. De aanpak van dit probleem, met name wat de btw betreft, staat hoog op de beleidsagenda. Anderzijds zijn er geen maatregelen gepland om de relatief hoge kosten in verband met de betaling van belastingen te verlagen of om het belastingstelsel te vereenvoudigen. De prefilingdiensten die de belastingautoriteiten aanbieden, zijn beperkt. De belastingplichtigen maken slechts in beperkte mate gebruik van de systemen voor elektronische belastingaangifte, ook al is op het gebied van de btw enige vooruitgang geboekt. Voorts zijn, volgens de meest recente internationale verslagen, de kosten van belastinginning in Tsjechië relatief hoog. Hoge sociale werkgeversbijdragen dragen bij aan een algemeen hoge belasting op arbeid en de diversificatie naar andere vormen van belastingen, zoals die op onroerend goed, is beperkt.

               (9)Een aantal indicatoren wijst op aanzienlijke tekortkomingen bij het openbaar bestuur. Er is enige vooruitgang geboekt bij de vaststelling van de wetgevende en niet-wetgevende maatregelen die deel uitmaken van het corruptiebestrijdingsplan van 2015. Het parlement heeft de wet inzake het aanbestedingsregister in november 2015 aangenomen. Tijdige uitvoering en verdere ontwikkeling ervan zouden ten goede komen aan de transparantie en de kosteneffectiviteit van de openbare aanbestedingen. Sommige van de belangrijkste besluiten op het gebied van corruptiebestrijding, zoals een wijziging van de wet inzake belangenconflicten en een nieuwe wet inzake de financiering van politieke partijen, zijn echter nog steeds hangende. Tal van aangenomen maatregelen zijn moeilijk te handhaven en hebben een beperkt effect, terwijl een aantal geplande maatregelen herhaaldelijk is doorgerold tot het volgende actieplan. Ondanks inspanningen om iets aan de tekortkomingen van het Tsjechische systeem voor overheidsopdrachten te doen is er, wat concurrentie en dus een goede prijs-kwaliteitverhouding betreft, ruimte om de prestaties van dit systeem verder te verbeteren. Dit komt deels door een gebrek aan passende opleiding van wie zich met aanbestedingen bezighoudt, en door onvoldoende aandacht voor de kwaliteitscriteria bij de gunning van opdrachten. De overheidssector is sterk afhankelijk van niet op concurrentie gebaseerde procedures, die weinig aantrekkelijk zijn voor inschrijvers, terwijl zelden wordt gebruikgemaakt van gegroepeerde aanbestedingen. Toch zal de uitvoering van de onlangs omgezette richtlijnen inzake gemoderniseerde procedures voor overheidsopdrachten naar verwachting de gelegenheid zijn om in het beleid inzake overheidsopdrachten een strategische en op feiten gebaseerde benadering in te voeren wat betreft professionalisering, bundeling van de overheidsaankopen, grotere aandacht voor kwaliteitscriteria en integriteit van wie zich met de aanbestedingen bezighoudt.

               (10)De afgelopen jaren zijn de O&O-investeringen aanzienlijk toegenomen, maar de resultaten blijven zwak en er is bezorgdheid over de houdbaarheid van de O&O-infrastructuur. Het Tsjechische onderzoekssysteem is momenteel bezig met de uitvoering van lang uitgestelde, maar fundamentele bestuurlijke hervormingen, met name op het gebied van evaluatie en financiering. Het bestaande financieringsmechanisme is gefragmenteerd, met onvoldoende coördinatie tussen de betrokken organen en een onduidelijke verdeling van de verantwoordelijkheden en de prioriteiten. Momenteel wordt een breed evaluatiekader voor O&O, met koppelingen naar de financiering, opgezet, maar er wordt slechts langzaam vooruitgang geboekt. Er zijn beperkte inspanningen geleverd om de banden tussen de academische wereld en het bedrijfsleven aan te halen. Die banden worden verzwakt door een evaluatiekader voor openbare onderzoeksinstellingen dat geen rekening houdt met het niveau waarop met het bedrijfsleven wordt samengewerkt.

               (11)De hervorming van het hoger onderwijs is in januari 2016 door het parlement goedgekeurd. De aantrekkelijkheid van het beroep van leerkracht blijft een uitdaging. De relatief lage lonen worden als één van de oorzaken gezien, terwijl tegelijk het lerarenkorps aan het vergrijzen is. Momenteel wordt een nieuwe loopbaanstructuur voor leerkrachten en pedagogisch personeel ontwikkeld om het beroep aantrekkelijker te maken, maar de uitvoering ervan is uitgesteld. Over het algemeen zijn de onderwijsresultaten goed, maar zij worden sterk beïnvloed door de sociaaleconomische achtergrond van de leerlingen. De zwakke onderwijsresultaten van kansarme groepen, in het bijzonder de Romagemeenschap, zijn een duidelijke reden tot bezorgdheid. Aangenomen wordt dat een zeer groot deel van de Romakinderen de school vroegtijdig verlaat. Tal van Romakinderen krijgen lager onderwijs buiten de reguliere scholen en scoren daardoor lager dan de kinderen van de rest van de bevolking. De opleidingsmogelijkheden die de leraren moeten helpen bij de aanpak van dit probleem, zijn onvoldoende ontwikkeld en slechts een klein percentage leraren neemt deel aan beroepsontwikkelingsactiviteiten op het gebied van onderwijs voor gemengde groepen en inclusief onderwijs. Er zijn talrijke wetgevende en bestuursrechtelijke maatregelen genomen met het oog op inclusief onderwijs en momenteel wordt met de uitvoering daarvan begonnen. Naar verwachting zullen die maatregelen de kloof in opleidingsniveau en onderwijsprestaties tussen Roma- en niet-Romakinderen helpen verkleinen. In maart 2016 heeft het parlement amendementen op de onderwijswet aangenomen die het verplichte onderwijs naar het laatste jaar van het voorschoolse onderwijs uitbreiden en jonge kinderen recht geven op een plaats in een kleuterschool. Toch vormen ongelijkheden in het onderwijssysteem een belemmering voor het verbeteren van de kwaliteit van het menselijk kapitaal en ook voor de arbeidsmarktresultaten later in het leven.

               (12)De arbeidsmarktsituatie in Tsjechië is verbeterd, maar verdere stijgingen van de werkgelegenheidsgraad zullen afhangen van een grotere participatie van de ondervertegenwoordigde groepen. Hiertoe behoren onder meer vrouwen met jonge kinderen, laaggeschoolde werknemers en leden van de Romagemeenschap. De dienstverleningscapaciteit van de openbare diensten voor arbeidsvoorziening zal, samen met een passend en doelgericht actief arbeidsmarktbeleid en geïndividualiseerde diensten, bijdragen aan het vergroten van de participatie van kwetsbare groepen. De arbeidsmarktparticipatie van vrouwen met jonge kinderen wordt gehinderd door een aanhoudend gebrek aan betaalbare en hoogwaardige kinderopvang, vooral voor kinderen tot drie jaar, en door de beperkte toepassing van flexibele werktijdregelingen. De afgelopen jaren zijn er enkele maatregelen genomen om dit tekort weg te werken, maar er is ruimte voor meer substantiële inspanningen.

               (13)In de context van het Europees semester heeft de Commissie een brede analyse van het economische beleid van Tsjechië verricht. Deze analyse is gepubliceerd in het landverslag 2016. Voorts heeft de Commissie zowel het convergentieprogramma als het nationale hervormingsprogramma doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de aanbevelingen die in eerdere jaren tot Tsjechië zijn gericht. Daarbij heeft zij niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar budgettair en sociaaleconomisch beleid in Tsjechië, maar is zij ook nagegaan of de EU-regels en -richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak de algehele economische governance van de Europese Unie te versterken door middel van een inbreng op EU-niveau in toekomstige nationale besluiten. De aanbevelingen in het kader van het Europees semester worden in de onderstaande aanbevelingen 1 tot en met 3 weergegeven.

               (14)In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het convergentieprogramma onderzocht en is hij van mening
                  8
                dat Tsjechië naar verwachting aan het stabiliteits- en groeipact zal voldoen,

               BEVEELT AAN dat Tsjechië in 2016 en 2017 de volgende actie onderneemt:

               1.Maatregelen nemen om, in het licht van de toekomstige risico's op het gebied van de gezondheidszorg, de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn te garanderen. Wetgeving aannemen om het begrotingskader te versterken.

               2.De regelgevende en administratieve belemmeringen voor investeringen verminderen, met name in de sectoren vervoer en energie, en de beschikbaarheid van e-overheidsdiensten vergroten. De nog hangende hervormingen in de strijd tegen corruptie aannemen en de praktijken inzake overheidsopdrachten verbeteren.

               3.Het bestuur in het O&O-systeem versterken en het creëren van banden tussen de academische wereld en het bedrijfsleven vergemakkelijken. Het beroep van leerkracht aantrekkelijker maken en maatregelen nemen om de integratie van kansarme kinderen, onder wie Roma, in reguliere scholen en kleuterscholen te bevorderen. De belemmeringen voor meer arbeidsmarktparticipatie van ondervertegenwoordigde groepen, vooral vrouwen, wegwerken.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)
                  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

                     (2)
                  COM(2016) 324 final.

                     (3)
                  P8_TA(2016)0058, P8_TA(2016)0059 en P8_TA(2016)0060.

                     (4)
                  COM(2015) 690 final.

                     (5)
                  COM(2015) 691 final.

                     (6)
                  SWD(2016) 73 final.

                     (7)
                  COM(2014) 494 final.

                     (8)
                  Op grond van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad.


               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 22.5.2017
            COM(2017) 522 final
            Aanbeveling voor een
            AANBEVELING VAN DE RAAD
            over het nationale hervormingsprogramma 2017 van Roemeniëen met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2017 van Roemenië

               Aanbeveling voor een

               AANBEVELING VAN DE RAAD

               over het nationale hervormingsprogramma 2017 van Roemenië

                  en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2017 van Roemenië

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

               Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid
                  1
               , en met name artikel 9, lid 2,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie
                  2
               ,

               Gezien de resoluties van het Europees Parlement
                  3
               ,

               Gezien de conclusies van de Europese Raad,

               Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

               Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

               Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

               Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Op 16 november 2016 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse groeianalyse
                  4
                en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees semester 2017 voor coördinatie van het economisch beleid. De prioriteiten van de jaarlijkse groeianalyse zijn op 9-10 maart 2017 door de Europese Raad bekrachtigd. Op 16 november 2016 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag
                  5
                aangenomen, waarin zij Roemenië niet heeft genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen.

               (2)Op 22 februari 2017 is het landverslag 2017 voor Roemenië gepubliceerd
                  6
               . Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Roemenië bij de tenuitvoerlegging van de op 12 juli 2016 door de Raad vastgestelde landspecifieke aanbevelingen heeft gemaakt, alsmede het gevolg dat is gegeven aan de aanbevelingen die in de jaren voordien werden goedgekeurd, en de vooruitgang die Roemenië in de richting van zijn nationale Europa 2020-doelstellingen heeft geboekt.

               (3)Op 5 mei 2017 heeft Roemenië zijn nationale hervormingsprogramma 2017 en zijn convergentieprogramma 2017 ingediend. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze tegelijkertijd geëvalueerd.

               (4)De betrokken landspecifieke aanbevelingen zijn meegenomen in de programma's van de lidstaten voor de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESI-fondsen) voor de periode 2014-2020. Op grond van de wetgeving over de ESI-fondsen
                  7
                kan de Commissie een lidstaat verzoeken de betrokken programma's voor ESI-fondsen te evalueren en te wijzigen wanneer dit nodig is om de uitvoering van betrokken landspecifieke aanbevelingen te ondersteunen. De Commissie heeft nadere richtsnoeren verstrekt over de toepassing van die regels
                  8
               .

               (5)Tussen 2009 en 2015 kon Roemenië gebruikmaken van drie programma's voor betalingsbalanssteun die de Commissie en het Internationaal Monetair Fonds samen beheren en die worden ondersteund door de Wereldbank. Alleen in het eerste programma 2009-2011 werden bedragen uitgekeerd. In 2011-2013 en 2013-2015 ging het om anticiperende financiële bijstand. Het postprogrammatoezicht namens de Commissie om toezicht te houden op het vermogen van Roemenië om de in het kader van het eerste programma verstrekte leningen terug te betalen, ging van start in oktober 2015 en loopt door totdat ten minste 70% van de lening is terugbetaald, naar verwachting in het voorjaar van 2018.

               (6)Roemenië valt momenteel onder het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact. Volgens haar convergentieprogramma 2017 verwacht de regering dat het nominale tekort zowel in 2017 als in 2018 2,9 % van het bbp zal bedragen, en dat het daarna verder zal dalen tot 2,0 % van het bbp in 2020. Verwacht wordt dat de begrotingsdoelstelling op middellange termijn — een structureel tekort van 1% van het bbp — niet zal worden bereikt in het tijdsbestek van het programma, dus tegen 2020. Het herberekende
                  9
                structurele saldo zal naar verwachting in 2020 -2,6 % van het bbp bereiken. Volgens het convergentieprogramma zal de algemene schuldquote naar verwachting toenemen van 37,6 % van het bbp in 2016 tot 38,3 % van het bbp in 2018 alvorens te dalen tot 37,6 % van het bbp in 2020. Het macro-economische scenario dat aan deze begrotingsprognoses ten grondslag ligt, is gunstig. Het grootste neerwaartse risico voor de macro-economische vooruitzichten is dat begrotings- en structurele maatregelen minder invloed hebben op de groeivooruitzichten op korte en middellange termijn. Tegelijkertijd zijn de maatregelen die nodig zijn om de geplande tekortdoelstellingen te ondersteunen, niet voldoende gespecificeerd. Bovendien vormt het wetsontwerp inzake de gelijkschakeling van salarissen een significant neerwaarts risico voor de begrotingsprognose.

               (7)Op 12 juli 2016 heeft de Raad Roemenië aanbevolen de afwijking van de begrotingsdoelstelling op middellange termijn in 2016 te beperken en in 2017 een jaarlijkse begrotingsaanpassing van 0,5 % van het bbp te bereiken, tenzij de begrotingsdoelstelling op middellange termijn met een kleinere inspanning wordt gehaald. Op basis van de begrotingsresultaten voor 2016 werd vastgesteld dat Roemenië significant afweek van de middellangetermijndoelstelling voor de begroting. Overeenkomstig artikel 121, lid 4, van het VWEU, en artikel 10, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad, waarschuwde de Commissie Roemenië op 22 mei 2017 dat in 2016 een significante afwijking van de middellangetermijndoelstelling voor de begroting werd waargenomen. [Op xx hechtte de Raad zijn goedkeuring aan een daaruit volgende aanbeveling waarin werd bevestigd dat Roemenië de nodige maatregelen moet nemen om ervoor te zorgen dat het nominale stijgingstempo van de netto primaire overheidsuitgaven
                  10
                in 2017 niet hoger uitkomt dan 3.3%, hetgeen overeenstemt met een jaarlijkse structurele aanpassing van 0,5 % van het bbp.] Op basis van de voorjaarsprognoses 2017 van de Commissie bestaat het risico dat in 2017 significant zal worden afgeweken van de aanbevolen aanpassing.

               (8)In het licht van zijn begrotingssituatie wordt in 2018 verwacht dat Roemenië zich verder zal aanpassen in de richting van zijn budgettaire middellangetermijndoelstelling van een structureel tekort van 1 % van het bbp. Volgens de gezamenlijk overeengekomen aanpassingsmatrix in het kader van het stabiliteits- en groeipact, vertaalt die aanpassing zich in een vereiste dat de nominale groeivoet van netto overheidsuitgaven niet hoger ligt dan 4,3 %. Dat zou overeenkomen met een structurele aanpassing van 0,5 % van het bbp. Bij ongewijzigd beleid bestaat het gevaar dat in 2018 significant zal worden afgeweken van die vereiste. Daarnaast wordt in de voorjaarsprognoses 2017 van de Commissie gerekend op een overheidstekort van 3,5% en 3,7% van het bbp voor respectievelijk 2017 en 2018, wat boven de referentiewaarde van 3 % van het bbp van het Verdrag ligt. Over het algemeen is de Raad van oordeel dat significante verdere maatregelen nodig zullen zijn vanaf 2017 om aan de bepalingen van het stabiliteits- en groeipact te voldoen, in het licht van fel verslechterende budgettaire vooruitzichten[, overeenkomstig de aanbeveling aan Roemenië van xx ter correctie van de significante afwijking van het aanpassingstraject aan de budgettaire middellangetermijndoelstelling].

               (9)Het Roemeense begrotingskader is solide, maar wordt niet volledig gehandhaafd. De begroting 2016 vertrok van de middellangetermijndoelstelling van een structureel tekort van 1% van het bbp in strijd met de tekortregel in het nationale begrotingskader. De begroting 2017 week verder af van de nationale begrotingsregels. In 2016 stuurden de autoriteiten evenmin als de vorige jaren een update van de begrotingsstrategie aan het parlement vóór de statutair bepaalde deadline van augustus. Daardoor is de jaarlijkse begrotingsprocedure niet op basis van de begrotingsstrategie op middellange termijn verlopen.

               (10)Als gevolg van de comfortabele kapitaalbuffers en de toenemende winstgevendheid werd de banksector ook in 2016 gezonder. De autoriteiten verbonden zich ertoe in 2018 een volledige doorlichting van de kwaliteit en een stresstest van de banksector uit te voeren. De wet over schuldbevrijding trad in mei 2016 in werking, maar de risico's voor de banksector werden grotendeels verminderd door een arrest van het grondwettelijk hof dat rechtbanken moeten beoordelen of kredietnemers voldoen aan de wettelijke bepalingen inzake overmacht. De wet tot omzetting van leningen in Zwitserse frank die in oktober 2016 door het parlement werd goedgekeurd, werd onlangs ongrondwettelijk verklaard. Met recente wetgevingsinitiatieven wordt de voorspelbaarheid van wetgeving nog steeds aangetast, met mogelijk negatieve gevolgen voor het investeerderssentiment.

               (11)Belastingontwijking komt in Roemenië veel voor, waardoor er minder belastingontvangsten zijn, de billijkheid van de belasting in het gedrang komt en de economie wordt ontwricht. Op het vlak van de landspecifieke aanbeveling om de belastingshandhaving en -inning te verbeteren, heeft Roemenië beperkte vooruitgang geboekt. In 2016 werden de procedures voor btw-registratie en terugbetaling gewijzigd, en een elektronisch kassasysteem dat in verbinding staat met de belastingdienst, zal in het hele land worden uitgerold. Vanaf 2017 is een speciaal stelsel van toepassing voor bijvoorbeeld de hotel en cateringsector en andere gerelateerde industrieën, waarbij de rechten los van de inkomensschijf worden vastgesteld. Daarbovenop werden ook beperkingen goedgekeurd over zelfstandigen en familiebedrijven, om belastingontduiking te ontmoedigen. In 2016 werd vastgesteld dat de regels voor belastingaangiften en betalingen veel beter werden nageleefd, maar de gezamenlijke belasting- en arbeidsinspecties en -audits konden geen betere resultaten boeken. De drempel voor de omzet in het belastingstelsel voor micro-ondernemingen werd aanzienlijk verhoogd terwijl de belastingvoet werd verlaagd, zodat beter kon worden voldaan aan de belastingverplichtingen, maar ten koste van de inkomsten voor de begroting. De aanpak van de belastingregeling die zowel op bedrijfssectoren als bedrijfscategorieën is toegespitst, brengt het risico van administratieve lasten met zich, voor zowel de ondernemingen als de belastingdiensten, hetgeen niet bevorderlijk is voor een betere inning van de belastingen.

               (12)Het beschikbare inkomen van huishoudens (rekening houdende met de grootte van het huishouden) is erg ongelijk verdeeld, zodat de invloed ervan op duurzame en inclusieve groei wordt gehinderd. De rijkste 20% van de bevolking heeft een inkomen dat acht keer hoger ligt dan dat van de armste 20%. Deze verhouding is aanzienlijk hoger dan het EU-gemiddelde. Ongelijkheden zijn in grote mate het gevolg van ongelijke toegang tot gezondheidszorg, onderwijs, diensten en de arbeidsmarkt. Bovendien behoort het verschil in inkomensongelijkheid vóór en na belastingen en sociale overdrachten tot de kleinste van de EU. De sociale referentie-index waarop de voornaamste sociale uitkeringen gebaseerd zijn, werd sinds de invoering ervan in 2008 niet bijgewerkt. Zwartwerk, met inbegrip van lonen onder couvert, komt nog steeds veel voor en weegt op belastinginkomsten, ontwricht de economie en ondermijnt de billijkheid en doeltreffendheid van het belasting- en uitkeringsstelsel. Gezamenlijke nationale inspecties door de belastingdiensten en arbeidsinspecties werden uitgevoerd in het kader van een proefproject, maar hebben nog geen systeemeffecten teweeggebracht. De middelen zijn niet toegespitst op de sectoren met het grootste risico op belastingontwijking, de lonen onder couvert krijgen beperkte aandacht en dwangmaatregelen krijgen voorrang op preventieve maatregelen.

               (13)De arbeidsmarktresultaten verbeterden in 2016, toen de werkloosheidscijfers even laag waren als voor de crisis. De beroepsbevolking krimpt verder als gevolg van de vergrijzende bevolking en hoge emigratiecijfers. De lage werkloosheidscijfers gaan gepaard met het hoogste percentage inactieven van de EU. Het percentage jongeren, vrouwen, laag opgeleiden, mensen met een beperking, en in het bijzonder Roma, dat een baan heeft of actief is, ligt ver onder het EU-gemiddelde. Het aantal jongeren dat niet werkt en geen onderwijs of opleiding volgt, blijft hoog.

               (14)Hoewel het risico op armoede of sociale uitsluiting afneemt, was het heel hoog, met name voor gezinnen met kinderen, mensen met een beperking, Roma en de plattelandsbevolking. In 2016 werd een uitgebreid armoedebestrijdingspakket goedgekeurd in het kader van een beleidswijziging in de richting van meer diensten voor specifieke bevolkingsgroepen. Er wordt een proefproject in gepland om in gemarginaliseerde gemeenschappen geïntegreerde diensten op te zetten. Een uitrol in het hele land zou de nu beperkte verstrekking van geïntegreerde diensten aanzienlijk verbeteren. Bij de tenuitvoerlegging van opeenvolgende landspecifieke aanbevelingen werd de wet op het minimale inclusie-inkomen goedgekeurd. De inwerkingtreding is gepland voor 2018. Het minimale inclusie-inkomen zorgt voor meer efficiëntie en dekking van de sociale bijstand. Passieve ondersteuning wordt gecombineerd met dwingende actieve arbeidsmarktmaatregelen en inspecties. Het activeringspotentieel ervan is echter beperkt, aangezien het doel is tegen 2021 25% van de begunstigden van maatregelen voor een actief arbeidsmarktbeleid te bereiken.

               (15)Het activeringsbeleid is in het kader van de hervorming van het nationale arbeidsbureau versterkt. De hervormingen houden onder meer ondersteuning op maat en geïntegreerde diensten voor werkzoekenden en werkgevers in. Aan het beter bereiken en helpen van jongeren die niet werken of geen onderwijs of opleiding volgen, wordt gewerkt. Nochtans blijft activeringsbeleid dat is toegespitst op de groepen die het verst van de arbeidsmarkt verwijders zijn, beperkt, en zijn de onlangs voorgestelde activeringsmaatregelen niet langer gericht op deze specifieke groepen. De omvang van de maatregelen en hun verband met sociale diensten volstaan niet om de arbeidsparticipatie van met name deze groepen aanzienlijk te verbeteren.

               (16)Aan de toereikendheid van pensioenen en armoede op oudere leeftijd zit een genderdimensie aangezien, als alle andere parameters gelijk blijven, lagere pensioenleeftijden voor vrouwen leiden tot lagere pensioenrechten. Roemenië is een van de weinige EU-landen die de pensioenleeftijd voor vrouwen niet gelijk trekken met die voor mannen. De wet om de pensioenleeftijd van mannen en vrouwen gelijk te trekken, werd in 2013 bij het parlement ingediend. Intussen heeft nog maar alleen de Senaat de wet goedgekeurd.

               (17)Gezien de ontwikkelingen op het vlak van productiviteit, inkomensconvergentie en de concurrentiepositie van Roemenië moet bijzondere aandacht worden besteed aan loonsverhogingen bij de overheid en in de particuliere sector. Loonsverhogingen bij de overheid kunnen overslaan op de particuliere sector, waardoor het concurrentievermogen kan worden beïnvloed. Het Roemeense minimumloon is weliswaar nog steeds een van de laagste van de EU, maar het is de afgelopen jaren aanzienlijk gestegen. Door ad hoc-verhogingen van het minimumloon is het aantal werknemers dat het minimumloon verdient, aanzienlijk gestegen en was er recent een sterke samendrukking aan de onderkant van de loonstructuur. Bij de tenuitvoerlegging van een landspecifieke aanbeveling werd begin 2016 een driepartijenwerkgroep opgericht om een mechanisme uit te werken voor het bepalen van het minimumloon op basis van objectieve sociale en aan de economie en de arbeidsmarkt gerelateerde criteria. Die werkzaamheden liepen grote vertraging op en moeten op passende wijze worden voortgezet. De sociale dialoog blijft gekenmerkt door een gering bereik van het collectief overleg op sectoraal niveau en de institutionele zwaktes die de doeltreffendheid van de hervormingen inperken.

               (18)Voldoende basisvaardigheden zijn van essentieel belang om een goede, stabiele baan te vinden en te houden, en met succes deel te kunnen nemen aan het economische en sociale leven. Uit internationale enquêtes blijken Roemeense tieners ernstige tekorten op het gebied van basisvaardigenheden te vertonen. Een hoog percentage vroegtijdige schoolverlaters, een laag percentage hoogopgeleiden en hoge migratiecijfers leiden tot een onderaanbod aan geschoold personeel. Toegang tot goed regulier onderwijs blijft beperkt in plattelandsgebieden en voor Roma-kinderen in het bijzonder. De moeilijkheid om goede leerkrachten te vinden in plattelandsgebieden en voor scholen met voornamelijk Roma-kinderen in combinatie met segregatie en vaak discriminerende houdingen, leidt ertoe dat Roma-kinderen lager opgeleid zijn. Na herhaalde landspecifieke aanbevelingen heeft Roemenië een strategie goedgekeurd over vroegtijdig schoolverlaten en is die ook beginnen uitvoeren. Recente maatregelen zijn onder meer geïntegreerde interventies, een proefproject met warme maaltijden, betere vergoedingen voor pendelkosten en dienstencheques om het voorschoolse onderwijs van kinderen in armoede te stimuleren. Door de EU gefinancierde maatregelen op basis van projecten om de kwaliteit van het onderwijs in kansarme scholen te verbeteren, zijn gepland voor het najaar 2017, en de - nog onvolledige - modernisering van de opleidingen is ingezet. De wetgeving tegen segregatie werd verbeterd, met onder meer een uitgebreider mandaat voor schoolinspecties op dit vlak. Een monitoringmethode ontbreekt echter nog steeds. Om duurzame vooruitgang te boeken op het vlak van de bestrijding van sociaal-economische ongelijkheden in het onderwijs, moeten nog verdere stappen worden gezet. De jongerengarantie heeft vroegtijdige schoolverlaters slechts ten dele bereikt, en tweedekansprogramma's zijn niet onmiddellijk beschikbaar. Het stelsel van het beroepsonderwijs en de beroepsopleidingen is niet voldoende op de behoeften van de arbeidsmarkt afgestemd, en de participatie in volwassenenonderwijs is zeer gering.

               (19)De Roemeense bevolking heeft te kampen met slechte gezondheidsresultaten. Toegankelijke en goede gezondheidszorg wordt gehinderd door een tekort aan zorgverstrekkers, onderfinanciering en overgebruik van ziekenhuizen, en corruptie, die met name mensen met een laag inkomen en uit plattelandsgebieden treft. Niet alleen informele betalingen aan zorgverstrekkers vallen onder corruptie, maar ook overheidsopdrachten in ziekenhuizen, verzekeringsfraude en omkooppraktijken voor attesten die recht geven op uitkeringen. Bij de tenuitvoerlegging van een landspecifieke aanbeveling en in het licht van een ex-antevoorwaarde voor de financieringsperiode 2014-2020, heeft Roemenië enige actie ondernomen om van intramurale naar extramurale zorg te gaan. Regionale gezondheidszorgplannen werden ontwikkeld om na te gaan welke infrastructuur en diensten nodig waren, en de uitvoering van de nationale gezondheidsstrategie wordt gemonitord. In overeenstemming met de nationale corruptiebestrijdingsstrategie 2016-2020 werd wetgeving goedgekeurd om het feedbacksysteem voor informele betalingen te hertekenen en werden de salarissen van zorgverstrekkers verhoogd. De corruptiebestrijdingsstrategie bestaat uit uitgebreide maatregelen in de gezondheidszorg, met inbegrip van de verantwoordingsplicht en de transparante aanwerving van ziekenhuismanagers. Toch zitten de versterking van gemeenschapszorg, ambulante zorg en doorverwijssystemen nog in de beginfase, komen informele betalingen nog veel voor, is de transparantie in het ziekenhuisbeheer nog niet gewaarborgd en moet een nationaal actieplan voor de gezondheidswerkers nog worden goedgekeurd.

               (20)Het administratieve en beleidsmakende vermogen wordt in Roemenië nog steeds gehinderd door schimmige procedures en besluitvorming, zware administratieve procedures, ontoereikend gebruik van goede bewijsstukken, zwakke coördinatie tussen de verschillende beleidssectoren, en wijdverspreide corruptie. De vooruitgang op het vlak van de hervorming van de overheidsdiensten blijft beperkt. De organisatiestructuren blijven onstabiel, hetgeen nadelig is voor de onafhankelijkheid en doeltreffendheid van de overheidsdiensten. In 2016 werden strategieën voor ambtenarenzaken goedgekeurd, maar de wetgeving bevat nog steeds niet alle belangrijke doelstellingen, met name inzake objectieve criteria voor de aanwerving, beoordeling en bevordering van personeel. Voorgesteld wordt de salarisniveaus enigszins op elkaar af te stemmen, maar er is op centraal en lokaal niveau geen duidelijk verband tussen prestaties en verloning. De capaciteit en autoriteit van het bureau voor ambtenarenzaken moeten nog worden versterkt. Een aantal maatregelen over transparante beleidsvorming die in 2016 werden gestart, worden teruggedraaid. Strategische planning en effectbeoordeling van de wetgeving zijn nog niet sterk verankerd in de bestuurlijke praktijk.

               (21)Er is niet genoeg transportinfrastructuur en de kwaliteit ervan laat te wensen over, waardoor de economische ontwikkeling in Roemenië sterk wordt gehinderd. Om de hieraan gerelateerde gebreken aan te pakken heeft Roemenië, als antwoord op een landspecifieke aanbeveling, in het najaar 2016 een transportmasterplan goedgekeurd. Om de investeringen in wegeninfrastructuur te versnellen werd het beheer van infrastructuurinvesteringen uit de portefeuille van de overheidsdienst voor infrastructuur gehaald. In 2016 werd een orgaan opgericht voor de hervorming van de spoorwegen, dat tegen medio 2017 operationeel moet zijn.

               (22)Roemenië kende de jongste tijd een van de hoogste investeringsquotes van de EU. Nochtans verminderde de overheidsinvestering in 2016, ook door een lage uitvoering van EU-middelen. Een hoge absorptiegraad en efficiënt gebruik van EU-middelen is cruciaal voor Roemenië om zijn ontwikkelingspotentieel aan te boren, met name in essentiële als transport of afvalverwerking. De kwaliteit van overheidsinvesteringen werd gehinderd door onder meer gebrekkig beheer en veranderende prioriteiten. Na een landspecifieke aanbeveling werd weinig vooruitgang geboekt met sterkere prioritisering en voorbereiding van openbare investeringsprojecten. Sedert augustus 2016 moeten ministeries de investeringsprioriteiten in overweging nemen bij hun uitgavenplannen, maar er werden geen andere stappen gezet om het ministerie van Financiën een sterkere rol te geven bij de prioritisering van investeringen, noch voor een betere coördinatie tussen de ministeries van de voorbereiding van openbare investeringsprojecten. Het nationale plan afvalbeheer en het programma voor afvalpreventie, die eind 2016 werden verwacht, zijn nog niet goedgekeurd. Die plannen zijn ook nodig om het beheer en de versterkte handhaving te verbeteren om nationale en EU-middelen te kanaliseren zodat de EU-normen inzake milieu worden gebruikt.

               (23)Efficiënte overheidsopdrachten zijn cruciaal om strategische doelstellingen te bereiken en belangrijke beleidsvraagstukken aan te pakken, zoals efficiënte overheidsuitgaven, de modernisering van de overheidsdiensten, de strijd tegen corruptie en het stimuleren van innovatie en duurzame en inclusieve groei. Ook voor het vertrouwen van de burger in de overheid en de democratie zijn zij cruciaal. Roemenië heeft onlangs stappen gezet om de strategie en het actieplan inzake overheidsopdrachten uit te voeren. Na de wet op de overheidsopdrachten die sinds mei 2016 in werking is getreden, werd eind 2016 uitvoeringswetgeving goedgekeurd, en de nationale agenda voor overheidsopdrachten waarborgt corruptiepreventie en controle. Toch zijn een aantal cruciale maatregelen nog hangende, zoals versterkte controles en andere corruptiebestrijdingsmaatregelen, de uitvoering van eoverheidsopdrachten en de opleiding van ambtenaren voor overheidsopdrachten.

               (24)Ruim 45% van de Roemeense bevolking woont op het platteland, dat een felle achterstand heeft op stedelijke gebieden op het vlak van werkgelegenheid en onderwijs, toegang tot diensten en infrastructuur, en materieel welzijn. Na een landspecifieke aanbeveling om geïntegreerde overheidsdiensten toegankelijker te maken, de basisinfrastructuur uit te breiden en economische diversificatie te bevorderen, meer bepaald in plattelandsgebieden, heeft Roemenië in 2016 een uitgebreide reeks maatregelen goedgekeurd op het vlak van plattelandsontwikkeling, modernisering van kleine boerderijen, ondersteuning voor niet-landbouw-kmo's, investeringen in infrastructuur, met inbegrip van sociale diensten en onderwijs, en formele werkgelegenheid. Het langetermijnsucces van die maatregelen hangt af van de capaciteit om de proefprojecten op grotere schaal uit te rollen en de beschikbare EU-middelen gericht te kunnen gebruiken en te absorberen.

               (25)Staatsbedrijven spelen een belangrijke rol in de economie, met name in cruciale infrastructuursectoren. Door tekortkomingen bij het beheer van die staatsbedrijven ligt hun winstgevendheid lager dan die van vergelijkbare particuliere ondernemingen, hetgeen negatieve gevolgen heeft voor de overheidsfinanciën. Bij de tenuitvoerlegging vaneen landspecifieke aanbeveling heeft Roemenië aanzienlijke vooruitgang geboekt met de corporate governance van staatsbedrijven. De aanvullende regelgeving bij de wetgeving inzake corporate governance bij staatsbedrijven werd in het najaar 2016 vlot goedgekeurd. Het wetgevingskader volgt de internationale goede praktijken inzake transparantie bij de benoeming van bestuurders en het management van staatsbedrijven, en geeft het ministerie van Financiën specifieke bevoegdheden op het gebied van toezicht en handhaving. Er werden eveneens maatregelen getroffen om lokale autoriteiten vertrouwd te maken met de nieuwe regels, en begrotingsinformatie over staatsbedrijven werd openbaar gemaakt. Vertragingen bij de benoeming van professionele managers leiden echter tot bezorgdheid over de toekomstige tenuitvoerlegging.

               (26)Het concurrentievermogen van Roemenië heeft te lijden gehad onder tekortkomingen in niet-kostengerelateerde aspecten van het concurrentievermogen en structurele belemmeringen bij de overgang naar een economie met hogere toegevoegde waarde, waaronder ingewikkelde administratieve procedures. Bij de tenuitvoerlegging van een landspecifieke aanbeveling van 2016 keurde Roemenië wetgeving goed om administratieve procedures te vereenvoudigen en de contacten tussen burgers en overheidsdiensten te faciliteren, zij het slechts voor een beperkt aantal procedures.

               (27)Corruptie blijft op alle niveaus bestaan en hindert het ondernemerschap nog steeds. Roemenië heeft aanzienlijke vooruitgang geboekt met een groot deel van de hervorming van het rechtsstelsel en met de aanpak van corruptie op hoog niveau. Er zijn echter nog cruciale stappen nodig om de hervormingen duurzaam en onomkeerbaar te maken. Enige vooruitgang werd geboekt met de ontwikkeling van verdere maatregelen om corruptie te voorkomen en te bestrijden, met name binnen lokele overheden, maar voor de daadwerkelijke uitvoering van de nationale anti-corruptiestrategie van 2016 blijven nog aanzienlijke uitdagingen bestaan. Er zijn inspanningen nodig om de onafhankelijkheid van het gerecht in het Roemeense openbaar bestuur in acht te nemen, de hervormingen van het strafwetboek en het burgerlijk wetboek te voltooien en de efficiënte uitvoering van uitspraken van rechtbanken te waarborgen. In het kader van het samenwerkings- en toetsingsmechanisme krijgt Roemenië aanbevelingen op het gebied van justitiële hervormingen en corruptiebestrijding. Die beleidsterreinen komen dus niet aan bod in de landspecifieke aanbevelingen voor Roemenië.

               (28)In de context van het Europees semester heeft de Commissie een brede analyse van het economische beleid van Roemenië verricht. Deze analyse is gepubliceerd in het landverslag 2017. Voorts heeft zij zowel het convergentieprogramma als het nationale hervormingsprogramma doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de aanbevelingen die in eerdere jaren tot Roemenië zijn gericht. Daarbij heeft zij niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar budgettair en sociaaleconomisch beleid in Roemenië, maar is zij ook nagegaan of de EU-regels en -richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak de algehele economische governance van de Europese Unie te versterken door middel van een inbreng op EU-niveau in toekomstige nationale besluiten.

               (29)In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het convergentieprogramma onderzocht en zijn advies
                  11
                daarover is met name in de onderstaande aanbeveling 1 weergegeven,

               BEVEELT AAN dat Roemenië in 2017 en 2018 de volgende actie onderneemt:

               1.In 2017 voldoen aan de aanbeveling van de Raad van [xx] ter correctie van de significante afwijking van het aanpassingstraject aan de budgettaire middellangetermijndoelstelling. In 2018 zijn begrotingsbeleid voortzetten overeenkomstig de vereisten van het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact, hetgeen neerkomt op een aanzienlijke begrotingsinspanning in 2018. De toepassing van het begrotingskader garanderen. De naleving van de belastingwetgeving en de inning van belastingen versterken. Zwartwerk bestrijden, onder meer door systematisch gebruik te maken van geïntegreerde controles.

               2.Doelgericht activeringbeleid en geïntegreerde overheidsdiensten ondersteunen, met aandacht voor diegenen die het verst van de arbeidsmarkt afstaan. Wetgeving goedkeuren waarmee de pensioenleeftijd voor mannen en vrouwen wordt gelijkgetrokken. In overleg met de sociale partners een transparant mechanisme ter bepaling van het minimumloon vaststellen. Toegang tot goed regulier onderwijs verbeteren, met name voor Roma en kinderen in plattelandsgebieden. In de gezondheidszorg overstappen naar ambulante zorg en informele betalingen inperken.

               3.Wetgeving goedkeuren om de professionaliteit en de onafhankelijkheid van het ambtenarenapparaat op basis van objectieve criteria te waarborgen. Openbare investeringsprojecten beter prioritiseren en voorbereiden. De volledige en duurzame uitvoering van de nationale strategie inzake overheidsopdrachten waarborgen.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)
                  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

                     (2)
                  COM(2017) 522 final..

                     (3)
                  P8_ TA(2017)0038, P8_ TA(2017)0039 en P8_ TA(2017)0040.

                     (4)
                  COM(2016) 725 final.

                     (5)
                  COM(2016) 728 final.

                     (6)
                  SWD(2017) 88 final.

                     (7)
                  Artikel 23 van Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds, het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij en algemene bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1083/2006 van de Raad (PB L 347 van 20.12.2013, blz. 320).

                     (8)

                        COM(2014) 494 final.

                     (9)
                  Conjunctuurgezuiverd begrotingssaldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen, herberekend door de Commissie volgens de algemeen aanvaarde methode.

                     (10)
                  De netto overheidsuitgaven omvatten de totale overheidsuitgaven zonder rekening te houden met rente-uitgaven, uitgaven in het kader van programma's van de Unie die volledig met inkomsten uit fondsen van Unie worden gefinancierd en niet-discretionaire veranderingen in de uitgaven voor werkloosheidsuitkeringen. Nationaal gefinancierde bruto-investeringen in vaste activa worden uitgestreken over een periode van vier jaar. Discretionaire inkomstenmaatregelen of bij wet verplicht gestelde inkomstenstijgingen worden meegeteld. Eenmalige maatregelen, zowel aan de inkomstenzijde als aan de ontvangstenzijde, worden uitgevlakt.

                     (11)
                  Op grond van artikel 9, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad.