title: Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Hongarije en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2020 van Hongarije 2020/C 282/17

text:
               26.8.2020

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               C 282/107

      AANBEVELING VAN DE RAAD
      van 20 juli 2020
      over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Hongarije en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2020 van Hongarije
      (2020/C 282/17)
      DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
      Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,
      Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 9, lid 2,
      Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,
      Gezien de resoluties van het Europees Parlement,
      Gezien de conclusies van de Europese Raad,
      Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,
      Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,
      Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,
      Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,
      Overwegende hetgeen volgt:

                  (1)

                  Op 17 december 2019 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse strategie voor duurzame groei en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2020 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarbij is terdege rekening gehouden met de op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie geproclameerde Europese pijler van sociale rechten. Op 17 december 2019 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad (2) ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Hongarije niet heeft genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen.

                  (2)

                  Op 26 februari 2020 is het landverslag 2020 voor Hongarije gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Hongarije bij de uitvoering van de op 9 juli 2019 door de Raad aangenomen landspecifieke aanbevelingen (3) (“de landspecifieke aanbevelingen 2019”) heeft gemaakt, alsmede het gevolg dat is gegeven aan de landspecifieke aanbevelingen die in eerdere jaren werden aangenomen, en de vooruitgang die Hongarije bij het nastreven van zijn nationale Europa 2020-doelstellingen heeft geboekt.

                  (3)

                  Op 11 maart 2020 heeft de Wereldgezondheidsorganisatie de uitbraak van COVID‐19 officieel uitgeroepen tot een wereldwijde pandemie. Deze pandemie vormt een ernstige bedreiging voor de volksgezondheid en treft burgers, samenlevingen en economieën. Zij zet de nationale zorgstelsels onder zware druk, verstoort de mondiale toeleveringsketens, veroorzaakt volatiliteit op de financiële markten en sterke schommelingen in de consumentenvraag, en heeft negatieve gevolgen voor meerdere sectoren. Zij vormt een bedreiging voor de banen en het inkomen van mensen, alsmede voor ondernemingen. De pandemie heeft geleid tot een grote economische schok die nu al ernstige gevolgen heeft in de Unie. Op 13 maart 2020 heeft de Commissie een mededeling aangenomen waarin wordt opgeroepen tot een gecoördineerde economische aanpak van de crisis door alle actoren op nationaal en Unieniveau.

                  (4)

                  Meerdere lidstaten hebben een noodtoestand uitgeroepen of noodmaatregelen getroffen. Elke noodmaatregel moet strikt proportioneel, noodzakelijk en beperkt in de tijd zijn, en moet overeenstemmen met de Europese en internationale normen. Ze moeten onderworpen zijn aan democratisch toezicht en onafhankelijke rechterlijke controle.

                  (5)

                  Op 20 maart 2020 heeft de Commissie een mededeling aangenomen over de activering van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact. De algemene ontsnappingsclausule, die in artikel 5, lid 1, artikel 6, lid 3, artikel 9, lid 1, en artikel 10, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97 en in artikel 3, lid 5, en artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad (4) is neergelegd, vergemakkelijkt de coördinatie van het begrotingsbeleid in tijden van ernstige economische neergang. In haar mededeling van 20 maart 2020 was de Commissie van mening dat, gelet op de verwachte ernstige economische neergang ten gevolge van de COVID‐19-pandemie, aan de voorwaarden om de algemene ontsnappingsclausule te activeren voldaan is en heeft zij de Raad verzocht deze conclusie te bekrachtigen. Op 23 maart 2020 stemden de ministers van Financiën van de lidstaten in met de beoordeling van de Commissie. Zij waren het erover eens dat de ernstige economische neergang een resoluut, ambitieus en gecoördineerd antwoord vergt. De activering van de algemene ontsnappingsclausule maakt het mogelijk tijdelijk af te wijken van het aanpassingstraject in de richting van de begrotingsdoelstelling op middellange termijn, op voorwaarde dat daardoor de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn niet in gevaar komt. Voor het correctieve deel kan de Raad, op aanbeveling van de Commissie, ook besluiten een herzien begrotingstraject vast te stellen. De algemene ontsnappingsclausule schorst de procedures van het stabiliteits- en groeipact niet. Deze clausule staat lidstaten toe af te wijken van de budgettaire verplichtingen die normaliter van toepassing zijn en stelt de Commissie en de Raad in staat om de nodige maatregelen op het gebied van beleidscoördinatie binnen het kader van het pact te nemen.

                  (6)

                  Er is voortdurende actie nodig om de verspreiding van de COVID‐19-pandemie te beperken en te beheersen, de veerkracht van de nationale zorgstelsels te versterken, de sociaal-economische gevolgen van de pandemie te verzachten door middel van ondersteunende maatregelen voor bedrijven en huishoudens, alsmede om te zorgen voor adequate gezondheids- en veiligheidsomstandigheden op de werkplek met het oog op de hervatting van de economische activiteit. De Unie moet ten volle gebruikmaken van de verschillende instrumenten waarover zij beschikt om de lidstaten op die gebieden te ondersteunen. Tegelijkertijd moeten de lidstaten en de Unie samenwerken om de maatregelen voor te bereiden die nodig zijn voor het bewerkstelligen van een terugkeer naar de normale werking van onze samenlevingen en economieën en naar duurzame groei, waarin zij onder meer de groene transitie en de digitale transformatie moeten integreren, en waarbij lessen uit de crisis worden getrokken.

                  (7)

                  De COVID‐19-crisis toont aan hoe flexibel de interne markt zich kan aanpassen aan buitengewone omstandigheden. Om een vlotte en soepele overgang naar de herstelfase en het vrije verkeer van goederen, diensten en werknemers te waarborgen, moeten uitzonderlijke maatregelen die de werking van de interne markt belemmeren, evenwel worden geschrapt zodra zij niet langer onmisbaar zijn. De huidige crisis toont aan dat er behoefte is aan crisisparaatheidsplannen in de zorgsector. Verbeterde aankoopstrategieën, gediversifieerde toeleveringsketens en strategische reserves van essentiële goederen zijn enkele van de cruciale elementen voor de ontwikkeling van uitgebreidere crisisparaatheidsplannen.

                  (8)

                  De Uniewetgever heeft de relevante wetgeving reeds door middel van Verordeningen (EU) 2020/460 (5) en (EU) 2020/558 (6) van het Europees Parlement en de Raad gewijzigd om de lidstaten in staat te stellen gebruik te maken van alle niet-benutte middelen uit de Europese structuur- en investeringsfondsen, zodat zij de uitzonderlijke effecten van de COVID‐19-pandemie kunnen aanpakken. Die wijzigingen leiden tot meer flexibiliteit en vereenvoudigde en gestroomlijnde procedures. Om de druk op de kasstroom te verlichten, kunnen lidstaten in het boekjaar 2020‐2021 ook gebruikmaken van een medefinancieringspercentage van 100 % uit de begroting van de Unie. Hongarije wordt aangemoedigd ten volle gebruik te maken van die mogelijkheden om bijstand te bieden aan de mensen en sectoren die het zwaarst worden getroffen.

                  (9)

                  Als gevolg van de uiteenlopende specialisatiepatronen zullen de sociaal-economische gevolgen van de COVID‐19-pandemie waarschijnlijk ongelijk verdeeld zijn over de gebieden, met name in de regio’s die over weinig essentiële activa beschikken of duidelijk steunen op sectoren die afhankelijk zijn van direct contact met consumenten. Een aanzienlijk risico hierbij is dat de regionale ongelijkheden binnen Hongarije groter worden, waardoor de reeds waargenomen trend van groeiende verschillen tussen stedelijke en landelijke gebieden nog verergert. De huidige situatie gaat ook gepaard met het gevaar dat het convergentieproces tussen de lidstaten tijdelijk stilvalt, hetgeen gerichte beleidsacties noodzakelijk maakt.

                  (10)

                  Op 5 mei 2020 heeft Hongarije zijn nationale hervormingsprogramma 2020 ingediend, en op 4 mei 2020 zijn convergentieprogramma 2020. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma’s rekening te houden, zijn deze tegelijkertijd geëvalueerd.

                  (11)

                  Hongarije valt momenteel onder het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact en is onderworpen aan de schuldregel.

                  (12)

                  Op 14 juni 2019 heeft de Raad Hongarije aanbevolen ervoor te zorgen dat het nominale groeipercentage van de netto primaire overheidsuitgaven (7) in 2019 niet hoger zou liggen dan 3,3 %, wat neerkomt op een jaarlijkse structurele aanpassing van 1,0 % van het bruto binnenlands product (bbp). De algehele beoordeling van de Commissie bevestigt een significante afwijking van het aanbevolen aanpassingstraject in de richting van de begrotingsdoelstelling op middellange termijn in 2019 en over 2018 en 2019 samen. In het licht van de activering van de algemene ontsnappingsclausule zijn verdere stappen in het kader van de significanteafwijkingsprocedure voor Hongarije echter niet gerechtvaardigd.

                  (13)

                  In haar convergentieprogramma 2020 voorziet de regering dat het overheidssaldo zal verslechteren van een tekort van 2,0 % van het bbp in 2019 tot een tekort van 3,8 % van het bbp in 2020. Verwacht wordt dat het tekort zal dalen tot 2,7 % van het bbp in 2021 en geleidelijk zal uitkomen bij 1,0 % van het bbp tegen 2024. Na in 2019 te zijn gedaald tot 66,3 % van het bbp, zal de overheidsschuldquote volgens het convergentieprogramma 2020 naar verwachting in 2020 oplopen tot 72,6 % van het bbp. De macro-economische en budgettaire vooruitzichten worden beïnvloed door de grote onzekerheid vanwege de COVID‐19-pandemie. Aan de begrotingsprognoses liggen risico’s ten grondslag, met name risico’s in verband met hoger dan verwachte uitgaven (in lijn met de eerdere trends van hoge uitgaven aan het einde van het jaar) en mogelijk lager dan verwachte inkomsten aangezien de prognose lijkt te steunen op enige verbetering aan de inkomstenzijde.

                  (14)

                  Als reactie op de COVID‐19-pandemie en als onderdeel van een gecoördineerde Unieaanpak heeft Hongarije tijdige begrotingsmaatregelen vastgesteld om de capaciteit van de intensieve zorg van het zorgstelsel te vergroten, de pandemie in te dammen en bijstand te verlenen aan personen en sectoren die bijzonder getroffen zijn. Volgens het convergentieprogramma 2020 beliepen die begrotingsmaatregelen 2,8 % van het bbp in 2020 en werden zij volledig gefinancierd door herschikking van uitgaven binnen de begroting, reserves en nieuwe belastingen. Zij omvatten maatregelen ter ondersteuning van de arbeidsmarkt, belastingvermindering voor het bedrijfsleven en kosten in verband met de medische noodsituatie. Aanvullende maatregelen ter ondersteuning van het herstel (1,4 % van het bbp) en ter ondersteuning van de arbeidsmarkt (0,4 % van het bbp) werden reeds aangekondigd maar zijn nog niet gespecificeerd. Daarnaast heeft Hongarije maatregelen genomen die, ook al hebben zij geen rechtstreekse gevolgen voor de begroting, toch zullen bijdragen tot het verlenen van liquiditeitssteun aan ondernemingen; in het convergentieprogramma 2020 worden die geraamd op 1,5 % van het bbp. De autoriteiten werken aan aanvullende maatregelen die 0,3 % van het bbp zouden bedragen. Deze maatregelen omvatten kredietgarantieprogramma’s en door de overheid gegarandeerde leningen. Het totale begrotingseffect van de in het convergentieprogramma 2020 gerapporteerde begrotingsmaatregelen verschilt van dat in de voorjaarsprognoses 2020 van de Commissie, aangezien de Commissie enkel maatregelen die voldoende specifiek waren, heeft beoordeeld en in aanmerking heeft genomen. Over het algemeen zijn de door Hongarije aangenomen maatregelen in overeenstemming met de richtsnoeren uit de mededeling van de Commissie van 13 maart 2020. De volledige specificatie en aanneming van alle aangekondigde noodmaatregelen en van ondersteunende begrotingsmaatregelen, gevolgd door een heroriëntering van het begrotingsbeleid naar het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties als de economische omstandigheden dat toelaten, zal bijdragen tot het behoud van budgettaire houdbaarheid op middellange termijn.

                  (15)

                  Op basis van de voorjaarsprognoses 2020 van de Commissie bij ongewijzigd beleid wordt het saldo van de overheidsbegroting van Hongarije geraamd op –5,2 % van het bbp in 2020 en –4,0 % van het bbp in 2021. Verwacht wordt dat de overheidsschuldquote in 2020 op 75,0 % van het bbp zal uitkomen.

                  (16)

                  Op 14 juni 2019 constateerde de Raad overeenkomstig artikel 121, lid 4, van het Verdrag dat zich in 2018 in Hongarije een significante afwijking van het aanpassingstraject in de richting van de begrotingsdoelstelling op middellange termijn had voorgedaan. In het licht van de vastgestelde significante afwijking heeft de Raad Hongarije op 14 juni 2019 aanbevolen (8) de nodige maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat het nominale stijgingstempo van de netto primaire overheidsuitgaven in 2019 en 2020 niet hoger zou uitkomen dan respectievelijk 3,3 % en 4,7 %, hetgeen overeenstemt met een jaarlijkse structurele aanpassing van 1,0 % van het bbp in 2019 en 0,75 % van het bbp in 2020. Op 5 december 2019 heeft de Raad Besluit (EU) 2019/2172 (9) aangenomen, waarbij werd vastgesteld dat Hongarije geen doeltreffende maatregelen had genomen naar aanleiding van de aanbeveling van de Raad van 14 juni 2019, en heeft hij tevens een herziene aanbeveling aangenomen (10). In de aanbeveling van 5 december 2019 heeft de Raad Hongarije verzocht de nodige maatregelen te treffen om ervoor te zorgen dat het nominale stijgingstempo van de netto primaire overheidsuitgaven in 2020 niet hoger zou uitkomen dan 4,7 %, hetgeen overeenkomt met een jaarlijkse structurele aanpassing van 0,75 % van het bbp in 2020. Op basis van de algemene beoordeling van de Commissie en in het licht van de activering van de algemene ontsnappingsclausule voor 2020, die het mogelijk maakt tijdelijk af te wijken van het aanpassingstraject in de richting van de begrotingsdoelstelling op middellange termijn, wordt Hongarije geacht doeltreffende maatregelen te hebben genomen om gevolg te geven aan de aanbeveling van de Raad van 5 december 2019.

                  (17)

                  Op 20 mei 2020 heeft de Commissie overeenkomstig artikel 126, lid 3, van het Verdrag een verslag opgesteld wegens de geplande overschrijding door Hongarije van de tekortdrempel van 3 % van het bbp in 2020. In het algemeen blijkt uit de analyse van de Commissie dat het tekortcriterium in de zin van het Verdrag en van Verordening (EG) nr. 1467/97 niet is nageleefd.

                  (18)

                  De regering heeft op 11 maart 2020 de noodtoestand afgekondigd. Op 12 maart werden de grenzen gesloten voor reizigers, behalve voor burgers en inwoners uit de Europese Economische Ruimte die terugkeerden en voor grensoverschrijdende forenzen. Transit van goederen bleef toegestaan. Op 16 maart 2020 werden voorschoolse opvang, scholen en universiteiten gesloten en werd begonnen met onlineonderwijs. Vanaf 17 maart 2020 werden niet-essentiële winkels verplicht te sluiten om 15.00 uur en mochten restaurants enkel openblijven voor afhaalmaaltijden. Op 28 maart 2020 werd een gedeeltelijk uitgaansverbod ingevoerd, waarbij mensen enkel in terdege gemotiveerde gevallen hun woongebied mochten verlaten en afstand moesten houden van andere mensen. Vóór de COVID‐19-uitbraak lag de Hongaarse economie op schema voor een geleidelijke vertraging na verschillende jaren van opmerkelijke groei. In 2019 steeg het reële bbp met 4,9 %. Na de uitbraak van het virus werden relatief snel inperkingsmaatregelen getroffen, en het aantal officieel bevestigde gevallen bleef tot dusver beperkt. De wereldwijde recessie zal naar verwachting echter bijzonder zware gevolgen hebben voor de uitvoer door de dominante rol van zeer cyclische sectoren, zoals de automobielindustrie. Verwacht wordt dat ook het toerisme en de vervoersdiensten zullen worden geraakt omdat deze worden getroffen door de reisbeperkingen. Over het geheel genomen wordt vanaf maart een sterke recessie verwacht en vanaf de tweede helft van het jaar een geleidelijk economisch herstel omdat wordt aangenomen dat de inperkingsmaatregelen geleidelijk zullen worden opgeheven. Door de flexibiliteit van de arbeidsmarkt kan de werkloosheid snel toenemen. De economische prestaties in 2020 zullen afhankelijk zijn van de duur van de quarantaineperiode en de economische beleidsrespons. In de voorjaarsprognoses 2020 van de Commissie wordt uitgegaan van een daling van het reële bbp van 7 % in 2020, gevolgd door een herstel van 6 % in 2021.

                  (19)

                  Sinds midden maart heeft de regering verschillende golven van maatregelen aangekondigd om de economische en sociale gevolgen van de COVID‐19-crisis te beperken. De centrale bank heeft maatregelen getroffen om de financiële sector liquiditeit te verschaffen. Andere maatregelen ter bevordering van de liquiditeit voor huishoudens en bedrijven omvatten: a) een betalingsmoratorium tot en met 31 december 2020 voor leningen en financiële-leasecontracten voor bedrijven en huishoudens, en b) een plafonnering van de rentevoet op consumentenkredieten. Bij het ontwerpen en uitvoeren van deze maatregelen moet rekening worden gehouden met de veerkracht van de banksector. Verdere maatregelen, die meestal gericht zijn op de zwaarst door de crisis getroffen sectoren zoals toerisme en diensten, omvatten tijdelijke belastingverminderingen en ‐vrijstellingen, investeringssubsidies, infrastructuurontwikkeling, gesubsidieerde en gegarandeerde leningen en kapitaalprogramma’s. Om banen te behouden heeft de regering twee types arbeidsmarktmaatregelen ingevoerd. De regeling voor werktijdverkorting dekt onder bepaalde omstandigheden gedurende drie maanden tot 70 % van het loonverlies, en een specifieke loonkostensubsidie is gericht op personeel in onderzoek en ontwikkeling (O&O). De regering heeft een eerder geplande vermindering van de socialezekerheidsbijdragen met een kwartaal vervroegd en heeft een eenmalige loontoeslag in de zorgsector aangekondigd. Hoewel de begrotingsmaatregelen erop gericht zijn het bedrijfsleven te ondersteunen en banen te behouden, blijven zij qua toepassingsgebied en dekking al bij al beperkt in vergelijking met de meeste andere lidstaten. Bovendien zouden ze worden gefinancierd door herverdeling over verschillende begrotingshoofdstukken en nieuwe belastingen, en zullen zij qua macro-economische stabilisatie naar verwachting een beperkt effect hebben.

                  (20)

                  Verschillende aspecten van de gezondheidsresultaten bleven slechter dan die van de meeste lidstaten, met name als gevolg van de hoge prevalentie van risicofactoren bij de bevolking en de beperkte doeltreffendheid van de gezondheidszorg. Het deel van de uitgaven voor gezondheidszorg dat de overheid betaalt, lag in Hongarije aanzienlijk onder het Uniegemiddelde. Hoewel er weinig onvervulde medische behoeften zijn, ligt het aantal Hongaren dat zorgkosten uit eigen zak betaalt, boven het Uniegemiddelde en worden zij steeds meer aangezet om een beroep te doen op particuliere zorgdiensten. Dit verergert voor Hongaarse huishoudens het risico op financiële problemen, met gevolgen voor sociale rechtvaardigheid en gezondheidsresultaten. Aanvullende investeringen en brede hervormingen zijn nodig om het gebruik van financiële middelen in het zorgstelsel te rationaliseren, ongelijkheden bij de toegang te verminderen en de kwaliteit van de zorg te verbeteren. Preventieve zorg en eerstelijnszorg zijn ondergefinancierd en hun potentieel om de kwaliteit, de toegankelijkheid en de kostenefficiëntie van het zorgstelsel te verbeteren, blijft onderbenut. Hoewel de autoriteiten eerste inspanningen hebben geleverd om het aanzienlijke tekort aan zorgwerkers in Hongarije aan te pakken, blijven regionale verschillen in de verdeling van zorgpersoneel de toegang tot zorg bemoeilijken in bepaalde gebieden en voor bepaalde kwetsbare groepen, zoals gemarginaliseerde Roma, en ook mensen met een beperking ondervinden specifieke belemmeringen. Door de acute vraag naar zorg als gevolg van de COVID‐19-pandemie moet snel actie worden ondernomen om deze structurele uitdagingen aan te pakken en de veerkracht van het Hongaarse zorgstelsel te versterken.

                  (21)

                  De sociaal-economische gevolgen van de uitbraak kunnen aanzienlijk zijn en het effect van het regeringsbesluit van 18 maart 2020 waarbij bilateraal overeengekomen afwijkingen van het arbeidswetboek worden toegestaan, moet nog worden beoordeeld. Volgens de prognoses van de Commissie zal de werkloosheid oplopen tot 7,0 % in 2020 en dalen tot 6,1 % in 2021. Een groot deel van de Hongaarse economie bestaat uit sectoren die buitengewoon hard door de crisis zijn getroffen en die werk verschaffen aan werknemers met een laag tot middelhoog opleidingsniveau met zeer flexibele contracten. Tot begin 2020 bleef de totale arbeidsparticipatie stijgen in een periode van sterke economische groei, maar niet alle groepen hebben hiervan in dezelfde mate geprofiteerd. De kloof op het gebied van werkgelegenheid tussen groepen met verschillende opleidingsprofielen en tussen mannen en vrouwen bleef groot in vergelijking met het Uniegemiddelde. In dit laatste geval is dit deels te wijten aan de beperkte beschikbaarheid van kinderopvang van goede kwaliteit. Het programma voor gemeenschapswerk, dat niet doeltreffend was om werkzoekenden op de primaire arbeidsmarkt aan een baan te helpen, wordt weliswaar afgebouwd maar is nog steeds vrij omvangrijk. Andere beleidsmaatregelen om werklozen en inactieven op doeltreffende wijze weer aan het werk te helpen of een opleiding te laten volgen, kunnen worden versterkt om ze gerichter te maken. De maximale duur van drie maanden voor werkloosheidsuitkeringen is de kortste in de Unie en ligt ver onder de gemiddelde tijd die zelfs in gunstige economische omstandigheden nodig is om een baan te vinden. In lijn met de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten moeten socialebeschermingsstelsels en ‐maatregelen bescherming bieden aan wie het risico loopt zijn baan te verliezen, alsook aan zelfstandigen en werklozen. Regelingen voor werktijdverkorting, waarbij werknemers inkomenssteun krijgen van de staat voor de uren die zij niet gewerkt hebben, zijn een goede manier om de werkgelegenheid te beschermen. Werktijdverkortingsregelingen zijn tijdens de pandemie het efficiëntst als de administratie daarvoor eenvoudig en snel is, en niet enkel bepaalde sectoren of bedrijfstypes in aanmerking komen.

                  (22)

                  Hoewel de algemene armoedesituatie van Hongarije vóór de crisis verbeterde, kan die trend tijdens de neergang snel omslaan. De inkomensongelijkheid is in de afgelopen tien jaar toegenomen, deels door veranderingen in het belasting- en uitkeringsstelsel. Zelfs vóór de COVID‐19-uitbraak was zowel de ernstige materiële deprivatie als de materiële en sociale deprivatie hoog, met name bij huishoudens met meer kinderen en onder de Roma. Het tekort aan gemeentelijke woningen voor sociale huisvesting en ontoereikende financiële steun voor huurders belemmeren de mobiliteit. De uitkering voor het minimuminkomen bleef sinds 2012 nominaal ongewijzigd en behoort tot de laagste in de Unie. Kwetsbare groepen zonder toegang tot zorg en essentiële diensten en die in overvolle woningen leven, zullen naar verwachting het zwaarst door de pandemie worden getroffen. Wanneer de economie weer aantrekt, zullen maatregelen nodig zijn om deze groepen te activeren en op de arbeidsmarkt te integreren. Reeds vóór de crisis lagen de onderwijsresultaten onder het Uniegemiddelde en werden zij sterk beïnvloed door de sociaal-economische achtergrond van de leerlingen. Het percentage voortijdige schoolverlaters lag hoog, met name bij Roma-leerlingen. De beperkte deelname van kwetsbare groepen aan kwaliteitsonderwijs is een gemiste kans om menselijk kapitaal en sociale cohesie op te bouwen. Het loon van leerkrachten behoort tot de laagste in de Unie. Het lage aantal studenten in het hoger onderwijs sluit niet aan bij de grote vraag naar hooggekwalificeerde werknemers. De onverwachte overschakeling op afstandsonderwijs zal de ongelijkheid waarschijnlijk nog vergroten. De jaarlijkse nationale competentietests lijken erop te wijzen dat veel leerlingen moeilijk via digitaal onderwijs kunnen worden bereikt omdat de digitale instrumenten ontoereikend zijn. Lerenden uit kansarme groepen ondervinden ook negatieve gevolgen van afstandsonderwijs door overvolle woningen en het lage opleidingsniveau van hun ouders. Recente en lopende investeringen in de digitalisering van het onderwijs zijn belangrijk en moeten worden voortgezet.

                  (23)

                  In de context van de COVID‐19-crisis is het met name van belang dat wordt gezorgd voor de werking van kritieke infrastructuur en het vrije verkeer van goederen in de gehele interne markt, alsmede dat de goede werking van de toeleveringsketens in samenwerking met de buurlanden wordt gemonitord en gewaarborgd. Hongarije is een kleine open economie met intensief grensoverschrijdend goederenvervoer. Bovendien werken veel Hongaren in het buitenland en maken zij wekelijks woon-werkverplaatsingen. Hongarije heeft wellicht ook grensarbeiders nodig voor seizoensarbeid in de landbouw. De reisbeperkingen die momenteel zijn opgelegd, kunnen het verkeer van goederen en werknemers hinderen, maar kunnen worden verlicht door aan de grenzen voor “green lanes” te zorgen.

                  (24)

                  In de dienstensector is de kleinhandel een van de zwaarst getroffen sectoren omdat veel ondernemingen als gevolg van de maatregelen hun activiteiten volledig moesten stopzetten of aanzienlijk moesten beperken. Flexibele regelgeving zou de kleinhandel helpen om zich na COVID‐19 te herstellen. Hongarije heeft het hoogste aantal gereglementeerde beroepen in de Unie. Professionele diensten zullen een belangrijke rol spelen om de uitweg uit de crisis en het herstel daarna te bevorderen. Het is daarom van essentieel belang een vlotte toegang tot en uitoefening van beroepen mogelijk te maken door de regelgevingskaders en de bijbehorende administratieve procedures te stroomlijnen, met name voor middelgrote en kleine ondernemingen (kmo’s) en micro-ondernemingen, met inbegrip van eenmanszaken, die bijzonder hard door de crisis zijn getroffen. Zorgen voor liquiditeit via kredieten en garanties ter ondersteuning van het bedrijfsleven, met name voor kmo’s, is van het grootste belang, en de verdeling van liquiditeit ter ondersteuning van bedrijven moet snel en doeltreffend worden uitgevoerd door intermediairs. Bij het ontwerpen en uitvoeren van deze maatregelen moet rekening worden gehouden met de veerkracht van de banksector. Uitstel van betaling toestaan voor belastingen en sociale bijdragen kan helpen om de cashflow bij kmo’s te verbeteren, net als snellere contractuele betalingen door de overheid. Voor pas opgerichte startups en doorgroeiers is mogelijk specifieke steun nodig, bijvoorbeeld stimuli voor durfkapitaalfondsen zodat die meer in deze ondernemingen investeren. Dankzij deze steunmaatregelen kunnen ook noodverkopen van Europese bedrijven van strategisch belang worden vermeden.

                  (25)

                  Onderzoek en innovatie zijn kritieke aanjagers van groei en concurrentievermogen op lange termijn. Hongarije geldt als een matige innovator. Het tekort aan hoogopgeleide werknemers is een van de voornaamste belemmeringen voor innovatie. De uitgaven op het gebied van onderzoek en ontwikkeling (O&O) stijgen langzaam en werden vooral gedreven door het bedrijfsleven, dat in vergelijking met de rest van de Unie de meeste overheidssteun krijgt. De uitgaven voor O&O in de overheidssector zijn in de afgelopen tien jaar echter gedaald. Investeringen in innovatieve kmo’s en de versterking van de samenwerking tussen het bedrijfsleven, onderzoek, de academische wereld en de overheidssector vergroten de capaciteit voor onderzoek en innovatie van het land, die in de COVID‐19-crisis zo hard nodig is. Overheidsinvesteringen in onderzoek en innovatie en een ondersteunende onderzoeksomgeving zijn noodzakelijk voor het herstel.

                  (26)

                  Om het economisch herstel te bevorderen, zal het van belang zijn om mature publieke investeringsprojecten te vervroegen en particuliere investeringen te bevorderen, onder meer door relevante hervormingen. Het nationaal energie- en klimaatplan van Hongarije geeft aan welke investeringen noodzakelijk zijn voor de energie- en klimaattransitie. Samen met investeringen in digitalisering en de groene transitie zullen deze de Hongaarse economie duurzamer en veerkrachtiger maken eens het land van de crisis herstelt. Efficiënt energiegebruik in woningen is momenteel een zwak punt en draagt ook bij aan de luchtverontreiniging. De voortdurende overtredingen van de normen voor luchtkwaliteit hebben ernstige gevolgen voor de gezondheid en het milieu. De voornaamste bronnen van luchtverontreiniging zijn de emissies van stookinstallaties op vaste brandstoffen in woningen en van landbouw en vervoer. Slechts 1 % van het bruto binnenlands energieverbruik is afkomstig van koolstofarme hernieuwbare bronnen en zwaar vervuilende biomassa is goed voor ongeveer 10 %. Vanuit een bescheiden uitgangspositie maken zonne-installaties een snelle opmars. In lijn met het nationaal energie- en klimaatplan en de klimaatneutraliteit op lange termijn wil Hongarije meer steunen op hernieuwbare energiebronnen, met name zonne-energie. In de huidige economische situatie kan energiebeleid voor groene groei zorgen en bijdragen tot het economische herstel. Filevorming was tot de uitbraak van de COVID‐19-pandemie een groeiend probleem dat leidde tot economische schade en een toename van broeikasgasemissies en luchtverontreiniging. Uitgebreidere mogelijkheden tot telewerk en aantrekkelijker openbaar vervoer zouden ook helpen om de milieugevolgen van vervoer te temperen. De kringloopeconomie zit nog in een beginfase, recycling van gemeentelijk afval is onderontwikkeld en bestaande economische instrumenten bieden onvoldoende stimulansen. Afval storten blijft de voornaamste methode van afvalbeheer. Waterkwaliteit en watervoorziening blijven problematisch. De digitale vaardigheden van de Hongaren en het gebruik van digitale technologieën door ondernemingen en overheidsdiensten blijven onder het Uniegemiddelde. De inspanningen om burgers en bedrijven efficiënte digitale overheidsdiensten te bieden, moeten worden voortgezet. De programmering voor de periode 2021‐2027 van het Fonds voor een rechtvaardige transitie, dat het voorwerp uitmaakt van een Commissievoorstel, zou Hongarije kunnen helpen bij een aantal uitdagingen van de transitie naar een klimaatneutrale economie, met name in de gebieden die in bijlage D bij het landverslag 2020 worden vermeld. Zo zou Hongarije optimaal gebruik kunnen maken van dat fonds.

                  (27)

                  De duur van de op 11 maart 2020 afgekondigde noodtoestand is niet vooraf bepaald en de regering heeft discretionaire bevoegdheid om deze te behouden of te beëindigen. De concrete maatregelen van de regering gelden tot de noodtoestand wordt beëindigd. Op 30 maart 2020 heeft het Hongaarse parlement een nieuwe wet aangenomen waarmee de regering om het even welke wet bij besluit buiten werking kan stellen. In het licht van het gecombineerde effect van ruim omschreven bevoegdheden en de afwezigheid van een duidelijke beperking in de tijd, lijken de toebedeelde noodbevoegdheden uitgebreider dan in andere lidstaten. Bepaalde noodmaatregelen krachtens die bevoegdheden roepen vragen op met betrekking tot de noodzakelijkheid en de evenredigheid daarvan en verstoren de activiteiten van bedrijven en de stabiliteit van het regelgevingsklimaat. Dergelijke maatregelen zijn bijvoorbeeld het toestaan van afwijkingen van het arbeidsrecht, het aanstellen van militaire verbindingsofficieren in strategische ondernemingen en het onder staatstoezicht plaatsen van een beursgenoteerde onderneming. Op 26 mei 2020 heeft de regering een wetsontwerp ingediend bij het Hongaarse parlement waarin de regering wordt opgeroepen de noodtoestand te beëindigen en waarbij de wet van 30 maart 2020 aan het einde van de noodtoestand zou worden ingetrokken. Overeenkomstig de fundamentele wet blijft het besluit om de noodtoestand te beëindigen een bevoegdheid van de regering. De versterking van de onafhankelijkheid van het gerecht zou ook essentieel zijn om doeltreffend op de betrokken noodmaatregelen toe te zien.

                  (28)

                  De betrokkenheid van de sociale partners bij beleidsinitiatieven en ‐uitvoering was in de afgelopen jaren onvoldoende, waardoor de kwaliteit en de voorspelbaarheid van de beleidsvorming is verzwakt en de kans op beleidsfouten is toegenomen. Raadplegingen en effectbeoordelingen zijn herhaaldelijk omzeild door gebruik te maken van bijzondere wetgevingsprocedures, zoals wetsvoorstellen van individuele parlementsleden en spoedprocedures. De betrokkenheid van belanghebbenden is in het huidige stelsel, waarbij per regeringsbesluit wordt geregeerd, nog verder verzwakt, in het bijzonder gezien het regeringsbesluit van 18 maart 2020 waarbij bilaterale afwijkingen van het arbeidswetboek worden toegestaan.

                  (29)

                  Het gebrek aan concurrentie bij overheidsopdrachten blijft een belangrijke reden tot bezorgdheid, want een opener houding tegenover concurrentie is een essentiële oplossing om de crisis het hoofd te bieden, kleine ondernemingen een nieuwe impuls te geven en de economie te helpen bij de heropstart. Ondanks de nieuwe wijzigingen in de wetgeving en de digitalisering van overheidsopdrachten, loopt bijna de helft van de openbare aanbestedingen uit op een procedure met maar één inschrijving. Het hoge aantal daarvan ondermijnt de doeltreffendheid van het systeem voor overheidsopdrachten. De professionalisering van overheidsopdrachten zou ertoe kunnen bijdragen dat de regels van de Unie beter worden nageleefd en dat er strategisch wordt aanbesteed. De Commissie heeft bij audits van overheidsopdrachten in verband met recent uitgevoerde projecten met medefinanciering van de Unie systeemfouten vastgesteld en zwakke punten in het controlesysteem voor overheidsopdrachten blootgelegd. In 2019 heeft de Commissie Hongarije wegens die tekortkomingen ongeveer 1 miljard EUR aan financiële correcties opgelegd.

                  (30)

                  De strijd tegen agressieve fiscale planning is essentieel om belastingstelsels doeltreffender en billijker te maken. De overloopeffecten van de agressieve fiscale planningsstrategieën van belastingplichtigen tussen de lidstaten vereisen gecoördineerde nationale beleidsmaatregelen ter aanvulling van de Uniewetgeving. Hongarije heeft maatregelen getroffen tegen agressieve fiscale planning door uitvoering te geven aan eerder overeengekomen internationale en Europese initiatieven, maar de afwezigheid van bronbelasting in Hongarije op uitgaande inkomsten naar offshore financiële centra kan voor winsten een ontsnappingsroute vormen om de Unie te verlaten zonder daarover billijke belasting te betalen. Terwijl de uitgaande inkomstenstromen zoals royalty-, rente- en dividendbetalingen naar offshore financiële centra in 2013‐2017 nog relatief laag waren, kent Hongarije volatiele en relatief hoge in- en uitstromen van kapitaal via special purpose-entiteiten, hetgeen wijst op een mogelijke gevoeligheid voor praktijken van agressieve fiscale planning.

                  (31)

                  Terwijl de in deze aanbeveling opgenomen landspecifieke aanbevelingen (“de landspecifieke aanbevelingen 2020”) gericht zijn op het aanpakken van de sociaal-economische gevolgen van de COVID‐19-pandemie en het vergemakkelijken van het economisch herstel, hadden de landspecifieke aanbevelingen 2019 ook betrekking op hervormingen die essentieel zijn om uitdagingen op middellange tot lange termijn aan te pakken. De landspecifieke aanbevelingen 2019 zijn nog steeds relevant en zullen gedurende het Europees Semester van volgend jaar gemonitord blijven worden. Dat geldt ook voor de landspecifieke aanbevelingen 2019 betreffende investeringsgerelateerd economisch beleid. Met alle landspecifieke aanbevelingen 2019 moet rekening worden gehouden bij de strategische programmering van de financiering van het cohesiebeleid na 2020, ook wat betreft de maatregelen ter verzachting van de huidige crisis en de exitstrategieën.

                  (32)

                  Corruptie, toegang tot openbare informatie en vrijheid van de media waren reeds vóór de crisis reden tot bezorgdheid. Deze gebieden lopen tijdens de noodtoestand nog meer het risico erop achteruit te gaan aangezien de controlemechanismen zijn verzwakt. Opsporing en vervolging lijkt in Hongarije minder doeltreffend dan in andere lidstaten. Het ontbreekt aan doortastende maatregelen om corruptie op hoog niveau te vervolgen. De verantwoordingsplicht bij beslissingen om onderzoeken af te sluiten blijft problematisch, want er bestaan geen doeltreffende middelen tegen beslissingen van het openbaar ministerie om vermeende strafbare feiten niet te vervolgen. Beperkingen op de toegang tot informatie blijven de strijd tegen corruptie bemoeilijken. Door praktijken die de toegang tot openbare informatie ontraden, kunnen burgers en niet-gouvernementele organisaties worden afgeschrikt om hun grondwettelijke rechten uit te oefenen.

                  (33)

                  Het Europees Semester biedt het kader voor de voortdurende coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in de Unie, dat kan bijdragen tot een duurzame economie. De lidstaten hebben in hun nationale hervormingsprogramma’s voor 2020 de stand van zaken opgemaakt over de voortgang die werd gemaakt met de uitvoering van de duurzameontwikkelingsdoelen (SDG’s) van de Verenigde Naties. Door de landspecifieke aanbevelingen 2020 volledig uit te voeren, zal Hongarije bijdragen aan de vooruitgang in de richting van de SDG’s en aan de gemeenschappelijke inspanning om in de Unie te komen tot concurrerende duurzaamheid.

                  (34)

                  In de context van het Europees Semester 2020 heeft de Commissie een brede analyse van het economische beleid van Hongarije verricht en in het landverslag 2020 gepubliceerd. Voorts heeft de Commissie het convergentieprogramma 2020 en het nationale hervormingsprogramma 2020 doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de landspecifieke aanbevelingen die in eerdere jaren tot Hongarije zijn gericht. Daarbij heeft de Commissie niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar begrotings- en sociaal-economisch beleid in Hongarije, maar heeft zij ook getoetst of de Unieregels en ‐richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak het algeheel economisch bestuur van de Unie te versterken door middel van een inbreng op Unieniveau in toekomstige nationale besluiten.

                  (35)

                  In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het convergentieprogramma 2020 onderzocht, en zijn advies daarover (11) is met name in de onderstaande aanbeveling 1 weergegeven,

            BEVEELT AAN dat Hongarije in 2020 en 2021 de volgende actie onderneemt:

                  1.

                  Overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact alle nodige maatregelen nemen om de COVID‐19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Als de economische omstandigheden dit toelaten, begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, waarbij de investeringen worden verhoogd. Het tekort aan zorgwerkers aanpakken en ervoor zorgen dat kritieke medische producten en infrastructuur beschikbaar zijn om de veerkracht van het zorgstelsel versterken. De toegang tot kwalitatieve preventieve zorg en eerstelijnszorg verbeteren.

                  2.

                  De werkgelegenheid beschermen door verruimde regelingen voor werktijdverkorting en een doeltreffend actief arbeidsmarktbeleid, en de duur van werkloosheidsuitkeringen verlengen. De toereikendheid van sociale bijstand verbeteren en zorgen voor essentiële diensten en kwalitatief onderwijs voor iedereen.

                  3.

                  Zorgen voor liquiditeit ter ondersteuning van kmo’s. Mature publieke investeringsprojecten vervroegen en private investeringen aanmoedigen om het economisch herstel te bevorderen. De investeringen toespitsen op de groene en digitale transitie, met name op het schoon en efficiënt opwekken en gebruiken van energie, duurzaam vervoer, water- en afvalstoffenbeheer, onderzoek en innovatie en digitale infrastructuur voor scholen.

                  4.

                  Ervoor zorgen dat alle noodmaatregelen strikt evenredig, in de tijd beperkt en in lijn met Europese en internationale normen zijn, en de activiteiten van ondernemingen en de stabiliteit van het regelgevingsklimaat niet verstoren. Zorgen voor een doeltreffende betrokkenheid van sociale partners en belanghebbenden bij het beleidsvormingsproces. De mededinging bevorderen bij aanbestedingsprocedures.

                  5.

                  Het belastingstelsel wapenen tegen het risico van agressieve fiscale planning.

         Gedaan te Brussel, 20 juli 2020.

               Voor de Raad

               De voorzitter

            J. KLOECKNER

         (1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

         (2)  Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25).

         (3)  PB C 301 van 5.9.2019, blz. 101.

         (4)  Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad van 7 juli 1997 over de bespoediging en verduidelijking van de tenuitvoerlegging van de procedure bij buitensporige tekorten (PB L 209 van 2.8.1997, blz. 6).

         (5)  Verordening (EU) 2020/460 van het Europees Parlement en de Raad van 30 maart 2020 tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013 en (EU) nr. 508/2014 wat betreft specifieke maatregelen om investeringen in de gezondheidszorgstelsels van de lidstaten en in andere sectoren van hun economieën vrij te maken als antwoord op de COVID‐19-uitbraak (Investeringsinitiatief Coronavirusrespons) (PB L 99 van 31.3.2020, blz. 5).

         (6)  Verordening (EU) 2020/558 van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2020 tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1301/2013 en (EU) nr. 1303/2013 wat betreft specifieke maatregelen met het oog op uitzonderlijke flexibiliteit bij het gebruik van de Europese structuur- en investeringsfondsen naar aanleiding van de uitbraak van COVID‐19 (PB L 130 van 24.4.2020, blz. 1).

         (7)  De netto primaire overheidsuitgaven bestaan uit de totale overheidsuitgaven exclusief rente-uitgaven, uitgaven in het kader van programma’s van de Unie die volledig met inkomsten uit Uniefondsen worden gefinancierd en niet-discretionaire veranderingen in de uitgaven voor werkloosheidsuitkeringen. Nationaal gefinancierde bruto-investeringen in vaste activa worden gespreid over een periode van vier jaar. Er wordt rekening gehouden met discretionaire inkomstenmaatregelen of bij wet verplicht gestelde inkomstenstijgingen. Eenmalige maatregelen aan zowel de inkomsten- als de uitgavenzijde worden uitgevlakt.

         (8)  Aanbeveling van de Raad van 14 juni 2019 met het oog op de correctie van de vastgestelde significante afwijking van het aanpassingstraject in de richting van de middellangetermijndoelstelling voor de begroting in Hongarije (PB C 210 van 21.6.2019, blz. 4).

         (9)  PB L 329 van 19.12.2019, blz. 91.

         (10)  Aanbeveling van de Raad van 5 december 2019 met het oog op de correctie van de vastgestelde significante afwijking van het aanpassingstraject in de richting van de middellangetermijndoelstelling voor de begroting in Hongarije (PB C 420 van 13.12.2019, blz. 1).

         (11)  In het kader van artikel 9, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.


title: Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Malta en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Malta 2020/C 282/18

text:
               26.8.2020

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               C 282/116

      AANBEVELING VAN DE RAAD
      van 20 juli 2020
      over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Malta en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Malta
      (2020/C 282/18)
      DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
      Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,
      Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 5, lid 2,
      Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,
      Gezien de resoluties van het Europees Parlement,
      Gezien de conclusies van de Europese Raad,
      Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,
      Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,
      Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,
      Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,
      Overwegende hetgeen volgt:

                  (1)

                  Op 17 december 2019 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse strategie voor duurzame groei en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2020 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarbij is terdege rekening gehouden met de op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie geproclameerde Europese pijler van sociale rechten. Op 17 december 2019 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad (2) ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Malta niet heeft genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen. Tevens heeft de Commissie op die datum een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen.

                  (2)

                  Op 26 februari 2020 is het landverslag 2020 voor Malta gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Malta bij de uitvoering van de op 9 juli 2019 door de Raad aangenomen landspecifieke aanbevelingen (3) (“de landspecifieke aanbevelingen 2019”) heeft gemaakt, alsmede het gevolg dat is gegeven aan de landspecifieke aanbevelingen die in eerdere jaren werden aangenomen, en de vooruitgang die Malta bij het nastreven van zijn nationale Europa 2020-doelstellingen heeft geboekt.

                  (3)

                  Op 11 maart 2020 heeft de Wereldgezondheidsorganisatie de uitbraak van COVID-19 officieel uitgeroepen tot een wereldwijde pandemie. Deze pandemie vormt een ernstige bedreiging voor de volksgezondheid en treft burgers, samenlevingen en economieën. Zij zet de nationale zorgstelsels onder zware druk, verstoort de mondiale toeleveringsketens, veroorzaakt volatiliteit op de financiële markten en sterke schommelingen in de consumentenvraag, en heeft negatieve gevolgen voor meerdere sectoren. Zij vormt een bedreiging voor de banen en het inkomen van mensen, alsmede voor ondernemingen. De pandemie heeft geleid tot een grote economische schok die nu al ernstige gevolgen heeft in de Unie. Op 13 maart 2020 heeft de Commissie een mededeling aangenomen waarin wordt opgeroepen tot een gecoördineerde economische aanpak van de crisis door alle actoren op nationaal en Unieniveau.

                  (4)

                  Meerdere lidstaten hebben een noodtoestand uitgeroepen of noodmaatregelen getroffen. Elke noodmaatregel moet strikt proportioneel, noodzakelijk en beperkt in de tijd zijn, en moet overeenstemmen met de Europese en internationale normen. Ze moeten onderworpen zijn aan democratisch toezicht en onafhankelijke rechterlijke controle.

                  (5)

                  Op 20 maart 2020 heeft de Commissie een mededeling aangenomen over de activering van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact. De algemene ontsnappingsclausule, die in artikel 5, lid 1, artikel 6, lid 3, artikel 9, lid 1, en artikel 10, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97 en in artikel 3, lid 5, en artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad (4) is neergelegd, vergemakkelijkt de coördinatie van het begrotingsbeleid in tijden van ernstige economische neergang. In haar mededeling van 20 maart 2020 was de Commissie van mening dat, gelet op de verwachte ernstige economische neergang ten gevolge van de COVID-19-pandemie, aan de voorwaarden om de algemene ontsnappingsclausule te activeren voldaan is en heeft zij de Raad verzocht deze conclusie te bekrachtigen. Op 23 maart 2020 stemden de ministers van Financiën van de lidstaten in met de beoordeling van de Commissie. Zij waren het erover eens dat de ernstige economische neergang een resoluut, ambitieus en gecoördineerd antwoord vergt. De activering van de algemene ontsnappingsclausule maakt het mogelijk tijdelijk af te wijken van het aanpassingstraject in de richting van de begrotingsdoelstelling op middellange termijn, op voorwaarde dat daardoor de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn niet in gevaar komt. Voor het correctieve deel kan de Raad, op aanbeveling van de Commissie, ook besluiten een herzien begrotingstraject vast te stellen. De algemene ontsnappingsclausule schorst de procedures van het stabiliteits- en groeipact niet. Deze clausule staat lidstaten toe af te wijken van de budgettaire verplichtingen die normaliter van toepassing zijn en stelt de Commissie en de Raad in staat om de nodige maatregelen op het gebied van beleidscoördinatie binnen het kader van het pact te nemen.

                  (6)

                  Er is voortdurende actie nodig om de verspreiding van de COVID-19-pandemie te beperken en te beheersen, de veerkracht van de nationale zorgstelsels te versterken, de sociaal-economische gevolgen van de pandemie te verzachten door middel van ondersteunende maatregelen voor bedrijven en huishoudens, alsmede om te zorgen voor adequate gezondheids- en veiligheidsomstandigheden op de werkplek met het oog op de hervatting van de economische activiteit. De Unie moet ten volle gebruikmaken van de verschillende instrumenten waarover zij beschikt om de lidstaten op die gebieden te ondersteunen. Tegelijkertijd moeten de lidstaten en de Unie samenwerken om de maatregelen voor te bereiden die nodig zijn voor het bewerkstelligen van een terugkeer naar de normale werking van onze samenlevingen en economieën en naar duurzame groei, waarin zij onder meer de groene transitie en de digitale transformatie moeten integreren, en waarbij lessen uit de crisis worden getrokken.

                  (7)

                  De COVID-19-crisis toont aan hoe flexibel de interne markt zich kan aanpassen aan buitengewone omstandigheden. Om een vlotte en soepele overgang naar de herstelfase en het vrije verkeer van goederen, diensten en werknemers te waarborgen, moeten uitzonderlijke maatregelen die de werking van de interne markt belemmeren, evenwel worden geschrapt zodra zij niet langer onmisbaar zijn. De huidige crisis toont aan dat er behoefte is aan crisisparaatheidsplannen in de zorgsector. Verbeterde aankoopstrategieën, gediversifieerde toeleveringsketens en strategische reserves van essentiële goederen zijn enkele van de cruciale elementen voor de ontwikkeling van uitgebreidere crisisparaatheidsplannen.

                  (8)

                  De Uniewetgever heeft de relevante wetgeving reeds door middel van Verordeningen (EU) 2020/460 (5) en (EU) 2020/558 (6) van het Europees Parlement en de Raad gewijzigd om de lidstaten in staat te stellen gebruik te maken van alle niet-benutte middelen uit de Europese structuur- en investeringsfondsen, zodat zij de uitzonderlijke effecten van de COVID-19-pandemie kunnen aanpakken. Die wijzigingen leiden tot meer flexibiliteit en vereenvoudigde en gestroomlijnde procedures. Om de druk op de kasstroom te verlichten, kunnen lidstaten in het boekjaar 2020-2021 ook gebruikmaken van een medefinancieringspercentage van 100 % uit de begroting van de Unie. Malta wordt aangemoedigd ten volle gebruik te maken van die mogelijkheden om bijstand te bieden aan de mensen en sectoren die het zwaarst worden getroffen.

                  (9)

                  Op 30 april 2020 heeft Malta zijn nationale hervormingsprogramma 2020 ingediend, en op 2 mei 2020 zijn stabiliteitsprogramma 2020. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma’s rekening te houden, zijn deze tegelijkertijd geëvalueerd.

                  (10)

                  Malta valt momenteel onder het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact.

                  (11)

                  In haar stabiliteitsprogramma 2020 voorziet de regering dat het overheidssaldo zal verslechteren van een overschot van 0,5 % van het bruto binnenlands product (bbp) in 2019 tot een tekort van 7,5 % van het bbp in 2020. Verwacht wordt dat het tekort zal dalen tot 3,6 % van het bbp in 2021. Volgens het stabiliteitsprogramma 2020 zal de overheidsschuldquote na een daling tot 43,1 % van het bbp in 2019 in 2020 naar verwachting stijgen tot 54,5 %. De macro-economische en budgettaire vooruitzichten worden beïnvloed door de grote onzekerheid vanwege de COVID-19-pandemie.

                  (12)

                  Als reactie op de COVID-19-pandemie en als onderdeel van een gecoördineerde Unieaanpak heeft Malta tijdige begrotingsmaatregelen vastgesteld om de capaciteit van het zorgstelsel te vergroten, de pandemie in te dammen en bijstand te verlenen aan personen en sectoren die bijzonder getroffen zijn. Volgens het stabiliteitsprogramma 2020 beliepen die begrotingsmaatregelen 4,1 % van het bbp. De maatregelen omvatten premies in noodlijdende sectoren, het vergroten van de capaciteit van de gezondheidszorg, en COVID-19-gerelateerde sociale maatregelen. Daarnaast heeft Malta maatregelen aangekondigd die, ook al hebben zij geen rechtstreekse gevolgen voor de begroting, toch zullen bijdragen tot het verlenen van liquiditeitssteun aan ondernemingen. Volgens ramingen van het stabiliteitsprogramma 2020 zullen overheidsgaranties de banken in staat stellen hun portfolio van nieuwe leningen aan bedrijven met 6,1 % van het bbp te verhogen. Die maatregelen omvatten leninggaranties. In het stabiliteitsprogramma 2020 wordt ook het belastinguitstel voor de personen- en vennootschapsbelasting, de belasting over de toegevoegde waarde en sociale bijdragen bevestigd dat eerder was aangekondigd. Over het algemeen zijn de door Malta genomen maatregelen in overeenstemming met de richtsnoeren uit de mededeling van de Commissie van 13 maart 2020. De volledige uitvoering van de noodmaatregelen en van ondersteunende begrotingsmaatregelen, gevolgd door een heroriëntering van het begrotingsbeleid naar het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties als de economische omstandigheden dat toelaten, zal bijdragen tot het behoud van budgettaire houdbaarheid op middellange termijn.

                  (13)

                  Op basis van de voorjaarsprognoses 2020 van de Commissie bij ongewijzigd beleid wordt het overheidssaldo van Malta geraamd op –6,7 % van het bbp in 2020 en –2,5 % van het bbp in 2021. Verwacht wordt dat de overheidsschuldquote in 2020 en 2021 onder 60 % van het bbp zal blijven.

                  (14)

                  Op 20 mei 2020 heeft de Commissie overeenkomstig artikel 126, lid 3, van het Verdrag een verslag opgesteld wegens de geplande overschrijding door Malta van de tekortdrempel van 3 % van het bbp in 2020. In het algemeen blijkt uit de analyse van de Commissie dat het tekortcriterium in de zin van het Verdrag en van Verordening (EG) nr. 1467/97 niet is nageleefd.

                  (15)

                  In respons op de COVID-19-pandemie heeft Malta inperkingsmaatregelen genomen in de vorm van een doeltreffende gezondheidsvoorlichtingscampagne, maatregelen voor fysieke isolatie en quarantaine, monitoring en uitgebreide testen en contactonderzoek. De Maltese autoriteiten hebben ook gewerkt aan het vergroten van de capaciteit van de ziekenhuizen, waaronder de ziekenhuizen met intensivecareafdelingen. Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) worden rechtstreeks op nationaal niveau aangekocht. Malta heeft zich ook aangesloten bij het gezamenlijke aanbestedingsproces van de Unie voor PBM, laboratoriumreagentia en tests en beademingsapparaten. Wat geneesmiddelen en werkzame stoffen betreft, monitort Malta de situatie actief om eventuele tekorten te identificeren en erop te anticiperen alsook onmiddellijk corrigerende maatregelen te nemen, met name indien landen die de geneesmiddelen of werkzame stoffen gewoonlijk verstrekken, hun grenzen zouden sluiten. Op 12 mei 2020 heeft de Commissie een regeling ter waarde van 11,5 miljoen EUR goedgekeurd ter ondersteuning van investeringen in de productie van producten die relevant zijn voor de strijd tegen COVID-19, waaronder medische producten zoals vaccins, medische en ziekenhuisuitrusting, met inbegrip van beademingsapparaten, en beschermende kleding en uitrusting. Ook is medisch personeel efficiënt ingezet en omgeschoold. Specialisten op het gebied van de volksgezondheid die verschillende functies uitoefenden binnen de regelgevende instanties en ministeries, hebben volledig andere functies gekregen en werden elders ingezet om de pandemie te helpen bestrijden.

                  (16)

                  De Maltese regering heeft bedrijven ondersteund door financiële steun te bieden voor telewerk en subsidies voor werknemers in verplichte quarantaine. De regering heeft ook garanties en uitstel van betaling voor bedrijven, met inbegrip van zelfstandigen, verstrekt. Voltijdse werknemers van ondernemingen in sectoren zoals de detailhandel, de groothandel, de toeristische sector en de horeca die ernstig te lijden hebben onder de COVID-19-pandemie, of in sectoren die op bevel van de inspecteur van volksgezondheid tijdelijk hun activiteiten hebben moeten opschorten, zullen recht hebben op een salaris voor maximaal vijf dagen per week, op basis van een maandsalaris van 800 EUR. In minder hard getroffen sectoren hebben werknemers recht op salaris voor één tot twee dagen per week, op basis van een maandsalaris van 800 EUR. De regering heeft ook steun aangekondigd voor mensen met een handicap, gezinnen met kinderen waarvan beide ouders werken maar geen van beide kan telewerken, werknemers die hun baan hebben verloren als gevolg van de huidige crisis, en werklozen in huurwoningen. Tot slot zal de overheid tot 2,5 procentpunten van de rentetarieven financieren voor bankleningen die worden opgenomen door bedrijven die door de COVID-19-pandemie zijn getroffen.

                  (17)

                  Het Maltese zorgstelsel presteert goed, maar het publieke zorgstelsel staat door de COVID-19-pandemie onder ongekende druk. De inspanningen voor het opbouwen van de capaciteit van de gezondheidszorg om doeltreffend te reageren op pandemische crises zoals de COVID-19-crisis, zouden de veerkracht van het systeem verbeteren. De volgende gebieden behoeven bijzondere aandacht: a) de toenemende afhankelijkheid van uit het buitenland afkomstige verpleegkundigen in de acute en de langdurige zorg, en de vergrijzing bij de particuliere huisartsen; b) de moeilijkheden om nieuwe en innovatieve geneesmiddelen beschikbaar te stellen; c) het hoge aandeel kosten voor eerstelijnszorg, ambulante zorg en bepaalde geneesmiddelen dat patiënten zelf moeten betalen; en d) de wachtlijsten voor gespecialiseerde ambulante zorg, die stelselmatig lang zijn en recentelijk zijn toegenomen. De dienstverlening heroriënteren naar eerstelijnszorg in plaats van ziekenhuizen blijft ook een prioriteit.

                  (18)

                  Volgens de voorjaarsprognoses 2020 van de Commissie zal de werkloosheid naar verwachting toenemen tot 5,9 % in 2020, en daarna dalen tot 4,4 % in 2021. Om de ernstige gevolgen van de crisis voor de werkgelegenheid te beperken, heeft Malta, in overleg met de sociale partners, noodmaatregelen genomen om ontslagen te voorkomen door de voorkeur te geven aan werktijdverkorting. De toepassing van regelingen voor werktijdverkorting op een meer permanente basis zou ook de werkgelegenheid in de overgang naar economisch herstel beschermen. Het is van essentieel belang te zorgen voor adequate ondersteuning van en toegang tot sociale bescherming voor alle werknemers, ook zelfstandigen, en rekening te houden met een mogelijke verlenging van de duur van de werkloosheid. Het Maltese socialebeschermingsstelsel moet er ook voor zorgen dat buitenlandse werknemers adequate ondersteuning krijgen bij het vinden van een andere baan, bij het behouden van de werkvergunning, waar mogelijk, en bij het verkrijgen van toegang tot andere sociale diensten. Het aandeel laaggeschoolde volwassenen is relatief hoog en deze situatie wordt verergerd door een hoog aandeel vroegtijdige schoolverlaters. De huidige crisis kan het tekort aan vaardigheden in sommige sectoren verergeren en in andere sectoren leiden tot een verschuiving van de vaardigheidsbehoeften. Daarom is het in kaart brengen van vaardigheden en de omscholing van werknemers nog belangrijker, met name wat betreft digitale en groene vaardigheden. Malta heeft recentelijk vooruitgang geboekt op het gebied van onderwijs en opleiding, maar er blijven grote uitdagingen bestaan, onder meer wat betreft het hoge percentage leerlingen met onvoldoende basisvaardigheden.

                  (19)

                  Door de COVID-19-crisis is de snelle inzet van liquiditeitssteun aan bedrijven een dringende prioriteit geworden voor Malta. Zorgen voor een continue kredietstroom en toegang tot financiering is met name voor kleine en middelgrote ondernemingen in de hardst getroffen sectoren van essentieel belang. Het bankwezen speelt een belangrijke rol bij de doeltreffende uitvoering van de liquiditeitsmaatregelen: zij verstrekken leningen en bestemmen overheidsgaranties en laten de conservatieve benadering van kredietverleningspraktijken van voor de crisis dus achter zich. Bij het ontwerpen en uitvoeren van deze maatregelen moet rekening worden gehouden met de veerkracht van de banksector.

                  (20)

                  Om het economisch herstel te bevorderen, zal het van belang zijn om mature publieke investeringsprojecten te vervroegen en particuliere investeringen te bevorderen, onder meer door relevante hervormingen. Investeringen ter ondersteuning van het herstel bieden de mogelijkheid de Maltese economie duurzamer te maken. De transitie van Malta naar een klimaatneutrale economie zal gedurende een lange periode aanzienlijke particuliere en publieke investeringen vergen. Investeringen om de broeikasgasemissies terug te dringen, zoals opgenomen in het nationale energie- en klimaatplan, en om andere negatieve externe milieueffecten aan te pakken, met name in sectoren als de bouw en het vervoer, kunnen de tweeledige doelstelling van economisch herstel en duurzaamheid helpen bereiken. Ondersteuning voor de renovatie van het bestaande gebouwenbestand en gerichte opleidingsprogramma’s zullen de energieprestaties van gebouwen helpen verbeteren. Verdere investeringen in duurzaam vervoer kunnen zorgen voor haalbare alternatieven voor het gebruik van personenauto’s. De programmering voor de periode 2021-2027 van het Fonds voor een rechtvaardige transitie, dat het voorwerp uitmaakt van een Commissievoorstel, zou Malta kunnen helpen bij een aantal uitdagingen van de transitie naar een klimaatneutrale economie, zoals in bijlage D bij het landverslag 2020 is vermeld. Zo zou Malta optimaal gebruik kunnen maken van dat fonds.

                  (21)

                  Meer aandacht voor onderzoek en innovatie die ook beter ingebed worden in het ondernemingsklimaat, zal de duurzaamheid van het op kennis gebaseerde economische model van Malta ten goede komen. Malta heeft e-overheidsdiensten ontwikkeld voor burgers en bedrijven, waaronder een aantal mobiele apps. Het publiek maakt er echter slechts beperkt gebruik van. Om de digitale transitie van de economie te vergemakkelijken, is het van essentieel belang het gebruik van digitale overheidsdiensten door burgers en bedrijven aan te moedigen.

                  (22)

                  De verschuiving die in Malta plaatsvindt naar een internationaal georiënteerde dienstensector, en de specialisatie van het land in kansspelen op afstand, virtuele activa en de regelingen inzake burgerschap en verblijf, dragen weliswaar bij aan de economische groei maar maken het land tegelijk vatbaar voor witwasrisico’s, die nog moeten worden beperkt. Er zijn stappen ondernomen om de rol van de antiwitwastoezichthouder te versterken met de bedoeling deze risico’s te voorkomen en te bestrijden. Ook de samenwerking met andere bevoegde autoriteiten is verbeterd. De keuze van de Maltese autoriteit voor financiële diensten om een particulier adviesbureau te insourcen voor toezichtstaken, is echter zorgwekkend. De tekortkomingen op het gebied van onderzoek naar en vervolging van witwaspraktijken blijven problematisch. Beter nationaal toezicht op internationaal georiënteerde financiële bedrijven met een vergunning in Malta zou het algemene governancekader versterken. In de verzekeringssector is de samenwerking tussen nationale en externe toezichthouders van essentieel belang. Er is ook ruimte voor verbetering wat betreft het toezicht op bankfilialen in derde landen en de verbetering van een risicogeoriënteerde benadering en waardering van de toereikendheid van het risicobeheer voor bankinstellingen.

                  (23)

                  Het aanpakken van agressieve fiscale planning blijft cruciaal om de belastingstelsels efficiënter en eerlijker te maken. De overloopeffecten van de agressieve fiscale planningsstrategieën van belastingplichtigen tussen de lidstaten vereisen gecoördineerde nationale beleidsmaatregelen ter aanvulling van de Uniewetgeving. Malta heeft stappen ondernomen om agressieve fiscale planningspraktijken aan te pakken door eerder overeengekomen internationale en Europese initiatieven uit te voeren, maar de behandeling van in Malta gevestigde ondernemingen die er niet gedomicilieerd zijn, alsook het burgerschapsprogramma voor niet-ingezetenen van de EU en het gouden-visumprogramma — waarvoor zelfs niet vereist is dat een individu fiscaal ingezetene is van Malta — vormen een risico van dubbele niet-belastingheffing voor zowel ondernemingen als particulieren.

                  (24)

                  Malta staat ook voor uitdagingen om zijn institutionele capaciteit voor de bestrijding van corruptie te versterken. Malta heeft hervormingen aangekondigd om het onderzoek naar en de vervolging van corruptie te versterken en raadpleegt relevante belanghebbenden, met name de Commissie van Venetië, over de hervorming van het gerechtelijke apparaat. Er moeten concrete maatregelen worden genomen om al deze hervormingen te voltooien en in de praktijk te brengen.

                  (25)

                  Terwijl de in deze aanbeveling opgenomen landspecifieke aanbevelingen (“de landspecifieke aanbevelingen 2020”) gericht zijn op het aanpakken van de sociaal-economische gevolgen van de pandemie en het vergemakkelijken van het economisch herstel, hadden de landspecifieke aanbevelingen 2019 ook betrekking op hervormingen die essentieel zijn om uitdagingen op middellange tot lange termijn aan te pakken. De landspecifieke aanbevelingen 2019 zijn nog steeds relevant en zullen gedurende het Europees Semester van volgend jaar gemonitord blijven worden. Dat geldt ook voor de landspecifieke aanbevelingen 2019 betreffende investeringsgerelateerd economisch beleid. Met alle landspecifieke aanbevelingen 2019 moet rekening worden gehouden bij de strategische programmering van de financiering van het cohesiebeleid na 2020, ook wat betreft de maatregelen ter verzachting van de huidige crisis en de exitstrategieën.

                  (26)

                  Het Europees Semester biedt het kader voor de voortdurende coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in de Unie, dat kan bijdragen tot een duurzame economie. De lidstaten hebben in hun nationale hervormingsprogramma’s 2020 de stand van zaken opgemaakt over de voortgang die werd gemaakt met de uitvoering van de duurzameontwikkelingsdoelen (SDG’s) van de Verenigde Naties. Door de landspecifieke aanbevelingen 2020 volledig uit te voeren, zal Malta bijdragen aan de vooruitgang in de richting van de SDG’s en aan de gemeenschappelijke inspanning om in de Unie te komen tot concurrerende duurzaamheid.

                  (27)

                  Nauwe coördinatie tussen de economieën van de economische en monetaire unie is essentieel voor een snel herstel van de economische impact van de COVID-19-pandemie. Als lidstaat die de euro als munt heeft, en rekening houdend met de politieke richtsnoeren van de Eurogroep, moet Malta ervoor zorgen dat zijn beleid in overeenstemming blijft met de eurozoneaanbevelingen van 2020 en wordt afgestemd op het beleid van de andere lidstaten die de euro als munt hebben.

                  (28)

                  In de context van het Europees Semester 2020 heeft de Commissie een brede analyse van het economische beleid van Malta verricht en in het landverslag 2020 gepubliceerd. Voorts heeft de Commissie het stabiliteitsprogramma 2020 en het nationale hervormingsprogramma 2020 doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de landspecifieke aanbevelingen die in eerdere jaren tot Malta zijn gericht. Daarbij heeft de Commissie niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar begrotings- en sociaal-economisch beleid in Malta, maar heeft zij ook getoetst of de Unieregels en -richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak het algeheel economisch bestuur van de Unie te versterken door middel van een inbreng op Unieniveau in toekomstige nationale besluiten.

                  (29)

                  In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2020 onderzocht, en zijn advies daarover (7) is met name in de onderstaande aanbeveling 1 weergegeven,

            BEVEELT AAN dat Malta in 2020 en 2021 de volgende actie onderneemt:

                  1.

                  Overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact alle nodige maatregelen nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Als de economische omstandigheden dit toelaten, begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, waarbij de investeringen worden verhoogd. De veerkracht van het zorgstelsel versterken ten aanzien van het zorgpersoneel, kritieke medische producten en eerstelijnszorg.

                  2.

                  De regelingen voor werktijdverkorting consolideren en zorgen voor passende bescherming in geval van werkloosheid voor alle werkenden. De kwaliteit en inclusiviteit van het onderwijs en de ontwikkeling van vaardigheden verbeteren.

                  3.

                  Zorgen voor een doeltreffende uitvoering van de liquiditeitssteun aan de getroffen ondernemingen, met inbegrip van zelfstandigen. Mature publieke investeringsprojecten vervroegen en private investeringen aanmoedigen om het economisch herstel te bevorderen. De investeringen toespitsen op de groene en digitale transitie, met name op het schoon en efficiënt opwekken en gebruiken van energie, duurzaam vervoer, afvalbeheer, en onderzoek en innovatie.

                  4.

                  De hervormingen voltooien om de huidige tekortkomingen op het gebied van institutionele capaciteit en governance aan te pakken om de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht te vergroten. Inspanningen blijven leveren om witwasrisico’s naar behoren te beoordelen en te beperken en ervoor te zorgen dat het antiwitwaskader effectief wordt gehandhaafd. Meer actie ondernemen om de kenmerken van het belastingstelsel aan te pakken die agressieve fiscale planning door particulieren en multinationals in de hand werken.

         Gedaan te Brussel, 20 juli 2020.

               Voor de Raad

               De voorzitter

            J. KLOECKNER

         (1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

         (2)  Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25).

         (3)  PB C 301 van 5.9.2019, blz. 107.

         (4)  Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad van 7 juli 1997 over de bespoediging en verduidelijking van de tenuitvoerlegging van de procedure bij buitensporige tekorten (PB L 209 van 2.8.1997, blz. 6).

         (5)  Verordening (EU) 2020/460 van het Europees Parlement en de Raad van 30 maart 2020 tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013 en (EU) nr. 508/2014 wat betreft specifieke maatregelen om investeringen in de gezondheidszorgstelsels van de lidstaten en in andere sectoren van hun economieën vrij te maken als antwoord op de COVID-19-uitbraak (Investeringsinitiatief Coronavirusrespons) (PB L 99 van 31.3.2020, blz. 5).

         (6)  Verordening (EU) 2020/558 van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2020 tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1301/2013 en (EU) nr. 1303/2013 wat betreft specifieke maatregelen met het oog op uitzonderlijke flexibiliteit bij het gebruik van de Europese structuur- en investeringsfondsen naar aanleiding van de uitbraak van Covid‐19 (PB L 130 van 24.4.2020, blz. 1).

         (7)  In het kader van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.