title: Aanbeveling van de Raad van 9 juli 2019 over het nationale hervormingsprogramma 2019 van Denemarken en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2019 van Denemarken

text:
               5.9.2019

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               C 301/20

      AANBEVELING VAN DE RAAD
      van 9 juli 2019
      over het nationale hervormingsprogramma 2019 van Denemarken en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2019 van Denemarken
      (2019/C 301/04)
      DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
      Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,
      Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 9, lid 2,
      Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,
      Gezien de resoluties van het Europees Parlement,
      Gezien de conclusies van de Europese Raad,
      Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,
      Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,
      Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,
      Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,
      Overwegende hetgeen volgt:

                  (1)

                  Op 21 november 2018 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse groeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2019 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin wordt terdege rekening gehouden met de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie werd geproclameerd. De prioriteiten van de jaarlijkse groeianalyse zijn op 21 maart 2019 door de Europese Raad bekrachtigd. Op 21 november 2018 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad (2) ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Denemarken niet heeft genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zullen worden onderworpen.

                  (2)

                  Op 27 februari 2019 is het landverslag 2019 voor Denemarken gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Denemarken bij het opvolgen van de op 13 juli 2018 door de Raad aangenomen landspecifieke aanbevelingen (3) heeft gemaakt, alsmede het gevolg dat is gegeven aan de landspecifieke aanbevelingen die in de jaren voordien werden aangenomen, en de vooruitgang die Denemarken bij het nastreven van zijn nationale Europa 2020-doelstellingen heeft geboekt.

                  (3)

                  Denemarken heeft op 15 maart 2019 zijn nationale hervormingsprogramma 2019 en op 10 april 2019 zijn convergentieprogramma 2019 ingediend. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma’s rekening te houden, zijn deze tegelijkertijd geëvalueerd.

                  (4)

                  De betrokken landspecifieke aanbevelingen zijn meegenomen in de programmering voor de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESI-fondsen) voor de periode 2014-2020. Op grond van artikel 23 van Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement en de Raad (4) kan de Commissie een lidstaat verzoeken zijn partnerschapsovereenkomst en de desbetreffende programma’s opnieuw te bezien en wijzigingen daarop voorstellen indien dit nodig is om de uitvoering van de betrokken aanbevelingen van de Raad te ondersteunen. De Commissie heeft in richtsnoeren met betrekking tot de toepassing van de maatregelen die de effectiviteit van de ESI-fondsen koppelen aan gezonde economische governance, nader aangegeven hoe zij van die bepaling gebruik zal maken.

                  (5)

                  Denemarken valt momenteel onder het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact. In haar convergentieprogramma 2019 gaat de regering uit van een nominaal tekort van 0,1 % van het bruto binnenlands product (bbp) in 2019 en 2020. Op basis van het herberekende structurele saldo (5) zal de begrotingsdoelstelling op middellange termijn — een structureel tekort van 0,5 % van het bbp — gedurende de hele programmaperiode tot 2025 worden overtroffen. Volgens het convergentieprogramma 2019 zal de overheidsschuldquote naar verwachting dalen tot 33,4 % in 2019 en stabiel blijven in 2020, alvorens tegen 2025 te stijgen tot 37,8 % van het bbp. Het macro-economische scenario dat aan die begrotingsprognoses ten grondslag ligt, is plausibel voor de hele programmaperiode. Volgens de voorjaarsprognoses 2019 van de Commissie zal het structurele saldo naar verwachting een overschot vertonen van 0,9 % van het bbp in 2019 en 1,0 % van het bbp in 2020, wat boven de begrotingsdoelstelling op middellange termijn ligt. Risico’s houden verband met gederfde belastingopbrengsten van volatiele componenten, in het bijzonder de pensioenrendementsheffing. In het algemeen is de Raad van oordeel dat Denemarken in 2019 en 2020 naar verwachting aan de bepalingen van het stabiliteits- en groeipact zal voldoen.

                  (6)

                  Het onderzoeks- en innovatiesysteem van Denemarken wordt gekenmerkt door een hoog investeringsniveau, een sterke basis aan menselijk kapitaal en wetenschappelijke uitmuntendheid. Het Deense onderzoeks- en innovatielandschap beperkt zich echter tot een relatief klein aantal actoren, waaronder vooral grote ondernemingen en stichtingen die actief zijn in de farmaceutische sector en de biotechnologiesector, wat het onderzoeks- en innovatiesysteem potentieel kwetsbaar maakt voor externe schokken. Er lijkt dan ook ruimte voor verbetering te zijn op het gebied van investeringen in de opschaling van zeer innovatieve ondernemingen.

                  (7)

                  In tijden van demografische en technologische veranderingen is het cruciaal dat het arbeidsaanbod wordt gewaarborgd en dat tekorten aan arbeidskrachten, met name geschoolde werknemers en ICT-specialisten, worden aangepakt om duurzame en inclusieve groei in Denemarken te bevorderen. Hervormingen en investeringen die de aantrekkelijkheid en bijgevolg ook de participatiegraad in beroepsonderwijs en -opleiding verhogen, zullen waarschijnlijk een positief effect hebben op het aantal geschoolde werknemers. Ook volgehouden investeringen in volwassenenonderwijs, een leven lang leren en digitale vaardigheden zouden kunnen helpen om deze uitdaging aan te pakken. Bovendien zou het gunstig zijn de nadruk te leggen op een betere integratie van gemarginaliseerde en kansarme groepen op de arbeidsmarkt. Dit geldt met name voor jongeren met een laag onderwijsniveau, mensen met een migratieachtergrond, mensen met verminderde arbeidscapaciteit en mensen met een handicap. Bovendien blijven de onderwijsprestaties van kinderen met een migratieachtergrond een uitdaging.

                  (8)

                  Ondanks de hoge kwaliteit van de wegen neemt de verkeerscongestie toe, met name rond de grote steden. Bovendien moet de vervoerssector koolstofvrij worden gemaakt. Dit brengt kansen met zich mee om te investeren in duurzame vervoersinfrastructuur om de vervoerssector koolstofvrij te maken en de verkeerscongestie aan te pakken, onder meer door de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen. De demissionaire regering heeft een plan opgesteld om de verkeerscongestie rond grote steden te verminderen. Dat plan, waarvoor tussen 2020 en 2030 112 miljard DKK wordt uitgetrokken (bijna 6 % van het bbp), moet nog worden aangenomen.

                  (9)

                  Hoewel het productiviteitsniveau in de Deense economie tot de hoogste in de Unie behoort, neemt de productiviteitsgroei al tientallen jaren af. Exportbedrijven vertonen een hogere productiviteitsgroei dan bedrijven die zijn afgeschermd tegen concurrentie van buitenlandse ondernemingen. Hoewel Denemarken maatregelen heeft genomen ter ondersteuning van de productiviteitsgroei van ondernemingen in op de binnenlandse markt gerichte dienstensectoren, lopen de productiviteitsgroei en de concurrentie in deze sectoren nog steeds achter. Denemarken heeft maatregelen genomen om de concurrentie in de financiële sector te versterken en heeft de strategie voor nutsbedrijven verder uitgevoerd.

                  (10)

                  Na een aantal jaren van sterke groei lijken de huizenprijzen overgewaardeerd, met name in de belangrijkste stedelijke gebieden. De stijging van de huizenprijzen is in 2018 echter afgezwakt. Voorts is de verhouding tussen de schuldenlast van huishoudens en het beschikbare inkomen, ondanks de voortdurende daling, nog steeds de hoogste in de Unie. Het aandeel hypothecaire leningen met variabele rentevoeten en uitgestelde afbetaling neemt weliswaar geleidelijk af, maar is nog steeds hoog. Nieuwe macroprudentiële maatregelen lijken een rem te hebben gezet op nieuwe hypothecaire leningen met een zeer hoge verhouding tussen schuld en inkomen en een zeer hoge leenquotiteit. De Deense autoriteiten hebben de laatste jaren ook de contracyclische kapitaalbuffer geactiveerd en maatregelen genomen om de veerkracht van banken te vergroten. Daarnaast hebben zij een hervorming van de onroerendgoedbelasting doorgevoerd (die in 2021 in werking treedt) om een einde te maken aan het procyclische stelsel van onroerendgoedbelasting. De hoge verhoudingen tussen lening en inkomen in combinatie met hoge schulden met sterke rentegevoeligheid en overgewaardeerde huizenprijzen vormen een risico voor de economische en financiële stabiliteit. Bijgevolg is permanent toezicht gerechtvaardigd.

                  (11)

                  Het voorkomen van witwaspraktijken en terrorismefinanciering is voor Denemarken een prioriteit geworden tegen de achtergrond van een groot witwasschandaal waarbij de grootste financiële instelling in Denemarken betrokken was. Het Deense parlement heeft politieke overeenkomsten gesloten over de versterking van het toezicht en over een nieuw antiwitwaspakket met een strategie om witwaspraktijken en terrorismefinanciering te bestrijden. De strategie is gebaseerd op acht pijlers, waaronder de versterking van de samenwerking tussen toezichthouders, de financiële inlichtingeneenheid en andere betrokken belanghebbenden. De uitdagingen zijn echter nog niet van de baan en de financiële toezichthouder moet nog steeds aanvullende maatregelen en richtsnoeren vaststellen voor het versterken van het toezicht op deze gebieden. Na de vaststelling van deze maatregelen zou er aandacht moeten worden besteed aan de daadwerkelijke tenuitvoerlegging ervan.

                  (12)

                  De programmering van de Uniemiddelen voor de periode 2021-2027 zou kunnen bijdragen tot het aanpakken van een aantal van de in de aanbevelingen geconstateerde leemten, met name op de gebieden die worden behandeld in bijlage D bij het landverslag 2019. Hierdoor zou Denemarken deze middelen optimaal kunnen gebruiken voor de geïdentificeerde sectoren, rekening houdend met regionale verschillen.

                  (13)

                  In de context van het Europees Semester 2019 heeft de Commissie een brede analyse van het economische beleid van Denemarken verricht; deze analyse is gepubliceerd in het landverslag 2019. Voorts heeft de Commissie het convergentieprogramma 2019 en het nationale hervormingsprogramma 2019 doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de aanbevelingen die in eerdere jaren tot Denemarken zijn gericht. Daarbij heeft de Commissie niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar begrotings- en sociaal-economisch beleid in Denemarken, maar is zij ook nagegaan of de Unieregels en -richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak de algehele economische governance van de Unie te versterken door middel van een inbreng op Unieniveau in toekomstige nationale besluiten.

                  (14)

                  In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het convergentieprogramma 2019 onderzocht en is hij van mening (6) dat Denemarken naar verwachting aan het stabiliteits- en groeipact zal voldoen,

            BEVEELT AAN dat Denemarken in 2019 en 2020 de volgende actie onderneemt:

         1.

            Het economisch investeringsbeleid toespitsen op opleiding en vaardigheden, op onderzoek en innovatie om de innovatiebasis te verbreden tot meer ondernemingen, en op duurzaam vervoer om de verkeerscongestie aan te pakken.

         2.

            Zorgen voor doeltreffend toezicht en de handhaving van het kader voor de bestrijding van witwaspraktijken.

         Gedaan te Brussel, 9 juli 2019.

               Voor de Raad

               De voorzitter

            M. LINTILÄ

         (1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

         (2)  Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25).

         (3)  PB C 320 van 10.9.2018, blz. 16.

         (4)  Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds, het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij en algemene bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1083/2006 van de Raad (PB L 347 van 20.12.2013, blz. 320).

         (5)  Conjunctuurgezuiverd begrotingssaldo, ongerekend eenmalige en tijdelijke maatregelen, herberekend door de Commissie volgens de gezamenlijk overeengekomen methode.

         (6)  Op grond van artikel 9, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.


title: Aanbeveling van de Raad van 9 juli 2019 over het nationale hervormingsprogramma 2019 van Duitsland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2019 van Duitsland

text:
               5.9.2019

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               C 301/24

      AANBEVELING VAN DE RAAD
      van 9 juli 2019
      over het nationale hervormingsprogramma 2019 van Duitsland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2019 van Duitsland
      (2019/C 301/05)
      DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
      Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,
      Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 5, lid 2,
      Gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (2), en met name artikel 6, lid 1,
      Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,
      Gezien de resoluties van het Europees Parlement,
      Gezien de conclusies van de Europese Raad,
      Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,
      Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,
      Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,
      Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,
      Overwegende hetgeen volgt:

                  (1)

                  Op 21 november 2018 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse groeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2019 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin wordt terdege rekening gehouden met de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie werd geproclameerd. De prioriteiten van de jaarlijkse groeianalyse zijn op 21 maart 2019 door de Europese Raad bekrachtigd. Op 21 november 2018 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Duitsland heeft genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen. Tevens heeft de Commissie op die datum een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, die op 21 maart 2019 door de Europese Raad is bekrachtigd. Op 9 april 2019 heeft de Raad de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (3) (“aanbeveling voor 2019 voor de eurozone”) aangenomen, die vijf aanbevelingen voor de eurozone (“de aanbevelingen voor de eurozone”) bevat.

                  (2)

                  Als lidstaat die de euro als munt heeft en in het licht van de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de economische en monetaire unie, zou Duitsland ervoor moeten zorgen dat volledig en tijdig uitvoering wordt gegeven aan de aanbeveling voor 2019 voor de eurozone, die wordt weergegeven in de aanbevelingen 1 en 2 hieronder. Investeringsmaatregelen en de ondersteuning van loongroei zullen met name helpen gevolg te geven aan de eerste aanbeveling van de eurozone met betrekking tot herbalancering binnen de eurozone, en verschuiving van de belasting op arbeid zal helpen gevolg te geven aan de derde aanbeveling voor de eurozone wat betreft het functioneren van de arbeidsmarkt.

                  (3)

                  Op 27 februari 2019 is het landverslag 2019 voor Duitsland gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Duitsland bij het opvolgen van de op 13 juli 2018 door de Raad aangenomen landspecifieke aanbevelingen (4) heeft gemaakt, alsmede het gevolg dat is gegeven aan de landspecifieke aanbevelingen die in de jaren voordien werden goedgekeurd, en de vooruitgang die Duitsland in de richting van zijn nationale Europa 2020-doelstellingen heeft geboekt. Het landverslag bevatte ook een op grond van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 uitgevoerde diepgaande evaluatie, waarvan de uitkomsten ook op 27 februari 2019 zijn bekendgemaakt. Op basis van haar analyse is de Commissie tot de conclusie gekomen dat Duitsland macro-economische onevenwichtigheden ondervindt. Meer bepaald blijft het langzaam dalende overschot op de lopende rekening hoog, met grensoverschrijdende relevantie. Het overschot is in 2018 iets kleiner geworden in de context van een aantrekkende binnenlandse vraag en zal de komende jaren naar verwachting geleidelijk blijven dalen, ook al blijft het boven de drempelwaarde in het kader van de procedure voor macro-economische onevenwichtigheden. Het overschot is terug te voeren op getemperde binnenlandse investeringen in vergelijking met de besparingen in zowel de particuliere als de publieke sector. Er zijn maatregelen genomen om de particuliere en de publieke investeringen te stimuleren, die dan ook aanzienlijk zijn toegenomen. Dit heeft ertoe bijgedragen dat de groei meer door de binnenlandse vraag wordt aangedreven. Niettemin hadden de investeringen en de consumptie als percentage van het bruto binnenlands product (bbp) meer kunnen groeien gezien de gunstige financieringsvoorwaarden, de achterstand in de publieke investeringen, met name op gemeentelijk niveau, en de beschikbare begrotingsruimte. De loongroei is enigszins toegenomen door de krapper wordende arbeidsmarkt, hoewel de reële loongroei bescheiden blijft.

                  (4)

                  Duitsland heeft zijn nationaal hervormingsprogramma 2019 ingediend op 16 april 2019 en zijn stabiliteitsprogramma 2019 op 17 april 2019. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma’s rekening te houden, zijn deze tegelijkertijd geëvalueerd.

                  (5)

                  De betrokken landspecifieke aanbevelingen zijn meegenomen in de programmering voor de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESI-fondsen) voor de periode 2014-2020. Op grond van artikel 23 van Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement en de Raad (5) kan de Commissie een lidstaat verzoeken zijn partnerschapsovereenkomst en de desbetreffende programma’s opnieuw te bezien en wijzigingen daarop voorstellen indien dit nodig is om de uitvoering van de betrokken aanbevelingen van de Raad te ondersteunen. De Commissie heeft in richtsnoeren met betrekking tot de toepassing van de maatregelen die de effectiviteit van de ESI-fondsen koppelen aan gezonde economische governance nader aangegeven hoe zij van die bepaling gebruik zal maken.

                  (6)

                  Duitsland valt momenteel onder het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact. In haar stabiliteitsprogramma 2019 plant de regering voor de periode 2019-2023 een begrotingsoverschot tussen 0,5 en 0,75 % van het bbp. Op basis van het herberekende structurele saldo (6) zal de begrotingsdoelstelling op middellange termijn — een structureel tekort van 0,5 % van het bbp — gedurende de hele programmaperiode worden overtroffen. Volgens het stabiliteitsprogramma 2019 zal de overheidsschuldquote in 2019 naar verwachting dalen tot onder de in het Verdrag vastgestelde referentiewaarde van 60 % van het bbp en vervolgens geleidelijk afnemen tot 51,25 % in 2023. Het macro-economische scenario dat aan die begrotingsprognoses ten grondslag ligt, is gunstig. Volgens de voorjaarsprognoses 2019 van de Commissie zal het structurele saldo naar verwachting een overschot vertonen van 1,1 % van het bbp in 2019 en 0,8 % van het bbp in 2020, wat hoger is dan de begrotingsdoelstelling op middellange termijn. Volgens de prognoses zal de overheidsschuld sterk blijven dalen. Over het algemeen meent de Raad dat Duitsland naar verwachting in 2019 en 2020 aan de bepalingen van het stabiliteits- en groeipact zal voldoen. Tegelijkertijd zou het belangrijk zijn om, met inachtneming van de begrotingsdoelstelling op middellange termijn, het begrotings- en het structuurbeleid te gebruiken om een aanhoudende opwaartse trend van de particuliere en publieke investeringen te realiseren, met name op regionaal en gemeentelijk niveau.

                  (7)

                  De publieke en particuliere investeringen zijn in 2018 flink gestegen, maar de investeringsquote blijft onder het gemiddelde van de eurozone. De overheidsinvesteringen zijn in 2018 nominaal met 7,7 % en in reële termen met 3,8 % gestegen, maar er zijn nog meer inspanningen nodig om de grote investeringsachterstand weg te werken, met name op het gebied van infrastructuur en onderwijs. De reële groei van de overheidsinvesteringen is de laatste drie jaar positief geweest, na een periode van negatieve groei. De nominale investeringen op gemeentelijk niveau zijn in 2018 alleen met bijna één vijfde gestegen. Dit weerspiegelt de inspanningen van de regering om de investeringen op te voeren. De investeringen op gemeentelijk niveau bleven echter lager dan de afschrijvingen. Volgens het KfW-Kommunalpanel 2019 bedroeg de waargenomen, tot 2018 opgebouwde investeringsachterstand 4 % van het bbp. Samen met de gunstige begrotingspositie wijst dit erop dat er ruimte is om de investeringen op alle overheidsniveaus, en met name op regionaal en gemeentelijk niveau, te verhogen. De investeringen in openbare infrastructuur worden nog steeds belemmerd door capaciteits- en planningsproblemen op gemeentelijk niveau. Er zijn maatregelen genomen om deze problemen op te lossen, maar hiermee is nog geen duurzaam tastbaar resultaat geboekt. Bovendien zijn de digitale overheidsdiensten en overheidsopdrachten voor verbetering vatbaar. De particuliere investeringen zijn aanzienlijk toegenomen, maar niet voor alle soorten activa. De investeringen in uitrusting zijn flink gestegen in reactie op een benuttingsgraad van recordhoogte. De investeringen in huisvesting blijven sterk stijgen. De bouwsector maakt nu echter melding van capaciteitsproblemen en prijsstijgingen. De utiliteitsbouw neemt in reële termen traag toe, wat doet vermoeden dat de essentiële infrastructuur geen gelijke tred houdt met de behoeften van de economie.

                  (8)

                  De overheidsuitgaven voor onderwijs, in 2017 goed voor 4,1 % van het bbp, bleven onder het Uniegemiddelde van 4,6 %. Van de totale overheidsuitgaven ging 9,3 % naar onderwijs, wat ook onder het Uniegemiddelde van 10,2 % ligt. De nationale doelstelling voor de uitgaven voor onderwijs en onderzoek — 10 % van het bbp — werd in 2017 met 9 % niet gehaald. Hoewel de onderwijsuitgaven in reële termen stegen, is de grote investeringsachterstand verder toegenomen als gevolg van de demografische ontwikkelingen. Wijzigingen in de wetgeving die rechtstreekse investeringen van de federale regering in digitaal onderwijs mogelijk maken, naast de door de deelstaten toegewezen middelen (DigitalPakt), zijn veelbelovend, al zijn de resultaten nog niet zichtbaar. Uitdagingen als toenemende studentenaantallen, lerarentekorten, digitalisering en verdere uitbreiding van voor- en vroegschoolse educatie en opvang vergen adequate financiering door de overheid. Extra uitgaven voor onderwijs en onderzoek en innovatie zijn cruciaal voor een toename van de potentiële groei en de aanpassing aan de technologische verandering in Duitsland.

                  (9)

                  Duitsland heeft de afgelopen jaren vooruitgang geboekt bij het opvoeren van de intensiteit van onderzoek en ontwikkeling (O&O), voornamelijk als gevolg van een toename van de uitgaven van grote ondernemingen voor O&O, vooral in de medium- en hightechindustrie en in het bijzonder in de automobielsector. De intensiteit van O&O bij kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) ligt aanzienlijk onder het Uniegemiddelde, en de achterstand wordt groter. Kmo’s profiteren doorgaans minder van samenwerking met openbare onderzoeksinstellingen dan grote bedrijven. Deze twee factoren, die een langdurige neerwaartse trend vertonen, zijn schadelijk voor de innovatie van bedrijven. Aanvullende O&O-investeringen zijn niet alleen van essentieel belang om de innovatiecapaciteit in de hele economie te vergroten en de productiviteit een impuls te geven, maar ook om de overgang naar een koolstofarme en circulaire economie te faciliteren, met name op het gebied van duurzaam vervoer, groene energietechnologieën, eco-innovatie en recycling, en om de prestaties van de openbare onderzoekssector en de bijdrage ervan aan deze doelstellingen verder te verbeteren.

                  (10)

                  De digitalisering van de Duitse economie vordert langzaam, en digitale technologieën worden door kmo’s trager ingevoerd. Duitsland loopt achter bij de uitrol van breedband met zeer hoge capaciteit (gigabitsnelheden) op nationaal niveau, en met name in plattelandsgebieden, waar meer investeringen de productiviteitsgroei zouden kunnen verbeteren. Slechts 9 % van de Duitse huishoudens heeft (medio 2018) de beschikking over hoogwaardige, op glasvezelkabels gebaseerde toegangsnetwerken, terwijl het Uniegemiddelde 30 % is. Modernisering van bestaande koperkabelnetwerken (vectoring) is nog steeds de technologische oplossing waar de grootste aanbieder de voorkeur aan geeft. Hoewel veel diensten afhankelijk zijn van zeer snelle connectiviteit, waren 23 700 bedrijvenparken in 2017 niet aangesloten op een glasvezelnetwerk, en 28 % van alle bedrijven had geen toegang tot netwerken van ten minste 50 megabits. Een gebrek aan dergelijke connectiviteit werkt remmend op de investeringen van met name kmo’s, waarvan er vele in plattelands- en semiplattelandsgebieden zijn gevestigd. Bij de uitrol van ultrasnelle (≥ 100 Mbps) breedbandinfrastructuur in plattelandsgebieden blijft overheidsoptreden van cruciaal belang, en er kunnen verschillende opties worden verkend die verder gaan dan subsidies. De prestaties op het gebied van digitale overheidsdiensten en e-gezondheid liggen ver onder het Uniegemiddelde. Slechts 43 % van de Duitse internetgebruikers heeft in 2018 elektronische overheidsdiensten gebruikt (het Uniegemiddelde is 64 %). Wat e-gezondheid betreft: 7 % van de Duitsers heeft gebruikgemaakt van online verleende gezondheids- en zorgdiensten (het Uniegemiddelde is 18 %). 19 % van de huisartsen gebruikt elektronische voorschriften (het Uniegemiddelde is 50 %).

                  (11)

                  In Duitsland zijn meer investeringen nodig in vervoersinfrastructuur en schone mobiliteitsoplossingen om de uitdagingen inzake mobiliteit en luchtkwaliteit aan te pakken en om mitigatie van en adaptatie aan de klimaatverandering te ondersteunen. De uitstoot van broeikasgassen door het wegvervoer is de laatste vijf jaar toegenomen. De luchtkwaliteit in Duitsland geeft aanleiding tot ernstige bezorgdheid, vooral in stedelijke gebieden waar het verkeer zorgt voor ongeveer 60 % van de schadelijke NOx-emissies. Het vrachtvervoer zou profiteren van beter ontwikkelde intermodale oplossingen. De auto blijft verreweg het meest gebruikte vervoermiddel voor het dagelijkse woon-werkverkeer. Gemiddeld staan de mensen dertig uur per jaar in de file. De kosten van verkeersopstoppingen en het zoeken naar parkeerplaatsen bedragen naar raming 110 miljard EUR per jaar, ofwel ongeveer 4 % van het bbp van Duitsland. Het aantal voertuigen met alternatieve brandstoffen blijft laag, al stijgt het aantal nieuwe registraties voor die voertuigen het sterkst. Autodelen en carpooling zijn nog steeds sterk onderbenut. Er zijn ook aanzienlijke publieke en private investeringen nodig met het oog op nieuwe toeleveringsketens voor accu’s en kritieke grondstoffen.

                  (12)

                  De elektriciteitsnetten van Duitsland passen zich langzaam aan de productie van hernieuwbare energie aan. Aanzienlijke investeringen in transmissie- en distributienetten blijven noodzakelijk. Flinke vertragingen bij de uitvoering van een groot aantal projecten hebben aanzienlijke kosten voor de Duitse en Europese elektriciteitsnetten en elektriciteitsmarkten meegebracht. Van de 800 km aan netprojecten die in de Energieleitungsausbaugesetz van 2009 werden genoemd, was in het tweede kwartaal van 2018 slechts ongeveer 800 km uitgevoerd, deels als gevolg van maatschappelijke weerstand. Vertragingen bij de uitbreiding van het net leiden tot hogere congestiekosten en meer verstoringen in het functioneren van de markt, zowel in Duitsland als in andere landen. Investeringen in energienetten die sectorkoppeling, diversificatie en een passende netinfrastructuur bevorderen, zijn van cruciaal belang voor de flexibiliteit van het energiesysteem en voor een betere integratie van verschillende sectoren van de economie met het oog op de verwezenlijking van de energie- en klimaatdoelstellingen.

                  (13)

                  Huisvesting in Duitsland is minder betaalbaar geworden. Sinds 2015 zijn zowel de huren als de huizenprijzen sneller gestegen dan de langetermijngemiddelden, met name in grote steden. In 2017 ging 20 % van de 65-plussers in Duitsland gebukt onder buitensporig hoge huisvestingskosten (d.w.z. dat de totale huisvestingskosten meer dan 40 % van hun beschikbare inkomen bedroegen), tegenover 10 % van de Europese 65-plussers. Voor de bevolkingsgroep met het laagste inkomen lag de bovenmatige uitgave aan huisvesting 10 procentpunten boven het Uniegemiddelde van 35,3 %. De regering reageerde hierop met maatregelen zoals een “rem” op huurverhogingen (Mietpreisbremse) en een subsidieregeling voor de aankoop van onroerend goed (Baukindergeld), en met een wijziging van de basiswetgeving om de federale overheid in staat te stellen de sociale woningbouw financieel te ondersteunen. Desondanks blijft de oplevering van nieuwe woningen aanzienlijk achter bij de vraag en ook ruim onder de regeringsdoelstelling van 375 000 per jaar. Wellicht zijn verdere maatregelen nodig, zoals versnelling van de bouw van sociale woningen, verbetering van de vervoersopties en hervorming van de grondgebruik- en bouwregelgeving.

                  (14)

                  Duitsland heeft veel voordeel gehad van de integratie in de interne markt en speelt een belangrijke rol bij de verdere ontwikkeling ervan. De belemmeringen voor de concurrentie in de sector zakelijke dienstverlening in Duitsland blijven echter hoog in vergelijking met andere lidstaten. Dit betreft diverse gebieden, waaronder gereglementeerde beroepen zoals architect, ingenieur en jurist, waar regelgevingsbeperkingen zoals voorbehouden activiteiten en gereglementeerde prijzen en vergoedingen een verstikkende werking hebben op de concurrentie. Ook voor niet-gereglementeerde zakelijke diensten gelden in vergelijking met andere lidstaten echter meer beperkingen inzake het algemene ondernemingsklimaat. Veranderingen in de regelgeving voor zakelijke diensten ter vergroting van de concurrentie zouden de doelmatigheid en doeltreffendheid van investeringen en economische activiteit een impuls geven.

                  (15)

                  Na enkele verbeteringen in de voorgaande jaren is het afgelopen jaar weinig vooruitgang geboekt bij de hervorming van het Duitse belastingstelsel ter bevordering van binnenlandse particuliere investeringen en groei. Het belastingstelsel blijft ingewikkeld, verstoort de besluitvorming, bijvoorbeeld op het gebied van arbeidsmarktparticipatie, investeringen en financiering, en zou doeltreffendere prikkels kunnen bieden voor investeringen en consumptie. De meeste vooruitgang is geboekt op het gebied van de belasting op arbeid, maar dit blijkt nog niet uit de cijfers. Er is nog steeds ruimte om de verstorende belasting op arbeid te verminderen door een verschuiving naar inkomstenbronnen die bevorderlijker zijn voor inclusieve en duurzame groei. De belasting op inkomsten uit arbeid in 2018 (de belastingwig) behoorde nog steeds tot de hoogste in de Unie, voor zowel werknemers met een modaal inkomen als werknemers met een laag inkomen. De socialezekerheidsbijdragen van werknemers zijn in vergelijking met andere landen bijzonder hoog. Over het geheel genomen maken de socialezekerheidsbijdragen ongeveer twee derde van de belastingwig uit en de inkomstenbelasting een derde. De inkomsten uit milieubelastingen als percentage van het bbp behoren daarentegen tot de laagste in de Unie. De kapitaalkosten en het gemiddelde effectieve vennootschapsbelastingtarief, dat van regio tot regio varieert, behoren tot de hoogste in de Unie. Het gemiddelde effectieve belastingtarief bedroeg 28,8 % (nationaal gemiddelde), terwijl het Uniegemiddelde op 20 % lag. Door de wisselwerking tussen de vennootschapsbelasting, de bedrijfsbelasting (Gewerbesteuer) en de solidariteitsheffing is het vennootschapsbelastingstelsel complex, zijn er hoge kosten voor de belastingdienst mee gemoeid en werkt het verstorend op het niveau en de locatie van investeringen. Daarnaast verstoort de vennootschapsbelasting financieringsbesluiten ten voordele van schuldfinanciering, die volgens de gegevens van 2017 de op twee na hoogste in de Unie was. Een verlaging van de kapitaalkosten voor eigen vermogen zou de particuliere investeringen kunnen verhogen en de betrekkelijk onderontwikkelde markt voor durfkapitaal kunnen aanzwengelen.

                  (16)

                  De arbeidsmarkt blijft sterk presteren, maar het arbeidsmarktpotentieel van sommige groepen wordt onderbenut. De arbeidsparticipatie in de leeftijdsgroep 20-64 jaar bedroeg 79,9 % in het vierde kwartaal van 2018, een van de hoogste in de Unie. De werkloosheid was begin 2019 lager dan ooit, namelijk 3,2 %. De hoge vacaturegraad en het tekort aan arbeidskrachten doen zich steeds sterker voelen en hebben in sommige regio’s en sectoren een aanzienlijke remmende werking op de productie. Toch wordt er onvoldoende gebruikgemaakt van het arbeidsmarktpotentieel van sommige groepen, zoals vrouwen en mensen met een migratieachtergrond. Het percentage vrouwelijke deeltijdwerkers is met 46,7 % zeer hoog. De belastingen op arbeid in Duitsland blijven relatief hoog, ook voor laagbetaalde werknemers. De bijzondere regels voor de gezamenlijke inkomstenbelasting voor gehuwde paren (Ehegattensplitting) stimuleren meeverdieners niet om duidelijk meer uren te werken. De arbeidsparticipatie van mensen met een migratieachtergrond is aanzienlijk lager dan die van autochtonen. Vooral bij vrouwen is het verschil groot. Er zijn maatregelen genomen om de integratie van vluchtelingen op de arbeidsmarkt te bevorderen, maar er blijven uitdagingen, zoals hun gebrekkige beheersing van het Duits, ontbrekende of niet-overdraagbare kwalificaties, zorgtaken voor kinderen en familieleden, en gebrek aan ervaring met informele regels op de Duitse arbeidsmarkt.

                  (17)

                  De pensionering van de babyboomgeneratie treft Duitsland meer dan andere lidstaten. Op lange termijn zal deze demografische verandering de Duitse overheidsfinanciën onder druk zetten, waardoor de toereikendheid van de pensioenen in het gedrang kan komen en meer ouderen (65-plussers) met armoede of sociale uitsluiting worden bedreigd. Nu is dat aantal nog beperkt. Tegen 2040 zal het land naar verwachting worden geconfronteerd met een van de grootste stijgingen in de Unie van de uitgaven voor overheidspensioenen in verhouding tot het bbp (plus 1,9 procentpunt van het bbp), terwijl het uitbetalingspercentage van het overheidspensioen met 4,4 procentpunten zal dalen tot 37,6 %, volgens het vergrijzingsverslag 2018 (Europese Commissie, 2018d). Dankzij recente pensioenhervormingen krijgen bepaalde groepen nu meer pensioen, maar het is niet duidelijk of de sociale voordelen in verhouding staan tot de aanzienlijke budgettaire kosten. De regering heeft ook een “dubbele stopstreep” (doppelte Haltelinie) vastgesteld: een maximale pensioenbijdrage van 20 % en minimale inkomensvervangingspercentages van 48 % tot 2025. Voor de inachtneming van deze limieten zullen naar verwachting aanzienlijke budgettaire transfers nodig zijn, zodat de last voor jongere generaties verder toeneemt. Bovendien blijft de toereikendheid van het pensioeninkomen van werknemers met een laag inkomen een probleem.

                  (18)

                  Ondanks het toenemende tekort aan arbeidskrachten blijft de reële loongroei bescheiden, terwijl de nominale lonen in 2018 met 3,1 % zijn gestegen. De algemene loongroei in 2018, die ook iets boven de productiviteitsgroei lag, is onder meer het gevolg van het feit dat de werkgelegenheid vooral bij beterbetaalde voltijdbanen is toegenomen en het aandeel van de mini-jobs in de totale werkgelegenheid is afgenomen. De dekkingsgraad van de collectieve onderhandelingen nam (van 2016 tot 2017 met 2 procentpunten) verder af tot 49 % in het westen en 34 % in het oosten. Er zijn aanzienlijke verschillen tussen sectoren. In de overheidssector en de industrie vallen veel mensen onder de cao, maar in de dienstensector veel minder. Laagbetaalde werknemers hebben over het algemeen geprofiteerd van het minimumloon dat in 2015 is ingevoerd. De uurlonen aan de onderkant van de loonverdeling, met name de twee laagste loondecielen, zijn aanzienlijk gestegen. Het aandeel laagbetaalde werknemers, dat in 2017 22,5 % bedroeg, ligt echter nog steeds duidelijk boven het Uniegemiddelde. Het aantal mensen met alleen een mini-job daalde in de periode 2010-2018 met 6,8 % en het aantal banen met sociale zekerheid steeg in dezelfde periode met ongeveer 18,1 %. Het verbeteren van de voorwaarden die bevorderlijk zijn voor de loongroei, zou goed zijn voor de binnenlandse vraag en bijdragen tot de herbalancering van de eurozone.

                  (19)

                  De opwaartse sociale mobiliteit in het onderwijs is laag in Duitsland. Uit nationale bronnen blijkt dat er weinig vooruitgang is geboekt bij het terugdringen van de invloed van de sociaal-economische achtergrond op de onderwijsresultaten. Duitsland heeft een goede staat van dienst met betrekking tot de integratie van recent aangekomen migranten en vluchtelingen in onderwijs en opleiding. Mensen met een migratieachtergrond ondervinden doorgaans echter grotere problemen dan autochtonen (bijv. meer voortijdige schoolverlaters en moeilijkheden om een leerlingplaats te vinden). Gezien de steeds heterogenere klassen moeten grote inspanningen worden verricht om het beroep van leraar aantrekkelijker te maken, terwijl het tekort aan leerkrachten toch al aanzienlijk is. De deelname van werknemers aan volwassenenonderwijs is een punt van zorg voor de toekomstige arbeidsmarktprestaties van werknemers, met name voor de 6,2 miljoen mensen die niet beschikken over basisvaardigheden op het gebied van lezen en schrijven.

                  (20)

                  Hoewel het aantal met armoede of sociale uitsluiting bedreigde mensen sinds de piek in 2014 is gedaald, blijft er sprake van uitdagingen op het gebied van gelijke kansen. Zo lag in 2017 het risico op armoede of sociale uitsluiting voor kinderen van laagopgeleiden 67 procentpunt hoger dan voor kinderen van hoogopgeleiden. Deze kloof is aanzienlijk groter dan de gemiddelde kloof in de Unie (53,9 procentpunt).

                  (21)

                  De programmering van de Uniemiddelen voor de periode 2021-2027 zou kunnen bijdragen tot het aanpakken van een aantal van de in de aanbevelingen geconstateerde leemten, met name op de gebieden die worden behandeld in bijlage D bij het landverslag 2019. Zo zou Duitsland optimaal gebruik kunnen maken van die middelen met betrekking tot de genoemde sectoren, rekening houdend met regionale verschillen.

                  (22)

                  In de context van het Europees Semester 2019 heeft de Commissie een brede analyse van het economisch beleid van Duitsland verricht. Die analyse is gepubliceerd in het landverslag 2019. Voorts heeft de Commissie zowel het stabiliteitsprogramma 2019 als het nationale hervormingsprogramma 2019 doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de aanbevelingen die in eerdere jaren tot Duitsland zijn gericht. Daarbij heeft de Commissie niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar begrotings- en sociaal-economisch beleid in Duitsland, maar is zij ook nagegaan of de Unieregels en -richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak de algehele economische governance van de Unie te versterken door middel van een inbreng op Unieniveau in toekomstige nationale besluiten.

                  (23)

                  In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2019 onderzocht en is hij van mening (7) dat Duitsland naar verwachting aan het stabiliteits- en groeipact zal voldoen.

                  (24)

                  In het licht van de diepgaande evaluatie door de Commissie en van deze beoordeling heeft de Raad het nationale hervormingsprogramma 2019 en het stabiliteitsprogramma 2019 onderzocht. Zijn aanbevelingen op grond van artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 zijn in de onderstaande aanbevelingen 1 en 2 weergegeven. Die aanbevelingen dragen ook bij tot de uitvoering van de aanbeveling voor 2019 voor de eurozone, met name de eerste aanbeveling voor de eurozone. Het in aanbeveling 1 bedoelde begrotingsbeleid draagt onder meer bij tot het aanpakken van onevenwichtigheden in verband met het overschot op de lopende rekening,

            BEVEELT AAN dat Duitsland in 2019 en 2020 de volgende actie onderneemt:

         1.

            Met inachtneming van de begrotingsdoelstelling voor de middellange termijn het begrotings- en het structuurbeleid gebruiken om een aanhoudende opwaartse trend van de particuliere en publieke investeringen te realiseren, met name op regionaal en gemeentelijk niveau. Het investeringsgerelateerde economische beleid richten op onderwijs; onderzoek en innovatie; digitalisering en breedband met zeer hoge capaciteit; duurzaam vervoer, alsook energienetwerken en betaalbare huisvesting, rekening houdend met regionale verschillen. De belasting verschuiven van arbeid naar bronnen die minder schadelijk zijn voor inclusieve en duurzame groei. De concurrentie in zakelijke diensten en gereglementeerde beroepen versterken.

         2.

            Verminderen van de factoren die ontmoedigen om meer uren te werken, inclusief de hoge belastingwig voor met name laagbetaalde werknemers en meeverdieners. Maatregelen nemen om de houdbaarheid van het pensioenstelsel op lange termijn te waarborgen en tegelijkertijd de toereikendheid ervan te garanderen. De voorwaarden voor hogere loongroei versterken, evenwel rekening houdend met de rol van de sociale partners. De onderwijsresultaten en vaardigheden van kansarme groepen verbeteren.

         Gedaan te Brussel, 9 juli 2019.

               Voor de Raad

               De voorzitter

            M. LINTILÄ

         (1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

         (2)  PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25.

         (3)  PB C 136 van 12.4.2019, blz. 1.

         (4)  PB C 320 van 10.9.2018, blz. 19.

         (5)  Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds, het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij en algemene bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1083/2006 van de Raad (PB L 347 van 20.12.2013, blz. 320).

         (6)  Conjunctuurgezuiverd begrotingssaldo, ongerekend eenmalige en tijdelijke maatregelen, herberekend door de Commissie volgens de gezamenlijk overeengekomen methode.

         (7)  Op grond van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.


title: Aanbeveling van de Raad van 9 juli 2019 over het nationale hervormingsprogramma 2019 van Ierland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2019 van Ierland

text:
               5.9.2019

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               C 301/35

      AANBEVELING VAN DE RAAD
      van 9 juli 2019
      over het nationale hervormingsprogramma 2019 van Ierland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2019 van Ierland
      (2019/C 301/07)
      DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
      Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,
      Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 5, lid 2,
      Gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (2), en met name artikel 6, lid 1,
      Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,
      Gezien de resoluties van het Europees Parlement,
      Gezien de conclusies van de Europese Raad,
      Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,
      Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,
      Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,
      Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,
      Overwegende hetgeen volgt:

                  (1)

                  Op 21 november 2018 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse groeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2019 voor coördinatie van het economisch beleid. Er werd terdege rekening gehouden met de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie werd geproclameerd. De prioriteiten van de jaarlijkse groeianalyse zijn op 21 maart 2019 door de Europese Raad bekrachtigd. Op 21 november 2018 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Ierland heeft genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen. Tevens heeft de Commissie op die datum een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, die op 21 maart 2019 door de Europese Raad is bekrachtigd. Op 9 april 2019 heeft de Raad de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (3) (“aanbeveling voor 2019 voor de eurozone”) aangenomen, die vijf aanbevelingen voor de eurozone (“de aanbevelingen voor de eurozone”) bevat.

                  (2)

                  Als lidstaat die de euro als munt heeft en in het licht van de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de economische en monetaire unie zou Ierland ervoor moeten zorgen dat volledig en tijdig uitvoering wordt gegeven aan de aanbeveling voor 2019 voor de eurozone, zoals in de onderstaande aanbevelingen 1 en 3 is weergegeven. Met name een op de genoemde gebieden gericht economisch investeringsbeleid en nieuwe belastingmaatregelen zullen bijdragen tot het uitvoeren van de tweede aanbeveling voor de eurozone inzake het ondersteunen van investeringen, het verbeteren van de overheidsfinanciën en het bestrijden van agressieve fiscale planning.

                  (3)

                  Op 27 februari 2019 is het landverslag 2019 voor Ierland gepubliceerd. Daarin werd beoordeeld welke vooruitgang Ierland bij de uitvoering van de op 13 juli 2018 door de Raad vastgestelde landspecifieke aanbevelingen (4) heeft gemaakt, welk gevolg is gegeven aan de landspecifieke aanbevelingen die in de jaren voordien werden goedgekeurd, en welke vooruitgang Ierland in de richting van zijn nationale Europa 2020-doelstellingen heeft geboekt. Het landverslag bevatte ook een op grond van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 uitgevoerde diepgaande evaluatie, waarvan de uitkomsten ook op 27 februari 2019 zijn bekendgemaakt. Op basis van haar analyse concludeert de Commissie dat Ierland met macro-economische onevenwichtigheden wordt geconfronteerd. Met name de hoge publieke en particuliere schuldenlast en de externe nettoverplichtingen maken Ierland kwetsbaar voor negatieve schokken, maar de stroomvariabelen zijn verder verbeterd. De particuliere schuldenlast is nog steeds hoog maar blijft mede dankzij de economische groei dalen. De activiteiten van multinationals blijven een invloed hebben op de schulden van het bedrijfsleven. De schulden van de huishoudens blijken in grote mate in overeenstemming met de fundamentals te zijn, maar zijn hoog in vergelijking met het beschikbare inkomen. Volgens de prognoses zal de overheidsschuld verder krimpen en benadert het overheidstekort een positie van evenwicht. De huizenprijzen stijgen al een aantal jaren in snel tempo, maar dit tempo is sinds kort aan het vertragen. De huizenprijzen worden in grote mate opgestuwd door beperkingen aan de aanbodzijde en er zijn geen duidelijke tekenen van overwaardering. Het volume niet-renderende leningen blijft hoog maar is verder gedaald, hoewel de betalingsachterstanden bij langlopende leningen inmiddels minder snel afnemen dan tevoren.

                  (4)

                  Ierland heeft op 17 april 2019 zijn nationaal hervormingsprogramma 2019 en op 29 april 2019 zijn stabiliteitsprogramma 2019 ingediend. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma’s rekening te houden, zijn deze tegelijkertijd geëvalueerd.

                  (5)

                  De betrokken landspecifieke aanbevelingen zijn meegenomen in de programmering voor de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESI-fondsen) voor de periode 2014-2020. Op grond van artikel 23 van Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement en de Raad (5) kan de Commissie een lidstaat verzoeken zijn partnerschapsovereenkomst en de desbetreffende programma’s opnieuw te bezien en wijzigingen daarop voorstellen indien dit nodig is om de uitvoering van de betrokken aanbevelingen van de Raad te ondersteunen. Hoe de Commissie gebruik zal maken van die bepaling, wordt nader uiteengezet in de richtsnoeren met betrekking tot de toepassing van de maatregelen die de effectiviteit van de Europese structuur- en investeringsfondsen koppelen aan gezonde economische governance.

                  (6)

                  Ierland valt momenteel onder het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact en is onderworpen aan de schuldregel. In haar stabiliteitsprogramma 2019 voorziet de regering dat het nominale saldo in 2019 zal verbeteren tot 0,2 % van het bruto binnenlands product (bbp) en daarna geleidelijk zal blijven verbeteren, tot 1,3 % van het bbp in 2023. Op basis van het herberekende structurele saldo (6) zal de begrotingsdoelstelling op middellange termijn — vastgesteld op een structureel tekort van 0,5 % van het bbp — volgens de planning in 2020 worden bereikt. Volgens het stabiliteitsprogramma zal de overheidsschuldquote in 2019 naar verwachting dalen tot 61,1 % en blijven afnemen tot 51,6 % in 2023. Het macro-economische scenario dat aan die begrotingsprognoses ten grondslag ligt, is plausibel. Tegelijkertijd zijn de maatregelen die nodig zijn om vanaf 2020 de geplande tekortdoelstellingen te ondersteunen, niet voldoende gespecificeerd.

                  (7)

                  Op 13 juli 2018 deed de Raad de aanbeveling aan Ierland om zijn begrotingsdoelstelling op middellange termijn in 2019 te halen. Dit spoort met een nominale groeivoet van de netto primaire overheidsuitgaven (7) van maximaal 7,0 % in 2019, hetgeen overeenstemt met een toegestane verslechtering van het structurele saldo met 0,3 % van het bbp. Op basis van de voorjaarsprognoses 2019 van de Commissie wordt verwacht dat Ierland in 2019 zal voldoen aan de aanbevolen begrotingsaanpassing.

                  (8)

                  In 2020 zou Ierland zijn begrotingsdoelstelling op middellange termijn moeten halen. Uitgaande van de voorjaarsprognoses 2019 van de Commissie spoort dit met een nominale groeivoet van de netto primaire overheidsuitgaven van maximaal 3,7 % (8), hetgeen overeenstemt met een jaarlijkse structurele aanpassing van 0,7 % van het bbp. De verwachting is dat Ierland zal voldoen aan de begrotingsdoelstelling op middellange termijn. De overheidsschuld blijft volgens de prognoses een sterke daling vertonen, waarbij ruimschoots aan de schuldregel wordt voldaan. Over het geheel genomen is de Raad van oordeel dat Ierland in 2019 en 2020 naar verwachting zal voldoen aan de bepalingen van het stabiliteits- en groeipact. Gezien de verschillen tussen de metingen van het bbp en de binnenlandse output in Ierland en de daarmee verband houdende gevolgen voor de schuldquote, de huidige conjuncturele omstandigheden in Ierland en de verhoogde externe risico’s, is het belangrijk dat meevallers worden gebruikt om de overheidsschuldquote verder terug te dringen.

                  (9)

                  De overheidsfinanciën zijn verder verbeterd dankzij een robuuste productiegroei, maar op het vlak van de inkomsten blijft er een risico bestaan op volatiliteit en is er ruimte om de inkomsten beter bestand te maken tegen economische schommelingen en negatieve schokken. Een beperking van belastinguitgaven in reikwijdte en aantal en een bredere belastinggrondslag zouden bijdragen tot een grotere inkomstenstabiliteit bij economische volatiliteit. Hoewel Ierland het lagere btw-tarief voor toeristische activiteiten heeft verhoogd, is een aantal recente belastingmaatregelen gericht op verlagingen en vrijstellingen. Voorts zou Ierland nog meer kunnen doen om ervoor te zorgen dat zijn belastingstelsel milieudoelstellingen bevordert. Zo zou het zijn subsidies voor fossiele brandstoffen kunnen verlagen en een sterker prijssignaal aan investeerders kunnen geven door zich vast te leggen op een schema voor het verhogen van de koolstofbelasting over de komende tien jaar.

                  (10)

                  De bestrijding van agressieve fiscale planning is van essentieel belang bij het efficiënter en eerlijker maken van de belastingstelsels, zoals wordt erkend in de aanbeveling voor 2019 voor de eurozone. De overloopeffecten van de agressieve fiscale planningsstrategieën van belastingplichtigen tussen de lidstaten vereisen gecoördineerde nationale beleidsmaatregelen ter aanvulling van de Uniewetgeving. Ierland heeft maatregelen tegen agressieve fiscale planning genomen, maar de hoge royalty- en dividendbetalingen, als percentage van het bbp, wijzen erop dat bedrijven de Ierse belastingregels gebruiken voor een agressieve fiscale planning. De beperkte heffing van bronbelasting op uitgaande (d.w.z. van inwoners van de Unie aan inwoners van derde landen) royalty- en dividendbetalingen door in Ierland gevestigde ondernemingen kan ertoe leiden dat over die betalingen in het geheel geen belasting wordt geheven indien daarover in de ontvangende jurisdictie evenmin belasting verschuldigd is.

                  (11)

                  De budgettaire houdbaarheid op lange termijn blijft onder druk staan door de kosten van de vergrijzing. De uitgaven voor gezondheidszorg zullen naar verwachting stijgen van 4,1 % van het bbp in 2016 tot 5,1 % in 2070, met een piek van 5,2 % in 2063. Hoewel de gezondheidszorg in Ierland op sommige punten goed werkt of verbeterd is, is het systeem inefficiënt, voldoet het ternauwernood aan de vraag en levert het geen gecoördineerde, geïntegreerde zorg. Om de toenemende druk van de vraag te verlichten, heeft de Ierse regering een uitvoeringsstrategie voor de zorg (Sláintecare Implementation Strategy) goedgekeurd en een dienst voor de uitvoering van het zorgprogramma opgezet (Sláintecare Programme Implementation Office). Het is de bedoeling de gezondheidszorg en de sociale zorg in Ierland de komende tien jaar grondig te hervormen en te moderniseren. De geplande hervorming geeft blijk van een geloofwaardige visie waar het erom gaat het gezondheidszorgstelsel universeel toegankelijk en duurzaam te maken, tegemoet te komen aan de behoeften van een vergrijzende bevolking en de zorg te verschuiven naar de gemeenschap, met een sterkere nadruk op preventie. Dit zal waarschijnlijk een positief effect hebben doordat minder vaak een beroep wordt gedaan op acute zorg en de gezondheidszorg daardoor kosteneffectiever wordt. Problematisch voor de uitvoering is echter dat het gezondheidszorgstelsel er niet goed in slaagt om het probleem van een markt met dubbele zorgverzekeringen aan te pakken en zijn eigen begroting, prestaties en personeel op korte termijn doeltreffend te beheren. Voorts zullen de kortetermijnkosten onder controle moeten worden gehouden, wil men de visie op de Sláintecare op lange termijn verwezenlijken.

                  (12)

                  Ondanks de inspanningen van de overheid om de uitgaven voor de overheidspensioenen onder controle te houden, zal het totale tekort van het pensioenstelsel op lange termijn waarschijnlijk aanzienlijk toenemen als gevolg van de stijging van de pensioenuitgaven (van 5 % van het bbp in 2016 tot 6,6 % in 2070, met een piek van 7,5 % in 2053). Om de budgettaire houdbaarheid van het Ierse pensioenstelsel te verbeteren, is het van cruciaal belang dat de voorgestelde routekaart voor de pensioenhervorming volledig en tijdig ten uitvoer wordt gelegd.

                  (13)

                  Meer investeringen in vaardigheden, onderwijs en opleiding en in sociale inclusie zijn essentieel voor de verbetering van de productiviteit en inclusieve groei op lange termijn. Gezien de krapper wordende arbeidsmarkt, de schaarste aan vaardigheden en de slechte afstemming van de vaardigheden op de arbeidsmarkt in bepaalde sectoren, moeten inspanningen worden geleverd om inactieve groepen van potentiële werknemers te bereiken en te investeren in onderbenut menselijk kapitaal. Er is ruimte voor het stimuleren van bijscholing en een betere afstemming van de onderwijsprogramma’s en de beroepsopleiding op de behoeften van de arbeidsmarkt. Gezien het lage percentage arbeidskrachten met digitale basisvaardigheden zijn verdere investeringen vereist in opleiding op de werkplek en in bijscholing van volwassen arbeidskrachten. Investeringen in de toegang tot hoogwaardige en betaalbare kinderopvang en het uitrollen van het nationale kinderopvangsysteem zullen de relatief lage arbeidsparticipatie van vrouwen helpen verhogen. Ierland behoort tot de groep landen in Europa met de laagste arbeidsparticipatie van mensen met een handicap. Het aantal mensen dat deel uitmaakt van een huishouden met een lage arbeidsintensiteit, is een van de hoogste in de Unie. Er is dan ook behoefte aan meer geïntegreerde en gerichte activeringsstrategieën ter ondersteuning van deze specifieke groep.

                  (14)

                  Het investeringsniveau in de jaren na het begin van de economische crisis heeft negatieve gevolgen gehad voor de beschikbaarheid van betaalbare woningen en sociale huisvesting en van de nodige infrastructuur op het gebied van schoon vervoer, schone energie, waterdiensten en ultrasnelle breedband, wat op zijn beurt een belemmering vormt voor bedrijfsinvesteringen. Bovendien zijn de broeikasgasemissies van het wegvervoer in vijf jaar sterk gestegen. Een betere infrastructuur zou, in combinatie met ruimtelijke ordening, van cruciaal belang kunnen zijn om het woningaanbod te verbeteren, particuliere investeringen te bevorderen, de productiviteitsstijging te ondersteunen en een evenwichtige regionale economische ontwikkeling te waarborgen. Toekomstbestendige connectiviteit en toereikende digitale vaardigheden blijven van cruciaal belang voor een doeltreffend gebruik van digitale technologie door binnenlandse bedrijven en voor de bloei van de binnenlandse informatie- en communicatietechnologiesector. De uitdagingen op het gebied van de toegang tot ultrasnelle breedband blijven groot, met name in plattelandsgebieden. Meer infrastructuurinvesteringen in schone energie, schoon openbaar vervoer en waterdiensten, alsmede grotere inspanningen op het gebied van decarbonisatie, energie-efficiëntie, hernieuwbare energie en de circulaire economie zouden Ierland helpen bij de overgang naar een koolstofarme en uit milieuoogpunt veerkrachtige economie.

                  (15)

                  Hoewel de lancering van het nationale ontwikkelingsplan uiteindelijk zou kunnen leiden tot extra basisinfrastructuur, zou de beperkte capaciteit van de bouwsector een belemmering kunnen vormen voor de tijdige uitvoering van dit plan. Bovendien zou de diversifiëring van maritieme vervoer- en energieverbindingen met het Europese vasteland de economie beter bestand kunnen maken tegen schokken van buitenaf. Ierland is er tot dusver niet in geslaagd zijn economische groei los te koppelen van de uitstoot van broeikasgassen en luchtverontreinigende stoffen. De uitstoot van broeikasgassen is gestaag toegenomen, met name op het gebied van vervoer, landbouw en energie en in de bebouwde omgeving. Een gebrek aan vooruitgang op dit gebied zal het voor Ierland moeilijker maken om aan zijn verplichtingen in de Unie te voldoen, en zal tegelijkertijd de kosten van toekomstige maatregelen doen toenemen.

                  (16)

                  De combinatie van een aanhoudend aanbodtekort en een groeiende vraag zorgt ervoor dat de vastgoedprijzen blijven stijgen. Hoewel er in 2017 geen sprake leek te zijn van een overwaardering, is betaalbaarheid een punt van zorg aan het worden. Het woningtekort wordt ook voelbaar in de sociale huisvesting doordat er de afgelopen tien jaar te weinig geïnvesteerd en gebouwd is. Terwijl de vraag naar sociale huisvesting wordt geschat op ongeveer 72 000 eenheden, zouden er slechts 10 000 gepland zijn voor oplevering in 2019. 17 000 huishoudens zullen steun nodig hebben uit de Ierse huisvestings- of huurregeling (“Housing Assistance Payment” en “Rental Accommodation Scheme”), met als mogelijk risico een nog scherpere stijging van de huurprijzen op de particuliere huurmarkt, waar het aanbod al krap is. Een groot deel van de sociale woningen is onderbezet, met name in Dublin en omstreken, deels als gevolg van achterhaalde praktijken op het gebied van erfenis. De ontoereikende mix van types sociale woningen en het zeer beperkte aanbod betaalbare “cost-rental” woningen (waarbij de huur de bouwkosten dekt gedurende de looptijd van een bouwlening op lange termijn) zijn factoren die de situatie nog verergeren. Dit verklaart in grote mate de gestage toename van het aantal mensen en gezinnen dat in noodwoningen is ondergebracht, met een piek in het aantal daklozen in februari 2019.

                  (17)

                  Het bevorderen van de op innovatie gebaseerde productiviteit van binnenlandse bedrijven is van cruciaal belang om een meer robuuste en veerkrachtige groei van de productiviteit in het land te ondersteunen. De uitgaven van het bedrijfsleven voor onderzoek en ontwikkeling blijven stijgen, maar liggen nog steeds onder het Uniegemiddelde en komen voor het overgrote deel voor rekening van ondernemingen die in buitenlandse handen zijn. Het innovatiebeleid kan gerichter worden ingezet om de Ierse kleine en middelgrote ondernemingen beter te ondersteunen. Indirecte steun (d.w.z. belastingkredieten) blijft het belangrijkste instrument waarmee de Ierse overheid steun voor O&O verleent (goed voor 80 % van de totale overheidssteun). Sterkere banden tussen multinationals en binnenlandse ondernemingen kunnen bijdragen tot een betere verspreiding van innovatie in de hele economie. Voorts zou nauwere samenwerking tussen bedrijven en openbare onderzoekscentra het innovatiepotentieel vergroten.

                  (18)

                  Hoewel de geringe O&O-inspanningen van de overheid (1,05 % van het bbp tegenover een Uniegemiddelde van 2 %) nog steeds aanleiding geven tot bezorgdheid, biedt het recent goedgekeurde programma “Future Jobs Ireland 2019” een veelbelovend kader om innovatie en technologische verandering te stimuleren en de productiviteit van kleine en middelgrote ondernemingen te verbeteren. Om het programma volledig uit te voeren, zal de overheid haar uitgaven voor onderzoek en innovatie echter fors moeten opvoeren en het programma moeten omzetten in concrete beleidsmaatregelen. Deze ambitieuze lijst van maatregelen moet op een aantal belangrijke punten nog nader worden uitgewerkt. Bovendien moeten concrete data voor de uitvoering van de maatregelen worden bepaald. Voor acties die in 2019 moeten worden ondernomen, zijn bijvoorbeeld geen maatregelen vastgesteld om de beschikbaarheid van langetermijninvesteringen in aandelenkapitaal te verhogen en zodoende binnenlandse ondernemingen te ondersteunen bij het uitbreiden van hun activiteiten; om kleine en middelgrote ondernemingen ertoe aan te zetten in nieuwe technologieën te investeren, is een beleidsmix uitgewerkt met een combinatie van fiscale en niet-fiscale prikkels die investeringen van die ondernemingen in innovatie moeten stimuleren, maar de relatieve omvang van deze maatregelen is nog niet bekend. “Future Jobs Ireland 2019” omvat geen specifieke maatregelen en te leveren prestaties om de kloof tussen Ierland en andere lidstaten te overbruggen op het gebied van de uitrol van toekomstbestendige breedbandnetwerken in overeenstemming met de voor 2025 vastgestelde doelstellingen van de Uniestrategie voor de gigabitmaatschappij. Verwacht wordt dat het nationale breedbandplan deze kloof zal helpen dichten.

                  (19)

                  De regionale verschillen in Ierland zijn aanzienlijk en zijn de afgelopen tien jaar nog groter geworden. In vergelijking met andere lidstaten zijn er in Ierland grote verschillen tussen de regio’s, wat bbp per hoofd van de bevolking betreft. Tussen 2000 en 2016 is het bbp per hoofd van de bevolking in de zuidelijke en oostelijke regio met 74 % toegenomen, 63 procentpunten meer dan in de regio Border, Midland en West. Na 2012 is er een versnelling van de stijging te zien. In 2016 was het bbp per hoofd van de bevolking in de zuidelijke en oostelijke regio 2,6 keer hoger dan in de regio Border, Midland en West. De regio Dublin, waar 40 % van de Ierse bevolking woont, heeft tussen 2000 en 2016 met 62 procentpunten bijgedragen aan de groei van het bbp.

                  (20)

                  Bepaalde regels die het ondernemerschap belemmeren (met name op het gebied van commerciële eigendom en juridische diensten) hebben een negatief effect op de komst en het vertrek van ondernemingen en daardoor op de productiviteit van de binnenlandse Ierse bedrijven. De belemmeringen voor toegang tot detailhandelsmarkten vormen een probleem. Ierland behoort tot de vijf landen met het grootste aantal procedurele vereisten voor de vestiging van detailhandelszaken. Detailhandelaars worden geconfronteerd met procedurele belemmeringen die de opening van nieuwe handelszaken vertragen en duurder maken en de marktstructuur en -dynamiek nadelig kunnen beïnvloeden.

                  (21)

                  De uitvoering van de nieuwe “Legal Services Regulation Act” laat vooralsnog op zich wachten omdat de invoering van de regelgeving, niettegenstaande het lopende voorbereidende overleg, aanzienlijke vertraging blijft oplopen. Het blijft onzeker of voorzien wordt in directe professionele toegang tot “barristers” bij geschillen en in de mogelijkheid om als rechtspersoon partner te worden in alle soorten rechtspraktijken. Te complexe werkings- en beheersvoorschriften voor multidisciplinaire praktijken moeten echter worden vermeden. Een ambitieuze uitvoering van bijstelbare hervormingen is een topprioriteit. Het onderdeel “Ambition 2.3” van het programma “Future Jobs Ireland 2019” is bedoeld om problemen inzake de kosten van juridische diensten aan te pakken, maar de enige prestatie die in 2019 moet worden geleverd, is indicatief en het tijdschema is dubbelzinnig. Vertragingen bij de uitvoering van deze hervorming dragen bij tot de hoge kosten van juridische diensten in Ierland, ten nadele van zowel het bedrijfsleven, met name kleine en middelgrote ondernemingen, als individuele personen. Omdat juridische diensten belangrijk zijn als input voor andere zakelijke diensten, dragen beperkingen op dat vlak bij aan de hoge kosten van andere diensten (bv. verzekeringen).

                  (22)

                  De percentages niet-renderende leningen zijn blijven dalen, met 4,4 procentpunten tot 5,5 % in het jaar tot het vierde kwartaal van 2018. Banken zijn goed op weg om hun reductiedoelstellingen te halen, ondersteund door verkoop van portefeuilles, herstructureringen en stijgende vastgoedprijzen. De betalingsachterstanden (van meer dan twee jaar) bij langlopende hypotheken zijn nog steeds relatief hoog en zijn een van de redenen waarom het percentage niet-renderende leningen boven het gemiddelde van het eurozone blijft. Er is een aantal initiatieven en ontwerpwetten, zoals de “no consent, no sale”-wet (geen verkoop zonder toestemming), voorgesteld om het sociale en economische effect van de afwikkeling van niet-renderende leningen aan te pakken, onder meer voor kwetsbare huishoudens. Het kredietregister is in 2018 volledig operationeel geworden voor consumentenleningen en zal van cruciaal belang zijn om te beoordelen of kredietnemers in staat zijn hun schulden af te lossen. De insolventieprocedures en het gebruik van gerechtelijke en buitengerechtelijke mogelijkheden voor de afwikkeling van betalingsachterstanden blijven beperkt. Het blijft een uitdaging om de betalingsachterstanden bij langlopende hypotheken verder te reduceren en tegelijkertijd voort te bouwen op initiatieven voor kwetsbare huishoudens zonder de afwikkeling van niet-renderende leningen onnodig te belemmeren. Hiertoe is voortdurende monitoring vereist.

                  (23)

                  De programmering van de Uniemiddelen voor de periode 2021-2027 zou kunnen bijdragen tot het aanpakken van een aantal van de in de aanbevelingen geconstateerde leemten, met name op de gebieden die worden behandeld in bijlage D bij het landverslag 2019. Dit zou Ierland in staat stellen om deze middelen optimaal in te zetten in de daar genoemde sectoren, rekening houdend met regionale verschillen.

                  (24)

                  In de context van het Europees Semester 2019 heeft de Commissie een brede analyse van het economisch beleid van Ierland verricht. De analyse is gepubliceerd in het landverslag 2019. Voorts heeft de Commissie zowel het stabiliteitsprogramma 2019 als het nationale hervormingsprogramma 2019 doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de aanbevelingen die in eerdere jaren tot Ierland zijn gericht. Daarbij is de Commissie niet alleen nagegaan of deze programma’s relevant zijn voor een houdbaar begrotings- en sociaal-economisch beleid in Ierland, maar ook of ze in overeenstemming zijn met de Unieregels en -richtsnoeren, gezien de noodzaak de algehele economische governance van de Unie te versterken door middel van een inbreng van de Unie in toekomstige nationale besluiten.

                  (25)

                  In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2019 onderzocht en is hij van mening (9) dat Ierland naar verwachting aan het stabiliteits- en groeipact zal voldoen.

                  (26)

                  In het licht van de diepgaande evaluatie door de Commissie en van deze beoordeling heeft de Raad het nationale hervormingsprogramma 2019 en het stabiliteitsprogramma 2019 onderzocht. Zijn aanbevelingen op grond van artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 zijn in de onderstaande aanbevelingen 1 en 3 weergegeven. Die aanbevelingen dragen ook bij tot de uitvoering van de aanbeveling voor 2019 voor de eurozone, met name de tweede aanbeveling voor de eurozone. Het in aanbeveling 1 bedoelde begrotingsbeleid draagt onder meer bij tot het aanpakken van onevenwichtigheden in verband met de hoge overheidsschuld,

            BEVEELT AAN dat Ierland in 2019 en 2020 de volgende actie onderneemt:

         1.

            In 2020 de middellangetermijndoelstelling voor de begroting halen. Eventuele meevallers gebruiken om de overheidsschuldquote sneller te verminderen. Belastinguitgaven in reikwijdte en aantal beperken en de belastinggrondslag verbreden. Elementen van het belastingstelsel blijven aanpakken die agressieve fiscale planning kunnen faciliteren, met bijzondere aandacht voor uitgaande betalingen. De verwachte stijging van de leeftijdsgerelateerde uitgaven aanpakken door het gezondheidszorgstelsel kosteneffectiever te maken en door de plannen voor de pensioenhervorming volledig ten uitvoer te leggen.

         2.

            Zorgen voor gepersonaliseerde, actieve integratieondersteuning, en bijscholing stimuleren, met name voor kwetsbare groepen en mensen in huishoudens met een lage arbeidsintensiteit. De toegang tot betaalbare en hoogwaardige kinderopvang verbeteren.

         3.

            Het economisch beleid inzake investeringen richten op decarbonisatie en de energietransitie, de reductie van broeikasgasemissies, duurzaam vervoer, waterdiensten, digitale infrastructuur, betaalbare woningen en sociale huisvesting, rekening houdend met regionale verschillen. Maatregelen uitvoeren, onder meer in het kader van de “Future Jobs”-strategie, om de economie te diversifiëren en de productiviteit van Ierse bedrijven — met name kleine en middelgrote ondernemingen — te verbeteren, door gebruik te maken van meer directe investeringsinstrumenten om onderzoek en innovatie te stimuleren en door de regels die het ondernemerschap belemmeren, te reduceren.

         Gedaan te Brussel, 9 juli 2019.

               Voor de Raad

               De voorzitter

            M. LINTILÄ

         (1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

         (2)  PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25.

         (3)  PB C 136 van 12.4.2019, blz. 1.

         (4)  PB C 320 van 10.9.2018, blz. 27.

         (5)  Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds, het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij en algemene bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1083/2006 van de Raad (PB L 347 van 20.12.2013, blz. 320).

         (6)  Conjunctuurgezuiverd begrotingssaldo, ongerekend eenmalige en tijdelijke maatregelen, herberekend door de Commissie volgens de gezamenlijk overeengekomen methode.

         (7)  De netto primaire overheidsuitgaven bestaan uit de totale overheidsuitgaven exclusief rente-uitgaven, uitgaven in het kader van programma’s van de Unie die volledig met inkomsten uit Uniefondsen worden gefinancierd en niet-discretionaire veranderingen in de uitgaven voor werkloosheidsuitkeringen. Nationaal gefinancierde bruto-investeringen in vaste activa worden gespreid over een periode van vier jaar. Er wordt rekening gehouden met discretionaire inkomstenmaatregelen of bij wet verplicht gestelde inkomstenstijgingen. Eenmalige maatregelen aan zowel de inkomsten- als de uitgavenzijde worden uitgevlakt. De uitgavenbenchmark voor Ierland is aangepast om te corrigeren voor een verstoring van het tienjaarsreferentiepercentage voor de potentiële groei als gevolg van de uitzonderlijk sterke stijging van de reële bbp-groei in 2015. In navolging van de benadering die door de Ierse autoriteiten is gevolgd bij hun berekening van de begroting 2017, heeft de Commissie het gemiddelde van de potentiële groeipercentages in 2014 en 2016 genomen.

         (8)  Net als voor 2019 is de uitgavenbenchmark aangepast om te corrigeren voor een verstoring van het tienjaarsreferentiepercentage voor de potentiële groei als gevolg van de uitzonderlijk sterke stijging van de reële bbp-groei in 2015.

         (9)  Op grond van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.