               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 20.12.2017
            COM(2017) 806 final
            Aanbeveling voor een
            BESLUIT VAN DE RAAD
            houdende machtiging tot het openen van onderhandelingen over een overeenkomst tussen de Europese Unie en de Staat Israël op het gebied van de uitwisseling van persoonsgegevens tussen het Agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving (Europol) en de Israëlische autoriteiten die bevoegd zijn voor de bestrijding van zware criminaliteit en terrorisme

               TOELICHTING

               1.ACHTERGROND VAN DE AANBEVELING

               In een geglobaliseerde wereld waar zware criminaliteit en terrorisme in toenemende mate transnationaal zijn en steeds meer facetten vertonen, moeten de rechtshandhavingsinstanties over alle middelen kunnen beschikken om in samenwerking met externe partners de veiligheid van hun burgers te garanderen. Met het oog daarop moet Europol persoonsgegevens kunnen uitwisselen met rechtshandhavingsinstanties van derde landen, voor zover dit noodzakelijk is om zijn taken uit te voeren.

               Sinds de inwerkingtreding van Verordening (EU) 2016/794 op 1 mei 2017
                  1
                en op grond van het Verdrag is het de verantwoordelijkheid van de Commissie om namens de Unie te onderhandelen over internationale overeenkomsten met derde landen op het gebied van de uitwisseling van persoonsgegevens met Europol. Voor zover dat noodzakelijk is om zijn taken te kunnen uitvoeren, kan Europol samenwerkingsverbanden met externe partners aangaan en onderhouden op basis van werkafspraken en administratieve afspraken die op zich niet kunnen fungeren als rechtsgrondslag voor de uitwisseling van persoonsgegevens.

               Gezien de politieke strategie als uiteengezet in de Europese veiligheidsagenda
                  2
               , de conclusies van de Raad
                  3
                en de mondiale strategie
                  4
               , de operationele behoeften van de rechtshandhavingsinstanties in de hele EU en de potentiële baten van nauwere samenwerking op dit gebied, acht de Commissie het noodzakelijk om op de korte termijn onderhandelingen te openen met acht landen, zoals aangegeven in het elfde verslag over de totstandbrenging van een echte en doeltreffende Veiligheidsunie
                  5
               .

               De Commissie heeft bij het bepalen van de prioritaire landen rekening gehouden met de operationele behoeften van Europol. Volgens de Europol-strategie 2016-2020 komt het Middellandse Zeegebied prioritair in aanmerking voor versterkte partnerschappen
                  6
               . In de externe strategie van Europol voor 2017-2020 wordt bovendien de nadruk gelegd op de noodzaak van nauwere samenwerking tussen Europol en het Midden-Oosten/Noord-Afrika als gevolg van de bestaande terroristische dreiging en migratiegerelateerde uitdagingen
                  7
               .

               Europol heeft momenteel geen afspraken met landen in deze regio.

               Deze aanbeveling betreft met name de onderhandelingen met Marokko, hoewel de samenwerking met elk land van het Midden-Oosten/Noord-Afrika moet worden bezien in de context van de hele regio.

               Politiek kader

               De EU en Israël hebben goede betrekkingen ontwikkeld op basis van de associatieovereenkomst van 1995 (van kracht sinds 2000). Zowel de EU als Israël zijn sterk gericht op de bestrijding van terroristische veiligheidsdreigingen. Israël is zeer geïnteresseerd in intensivering in nauwere samenwerking met de EU op het gebied van terrorismebestrijding. In maart 2015 vond in Brussel de eerste dialoog inzake terreurbestrijding en veiligheid tussen de EU en Israël plaats, gevolgd door een tweede in Israël in september 2016. Beide partijen besloten samen te werken op gebieden als de bestrijding van gewelddadig extremisme, terrorismefinanciering, non-conventioneel terrorisme en cybercriminaliteit, alsmede de beveiliging van luchtvaart en vervoer. Er is belangstelling getoond voor nauwere samenwerking met EU-agentschappen op het gebied van justitie en binnenlandse zaken, waaronder met name Europol.

               Eerder heeft de Raad al toestemming gegeven voor onderhandelingen tussen Europol en Israël over een overeenkomst voor operationele samenwerking
                  8
               . De onderhandelingen zijn begonnen in 2010, maar konden niet worden afgerond binnen het oude rechtskader van Europol. In dit verband heeft al een aantal technische vergaderingen plaatsgevonden tussen Europol en de Israëlische autoriteiten.

               Operationele behoeften

               Volgens de gegevens in SOCTA 2017
                  9
                en TE-SAT 2017
                  10
               , de bovengenoemde besprekingen en de interne expertise van Europol is samenwerking met Israël noodzakelijk, met name om het hoofd te bieden aan de volgende vormen van criminaliteit.

               Terrorisme: Zowel de EU als Israël heeft te maken met ernstige dreiging die uitgaat van terroristische groepen die in de regio en elders in de wereld actief zijn. Nauwere samenwerking, onder meer in de vorm van uitwisseling van persoonsgegevens, moet de dreiging van terroristen (met inbegrip van buitenlandse terroristische strijders) aan te pakken om reizen met terroristisch oogmerk, terrorismefinanciering en misbruik van het internet door terroristen op te sporen, te voorkomen en te vervolgen.

               Cybercriminaliteit: De samenwerking moet met name van de grond komen vanwege de Israëlische deskundigheid op het gebied van het onderzoeken van en aanpakken van geavanceerde cybercriminaliteit. Het intensiever delen van inlichtingen zou ten goede komen aan tal van transnationale vormen van cybercriminaliteit of gedigitaliseerde criminaliteit, waaronder DDoS-aanvallen (Distributed Denial of Service), het wassen van cryptovaluta, fraude op het gebied van e-commerce, misbruik van zakelijke e-mail en seksuele uitbuiting van kinderen op internet.

               2.JURIDISCHE ELEMENTEN VAN DE AANBEVELING

               Verordening (EU) 2016/794 betreffende het Agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving (Europol) voorziet in een rechtskader voor Europol, met name wat betreft doelstellingen, taken, bevoegdheden, waarborgen voor gegevensbescherming en samenwerking met externe partners.

               Deze aanbeveling is in overeenstemming met de bepalingen van de Europol-verordening.

               Het doel van deze aanbeveling van de Raad is dat de Commissie wordt gemachtigd om namens de EU over de toekomstige overeenkomst te onderhandelen. Artikel 218, leden 3 en 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) is de rechtsgrondslag op basis waarvan de Raad machtiging verleent tot het openen van onderhandelingen.

               Overeenkomstig artikel 218 VWEU wordt de Commissie aangewezen als de onderhandelaar van de Unie voor de overeenkomst tussen de Europese Unie en Israël over de uitwisseling van persoonsgegevens tussen Europol en de Israëlische autoriteiten die bevoegd zijn voor de bestrijding van zware criminaliteit en terrorisme.

               Aanbeveling voor een

               BESLUIT VAN DE RAAD

               houdende machtiging tot het openen van onderhandelingen over een overeenkomst tussen de Europese Unie en de Staat Israël op het gebied van de uitwisseling van persoonsgegevens tussen het Agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving (Europol) en de Israëlische autoriteiten die bevoegd zijn voor de bestrijding van zware criminaliteit en terrorisme

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 218, leden 3 en 4,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Verordening (EU) 2016/794 van het Europees Parlement en de Raad
                  11
                is op 11 mei 2016 vastgesteld en is sinds 1 mei 2017 van toepassing.

               (2)Bij die verordening, met name in artikel 25, zijn de regels vastgesteld voor de overdracht van persoonsgegevens door het Agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving (Europol) aan derde landen en internationale organisaties. Europol mag persoonsgegevens aan een autoriteit van een derde land overdragen op basis van een op grond van artikel 218 VWEU gesloten internationale overeenkomst tussen de Unie en dat derde land, waarin passende waarborgen zijn opgenomen betreffende de bescherming van de privacy en de grondrechten en fundamentele vrijheden van burgers.

               (3)Er moeten onderhandelingen worden geopend met het oog op de sluiting van een dergelijke overeenkomst tussen de Europese Unie en de Staat Israël.

               (4)Deze overeenkomst moet de grondrechten eerbiedigen en de beginselen in acht nemen die in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie zijn neergelegd, inzonderheid het recht op eerbiediging van het privéleven en van het familie- en gezinsleven, conform artikel 7 van het Handvest, het recht op de bescherming van persoonsgegevens, conform artikel 8 van het Handvest, en het recht op een doeltreffende voorziening in rechte en op een onpartijdig gerecht, conform artikel 47 van het Handvest. De overeenkomst dient te worden toegepast overeenkomstig die rechten en beginselen,

               HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

               Artikel 1

               De Commissie wordt hierbij gemachtigd om namens de Unie te onderhandelen over een overeenkomst tussen de Europese Unie en de Staat Israël op het gebied van de uitwisseling van persoonsgegevens tussen het Agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving (Europol) en de Israëlische autoriteiten die bevoegd zijn voor de bestrijding van zware criminaliteit en terrorisme.

               Artikel 2

               De onderhandelingsrichtsnoeren zijn opgenomen in de bijlage.

               Artikel 3

               De onderhandelingen worden gevoerd in overleg met [door de Raad in te voegen naam van het speciale comité].

               Artikel 4

               Dit besluit is gericht tot de Commissie.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)

                        Verordening (EU) 2016/794 van 11 mei 2016 (PB L 135 van 24.5.2016, blz. 53).

                     (2)

                        COM(2015) 185 final.

                     (3)

                        Document 10384/17 van de Raad van 19 juni 2017.

                     (4)

                        "Gedeelde visie, gemeenschappelijke actie: Een sterker Europa – Een mondiale strategie van de Europese Unie voor buitenlands en veiligheidsbeleid",
                  http://europa.eu/globalstrategy/en
                  .

                     (5)

                        COM(2017) 608 final.

                     (6)

                        Europol-strategie 2016-2020, goedgekeurd door de raad van bestuur van Europol op 1 december 2015,
                  https://www.europol.europa.eu/publications-documents/europol-strategy-2016-2020
                  .

                     (7)

                        Externe strategie van Europol voor 2017-2020, goedgekeurd door de raad van bestuur van Europol op 13 december 2016, EDOC#865852v3.

                     (8)

                        Besluit 2009/371/JBZ van de Raad.

                     (9)

                  https://www.europol.europa.eu/socta/2017

                     (10)

                  https://www.europol.europa.eu/sites/default/files/documents/tesat2017.pdf
                  .

                     (11)

                        Verordening (EU) 2016/794 van het Europees Parlement en de Raad van 11 mei 2016 betreffende het Agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving (Europol) en tot vervanging en intrekking van de Besluiten 2009/371/JBZ, 2009/934/JBZ, 2009/935/JBZ, 2009/936/JBZ en 2009/968/JBZ van de Raad (PB L 135 van 24.5.2016, blz. 53).

    ---documentbreak---

               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel,20.12.2017
            COM(2017) 806 final
            BIJLAGE
            bij de
            Aanbeveling voor een BESLUIT VAN DE RAAD
            houdende machtiging tot het openen van onderhandelingen over een overeenkomst tussen de Europese Unie en de Staat Israël op het gebied van de uitwisseling van persoonsgegevens tussen het Agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving (Europol) en de Israëlische autoriteiten die bevoegd zijn voor de bestrijding van zware criminaliteit en terrorisme

               BIJLAGE

               Richtsnoeren voor de onderhandelingen over een overeenkomst tussen de Europese Unie en de Staat Israël op het gebied van de uitwisseling van persoonsgegevens tussen het Agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving (Europol) en de Israëlische autoriteiten die bevoegd zijn voor de bestrijding van zware criminaliteit en terrorisme

               Tijdens de onderhandelingen dient de Commissie de hieronder in detail omschreven doelstellingen voor ogen te houden.

               (1)Het doel van de overeenkomst is te voorzien in de rechtsgrondslag voor de overdracht van persoonsgegevens tussen Europol en de bevoegde autoriteiten van Israël, teneinde het optreden van de bevoegde autoriteiten van dit land en de lidstaten, alsmede de samenwerking tussen deze autoriteiten bij de preventie en bestrijding van zware grensoverschrijdende criminaliteit en terrorisme te ondersteunen en te versterken, met inachtneming van passende waarborgen voor de bescherming van de privacy, de persoonsgegevens en de grondrechten en fundamentele vrijheden van de betrokken personen.

               (2)Om de doelbinding te waarborgen, mag de samenwerking in het kader van deze overeenkomst alleen betrekking hebben op de criminaliteit en verwante strafbare feiten die op grond van artikel 3 van Verordening (EU) 2016/794 onder de bevoegdheid van Europol vallen, hierna samen „strafbare feiten” genoemd. Met name moet de samenwerking gericht zijn op het aanpakken van terrorisme, het voorkomen van radicalisering, het ontwrichten van de georganiseerde criminaliteit en het bestrijden van cybercriminaliteit.

               (3)De overeenkomst moet duidelijk en nauwkeurig omschrijven welke garanties en controles borg moeten staan voor de bescherming van de tussen Europol en de bevoegde Israëlische autoriteiten uitgewisselde persoonsgegevens en voor de grondrechten en fundamentele vrijheden van de betrokken personen, ongeacht hun nationaliteit en verblijfplaats.

               Meer bepaald:

               (a)Er moet duidelijk en nauwkeurig worden omschreven voor welke doeleinden de partijen de persoonsgegevens in het kader van de overeenkomst verwerken en deze doeleinden mogen niet verder gaan dan wat in afzonderlijke gevallen noodzakelijk is voor het voorkomen en bestrijden van terrorisme en strafbare feiten als bedoeld in de overeenkomst.

               (b)Conform de overeenkomst door Europol doorgegeven persoonsgegevens moeten eerlijk en rechtmatig worden verwerkt en uitsluitend voor de doeleinden waarvoor zij zijn doorgegeven. De overeenkomst moet Europol de mogelijkheid bieden om, bij de overdracht van de gegevens, toegangs- of gebruiksbeperkingen te stellen, ook met betrekking tot de overdracht of het wissen of vernietigen van de gegevens. De persoonsgegevens moeten adequaat en relevant zijn en beperkt blijven tot wat noodzakelijk is voor die doeleinden. De persoonsgegevens moeten nauwkeurig zijn en worden bijgewerkt. Zij mogen niet langer worden bewaard dan nodig is voor de doeleinden waarvoor ze zijn overgedragen.

               (c)Europol mag geen persoonsgegevens overdragen waaruit ras of etnische afkomst, politieke opvattingen, godsdienstige of levensbeschouwelijke overtuiging of lidmaatschap van een vakbond blijkt, noch genetische gegevens of gegevens die betrekking hebben op gezondheid of seksueel gedrag, tenzij de overdracht in een bepaald geval strikt noodzakelijk en evenredig is voor het voorkomen of bestrijden van strafbare feiten als bedoeld in de overeenkomst en mits passende waarborgen worden geboden. De overeenkomst dient tevens specifieke waarborgen te bevatten inzake de overdracht van persoonsgegevens van slachtoffers van een strafbaar feit, getuigen of andere personen die informatie kunnen verstrekken over strafbare feiten, alsook minderjarigen.

               (d)Om ervoor te zorgen dat personen van wie persoonsgegevens worden verwerkt, afdwingbare rechten aan de overeenkomst ontlenen, moeten in de overeenkomst voorschriften worden vastgesteld inzake het recht van deze personen om toegang te hebben tot hun gegevens en deze te laten rectificeren en wissen, waarbij tevens de specifieke redenen voor noodzakelijke en evenredige beperkingen worden vastgesteld. De overeenkomst moet ook voorzien in afdwingbare rechten inzake administratieve en gerechtelijke beroepsmogelijkheden voor personen van wie gegevens worden verwerkt in het kader van de overeenkomst, en voor een doeltreffende voorziening in rechte.

               (e)De overeenkomst moet de voorschriften bevatten over de opslag, toetsing, correctie en verwijdering van persoonsgegevens alsook over het bijhouden van een administratie voor registratie- en documentatiedoeleinden, en over informatie die ter beschikking van de betrokken personen moet worden gesteld. In de overeenkomst moeten tevens waarborgen worden opgenomen inzake de geautomatiseerde verwerking van persoonsgegevens.

               (f)De overeenkomst moet bepalen volgens welke criteria de betrouwbaarheid van de bron en de nauwkeurigheid van de gegevens moeten worden aangegeven.

               (g)De overeenkomst moet de partijen ertoe verplichten de persoonsgegevens aan de hand van passende technische en organisatorische maatregelen te beveiligen, onder meer door alleen bevoegde personen toegang te geven tot de persoonsgegevens. De overeenkomst moet tevens een kennisgevingsplicht opleggen in geval van een inbreuk in verband met persoonsgegevens die gevolgen heeft voor uit hoofde van deze overeenkomst overgedragen gegevens.

               (h)De doorgifte van informatie door de bevoegde Israëlische autoriteiten aan andere autoriteiten in Israël moet slechts zijn toegestaan indien de doeleinden van de overeenkomst ermee worden gediend en indien passende voorwaarden en waarborgen in acht worden genomen.

               (i)De onder h) bedoelde voorwaarden dienen ook van toepassing te zijn op de doorgifte van informatie door de bevoegde Israëlische autoriteiten aan autoriteiten in een derde land, mits Europol het recht heeft om persoonsgegevens aan dat derde land over te dragen op grond van artikel 25, lid 1, van Verordening (EU) 2016/794.

               (j)De overeenkomst moet voorzien in een systeem waarbij één of meer onafhankelijke openbare autoriteiten die bevoegd zijn voor gegevensbescherming en over doeltreffende bevoegdheden tot onderzoek en interventie beschikken, toezicht uitoefenen op de Israëlische openbare autoriteiten die persoonsgegevens/uitgewisselde informatie gebruiken, en in rechte optreden. De onafhankelijke autoriteiten moeten met name bevoegd zijn om kennis te nemen van klachten van personen over het gebruik van hun persoonsgegevens. Openbare autoriteiten die persoonsgegevens gebruiken, moeten verantwoording afleggen over de naleving van de voorschriften inzake de bescherming van persoonsgegevens in het kader van de overeenkomst.

               (4)De overeenkomst moet voorzien in een doeltreffend geschillenbeslechtingsmechanisme voor de uitlegging en de toepassing ervan, teneinde de naleving van de onderling overeengekomen regels door de partijen te waarborgen.

               (5)De overeenkomst moet een bepaling bevatten over de inwerkingtreding en de geldigheidsduur van de overeenkomst, alsook een bepaling waarbij een partij de overeenkomst kan beëindigen of opschorten.

               (6)Overeenkomstig het EU-beleid is deze overeenkomst niet van toepassing op de geografische gebieden die na 5 juni 1967 onder het beheer van de Staat Israël zijn gekomen. Dit standpunt mag niet aldus worden uitgelegd dat het afbreuk doet aan het principiële standpunt van Israël over deze kwestie. De partijen komen derhalve overeen dat de toepassing van deze overeenkomst de status van deze gebieden onverlet laat.

               (7)In de overeenkomst kunnen bepalingen worden opgenomen inzake het toezicht op en de periodieke evaluatie van de overeenkomst.

               (8)In het kader van deze onderhandelingen zal de Commissie stimuleren dat Israël toetreedt tot het Verdrag van de Raad van Europa tot bescherming van personen met betrekking tot de geautomatiseerde verwerking van persoonsgegevens (“Verdrag 108”).

               (9)De overeenkomst is gelijkelijk authentiek in de Bulgaarse, de Deense, de Duitse, de Engelse, de Estse, de Finse, de Franse, de Griekse, de Hongaarse, de Italiaanse, de Kroatische, de Letse, de Litouwse, de Maltese, de Nederlandse, de Poolse, de Portugese, de Roemeense, de Sloveense, de Slowaakse, de Spaanse, de Tsjechische en de Zweedse taal en moet een bepaling in die zin bevatten.


               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 20.12.2017
            COM(2017) 830 final
            Aanbeveling voor een
            BESLUIT VAN DE RAAD
            tot aanvulling van het Besluit van de Raad van 22 mei 2017 waarbij machtiging wordt verleend tot het openen van onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland over een akkoord betreffende de voorwaarden voor zijn terugtrekking uit de Europese Unie

               TOELICHTING

               1.
                     ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL

               •Motivering en doel van het voorstel

                  Artikel 50 van het Verdrag betreffende de Europese Unie bepaalt dat elke lidstaat overeenkomstig zijn grondwettelijke bepalingen kan besluiten zich uit de Unie terug te trekken en van dat besluit kennis geeft aan de Europese Raad. In het licht van de richtsnoeren van de Europese Raad sluit de Unie na onderhandelingen met deze staat een akkoord over de voorwaarden voor zijn terugtrekking, waarbij rekening wordt gehouden met het kader van de toekomstige betrekkingen van die staat met de Unie.

                  Op 29 maart 2017 heeft het Verenigd Koninkrijk de Europese Raad kennis gegeven van zijn voornemen zich terug te trekken uit de Europese Unie en uit de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie.

                  Op 29 april 2017 heeft de Europese Raad richtsnoeren vastgesteld die het kader bepalen voor de onderhandelingen uit hoofde van artikel 50 van het Verdrag betreffende de Europese Unie en de algemene beginselen bevatten die de Unie tijdens de gehele onderhandelingscyclus zal volgen.

                  Op 5 april 2017 heeft het Europees Parlement een resolutie aangenomen over onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk na de kennisgeving van het voornemen om zich uit de Europese Unie terug te trekken.

                  Op 22 mei 2017 heeft de Raad machtiging verleend tot het openen van onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk over een akkoord betreffende de voorwaarden voor zijn terugtrekking uit de Europese Unie en richtsnoeren vastgesteld voor de onderhandelingen over een akkoord (“het Besluit van de Raad van 22 mei 2017”).

                  De onderhandelingen werden geopend op 19 juni 2017. De eerste fase van de onderhandelingen spitste zich in overeenstemming met de richtsnoeren van de Europese Raad en de onderhandelingsrichtsnoeren van de Raad toe op de rechten van burgers, de financiële regeling, de situatie op het eiland Ierland, andere kwesties in verband met het uiteengaan en de governance van het terugtrekkingsakkoord.

                  Op 3 oktober 2017 heeft het Europees Parlement een resolutie aangenomen over de stand van de onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk.

                  Gelet op de tot dan gemaakte vorderingen, heeft de Europese Raad op 20 oktober 2017 gevraagd de werkzaamheden voort te zetten, teneinde de bereikte convergentie te consolideren en de onderhandelingen te kunnen voortzetten om zo spoedig mogelijk te kunnen overgegaan tot de tweede fase van de onderhandelingen. Tegen deze achtergrond heeft de Europese Raad de Raad verzocht samen met de Commissie als onderhandelaar van de Unie interne voorbereidende besprekingen te beginnen over mogelijke overgangsregelingen.

                  Op 13 december 2017 heeft het Europees Parlement een resolutie aangenomen over de stand van de onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk.

               Op basis van:

               –de aanbeveling gedaan in de mededeling van de Commissie van 8 december 2017 inzake de stand van de vorderingen met de onderhandelingen die met het Verenigd Koninkrijk worden gevoerd uit hoofde van artikel 50 van het Verdrag betreffende de Europese Unie
                  1
               ,

               –het gezamenlijk verslag van 8 december 2017 van de onderhandelaars van de Europese Unie en de regering van het Verenigd Koninkrijk over de vooruitgang tijdens fase 1 van de onderhandelingen uit hoofde van artikel 50 VEU inzake de ordelijke terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie, waarop de aanbeveling van de Commissie gebaseerd is,

               heeft de Europese Raad zich op 15 december 2017 verheugd getoond over de in de eerste fase van de onderhandelingen geboekte vooruitgang en besloten dat die vooruitgang voldoende is om over te gaan tot de tweede fase, die gewijd zal zijn aan de overgangsregeling en het kader voor de toekomstige betrekkingen. De Europese Raad heeft de Commissie als onderhandelaar van de Unie en het Verenigd Koninkrijk ertoe opgeroepen de werkzaamheden met betrekking tot alle aspecten van de terugtrekking, ook die welke tijdens de eerste fase niet aan de orde zijn gekomen, te voltooien conform de richtsnoeren van de Europese Raad van 29 april 2017, de behaalde resultaten te consolideren en te beginnen met het opstellen van de desbetreffende delen van het terugtrekkingsakkoord. De Europese Raad heeft tevens onderstreept dat de onderhandelingen in de tweede fase enkel kunnen vorderen zolang alle tijdens de eerste fase gedane toezeggingen integraal worden nagekomen en deze zo snel mogelijk getrouw in een juridische vorm worden gegoten.

                  Tijdens de tweede fase van de onderhandelingen dienen de werkzaamheden voor gedetailleerde regelingen ter uitvoering van de beginselen en toezeggingen die met betrekking tot het eiland Ierland zijn neergelegd in het gezamenlijk verslag, gelet op de specifieke aard van de vraagstukken, te worden voortgezet als afzonderlijk deel, waarbij sommige beginselen en toezeggingen moeten worden vertaald in het terugtrekkingsakkoord en andere in het kader voor de toekomstige betrekkingen.

               •Grondrechten

                  Volgens artikel 6 van het Verdrag betreffende de Europese Unie erkent de Unie de rechten, vrijheden en beginselen die zijn vastgesteld in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, dat dezelfde juridische waarde heeft als de Verdragen. De grondrechten, zoals zij worden gewaarborgd door het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden en zoals zij voortvloeien uit de constitutionele tradities die de lidstaten gemeen hebben, maken bovendien als algemene beginselen deel uit van het recht van de Unie.

                  Deze rechten, vrijheden en beginselen blijven volledig behouden en beschermd in de Unie, zowel tijdens het onderhandelingsproces met het Verenigd Koninkrijk op grond van artikel 50 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, met inbegrip van eventuele overgangsregelingen, als na de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de Unie.

               2.RECHTSGRONDSLAG

               •Rechtsgrondslag

               Het Verenigd Koninkrijk heeft kennis gegeven van zijn voornemen zich terug te trekken uit de Europese Unie. Bijgevolg is artikel 50 van het Verdrag betreffende de Europese Unie de rechtsgrondslag voor de onderhandelingen over en de sluiting van een terugtrekkingsakkoord. Overgangsregelingen kunnen alleen worden vastgesteld in het terugtrekkingsakkoord.

               Er zij op gewezen dat volgens artikel 106 bis van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, artikel 50 van het Verdrag betreffende de Europese Unie eveneens van toepassing is op de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie.

               Overeenkomstig artikel 218, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, waarnaar in artikel 50 van het Verdrag betreffende de Europese Unie wordt verwezen, doet de Commissie aanbevelingen aan de Raad, die een besluit houdende machtiging tot het openen van de onderhandelingen vaststelt en de onderhandelaar van de Unie aanwijst. Het besluit van de Raad tot aanvulling van het Besluit van de Raad van 22 mei 2017 wordt vastgesteld volgens dezelfde procedure.

               •Keuze van het instrument

                  Overeenkomstig artikel 50 van het Verdrag betreffende de Europese Unie dient met het Verenigd Koninkrijk te worden onderhandeld over een akkoord over de voorwaarden voor zijn terugtrekking uit de Europese Unie. Artikel 218, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie bepaalt dat de Commissie aanbevelingen moet doen aan de Raad, die een besluit dient vast te stellen waarbij de onderhandelaar van de Unie wordt aangewezen en waarbij machtiging wordt verleend tot het openen van onderhandelingen. Een besluit van de Raad is het passende instrument om het Besluit van de Raad van 22 mei 2017 aan te vullen.

               3.GEVOLGEN VOOR DE BEGROTING

                  Deze aanbeveling heeft naar verwachting geen onmiddellijke gevolgen voor de begroting, voor wat betreft het onderhandelingsproces. Er zij aan herinnerd dat de budgettaire gevolgen van het akkoord op grond van artikel 50 van het Verdrag betreffende de Europese Unie zullen worden verduidelijkt wanneer de passende voorstellen betreffende de ondertekening en de sluiting van het terugtrekkingsakkoord worden ingediend.

               4.OVERIGE ELEMENTEN

               •Toelichting bij de specifieke bepalingen van het voorstel

                  Artikel 1 van het aanbevolen besluit van de Raad vormt een aanvulling op het Besluit van de Raad van 22 mei 2017 om de Commissie te machtigen in het kader van de onderhandelingen over een akkoord met het Verenigd Koninkrijk over de voorwaarden voor zijn terugtrekking uit de Europese Unie te onderhandelen over alle resterende vraagstukken met betrekking tot de ordelijke terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk en over eventueel noodzakelijke overgangsregelingen.

               •Publicatie van het besluit en de in de bijlage opgenomen onderhandelingsrichtsnoeren

                  Zoals voor de eerdere onderhandelingsrichtsnoeren, stelt de Commissie aan de Raad voor het besluit tot aanvulling van het Besluit van de Raad van 22 mei 2017 houdende machtiging tot het openen van onderhandelingen over een akkoord met het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland over de voorwaarden voor de terugtrekking uit de Europese Unie en tot aanstelling van de Commissie als onderhandelaar van de Unie, alsmede de in de bijlage opgenomen onderhandelingsrichtsnoeren, openbaar te maken.

               Aanbeveling voor een

               BESLUIT VAN DE RAAD

               tot aanvulling van het Besluit van de Raad van 22 mei 2017 waarbij machtiging wordt verleend tot het openen van onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland over een akkoord betreffende de voorwaarden voor zijn terugtrekking uit de Europese Unie

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien de Verdragen, en met name artikel 50 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, in samenhang met artikel 218, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

               Gezien de richtsnoeren van de Europese Raad,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Op 29 april 2017 heeft de Europese Raad richtsnoeren vastgesteld die het kader bepalen voor de onderhandelingen uit hoofde van artikel 50 van het Verdrag betreffende de Europese Unie en de algemene beginselen bevatten die de Unie tijdens de gehele onderhandelingscyclus zal volgen.

               (2)Op 22 mei 2017 heeft de Raad machtiging verleend tot het openen van onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland over een akkoord betreffende de voorwaarden voor zijn terugtrekking uit de Europese Unie en richtsnoeren vastgesteld voor de onderhandelingen over een akkoord.

               (3)De onderhandelingen werden geopend op 19 juni 2017.

               (4)Op 3 oktober 2017 heeft het Europees Parlement een resolutie aangenomen over de stand van de onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk.

               (5)Gelet op de tot dan gemaakte vorderingen, heeft de Europese Raad op 20 oktober 2017 gevraagd de werkzaamheden voort te zetten, teneinde de bereikte convergentie te consolideren en de onderhandelingen te kunnen voortzetten om zo spoedig mogelijk te kunnen overgegaan tot de tweede fase van de onderhandelingen. Tegen deze achtergrond heeft de Europese Raad de Raad verzocht samen met de Commissie als onderhandelaar van de Unie interne voorbereidende besprekingen te beginnen over mogelijke overgangsregelingen.

               (6)In haar mededeling van 8 december 2017 inzake de stand van de vorderingen met de onderhandelingen die met het Verenigd Koninkrijk worden gevoerd uit hoofde van artikel 50 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, heeft de Commissie de Europese Raad aanbevolen te concluderen dat voldoende vooruitgang was geboekt in de eerste fase van de onderhandelingen over de ordelijke terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie, waarna de onderhandelingen de tweede fase zouden kunnen ingaan. De Commissie heeft ook verklaard dat zij bereid was om onmiddellijk te beginnen met de werkzaamheden inzake overgangsregelingen indien de Europese Raad daartoe zou besluiten.

               (7)De aanbeveling van de Commissie was gebaseerd op het gezamenlijk verslag van 8 december 2017 van de onderhandelaars van de Europese Unie en de regering van het Verenigd Koninkrijk over de vooruitgang tijdens fase 1 van de onderhandelingen uit hoofde van artikel 50 VEU inzake de ordelijke terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie.

               (8)Op 13 december 2017 heeft het Europees Parlement een resolutie aangenomen over de stand van de onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk.

               (9)In zijn richtsnoeren van 15 december 2017 heeft de Europese Raad zich verheugd getoond over de in de eerste fase van de onderhandelingen geboekte vooruitgang en besloten dat die vooruitgang voldoende is om over te gaan tot de tweede fase, die gewijd zal zijn aan de overgangsregeling en het kader voor de toekomstige betrekkingen. De Europese Raad heeft de Commissie als onderhandelaar van de Unie en het Verenigd Koninkrijk ertoe opgeroepen de werkzaamheden met betrekking tot alle aspecten van de terugtrekking, ook die welke tijdens de eerste fase niet aan de orde zijn gekomen, te voltooien conform de richtsnoeren van de Europese Raad van 29 april 2017 en de behaalde resultaten te consolideren, in het bijzonder door de desbetreffende delen van het terugtrekkingsakkoord op te stellen. De Europese Raad verzocht de Commissie om passende aanbevelingen daartoe te doen en de Raad om aanvullende onderhandelingsrichtsnoeren over de overgangsregelingen vast te stellen.

               (10)Het is derhalve noodzakelijk de in de bijlage bij het besluit van de Raad van 22 mei 2017 vastgestelde onderhandelingsrichtsnoeren aan te vullen.

               (11)Overeenkomstig artikel 106 bis van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie is artikel 50 van het Verdrag betreffende de Europese Unie van toepassing op de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie,

               HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

               Artikel 1

               De Commissie voert de onderhandelingen, namens de Unie, over een akkoord met het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland betreffende de voorwaarden voor zijn terugtrekking uit de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, waarbij rekening wordt gehouden met het kader van de toekomstige betrekkingen van die staat met de Unie, in het licht van de door de Europese Raad vastgestelde richtsnoeren en in overeenstemming met de onderhandelingsrichtsnoeren in de bijlage bij het Besluit van de Raad van 22 mei 2017, aangevuld met de onderhandelingsrichtsnoeren in de bijlage bij dit besluit.

                  Artikel 2

               Dit besluit is gericht tot de Commissie.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)

                        COM(2017) 784 final.

    ---documentbreak---

               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel,20.12.2017
            COM(2017) 830 final
            BIJLAGE
            bij
            Aanbeveling voor eenBESLUIT VAN DE RAAD
            tot aanvulling van het Besluit van de Raad van 22 mei 2017 waarbij machtiging wordt verleend tot het openen van onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland over een akkoord betreffende de voorwaarden voor zijn terugtrekking uit de Europese Unie

               BIJLAGE

                  Aanvullende richtsnoeren voor de onderhandelingen over een akkoord met het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland betreffende de voorwaarden voor zijn terugtrekking uit de Europese Unie

               1.Overeenkomstig de richtsnoeren van de Europese Raad van 29 april 2017 en de onderhandelingsrichtsnoeren van de Raad van 22 mei 2017 spitste de eerste fase van de onderhandelingen zich toe op de rechten van burgers, de financiële regeling, de vraagstukken met betrekking tot het eiland Ierland, andere met het uiteengaan verband houdende kwesties en de governance van het terugtrekkingsakkoord.

               2.Gelet op de tot dan gemaakte vorderingen, heeft de Europese Raad op 20 oktober 2017 gevraagd de werkzaamheden voort te zetten, teneinde de bereikte convergentie te consolideren en de onderhandelingen te kunnen voortzetten om zo spoedig mogelijk te kunnen overgegaan tot de tweede fase van de onderhandelingen. Tegen deze achtergrond heeft de Europese Raad de Raad verzocht samen met de Commissie als onderhandelaar van de Unie interne voorbereidende besprekingen te beginnen over mogelijke overgangsregelingen.

               3.Op basis van:

               –de aanbeveling gedaan in de mededeling van de Commissie van 8 december 2017 inzake de stand van de vorderingen met de onderhandelingen die met het Verenigd Koninkrijk worden gevoerd uit hoofde van artikel 50 van het Verdrag betreffende de Europese Unie
                  1
               ,

               –het gezamenlijk verslag van 8 december 2017 van de onderhandelaars van de Europese Unie en de regering van het Verenigd Koninkrijk over de vooruitgang tijdens fase 1 van de onderhandelingen uit hoofde van artikel 50 VEU inzake de ordelijke terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie, waarop de aanbeveling van de Commissie gebaseerd is,

               heeft de Europese Raad zich op 15 december 2017 verheugd getoond over de in de eerste fase van de onderhandelingen geboekte vooruitgang en besloten dat die vooruitgang voldoende is om over te gaan tot de tweede fase, die gewijd zal zijn aan de overgangsregeling en het kader voor de toekomstige betrekkingen.

               4.De Europese Raad heeft tevens onderstreept dat de onderhandelingen in de tweede fase enkel kunnen vorderen zolang alle tijdens de eerste fase gedane toezeggingen integraal worden nagekomen en deze zo snel mogelijk getrouw in een juridische vorm worden gegoten. Tijdens de tweede fase van de onderhandelingen dient eveneens een algeheel begrip van het kader voor de toekomstige betrekkingen van de Unie met het Verenigd Koninkrijk te worden overeengekomen. Dit vereist aanvullende richtsnoeren van de Europese Raad.

               5.Deze onderhandelingsrichtsnoeren zijn bedoeld voor de tweede fase van de onderhandelingen; zij vormen bijgevolg een aanvulling op de eerste reeks onderhandelingsrichtsnoeren van 22 mei 2017. De richtsnoeren van de Europese Raad van 29 april 2017 en de in de onderhandelingsrichtsnoeren van de Raad van 22 mei 2017 vastgestelde algemene beginselen en procedurele regelingen voor het voeren van de onderhandelingen blijven volledig van toepassing op deze fase van de onderhandelingen, ook wat betreft het territoriale toepassingsgebied van het terugtrekkingsakkoord, met inbegrip van de bepalingen over overgangsregelingen, en van het toekomstige kader; deze onderhandelingsrichtsnoeren moeten derhalve, zoals de eerste reeks onderhandelingsrichtsnoeren, geheel in overeenstemming zijn met de punten 4 en 24 van de richtsnoeren van de Europese Raad van 29 april 2017, met name wat Gibraltar betreft.

               6.Tijdens de tweede fase van de onderhandelingen dienen de werkzaamheden voor gedetailleerde regelingen ter uitvoering van de beginselen en toezeggingen die met betrekking tot het eiland Ierland zijn neergelegd in het gezamenlijk verslag, gelet op de specifieke aard van de vraagstukken, te worden voortgezet als afzonderlijk deel, waarbij sommige beginselen en toezeggingen moeten worden vertaald in het terugtrekkingsakkoord en andere in het kader voor de toekomstige betrekkingen.

               I.Kwesties in verband met de ordelijke terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie

               7.Overeenkomstig de richtsnoeren van de Europese Raad van 15 december 2017 en de in de bijlage bij het besluit van de Raad van 22 mei 2017 vastgestelde onderhandelingsrichtsnoeren, aangevuld door deze onderhandelingsrichtsnoeren, moeten de werkzaamheden met betrekking tot alle aspecten van de terugtrekking, ook die welke tijdens de eerste fase niet aan de orde zijn gekomen, worden voltooid.

               8.In de tweede fase van de onderhandelingen moeten voorts de resultaten van de onderhandelingen in een juridische vorm worden gegoten, met inbegrip van de in de eerste fase bereikte resultaten, die waar nodig aan de hieronder bedoelde overgangsregelingen moeten worden aangepast. Overeenkomstig de eerste reeks onderhandelingsrichtsnoeren dient in het terugtrekkingsakkoord te worden vermeld dat vanaf de datum van de terugtrekking het recht van de Unie niet meer van toepassing is op de landen en gebieden overzee die bijzondere betrekkingen onderhouden met het Verenigd Koninkrijk
                  2
               , en op de Europese grondgebieden waarvan de buitenlandse betrekkingen door het Verenigd Koninkrijk worden behartigd en waarop de Verdragen van toepassing zijn krachtens artikel 355 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie.

               II.Overgangsregelingen

               9.De richtsnoeren van de Europese Raad van 29 april 2017 bepalen algemene grondbeginselen die van toepassing zijn op ieder met het Verenigd Koninkrijk gesloten akkoord en op eventuele overgangsregelingen:

               –ieder akkoord moet gebaseerd zijn op een evenwicht tussen rechten en verplichtingen en een gelijk speelveld garanderen;

               –het behouden van de integriteit van de eengemaakte markt sluit uit dat per sector voor al dan niet deelnemen kan worden gekozen;

               –een niet-lid van de Unie, dat niet dezelfde verplichtingen naleeft als een lid, kan niet dezelfde rechten en dezelfde voordelen genieten als een lid;

               –de vier vrijheden van de interne markt zijn ondeelbaar en er kan geen sprake van zijn “de krenten uit de pap te halen”;

               –de Unie zal haar autonomie met betrekking tot haar besluitvormingsprocedures en de rol van het Hof van Justitie van de Europese Unie beschermen. Volgens de richtsnoeren van de Europese Raad van 15 december 2017 geldt dit met name voor de bevoegdheid van het Hof van Justitie van de Europese Unie.

               10.Naast deze grondbeginselen worden in de richtsnoeren van de Europese Raad van 29 april 2017 specifieke voorwaarden gesteld die van toepassing zijn op alle eventuele overgangsregelingen. Voor zover nodig en juridisch mogelijk, kan er bij de onderhandelingen naar worden gestreefd overgangsregelingen die de belangen van de Unie dienen, te bepalen en, waar passend, bruggen naar het te verwachten kader voor de toekomstige betrekkingen tot stand te brengen in het licht van de geboekte vooruitgang. Dergelijke overgangsregelingen moeten steeds duidelijk omschreven zijn, een welbepaald tijdelijk karakter hebben en gepaard gaan met doeltreffende handhavingsmechanismes.

               11.De onderhavige aanvullende onderhandelingsrichtsnoeren stoelen op de beginselen en voorwaarden die zijn vastgesteld in de richtsnoeren van de Europese Raad van 15 december 2017 en bouwen erop voort.

               12.Overeenkomstig die richtsnoeren moeten eventuele overgangsregelingen waarin het terugtrekkingsakkoord voorziet het volledige acquis van de Unie, met inbegrip van Euratomaangelegenheden, omvatten. Niettegenstaande punt 17 van de onderhavige onderhandelingsrichtsnoeren moet het acquis van de Unie van toepassing zijn op en in het Verenigd Koninkrijk als ware het een lidstaat. Alle vastgestelde wijzigingen van het acquis moeten automatisch op en in het Verenigd Koninkrijk van toepassing zijn gedurende de overgangsperiode. Voor maatregelen die zijn genomen krachtens Titel V van Deel III van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie ten aanzien van de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht en waardoor het Verenigd Koninkrijk gebonden is vóór zijn terugtrekking, moet artikel 4 bis van Protocol (Nr. 21) bij de Verdragen van toepassing blijven gedurende de overgangsperiode. Het Verenigd Koninkrijk mag echter niet langer worden toegestaan gebruik te maken van zijn recht uit hoofde van Protocol (Nr. 21) om deel te nemen aan andere maatregelen dan die bedoeld in artikel 4 bis van dit protocol.

               13.Tijdens de overgangsperiode moet het recht van de Unie waarop deze overgangsregelingen betrekking hebben, in het Verenigd Koninkrijk dezelfde rechtsgevolgen hebben als in de Unie.

               14.Overeenkomstig de richtsnoeren van de Europese Raad van 29 april 2017 wordt er voorts aan herinnerd dat de overeenkomsten die zijn gesloten door de Unie, door de lidstaten handelend namens de Unie of door de Unie en de lidstaten samen, niet meer van toepassing zijn op het Verenigd Koninkrijk vanaf de datum van zijn terugtrekking uit de Unie. Waar zulks in het belang van de Unie is, kan de Unie bekijken of en hoe regelingen kunnen worden overeengekomen waardoor die overeenkomsten tijdens de overgangsperiode hun gevolgen voor het Verenigd Koninkrijk behouden; het Verenigd Koninkrijk mag evenwel niet langer deelnemen aan organen die zijn opgericht bij die overeenkomsten.

               15.Overeenkomstig de richtsnoeren van de Europese Raad van 15 december 2017 vereist iedere overgangsregeling dat het Verenigd Koninkrijk tijdens de overgang blijft deelnemen aan de douane-unie en de eengemaakte markt (met alle vier vrijheden). Het Verenigd Koninkrijk moet alle noodzakelijke maatregelen nemen om de integriteit van de eengemaakte markt en de douane-unie te beschermen. Het Verenigd Koninkrijk zal zich moeten blijven voegen naar het handelsbeleid van de Unie. In het bijzonder moet het Verenigd Koninkrijk ook verzekeren dat zijn douaneautoriteiten de taken blijven vervullen die douaneautoriteiten in de EU toekomen, onder andere moeten zij de EU-douanerechten blijven innen en alle bij de EU-wetgeving voorgeschreven EU-controles aan de grens ten aanzien van andere derde landen blijven uitvoeren.

               16.Overeenkomstig de richtsnoeren van de Europese Raad van 29 april 2017 en de eerste reeks onderhandelingsrichtsnoeren van 22 mei 2017 vereist een in de tijd beperkte verlenging van het acquis van de Unie dat alle bestaande instrumenten en structuren van de Unie op het vlak van regelgeving, begroting, toezicht, justitie en handhaving van toepassing zijn, met inbegrip van de bevoegdheid van het Hof van Justitie van de Europese Unie.

               17.Wat de toepassing van het acquis van de Unie op het Verenigd Koninkrijk betreft, moet het terugtrekkingsakkoord daarom bepalen dat tijdens de overgangsperiode de bevoegdheden van de instellingen (in het bijzonder de volledige rechtsmacht van het Hof van Justitie van de Europese Unie), organen en instanties van de Unie ten aanzien van het Verenigd Koninkrijk en natuurlijke of rechtspersonen in het Verenigd Koninkrijk onverminderd gelden. Overeenkomstig de richtsnoeren van de Europese Raad van 15 december 2017 mag het Verenigd Koninkrijk echter niet langer deelnemen aan de EU-instellingen, geen leden van die instellingen meer benoemen of verkiezen en ook niet langer deelnemen aan de besluitvorming of het bestuur van de organen en instanties van de Unie.

               18.Onverminderd punt 17 kan het Verenigd Koninkrijk tijdens de overgangsperiode worden uitgenodigd om, zonder stemrecht, deel te nemen aan de vergaderingen van vaste commissies of deskundigengroepen van de Commissie en andere soortgelijke entiteiten of van de agentschappen, organen en instanties, waarin de lidstaten vertegenwoordigd zijn en:

               –de besprekingen betrekking hebben op individuele maatregelen die gericht zijn tot het Verenigd Koninkrijk of tot natuurlijke personen of rechtspersonen in het Verenigd Koninkrijk; of

               –de aanwezigheid van het Verenigd Koninkrijk noodzakelijk is vanuit het oogpunt van de Unie voor een doeltreffende tenuitvoerlegging van het acquis tijdens de overgangsperiode.

               19.De precieze voorwaarden waaronder en het kader waarbinnen dergelijke uitzonderlijke deelname dient te worden toegestaan, moeten worden bepaald in het terugtrekkingsakkoord.

               20.Specifieke procedurele regelingen die in overeenstemming zijn met de punten 17 en 18 moeten eveneens worden uitgewerkt voor de vaststelling en de verdeling van de vangstmogelijkheden (totaal toegestane vangsten) tijdens de overgangsperiode.

               21.De overgangsregelingen moeten van toepassing zijn met ingang van de datum van inwerkingtreding van het terugtrekkingsakkoord en mogen uiterlijk tot 31 december 2020 lopen.

                     (1)

                        COM(2017) 784 final.

                     (2)

                        Opgesomd in de laatste twaalf streepjes van bijlage II bij het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie.