title: AANBEVELING VAN DE COMMISSIE over het versnellen van de procedures voor de verlening van vergunningen voor projecten op het gebied van hernieuwbare energie en het faciliteren van stroomafnameovereenkomsten

text:
               AANBEVELING VAN DE COMMISSIE

               van 18.5.2022

               over het versnellen van de procedures voor de verlening van vergunningen voor projecten op het gebied van hernieuwbare energie en het faciliteren van stroomafnameovereenkomsten

               DE EUROPESE COMMISSIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 292,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Hernieuwbare energie vormt de kern van de transitie naar schone energie die vereist is om de doelstellingen van de Europese Green Deal te verwezenlijken, energie betaalbaar te maken en de afhankelijkheid van de Unie van fossiele brandstoffen en energie-invoer te verminderen.

               (2)Hernieuwbare energie heeft tal van voordelen voor de burgers van de Unie: zij maakt deel uit van de inspanningen om de klimaatverandering het hoofd te bieden, helpt ons milieu beschermen, creëert groei en banen, draagt bij tot het technologische en industriële leiderschap van de Unie en maakt de economie van de Unie veerkrachtiger.

               (3)De energiesector is verantwoordelijk voor meer dan 75 % van de totale uitstoot van broeikasgassen in de Unie. Om de doelstelling van de Unie voor hernieuwbare energie in 2030 te halen alsmede om haar doelstelling inzake een vermindering van de broeikasgasemissies met ten minste 55 % zoals voorgeschreven door Verordening (EU) 2021/1119 van het Europees Parlement en de Raad
                  1
                te helpen bereiken, is het van levensbelang dat de productie van hernieuwbare energie en de ontwikkeling en uitrol van installaties daarvoor worden versneld.

               (4)Om het probleem van de hoge energieprijzen aan te pakken, is het van cruciaal belang het aandeel van hernieuwbare energie snel te verhogen. De lagere vaste kosten en de dicht bij nul liggende variabele kosten voor hernieuwbare energie betekenen dat de kosten voor hernieuwbare elektriciteit stabieler zijn geweest en lager uitvallen dan de kosten voor fossiele brandstoffen. Door de versnelde uitrol van hernieuwbare energiebronnen zal de Unie minder afhankelijk worden van – voornamelijk ingevoerde – fossiele brandstoffen.

               (5)Zoals erkend in de “REPowerEU-mededeling”
                  2
                is het van fundamenteel belang dat het gebruik van hernieuwbare energie snel wordt opgevoerd om de afhankelijkheid van de Unie van fossiele brandstoffen te verminderen en het verbruik van Russisch gas af te bouwen. Het REPowerEU-plan bevat maatregelen om dit te bewerkstelligen, net als het Europees Semester, in het kader waarvan landenspecifieke aanbevelingen voor het verlenen van vergunningen worden voorgesteld die afgestemd zijn op de omstandigheden van de afzonderlijke lidstaten.

               (6)In de REPowerEU-mededeling is ook een initiatief voor een waterstofversneller geïntroduceerd waarmee de doelstellingen voor 2030 inzake hernieuwbare waterstof worden verdubbeld, om de externe afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen te verminderen. Om 10 Mt hernieuwbare waterstof te produceren, zal de Unie tegen 2030 een extra capaciteit van 80 GW aan hernieuwbare energie nodig hebben.

               (7)Projecten op het gebied van hernieuwbare energie moeten in beginsel een vergunning krijgen om de beoogde activiteit te kunnen uitvoeren. Vergunningsprocedures helpen ervoor te zorgen dat de projecten veilig en betrouwbaar zijn. De complexiteit, verscheidenheid en buitensporig lange duur van deze procedures vormen echter een ernstige belemmering om te komen tot een snelle – en noodzakelijke –  uitrol van hernieuwbare energie en om in de Unie een betaalbaarder, veiliger en duurzamer energiesysteem tot stand te brengen.

               (8)Vertragingen in de afhandeling van projectvergunningen brengen de tijdige verwezenlijking van de energie- en klimaatdoelstellingen in gevaar en verhogen de kosten van de projecten die daarvoor nodig zijn. Ten gevolge van dynamische innovatie kunnen vertragingen ook leiden tot de oprichting van minder efficiënte installaties voor hernieuwbare energie.

               (9)Deze belemmeringen werden reeds vastgesteld in Richtlijn 2001/77/EG van het Europees Parlement en de Raad
                  3
               , waarin de lidstaten ertoe verplicht werden de vergunningsprocedures te evalueren om regelgevende en niet-regelgevende belemmeringen voor de productie van hernieuwbare elektriciteit weg te nemen. Bij Richtlijn 2009/28/EG van het Europees Parlement en de Raad
                  4
                werden voorschriften ingevoerd om de administratieve procedures voor ontwikkelaars van hernieuwbare-energieprojecten te vereenvoudigen. Bij Richtlijn (EU) 2018/2001 van het Europees Parlement en de Raad
                  5
                werden deze voorschriften aangescherpt. Het is van uiterst prioritair en urgent belang dat deze richtlijnen door alle lidstaten volledig en snel worden omgezet, want dit draagt in aanzienlijke mate bij tot een verkorting van de administratieve procedures.

               (10)De Commissie ondersteunt de lidstaten via het instrument voor technische ondersteuning
                  6
               , en levert dus technische expertise op maat om hervormingen te ontwerpen en uit te voeren, onder meer door het kader voor autorisatie- en vergunningsprocedures voor projecten op het gebied van hernieuwbare energie te stroomlijnen en het gebruik van stroomafnameovereenkomsten door ondernemingen te bevorderen in het geval van hernieuwbare energie. De technische steun omvat bijvoorbeeld het versterken van de administratieve capaciteit, het harmoniseren van de rechtskaders en het delen van relevante beste praktijken.

               (11)De termijnen voor de vergunningsprocedures die in Richtlijn (EU) 2018/2001 zijn vastgesteld, gelden onverminderd de verplichtingen krachtens het toepasselijke milieurecht van de Unie, onverminderd beroepsprocedures in rechte en andere procedures voor een rechterlijke instantie, en onverminderd alternatieve geschillenbeslechtingsmechanismen, waaronder klachtenprocedures en administratieve beroepsprocedures, en kunnen met de duur van deze procedures worden verlengd.

               (12)Het gebrek aan publieke aanvaarding van projecten op het gebied van hernieuwbare energie vormt een andere belangrijke belemmering voor de uitvoering ervan in vele lidstaten. Om dat aan te pakken, moet rekening worden gehouden met de behoeften en perspectieven van burgers en belanghebbenden in de samenleving, in alle stadia van de ontwikkeling van deze projecten – gaande van beleidsontwikkeling tot ruimtelijke ordening en projectontwikkeling — en moeten goede praktijken worden aangemoedigd om te zorgen voor een rechtvaardige spreiding van de verschillende effecten van installaties over de lokale bevolking.

               (13)De meeste belemmeringen in verband met het verlenen van vergunningen voor projecten op het gebied van hernieuwbare energie en de bijbehorende netwerkinfrastructuur, alsook goede praktijken om deze weg te nemen, zijn op het niveau van de lidstaten duidelijk in kaart gebracht.

               (14)De administratieve belemmeringen zijn des te belangrijker geworden gezien de verbeteringen wat andere belemmeringen betreft, zoals de kosten voor de technologie, die de afgelopen tien jaar drastisch zijn gedaald, of de financieringsproblemen, die draaglijker zijn geworden door de dalende kosten en het toenemende aantal stroomafnameovereenkomsten voor hernieuwbare energie die door ondernemingen worden gesloten.

               (15)In deze aanbeveling wordt ingegaan op deze punten van zorg en wordt opgeroepen om te zoeken naar oplossingen binnen het bestaande rechtskader. Er wordt geen afbreuk gedaan aan het recht van de Unie, met name op het gebied van energie en milieu, noch aan de daaruit voortvloeiende verplichtingen. Ook de mededingingsregels van de Unie blijven onverkort gelden, met name de artikelen 101, 102 en 106 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en er wordt niet afgedaan aan de besluitvormingspraktijk van de Commissie bij de handhaving van de mededingingsregels van de Unie.

               (16)Naast deze aanbeveling is een wetgevingsvoorstel aangenomen om de bepalingen van Richtlijn (EU) 2018/2001 met betrekking tot administratieve procedures te wijzigen en aan te scherpen. Aangezien de uitrol van projecten op het gebied van hernieuwbare energie dringend moet worden versneld, moeten de lidstaten zo spoedig mogelijk starten met het aanwijzen van geschikte land- en zeegebieden en met het opstellen van plannen voor bijzonder geschikte gebieden (“renewables go-to areas”), overeenkomstig artikel 15 ter van het voorstel tot wijziging van Richtlijn (EU) 2018/2001 betreffende het verlenen van vergunningen.

               (17)Maritieme ruimtelijke ordening is een belangrijk instrument om toekomstige gebieden voor de ontwikkeling van hernieuwbare energie in kaart te brengen en om meervoudig gebruik van de maritieme ruimte te bevorderen, met inbegrip van het behoud en de bescherming van het mariene milieu. De lidstaten moeten op grond van de richtlijn maritieme ruimtelijke planning
                  7
                hun nationale maritieme ruimtelijke plannen uiterlijk op 31 maart 2021 vaststellen. De Commissie dringt erop aan dat de lidstaten die de richtlijn maritieme ruimtelijke planning nog niet volledig hebben uitgevoerd, hun nationale plan opstellen en goedkeuren
                  8
               .

               (18)Belemmeringen als gevolg van vergunningsprocedures kunnen ook van invloed zijn op de toekomstige uitrol van innovatieve decarbonisatietechnologieën die nodig zijn met het oog op klimaatneutraliteit. Door testomgevingen voor regelgeving op te zetten, dat wil zeggen door in een reële omgeving innovatieve technologieën, producten, diensten of methoden te testen die niet volledig in overeenstemming zijn met het bestaande wet- en regelgevingskader, kan innovatie worden ondersteund en kan de daaropvolgende aanpassing van het regelgevingsklimaat worden vergemakkelijkt.

               (19)De ontwikkeling van projecten op het gebied van hernieuwbare energie zal, in het geval van gehele of gedeeltelijke financiering daarvan via afnameovereenkomsten van bedrijven, bijdragen tot een snellere invoering van hernieuwbare energie. Afnameovereenkomsten van bedrijven bieden de eindverbruiker ook rechtstreekse voordelen, onder meer doordat deze een concurrerende en voorspelbare energieprijs opleveren en bedrijven in de Unie ondersteunen in hun agenda voor maatschappelijk verantwoord ondernemen.

               (20)Ondanks een jaarlijkse stijging in de laatste vijf jaar van het aantal afnameovereenkomsten van bedrijven bedraagt het percentage rechtstreeks door zakelijke afnemers gefinancierde projecten voor hernieuwbare energie slechts 15 tot 20 % van de jaarlijkse markt. Het gebruik van door bedrijven gesloten afnameovereenkomsten blijft ook voornamelijk beperkt tot bepaalde lidstaten, tot elektriciteit als energiedrager en tot grote multinationale consumentgerichte ondernemingen.

               (21)Samen met deze aanbeveling stelt de Commissie via het Energy and Industry Geography Lab (EIGL)
                  9
                digitaal geconsolideerde datasets over een breed scala aan relevante energie- en milieufactoren beschikbaar om de lidstaten te helpen “go-to-areas” aan te wijzen met het oog op een snelle uitrol van nieuwe projecten op het gebied van hernieuwbare energie. De Commissie is voornemens dit mappinginstrument verder te ontwikkelen door extra datasets en links naar digitale instrumenten van de lidstaten voor ruimtelijke ordening erin op te nemen,

               HEEFT DE VOLGENDE AANBEVELING VASTGESTELD:

               DEFINITIE

               (1)Voor de toepassing van deze aanbeveling en de begeleidende richtsnoeren omvatten projecten op het gebied van hernieuwbare energie productie-installaties voor de opwekking van hernieuwbare energie zoals gedefinieerd in de richtlijn hernieuwbare energie (onder meer in de vorm van hernieuwbare waterstof), alsmede de activa die nodig zijn voor de aansluiting op het net en voor de opslag van de opgewekte energie.

               SNELLERE EN KORTERE PROCEDURES

               (2)De lidstaten moeten ervoor zorgen dat de planning, de bouw en de exploitatie van installaties voor de productie van energie uit hernieuwbare bronnen, de aansluiting daarvan op het elektriciteits-, gas- en warmtenet alsmede het bijbehorende net zelf en de opslagfaciliteiten in aanmerking komen voor de gunstigste procedure waarover zij in hun plannings- en vergunningsprocedures beschikken, en die in het hoger openbaar belang en in het belang van de openbare veiligheid geacht worden te zijn, rekening houdend met het wetgevingsvoorstel tot wijziging en versterking van de bepalingen van Richtlijn (EU) 2018/2001 met betrekking tot administratieve procedures, en die het Unierecht onverlet laten.

               (3)De lidstaten moeten duidelijk gedefinieerde, versnelde en zo kort mogelijke termijnen vaststellen voor alle stappen die nodig zijn voor het verlenen van vergunningen voor de bouw en exploitatie van projecten op het gebied van hernieuwbare energie, waarbij moet worden aangegeven in welke gevallen en onder welke omstandigheden deze termijnen kunnen worden verlengd. De lidstaten moeten bindende maximumtermijnen vaststellen voor alle relevante stadia van de milieueffectbeoordelingsprocedure. De duur van de vergunningsprocedures voor de installatie van zonne-energieapparatuur in kunstmatige constructies moet worden beperkt tot maximaal drie maanden.

               (4)De lidstaten moeten termijnen en specifieke procedureregels vaststellen om de efficiëntie van de gerechtelijke procedures te waarborgen wat betreft de toegang tot de rechter voor projecten op het gebied van hernieuwbare energie.

               (5)De lidstaten moeten één enkele uniforme aanvraagprocedure invoeren voor het gehele administratieve proces voor het aanvragen en verlenen van vergunningen. Gelijktijdige aanvragen moeten prioriteit krijgen boven opeenvolgende aanvragen indien verschillende vergunningen vereist zijn, onder meer voor gerelateerde netwerkprojecten.

               (6)De lidstaten moeten aanvragers toestaan de technologiespecificaties van hun projecten te actualiseren in de periode tussen de vergunningsaanvraag en de bouw van de projecten om de invoering van innovatieve technologieën te faciliteren.

               (7)Bij de uitvoering van deze aanbevelingen moeten de lidstaten gebruikmaken van de praktijken die in hoofdstuk I, punt 2, van de richtsnoeren in de bijlage bij deze aanbeveling zijn beschreven.

               PARTICIPATIE VAN DE BURGERS EN DE GEMEENSCHAP FACILITEREN

               (8)De lidstaten moeten de deelname van burgers, onder meer uit huishoudens met een laag en gemiddeld inkomen, en van energiegemeenschappen aan projecten op het gebied van hernieuwbare energie stimuleren, en maatregelen nemen om het doorgeven van de voordelen van de energietransitie aan lokale gemeenschappen aan te moedigen, waardoor het draagvlak en de betrokkenheid van het publiek worden vergroot.

               (9)De lidstaten moeten vereenvoudigde vergunningsprocedures voor hernieuwbare-energiegemeenschappen invoeren, onder meer voor de aansluiting op het net van installaties die eigendom zijn van de gemeenschap, en de vergunningsprocedures en -voorwaarden voor productie tot een minimum beperken, onder meer voor eigen verbruik van hernieuwbare energie.

               (10)Bij de uitvoering van deze aanbevelingen moeten de lidstaten gebruikmaken van de praktijken die in hoofdstuk I, punt 5, c), en punt 6, a), van de richtsnoeren in de bijlage bij deze aanbeveling zijn beschreven.

               BETERE INTERNE COÖRDINATIE

               (11)De lidstaten moeten zorgen voor stroomlijning en doeltreffende coördinatie tussen de nationale, regionale en gemeentelijke niveaus wat betreft de taken en verantwoordelijkheden van de bevoegde instanties, alsook de toepasselijke wet- en regelgeving en procedures voor de vergunningverlening voor projecten op het gebied van hernieuwbare energie.

               (12)De lidstaten moeten een éénloketsysteem opzetten voor het verlenen van vergunningen voor projecten op het gebied van hernieuwbare energie, zoals voorgeschreven in Richtlijn (EU) 2018/2001, zodat het aantal betrokken instanties tot het noodzakelijke wordt beperkt en de efficiëntie wordt gemaximaliseerd, rekening houdend met de overheidsmiddelen en de voordelen van de concentratie van technologische, ecologische en juridische deskundigheid.

               (13)De lidstaten moeten regels invoeren die ervoor zorgen dat het uitblijven van een antwoord van de bevoegde instantie of instanties binnen de vastgestelde termijnen leidt tot de goedkeuring van een bepaald verzoek in de desbetreffende fase van een vergunningsprocedure voor projecten op het gebied van hernieuwbare energie (zogenaamde “stilzwijgende instemming”), tenzij hun antwoord vereist is op grond van de wetgeving van de Unie of de nationale wetgeving.

               (14)Bij de uitvoering van deze aanbevelingen moeten de lidstaten gebruikmaken van de praktijken die in hoofdstuk I, punt 3, van de richtsnoeren in de bijlage bij deze aanbeveling zijn beschreven.

               DUIDELIJKE EN GEDIGITALISEERDE PROCEDURES

               (15)De lidstaten moeten aanvragers bij de aanvang van de vergunningsprocedure voor projecten op het gebied van hernieuwbare energie duidelijke, volledige en transparante informatie verstrekken over alle vereisten en stadia van de procedure, met inbegrip van klachtenprocedures.

               (16)De lidstaten moeten volledig digitale vergunningsprocedures en elektronische communicatie invoeren ter vervanging van het gebruik van papier. Relevante informatie moet aan projectontwikkelaars centraal beschikbaar worden gesteld in het kader van een online aangeboden procedurehandboek, met inbegrip van modellen voor aanvragen, milieustudies en -gegevens, alsook informatie over opties voor inspraak van het publiek en administratieve kosten.

               (17)Bij de uitvoering van deze aanbevelingen moeten de lidstaten gebruik maken van de praktijken die in hoofdstuk I, punt 3, van de richtsnoeren in de bijlage bij deze aanbeveling zijn beschreven.

               VOLDOENDE PERSONELE MIDDELEN EN VAARDIGHEDEN

               (18)De lidstaten moeten ervoor zorgen dat hun instanties voor vergunningverlening en milieubeoordeling over voldoende en geschikt personeel beschikken met relevante vaardigheden en kwalificaties.

               (19)De lidstaten moeten gebruikmaken van de beschikbare financieringsmogelijkheden van de Unie en de lidstaten voor bij- en omscholing, met name op regionaal en lokaal niveau, en moeten de oprichting van een alliantie voor sectorale samenwerking op het gebied van vaardigheden overwegen om de vaardigheidskloof te dichten voor het personeel dat zich bezighoudt met vergunningsprocedures en milieubeoordelingen.

               (20)Bij de uitvoering van deze aanbevelingen moeten de lidstaten gebruikmaken van de praktijken die in hoofdstuk I, punt 4, van de richtsnoeren in de bijlage bij deze aanbeveling zijn beschreven.

               BETERE AANWIJZING EN PLANNING VAN LOCATIES VOOR PROJECTEN

               (21)De lidstaten moeten snel geschikte land- en zeegebieden voor projecten op het gebied van hernieuwbare energie aanwijzen, in overeenstemming met hun nationale energie- en klimaatplannen en hun bijdrage om het herziene streefcijfer voor hernieuwbare energie voor 2030 te bereiken. In het kader van dit mappingproces moeten beperkte en duidelijk afgebakende gebieden worden aangewezen als gebieden die bijzonder geschikt zijn voor de ontwikkeling van hernieuwbare energie (renewable go-to areas), waarbij zo veel mogelijk ecologisch waardevolle gebieden worden vermeden en onder meer prioriteit wordt gegeven aan aangetaste grond die niet voor de landbouw kan worden gebruikt. Daartoe worden de lidstaten aangemoedigd gebruik te maken van de geactualiseerde datasets die beschikbaar zijn in het  Energy and Industry Geography Lab (“EIGL”)
                  10
               .

               (22)De lidstaten moeten “uitsluitingszones” waar hernieuwbare energie niet kan worden ontwikkeld, beperken tot het noodzakelijke minimum. Zij moeten duidelijke en transparante informatie verstrekken met een gemotiveerde rechtvaardiging van de beperkingen in verband met de afstand tot woningen en militaire of burgerluchtvaartzones. De beperkingen moeten empirisch onderbouwd zijn en zodanig zijn ontworpen dat het beoogde doel wordt bereikt en tegelijkertijd de beschikbaarheid van ruimte voor de ontwikkeling van projecten wordt gemaximaliseerd, rekening houdend met andere beperkingen op het gebied van ruimtelijke ordening.

               (23)De lidstaten moeten de vereisten inzake milieueffectbeoordeling voor projecten op het gebied van hernieuwbare energie stroomlijnen door voor zover wettelijk mogelijk de beschikbare technische richtsnoeren voor de onderlinge afstemming van de uitrol van hernieuwbare energie en de milieuwetgeving van de Unie toe te passen en de milieueffectbeoordeling met andere toepasselijke milieubeoordelingen in een gezamenlijke procedure te integreren. De lidstaten moeten op systematische wijze gebruikmaken van scoping
                  11
                of deze verplicht stellen om de kwaliteit van het milieueffectbeoordelingsproces te verbeteren.

               (24)De lidstaten moeten ervoor zorgen dat het doden of verstoren van afzonderlijke in het wild levende vogels en exemplaren van beschermde soorten in het kader van Richtlijn 92/43/EEC
                  12
                van de Raad geen belemmering voor de ontwikkeling van projecten op het gebied van hernieuwbare energie vormt, door te eisen dat in dergelijke projecten, waar nodig, risicobeperkende maatregelen worden opgenomen om het doden of verstoren doeltreffend te voorkomen, door toezicht te houden op de doeltreffendheid daarvan en door op basis van de uit de monitoring verkregen informatie verdere noodzakelijke maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat er geen significante negatieve gevolgen zijn voor de populatie van de betrokken soort. Indien dit gebeurt, mag het incidenteel doden of verstoren van afzonderlijke specimens niet als opzettelijk worden beschouwd en derhalve niet onder artikel 12, lid 1, van Richtlijn 92/43/EEG of artikel 5 van Richtlijn 2009/147/EG van het Europees Parlement en de Raad
                  13
                vallen.

               (25)De lidstaten moeten bevorderen dat het publiek in een vroeg stadium betrokken wordt bij het opstellen van plannen voor ruimtelijke ordening, het meervoudig gebruik van locaties aanmoedigen en zorgen voor transparantie over waar en hoe projecten op het gebied van hernieuwbare energie kunnen worden gebouwd of geïnstalleerd, met inbegrip van kleinschalige installaties op gemeentelijk niveau. De lidstaten moeten streven naar een gecoördineerde planning van netwerken en capaciteiten voor de opwekking van hernieuwbare energie op alle niveaus, ook in het kader van regionale samenwerking.

               (26)Bij de uitvoering van deze aanbevelingen moeten de lidstaten gebruikmaken van de praktijken die in hoofdstuk I, punt 5, van de richtsnoeren in de bijlage bij deze aanbeveling zijn beschreven.

               VLOTTERE AANSLUITING OP HET NET

               (27)De lidstaten moeten zorgen voor netplanning en netwerkinvesteringen op lange termijn in overeenstemming met de geplande uitbreiding van de opwekkingscapaciteit voor hernieuwbare energie, rekening houdend met de toekomstige vraag en de doelstelling van klimaatneutraliteit.

               (28)De lidstaten moeten vereenvoudigde procedures voor de capaciteitsverhoging van bestaande centrales voor hernieuwbare energie vaststellen, waaronder gestroomlijnde procedures voor milieubeoordelingen, en moeten voor hun netwerkaansluitingen een procedure voor eenvoudige kennisgeving aannemen wanneer er geen significante negatieve milieu- of sociale effecten worden verwacht.

               (29)De lidstaten moeten ervoor zorgen dat systeembeheerders i) een transparante en digitale procedure toepassen voor het aanvragen van aansluitingen op het net; ii) informatie verstrekken over netwerkcapaciteiten; en iii) het gebruik van netcapaciteit optimaliseren door toe te staan dat deze wordt gebruikt door elektriciteitscentrales in een combinatie van meerdere complementaire technologieën.

               (30)De lidstaten moeten rechtszekerheid bieden voor de herbestemming van aardgaspijpleidingen voor waterstof door duidelijk aan te geven welke vergunningen vereist zullen zijn en door de grandfathering van hun bestaande vergunningen toe te staan.

               (31)Bij de uitvoering van deze aanbevelingen moeten de lidstaten gebruikmaken van de praktijken die in hoofdstuk I, punt 6, van de richtsnoeren in de bijlage bij deze aanbeveling zijn beschreven.

               INNOVATIEVE PROJECTEN

               (32)De lidstaten worden aangemoedigd om testomgevingen voor regelgeving op te zetten met het oog op de toekenning van gerichte vrijstellingen van het nationale, regionale of lokale wet- of regelgevingskader voor innovatieve technologieën, producten, diensten of methoden, om het verlenen van vergunningen te faciliteren ter ondersteuning van de uitrol en systeemintegratie van hernieuwbare energie, opslag en andere decarbonisatietechnologieën, in overeenstemming met de wetgeving van de Unie.

               BEVORDERING VAN STROOMAFNAMEOVEREENKOMSTEN

               (33)De lidstaten moeten alle ongerechtvaardigde administratieve of marktbelemmeringen voor door ondernemingen te sluiten overeenkomsten voor afname van hernieuwbare energie snel wegnemen, met name om het gebruik van stroomafnameovereenkomsten voor hernieuwbare energie door kleine en middelgrote ondernemingen te versnellen.

               (34)De lidstaten moeten steunregelingen – en garanties van oorsprong – zodanig ontwerpen, plannen en uitvoeren dat deze verenigbaar zijn met, een aanvulling vormen op en de mogelijkheid creëren voor het sluiten van afnameovereenkomsten van stroom uit hernieuwbare energie door ondernemingen.

               (35)Bij de uitvoering van deze aanbevelingen moeten de lidstaten gebruikmaken van de praktijken die in hoofdstuk II van de richtsnoeren in de bijlage bij deze aanbeveling zijn beschreven.

               MONITORING, RAPPORTAGE EN EVALUATIE

               (36)De lidstaten moeten een contactpunt opzetten dat tot taak heeft regelmatig toezicht te houden op de belangrijkste knelpunten in het proces van vergunningverlening en de problemen aan te pakken waarmee projectontwikkelaars op het gebied van hernieuwbare energie worden geconfronteerd.

               (37)De lidstaten moeten de Commissie om de twee jaar, te beginnen in maart 2023, in het kader van de krachtens artikel 17 van Verordening (EU) 2018/1999 van het Europees Parlement en de Raad
                  14
                in te dienen geïntegreerde nationale voortgangsverslagen over energie en klimaat alle beschikbare gedetailleerde informatie meedelen over de stand van uitvoering van deze aanbeveling.

               (38)Twee jaar na de aanneming van deze aanbeveling zal de Commissie de tenuitvoerlegging ervan beoordelen en, rekening houdend met de informatie van de lidstaten, overwegen of verdere maatregelen vereist zijn.

               Gedaan te Brussel, 18.5.2022

                     Voor de Commissie

                     Kadri SIMSON
                     Lid van de Commissie

                     (1)

                        Verordening (EU) 2021/1119 van het Europees Parlement en de Raad van 30 juni 2021 tot vaststelling van een kader voor de verwezenlijking van klimaatneutraliteit, en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 401/2009 en Verordening (EU) 2018/1999 (“Europese klimaatwet”) ( PB L 243 van 9.7.2021, blz. 1).

                     (2)

                        Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Europese Raad, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s, REPowerEU: een gemeenschappelijk Europees optreden voor betaalbaardere, veiligere en duurzamere energie, COM(2022)108 final.

                     (3)

                        Richtlĳn 2001/77/EG van het Europees Parlement en de Raad van 27 september 2001 betreffende de bevordering van elektriciteitsopwekking uit hernieuwbare energiebronnen op de interne elektriciteitsmarkt (PB L 283 van 27.10.2001, blz. 33).

                     (4)

                        Richtlijn 2009/28/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2009 ter bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen en houdende wijziging en intrekking van Richtlijn 2001/77/EG en Richtlijn 2003/30/EG (PB L 140 van 5.6.2009, blz. 16).

                     (5)

                        Richtlijn (EU) 2018/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2018 ter bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen (PB L 328 van 21.12.2018, blz. 82).

                     (6)

                        Verordening (EU) 2021/240 van het Europees Parlement en de Raad van 10 februari 2021 tot vaststelling van een instrument voor technische ondersteuning.

                     (7)

                        Richtlijn 2014/89/EU van het Europees Parlement en de Raad van 23 juli 2014 tot vaststelling van een kader voor maritieme ruimtelijke planning (PB L 257 van 28.8.2014, blz. 135).

                     (8)

                        Zie het verslag van de Commissie over de geboekte vooruitgang bij de uitvoering van de richtlijn inzake maritieme ruimtelijke planning, COM (2022) 185 van 3 mei 2022.

                     (9)

                  https://energy-industry-geolab.jrc.ec.europa.eu/

                     (10)

                        https://ec.europa.eu/energy-industry-geography-lab

                     (11)

                        Scoping betekent dat een advies wordt uitgebracht over de reikwijdte en de mate van gedetailleerdheid van de in de vorm van een milieueffectbeoordelingsverslag in te dienen milieu-informatie.

                     (12)

                        Richtlijn 92/43/EEG van de Raad van 21 mei 1992 inzake de instandhouding van de natuurlijke habitats en de wilde flora en fauna (PB L 206 van 22.7.1992, blz. 7).

                     (13)

                        Richtlijn 2009/147/EG van het Europees Parlement en de Raad van 30 november 2009 inzake het behoud van de vogelstand (PB L 20 van 26.1.2010, blz. 7).

                     (14)

                        Verordening (EU) 2018/1999 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2018 inzake de governance van de energie-unie en van de klimaatactie, tot wijziging van Verordeningen (EG) nr. 663/2009 en (EG) nr. 715/2009 van het Europees Parlement en de Raad, Richtlijnen 94/22/EG, 98/70/EG, 2009/31/EG, 2009/73/EG, 2010/31/EU, 2012/27/EU en 2013/30/EU van het Europees Parlement en de Raad, Richtlijnen 2009/119/EG en (EU) 2015/652 van de Raad, en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 525/2013 van het Europees Parlement en de Raad (PB L 328 van 21.12.2018, blz. 1).


               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 22.5.2017
            COM(2017) 516 final
            Aanbeveling voor een
            AANBEVELING VAN DE RAAD
            over het nationale hervormingsprogramma 2017 van Hongarijeen met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2017 van Hongarije

               Aanbeveling voor een

               AANBEVELING VAN DE RAAD

               over het nationale hervormingsprogramma 2017 van Hongarije

                  en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2017 van Hongarije

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

               Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid
                  1
               , en met name artikel 9, lid 2,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie
                  2
               ,

               Gezien de resoluties van het Europees Parlement
                  3
               ,

               Gezien de conclusies van de Europese Raad,

               Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

               Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

               Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

               Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Op 16 november 2016 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse groeianalyse
                  4
                en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees semester 2017 voor coördinatie van het economisch beleid. De prioriteiten van de jaarlijkse groeianalyse zijn op 9-10 maart 2017 door de Europese Raad bekrachtigd. Op 16 november 2016 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag
                  5
                aangenomen, waarin zij Hongarije niet heeft genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen.

               (2)Op 22 februari 2017 is het landverslag 2017 voor Hongarije
                  6
                gepubliceerd. Daarin werd beoordeeld welke vooruitgang Hongarije heeft gemaakt bij de uitvoering van de door de Raad op 12 juli 2016 vastgestelde landspecifieke aanbevelingen, welk gevolg is gegeven aan de aanbevelingen van de voorgaande jaren, en welke vooruitgang Hongarije heeft geboekt naar zijn nationale Europa 2020-doelstellingen.

               (3)Op 2 mei 2017 heeft Hongarije zijn nationale hervormingsprogramma 2017 en zijn convergentieprogramma 2017 ingediend. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze tegelijkertijd geëvalueerd.

               (4)De betrokken landspecifieke aanbevelingen zijn meegenomen in de programma's van de lidstaten voor de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESI-fondsen) voor de periode 2014-2020. Op grond van de wetgeving met betrekking tot de ESI-fondsen
                  7
                kan de Commissie een lidstaat verzoeken zijn programma’s van de ESI-fondsen te evalueren en te wijzigen wanneer dit nodig is om de uitvoering van relevante landspecifieke aanbevelingen van de Raad te ondersteunen. De Commissie heeft nadere richtsnoeren verstrekt over de toepassing van die regels
                  8
               .

               (5)Hongarije valt momenteel onder het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact en is onderworpen aan de schuldregel. In haar convergentieprogramma 2017 gaat de regering uit van een verslechtering van het nominale tekort van 1,8 % van het bbp in 2016 tot 2,4% voor zowel 2017 als 2018, en vervolgens een geleidelijke verbetering tot 1,2 % van het bbp tegen 2021. De budgettaire middellangetermijndoelstelling — een structureel tekort van 1,7 % van het bbp tot 2016 en na herziening 1,5% van het bbp vanaf 2017 — zal volgens de plannen tegen 2020 worden bereikt. Op basis van het herberekende structurele saldo
                  9
                zou de begrotingsdoelstelling op middellange termijn toch niet worden gehaald in het tijdsbestek van het programma. Volgens het convergentieprogramma zal de overheidsschuldquote naar verwachting geleidelijk afnemen tot ongeveer 61 % tegen eind 2021. Het macro-economische scenario dat aan deze begrotingsprognoses ten grondslag ligt, is gunstig. Dit houdt risico's in voor de uitvoering van de tekortdoelstellingen.

               (6)Het convergentieprogramma 2017 geeft aan dat de uitzonderlijke instroom van vluchtelingen en veiligheidsmaatregelen in 2016 en 2017 een significante impact hebben op de begroting, en levert voldoende bewijs voor de omvang en de aard van die extra kosten voor de begroting. Volgens de Commissie bedroegen voor de uitzonderlijke instroom van vluchtelingen de in aanmerking komende extra uitgaven 0,04 % van het bbp in 2015 en zijn er in 2016 geen extra in aanmerking komende uitgaven in verband met de instroom van vluchtelingen. De in aanmerking komende extra uitgaven voor maatregelen in verband met veiligheid in 2016 bedroegen 0,04 % van het bbp. In 2017 wordt geen verdere stijging van de uitgaven verwacht wegens de uitzonderlijke instroom van vluchtelingen en de budgettaire impact van de maatregelen in verband met veiligheid wordt momenteel op 0,14 % van het bbp geraamd. Op grond van de bepalingen van artikel 5, lid 1, en artikel 6, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97 kunnen deze extra uitgaven worden toegestaan, voor zover de instroom van vluchtelingen alsook de ernst van de terreurdreiging ongewone gebeurtenissen zijn, de gevolgen ervan voor de overheidsfinanciën van Hongarije aanzienlijk zijn en de houdbaarheid van de overheidsfinanciën niet in gevaar zou worden gebracht wanneer een tijdelijke afwijking van het aanpassingstraject in de richting van de begrotingsdoelstelling op middellange termijn wordt toegestaan. Daarom is de vereiste aanpassing in de richting van de begrotingsdoelstelling op middellange termijn voor 2016 naar beneden bijgesteld om rekening te houden met de extra kosten in verband met veiligheid. Wat 2017 betreft, zal in het voorjaar van 2018 een definitieve beoordeling, met inbegrip van de in aanmerking komende bedragen, worden gemaakt op grond van de waargenomen gegevens die de Hongaarse autoriteiten zullen verstrekken.

               (7)Op 12 juli 2016 heeft de Raad Hongarije aanbevolen in 2017 een jaarlijkse budgettaire aanpassing in de richting van de begrotingsdoelstelling op middellange termijn te realiseren van 0,6 % van het bbp. Op basis van de voorjaarsprognoses 2017 van de Commissie bestaat het risico dat in 2017 significant zal worden afgeweken van die vereiste.

               (8)In 2018 wordt verwacht dat Hongarije, in het licht van zijn begrotingssituatie en met name van zijn schuldniveau, verder zal opschuiven in de richting van zijn budgettaire middellangetermijndoelstelling van een structureel tekort van 1,5 % van het bbp. Volgens de gezamenlijk overeengekomen aanpassingsmatrix in het kader van het stabiliteits- en groeipact vertaalt die aanpassing zich in een vereiste dat de nominale groeivoet van netto-overheidsuitgaven
                  10
                in 2018 niet hoger ligt dan 2,8 %. Dat zou overeenkomen met een structurele aanpassing van 1,0 % van het bbp. Bij ongewijzigd beleid bestaat het gevaar dat in 2018 significant zal worden afgeweken van die vereiste. Tegelijk is de verwachting dat Hongarije in 2017 en 2018 de schuldregel zal naleven. Al met al is de Raad van oordeel dat verdere maatregelen nodig zullen zijn vanaf 2017 om aan de bepalingen van het stabiliteits- en groeipact te voldoen. Op grond van Verordening (EG) nr. 1466/97 moet bij de beoordeling van de begrotingsplannen en -resultaten echter rekening worden gehouden met de begrotingsbalans van de lidstaat in het licht van de conjuncturele omstandigheden. Zoals wordt herhaald in de mededeling van de Commissie bij deze landspecifieke aanbevelingen, moet bij de beoordeling van de begrotingsresultaten 2018 naar behoren rekening worden gehouden met de doelstelling om tot een begrotingskoers te komen die bijdraagt aan zowel het versterken van het huidige herstel als aan het waarborgen van de houdbaarheid van de overheidsfinanciën van Hongarije. In die context is de Commissie van plan gebruik te maken van de toepasselijke beoordelingsmarge in het licht van de conjunctuur in Hongarije.

               (9)Het concurrentievermogen en de potentiële groei van Hongarije worden belemmerd door lage particuliere investeringen en lage productiviteit. De factoren die een negatieve invloed hebben op het ondernemingsklimaat en bedrijfsinvesteringen hebben te maken met zwakke punten in de werking en het bestuur van de instellingen. Frequente wijzigingen in het regelgevings- en belastingklimaat behoren tot de grootste obstakels voor het bedrijfsleven in Hongarije en gaan gepaard met onvoldoende deelname van belanghebbenden en empirisch onderbouwde beleidsvorming. Belemmerende regelgeving met betrekking tot diensten leidt over het algemeen tot een beperking van de marktdynamiek en remt investeringen af. Restrictieve regelgeving, ook in de detailhandel, beperkt de concurrentie in de dienstensector en weegt op het ondernemingsklimaat.

               (10)De totale belastingquote van Hongarije blijft ruim boven die van andere landen in de regio en het belastingstelsel staat nog steeds voor uitdagingen. De regering heeft in 2017 de socialezekerheidsbijdragen van de werkgevers met 5 procentpunten verlaagd, en voor 2018 is een verdere verlaging met 2 procentpunten gepland. De belastingwig is door deze maatregel aanzienlijk verminderd voor mensen met een laag inkomen, maar blijft groot. Dat is met name het geval bij mensen met een laag inkomen zonder kinderen, voor wie de belastingwig nog steeds een van de grootste van de EU is. Het belastingstelsel blijft complex. Ondanks de dalende trend sinds 2013 maken sectorspecifieke belastingen — waarvan sommige nog steeds een bijzonder verstorend effect hebben — het belastingstelsel ingewikkeld en verzwakken ze het vertrouwen van de investeerders. De complexiteit en de onzekerheid van het belastingstelsel, in combinatie met de aanzienlijke nalevingskosten en administratieve lasten, wegen nog steeds op het investeerdersvertrouwen in Hongarije.

               (11)Zwakke punten in de werking en het bestuur van de instellingen wegen op het ondernemingsklimaat en beperken het groeipotentieel van de economie. Ondanks recente verbeteringen en de wijziging van de aanbestedingswet zijn slechts beperkte vorderingen gemaakt om de transparantie en de concurrentie bij overheidsopdrachten te versterken en is er nog geen concreet bewijs. De huidige strategie voor elektronische aanbestedingen is een goede basis om de transparantie te versterken, maar er moet toezicht gehouden worden op de tenuitvoerlegging ervan en op de effecten daarvan op de efficiëntie en de transparantie. Het risico op corruptie blijft hoog en heeft een negatieve invloed op het ondernemingsklimaat; de maatregelen om dit probleem aan te pakken vertonen ernstige lacunes. Hongarije heeft ook achterstand bij de uitvoering van zijn strategie voor elektronische aanbestedingen. Dit vertraagt de invoering van elektronische aanbestedingen in Hongarije en ondermijnt de doelstelling om de transparantie en de concurrentie te versterken.

               (12)De situatie in de dienstensector, met inbegrip van de detailhandel, blijft in Hongarije bijzonder uitdagend. In het afgelopen jaar bleef de Hongaarse regering ingrijpen in markten die vroeger openstonden voor concurrentie en heeft zij nieuwe, strengere voorschriften ingevoerd voor diensten op het gebied van passagiersvervoer door onafhankelijke dispatchcentrales. De Hongaarse regering heeft geen wezenlijke stappen gezet om het regelgevingkader te verlichten voor de dienstensector, met name wat betreft de detailhandel, openbare diensten voor afvalbeheer, uitgave en distributie van schoolboeken, of systemen voor mobiele betalingen. In de detailhandel ontbreken duidelijke richtsnoeren voor de verlening van vergunningen voor het openen van winkels van meer dan 400 m². Dit verergert het gebrek aan transparantie en voorspelbaarheid in de sector. Het voortbestaan van belemmerende regelgeving met betrekking tot diensten, ook in de detailhandel, beperkt de marktdynamiek en remt investeringen af, en zorgt bovendien voor onzekerheid bij de investeerders, vooral bij internationale investeerders.

               (13)Om het concurrentievermogen en de potentiële groei van Hongarije op middellange termijn te versterken, zal een cruciale rol weggelegd zijn voor hervormingen ter bevordering van investeringen in menselijk kapitaal, en met name in onderwijs en gezondheidszorg, en voor de verdere verbetering van de werking van de arbeidsmarkt. Ook meer sociale rechtvaardigheid zal essentieel zijn om tot een meer inclusieve groei te komen.

               (14)Qua aanleren van basisvaardigheden blijven de prestaties naar internationale normen zwak. Uit de PISA-enquête over onderwijsstelsels van 2015 blijkt een aanzienlijke verslechtering van de resultaten en het effect van de sociaaleconomische achtergrond van de leerlingen op de onderwijsresultaten behoort tot de grootste van de EU. Het effect van het schooltype op de onderwijsresultaten is bijzonder groot. Het verminderen van het aantal lesuren voor wetenschappelijke vakken in scholen voor beroepsonderwijs sinds 2016 zal waarschijnlijk de achterstand van Hongarije op het gebied van wetenschappelijke vaardigheden nog vergroten. Het aandeel voortijdige schoolverlaters stagneert al vijf jaar en blijft hoog, met name onder Roma. De verdeling van kansarme leerlingen over de scholen is ongelijk en Roma-kinderen gaan steeds meer naar scholen en lessen waar Roma in de meerderheid zijn. Er bestaan maatregelen ter ondersteuning van de lerarenopleiding, vroegschools onderwijs en schoolprestaties, en ter bestrijding van voortijdig schoolverlaten onder Roma. Toch ontbreken uitgebreide en systeemgerichte maatregelen om de segregatie aan te pakken. Het aantal studenten dat tertiair onderwijs wil aanvatten en dat naar behoren afmaakt, is niet in verhouding met de toenemende vraag naar hoogopgeleide werknemers. Door de wijziging van de wet op het hoger onderwijs die in 2017 is aangenomen, kan de situatie nog verder verslechteren.

               (15)De arbeidsmarkt heeft zich de afgelopen jaren gunstig ontwikkeld, en de werkloosheid is gedaald tot het niveau van voor de crisis. De tewerkstelling heeft een historisch hoog niveau bereikt dankzij nieuwe banen in de particuliere sector en het programma voor gemeenschapswerk, dat met meer dan 200 000 deelnemers nog steeds de belangrijkste actieve arbeidsmarktmaatregel in Hongarije is. In de afgelopen jaren is een reeks maatregelen getroffen om de overgang van gemeenschapswerk naar de primaire arbeidsmarkt te vergemakkelijken. Toch is het programma nog steeds onvoldoende doelgericht en lukt het slechts in beperkte mate om de deelnemers opnieuw in de open arbeidsmarkt te integreren. Tegelijkertijd hebben bepaalde sectoren te kampen met een toenemend tekort aan arbeidskrachten. Andere actieve arbeidsmarktmaatregelen worden versterkt, deels met steun uit de EU-fondsen, maar om de overgang naar de primaire arbeidsmarkt doeltreffend te bevorderen, zijn verdere inspanningen nodig. Het systeem om werklozen in categorieën in te delen is operationeel, maar werkt nog niet volledig. Het verschil in tewerkstelling tussen de geslachten is in de afgelopen jaren toegenomen en de effecten van het ouderschap op de tewerkstelling van vrouwen behoren tot de grootste in de EU. De arbeidsparticipatie wordt belemmerd door de relatief zwakke gezondheidstoestand van de bevolking en de ongelijke toegang tot gezondheidszorg. De deelname van de sociale partners aan de beleidvorming is beperkt.

               (16)Sommige armoede-indicatoren zijn weer op het niveau van vóór de crisis, maar blijven boven het EU-gemiddelde. Hoewel er een daling is, blijft de armoede bij kinderen en bij Roma bijzonder hoog. Een aanzienlijk aandeel van de werkende Roma zit in het programma voor gemeenschapswerk. Hun effectieve integratie in de open arbeidsmarkt blijft tot dusver beperkt.

               (17)De efficiëntie en de dekking van de sociale bijstand en de werkloosheidsuitkeringen zijn beperkt. De duur van werkloosheidsuitkeringen is met drie maanden nog steeds de laagste in de EU, en is korter dan de tijd die een werkzoekende gemiddeld nodig heeft om een baan te vinden. De hervorming van de sociale bijstand in 2015 heeft het uitkeringsstelsel gestroomlijnd, maar lijkt de behoeftigen geen uniforme en passende minimale levensstandaard te waarborgen. Wat betreft de bijstand die door de gemeenten wordt verstrekt, is er veel discretionaire ruimte om de criteria en de hoogte van de uitkeringen te bepalen, wat voor de begunstigden onzekerheid creëert. De uitkering voor het minimuminkomen blijft bevroren op een laag niveau, maar de autoriteiten plannen een geleidelijke verhoging van de gerichte uitkeringen in de komende jaren. Drie van die uitkeringen zijn al in 2017 lichtjes opgetrokken. Aanvullende gerichte maatregelen zouden bijdragen tot het verlichten van de materiële ontbering van de meest kansarme groepen, met name kinderen en Roma.

               (18)In de context van het Europees semester heeft de Commissie een brede analyse van het economische beleid van Hongarije verricht. Deze analyse is gepubliceerd in het landverslag 2017. Voorts heeft de Commissie zowel het nationale hervormingsprogramma als het convergentieprogramma doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de aanbevelingen die in de voorgaande jaren tot Hongarije zijn gericht. Daarbij heeft zij niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar budgettair en sociaaleconomisch beleid in Hongarije, maar is zij ook nagegaan of de EU-regels en -richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak de algehele economische governance van de Unie te versterken door middel van een inbreng op EU-niveau in toekomstige nationale besluiten.

               (19)In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het convergentieprogramma onderzocht en zijn advies
                  11
                daarover is met name in de onderstaande aanbeveling 1 weergegeven,

               BEVEELT AAN dat Hongarije in 2017 en 2018 de volgende actie onderneemt:

               1.Zijn begrotingsbeleid voortzetten overeenkomstig de vereisten van het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact, wat neerkomt op een aanzienlijke begrotingsinspanning in 2018. Beleidsmaatregelen moeten rekening houden met het bereiken van een begrotingskoers die bijdraagt aan zowel het versterken van het huidige herstel als aan het waarborgen van de houdbaarheid van de overheidsfinanciën van Hongarije.

               2.De vermindering van de belastingwig voor mensen met een laag inkomen afronden en de structuur van de belastingen vereenvoudigen, met name door de meest verstorende sectorspecifieke belastingen te verminderen. De transparantie en de concurrentie bij overheidsopdrachten versterken door een breed en efficiënt systeem voor elektronische aanbestedingen te implementeren, en het corruptiebestrijdingskader versterken. De voorspelbaarheid van de regelgeving, de transparantie en de concurrentie versterken, met name in de dienstensector en meer bepaald in de detailhandel.

               3.Het programma voor gemeenschapswerk beter afstemmen op diegenen die het verst van de arbeidsmarkt afstaan en effectieve ondersteuning bieden aan werkzoekenden om de overgang naar de arbeidsmarkt te vergemakkelijken, ook door actieve arbeidsmarktmaatregelen te versterken. Maatregelen nemen om de onderwijsresultaten te verbeteren en om de participatie van kansarme groepen, met name Roma, aan regulier onderwijs voor iedereen te doen toenemen. De efficiëntie en de dekking van de sociale bijstand en de duur van de werkloosheidsuitkeringen verbeteren.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)
                  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

                     (2)
                  COM(2017) 516 final.

                     (3)
                  P8_ TA(2017)0038, P8_ TA(2017)0039, en P8_ TA(2017)0040.

                     (4)
                  COM(2016) 725 final.

                     (5)
                  COM(2016) 728 final.

                     (6)
                  SWD(2017) 82 final/2.

                     (7)
                  Artikel 23 van Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds, het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij en algemene bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1083/2006 van de Raad (PB L 347 van 20.12.2013, blz. 320).

                     (8)

                        COM(2014) 494 final.

                     (9)
                  Het door de Commissie op basis van de informatie van het convergentieprogramma en volgens de gemeenschappelijk overeengekomen methode herberekende structurele saldo.

                     (10)
                  De netto-overheidsuitgaven worden gevormd door de totale overheidsuitgaven met uitsluiting van de rente-uitgaven, de uitgaven in het kader van programma's van de Unie die volledig met inkomsten uit fondsen van de Unie worden gefinancierd, en niet-discretionaire veranderingen in de uitgaven voor werkloosheidsuitkeringen. Nationaal gefinancierde bruto-investeringen in vaste activa zijn gespreid over een periode van vier jaar. Discretionaire inkomstenmaatregelen of bij wet verplicht gestelde inkomstenstijgingen worden meegeteld. Eenmalige maatregelen, zowel aan de inkomstenzijde als aan de ontvangstenzijde, worden uitgevlakt.

                     (11)
                  Op grond van artikel 9, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad.


               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 13.5.2015
            COM(2015) 272 final
            Aanbeveling voor een
            AANBEVELING VAN DE RAAD
            over het nationale hervormingsprogramma 2015 van Roemeniëen met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2015 van Roemenië

               Aanbeveling voor een

               AANBEVELING VAN DE RAAD

               over het nationale hervormingsprogramma 2015 van Roemenië

                  en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2015 van Roemenië

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

               Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid
                  1
               , en met name artikel 9, lid 2,

               Gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden
                  2
               , en met name artikel 6, lid 1,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie
                  3
               ,

               Gezien de resoluties van het Europees Parlement
                  4
               ,

               Gezien de conclusies van de Europese Raad,

               Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

               Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

               Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

               Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Op 26 maart 2010 heeft de Europese Raad zijn goedkeuring gehecht aan het voorstel van de Commissie voor een nieuwe groei- en werkgelegenheidsstrategie; deze Europa 2020-strategie berust op een versterkte coördinatie van het economische beleid. De strategie spitst zich toe op de sleutelgebieden waarop Europa's potentieel voor duurzame groei en concurrentievermogen een krachtige impuls nodig heeft.

               (2)Op voorstel van de Commissie heeft de Raad op 13 juli 2010 een aanbeveling inzake de globale richtsnoeren voor het economisch beleid van de lidstaten en de Unie (2010-2014), en op 21 oktober 2010 een besluit betreffende de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten vastgesteld, die samen de "geïntegreerde richtsnoeren" vormen. De lidstaten werd verzocht in hun nationaal economisch en werkgelegenheidsbeleid met de geïntegreerde richtsnoeren rekening te houden.

               (3)Op 8 juli 2014 heeft de Raad een aanbeveling over het nationale hervormingsprogramma voor 2014 van Roemenië vastgesteld en een advies over het geactualiseerde convergentieprogramma voor 2014 van Roemenië uitgebracht.

               (4)Op 28 november 2014 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse groeianalyse
                  5
                en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees semester 2015 voor coördinatie van het economisch beleid. Tevens heeft de Commissie op die datum op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 het waarschuwingsmechanismeverslag
                  6
                aangenomen, waarin Roemenië werd genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen.

               (5)Op 18 december 2014 heeft de Europese Raad de volgende prioriteiten goedgekeurd: stimuleren van investeringen, vaart zetten achter structurele hervormingen en nastreven van een verantwoorde, groeivriendelijke begrotingsconsolidatie.

               (6)Op 26 februari 2015 heeft de Commissie haar landenverslag 2015 voor Roemenië gepubliceerd
                  7
               . In het landenverslag worden de vorderingen beoordeeld die Roemenië bij de tenuitvoerlegging van de op 8 juli 2014 vastgestelde landenspecifieke aanbevelingen heeft gemaakt. Voor Roemenië bevat het landenverslag ook de resultaten van de diepgaande evaluatie die op grond van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 is uitgevoerd. Op basis van haar analyse concludeert de Commissie dat Roemenië wordt geconfronteerd met macro-economische onevenwichtigheden die om monitoring en beleidsmaatregelen vragen. In de drie opeenvolgende EU-IMF-programma's zijn de externe en interne onevenwichtigheden significant verminderd. De risico's die voortvloeien uit de betrekkelijk grote negatieve netto internationale investeringspositie van Roemenië en een zwakke exportcapaciteit op middellange termijn verdienen echter aandacht. In de banksector blijven externe en interne zwakke punten bestaan.

               (7)Op 30 april 2015 heeft Roemenië zijn nationale hervormingsprogramma 2015 en zijn convergentieprogramma 2015 ingediend. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze tegelijkertijd geëvalueerd.

               (8)Op 22 oktober 2013 heeft de Raad Besluit 2013/531/EU
                  8
                vastgesteld tot verlening van financiële bijstand op middellange termijn aan Roemenië tot een bedrag van 2 miljard EUR tot september 2015. Die bijstand hangt af van de tenuitvoerlegging van een breed economisch beleid. Hoewel Roemenië onder de heersende marktomstandigheden niet voornemens is om uitkering van een tranche van de anticiperende bijstand te verzoeken, zal die niettemin naar verwachting helpen bij de consolidering van de macro-economische, budgettaire en financiële stabiliteit en, via de tenuitvoerlegging van de structurele hervormingen, de veerkracht en het groeipotentieel van de Roemeense economie vergroten. Zodra Roemenië uit het programma is getreden, zal het land opnieuw volledig in het kader van het Europees semester worden opgenomen.

               (9)Roemenië valt momenteel onder het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact. In zijn convergentieprogramma heeft Roemenië verzocht om een tijdelijke afwijking van 0,5 % van het bbp van het voorgeschreven aanpassingstraject naar de middellangetermijndoelstelling vanwege geplande structurele hervormingen. Omdat het programma niet voldoende gedetailleerde informatie over de geplande structurele hervormingen bevatte, kan de Raad de aannemelijkheid daarvan niet beoordelen. Roemenië heeft ook verzocht om toepassing van de clausule inzake pensioenhervorming. Eurostat moet bevestigen dat de hervorming daarvoor in aanmerking komt. Op basis van de voorjaarsprognoses 2015 van de Commissie zou het verwachte structurele tekort van 3,4 % van het bbp in 2016 geen passende veiligheidsmarge garanderen met betrekking tot de in het Verdrag vastgestelde referentiewaarde van 3 % van het bbp. De Raad is derhalve van mening dat Roemenië niet voldoet aan de voorwaarden om in aanmerking te komen voor de gevraagde tijdelijke afwijking in 2016.

               (10)Volgens het convergentieprogramma 2015 beoogt de regering het nominale tekort in 2015 te handhaven op 1,5 % van het bbp en het te verminderen tot 0,8% in 2018. De regering denkt de middellangetermijndoelstelling - een structureel tekort van 1,0 % van het bbp - vanaf 2016 te bereiken. Volgens het convergentieprogramma zal de overheidsschuldquote naar verwachting in 2015 een piek bereiken van 40,1 % en daarna geleidelijk dalen tot 37 % van het bbp in 2018. Het macro-economisch scenario dat aan deze begrotingsprojecties ten grondslag ligt, is opvallend optimistisch. Belangrijke tekortverhogende maatregelen die door de regering op 25 april en door de senaat op 27 april zijn goedgekeurd
                  9
                en waarmee in de voorjaarsprognoses 2015 van de Commissie rekening is gehouden, zijn niet in het convergentieprogramma opgenomen, terwijl dit door de gedragscode wel wordt voorgeschreven. De maatregelen die nodig zijn om vanaf 2016 aan de geplande tekortdoelstellingen bij te dragen, zijn niet voldoende gespecificeerd. Op basis van de voorjaarsprognoses 2015 van de Commissie wordt verwacht dat het structurele saldo in 2015 met 0,3 % van het bbp van de middellangetermijndoelstelling zal afwijken. Dit is iets hoger dan de afwijking van 0,25 % van het bbp die onder het betalingsbalansprogramma werd toegestaan, onder de voorwaarde dat de medefinanciering van door de EU gefinancierde projecten in overeenstemming is met wat in de begroting opgenomen is. In 2016 zal de afwijking significant worden met 2,4 % van het bbp, terwijl een aanpassing van 0,3 % van het bbp vereist is. Daarom zullen in 2015 en 2016 verdere maatregelen moeten worden genomen. Op basis van zijn beoordeling van het convergentieprogramma en rekening houdend met de voorjaarsprognoses 2015 van de Commissie is de Raad van mening dat er kans bestaat dat Roemenië niet aan de bepalingen van het stabiliteits- en groeipact zal voldoen.

               (11)Het begrotingskader van Roemenië is in grote lijnen solide maar wordt niet doeltreffend toegepast. De demografische tendensen op middellange en lange termijn en het lage ontwikkelingsniveau van de arbeidsmarkt kunnen de houdbaarheid van het pensioenstelsel op lange termijn in gevaar brengen. Met de pensioenhervorming die in 2010 is aangevat, zijn al enkele verbeteringen gerealiseerd, maar de wet waarbij de pensioenleeftijd voor mannen en vrouwen vanaf 2035 gelijk wordt getrokken, die in december 2013 door de regering is voorgesteld, is nog niet door van het parlement goedgekeurd.

               (12)De recente verlaging van de socialezekerheidsbijdragen voor werkgevers heeft de belastingwig op arbeid verminderd, maar niet op een gerichte manier. De belastingwig voor lagere inkomens blijft hoog (40 %) in verhouding tot andere Europese landen. Belastingfraude en belastingontwijking blijven een groot probleem en leiden tot minder belastinginkomsten. De eerste stappen zijn gezet in wat een voortdurende reorganisatie van de Roemeense belastingadministratie moet worden. In 2014 is in twee regio's een proefproject op het gebied van naleving gehouden om zwartwerk, onderaangifte van inkomsten en belastingontduiking aan te pakken, dat in 2015 ook in andere regio's zal worden gehouden. De milieubelastingen werden in 2014 verhoogd, waardoor ze het EU-gemiddelde benaderen.

               (13)Hoewel er in 2014 verbeteringen konden worden vastgesteld, blijven de werkgelegenheids- en de activiteitsgraad bijzonder laag bij vrouwen, jongeren, oudere werknemers en Roma. Het actieve arbeidsmarktsbeleid is herzien, maar de globale participatie in en de financiering voor actief arbeidsmarktbeleid blijven laag, met name voor beroepsopleiding, regelingen om eerdere studies te erkennen, stimulansen voor mobiliteit en maatregelen voor langdurig werklozen. Roemenië heeft maatregelen genomen om de jeugdwerkloosheid aan te pakken, onder meer via de Jeugdgarantie, maar de tenuitvoerlegging heeft vertraging opgelopen. Er is geen vooruitgang geboekt met het ontwikkelen van transparante richtsnoeren om het minimumloon vast te stellen. Om meer gepersonaliseerde diensten te kunnen verlenen en meer samenhangende resultaten bij doelgroepen te bereiken, zou de openbare dienst voor arbeidsvoorziening meer capaciteit moeten hebben, met name qua aantal personeelsleden, en een geïntegreerd kader om met de door de Europese structuur- en investeringsfondsen medegefinancierde maatregelen resultaten te bereiken.

               (14)Roemenië staat voor verschillende uitdagingen op het gebied van onderwijs: het percentage vroegtijdige schoolverlaters blijft duidelijk boven het EU-gemiddelde; de beschikbaarheid van en de toegang tot onderwijs en zorg voor jonge kinderen is beperkt, vooral in plattelandsgebieden en voor de Roma-gemeenschap; de participatie aan een leven lang leren blijft ver onder het EU-gemiddelde; de kwaliteit van het hoger onderwijs en de relevantie daarvan voor de arbeidsmarkt zijn niet toereikend, en het percentage afgestudeerden in het tertiair onderwijs blijft het tweede laagste in de EU. Roemenië is begonnen met die uitdagingen aan te pakken en heeft op de verschillende gebieden in uiteenlopende mate vooruitgang geboekt, maar tot dusver is er weinig zichtbaar eindresultaat. De goedkeuring van de nationale strategie om schooluitval te beperken heeft zeer veel vertraging opgelopen. Er is voor de periode 2014-2019 een nationaal programma voor onderwijs en zorg voor jonge kinderen opgesteld, dat in het nieuwe schooljaar 2015-2016 in werking zal treden. De nationale strategie voor een leven lang leren heeft vertraging opgelopen. Er is een strategie voor het tertiair onderwijs opgesteld, met als doelen het hoger onderwijs relevanter te maken door het beter op de behoeften van de arbeidsmarkt af te stemmen, en het toegankelijker te maken voor achtergestelde groepen. Er zijn maatregelen genomen om het beroepsonderwijs, de beroepsopleiding en de stageregelingen te verbeteren.

               (15)Het Roemeense gezondheidszorgstelsel wordt gekenmerkt door povere behandelingsresultaten, slechte financiële en geografische toegankelijkheid, beperkte financiering en inefficiënt gebruik van de middelen. De afhankelijkheid van intramurale zorg is groot en het stelsel heeft te lijden van het feit dat het ziekenhuisnetwerk uitgebreid en inefficiënt is, de netwerken voor verwijzing zwak en versnipperd zijn en slechts een klein deel van de middelen aan primaire gezondheidszorg wordt besteed. Daarnaast worden de toegankelijkheid, de efficiëntie en de kwaliteit van de openbare gezondheidszorg verder verminderd door het wijdverbreide fenomeen van informele betalingen. Door verschillende ingevoerde maatregelen en hervormingen van de gezondheidszorg is de financieringskloof verkleind en zijn de diensten kwalitatief verbeterd en efficiënter gemaakt. De nationale gezondheidsstrategie 2014-2020, waarin de krijtlijnen voor de hervormingen van de gezondheidssector zijn uitgezet, werd in december 2014 goedgekeurd en zal nu ten uitvoer worden gelegd. Het Ministerie van Volksgezondheid en het Nationaal Ziekteverzekeringsfonds overwegen verschillende maatregelen om het systeem voor de financiering van de gezondheidszorg te verbeteren.

               (16)De bestrijding van armoede en sociale uitsluiting blijft een grote uitdaging voor Roemenië. Hoewel het percentage mensen dat met het risico van armoede of sociale uitsluiting wordt bedreigd, gedaald is, blijft het hoog met 40 % in 2013, ver boven het EU-gemiddelde. De sociale overdrachten (met uitsluiting van de pensioenen) lijken er nauwelijks in te slagen de armoede terug te dringen, vooral in het geval van kinderen. De sociale overdrachten zijn onvoldoende aan activeringsmaatregelen gekoppeld. De tenuitvoerlegging van de hervorming van de sociale bijstand van 2011 is nog altijd achter op schema. De goedkeuring van de strategie voor sociale insluiting en armoedebestrijding en van de bijbehorende actieplannen werd uitgesteld. Er werd weinig vooruitgang geboekt met het invoeren van het minimumintegratie-inkomen, waardoor de sociale bijstand eenvoudiger zou worden doordat drie bestaande sociale overdrachten worden samengevoegd. In 2013 werd door de regering een wet inzake de sociale economie goedgekeurd met als doel sociale overdrachten en activeringsmaatregelen sterker aan elkaar te koppelen, maar die wet is nog altijd in behandeling bij het parlement. Er zijn weinig doeltreffende maatregelen genomen om de Roma-bevolking te integreren. In januari 2015 werd echter met enige vertraging een herziene strategie voor de integratie van de Roma goedgekeurd, maar de tenuitvoerlegging is achter op schema.

               (17)[De administratieve capaciteit van Roemenië is gering en versnipperd. De administratie wordt gekenmerkt door een onduidelijke delegatie van verantwoordelijkheden, waardoor het concurrentievermogen van de economie wordt ondermijnd. De oorzaken van de structurele zwakke punten zijn opgespoord en in oktober 2014 werd een strategie goedgekeurd om de problemen in de administratie en in de beleidspriorisatie en -coördinatie aan te pakken, samen met een actieplan om die strategie in de periode 2014-2020 ten uitvoer te leggen. De tenuitvoerlegging heeft echter aanzienlijke vertraging opgelopen. Onregelmatigheden in aanbestedingsprocedures hebben ertoe geleid dat de tenuitvoerlegging van door de EU gefinancierde programma's aanzienlijk vertraagd is. Ze hebben een negatief effect op het ondernemingsklimaat en zetten een rem op de hoognodige investeringen in infrastructuur.]

               (18)Er is enige vooruitgang geboekt met het verbeteren van de onafhankelijkheid, de kwaliteit en de efficiëntie van het gerechtelijk systeem en het bestrijden van corruptie op alle niveaus. Ook wordt er meer voor gezorgd dat gerechtelijke beslissingen daadwerkelijk ten uitvoer worden gelegd. De tenuitvoerlegging van gerechtelijke beslissingen blijft echter zwak in heel wat zaken en er is nog veel minder vooruitgang geboekt met het voorkomen en het bestrijden van corruptie op laag niveau. Die belangrijke beleidsgebieden zullen aan bod komen in het samenwerkings- en toetsingsmechanisme.

               (19)De staatsbedrijven hebben een ondermaatse productiviteit, dragen bij tot de illiquiditeit in de economie, drukken op de overheidsbegroting (als voorwaardelijke verplichtingen) en zijn goed voor 50 % van de achterstallige belastingen van alle ondernemingen samen. Corporate governance is van vitaal belang om staatsbedrijven goed te laten presteren. Met de bestaande governancestructuur van de staatsbedrijven valt politieke inmenging in hun dagelijkse beheer niet te voorkomen, en kan evenmin worden gegarandeerd dat de eigenaarsfunctie van de autoriteiten gescheiden is van hun functie als beleidsmaker. Er werden niet stelselmatig specifieke regels voor de staatsbedrijven ingevoerd, totdat de spoedregeringsordonnantie 109/2011 werd aangenomen. Allerlei gebieden vallen daar niet onder en in de praktijk worden de regels niet altijd nageleefd. Er is geen vooruitgang geboekt met het hervormen van de corporate governance van de staatsbedrijven in de sectoren energie en vervoer.

               (20)In de context van het Europees semester heeft de Commissie een brede analyse van het economische beleid van Roemenië verricht. Deze analyse is gepubliceerd in het landenverslag 2015. Voorts heeft de Commissie zowel het nationale hervormingsprogramma als het convergentieprogramma doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de aanbevelingen die in eerdere jaren tot Roemenië zijn gericht. Daarbij heeft zij niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar budgettair en sociaaleconomisch beleid in Roemenië, maar is zij ook nagegaan of de EU-regels en -richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak de algehele economische governance van de Europese Unie te versterken door middel van een inbreng op EU-niveau in toekomstige nationale besluiten. De aanbevelingen in het kader van het Europees semester worden in de onderstaande aanbevelingen 1 tot en met 4 weergegeven.

               (21)In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het convergentieprogramma van Roemenië onderzocht en zijn advies
                  10
                daarover is met name in de onderstaande aanbeveling 1 weergegeven.

               (22)In het licht van de diepgaande evaluatie van de Commissie en deze beoordeling heeft de Raad het nationale hervormingsprogramma en het convergentieprogramma onderzocht. Zijn aanbevelingen op grond van artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 zijn in de onderstaande aanbevelingen 1 tot en met 4 weergegeven.

               BEVEELT AAN dat Roemenië in 2015 en 2016 de volgende actie onderneemt:

               1.Alle nodige maatregelen nemen om het programma voor financiële bijstand te voltooien.

               2.De afwijking van de middellangetermijndoelstelling voor de begroting in 2015 beperken tot ten hoogste 0,25 % van het bbp, zoals gespecificeerd in het betalingsbalansprogramma 2013-2015, en in 2016 terugkeren tot de middellangetermijndoelstelling. De brede strategie voor naleving van de belastingwetgeving volledig ten uitvoer leggen, de controlesystemen versterken om zwartwerk te bestrijden, en voortmaken met het gelijktrekken van de pensioenleeftijd voor mannen en vrouwen.

               3.Het aanbod van arbeidsmarktmaatregelen versterken, vooral voor niet-geregistreerde jongeren en langdurig werklozen. Ervoor zorgen dat het Nationale Arbeidsbureau voldoende personeel heeft. In overleg met de sociale partners en volgens de nationale praktijken duidelijke richtsnoeren ontwikkelen om het minimumloon op transparante wijze vast te stellen. Het minimumintegratie-inkomen invoeren. Het aanbod en de kwaliteit van onderwijs en zorg voor jonge kinderen verbeteren, in het bijzonder voor Roma. De nationale strategie om schooluitval te beperken goedkeuren. De nationale gezondheidsstrategie 2014-2020 voortzetten om problemen als de slechte toegankelijkheid, de geringe financiering en de inefficiënte aanwending van de middelen te verhelpen.

               4.De wet tot hervorming van de corporate governance van staatsbedrijven goedkeuren.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)
                  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

                     (2)
                  PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25.

                     (3)
                  COM(2015) 272.

                     (4)
                  P8_TA(2015)0067, P8_TA(2015)0068, P8_TA(2015)0069.

                     (5)
                  COM(2014) 902.

                     (6)
                  COM(2014) 904.

                     (7)
                  SWD(2015) 42 final.

                     (8)
                  Besluit 2013/531/EU van de Raad van 22 oktober 2013 tot verlening van anticiperende financiële bijstand van de Unie op middellange termijn aan Roemenië (PB L 286 van 29.10.2013, blz. 1).

                     (9)
                  Belastingverlagingen die in het nieuwe ontwerpbelastingwetboek zijn opgenomen.

                     (10)
                  Op grond van artikel 9, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.


               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 18.5.2016
            COM(2016) 338 final
            Aanbeveling voor een
            AANBEVELING VAN DE RAAD
            over het nationale hervormingsprogramma 2016 van Maltaen met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2016 van Malta

               Aanbeveling voor een

               AANBEVELING VAN DE RAAD

               over het nationale hervormingsprogramma 2016 van Malta

                  en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2016 van Malta

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

               Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid
                  1
               , en met name artikel 5, lid 2,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie
                  2
               ,

               Gezien de resoluties van het Europees Parlement
                  3
               ,

               Gezien de conclusies van de Europese Raad,

               Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

               Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

               Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

               Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Op 26 november 2015 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse groeianalyse
                  4
                en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees semester 2016 voor coördinatie van het economisch beleid. De prioriteiten van de jaarlijkse groeianalyse zijn op 17-18 maart 2016 door de Europese Raad bekrachtigd. Op 26 november 2015 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag
                  5
                aangenomen, waarin zij Malta heeft genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen. Tevens heeft de Commissie op die datum een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone
                  6
                aangenomen. Deze aanbeveling is op 18-19 februari 2016 door de Europese Raad bekrachtigd en op 8 maart 2016 door de Raad goedgekeurd. Als land dat de euro als munt heeft, en gelet op de nauwe verwevenheid van de economieën in de economische en monetaire unie moet Malta ervoor zorgen dat de aanbeveling tijdig en volledig wordt opgevolgd.

               (2)Op 26 februari 2016 is het landverslag 2016 voor Malta
                  7
                gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Malta bij de uitvoering van de door de Raad op 14 juli 2015 vastgestelde landspecifieke aanbevelingen heeft gemaakt, alsmede de vooruitgang die Malta richting zijn nationale Europa 2020-doelstellingen heeft geboekt.

               (3)Op 15 april 2016 heeft Malta zijn nationale hervormingsprogramma 2016 en zijn convergentieprogramma 2016 ingediend. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze tegelijkertijd geëvalueerd.

               (4)De betrokken landspecifieke aanbevelingen zijn meegenomen in de programmering van de Europese structuur- en investeringsfondsen voor de periode 2014-2020. Op grond van artikel 23 van Verordening (EU) nr. 1303/2013 kan de Commissie een lidstaat verzoeken zijn partnerschapsovereenkomst en de desbetreffende programma's te herzien, en wijzigingen daarop voorstellen indien dit nodig is om de uitvoering van de betrokken aanbevelingen van de Raad te ondersteunen. De Commissie heeft nadere bijzonderheden over de toepassing van deze bepaling verstrekt in richtsnoeren inzake de toepassing van maatregelen om de doeltreffendheid van de Europese structuur- en investeringsfondsen te koppelen aan gezond economisch bestuur
                  8
               .

               (5)Malta valt momenteel onder het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact en is onderworpen aan de schuldregel. In het stabiliteitsprogramma 2016 van Malta zet de regering plannen uiteen om het nominale saldo te verbeteren tot een overschot van 0,1 % van het bbp in 2019. Het structurele saldo zal geleidelijk verbeteren, zodat de budgettaire middellangetermijndoelstelling van Malta - een structureel begrotingsevenwicht - in 2019 wordt bereikt. Volgens het stabiliteitsprogramma zal de overheidsschuldquote naar verwachting in 2016 dalen tot 62,6 % en daarna verder dalen tot 55,5 % in 2019. Het macro-economische scenario dat aan deze begrotingsprojecties ten grondslag ligt, is voor 2016 plausibel en voor de periode 2017-2019 voorzichtig. De maatregelen die nodig zijn om de geplande tekortstreefdoelen vanaf 2017 te ondersteunen, zijn niet voldoende gespecificeerd. Op basis van de voorjaarsprognose 2016 van de Commissie is er een groot risico op een aanzienlijke afwijking van de aanbevolen aanpassing in de richting van de middellangetermijndoelstelling voor de jaren 2015 en 2016 tezamen, die voornamelijk een gevolg zijn van de ontsporing in 2015 waarvoor in 2016 moet worden gecorrigeerd, en bij gelijkblijvend beleid in 2017. De ontsporing in 2015 is gedeeltelijk te verklaren door de plotselinge toename van de investeringen, voornamelijk als gevolg van de uitzonderlijk hoge absorptiegraad van EU-middelen in de aanloop naar de afsluiting van de programmeringsperiode 2007-2013. Om de afwijking over de tweejarige periode 2015-2016 te verminderen, zijn in het stabiliteitsprogramma 2016 aanvullende maatregelen voor 2016 opgenomen die nog niet in de voorjaarsprognose konden worden opgenomen. Deze maatregelen zijn erop gericht om de primaire uitgaven te verminderen (met 0,16 % van het bbp), met name ten aanzien van de beloning van werknemers, intermediair verbruik en kapitaaloverdrachten. Bovendien zijn de ramingen van enkele maatregelen aan de ontvangstenzijde voor de periode 2016-2019 herzien om rekening te houden met recentere informatie, alsmede met de werkelijke effecten van de maatregelen voor 2015. Samen hebben deze maatregelen een netto tekortverminderend effect van 0,2 % van het bbp. Vergeleken met de voorspelling van de Commissie zou het meerekenen van deze maatregelen de structurele inspanning verbeteren, en de pijler van het structurele saldo zou dan gemiddeld een geringe afwijking te zien geven over de beide jaren 2015 en 2016, terwijl er voor 2017 toch een risico op een aanzienlijke afwijking zou blijven bestaan. Verwacht wordt dat Malta zowel in 2016 als in 2017 aan de schuldreductiebenchmark zal voldoen. Op basis van zijn beoordeling van het stabiliteitsprogramma en rekening houdend met de voorjaarsprognose 2016 van de Commissie, is de Raad van mening dat er een risico bestaat dat Malta niet aan de bepalingen van het stabiliteits- en groeipact zal voldoen. Daarom zijn nadere maatregelen nodig om in 2016 en 2017 naleving te garanderen.

               (6)De langetermijnhoudbaarheid van de openbare financiën in Malta blijft een uitdaging. Dat is voornamelijk toe te schrijven aan de budgettaire gevolgen van de uitgaven in verband met de vergrijzing, zoals de gezondheidszorg, de langdurige zorg en de pensioenen. Het pensioenstelsel wordt geconfronteerd met de tweeledige uitdaging om houdbaar te blijven en tegelijkertijd te zorgen voor toereikende pensioeninkomens. De pensioenuitgaven lagen in 2013 onder het EU-gemiddelde, namelijk 9,6 % van het bbp, maar deze zullen naar verwachting oplopen tot 12,8 % van het bbp in 2060, waarmee het dan een van de hoogste percentages in de EU zal zijn. In maart 2016 heeft de regering verschillende maatregelen vastgesteld om de houdbaarheid en de toereikendheid van het pensioenstelsel aan te pakken, maar de gevolgen voor de begroting zijn nog niet beoordeeld. Om de doelmatigheid van het systeem te verbeteren, blijft het nationale niet-premievrije minimumpensioen zich in 2016 ontwikkelen, totdat het in 2027 uiteindelijk 60 % van het mediane inkomen bedraagt en de dekking ervan is uitgebreid. De doeltreffendheid van de hervorming zal afhangen van het behoud van de inzetbaarheid van oudere leeftijdsgroepen. Behalve de overheidsuitgaven voor pensioenen, stijgen ook die voor de gezondheidszorg en de langdurige zorg naar verwachting sneller dan het EU-gemiddelde, met respectievelijk 2,1 % en 1,2 % van het bbp. De autoriteiten hebben een nationale gezondheidszorgstrategie vastgesteld en houden momenteel de gezondheidsuitgaven tegen het licht, om de uitgaven efficiënter te maken. Deze inspanningen hebben echter nog steeds niet tot concrete besparingen geleid. De houdbaarheid op de lange termijn zou gebaat zijn bij het gebruik van de potentiële besparingen om de verwachte toename van de uitgaven op te vangen.

               (7)Er zijn aanzienlijke investeringen gedaan, maar de onderwijs- en opleidingsresultaten liggen nog steeds onder het streefcijfer. Dit heeft gevolgen voor de kwaliteit van het arbeidsaanbod en de arbeidsmarktparticipatie. Het opleidingsniveau van de Maltese beroepsbevolking is nog steeds een van de laagste in de EU. Malta voert momenteel een alomvattende strategie voor een leven lang leren uit, maar de deelname aan programma’s voor een leven lang leren is nog steeds beperkt, met name onder mensen met een laag opleidingsniveau. Uitdagingen op dit gebied zijn onder meer een gerichte voorlichting, een betere toegang tot opleiding en partnerschappen tussen onderwijs- en opleidingsinstellingen en werkgevers. Een wet tot oprichting van een instituut voor de continue professionele ontwikkeling van leerkrachten (het instituut voor onderwijs) is in 2015 goedgekeurd. De belangrijkste doelstellingen van het instituut zijn: i) leraren de vaardigheden geven die zij nodig hebben bij hun dagelijkse beroepsactiviteiten, ii) dienen als centrum waar opleiders elkaar kunnen ontmoeten en hun ervaringen met anderen kunnen delen, en iii) het vergroten van leiderschap op onderwijsgebied. Dat instituut is thans operationeel aan het worden en zal naar verwachting in belangrijke mate voorzien in de behoeften inzake professionele ontwikkeling van leerkrachten. De vorderingen op dit gebied zullen moeten worden gemonitord.

               (8)Afgezien van eenmalige grootschalige projecten in 2014 en 2015, zijn de investeringen in Malta teruggelopen door de structurele veranderingen in de economie, en omdat er sprake is van enkele knelpunten. Dat hangt grotendeels samen met het toenemende belang van de dienstensector, die minder kapitaalintensief is, waardoor de toekomstige investeringsbehoeften van de economie geringer worden. Niettemin blijven de investeringen in Malta achter, omdat sommige problemen voortduren, zoals de ontoereikende innovatiecapaciteit, het bestaan van knelpuntberoepen, inefficiëntie van delen van het openbaar bestuur en het justitiële apparaat, de administratieve lasten en de slechte doorstroming van het verkeer.

               (9)De logistieke en de vervoersinfrastructuur vormen de belangrijkste belemmeringen voor buitenlandse investeringen. Voor de Maltese economie zijn de vervoerskosten de belangrijke externe kosten. Deze zijn vooral het gevolg van een inefficiënt gebruik van het vervoersnetwerk van het land en van het ontbreken van echte alternatieven voor het gebruik van personenauto’s. Bovendien vormen het grote aantal particuliere voertuigen, de vervuiling en de verkeerscongestie een uitdaging voor de houdbaarheid van de nationale vervoerssector. Er is nog geen alomvattende strategie uitgevoerd, ondanks het feit dat de ontwikkeling van een nationale vervoersstrategie en een masterplan een voorwaarde is voor de toegang tot de structuur- en investeringsfondsen van de EU (2014-2020), die zullen worden gebruikt voor de cofinanciering van investeringen op het gebied van vervoer.

               (10)De regering heeft verschillende maatregelen genomen ter verbetering van de toegang tot financiering voor het midden- en kleinbedrijf (mkb). Deze maatregelen waren gericht op aandelenkapitaal en risicokapitaal, dat de afgelopen jaren als knelpunt was aangemerkt. Daarnaast omvatten de toekomstige maatregelen het opzetten van een centraal kredietregister en een ontwikkelingsbank, en de lancering door de effectenbeurs van Malta van een platform dat specifiek bedoeld is om het mkb te helpen via de kapitaalmarkt financiële middelen aan te trekken. Malta heeft nog problemen op het gebied van de toegang tot niet-bancaire instrumenten, maar het mkb in Malta profiteert van een beter financieringsklimaat dan grote delen van het mkb in andere EU-lidstaten.

               (11)In de context van het Europees semester heeft de Commissie een brede analyse van het economische beleid van Malta verricht. Deze analyse is gepubliceerd in het landverslag 2016. Voorts heeft de Commissie zowel het stabiliteitsprogramma als het nationale hervormingsprogramma doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de aanbevelingen die in eerdere jaren tot Malta zijn gericht. Daarbij heeft zij niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar budgettair en sociaaleconomisch beleid in Malta, maar is zij ook nagegaan of de EU-regels en -richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak de algehele economische governance van de Unie te versterken door middel van een inbreng op EU-niveau in toekomstige nationale besluiten. De aanbevelingen in het kader van het Europees semester worden in de onderstaande aanbevelingen 1 en 2 weergegeven.

               (12)In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het stabiliteitsprogramma onderzocht en zijn advies daarover
                  9
                is met name in onderstaande aanbeveling 1 weergegeven,

               BEVEELT AAN dat Malta in 2016 en 2017 de volgende actie onderneemt:

               1.Met het oog op een hoog risico op een significante afwijking, in 2016 en 2017 een jaarlijkse budgettaire aanpassing van 0,6 % van het bbp in de richting van de budgettaire middellangetermijndoelstelling bereiken door de noodzakelijke structurele maatregelen te nemen. Maatregelen om de langetermijnhoudbaarheid van de openbare financiën te garanderen, intensiveren.

               2.Maatregelen nemen om het arbeidsaanbod te versterken, met name door middel van grotere deelname van laaggeschoolden aan een leven lang leren.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)
                  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

                     (2)
                  COM(2016) 338 final.

                     (3)
                  P8_TA(2016)0058, P8_TA(2016)0059, en P8_TA(2016)0060.

                     (4)
                  COM(2015) 690 final.

                     (5)
                  COM(2015) 691 final.

                     (6)
                  COM(2015) 692 final.

                     (7)
                  SWD(2016) 86 final.

                     (8)
                  COM(2014) 494 final.

                     (9)
                  Op grond van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad.