               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 23.8.2017
            COM(2017) 448 final

            Aanbeveling voor een
            BESLUIT VAN DE RAAD
            waarbij machtiging wordt verleend tot het openen van onderhandelingen over de sluiting van een Protocol bij het Verdrag inzake internationale zakelijke rechten op mobiel materieel betreffende voor landbouw-, bouw- en mijnbouwmaterieel specifieke aangelegenheden (MAC-protocol)

               TOELICHTING

               1.ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL

               •Motivering en doel van het voorstel

                  Onder de auspiciën van Unidroit (Internationaal Instituut voor de eenmaking van het privaatrecht), een intergouvernementele organisatie waartoe alle lidstaten behoren, zijn in november 2011 tijdens een diplomatieke conferentie in Kaapstad in Zuid-Afrika het Verdrag inzake internationale zakelijke rechten op mobiel materieel (het Verdrag van Kaapstad) en een Protocol betreffende voor luchtvaartmaterieel specifieke aangelegenheden aangenomen.

                  Het Kaapstad-systeem heeft een flexibele structuur: het wordt gevormd door een kaderverdrag waarin rechtsregels zijn bepaald die op alle categorieën mobiel materieel van toepassing zijn, en dat wordt aangevuld door specifieke protocollen met speciale regels aangaande bepaalde types van materieel.

                  In het verdrag zijn regels opgenomen voor de vestiging en de rechtsgevolgen van een internationale zekerheid (een zekerheidsovereenkomst, een overeenkomst tot voorbehoud van eigendom of een lease-overeenkomst) aangaande bepaalde categorieën mobiel materieel die worden vermeld in de protocollen betreffende de volgende categorieën: luchtvaartuigmaterieel (casco's, vliegtuigmotoren en helikopters), rijdend spoorwegmaterieel en ruimtevaartmaterieel.

                  Die protocollen kunnen het verdrag wijzigen als dat volgens de specifieke kenmerken van de betrokken sector nodig is. Bijgevolg prevaleren voor elke categorie mobiel materieel de protocollen op het verdrag. De verplichtingen van de staten onder het verdrag variëren naargelang het protocol waartoe zij toetreden. Het verdrag kan alleen op een categorie mobiel materieel van toepassing zijn als het betrokken protocol in werking is getreden, en alleen tussen de partijen bij dat protocol. Maar het verdrag en het protocol moeten daarna samen worden gelezen als één instrument.

                  De categorieën mijnbouw, landbouw en bouw zijn commerciële activiteiten van algemeen belang, vooral in ontwikkelingslanden. Daarom is in 2006 de opstelling van een Protocol bij het Verdrag inzake internationale zakelijke rechten op mobiel materieel betreffende voor landbouw-, bouw- en mijnbouwmaterieel specifieke aangelegenheden (hierna het "MAC-protocol" genoemd) opgenomen in het werkprogramma van Unidroit. De reden waarom Unidroit een vierde protocol voor landbouw-, bouw- en mijnbouwmaterieel heeft voorgesteld, is tweeledig. Ten eerste zouden landbouw-, bouw- en mijnbouwondernemingen materieel kunnen aanschaffen dat zij anders niet zouden kunnen aankopen, en zouden zij dus hun activiteiten kunnen optimaliseren. Ten tweede zouden fabrikanten hun materieel kunnen uitvoeren naar markten die zonder een dergelijk protocol voor hen gesloten blijven.

                  Nadat een studiegroep verschillende malen had vergaderd en de privésector was geraadpleegd, besloot de raad van bestuur van Unidroit tijdens zijn 95e zitting (van 18 tot 20 mei 2016) dat de ontwerptekst die door de studiegroep was voorgelegd voldoende was uitgewerkt om de bijeenkomst van een comité van regeringsdeskundigen te rechtvaardigen. De eerste zitting van het comité van regeringsdeskundigen vond plaats in Rome van 20 tot 24 maart 2017.

                  De Commissie, die binnen Unidroit de status van waarnemer heeft, nam namens de Europese Unie aan de bijeenkomst deel op grond van een gecoördineerd standpunt dat was vastgesteld door de Groep burgerlijk recht van de Raad (algemene vraagstukken) en opgenomen in Document 7083/17 EU RESTRICTED van de Raad.

                  De tweede en wellicht laatste zitting van het comité van regeringsdeskundigen vindt plaats van 2 tot 6 oktober 2017 in Rome. De diplomatieke conferentie voor de vaststelling van het MAC-protocol moet plaatsvinden in de tweede helft van 2018. Het is daarom raadzaam om het door de Groep van de Raad overeengekomen gecoördineerd standpunt te bekrachtigen in officiële onderhandelingsrichtsnoeren op grond waarvan de Commissie ook tijdens de volgende diplomatieke conferentie het belang van de EU kan vertegenwoordigen.

               •Samenhang met de huidige bepalingen op dit beleidsgebied

                  De EU heeft betreffende het Verdrag van Kaapstad al actie ondernomen door tot het verdrag en het Protocol voor luchtvaartmaterieel toe te treden in 2009
                     1
                  , en door het Protocol voor rijdend spoorwegmaterieel in 2009 te ondertekenen
                     2
                   en het in 2014 goed te keuren
                     3
                  .

                  Met betrekking tot het Protocol voor ruimtevaartmaterieel heeft de Commissie namens de EU en op grond van de door de Raad op 10 februari 2004
                     4
                   vastgestelde onderhandelingsrichtsnoeren van nabij de vijf vergaderingen van het comité van regeringsdeskundigen van Unidroit gevolgd over de vaststelling van het ontwerp van het Protocol bij het Verdrag inzake internationale zakelijke rechten op mobiel materieel betreffende voor ruimtevaartmaterieel specifieke aangelegenheden en heeft zij in 2012 deelgenomen aan de diplomatieke conferentie waar het Protocol voor ruimtevaartmaterieel is aangenomen.

               •Samenhang met andere beleidsgebieden van de Unie

                  Deze aanbeveling voor onderhandelingsrichtsnoeren strookt met het algemeen beleid van de EU om actie te ondernemen om te waarborgen dat de exclusieve externe bevoegdheid van de EU in het internationale kader wordt geëerbiedigd, door toe te treden tot internationale verdragen waarin bepalingen zijn opgenomen die onder de exclusieve externe bevoegdheid van de EU vallen wanneer dit is toegestaan door de aanwezigheid van een REIO-clausule, waardoor (zoals in dit geval) regionale organisaties voor economische integratie een internationaal instrument kunnen ondertekenen of ratificeren, of door lidstaten van de EU te machtigen om dat namens de Unie te doen.

                  Aangezien het acquis betreffende justitiële samenwerking in burgerlijke zaken goed is ontwikkeld, heeft dit geleid tot een dienovereenkomstige uitbreiding van de exclusieve bevoegdheid van de EU op het internationale vlak. In sommige gevallen dekt die exclusieve bevoegdheid het hele instrument (bv. het Haags Verdrag van 30 juni 2005 inzake bedingen van forumkeuze en het Haags Verdrag van 23 november 2007 inzake de internationale inning van levensonderhoud voor kinderen en andere familieleden); in andere gevallen is de exclusieve bevoegdheid van de EU beperkt tot een aantal bepalingen van het instrument en leidt dit, in zoverre de EU niet besluit om ook gedeelde bevoegdheid uit te oefenen, tot "gemengde overeenkomsten".

                  Het Verdrag van Kaapstad en de protocollen daarbij zijn gemengde overeenkomsten: sommige vallen onder de exclusieve bevoegdheid van de EU, andere vallen onder de bevoegdheid van de lidstaten in zoverre de EU niet heeft besloten om ook gedeelde bevoegdheid uit te oefenen aangaande dit verdrag en de protocollen daarbij. Op grond van de algemene regels inzake de exclusieve bevoegdheid van de EU kunnen de lidstaten alleen optreden in zaken die onder die exclusieve bevoegdheid vallen als zij daartoe door de EU zijn gemachtigd en kunnen zij daarom de protocollen alleen ondertekenen/ratificeren na ondertekening/ratificatie-toetreding-goedkeuring door de EU.

               2.RECHTSGRONDSLAG, SUBSIDIARITEIT EN EVENREDIGHEID

               •Rechtsgrondslag

                  Aangezien het MAC-protocol een internationaal instrument is, is de aanbeveling voor een besluit van de Raad inzake de onderhandelingsrichtsnoeren gebaseerd op artikel 81 en artikel 218, leden 3 en 4, VWEU. Justitiële samenwerking in burgerlijke en handelszaken wordt geregeld door artikel 81, VWEU, dat bijgevolg de rechtsgrond vormt voor de bevoegdheid van de EU op dit gebied.

                  Overeenkomstig artikel 3, lid 2, VWEU, en de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Unie, met name advies 1/03 van 7 februari 2006 over de bevoegdheid van de Unie tot sluiting van het nieuwe Verdrag van Lugano betreffende de rechterlijke bevoegdheid, de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken, alsmede advies 1/13 van 14 oktober 2014 over de exclusieve bevoegdheid van de Unie met betrekking tot de aanvaarding van de toetreding van een derde staat tot het Verdrag betreffende de burgerrechtelijke aspecten van internationale ontvoering van kinderen, vallen de onderhandelingen over en de sluiting van enkele bepalingen van het Unidroit-ontwerp van het MAC-protocol onder het toepassingsgebied van de exclusieve externe bevoegdheid van de EU omdat zij "gemeenschappelijke regels kunnen aantasten of de strekking daarvan kunnen wijzigen".

                  Dit punt is uitvoerig behandeld in de eerdere aanbevelingen aan de Raad inzake onderhandelingsrichtsnoeren die zijn vastgesteld met betrekking tot het Verdrag van Kaapstad en de drie protocollen daarbij, en daarom hoeft niet verder op dit onderwerp te worden ingegaan. De bepalingen die onder de exclusieve bevoegdheid van de EU vallen, worden hieronder echter uitgebreid toegelicht.

               •Subsidiariteit (voor niet-exclusieve bevoegdheden)

                  Niet van toepassing

               •Evenredigheid

                  De aanbevolen onderhandelingsrichtsnoeren lijken op de richtsnoeren die zijn vastgesteld voor de onderhandelingen over de vorige drie protocollen en gaan niet verder dan wat nodig is om te waarborgen dat de exclusieve externe bevoegdheid van de EU inzake een aantal bepalingen van het MAC-protocol wordt geëerbiedigd en dat de lidstaten onderling het recht van de Unie kunnen toepassen.

                  Bovendien laat de deelname van de EU aan de opstelling van het MAC-protocol op grond van deze onderhandelingsrichtsnoeren de vraag onverlet of de EU tot het toekomstige instrument zal toetreden. De EU heeft inderdaad de volledige bevoegdheid om een dergelijk besluit pas later te nemen, zoals dat ook het geval is voor het Protocol voor ruimtevaartmaterieel: de EU heeft nog geen besluit genomen over de ondertekening of ratificatie daarvan.

               •Keuze van het instrument

                  Niet van toepassing

               3.RESULTATEN VAN EX-POSTEVALUATIES, RAADPLEGINGEN VAN BELANGHEBBENDEN EN EFFECTBEOORDELINGEN

               •Raadplegingen van belanghebbenden

                  Sinds Unidroit in september 2016 de eerste vergadering van regeringsdeskundigen heeft bijeengeroepen, zijn de lidstaten via de Groep burgerlijk recht van de Raad (algemene vraagstukken) geregeld geïnformeerd en geraadpleegd over de te volgen gecoördineerde lijnen betreffende het standpunt van de EU. Het gecoördineerde standpunt van de EU voor de eerste bijeenkomst van de regeringsdeskundigen kan worden teruggevonden in eerder genoemd Document 7083/17 EU RESTRUCTED van de Raad. Bovendien zijn de afgevaardigden van de lidstaten geïnformeerd tijdens de ad-hoc-coördinatievergadering van de EU in Rome. De Commissie heeft daar verslag uitgebracht over het resultaat van de eerste zitting in de Groep burgerlijk recht van de Raad (algemene vraagstukken) van 29 mei 2017.

                  •
                        Bijeenbrengen en benutten van deskundigheid

                  De Commissie heeft een beroep gedaan op de ervaring die is verworven bij het opstellen van de richtsnoeren voor de onderhandelingen over het Verdrag van Kaapstad en de protocollen daarbij. Er kan echter worden vermeld dat in het kader van de voorbereidingen voor de eerste bijeenkomst van de regeringsdeskundigen in maart 2017, Duitsland en de Verenigde Staten de privésector hebben geraadpleegd (2010-2012) en dat daaruit algemene interesse in en steun voor het MAC-protocol is gebleken.

                  Op de 93e zitting van de raad van bestuur van Unidroit in 2014 werd overeengekomen om een studiegroep op te richten die in de aanloop naar de 95e zitting een eerste ontwerp van het MAC-protocol moet schrijven. Die studiegroep bestaat uit verschillende internationale deskundigen in het recht inzake gedekte transacties en heeft sinds 2014 viermaal vergaderd. Vóór de eerste bijeenkomst van de regeringsdeskundigen heeft Unidroit zijn lidstaten en de staten die partij zijn bij het Verdrag van Kaapstad uitgenodigd op een symposium van een halve dag over de belangrijkste aspecten van het project (2 december 2016).

               •Effectbeoordeling

               Voor deze aanbeveling is geen effectbeoordeling uitgevoerd, zoals het geval was voor de drie voorgaande aanbevelingen inzake onderhandelingsrichtsnoeren van de Raad aangaande het Verdrag van Kaapstad en de Protocollen voor luchtvaartmaterieel, rijdend spoorwegmaterieel en ruimtevaartmaterieel. Het enige wat de Raad in dit stadium moet besluiten is of de EU deelneemt aan de slotfase van de onderhandelingen; dit laat de vraag onverlet of de EU het protocol al dan niet zal ondertekenen en sluiten.

               De enkele hieronder toegelichte bepalingen die onder de exclusieve bevoegdheid van de EU vallen, zijn niet omstreden; het zijn dezelfde regels uit het internationale privaatrecht die in het verdrag en de vorige protocollen zijn opgenomen en waarvan wordt aangenomen dat ze gevolgen hebben voor het EU-acquis (voorlopige maatregelen, insolventiebepalingen, bepalingen inzake rechtskeuze). Zoals bij de voorgaande instrumenten vormen die bepalingen opt-inclausules, wat betekent dat de EU, als zij in een later stadium zou besluiten het protocol te ratificeren, ervoor kan kiezen die regels niet toe te passen om de onderlinge toepassing van het EU-acquis tussen de EU-lidstaten te vrijwaren. Die keuze is gemaakt ten tijde van de toetreding tot het Verdrag van Kaapstad en het Protocol voor luchtvaartmaterieel en van de goedkeuring van het Protocol voor rijdend spoorwegmaterieel. Zoals hierboven is opgemerkt, is nog geen actie ondernomen aangaande de ondertekening/ratificatie van het Protocol voor ruimtevaartmaterieel.

               De exclusieve bevoegdheid van de EU is beperkt tot de bepalingen van het internationaal privaatrecht; de materiële regels van het protocol vallen onder de bevoegdheid van de lidstaten, in zoverre de EU op dit gebied geen gedeelde bevoegdheden zal uitoefenen. Een effectbeoordeling van de regels onder de exclusieve bevoegdheid van de EU zou niet zinvol zijn omdat de EU geen keuze heeft.

               Zoals hierboven echter is opgemerkt, zijn er in het kader van Unidroit intensieve raadplegingen en voorafgaande studies uitgevoerd en werd het ontwerpprotocol pas daarna voldoende ontwikkeld geacht om de regeringsdeskundigen een eerste keer bijeen te roepen.

               Tot de voorbereidende werkzaamheden behoorde ook een werkstuk van de directeur Onderzoek van het Center for the Economic Analysis of Law (CEAL) over de mogelijke economische voordelen van het MAC-protocol, dat aan de raad van bestuur werd voorgelegd tijdens de 92e zitting in 2013. In de CEAL-studie wordt opgemerkt dat het MAC-protocol het gebruik van ongeveer 2 biljoen dollar aan MAC-materieel zou kunnen faciliteren en dat de verkoop van MAC-materieel de komende vijf tot zeven jaar met 600 miljard dollar zou kunnen stijgen
                  5
               .

               •Grondrechten

                  Niet van toepassing

               4.GEVOLGEN VOOR DE BEGROTING

                  Niet van toepassing

               5.OVERIGE ELEMENTEN

               •Uitvoeringsplanning en regelingen betreffende controle, evaluatie en rapportage

                  Zoals gewoonlijk zal de Commissie de lidstaten geregeld informeren over de voortgang van de onderhandelingen in het kader van de Groep burgerlijk recht van de Raad (algemene vraagstukken).

               •Toelichting bij de specifieke bepalingen van het voorstel

                  De aan de Raad aanbevolen onderhandelingsrichtsnoeren zijn identiek aan het gecoördineerde standpunt dat is vastgesteld voor de eerste vergadering van de regeringsdeskundigen. Ze zijn ook vrijwel identiek aan de onderhandelingsrichtsnoeren die zijn vastgesteld voor de andere protocollen, waarbij rekening is gehouden met het feit dat de tekst van het MAC-protocol reeds stabiel is en op de volgende vergadering niet ingrijpend zal worden gewijzigd. In elk geval worden er geen wijzigingen verwacht met betrekking tot de bepalingen die onder de exclusieve bevoegdheid van de EU vallen of in het algemeen belang van de EU zijn (REIO-clausule, verklaringen).

                  I. Bepalingen onder de exclusieve bevoegdheid van de EU

                  a) Voorlopige maatregelen en insolventie

                  De punten die onder de exclusieve bevoegdheid van de EU vallen, zijn niet omstreden. Ze lijken heel erg op of zijn identiek aan de overeenkomstige bepalingen van de Protocollen voor luchtvaartmaterieel, rijdend spoorwegmaterieel en ruimtevaartmaterieel.

                  In de onderhandelingsrichtsnoeren voor de voorgaande protocollen werd specifiek rekening gehouden met de bepalingen inzake rechterlijke bevoegdheid, erkenning, tenuitvoerlegging en voorlopige en bewarende maatregelen in zoverre zij gevolgen konden hebben voor de toepassing van Verordening (EG) nr. 44/2001 van de Raad van 22 december 2000 betreffende de rechterlijke bevoegdheid, de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken.

                  Bovendien was in de onderhandelingsrichtsnoeren opgenomen dat de bepalingen van de protocollen inzake rechtsmiddelen bij insolventie en bijstand bij insolventie verenigbaar moesten zijn met Verordening (EG) nr. 1346/2000 betreffende insolventieprocedures.

                  Ook werden onderhandelingsrichtsnoeren over de toetreding van de Europese Gemeenschap (nu de Europese Unie) opgenomen door middel van een REIO-clausule.

                  De Commissie is van oordeel dat het huidige ontwerp van het MAC-protocol het EU-acquis ten volle eerbiedigt wat betreft de voorlopige maatregelen (artikel IX van het ontwerpprotocol – Wijziging van bepalingen met betrekking tot redres hangende definitieve vaststelling) en de insolventiebepalingen (artikel X – Rechtsmiddelen bij insolventie en artikel XI – Bijstand bij insolventie).

                  Artikel 55 van het Verdrag van Kaapstad betreft de verklaring aangaande redres hangende definitieve vaststelling (mogelijkheid om de artikelen 13 (redres hangende definitieve vaststelling) en 43 (rechterlijke bevoegdheid krachtens artikel 13, lid 1) niet toe te passen). Beide bepalingen hadden inderdaad gevolgen kunnen hebben voor de toepassing van artikel 31 (Voorlopige of bewarende maatregelen) van Verordening (EG) nr. 44/2001 van de Raad van 22 december 2000 (Brussel-I-verordening).

                  Met het oog op de vrijwaring van de toepassing van artikel 31 van de Brussel-I-verordening verkreeg de Europese Gemeenschap tijdens de diplomatieke conferentie over het Verdrag van Kaapstad in november 2001 dat de volledige of gedeeltelijke toepassing van de artikelen 13 en 43 van het Verdrag zou afhangen van een verklaring.

                  Ten tijde van haar toetreding tot het Verdrag van Kaapstad legde de Europese Gemeenschap inderdaad een verklaring af waarin het volgende werd gesteld: "Wanneer de schuldenaar op het grondgebied van een lidstaat van de Gemeenschap gevestigd is, zullen de lidstaten die gebonden zijn door Verordening (EG) nr. 44/2001 van de Raad van 22 december 2000 betreffende de rechterlijke bevoegdheid, de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken de artikelen 13 en 43 van het Verdrag van Kaapstad voor de toekenning van voorlopig redres slechts toepassen overeenkomstig artikel 31 van Verordening (EG) nr. 44/2001, zoals uitgelegd door de rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen in het kader van het Verdrag van Brussel van 27 september 1968 betreffende de rechterlijke bevoegdheid en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken".

                  In de onderhandelingsrichtsnoeren voor de Protocollen over luchtvaartmaterieel, rijdend spoorwegmaterieel en ruimtevaartmaterieel was uitdrukkelijk vermeld dat artikel 55 van het Verdrag van Kaapstad ook op de protocollen van toepassing moest blijven.

                  In artikel IX van het ontwerp van het MAC-protocol "Wijziging van bepalingen met betrekking tot redres hangende definitieve vaststelling" wordt in deze mogelijkheid voorzien; het is vrijwel identiek aan de overeenkomstige artikelen van de Protocollen voor luchtvaartmaterieel, rijdend spoorwegmaterieel en ruimtevaartmaterieel (respectievelijk artikel X, VIII en XX).

                  Er moet worden opgemerkt dat artikel 31 na de herschikking van de Brussel-I-verordening
                     6
                   artikel 35 is geworden, maar de formulering is identiek.

                  Wat insolventie betreft, werd in de onderhandelingsrichtsnoeren voor de vastgestelde protocollen gevraagd dat de toepasselijke bepalingen facultatief zouden zijn omdat zij gevolgen hadden voor de toepassing van Verordening (EG) nr. 1346/2000 betreffende insolventieprocedures.

                  Artikel X van het ontwerp van het MAC-protocol (Rechtsmiddelen bij insolventie) voorziet inderdaad in een opt-inmogelijkheid en is vrijwel identiek aan de overeenkomstige artikelen van het Protocol voor luchtvaartmaterieel (artikel XI), het Protocol voor rijdend spoorwegmaterieel (artikel IX) en het Protocol voor ruimtevaartmaterieel (artikel XXI). Ook artikel XI (Bijstand bij insolventie) van het ontwerp van het MAC-protocol vormt een opt-inbepaling en is vrijwel identiek aan de overeenkomstige artikelen van het Protocol voor luchtvaartmaterieel (artikel XII), het Protocol voor rijdend spoorwegmaterieel (artikel IX) en het Protocol voor ruimtevaartmaterieel (artikel XXII).

                  Nog in dit geval heeft de recentste herschikking van de insolventieverordening
                     7
                   de beïnvloeding van het EU-recht door de insolventiebepalingen van het MAC-protocol niet gewijzigd.

                  b) Rechtskeuze

                  Artikel VI van de huidige versie van het ontwerp van het MAC-protocol bevat bepalingen inzake de rechtskeuze van de partijen die hun contractuele rechten en plichten geheel of gedeeltelijk zal regelen.

                  Ten tijde van de vaststelling van de vorige onderhandelingsrichtsnoeren was er geen wetgeving van de Europese Unie van kracht op kwesties aangaande het op contractuele plichten toepasselijke recht; daarom verstrekte de Raad hierover geen specifieke onderhandelingsrichtsnoeren aan de Commissie.

                  Ondertussen is op 17 juni 2008 Verordening (EG) nr. 593/2008 inzake het recht dat van toepassing is op verbintenissen uit overeenkomst ("Rome I") vastgesteld en op 17 december 2009
                     8
                   in werking getreden.

                  De uitgebreide mogelijkheden inzake rechtskeuze waarin wordt voorzien in lid 2 van artikel VI is niet verenigbaar met het systeem dat is ingesteld bij Verordening (EG) nr. 593/2008; bijgevolg mag dit artikel niet door de lidstaten van de EU worden toegepast.

                  De EU heeft ook voor die oplossing gekozen bij de andere protocollen.

                  Het Besluit van de Raad van 6 april 2009 inzake de toetreding van de Europese Unie tot het Verdrag van Kaapstad en het Protocol betreffende voor luchtvaarttuigmaterieel specifieke aangelegenheden bevat een specifieke verwijzing naar de exclusieve bevoegdheid van de Gemeenschap inzake bepaalde aangelegenheden die worden geregeld door het Protocol voor luchtvaartmaterieel en, in het bijzonder, naar de Rome I-verordening. Daarom was het artikel van het Protocol voor luchtvaartmaterieel over de rechtskeuze het voorwerp van een specifieke verklaring van de Gemeenschap.

                  Aangaande het Protocol voor rijdend spoorwegmaterieel werd de kwestie van de rechtskeuze op soortgelijke wijze behandeld in de verklaring krachtens artikel XXII, lid 2, betreffende de bevoegdheid van de Europese Gemeenschap inzake kwesties die worden geregeld door het Protocol voor rijdend spoorwegmaterieel. In punt 5 van die verklaring wordt gesteld dat de lidstaten van de Europese Gemeenschap hun bevoegdheid betreffende zaken die gevolgen hebben voor (onder meer) de Rome I-verordening, hebben overgedragen aan de Gemeenschap.

                  Artikel VIII van het Protocol voor ruimtevaartmaterieel is in plaats daarvan een opt-outbepaling, wat betekent dat het van toepassing is tenzij het uitdrukkelijk wordt verworpen in een verklaring van een overeenkomstsluitende staat. Op het moment dat het Protocol voor ruimtevaartmaterieel eventueel wordt ondertekend/geratificeerd/goedgekeurd, zou de EU bijgevolg een overeenkomstige verklaring moeten afleggen.

                  De huidige versie van artikel VI van het ontwerp van het MAC-protocol vormt een opt-inbepaling en moet in de definitieve tekst als dusdanig worden behouden.

                  II. Slotbepalingen in het belang van de EU

                  Het ontwerp van de slotbepalingen (artikel XXII – Regionale organisatie voor economische integratie) bevat een REIO-clausule die vrijwel identiek is aan die van artikel 48 van het Verdrag van Kaapstad, artikel XXVII van het Protocol voor luchtvaartmaterieel, artikel XXII van het Protocol voor rijdend spoorwegmaterieel en artikel XXXVII van het Protocol voor ruimtevaartmaterieel.

                  Volgens dit artikel mag een regionale organisatie voor economische integratie die is opgericht door soevereine staten en die bevoegd is voor kwesties die onder het toepassingsgebied van het protocol vallen (d.w.z. de Europese Unie) het protocol ondertekenen, aanvaarden, goedkeuren of ertoe toetreden alsof zij een overeenkomstsluitende staat is.

                  De EU moet er ook op toezien dat opt-inmogelijkheden in het belang van de EU worden ingevoegd in het ontwerp van de slotbepalingen (artikel XXVI – Verklaringen aangaande bepaalde bepalingen). De bepalingen van dit artikel zijn opgesteld naar het voorbeeld van de overeenkomstige regels van de Protocollen voor luchtvaartmaterieel, rijdend spoorwegmaterieel en ruimtevaartmaterieel.

                  Kortom, de bepalingen van het ontwerp van het MAC-protocol die onder de exclusieve bevoegdheid van de EU vallen of die in het belang van de EU zijn, geven in hun huidige formulering geen aanleiding tot bezorgdheid. De Commissie stelt daarom voor om overeenkomstig het gecoördineerd standpunt dat is vastgesteld voor de eerste vergadering van de regeringsdeskundigen in maart 2017, deze bepalingen te behouden zoals zij nu zijn.

               Aanbeveling voor een

               BESLUIT VAN DE RAAD

               waarbij machtiging wordt verleend tot het openen van onderhandelingen over de sluiting van een Protocol bij het Verdrag inzake internationale zakelijke rechten op mobiel materieel betreffende voor landbouw-, bouw- en mijnbouwmaterieel specifieke aangelegenheden (MAC-protocol)

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie en met name artikel 218, leden 3 en 4,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

               Overwegende hetgeen volgt:

               1)
                     De Europese Gemeenschap is op 29 april 2009 toegetreden tot het Verdrag inzake internationale zakelijke rechten op mobiel materieel en het Protocol betreffende voor luchtvaartmaterieel specifieke aangelegenheden.

               2)
                     De Europese Gemeenschap heeft op 10 december 2009 het Protocol bij het Verdrag inzake internationale zakelijke rechten op mobiel materieel betreffende voor rijdend spoorwegmaterieel specifieke aangelegenheden ondertekend.

               3)
                     De Europese Unie heeft op 18 december 2014 het Protocol bij het Verdrag inzake internationale zakelijke rechten op mobiel materieel betreffende voor rijdend spoorwegmaterieel specifieke aangelegenheden goedgekeurd.

               4)
                     Momenteel wordt een Protocol bij het Verdrag inzake internationale zakelijke rechten op mobiel materieel betreffende voor landbouw-, bouw- en mijnbouwmaterieel specifieke aangelegenheden (MAC-protocol) voorbereid in het kader van het Internationaal Instituut voor de eenmaking van het privaatrecht (Unidroit).

               5)
                     De Europese Unie is exclusief bevoegd voor een aantal kwesties die door het ontwerp van het MAC-protocol worden geregeld.

               6)
                     De Europese Unie moet deelnemen aan de onderhandelingen over een dergelijk instrument betreffende kwesties die onder de exclusieve bevoegdheid van de Unie vallen,

               HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

               Artikel 1

               De Commissie wordt hierbij gemachtigd om, namens de Unie en betreffende kwesties die onder de exclusieve bevoegdheid van de Unie vallen, te onderhandelen over een Protocol bij het Verdrag inzake internationale zakelijke rechten op mobiel materieel betreffende voor landbouw-, bouw- en mijnbouwmaterieel specifieke aangelegenheden (MAC-protocol).

               Artikel 2

               De onderhandelingsrichtsnoeren zijn opgenomen in de bijlage.

               Artikel 3

               De onderhandelingen worden gevoerd in overleg met het speciale comité dat hierbij wordt aangewezen krachtens artikel 218, lid 4, van het Verdrag.

               Artikel 4

               Dit besluit is gericht tot de Commissie.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)

                        2009/370/EG: Besluit van de Raad van 6 april 2009 inzake de toetreding van de Europese Gemeenschap tot het Verdrag inzake internationale zekerheden op mobiel materieel en tot het Protocol betreffende voor luchtvaartuigmaterieel specifieke aangelegenheden, beide aangenomen in Kaapstad op 16 november 2001 (PB L 121 van 15.5.2009, blz. 3).

                     (2)

                        2009/940/EG: Besluit van de Raad van 30 november 2009 inzake de ondertekening door de Europese Gemeenschap van het Protocol bij het Verdrag inzake internationale zekerheden op mobiel materieel betreffende voor rijdend spoorwegmaterieel specifieke aangelegenheden, aangenomen te Luxemburg op 23 februari 2007 (PB L 331 van 16.12.2009, blz. 1).

                     (3)

                        2014/888/EU: Besluit van de Raad van 4 december 2014 inzake de goedkeuring namens de Europese Unie van het Protocol bij het Verdrag inzake internationale zekerheden op mobiel materieel betreffende voor rijdend spoorwegmaterieel specifieke aangelegenheden, vastgesteld te Luxemburg op 23 februari 2007 (PB L 353 van 10.12.2014, blz. 9).

                     (4)

                        5609/04 JUSTCIV 9 TRANS 35 OC 46 RESTREINT UE.

                     (5)

                        Voor meer informatie over de voorbereidende werkzaamheden voor de opstelling van het MAC-protocol, zie:
                  http://www.unidroit.org/work-in-progress-studies/current-studies/mac-protocol

                     (6)

                        Verordening (EU) nr. 1215/2012 betreffende de rechterlijke bevoegdheid, de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken (PB L 351 van 20.12.2012, blz. 1).

                     (7)

                        Verordening (EU) 2015/848 betreffende insolventieprocedures (PB L 141 van 5.6.2015, blz. 19).

                     (8)

                        Verordening (EG) nr. 593/2008 inzake het recht dat van toepassing is op verbintenissen uit overeenkomst ("Rome I") (PB L 177 van 4.7.2008, blz. 6).

    ---documentbreak---

               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 23.8.2017
            COM(2017) 448 final

            BIJLAGE
            bij
            Aanbeveling voor een besluit van de Raad
            waarbij machtiging wordt verleend tot het openen van onderhandelingen over de sluiting van een Protocol bij het Verdrag inzake internationale zakelijke rechten op mobiel materieel betreffende voor landbouw-, bouw- en mijnbouwmaterieel specifieke aangelegenheden (MAC-protocol)

               BIJLAGE […]

               Richtsnoeren voor de onderhandeling over een Protocol bij het Verdrag inzake internationale zakelijke rechten op mobiel materieel betreffende voor landbouw-, bouw- en mijnbouwmaterieel specifieke aangelegenheden (MAC-protocol)

               1. De Commissie moet tot het einde van de onderhandelingen waarborgen dat het MAC-protocol verenigbaar is met de bepalingen van de wetgeving van de Europese Unie inzake de rechterlijke bevoegdheid, de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen. Mocht dat niet mogelijk zijn, dan moet de Commissie waarborgen dat het MAC-protocol een of meer clausules bevat waardoor de lidstaten in hun onderlinge betrekkingen voorrang kunnen geven aan de toepassing van Verordening (EU) nr. 1215/2012 op het Verdrag van Kaapstad en het MAC-protocol daarbij.

               Er moet worden gewaarborgd dat artikel 55 van het Verdrag van Kaapstad van toepassing is op het protocol zoals dat wordt toegepast op voor landbouw-, bouw- en mijnbouw specifieke aangelegenheden.

               Daartoe moet worden gewaarborgd dat de huidige bepaling van artikel IX van het ontwerp van het MAC-protocol "Wijziging van bepalingen met betrekking tot redres hangende definitieve vaststelling" in het protocol behouden blijft, zodat dit artikel facultatief is en alleen wordt toegepast na een verklaring van de overeenkomstsluitende staat.

               2. Er moet worden gewaarborgd dat de artikelen van het protocol betreffende insolventieprocedures verenigbaar zijn met Verordening (EU) nr. 2015/848.

               Daartoe moet worden gewaarborgd dat de huidige bepalingen van artikel X (Rechtsmiddelen bij insolventie) en artikel XI (Bijstand bij insolventie) van het ontwerp van het MAC-protocol behouden blijven, zodat deze artikelen facultatief zijn en alleen worden toegepast na een verklaring van de overeenkomstsluitende staat.

               3. Er moet worden gewaarborgd dat de huidige bepaling van artikel VI van het ontwerp van het MAC-protocol (Rechtskeuze) in het protocol behouden blijft, zodat dit artikel facultatief is en alleen wordt toegepast na een verklaring van de overeenkomstsluitende staat.

               4. Er moet worden gewaarborgd dat de huidige bepaling van artikel XXII (Regionale organisatie voor economische integratie) in het protocol behouden blijft, zodat een regionale organisatie voor economische integratie die is opgericht door soevereine staten en die bevoegd is voor kwesties die onder het toepassingsgebied van het protocol vallen, het protocol kan ondertekenen, aanvaarden, goedkeuren of ertoe kan toetreden alsof ze een overeenkomstsluitende staat is.


               EUROPESE COMMISSIE
            Brussel, 24.11.2021
            COM(2021) 742 final

            Aanbeveling voor een
            AANBEVELING VAN DE RAAD
            over het economisch beleid van de eurozone
            {SWD(2021) 362 final}

               Aanbeveling voor een

               AANBEVELING VAN DE RAAD

               over het economisch beleid van de eurozone

               DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

               Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 136, in samenhang met artikel 121, lid 2,

               Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid
                  1
               , en met name artikel 5, lid 2,

               Gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden
                  2
               , en met name artikel 6, lid 1,

               Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

               Gezien de conclusies van de Europese Raad,

               Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

               Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

               Overwegende hetgeen volgt:

               (1)Na een zeer diepe recessie in 2020 maakt de economie van de eurozone momenteel een stevig en snel herstel door. Het bbp groeide in het tweede kwartaal van 2021 boven verwachting en volgens de economische najaarsprognose 2021 zal het bbp van de eurozone in 2021 naar verwachting met 5,0 % stijgen. De economie van de eurozone zal in het laatste kwartaal van 2021 terugkeren naar het bbp-niveau van voor de crisis. In zeven landen van de eurozone lag het bbp tegen het tweede kwartaal van 2021 alweer op dat niveau. Het bbp in de eurozone zal in 2022 naar verwachting met 4,3 % toenemen. De binnenlandse vraag is de belangrijkste aanjager van de bbp-groei, die verband houdt met de versoepeling van de beperkingen vanwege de uitrol van de vaccinatiecampagne, de geleidelijke verbetering op de arbeidsmarkten, de besteding van het extra spaargeld dat tijdens de lockdownperioden werd opgebouwd en de sterke groei van de investeringen dankzij gunstige financieringsvoorwaarden en de beleidsondersteuning van NextGenerationEU. De lidstaten van de eurozone hebben zich, zoals aanbevolen, individueel en collectief binnen de Eurogroep ingezet om te komen tot een beleidsstandpunt dat bevorderlijk is voor het herstel van de COVID-19-crisis. De komende tijd blijven er binnen en buiten de EU grote onzekerheid en risico’s bestaan, onder meer omtrent de ontwikkeling van de pandemie.

               (2)In de loop van het jaar stuitte de sterke groei van de binnenlandse vraag op beperkingen aan de aanbodzijde, waaronder een schaarse toevoer en een verstoorde logistiek. Bovendien zijn personeels- en vaardighedentekorten in bepaalde sectoren en lidstaten een groeiend punt van zorg geworden. De inflatie in de eurozone is jarenlang zeer laag geweest, maar loopt sinds het begin van 2021 op, met name als gevolg van stijgende energieprijzen en knelpunten in de toevoer. Dat wijst erop dat dit een tijdelijk verschijnsel is dat verband houdt met het aanpassingsproces na de lockdown. De inflatie in de eurozone bereikte in september 2021 met 3,4 % het hoogste niveau in tien jaar.

               (3)In 2021 was de Europese herstelstrategie gericht op de inwerkingstelling van NextGenerationEU en het grootste instrument daarvan, de herstel- en veerkrachtfaciliteit (RRF
                  3
               ). Medio november 2021 had de Raad de herstel- en veerkrachtplannen van 22 lidstaten, waaronder 18 landen van de eurozone, goedgekeurd nadat de Commissie er positief over had geoordeeld. De komende jaren zal de uitvoering van hervormingen en investeringen in het kader van de RRF grote positieve effecten hebben op de werking van de economieën van de eurozone. De faciliteit zal de opwaartse economische en sociale convergentie tussen de lidstaten van de eurozone bevorderen, gelet op de verdeelsleutel die bij de toewijzing van de middelen wordt toegepast. Ook heeft de faciliteit het vertrouwen versterkt en draagt zij bij tot het behoud van de groei en de macrofinanciële stabiliteit, waardoor zij de beleidsmix in evenwicht brengt en een aanvulling vormt op de acties van de Europese Centrale Bank (ECB). De RRF ondersteunt niet alleen het herstel, maar streeft er ook naar de economieën van de lidstaten structureel te veranderen, met name om de groene en de digitale transitie te realiseren. De uitvoering van coherente investeringen en hervormingen in het kader van de RRF, in combinatie met het gebruik van de cohesiefondsen, heeft tot doel de eurozone beter bestand te maken tegen toekomstige schokken en de potentiële productie op duurzame wijze te verhogen, de werkgelegenheid te ondersteunen en sociale uitdagingen aan te pakken. Voorts zal de uitgifte van in euro luidende schuld door de Unie ter financiering van de RRF de Europese kapitaalmarkten verdiepen en voorzien van extra liquiditeit en de euro als internationale valuta helpen versterken.

               (4)De uitvoering van de in de herstel- en veerkrachtplannen opgenomen hervormingen en investeringen zal de weg vrijmaken voor de uitbetaling van RRF-financiering en effectief bijdragen tot de verwezenlijking van de beleidsprioriteiten van de eurozone, met inbegrip van de aanbevelingen van de Raad over het economisch beleid van de eurozone
                  4
               . Daarbij gaat het onder meer om het versterken van de nationale institutionele kaders, het ondersteunen van hoogwaardige overheidsinvesteringen en beleidsmaatregelen ter ondersteuning van de sociale cohesie en van een rechtvaardige groene en digitale transitie. Dit moet bijdragen tot een duurzaam en inclusief herstel, de instandhouding van het groeipotentieel en het vergroten van de veerkracht. Dit is in overeenstemming met de jaarlijkse duurzame-groeianalyse en de vier dimensies van concurrerende duurzaamheid, namelijk ecologische duurzaamheid, productiviteit, billijkheid en macro-economische stabiliteit
                  5
               .

               (5)Met een passend ondersteunend en wederzijds versterkend economisch beleid is de macro-economische situatie doeltreffend gestabiliseerd en is het effect op de arbeidsmarktresultaten beperkt, het risico op littekeneffecten verminderd en een snel economisch herstel ondersteund. Een consistente mix van monetair en begrotingsbeleid, gecombineerd met structurele hervormingen en maatregelen om de financiële stabiliteit te handhaven, zal van essentieel belang blijven voor de goede werking van de eurozone, met volledige inachtneming van de respectieve rollen van de lidstaten en de instellingen uit hoofde van het Verdrag.

               (6)De monetaire beleidsmaatregelen van de ECB zijn erop gericht de goede werking van de verschillende segmenten van de financiële markten te garanderen en de monetaire transmissiekanalen in stand te houden, en uiteindelijk de prijsstabiliteit op de middellange termijn te waarborgen. In juli 2021 heeft de ECB haar nieuwe monetaire beleidsstrategie gepubliceerd. In de nieuwe strategie is voor de middellange termijn een symmetrische inflatiedoelstelling van 2 % vastgesteld. De Raad van bestuur heeft voorts bevestigd dat de rentetarieven het voornaamste monetaire beleidsinstrument van de ECB blijven. In oktober 2021 is de ECB een tweejarig onderzoek naar een digitale euro gestart. De invoering van een digitale euro vereist een interventie van de Uniewetgever op grond van artikel 133 VWEU. De uitgifte van een dergelijke digitale valuta van de centrale bank zou onder meer een continue levering van overheidsgeld in digitale vorm kunnen zekerstellen, de digitalisering van de Europese economie kunnen ondersteunen en innovatie op het gebied van retailbetalingen actief kunnen stimuleren
                  6
               . Bovendien zou zo worden bijgedragen tot de versterking van de internationale rol van de euro en de open strategische autonomie van Europa.

               (7)Op 19 oktober 2021 heeft de Europese Commissie het debat over de evaluatie van de economische governance opnieuw aangezwengeld om tot een brede consensus te komen over de wijze waarop het kader doeltreffender en transparanter kan worden gemaakt, macro-economische onevenwichtigheden kunnen worden verholpen en budgettaire uitdagingen op een transitie- en groeivriendelijke manier kunnen worden aangepakt, rekening houdend met de uit de COVID-19-crisis getrokken lessen.

               (8)Het overheidstekort in de eurozone als geheel zal in 2021 naar verwachting uitkomen op 7,1 % van het bbp, om in 2022 te dalen tot 3,9 %. De begrotingskoers van de eurozone, die voortvloeit uit de nationale begrotingen en de EU-begroting, zal naar verwachting in 2021 en 2022 ondersteunend blijven (respectievelijk 1,75 % en 1 % van het bbp). In 2022 zullen zowel op nationaal als op EU-niveau gefinancierde overheidsinvesteringen bijdragen tot de ondersteunende koers. Met ingang van november 2021 zullen de tot dusver door de Raad goedgekeurde nationale herstel- en veerkrachtplannen van 18 lidstaten van de eurozone deze landen omvangrijke financiële steun bieden ten belope van maximaal 262 miljard EUR aan subsidies en 139 miljard EUR aan leningen in de periode tot 2026. De coördinatie van het nationale begrotingsbeleid, met volledige inachtneming van het stabiliteits- en groeipact, is van essentieel belang voor een doeltreffende respons op de COVID-19-schok, een duurzaam herstel en de goede werking van de economische en monetaire unie (EMU). De algemene ontsnappingsclausule zal in 2022 van kracht blijven, maar zal naar verwachting vanaf 2023 worden gedeactiveerd. Nu het economisch herstel doorzet, verschuift de focus in het begrotingsbeleid van tijdelijke noodmaatregelen naar gerichte maatregelen ter ondersteuning van het herstel. De stijging van de overheidsschuldquote (van 85,5 % van het bbp in 2019 tot 100 % van het bbp in 2021) is het gevolg van de gecombineerde effecten van de gekrompen productie en de noodzakelijke beleidsreactie op de enorme COVID-19-schok. Aangezien de schuldquote in sommige lidstaten van de eurozone vóór de schok reeds hoog was, zal een geleidelijke, continue en groeivriendelijke schuldreductie voor een groot deel van de eurozone echter een beleidsdoelstelling zijn.

               (9)In dit verband lijken het verbeteren van de samenstelling van de overheidsfinanciën, onder meer door investeringen te bevorderen, de kwaliteit van de begrotingsmaatregelen en het waarborgen van de houdbaarheid van de begroting op langere termijn, onder meer met het oog op de klimaatverandering en de groene en de digitale transitie, bijzonder relevant. Aan de hand van groene budgettering, uitgaventoetsingen, goed functionerende regelingen voor het beheer van overheidsinvesteringen en doeltreffende kaders voor overheidsopdrachten kan ruimte in de begroting worden gecreëerd voor extra overheidsinvesteringen. In de nasleep van de COVID-19-crisis zijn hervormingen met het oog op een efficiënter en eerlijker ontvangstenbeleid nog belangrijker geworden. Er is nog ruimte om de belastingstelsels in de eurozone groei- en milieuvriendelijker te maken, met name door de in de meeste lidstaten van de eurozone nog altijd hoge belastingwig op arbeid te verlagen. Maatregelen tegen agressieve fiscale planning, belastingontwijking en -ontduiking kunnen de belastingstelsels efficiënter en eerlijker maken en tegelijkertijd het herstel ondersteunen en de belastingopbrengsten verhogen. Door de globalisering is het noodzakelijk geworden het belastingkader aan te passen aan een steeds digitalere economie. Binnen het inclusief kader van de OESO/G20 inzake grondslaguitholling en winstverschuiving (BEPS) is overeenstemming bereikt over een hervorming van de mondiale belastingheffing om schadelijke belastingconcurrentie te beperken.

               (10)De snelle en krachtige beleidsrespons op nationaal en Unieniveau, onder meer via NextGenerationEU, heeft de gevolgen van de crisis voor huishoudens en bedrijven op doeltreffende wijze verzacht. Dankzij deze gecoördineerde actie zijn de verschillen minder sterk toegenomen dan aanvankelijk werd verwacht en zijn de littekeneffecten op de lange termijn beperkt. Met behulp van beleidsondersteuning, onder meer in de vorm van werktijdverkortingsregelingen en andere maatregelen voor het behoud van banen, zijn bedrijven geholpen om gedurende de crisis actief te blijven en zijn de stijging van de werkloosheid en de daling van het besteedbare inkomen beperkt. Het aantal insolvente bedrijven is toegenomen, maar is in 2021 beperkt gebleven, ondanks de geleidelijke opheffing van de steunmaatregelen. Ook de arbeidsmarkten trekken geleidelijk aan; in het tweede kwartaal van 2021 keerde de werkgelegenheid terug naar 72,2 %, terwijl de piek vóór COVID-19 in het vierde kwartaal van 2019 72,9 % bedroeg. De versnelde invoering van digitale technologie tijdens de crisis kan een positief effect hebben op de productiviteit indien deze ontwikkeling wordt voortgezet. Toch heeft de COVID-19-crisis grote territoriale, sectorale en spreidingseffecten gehad, waardoor zowel binnen als tussen landen en sectoren herschikkingen nodig zullen zijn die aanzienlijke transitiekosten met zich meebrengen voor werknemers en ondernemingen.

               (11)Hoewel het aantal faillissementen tot dusver slechts beperkt is gestegen, is de balanspositie van veel bedrijven als gevolg van de pandemie verzwakt, waardoor zij mogelijk minder goed in staat zijn om op korte termijn investeringsprojecten te financieren en hun terugbetalingscapaciteit mogelijk in gevaar komt. Naarmate het herstel doorzet, moet de steun geleidelijk worden afgeschaft en gerichter worden gemaakt. Door minder gebruik te maken van schuldinstrumenten worden de voorwaardelijke verplichtingen beperkt en wordt het behoud van de investeringscapaciteit van bedrijven bevorderd. Een tijdige stopzetting van beleidsondersteunende maatregelen is een evenwichtsoefening: enerzijds moeten investeringen en de werkgelegenheid worden ondersteund en moet worden voorkomen dat gezonde ondernemingen failliet gaan, anderzijds mag de ordentelijke afwikkeling van onrendabele ondernemingen op middellange termijn niet worden belemmerd. In dit verband is het van cruciaal belang de toegang tot financiering voor ondernemingen te verbeteren, de balansen van bedrijven te versterken en de capaciteit en efficiëntie van de insolventiekaders te vergroten. De nationale insolventieregelingen vertonen in de eurozone aanzienlijke verschillen en er zijn capaciteitsverhogende maatregelen nodig om een doeltreffend bestuurs- en rechtssysteem te bevorderen. Het verbeteren van de insolventiekaders kan ook bijdragen tot gezondere balansen in de banksector, met alle positieve effecten van dien op de kredietverstrekking. De richtlijn betreffende herstructurering en insolventie
                  7
               , waarmee wordt beoogd in alle lidstaten minimumnormen voor preventieve herstructurering en kwijtschelding van schulden voor ondernemers in te voeren, moet uiterlijk op 17 juli 2022 in nationaal recht zijn omgezet. Bovendien is de integratie van de EU-kapitaalmarkten essentieel om ondernemingen alternatieve financieringsbronnen te bieden in aanvulling op bancaire leningen. Vooruitgang met betrekking tot de kapitaalmarktenunie (KMU)
                  8
                kan leiden tot betere toegang tot financiering voor ondernemingen in de eurozone, de mobilisatie van langetermijninvesteringen in groene, nieuwe technologieën en infrastructuur, de bevordering van aandeleninvesteringen en het wegnemen van grensoverschrijdende belemmeringen voor investeringen, onder meer door bepaalde aspecten van het materiële recht inzake insolventieprocedures te harmoniseren.

               (12)Hoewel de werkgelegenheid zich snel herstelt, zullen sommige sectoren, categorieën werknemers en regio’s langdurige gevolgen ondervinden van de crisis en van de sterke impuls om de economie te vergroenen. De gecreëerde nieuwe banen kunnen verschillen van de banen die door de crisis verloren zijn gegaan. Knelpunten in de toeleveringsketen kunnen het herstel van de werkgelegenheid in bepaalde sectoren vertragen. Daarom zullen beleidsmaatregelen die de overgang naar ander werk en de herintegratie op de arbeidsmarkt vergemakkelijken van cruciaal belang zijn om de aanpassing te ondersteunen en de sociale gevolgen te verzachten, met name in het licht van de dubbele transitie. De Commissie heeft een aanbeveling gedaan over doeltreffende actieve steun voor werkgelegenheid na de COVID-19-crisis (EASE)
                  9
               . Daarin verzoekt zij de lidstaten coherente beleidspakketten te ontwikkelen met een combinatie van maatregelen om de vaardighedentekorten weg te werken en mensen met succes door de groene en de digitale transitie te loodsen. Deze pakketten zouden bestaan uit drie componenten: i) tijdelijke, goed ontworpen aanwervings- en transitiestimulansen en ondersteuning van ondernemerschap, ii) bij- en omscholingsmogelijkheden rekening houdend met de behoeften op de arbeidsmarkt en iii) meer ondersteuning door diensten voor arbeidsvoorziening. Tegelijkertijd blijft sociale bescherming van fundamenteel belang voor de samenhang van de eurozone in de nasleep van de gezondheids- en de economische crisis en met het oog op een eerlijke dubbele transitie. De Europese pijler van sociale rechten
                  10
                blijft het kompas voor beleidsacties op het gebied van werkgelegenheid, vaardigheden en sociale aangelegenheden waarmee opwaartse economische en sociale convergentie en betere arbeids- en leefomstandigheden in de lidstaten worden bevorderd. Het in maart 2021 aangenomen actieplan voor de Europese pijler van sociale rechten omvat drie hoofddoelen van de EU inzake i) werkgelegenheid, ii) volwassenenonderwijs en iii) vermindering van de armoede tegen 2030
                  11
               , waartoe de hieronder aanbevolen beleidsmaatregelen zullen bijdragen. De EU-leiders hebben tijdens de sociale top van Porto van 8 mei 2021 en de Europese Raad van 24-25 juni 2021 instemmend gereageerd op deze doelen.

               (13)De lidstaten hebben ambitieuze hervormings- en investeringsplannen opgesteld met behulp van financiële en beleidsondersteuning van de RRF. Het is van cruciaal belang om de kwaliteit van de instellingen te verbeteren, met name door versterking van de bestuurlijke capaciteit, teneinde te zorgen voor een snelle absorptie van de desbetreffende middelen en tegelijkertijd dubbel werk en interferentie met andere EU-instrumenten te voorkomen. De lidstaten kunnen de randvoorwaarden voor particuliere investeringen verbeteren door het ondernemingsklimaat te verbeteren. Om de soepele werking van de eengemaakte markt te waarborgen is het essentieel om de veerkracht van de toeleveringsketen in de eengemaakte markt te behouden en te versterken door tekorten en knelpunten in het aanbod op te sporen en aan te pakken, naast open markten, convergentie van normen, grotere diversificatie, circulariteit en hulpbronnenefficiëntie. De aanbeveling van de Raad van 13 juli 2021 over het economisch beleid van de eurozone — waarin ertoe wordt opgeroepen de eengemaakte markt voor goederen en diensten, met inbegrip van de digitale eengemaakte markt, verder te integreren door onnodige beperkingen weg te nemen, het markttoezicht te versterken en een toereikende administratieve capaciteit te garanderen — blijft relevant.

               (14)Dankzij eerdere hervormingen is de banksector veerkrachtig gebleken in geval van ernstige economische stress. De zorgen over zwakkere bedrijfsbalansen zijn vooralsnog afgenomen dankzij de uitgebreide beleidsondersteuning op het dieptepunt van de crisis en het krachtige herstel in 2021. Toch kan de kwaliteit van de activa van de banken in de eurozone enigszins verslechteren. Tijdige monitoring van de risico’s, een proactieve houding tegenover debiteuren en actief beheer van niet-renderende leningen zijn van belang om ervoor te zorgen dat zij het economisch herstel kunnen blijven financieren.

               (15)De economische omvang en integratie van de eurozone en de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen zijn tijdens die crisis wereldwijd stabiliserende factoren geweest. Gezien de verwevenheid van de economieën zullen de lidstaten van de eurozone de komende jaren uitvoering moeten geven aan de investeringen en hervormingen die zijn afgesproken om sterker uit de crisis te komen. Tegelijkertijd moeten ze de institutionele structuur van de eurozone uitdiepen om de veerkracht bij toekomstige schokken te vergroten en sterker te staan op het internationale toneel. De economische en financiële ontwikkelingen in geavanceerde en opkomende markteconomieën hebben langs een aantal kanalen directe gevolgen voor de eurozone, onder meer via het gezondheids- en vaccinatiebeleid, het monetaire beleid, de geldstromen en de mondiale waardeketens en de handel. De krapte die in het kielzog van het herstel is ontstaan in de mondiale toeleveringsketens laat nog maar eens zien dat de mondiale economische verwevenheid toeneemt. Ondertussen bleef het overschot op de lopende rekening in de eurozone geleidelijk dalen en kwam het uit in de buurt van het door de fundamentals gesuggereerde niveau. Door de internationale rol van de euro, die de afgelopen jaren grotendeels stabiel is gebleven, te versterken, onder meer door een digitale euro te ontwikkelen, kan de economische en financiële autonomie van de eurozone en de Unie worden versterkt en de mondiale financiële stabiliteit worden verbeterd.

               (16)De uitdieping van de EMU blijft van essentieel belang. De bankenunie en de kapitaalmarktenunie zijn projecten die elkaar versterken om de groei te bevorderen, de financiële stabiliteit te waarborgen en een echte economische en monetaire unie te ondersteunen. Door de resterende lacunes te dichten, zouden de stabiliteit en veerkracht van de eurozone verder toenemen, zouden de economieën van de eurozone worden geholpen om te floreren en zou de internationale rol van de euro worden versterkt. Het blijft van essentieel belang om de bankenunie te voltooien en in dat verband de wijzigingsovereenkomst bij het ESM-verdrag tijdig te ratificeren, en om de kapitaalmarktenunie te voltooien. Dat zal ook bevorderlijk zijn voor de groene en de digitale transitie, waarvoor omvangrijke investeringen nodig zijn. Op de Eurotop van 25 juni 2021 werd opnieuw toegezegd dat de bankenunie zal worden voltooid en werd de Eurogroep (in inclusieve samenstelling) verzocht onverwijld consensus te bereiken over een tijdgebonden stappenplan voor alle nog te voltooien onderdelen. Tijdens de top werd voorts opgeroepen tot een snelle uitvoering van het KMU-actieplan overeenkomstig de in de conclusies van de Raad van 3 december 2020 vastgestelde prioriteiten. De aanbeveling van de Raad van 13 juli 2021 over het economisch beleid van de eurozone, waarin wordt opgeroepen tot voltooiing van de EMU en versterking van de internationale rol van de euro, blijft relevant.

               BEVEELT AAN dat de lidstaten van de eurozone in de periode 2022-2023 zowel individueel, onder meer via de uitvoering van hun herstel- en veerkrachtplannen, als collectief binnen de Eurogroep de volgende acties ondernemen:

               1.Het nationale begrotingsbeleid van de lidstaten blijven gebruiken en coördineren ten behoeve van een doeltreffende ondersteuning van een duurzaam en inclusief herstel. In 2022 een gematigd ondersteunende begrotingskoers in de eurozone handhaven, rekening houdend met de nationale begrotingen en de financiering uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit. De fiscale maatregelen geleidelijk richten op investeringen die een duurzaam en inclusief herstel bevorderen, in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, met bijzondere aandacht voor de kwaliteit van de begrotingsmaatregelen. Een flexibel begrotingsbeleid voeren om te kunnen reageren wanneer er opnieuw een pandemie dreigt te ontstaan. Het begrotingsbeleid differentiëren, rekening houdend met de staat van het herstel, de houdbaarheid van de begroting en de noodzaak om economische, sociale en territoriale verschillen terug te dringen. Zodra de economische omstandigheden dit toelaten, begrotingsbeleid voeren dat gericht is op de totstandbrenging van een prudente begrotingskoers op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, waarbij de investeringen worden verhoogd.

               2.Beleid bevorderen dat agressieve fiscale planning, belastingontduiking en belastingontwijking aanpakt om eerlijke en efficiënte belastingstelsels te waarborgen. Werken aan het beperken van schadelijke belastingconcurrentie, onder meer door uitvoering te geven aan de op wereldwijde consensus gebaseerde oplossing om de fiscale uitdagingen aan te pakken die voortvloeien uit de digitalisering en globalisering van de economie. De belastingwig op arbeid verkleinen en een verschuiving bevorderen van belasting op arbeid naar minder verstorende belastingen. Van noodmaatregelen op de arbeidsmarkten overgaan op herstelmaatregelen door een doeltreffend actief arbeidsmarktbeleid te voeren: i) het ondersteunen van de overgang naar een andere baan, met name naar de groene en digitale economie, ii) het combineren van maatregelen om vaardighedentekorten aan te pakken, het versterken van bij- en omscholing en het bieden van gerichte stimulansen voor indienstneming en iii) het vergroten van de capaciteit van openbare diensten voor arbeidsvoorziening om mismatches op de arbeidsmarkt aan te pakken. Inclusieve, hoogwaardige onderwijs- en opleidingsstelsels versterken. De integratie van kwetsbare groepen en met name jongeren en vrouwen op de arbeidsmarkt bevorderen, zorgen voor adequate arbeidsomstandigheden en de segmentering van de arbeidsmarkt aanpakken, en socialebeschermingsstelsels ontwikkelen en waar nodig aanpassen om de uitdagingen die na de COVID-19-crisis ontstaan het hoofd te bieden. De sociale partners effectief betrekken bij de beleidsvorming, en de sociale dialoog en collectieve onderhandelingen versterken. Zorgen voor de uitwisseling van en convergentie naar goede praktijken inzake arbeidsmarkt- en sociaal beleid die de economische en sociale veerkracht vergroten.

               3.Toezien op de doeltreffendheid van beleidsondersteuningspakketten voor ondernemingen, de focus leggen op gerichtere steun voor de solvabiliteit van levensvatbare ondernemingen die tijdens de pandemie onder druk zijn komen te staan en meer gebruikmaken van instrumenten op basis van eigen vermogen. Maatregelen nemen om de capaciteit van de insolventiekaders voor een doeltreffende en tijdige afhandeling van faillissementen en schuldherstructurering te vergroten, maximale waarde te behouden en een efficiënte toewijzing van kapitaal en grensoverschrijdende investeringen bevorderen. Vooruitgang boeken bij de uitdieping van de kapitaalmarktenunie, onder meer door snel overeenstemming te bereiken over de wetgevingsvoorstellen van de Commissie om de financiering van de economie te ondersteunen, de investeringsmogelijkheden voor ondernemingen en particulieren te vergroten en grensoverschrijdende belemmeringen voor investeringen in de eengemaakte markt weg te nemen.

               4.De nationale institutionele kaders blijven versterken en hervormingen doorvoeren om knelpunten voor investeringen en de herschikking van kapitaal aan te pakken, en zorgen voor een efficiënt en tijdig gebruik van Uniemiddelen. De administratieve lasten voor bedrijven verminderen en het ondernemingsklimaat verbeteren. De doeltreffendheid en digitalisering van het openbaar bestuur versterken. Het beheer van de overheidsfinanciën verbeteren, onder meer via groene budgettering en doeltreffende kaders voor het beheer van overheidsinvesteringen, en de samenstelling van de overheidsfinanciën verbeteren door middel van uitgaventoetsingen, met bijzondere aandacht voor de kwaliteit van overheidsinvesteringen en investeringen in mensen en vaardigheden, en de overheidsuitgaven beter afstemmen op de herstel- en veerkrachtbehoeften.

               5.Zorgen voor macrofinanciële stabiliteit en de kredietkanalen voor de economie in stand houden, niet-renderende leningen blijven aanpakken door onder meer de kwaliteit van de activa te monitoren, tijdige en proactieve samenwerking met noodlijdende debiteuren (met name levensvatbare) en de verdere ontwikkeling van secundaire markten voor oninbare leningen. Verder werken aan de voltooiing van de bankenunie aan de hand van een tijdgebonden stappenplan, en aan het versterken van de internationale rol van de euro. De verkennende werkzaamheden met betrekking tot de mogelijke invoering van een digitale euro blijven ondersteunen.

               Gedaan te Brussel,

                     Voor de Raad

                     De voorzitter

                     (1)

                        PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

                     (2)

                        PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25.

                     (3)

                        Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (PB L 57 van 18.2.2021, blz. 17).

                     (4)

                        Aanbeveling van de Raad van 13 juli 2021 over het economisch beleid van de eurozone (PB C 283 van 15.7.2021, blz. 1).

                     (5)

                        Jaarlijkse duurzame-groeianalyse 2022 (COM(2021) 740).

                     (6)

                        Zie het “Report on a digital euro” van de ECB van oktober 2020:
                  https://www.ecb.europa.eu/pub/pdf/other/Report_on_a_digital_euro~4d7268b458.en.pdf

                     (7)

                        Richtlijn (EU) 2019/1023 van het Europees Parlement en de Raad van 20 juni 2019 betreffende preventieve herstructureringsstelsels, betreffende kwijtschelding van schuld en beroepsverboden, en betreffende maatregelen ter verhoging van de efficiëntie van procedures inzake herstructurering, insolventie en kwijtschelding van schuld, en tot wijziging van Richtlijn (EU) 2017/1132 (richtlijn betreffende herstructurering en insolventie) (PB L 172 van 26.6.2019, blz. 18).

                     (8)

                        Tijdens de Eurotop van 25 juni 2021 hebben de EU-leiders hun politieke steun voor de kapitaalmarktenunie (KMU) onderstreept en hebben zij opgeroepen tot een snelle uitvoering van het KMU-actieplan.

                     (9)

                        Aanbeveling (EU) 2021/402 van de Commissie van 4 maart 2021 over doeltreffende actieve steun voor werkgelegenheid na de COVID-19-crisis (EASE) (PB L 80 van 8.3.2021, blz. 1).

                     (10)

                        Interinstitutionele proclamatie betreffende de Europese pijler van sociale rechten (PB C 428 van 13.12.2017, blz. 10).

                     (11)

                        De EU heeft zich verbonden aan de volgende EU-kerndoelen voor 2030: ten minste 78 % van de bevolking tussen 20 en 64 jaar moet werken; ten minste 60 % van de mensen tussen 25 en 64 jaar moet jaarlijks aan leeractiviteiten deelnemen; en het aantal mensen dat met armoede of sociale uitsluiting wordt bedreigd, moet met ten minste 15 miljoen worden verminderd ten opzichte van 2019.