title: Aanbeveling van de Raad van 8 juli 2014 over het nationale hervormingsprogramma van Luxemburg voor 2014 met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma van Luxemburg voor 2014

text:
               29.7.2014

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               C 247/72

         AANBEVELING VAN DE RAAD
   van 8 juli 2014
   over het nationale hervormingsprogramma van Luxemburg voor 2014 met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma van Luxemburg voor 2014
   2014/C 247/14
   DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
   Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,
   Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 5, lid 2,
   Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,
   Gezien de resoluties van het Europees Parlement,
   Gezien de conclusies van de Europese Raad,
   Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,
   Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,
   Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,
   Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,
   Overwegende hetgeen volgt:

               (1)

               De Europese Raad heeft op 26 maart 2010 ingestemd met het voorstel van de Commissie voor een nieuwe groei- en werkgelegenheidstrategie; deze Europa 2020-strategie moet voor betere coördinatie van het economisch beleid zorgen en zich toespitsen op de sleutelgebieden waarop Europa's potentieel voor duurzame groei en concurrentievermogen een impuls nodig heeft.

               (2)

               De Raad heeft op 13 juli 2010 op basis van de voorstellen van de Commissie een aanbeveling inzake de globale richtsnoeren voor het economisch beleid van de lidstaten en de Unie (2010-2014) vastgesteld en heeft op 21 oktober 2010 een besluit betreffende de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten (2) vastgesteld, die samen de „geïntegreerde richtsnoeren” vormen. De lidstaten is verzocht in hun nationaal economisch en werkgelegenheidsbeleid rekening te houden met de geïntegreerde richtsnoeren.

               (3)

               De staatshoofden en regeringsleiders hebben op 29 juni 2012 besloten tot een Pact voor groei en werkgelegenheid dat een samenhangend kader biedt voor actie op het niveau van de lidstaten, de EU en de eurozone, waarbij alle mogelijke hefbomen, instrumenten en beleidsvormen worden ingezet. Zij hebben bepaald welke maatregelen op het niveau van de lidstaten moeten worden genomen, en met name verklaard vastbesloten te zijn om de doelstellingen van de Europa 2020-strategie te verwezenlijken en de landenspecifieke aanbevelingen uit te voeren.

               (4)

               De Raad heeft op 9 juli 2013 een aanbeveling (3) over het nationale hervormingsprogramma voor 2013 van Luxemburg vastgesteld en een advies over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Luxemburg voor de periode 2012-2016 uitgebracht. In overeenstemming met Verordening (EU) nr. 473/2013 van het Europees Parlement en de Raad (4) heeft de Commissie op 15 november 2013 haar advies over het ontwerpbegrotingsplan van Luxemburg voor 2014 gepresenteerd.

               (5)

               De Commissie heeft op 13 november 2013 haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse groeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees semester 2014 voor coördinatie van het economisch beleid. Eveneens op 13 november 2013 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin Luxemburg werd genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen.

               (6)

               De Europese Raad heeft op 20 december 2013 prioriteiten inzake financiële stabiliteit, begrotingsconsolidatie en groeibevorderende maatregelen goedgekeurd. De Raad benadrukte dat moet worden gestreefd naar gedifferentieerde, groeivriendelijke begrotingsconsolidatie, een normalisering van de kredietverschaffing aan de economie, bevordering van groei en concurrentievermogen, het aanpakken van de werkloosheid en van de sociale gevolgen van de crisis, en modernisering van de overheidsdiensten.

               (7)

               De Commissie heeft op 5 maart 2014 de resultaten gepubliceerd van de diepgaande evaluatie voor Luxemburg die zij op grond van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 heeft uitgevoerd. De analyse van de Commissie brengt haar ertoe te concluderen dat Luxemburg niet te kampen heeft met macro-economische onevenwichtigheden in de zin van de procedure bij macro-economische onevenwichtigheden. Met name blijkt uit de analyse van het overschot op de lopende rekening dat dit niet veroorzaakt wordt door een zwakke binnenlandse vraag, maar veeleer het gevolg is van het specifieke groeimodel van Luxemburg, dat vooral op financiële dienstverlening is gebaseerd. De binnenlandse financiële stabiliteit loopt weliswaar enig risico als gevolg van de aanwezigheid van een grote financiële sector, maar dat risico blijft betrekkelijk beperkt omdat de sector tegelijkertijd gediversifieerd en gespecialiseerd is. De hoge schuldenlast van de private sector, en met name van de niet-financiële vennootschappen, wordt vooral veroorzaakt door de aanwezigheid van een groot aantal multinationals die hun bijkantoren of dochterondernemingen in Luxemburg gebruiken voor financieringstransacties binnen de groep. Ten slotte is de actuele gunstige positie van de overheidsfinanciën in hoge mate afhankelijk van de houdbaarheid van het groeimodel dat gebaseerd is op een levendige financiële sector, en loopt de houdbaarheid ervan op lange termijn gevaar.

               (8)

               Luxemburg heeft op 28 april 2014 zijn nationale hervormingsprogramma 2014 ingediend en op 25 april 2014 zijn stabiliteitsprogramma 2014. Om rekening te houden met de onderlinge verbanden, zijn beide programma's tegelijkertijd beoordeeld.

               (9)

               De in het stabiliteitsprogramma voor 2014 uitgestippelde begrotingsstrategie voor de middellange termijn heeft tot doel in 2016 terug te keren naar de middellangetermijndoelstelling, na daarvan in 2015 in ruime mate te zullen afwijken. Het programma bevestigt de vorige middellangetermijndoelstelling van een overschot van 0,5 % van het bbp, wat overeenkomt met de vereisten van het stabiliteits- en groeipact. Het (herberekende) structurele overheidsoverschot loopt naar verwachting terug van 1,4 % van het bbp in 2013 tot 1,1 % in 2014, waarna het in 2015 omslaat in een tekort van 0,1 % van het bbp. Daarna worden naar verwachting geleidelijk toenemende structurele overschotten gehaald. Daarom wordt verwacht dat Luxemburg zijn middellangetermijndoelstelling in 2014 haalt, maar daar in 2015 aanzienlijk van af zal wijken. Volgens het programma zou het groeipercentage van de overheidsuitgaven, de discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde niet meegerekend, hoger liggen dan het middellangetermijnreferentiepercentage voor de potentiële groei van het bbp in 2015. De programmadoelstellingen zijn gedeeltelijk in overeenstemming met de vereisten van het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact, maar met name in 2015 wordt ervan afgeweken. De schuldquote bedroeg in 2013 23,1 % van het bbp, duidelijk minder dan de referentiewaarde van 60 % van het bbp; verwacht wordt dat deze in de loop van de programmaperiode verder zal dalen. Het macro-economische scenario dat de begrotingsprognoses in het programma onderbouwt, is door een onafhankelijke instantie (Statec) opgesteld en is voor 2014 en 2015 iets te optimistisch gestemd. De regering voorziet een bbp-groeipercentage van 3,2 % in zowel 2014 als 2015, terwijl de diensten van de Commissie in de voorjaarsprognoses van 2014 voor 2014 uitgaan van 2,6 % en voor 2015 van 2,7 %. Bovendien zijn de maatregelen die het begrotingstraject voor de periode 2015-2018 moeten onderbouwen nog niet volledig door de overheid gepreciseerd. Volgens de prognoses van de Commissie, waarbij geen rekening wordt gehouden met de meest recentelijk aangekondigde maatregelen, zal het structurele overschot naar verwachting teruglopen naar 0,6 % van het bbp in 2014 en in 2015 omslaan in een tekort van 1,3 % van het bbp. Het groeipercentage van de overheidsuitgaven ligt volgens raming in 2015 hoger dan het middellangetermijnreferentiepercentage voor de potentiële groei van het bbp, de discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde niet meegerekend. Op basis van de evaluatie van het stabiliteitsprogramma 2014 en de prognose van de Commissie, overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1466/97, is de Raad van mening dat het risico bestaat dat de streefcijfers van het stabiliteitsprogramma niet worden gehaald; deze zijn overigens slechts gedeeltelijk in overeenstemming met de vereisten van het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact, met name vanaf 2015.

               (10)

               De regering heeft het parlement in juli 2013 een ontwerpwet voorgelegd tot omzetting van het bepaalde in Richtlijn 2011/85/EU van de Raad (5) en in het Verdrag inzake stabiliteit, coördinatie en bestuur. Het was de bedoeling dat de ontwerpwet op 1 januari 2014 in werking trad, maar de goedkeuring ervan is vertraagd door het ontslag van de regering in juli. Volgens de ontwerpwet wordt een nieuwe wet inzake financiële meerjarenprogrammering ingediend die dezelfde periode bestrijkt als de aanstaande actualisering van het stabiliteitsprogramma. De wet inzake financiële meerjarenprogrammering zou dan steeds jaarlijks worden geactualiseerd, tegelijk met de jaarlijkse begroting. In die wet worden plannen gepreciseerd om de begrotingsdoelstelling voor de middellange termijn op algemeen overheidsniveau te halen. De ontwerpwet introduceert meerjarenplafonds in de wet inzake financiële meerjarenprogrammering die alleen betrekking hebben op de centrale overheid, maar er wordt niet gespecificeerd wat de gevolgen zijn als de plafonds worden overschreden. De ontwerpwet voorziet niet in een nationale uitgavenregel aan de hand waarvan meerjarendoelstellingen voor de uitgaven kunnen worden vastgesteld. Wel bevat de wet bepalingen die ervoor moeten zorgen dat het aanpassingstraject in de richting van de middellangetermijndoelstelling wordt nageleefd. In maart 2014 is een herzien wetsontwerp aan het parlement voorgelegd. Daarin wordt onder meer voorzien in de toewijzing van de taak van het onafhankelijke toezicht op de begrotingsregels aan een speciaal daartoe opgerichte instelling, de „Conseil National des Finances Publiques”.

               (11)

               Bovendien zullen de belastinginkomsten uit btw worden getroffen door nieuwe regels omtrent btw-inkomsten uit elektronische handel. Vanaf 2015 worden dergelijke inkomsten overgedragen van het land waar de leverancier is gevestigd naar het land waar de klant woont. De regering heeft aangekondigd dat de btw-tarieven met 2 procentpunten zullen worden verhoogd, wat het verlies aan inkomsten gedeeltelijk compenseert. Gezien de brede toepassing van verlaagde en sterk verlaagde tarieven kunnen aanvullende inkomsten worden gegenereerd door uitbreiding van de toepassing van het normale btw-tarief, waardoor in ruimere mate voor de bovengenoemde verliezen zou worden gecompenseerd.

               (12)

               Volgens de gegevens in het vergrijzingsverslag 2012 van de Commissie moeten de bruto-uitgaven voor pensioenen als percentage van het bbp in Luxemburg worden verhoogd, van 9,2 % van het bbp nu tot 18,6 % in 2060. Dit is grotendeels het gevolg van uitgaven in verband met de vergrijzing, en met name pensioenuitgaven. De pensioenhervorming van 2012 was slechts beperkt en heeft de risico's voor de langetermijnhoudbaarheid van de overheidsfinanciën niet wezenlijk aangepakt. De kortetermijnfinanciering van het pensioenstelsel wordt momenteel gegarandeerd door een geringe afhankelijkheidsratio van ouderen en wordt opgebracht door de bijdragen van de relatief jonge grensarbeiderspopulatie. In de toekomst zal deze trend naar verwachting keren en zullen waarschijnlijk de pensioenkosten, evenals de zorgkosten op de lange termijn, aanzienlijk toenemen. Om de betaalbaarheid van het pensioenstelsel te garanderen is na 2020 waarschijnlijk een aanzienlijke toename van het premiepercentage nodig, bovenop de ingebouwde matiging van de aanpassing van de pensioenen aan de levensstandaard. Dit zou een aanzienlijke toename van de op de toekomstige actieve bevolking wegende lasten op arbeid betekenen, waardoor een verlies aan kostenconcurrentievermogen zou ontstaan. Gegeven het huidige hoge niveau van de vervangingsgraad hadden enkele andere maatregelen kunnen worden genomen om te zorgen voor een eerlijker verdeling van de lasten over de generaties. De invoering van een plafond voor pensioenaanpassingen op basis van reële loonsverhogingen zou de pensioenreserves doen toenemen. Bovendien zou het verhogen van de daadwerkelijke pensioenleeftijd, die momenteel 59 jaar bedraagt, door deze aan te passen aan de veranderingen van de levensverwachting, helpen de langetermijnhoudbaarheid van het pensioenstelsel te garanderen. Ook moeten de mogelijkheden voor vervroegde pensionering worden beperkt. De in het kader van de pensioenhervorming geboden financiële stimulansen om mensen langer aan het werk te houden, kunnen de houdbaarheid van het pensioenstelsel in de hand werken, maar dan moet de inzetbaarheid van oudere werknemers op de arbeidsmarkt verder worden verbeterd door versterking van de beroepsopleiding en het levenslang leren. Luxemburg moet de toekomstige vraag naar en kosten van de langdurige zorg in de hand houden om de houdbaarheid ervan te garanderen. Langdurige zorg kan ook kostenefficiënter worden gemaakt door de coördinatie tussen de gezondheidszorg en de sociale zorg te versterken, de dienstverlening te verbeteren en mantelzorgers beter te ondersteunen.

               (13)

               Het grote overschot van Luxemburg op de lopende rekening wordt veroorzaakt door de financiële dienstverlening en maskeert een aanhoudend en geleidelijk toenemend tekort op de handelsbalans voor goederen, veroorzaakt door een trage groei van de export. Deze trend geeft het toenemende belang van de dienstensector in de economie weer, maar wordt tegelijkertijd veroorzaakt door een meer structureel verlies aan kostenconcurrentievermogen. De recente gestage toename van de arbeidskosten per eenheid product heeft het concurrentievermogen van de Luxemburgse industrie ondermijnd. De matiging van de automatische loonindexering die in 2012 door de regering is goedgekeurd, loopt eind 2014 af. Hoewel verschillende oplossingen kunnen worden onderzocht, is het belangrijk ervoor te zorgen dat lonen nauwer aansluiten bij de productiviteit door een hervorming van de automatische loonindexering door te voeren, zodat er ruimte komt voor differentiatie per sector. De grote afhankelijkheid van de financiële sector vormt een structureel risico voor de economie. Daarom moet Luxemburg zich richten op de ontwikkeling van sterk gespecialiseerde bedrijven als springplank voor groei door innovatie. Hoewel de O&O-intensiteit van de overheid sinds 2000 is verviervoudigd, hetgeen indicatief is voor de vastberadenheid om een publieke onderzoekscapaciteit op te bouwen, ligt Luxemburg niet op schema wat betreft het halen van zijn O&O-intensiteitsdoelstelling voor 2020 van 2,32,6 % van het bbp, als gevolg van een scherpe daling van de zakelijke O&O-intensiteit van 1,53 % van het bbp in 2000 naar 1 % in 2012. Zijn prestatie wat betreft de indicatoren betreffende de samenwerking tussen de openbare onderzoeksinstellingen en bedrijven moet verder worden verbeterd. De in 2013 gestarte hervorming om de innovatieclusters te versterken moet worden voortgezet.

               (14)

               Hoewel verschillende maatregelen zijn goedgekeurd, blijft de jeugdwerkloosheid met 17,4 % van de actieve bevolking nog steeds hoog, hoewel er sprake is van een daling ten opzichte van 2012, toen die 18 % bedroeg. De werkloosheid hangt sterk samen met het opleidingsniveau en is lager onder de jongeren met een hoger opleidingsniveau. Het onderwijssysteem van Luxemburg heeft te kampen met een aantal specifieke problemen, zoals de meertaligheid en de specifieke vaardigheden die een sterk gespecialiseerde arbeidsmarkt met een grote financiële sector vereist. De resultaten van het onderzoek naar de vaardigheden van studenten dat de OESO in 2012 heeft uitgevoerd, bevestigden dat er verdere maatregelen nodig zijn om iets te doen aan de sinds 2006 geobserveerde, relatief zwakke prestaties van jongeren waar het gaat om basisvaardigheden. In dit verband moet de hervorming van het basis- en voortgezet onderwijs worden vervolgd. Bovendien moet de kwaliteit en de aantrekkelijkheid van beroepsopleidingen en beroepsonderwijs verder worden verbeterd om de arbeidsmarkt te voorzien van een geschoold personeel, onder meer en met name mensen met een migrantenachtergrond. De inrichting van het belasting- en uitkeringsstelsel is de oorzaak van zeer grote werkloosheidsvallen; deze behoren tot de grootste in de Unie en gelden voor alle salarisniveaus en gezinssamenstellingen. Ook blijft het activeringsbeleid ondanks recente hervormingspogingen zwak; deelname aan actief arbeidsmarktbeleid is niet verplicht op enig moment gedurende de periode van werkloosheid.

               (15)

               Luxemburg heeft zich verbonden tot een terugdringing van de broeikasgasemissies met 20 % in 2020 in de sectoren die niet onder ETS vallen, maar verwacht wordt dat het land 23 procentpunten onder dit streefcijfer blijft. Bovendien wordt verwacht dat de uitstoot over 2013 één procent hoger is dan het streefcijfer dat voor 2013 is vastgesteld in de beschikking inzake de verdeling van de inspanningen. Rond 70 % van de vervoersgerelateerde emissies houden verband met de brandstofuitvoer, onder meer als gevolg van zeer lage accijnzen op brandstoffen. De erkenning van brandstofuitvoer als een belangrijke uitdaging in het tweede nationale klimaatactieplan dat in mei 2013 is goedgekeurd, is een stap vooruit. Niettemin zijn specifiekere langetermijnmaatregelen nodig om dit probleem aan te pakken. Milieubelastingen waren in 2012 goed voor 2,4 % van het bbp, terwijl dat in 2004 nog 3,1 % was. Deze daling hangt met name samen met lagere inkomsten uit energiebelastingen als gevolg van een ontbreken van een indexering van die belastingen. Vervoersbelastingen, exclusief brandstoffen, vertegenwoordigden in 2012 0,2 % van het bbp. De opbrengsten uit belastingen op brandstoffen voor vervoer zijn hoog (2,2 % van het bbp), ondanks het belastingvoordeel voor diesel, met name als gevolg van de grensoverschrijdende aankoop van benzine. Milieubelastingen vormen een kleiner aandeel van de totale belastinginkomsten dan gemiddeld, en dus is er ruimte voor verbetering van de inrichting van deze milieubelastingen, met name door verhoging van de belasting op energieproducten voor vervoer.

               (16)

               In het kader van het Europees Semester heeft de Commissie een alomvattende analyse gemaakt van het economische beleid van Luxemburg. Zij heeft het nationale hervormingsprogramma en het stabiliteitsprogramma onderzocht. Zij heeft niet alleen rekening gehouden met de relevantie ervan voor een duurzaam begrotings- en sociaaleconomisch beleid in Luxemburg, maar ook met de naleving van de EU-regels en -richtsnoeren, gegeven de noodzaak het gehele economische bestel van de Unie te versterken door op het niveau van de EU input te geven voor toekomstige nationale besluiten. De onderstaande aanbevelingen 1 tot en met 5 zijn haar aanbevelingen in het kader van het Europees Semester.

               (17)

               In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het stabiliteitsprogramma onderzocht en zijn advies (6) daarover is met name in de onderstaande aanbeveling 1 weergegeven.

               (18)

               In het kader van het Europees Semester heeft de Commissie ook een analyse gemaakt van het economische beleid van de eurozone als geheel. Op basis hiervan heeft de Raad specifieke aanbevelingen gericht tot de lidstaten die de euro als munt hebben (7). Als land dat de euro als munt heeft, dient ook Luxemburg erop toe te zien dat aan deze aanbevelingen volledig en tijdig uitvoering wordt gegeven,

         BEVEELT AAN dat Luxemburg in de periode 2014-2015 actie onderneemt om:

               1.

               in 2014 een gezonde begrotingssituatie te handhaven, de begrotingsstrategie in 2015 aanzienlijk te versterken om ervoor te zorgen dat de middellangetermijndoelstelling wordt bereikt en daarna op dat niveau blijft om de langetermijnhoudbaarheid van de openbare financiën te beschermen, met name door rekening te houden met impliciete verplichtingen in verband met de vergrijzing; de budgettaire governance te versterken door de vaststelling te versnellen van een begrotingskader voor de middellange termijn dat de gehele overheid dekt, en onder meer meerjarenuitgavenplafonds omvat, en door onafhankelijk toezicht op de begrotingsregels op te zetten; de belastinggrondslag verder te verbreden, met name de belasting op verbruik;

               2.

               met het oog op het garanderen van de budgettaire houdbaarheid de leeftijdgerelateerde uitgaven te beperken door de langdurige zorg kosteneffectiever te maken, de pensioenhervorming voort te zetten om de daadwerkelijke pensioenleeftijd te verhogen, onder meer door de vervroegde pensionering te beperken, door de pensioenleeftijd of de pensioenuitkeringen te doen aansluiten op de verandering in de levensverwachting; inspanningen te intensiveren om de participatiegraad van oudere werknemers te verhogen, onder meer door hun kansen op de arbeidsmarkt te verbeteren middels een leven lang leren;

               3.

               de goedkeuring van structurele maatregelen te versnellen in overleg met de sociale partners en overeenkomstig de nationale praktijken, het loonvormingsmechanisme hervormen, waaronder het loonindexeringsstelsel, zodat de lonen meer gelijke tred houden met de ontwikkeling van de productiviteit, met name op sectorniveau; de diversifiëring van de structuur van de economie voort te zetten, onder meer door het bevorderen van particuliere investeringen in onderzoek en door de samenwerking tussen openbare onderzoeksinstellingen en bedrijven verder te ontwikkelen;

               4.

               de inspanningen voort te zetten om de jeugdwerkloosheid voor laaggeschoolde werkzoekenden met een migratieachtergrond te verminderen door middel van een samenhangende strategie, onder meer door de inrichting van en het toezicht op een actief arbeidsmarktbeleid verder te verbeteren, door de discrepantie tussen gevraagde en aangeboden vaardigheden aan te pakken, en door de financiële prikkels die werken ontmoedigen, te verminderen; met het oog daarop meer vaart te zetten achter de hervorming van het algemeen vormend en beroepsonderwijs en van de beroepsopleiding om de vaardigheden van jongeren beter te laten aansluiten op de vraag naar arbeid;

               5.

               een breed kader te ontwikkelen en concrete maatregelen te nemen om het streefcijfer voor 2020 wat betreft de vermindering van de uitstoot van broeikasgassen van niet-ETS-activiteiten te halen, met name door belastingheffing op energieproducten voor vervoer.

      Gedaan te Brussel, 8 juli 2014.

            Voor de Raad

            De voorzitter

         P. C. PADOAN

      (1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

      (2)  Gehandhaafd voor 2014 bij Besluit 2014/322/EU van de Raad van 6 mei 2014 betreffende de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten (PB L 165 van 4.6.2014, blz. 49).

      (3)  PB C 217 van 30.7.2013, blz. 55.

      (4)  Verordening (EU) nr. 473/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 21 mei 2013 betreffende gemeenschappelijke voorschriften voor het monitoren en beoordelen van ontwerpbegrotingsplannen en voor het garanderen van de correctie van buitensporige tekorten van de lidstaten van de eurozone (PB L 140 van 27.5.2013, blz. 11).

      (5)  Richtlijn 2011/85/EU van de Raad van 8 november 2011 tot vaststelling van voorschriften voor de begrotingskaders van de lidstaten (PB L 306 van 23.11.2011, blz. 41).

      (6)  Krachtens artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.

      (7)  Zie bladzijde 141 van dit Publicatieblad.


title: 2014/710/EU: Aanbeveling van de Commissie van 9 oktober 2014 betreffende relevante producten- en dienstenmarkten in de elektronische-communicatiesector die aan regelgeving ex ante kunnen worden onderworpen overeenkomstig Richtlijn 2002/21/EG van het Europees Parlement en de Raad inzake een gemeenschappelijk regelgevingskader voor elektronische-communicatienetwerken en -diensten  Voor de EER relevante tekst

text:
               11.10.2014

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               L 295/79

         AANBEVELING VAN DE COMMISSIE
   van 9 oktober 2014
   betreffende relevante producten- en dienstenmarkten in de elektronische-communicatiesector die aan regelgeving ex ante kunnen worden onderworpen overeenkomstig Richtlijn 2002/21/EG van het Europees Parlement en de Raad inzake een gemeenschappelijk regelgevingskader voor elektronische-communicatienetwerken en -diensten
   (Voor de EER relevante tekst)

      (2014/710/EU)

   DE EUROPESE COMMISSIE,
   Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,
   Gezien Richtlijn 2002/21/EG van het Europees Parlement en de Raad van 7 maart 2002 inzake een gemeenschappelijk regelgevingskader voor elektronische-communicatienetwerken en -diensten (Kaderrrichtlijn) (1), en met name artikel 15, lid 1,
   Gezien de adviezen van het Orgaan van Europese regelgevende instanties voor elektronische communicatie (Berec) en het Comité voor Communicatie,
   Overwegende hetgeen volgt:

               (1)

               In Richtlijn 2002/21/EG is een wetgevend kader voor de sector elektronische communicatie vastgesteld waarmee ernaar wordt gestreefd een antwoord te bieden op de convergentietrends door alle elektronische-communicatienetwerken en -diensten te bestrijken die binnen de werkingssfeer ervan vallen. Overeenkomstig Richtlijn 2009/140/EG van het Europees Parlement en de Raad (2) is het doel van het wetgevend kader onder meer om sectorspecifieke regelgeving ex ante steeds meer terug te brengen naarmate de concurrentie op de markt zich ontwikkelt, en dat elektronische communicatie uiteindelijk volledig wordt geregeld door het mededingingsrecht.

               (2)

               In overeenstemming met dit doel wordt met deze aanbeveling beoogd aan te wijzen welke producten- en dienstenmarkten overeenkomstig artikel 15, lid 1, van Richtlijn 2002/21/EG voor regelgeving ex ante in aanmerking komen. Regelgevende interventie ex ante moet uiteindelijk voordelen voor de eindgebruikers opleveren doordat op duurzame wijze daadwerkelijke concurrentie op de retailmarkten tot stand wordt gebracht. Naar verwachting zullen de nationale regelgevende instanties geleidelijk constateren dat retailmarkten concurrerend zijn hoewel er op wholesaleniveau geen regelgeving van toepassing is, met name als er rekening wordt gehouden met te verwachten verbeteringen op het gebied van innovatie en mededinging.

               (3)

               De definitie van relevante markten kan mettertijd veranderen, aangezien de kenmerken van producten en diensten, en de mogelijkheden voor vraag- en aanbodsubstitutie kunnen veranderen. Aanbeveling 2007/879/EG van de Commissie (3) is nu al ruim zes jaar van kracht; het is dan ook aangewezen deze te herzien in het licht van de marktontwikkelingen die zich sinds de vaststelling ervan hebben voorgedaan.De onderhavige aanbeveling vervangt derhalve Aanbeveling 2007/879/EG en geeft richtsnoeren inzake toekomstige marktanalyses aan de nationale regelgevende instanties.

               (4)

               Op grond van artikel 15, lid 1, van Richtlijn 2002/21/EG is de Commissie verplicht een aanbeveling aan te nemen waarin de markten in de sector elektronische communicatie worden opgenomen waarvan de kenmerken zodanig kunnen zijn dat het opleggen van regulerende verplichtingen overeenkomstig de beginselen van het mededingingsrecht gerechtvaardigd is. In deze aanbeveling worden derhalve de beginselen van het mededingingsrecht gebruikt om productenmarkten in de sector elektronische communicatie aan te wijzen.

               (5)

               Overeenkomstig artikel 15, lid 3, van Richtlijn 2002/21/EG is het aan de nationale regelgevende instanties om in overeenstemming met het mededingingsrecht en zoveel mogelijk rekening houdend met deze aanbeveling de relevante markten die met de nationale omstandigheden overeenkomen, en met name de relevante geografische markten binnen hun grondgebied, te bepalen.

               (6)

               Overeenkomstig artikel 16. lid 3, van Richtlijn 2002/21/EG worden wettelijke verplichtingen ex ante uitsluitend opgelegd op markten die niet daadwerkelijk concurrerend zijn. Zoals uiteengezet in overweging 27 van de richtlijn zijn dat markten waarop een of meer ondernemingen over aanzienlijke marktmacht beschikken en waarop nationale rechtsmiddelen en de middelen van het EU-mededingingsrecht ontoereikend zijn om het vastgestelde mededingingsprobleem op te lossen. Bij een analyse van daadwerkelijke mededinging moet bovendien onder meer worden onderzocht of de markt in de toekomst concurrerend zal zijn en of een eventueel gebrek aan daadwerkelijke mededinging dus blijvend is.

               (7)

               Zowel de Commissie als de nationale regelgevende instanties nemen bij het bepalen van wholesalemarkten die aan regelgeving ex ante kunnen worden onderworpen de analyse van de bijbehorende retailmarkten als uitgangspunt. Bij deze retailanalyse wordt op prospectieve wijze ten aanzien van een bepaalde periode rekening gehouden met substitueerbaarheid aan de vraagzijde en, indien passend, aan de aanbodzijde. Bij het bepalen van relevante markten overeenkomstig artikel 15, lid 3, van Richtlijn 2002/21/EG dienen de nationale regelgevende instanties een geografisch gebied aan te wijzen waarin sprake is van vergelijkbare of voldoende homogene mededingingsvoorwaarden en dat van de aangrenzende gebieden kan worden onderscheiden doordat daarin duidelijk afwijkende mededingingsvoorwaarden gelden, waarbij met name wordt bekeken of de potentiële AMM-exploitant in zijn hele netwerkgebied op uniforme wijze te werk gaat of dat deze wordt geconfronteerd met duidelijk afwijkende mededingingsvoorwaarden, waardoor zijn activiteiten in bepaalde gebieden worden belemmerd, maar in andere gebieden niet.

               (8)

               Er dient op prospectieve wijze te worden beoordeeld of retailmarkten daadwerkelijk concurrerend zijn bij afwezigheid van regelgeving op basis van de constatering van aanmerkelijke marktmacht. Anderzijds dient er bij de analyse rekening te worden gehouden met de effecten van andere soorten regelgeving die van toepassing zijn op de relevante retailmarkten en de aanverwante wholesalemarkt(en) ten aanzien van de desbetreffende periode.

               (9)

               Bij het uitvoeren van een marktanalyse overeenkomstig artikel 16 van Richtlijn 2002/21/EG dient een markt prospectief te worden beoordeeld, waarbij de bestaande marktomstandigheden als uitgangspunt worden genomen. Bij de analyse dient te worden beoordeeld of de markt in de toekomst concurrerend zal zijn en of een eventueel gebrek aan mededinging blijvend is, gelet op te verwachten of te voorspellen marktontwikkelingen (4).

               (10)

               Als de desbetreffende retailmarkt in de toekomst bij afwezigheid van regelgeving ex ante niet daadwerkelijk concurrerend zal zijn, dient/dienen de bijbehorende wholesalemarkt(en) die overeenkomstig artikel 16 van Richtlijn 2002/21/EG aan regelgeving ex ante kan/kunnen worden onderworpen te worden beoordeeld. Bij het analyseren van de grenzen en de marktmacht op één of meer bijbehorende relevante wholesalemarkten om te bepalen of deze daadwerkelijk concurrerend is/zijn, dient rekening te worden gehouden met directe en indirecte concurrentiedruk, ongeacht of die druk al dan niet voortvloeit uit elektronische-communicatienetwerken, elektronische-communicatiediensten of andere soorten diensten of toepassingen die vanuit het oogpunt van de eindgebruiker vergelijkbaar zijn (5). Als de desbetreffende retailmarkt echter in de toekomst bij afwezigheid van regelgeving ex ante op wholesaleniveau op de bijbehorende relevante markt(en) daadwerkelijk concurrerend zal zijn, dient de nationale regelgevende instantie hieruit de conclusie te trekken dat regelgeving op wholesaleniveau niet meer noodzakelijk is. In dat geval dient er bij de beoordeling van de bijbehorende relevante wholesalemarkt(en) te worden uitgegaan van het intrekken van de regelgeving ex ante. Indien de wholesalemarkten in de toeleveringsketen verticaal met elkaar zijn verbonden, dient als eerste de wholesalemarkt te worden geanalyseerd die stroomopwaarts het verst van de desbetreffende retailmarkt is verwijderd.

               (11)

               De in de bijlage opgenomen wholesalemarkten kunnen over kenmerken beschikken op basis waarvan regelgeving ex ante gerechtvaardigd is, aangezien deze voldoen aan de hieronder genoemde drie cumulatieve criteria die ook in de vorige versies van de aanbeveling zijn toegepast om te bepalen welke markten aan regelgeving ex ante kunnen worden onderworpen. Het eerste criterium is de aanwezigheid van hoge toegangsbelemmeringen die niet van voorbijgaande aard zijn. Gezien het dynamische karakter en functioneren van elektronische-communicatiemarkten moet bij het uitvoeren van een prospectieve analyse voor het bepalen van de relevante markten die voor regelgeving ex ante in aanmerking komen, echter ook rekening worden gehouden met de mogelijkheid dat toegangsbelemmeringen binnen de relevante periode worden overwonnen. Het tweede criterium is of de marktstructuur al dan niet neigt naar daadwerkelijke mededinging binnen de desbetreffende periode. De toepassing van dit criterium houdt in dat moet worden nagegaan wat de toestand is van de op infrastructuur gebaseerde en andere mededinging die aan de toetredingsdrempels ten grondslag ligt. Het derde criterium is dat toepassing van het mededingingsrecht op zichzelf het marktfalen in kwestie niet voldoende zou verhelpen. De voornaamste indicatoren waarop bij de toetsing aan het eerste en het tweede criterium moet worden gelet, zijn vergelijkbaar met die welke in het kader van een prospectieve marktanalyse worden onderzocht om te bepalen of er sprake is van aanmerkelijke marktmacht. Dit zijn met name indicatoren van toegangsbelemmeringen bij afwezigheid van regelgeving (onder meer de omvang van initiële investeringen), marktstructuur, marktontwikkeling en marktdynamiek, met inbegrip van indicatoren zoals marktaandelen en trends daarvan, marktprijzen en trends daarvan, en de reikwijdte en dekkingsgraad van concurrerende netwerken of infrastructuren.

               (12)

               Wat betreft het eerste criterium zijn twee soorten toegangsbelemmeringen relevant ten behoeve van deze aanbeveling: structurele belemmeringen en wettelijke of regelgevende belemmeringen. Structurele toegangsbelemmeringen zijn het gevolg van oorspronkelijke kosten- of vraagomstandigheden die leiden tot zodanig asymmetrische voorwaarden voor gevestigde exploitanten en voor nieuwkomers dat de markttoegang van die laatsten wordt belemmerd of verhinderd. Zo kan er van hoge structurele belemmeringen sprake zijn wanneer de markt wordt gekenmerkt door absolute kostenvoordelen, aanzienlijke schaal- en/of synergievoordelen, capaciteitsbeperkingen en grote initiële investeringen. Een daarmee verband houdende structurele belemmering kan ook bestaan wanneer voor de levering van de dienst een netwerkcomponent nodig is die technisch gesproken niet kan worden gedupliceerd, of alleen kan worden gedupliceerd voor kosten die dit voor de concurrenten economisch niet rendabel maken.

               (13)

               Belemmeringen van wettelijke of regelgevende aard zijn niet op economische voorwaarden gebaseerd, maar zijn het gevolg van wetgevende, administratieve of andere maatregelen die directe gevolgen hebben voor de voorwaarden voor de toegang tot en/of de positie van exploitanten op de relevante markt. Een voorbeeld van een wettelijke of regelgevende belemmering die de toegang tot de markt belemmert of verhindert, is een beperking van het aantal ondernemingen dat toegang heeft tot het spectrum voor de levering van onderliggende diensten. Andere voorbeelden van wettelijke of regelgevende belemmeringen zijn prijscontroles of andere op de prijs betrekking hebbende maatregelen van overheidswege die aan de ondernemingen worden opgelegd en die niet alleen gevolgen hebben voor de markttoegang, maar ook voor de positie van ondernemingen op de markt. Wettelijke of regelgevende belemmeringen die binnen de relevante periode naar verwachting worden opgeheven, mogen niet als toegangsbelemmeringen worden beschouwd om er aldus voor te zorgen dat aan het eerste criterium is voldaan.

               (14)

               Toegangsbelemmeringen kunnen ook minder relevant worden op markten die door innovatie worden gestuurd en die door voortdurende technologische vooruitgang worden gekenmerkt. Op dergelijke markten vloeit de concurrentiedruk voornamelijk voort uit de bedreiging die uitgaat van innovatie van potentiële concurrenten die zich niet op de markt bevinden. Op markten waar innovatie een stuwende kracht is, kan dynamische concurrentie of concurrentie op langere termijn plaatsvinden tussen bedrijven die niet noodzakelijkerwijs concurrenten zijn op een bestaande „statische” markt. Deze aanbeveling wijst markten aan waarvan wordt verwacht dat toegangsbelemmeringen voor een afzienbare tijd zullen blijven bestaan. Bij het nagaan welke toegangsbelemmeringen bij afwezigheid van regelgeving waarschijnlijk zullen blijven bestaan, moet worden onderzocht of de sector in het verleden door veelvuldige en succesvolle toegang is gekenmerkt en of de toegang direct en duurzaam genoeg is geweest of naar alle waarschijnlijkheid zal zijn om de marktmacht te beperken. De relevantie van de toegangsbelemmeringen zal onder meer afhangen van de omvang die de productie ten minste moet hebben om rendabel te zijn, en van de initiële investeringen.

               (15)

               Zelfs als een markt door hoge toegangsbelemmeringen wordt gekenmerkt, kunnen andere structurele factoren op die markt tot gevolg hebben dat deze binnen de desbetreffende periode daadwerkelijk concurrerend wordt. Een tendens in de richting van daadwerkelijke mededinging duidt er ofwel op dat de markt de status van daadwerkelijk mededinging bij afwezigheid van regelgeving ex ante binnen de beoordelingsperiode zal bereiken, ofwel dat de markt deze status na die periode zal bereiken, op voorwaarde dat duidelijk wordt aangetoond dat de markt tijdens de beoordelingsperiode een positieve dynamiek vertoont. De marktdynamiek kan bijvoorbeeld worden veroorzaakt door technologische ontwikkelingen of door de convergentie van producten en markten, waardoor concurrentiedruk kan ontstaan tussen exploitanten die op verschillende productenmarkten actief zijn. Dit kan ook het geval zijn op markten waar een beperkt — maar voldoende — aantal ondernemingen met uiteenlopende kostenstructuren te maken heeft met een prijselastische vraag vanuit de markt. Er kan ook van overcapaciteit op een markt sprake zijn, waardoor concurrerende ondernemingen normaal gesproken in staat moeten zijn de output zeer snel uit te breiden in reactie op een eventuele prijsverhoging. Op dergelijke markten kunnen de marktaandelen in de tijd variëren en/of de prijzen een dalend verloop vertonen.

               (16)

               In het kader van het derde criterium wordt beoordeeld in hoeverre vastgesteld aanhoudend marktfalen kan worden aangepakt door middel van corrigerende maatregelen die op grond van het mededingingsrecht kunnen worden opgelegd, met name uitgaande van het feit dat inbreuken op het mededingingsrecht op doeltreffende wijze kunnen worden voorkomen door regelgevende verplichtingen ex ante. Interventies op grond van het mededingingsrecht zullen meestal onvoldoende zijn wanneer bijvoorbeeld een interventie om aanhoudend marktfalen te verhelpen de vaststelling van uitvoerige voorschriften met zich meebrengt of wanneer veelvuldige en/of tijdige interventies onontbeerlijk zijn. Regelgeving ex ante dient derhalve te worden beschouwd als passende aanvulling op het mededingingsrecht indien dat op zichzelf niet afdoende is om vastgesteld aanhoudend marktfalen doeltreffend aan te pakken.

               (17)

               De toepassing van deze drie cumulatieve criteria zou moeten resulteren in een beperking van het aantal markten in de sector elektronische communicatie waar regelgevende verplichtingen ex ante worden opgelegd, en aldus moeten bijdragen tot de verwezenlijking van een van de doelstellingen van het regelgevingskader, namelijk om sectorspecifieke regelgeving ex ante geleidelijk terug te dringen naarmate de concurrentie op de markt tot ontwikkeling komt. Als aan één van de drie criteria niet wordt voldaan, dient te worden geconcludeerd dat een markt niet kan worden aangewezen als markt die in aanmerking komt voor regelgeving ex ante.

               (18)

               Regelgeving ex ante die op wholesaleniveau wordt opgelegd, dient als afdoende te worden beschouwd om eventuele mededingingsproblemen op de aanverwante stroomafwaartse markt(en) aan te pakken. Een stroomafwaartse markt dient uitsluitend aan regelgeving ex ante te worden onderworpen als de concurrentie op die markt nog steeds over aanmerkelijke marktmacht beschikt, ondanks de aanwezigheid van regelgeving ex ante op de aanverwante stroomopwaartse wholesalemarkt(en). Gezien de vooruitgang die dankzij regelgeving op mededingingsgebied is geboekt, worden in deze aanbeveling uitsluitend relevante markten op wholesaleniveau aangewezen. Aangenomen wordt dat met de reglementering van deze markten het ontbreken van daadwerkelijke mededinging op wholesaleniveau kan worden aangepakt, dat op zijn beurt vastgesteld marktfalen op de aanverwante retailmarkten tot gevolg heeft. Indien een nationale regelgevende instantie niettemin aantoont dat interventies op wholesaleniveau geen resultaat hebben opgeleverd, dan kan de relevante retailmarkt aan regelgeving ex ante worden onderworpen, op voorwaarde dat de nationale regelgevende instantie heeft vastgesteld dat de in deze aanbeveling vastgelegde toetsing aan de drie criteria is doorstaan.

               (19)

               De in de bijlage opgenomen markten zijn aangewezen op basis van de bovengenoemde drie cumulatieve criteria. De nationale regelgevende instanties dienen te werk te gaan op basis van de aanname dat op die markten aan de drie criteria is voldaan. Als een nationale regelgevende instantie echter vaststelt dat bij afwezigheid van regelgeving op wholesaleniveau op de aangewezen retailmarkt(en) sprake is van duurzame mededinging, dient zij te concluderen dat regelgeving ex ante op wholesaleniveau niet meer noodzakelijk is.

               (20)

               Een nationale regelgevende instantie kan op basis van specifieke nationale omstandigheden vaststellen dat het passend is met betrekking tot de in de bijlage opgenomen markten een eigen toetsing aan de drie criteria te verrichten. Een nationale regelgevende instantie kan tot de conclusie komen dat de toetsing aan de drie criteria in de nationale omstandigheden al dan niet is doorstaan. Als de toetsing aan de drie criteria ten aanzien van een specifieke in de aanbeveling opgenomen markt niet is doorstaan, dient de nationale regelgevende instantie op die markt geen regelgevende verplichtingen op te leggen.

               (21)

               De nationale regelgevende instanties kunnen andere dan de in deze aanbeveling opgenomen markten aanwijzen en deze onderwerpen aan de toetsing aan de drie criteria. Met name dienen de nationale regelgevende instanties de toetsing aan de drie criteria altijd te verrichten als zij hebben geconstateerd dat een retailmarkt bij afwezigheid van regelgeving ex ante niet daadwerkelijk concurrerend is, zij van plan zijn regelgeving op te leggen aan de bijbehorende wholesalemarkt(en) en die markt(en) niet in de aanbeveling is/zijn opgenomen. In dat geval dient als eerste de wholesalemarkt te worden geanalyseerd die in de verticale toeleveringsketen stroomopwaarts het verst van de desbetreffende retailmarkt is verwijderd. Een nationale regelgevende instantie dient de markten die zich stroomafwaarts bevinden ten opzichte van een input waaraan regelgeving is opgelegd te blijven analyseren om te bepalen of deze daadwerkelijk concurrerend zouden zijn bij regelgeving stroomopwaarts totdat de retailmarkt(en) wordt/worden bereikt.

               (22)

               De nationale regelgevende instanties dienen de toetsing aan de drie criteria toe te passen op de markten die zijn opgenomen in de bijlagen bij Aanbeveling 2003/311/EG van de Commissie (6) en Aanbeveling 2007/879/EG en die niet meer zijn opgenomen in de bijlage bij de onderhavige aanbeveling, indien deze markten als gevolg van nationale omstandigheden momenteel zijn onderworpen aan regelgeving, om te beoordelen of de desbetreffende markten op basis van dergelijke nationale omstandigheden nog steeds voor regelgeving ex ante in aanmerking komen.

               (23)

               Overeenkomstig Richtlijn 2002/21/EG mogen voor nieuwe opkomende markten geen ongerechtvaardigde, uit regelgeving ex ante voortvloeiende verplichtingen gelden, ook al is er sprake van een voordeel van een „first mover”. Nieuwe opkomende markten worden geacht betrekking te hebben op producten en diensten waarvoor het wegens de nieuwheid ervan zeer moeilijk is de vraagomstandigheden of de voorwaarden voor markttoegang en de leveringsvoorwaarden te voorspellen, en het dus ook moeilijk is de toetsing aan de drie criteria toe te passen. Nieuwe opkomende markten mogen niet aan ongerechtvaardigde, uit regelgeving ex ante voortvloeiende verplichtingen worden onderworpen, omdat conform artikel 8 van Richtlijn 2002/21/EG de innovatie moet worden gesteund; tegelijkertijd moet worden voorkomen dat anderen door de marktleider van dergelijke markten worden afgesneden, zoals ook wordt gesteld in de richtsnoeren van de Commissie voor de marktanalyse en de beoordeling van aanmerkelijke marktmacht in het bestek van het gemeenschappelijk regelgevingskader voor elektronische-communicatienetwerken en -diensten (7). Een gestage verbetering van bestaande netwerkinfrastructuur leidt zelden tot het ontstaan van een nieuwe of opkomende markt. De niet-substitueerbaarheid van een product moet uit het oogpunt van zowel de vraag- als de aanbodzijde worden aangetoond voordat kan worden geconcludeerd dat het product geen deel uitmaakt van een reeds bestaande markt. De opkomst van nieuwe retaildiensten kan tot het ontstaan van een nieuwe afgeleide wholesalemarkt aanleiding geven indien deze retaildiensten niet met gebruikmaking van bestaande wholesaleproducten kunnen worden geleverd.

               (24)

               De nationale regelgevende instanties stellen de Commissie, Berec en de andere nationale regelgevende instanties in kennis van de resultaten van de toepassing van de toetsing aan de drie criteria die in overeenstemming met deze aanbeveling is verricht en die valt onder artikel 7, lid 3, van Richtlijn 2002/21/EG. Wanneer een in overweging 38 van Richtlijn 2002/21/EG beschreven ontwerpmaatregel die op de handel tussen lidstaten van invloed is, niet wordt aangemeld, kan dit tot gevolg hebben dat tegen de betrokken lidstaat een inbreukprocedure wordt ingeleid.

               (25)

               Aangezien twee markten die waren opgenomen in Aanbeveling 2007/879/EG (markten 1 en 2) de toetsing aan de drie criteria niet meer doorstaan, zijn deze niet meer opgenomen in de bijlage bij de onderhavige aanbeveling. Aangezien er tussen de lidstaten sprake kan zijn van een zekere mate van variatie wat betreft het tempo van de te verwachten of te voorspellen marktontwikkelingen waarop deze bevinding op EU-niveau is gebaseerd, mag een nationale regelgevende instantie op basis van specifieke nationale omstandigheden besluiten dat markt 1 van Aanbeveling 2007/879/EG of andere, aan markt 2 van Aanbeveling 2007/879/EG verwante retailmarkten uit prospectief oogpunt bij afwezigheid van passende en evenredige corrigerende maatregelen op wholesaleniveau nog niet daadwerkelijk concurrerend zijn. Nationale regelgevende instanties kunnen derhalve rechtvaardigen dat zij regelgevende interventie ex ante op wholesaleniveau voortzetten, op voorwaarde dat de toetsing aan de drie criteria is doorstaan ten aanzien van de nationale omstandigheden voor de daaropvolgende beoordelingsperiode. Voor de resterende markten van Aanbeveling 2007/879/EG is regelgeving ex ante nog steeds gerechtvaardigd, hoewel de grenzen van de markten 4, 5 en 6 van Aanbeveling 2007/879/EG opnieuw zijn vastgelegd. De nationale regelgevende instanties houden bij het afbakenen van deze markten rekening met de desbetreffende nationale omstandigheden.

         HEEFT DE VOLGENDE AANBEVELING VASTGESTELD:

               1.

               Bij het bepalen overeenkomstig artikel 15, lid 3, van Richtlijn 2002/21/EG van de relevante markten die met de nationale omstandigheden overeenkomen, dienen de nationale regelgevende instanties de producten- en dienstenmarkten te analyseren die in de bijlage zijn opgenomen.

               2.

               Bij het aanwijzen van andere markten dan die welke in de bijlage zijn opgenomen, dienen de nationale regelgevende instanties aan te tonen dat cumulatief aan de volgende drie criteria is voldaan, hetgeen door de Commissie zal worden gecontroleerd:

                           a)

                           de aanwezigheid van hoge en niet-voorbijgaande toegangsbelemmeringen van structurele, wettelijke of regelgevingsaard;

                           b)

                           een marktstructuur die niet neigt naar daadwerkelijke mededinging binnen de relevante periode, gezien de toestand van de op infrastructuur gebaseerde en andere mededinging die aan de toegangsbelemmeringen ten grondslag ligt;

                           c)

                           het mededingingsrecht alleen is niet voldoende om het vastgestelde marktfalen op adequate wijze aan te pakken.

               3.

               Als nationale regelgevende instanties vaststellen dat één of meer van de in de bijlage opgenomen markten op grond van specifieke nationale omstandigheden niet in aanmerking komen voor regelgeving ex ante, dienen zij aan te tonen dat er aan ten minste één van de in punt 2 vastgestelde criteria niet is voldaan.

               4.

               De nationale regelgevende instanties dienen rekening te houden met elke relevante concurrentiedruk, ongeacht of deze druk voortvloeit uit elektronische-communicatienetwerken, elektronische-communicatiediensten of andere soorten diensten of toepassingen die vanuit het oogpunt van de eindgebruiker vergelijkbaar zijn.

               5.

               Deze aanbeveling laat de marktbepalingen, de resultaten van marktanalyses en de regelgevende verplichtingen onverlet die nationale regelgevende instanties in overeenstemming met artikel 15, lid 3, en artikel 16 van Richtlijn 2002/21/EG vóór de datum van aanneming van deze aanbeveling hebben goedgekeurd.

               6.

               Deze aanbeveling is gericht tot de lidstaten.

      Gedaan te Brussel, 9 oktober 2014.

            Voor de Commissie

         Neelie KROES

            Vicevoorzitter

      (1)  PB L 108 van 24.4.2002, blz. 33.

      (2)  Richtlijn 2009/140/EG van het Europees Parlement en de Raad van 25 november 2009 tot wijziging van Richtlijn 2002/21/EG inzake een gemeenschappelijk regelgevingskader voor elektronischecommunicatienetwerken en -diensten, Richtlijn 2002/19/EG inzake de toegang tot en interconnectie van elektronischecommunicatienetwerken en bijbehorende faciliteiten, en Richtlijn 2002/20/EG betreffende de machtiging voor elektronischecommunicatienetwerken en -diensten (PB L 337van 18.12.2009, blz. 37).

      (3)  Aanbeveling 2007/879/EG van de Commissie van 17 december 2007 betreffende relevante producten- en dienstenmarkten in de elektronischecommunicatiesector die overeenkomstig Richtlijn 2002/21/EG van het Europees Parlement en de Raad inzake een gemeenschappelijk regelgevingskader voor elektronischecommunicatienetwerken en -diensten aan regelgeving ex ante kunnen worden onderworpen (PB L 344 van 28.12.2007, blz. 65).

      (4)  Punt 20 van de richtsnoeren van de Commissie voor de marktanalyse en de beoordeling van aanmerkelijke marktmacht in het bestek van het gemeenschappelijk regelgevingskader voor elektronische communicatienetwerken en -diensten (2002/C 165/03).

      (5)  Zoals over-the-top-diensten (OTT services) die momenteel niet worden beschouwd als directe alternatieven voor door aanbieders van elektronische-communicatiediensten verzorgde diensten, maar die als gevolg van technologische ontwikkelingen de komende jaren naar verwachting verder zullen worden uitgebreid.

      (6)  Aanbeveling 2003/311/EG van de Commissie van 11 februari 2003 betreffende relevante producten- en dienstenmarkten in de elektronischecommunicatiesector die overeenkomstig Richtlijn 2002/21/EG van het Europees Parlement en de Raad inzake een gemeenschappelijk regelgevingskader voor elektronischecommunicatienetwerken en -diensten aan regelgeving ex ante kunnen worden onderworpen (PB L 114 van 8.5.2003, blz. 45).

      (7)  Richtsnoeren van de Commissie (PB C 165 van 11.7.2002, blz. 6).

      BIJLAGE

                  Markt 1

                  :

                  Wholesalegespreksafgifte op afzonderlijke openbare telefoonnetwerken, verzorgd op een vaste locatie

                  Markt 2

                  :

                  Wholesalegespreksafgifte op afzonderlijke mobiele netwerken

                  Markt 3

                  :

                              a)

                              Lokale toegang op wholesaleniveau, verzorgd op een vaste locatie

                              b)

                              Centrale toegang op wholesaleniveau, verzorgd op een vaste locatie voor massaproducten

                  Markt 4

                  :

                  Hoogwaardige toegang op wholesaleniveau, verzorgd op een vaste locatie


Avis juridique important

|

32003H0523(01)

Aanbeveling van de Raad van 8 mei 2003 betreffende een modelovereenkomst ter instelling van een gemeenschappelijk onderzoeksteam

Publicatieblad Nr. C 121 van 23/05/2003 blz. 0001 - 0006

Aanbeveling van de Raadvan 8 mei 2003betreffende een modelovereenkomst ter instelling van een gemeenschappelijk onderzoeksteam(2003/C 121/01)DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,GELET op artikel 13 van de Overeenkomst betreffende de wederzijdse rechtshulp in strafzaken tussen de lidstaten van de Europese Unie(1) ("de overeenkomst") en op het kaderbesluit van de Raad van 13 juni 2002 inzake gemeenschappelijke onderzoeksteams(2) ("het kaderbesluit");GEZIEN het resultaat van de door de Ierse politie (An Garda Síochána) met steun van de Europese Gemeenschap (in het kader van het Grotius-programma) georganiseerde conferentie, getiteld "Een strategisch Europees initiatief ter ontwikkeling van beleid en wetgeving betreffende gemeenschappelijke onderzoeksteams" (Dublin, 7-9 oktober 2002);OVERTUIGD van de behoefte aan een modelovereenkomst ter vergemakkelijking van de instelling van gemeenschappelijke onderzoeksteams met het oog op een spoedige uitvoering van het kaderbesluit, waardoor artikel 13 van de overeenkomst versneld kan worden uitgevoerd;BESEFFENDE dat een dergelijke modelovereenkomst veelomvattend maar ook flexibel moet zijn, zodat de bevoegde autoriteiten deze naar gelang van de omstandigheden van ieder geval kunnen aanpassen;ERVAN BEWUST dat Eurojust en Europol een samenwerkingsovereenkomst zullen sluiten die van belang zal zijn voor beider deelname aan gemeenschappelijke onderzoeksteams.BEVEELT de regeringen van de lidstaten AAN:de bevoegde autoriteiten die met de bevoegde autoriteiten van andere lidstaten gemeenschappelijke onderzoeksteams wensen in te stellen overeenkomstig de bepalingen van het kaderbesluit en de overeenkomst, aan te moedigen daarvoor, zo mogelijk, de in de bijlage van deze aanbeveling opgenomen modelovereenkomst te gebruiken om de bijzonderheden van de gemeenschappelijke onderzoeksteams te regelen.Gedaan te Brussel, 8 mei 2003.Voor de RaadDe voorzitterM. Chrisochoïdis(1) PB C 197 van 12.7.2000, blz. 3.(2) PB L 162 van 20.6.2002, blz. 1.BIJLAGEMODELOVEREENKOMST TER INSTELLING VAN EEN GEMEENSCHAPPELIJK ONDERZOEKSTEAM>PIC FILE= "C_2003121NL.000202.TIF">>PIC FILE= "C_2003121NL.000301.TIF">>PIC FILE= "C_2003121NL.000401.TIF">>PIC FILE= "C_2003121NL.000501.TIF">AANHANGSEL BIJ DE MODELOVEREENKOMST TER INSTELLING VAN EEN GEMEENSCHAPPELIJK ONDERZOEKSTEAM>PIC FILE= "C_2003121NL.000602.TIF">


Aanbeveling voor een advies van de Raad overeenkomstig artikel 5, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Griekenland voor de periode 2003 2006


title: Aanbeveling van de Raad van 9 juli 2013 over het nationale hervormingsprogramma 2013 van Denemarken en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2013 van Denemarken voor de periode 2013-2016

text:
               30.7.2013

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               C 217/18

      AANBEVELING VAN DE RAAD

   van 9 juli 2013
   over het nationale hervormingsprogramma 2013 van Denemarken en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2013 van Denemarken voor de periode 2013-2016
   2013/C 217/05
   DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
   Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,
   Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 9, lid 2,
   Gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (2), en met name artikel 6, lid 1,
   Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,
   Gezien de conclusies van de Europese Raad,
   Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,
   Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,
   Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,
   Gezien het advies het Comité voor de economische politiek,
   Overwegende hetgeen volgt:

               (1)

               Op 26 maart 2010 heeft de Europese Raad zijn goedkeuring gehecht aan het voorstel van de Europese Commissie voor een nieuwe groei- en werkgelegenheidsstrategie; deze Europa 2020-strategie moet voor een betere coördinatie van het economisch beleid zorgen en spitst zich toe op de sleutelgebieden waarop Europa's potentieel voor duurzame groei en concurrentievermogen een krachtige impuls nodig heeft.

               (2)

               De Raad heeft op 13 juli 2010 een aanbeveling inzake de globale richtsnoeren voor het economisch beleid van de lidstaten en de Unie (2010-2014) en op 21 oktober 2010 een besluit betreffende de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten (3) vastgesteld, die samen de „geïntegreerde richtsnoeren” vormen. De lidstaten werd verzocht in hun nationaal economisch en werkgelegenheidsbeleid met de geïntegreerde richtsnoeren rekening te houden.

               (3)

               Op 29 juni 2012 hebben de staatshoofden en regeringsleiders van de lidstaten besloten tot een Pact voor groei en banen, dat een samenhangend kader biedt voor actie op het niveau van de lidstaten, de EU en de eurozone, waarbij alle mogelijke hefbomen, instrumenten en beleidsvormen worden ingezet. Zij hebben bepaald welke maatregelen op het niveau van de lidstaten moeten worden genomen, en met name verklaard vastbesloten te zijn om de doelstellingen van de Europa 2020-strategie te verwezenlijken en de landenspecifieke aanbevelingen uit te voeren.

               (4)

               Op 10 juli 2012 heeft de Raad een aanbeveling (4) over het nationale hervormingsprogramma voor 2012 van Denemarken vastgesteld en een advies over het convergentieprogramma van Denemarken voor de periode 2012-2015 uitgebracht.

               (5)

               Op 28 november 2012 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse groeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees semester voor coördinatie van het economisch beleid van 2013. Eveneens op 28 november 2012 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen; daarin werd Denemarken genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen.

               (6)

               Het Europees Parlement is naar behoren bij het Europees semester betrokken, in overeenstemming met Verordening (EG) nr. 1466/97, en heeft op 7 februari 2013 een resolutie over werkgelegenheid en sociale aspecten in de jaarlijkse groeianalyse 2013 en een resolutie over de bijdrage aan de jaarlijkse groeianalyse 2013 aangenomen.

               (7)

               Op 14 maart 2013 heeft de Europese Raad de prioriteiten inzake financiële stabiliteit, begrotingsconsolidatie en groeibevorderende maatregelen goedgekeurd. Hij benadrukte dat moet worden gestreefd naar gedifferentieerde, groeivriendelijke begrotingsconsolidatie, normalisering van de kredietverschaffing aan de economie, bevordering van groei en concurrentievermogen, aanpakken van de werkloosheid en van de sociale gevolgen van de crisis, en modernisering van de overheidsdiensten.

               (8)

               Op 10 april 2013 heeft de Commissie de uitkomsten gepubliceerd van de diepgaande evaluatie voor Denemarken die zij op grond van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 heeft uitgevoerd. Op basis van haar analyse concludeert de Commissie dat Denemarken wordt geconfronteerd met macro-economische onevenwichtigheden, die evenwel niet buitensporig zijn.

               (9)

               Op 30 april 2013 heeft Denemarken zijn nationale hervormingsprogramma 2013 en zijn convergentieprogramma voor de periode 2013-2016 ingediend. Om met de onderlinge verbanden rekening te houden zijn beide programma's terzelfder tijd geëvalueerd.

               (10)

               In het licht van de overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1466/97 verrichte evaluatie van het convergentieprogramma is de Raad van oordeel dat het aan de begrotingsprognoses van het programma ten grondslag liggende macro-economische scenario aannemelijk is. Het scenario met een verwachte bbp-groei van 0,7 % in 2013 en 1,6 % in 2014 sluit grotendeels aan bij de voorjaarsprognoses 2013 van de diensten van de Commissie van 0,7 % en 1,7 %. De in het convergentieprogramma uitgestippelde begrotingsstrategie heeft tot doel uiterlijk in 2013 het buitensporige tekort te corrigeren en de middellangetermijndoelstelling (MTD) van een structureel tekort van niet meer dan 0,5 % van het bbp te verwezenlijken, wat een weerspiegeling is van de doelstellingen van het pact. Het convergentieprogramma beoogt een overheidstekort van 1,7 % van het bbp in 2013 en 1,8 % in 2014, wat in lijn is met de termijn die de Commissie in het kader van de buitensporigtekortprocedure (BTP) heeft voorgesteld. Uitgaande van de berekeningen van het structurele begrotingssaldo strookt de gemiddelde jaarlijkse begrotingsinspanning in de periode 2011-2013 met de aanbeveling van de Raad in het kader van de buitensporigtekortprocedure. De netto discretionaire maatregelen in het convergentieprogramma zullen volgens de raming een consolidatie opleveren die ruwweg met de aanbeveling in het kader van de buitensporigtekortprocedure overeenstemt. Verwacht wordt dat zich bij de reële overheidsuitgaven (waaronder ook discretionaire inkomensmaatregelen) in 2013 een nulgroei zal voordoen en dat er in 2014 een toename van 0,4 % zal zijn, waardoor in beide jaren dus aan de uitgavenbenchmark van het stabiliteits- en groeipact wordt voldaan. De overheidsfinanciën zijn over het algemeen gezond en het land heeft reeds zijn MTD bereikt. Dit neemt evenwel niet weg dat het voor Denemarken, te meer omdat dit land een vergrijzende bevolking en een ambitieus welzijnsbeleid heeft, van cruciaal belang is om een gezond en houdbaar kader voor het begrotingsbeleid te handhaven en om het tekort onder de in het Verdrag vastgestelde referentiewaarde van 3 % van het bbp te houden.

               (11)

               In 2012 heeft Denemarken de hervorming van de regelingen inzake het invaliditeitspensioen en gesubsidieerde tewerkstelling (het „flex-job”-systeem) afgerond en op 1 januari 2013 zijn de hervormde regelingen in werking getreden. Deze hervormingen zijn belangrijke maatregelen om het Deense arbeidsaanbod te vergroten. Toch blijft het een uitdaging om de inzetbaarheid te verhogen van wie het verst van een baan afstaat, zoals personen met een migrantenachtergrond, langdurig werklozen en laaggeschoolde werknemers. De hervormingsagenda van de regering is zeker ambitieus, maar nu is het van belang erop toe te zien dat het vermaarde Deense flexizekerheidsmodel een vlotte overgang van werkloosheid naar arbeid blijft vergemakkelijken, maar tegelijk ook de marginalisering en de sociale uitsluiting reduceert. In dit verband spelen onderwijs, opleiding en verbetering van de vaardigheden een belangrijke rol.

               (12)

               Voor Denemarken is onderwijs terecht een duidelijke prioriteit. Dit neemt niet weg dat er verdere inspanningen nodig zijn om de kwaliteit en de kostenefficiëntie van de onderwijs- en opleidingssystemen te verbeteren, onder meer door de volledige uitvoering van de reeds gestarte hervormingen. De voorgestelde hervorming van het lager en lager middelbaar onderwijs gaat de goede richting uit en zal naar verwachting een positief effect hebben op de kostenefficiëntie van het schoolsysteem en de kwaliteit van het onderwijs, met inbegrip van de door de leerlingen bereikte niveaus. Op het gebied van de beroepsopleiding heeft de regering in 2012 actie ondernomen om de kwaliteit van de beroepsopleiding voor jongeren te verbeteren en zich te verzekeren van de nodige leerlingplaatsen in de privésector. Er is een comité met vertegenwoordigers van de regering, de gemeenten, de regio’s en de sociale partners opgericht om een permanente oplossing te vinden waarmee het noodzakelijke aantal leerlingplaatsen kan worden veiliggesteld en de kwaliteit van het systeem voor beroepsonderwijs en -opleiding kan worden verhoogd. Als er blijvende en ambitieuze oplossingen worden gevonden voor zowel het gebrek aan leerlingplaatsen als de hoge uitvalpercentages in het beroepsonderwijs voor jongeren, zou Denemarken wel degelijk beter voorbereid zijn op de toekomstige vraag naar vaardigheden op de arbeidsmarkt en zouden de productiviteitscijfers verbeteren.

               (13)

               Denemarken zou, gezien het belang van de plaatselijke diensten en de detailhandelsdiensten in de Deense economie, meer economische groei kunnen genereren door in die sector concurrentiebelemmeringen weg te werken. In 2012 heeft de Deense regering een nieuwe wet op de mededinging ingediend, die een belangrijke stap in de juiste richting is. Bij de herziening van de wetgeving inzake mededinging zijn doelmatiger mechanismen voor de handhaving van de mededingingsvoorschriften ingesteld, wat volledig strookt met het betrokken onderdeel van de aanbeveling voor 2012. Toch kan meer worden gedaan om de doelmatigheid te waarborgen van de maatregelen die ten behoeve van de sectorale en de openbare diensten zijn genomen om de mededinging en de marktwerking te verbeteren. Tal van beleidsinitiatieven op dit gebied bevinden zich nog in een pril stadium en verdere inspanningen zijn nodig om een doelmatige tenuitvoerlegging te waarborgen.

               (14)

               In het voorbije jaar is, om de bedreigingen voor de financiële en economische stabiliteit te kunnen inschatten, heel wat onderzoek verricht over de schuldenlast van de huishoudens op nationaal niveau en op EU-niveau. Op dit ogenblik lijken de risico's voor de financiële stabiliteit onder controle te zijn, maar er is permanente monitoring vereist. De Deense autoriteiten hebben een aantal maatregelen genomen om het systeem van de hypothecaire kredieten robuuster te maken. Zij hebben onder meer een systeem voor risicolabeling voor hypotheekleningen voor huizen ingesteld en beperkingen ingevoerd op leningen met variabele rentevoet en/of leningen met uitgestelde aflossing. De instellingen voor hypothecaire kredieten hebben op eigen initiatief maatregelen genomen om minder aanvullende zekerheden te eisen. Al die maatregelen gaan de goede richting uit, maar er zal nauwgezette monitoring nodig zijn om na te gaan of zij de gewenste impact hebben. De Commissie zal de periodieke verslagen van Denemarken over de impact van de in dit verband genomen maatregelen onderzoeken. Na verloop van tijd zal de onroerendgoedbelasting in Denemarken moeten worden herzien om de distorsies te verminderen en de anticyclische kenmerken ervan te versterken.

               (15)

               In de context van het Europees semester heeft de Commissie een brede analyse van het economische beleid van Denemarken verricht. Zij heeft zowel het nationale hervormingsprogramma als het convergentieprogramma doorgelicht, en een diepgaande evaluatie gepresenteerd. Daarbij heeft zij niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar budgettair en sociaaleconomisch beleid, maar is zij ook nagegaan of de EU-regels en -richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak de algemene economische governance van de Unie te versterken door middel van een EU-inbreng in toekomstige nationale besluiten. Haar aanbevelingen in het kader van het Europees semester worden in onderstaande aanbevelingen 1 tot en met 3 weergegeven.

               (16)

               In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het convergentieprogramma onderzocht. Zijn advies daarover (5) is met name in de onderstaande aanbeveling 1 weergegeven.

               (17)

               In het licht van de diepgaande evaluatie van de Commissie en deze beoordeling heeft de Raad het nationale hervormingsprogramma en het convergentieprogramma onderzocht. Zijn aanbevelingen op grond van artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 zijn in onderstaande aanbeveling 3 weergegeven,

         BEVEELT AAN dat Denemarken in de periode 2013-2014 actie onderneemt om:

               1.

               de begrotingsstrategie in 2013 uit te voeren zoals beoogd, om ervoor te zorgen dat het buitensporige tekort uiterlijk in 2013 wordt gecorrigeerd. Voorts voor 2014 en de periode daarna de begrotingsstrategie uit te voeren om ervoor te zorgen dat een adequate begrotingsinspanning wordt geleverd om op het niveau van de MTD te blijven;

               2.

               verdere stappen te zetten om de inzetbaarheid te vergroten van wie aan de rand van de arbeidsmarkt staat, zoals personen met een migrantenachtergrond, langdurig werklozen en laaggeschoolde werknemers. De kwaliteit van de beroepsopleiding te verhogen om de uitvalpercentages te verminderen en het aantal leerlingplaatsen te verhogen. De hervorming van het lager en lager middelbaar onderwijs uit te voeren om de door de leerlingen bereikte niveaus te verhogen en het onderwijssysteem kostenefficiënter te maken;

               3.

               de inspanningen voort te zetten om de belemmeringen voor de concurrentie weg te nemen in de dienstensector, met inbegrip van de sector van de detailhandel en de bouwsector, en de doelmatigheid van de openbare dienstverlening te vergroten.

      Gedaan te Brussel, 9 juli 2013.

            Voor de Raad

            De voorzitter

         R. ŠADŽIUS

      (1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

      (2)  PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25.

      (3)  Gehandhaafd voor 2013 bij Besluit 2013/208/EU van de Raad van 22 april 2013 betreffende de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten (PB L 118 van 30.4.2013, blz. 21).

      (4)  PB C 219 van 24.7.2012, blz. 21.

      (5)  Krachtens artikel 9, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.


title: Aanbeveling van de Commissie van 19 maart 2010 inzake machtiging van systemen voor mobiele communicatiediensten aan boord van vaartuigen (MCV-diensten) (Voor de EER relevante tekst)

text:
               20.3.2010

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               L 72/42

         AANBEVELING VAN DE COMMISSIE
   van 19 maart 2010
   inzake machtiging van systemen voor mobiele communicatiediensten aan boord van vaartuigen (MCV-diensten)
   (Voor de EER relevante tekst)
   (2010/167/EU)
   DE EUROPESE COMMISSIE,
   Gelet op het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,
   Gelet op Richtlijn 2002/21/EG van het Europees Parlement en de Raad van 7 maart 2002 inzake een gemeenschappelijk regelgevingskader voor elektronische-communicatienetwerken en -diensten (kaderrichtlijn) (1), en met name op artikel 19, lid 1,
   Overwegende hetgeen volgt:

               (1)

               Het i2010-beleid, dat het strategisch kader vormt voor een Europese informatiemaatschappij, is gericht op het bevorderen van een open en concurrerende digitale economie in de Europese Unie. ICT wordt in dit verband gezien als een drijvende kracht achter maatschappelijke integratie en verbetering van de levenskwaliteit. Bovendien onderstreept dit beleid de voordelen van gemakkelijke toegang tot informatie en communicatiebronnen voor alle aspecten van het dagelijkse leven.

               (2)

               Mobiele communicatiediensten aan boord van vaartuigen (MCV-diensten) worden gebruikt aan boord van vracht- en passagiersvaartuigen die binnen de territoriale wateren van de Europese Unie en in internationale wateren varen en vaak van pan-Europese of internationale aard zijn. Systemen die MCV-diensten leveren (MCV-systemen) beogen de bestaande mobiele connectiviteit aan te vullen wanneer zij opereren binnen de gebieden van de territoriale wateren van de EU-lidstaten, als gedefinieerd in het Verdrag inzake het recht van de zee van de Verenigde Naties, die niet gedekt worden door terrestrische mobiele netwerken.

               (3)

               Een MCV-systeem („specifiek (dedicated) MCV-systeem”) bestaat over het algemeen uit één of meer picocelbasisstations aan boord van een vaartuig, die toegang verlenen tot een gsm-kernnetwerk via een backhaul-link, bijvoorbeeld per satelliet. Het basisstation aan boord van een vaartuig van een dergelijk systeem bedient roamende mobiele gsm-apparatuur van passagiers of bemanning van het vaartuig.

               (4)

               De commerciële exploitatie van MCV-diensten gebeurt momenteel alleen bij gsm-systemen die actief zijn in de 880-915 MHz- en de 1 710-1 785 MHz-band voor uplink (verzending vanaf eindapparatuur en ontvangst door basisstation) en de 925-960 MHz- en de 1 805-1 880 MHz-band voor downlink (verzending vanaf basisstation en ontvangst door eindapparatuur). In de toekomst kan dit echter worden uitgebreid tot andere terrestrische openbare mobiele communicatiesystemen die voldoen aan andere normen en actief zijn in andere frequentiebanden.

               (5)

               Wel moet onderscheid worden gemaakt tussen de exploitatie van specifieke MCV-systemen en de uitgebreide dekking van terrestrische mobiele elektronische-communicatienetwerken in territoriale wateren omdat zij gebaseerd is op de rechten van exploitanten om terrestrische mobiele netwerken op te zetten en te exploiteren.

               (6)

               Een gecoördineerde aanpak van de reglementering van MCV-diensten zou de levering van deze diensten in de hele Europese Unie vergemakkelijken en zo bijdragen aan de verwezenlijking van de doelstellingen van de interne EU-markt. Bovendien zou ook gezorgd kunnen worden voor een naadloze mobiele connectiviteit voor consumenten en zakelijke gebruikers en zou het potentieel van innoverende maritieme communicatiediensten worden verbeterd.

               (7)

               Lidstaten die een machtiging willen verlenen voor het gebruik van spectrum ten behoeve van MCV-diensten moeten zich houden aan Richtlijn 2002/21/EG en Richtlijn 2002/20/EG van het Europees Parlement en de Raad van 7 maart 2002 betreffende de machtiging voor elektronische-communicatienetwerken en -diensten (machtigingsrichtlijn) (2). Overeenkomstig artikel 9, leden 1 en 2, van Richtlijn 2002/21/EG zorgen de lidstaten ervoor dat de radiofrequenties voor elektronische-communicatiediensten op hun grondgebied efficiënt worden beheerd en bevorderen zij de harmonisatie van het gebruik van radiofrequenties in de Europese Unie in overeenstemming met de noodzaak een daadwerkelijk en efficiënt gebruik daarvan te waarborgen.

               (8)

               Overeenkomstig Richtlijn 2002/21/EG moeten nationale regelgevingsinstanties in de lidstaten bijdragen tot de ontwikkeling van de interne markt door onder meer de resterende belemmeringen op te heffen voor het aanbieden van elektronische-communicatienetwerken, bijbehorende faciliteiten en diensten en elektronische-communicatiediensten op Europees niveau en het opzetten en ontwikkelen van trans-Europese netwerken en de interoperabiliteit van pan-Europese diensten en eind-tot-eindconnectiviteit aan te moedigen. Ook moeten zij de concurrentie bij de levering van elektronische-communicatienetwerken en -diensten en de bijbehorende faciliteiten en diensten bevorderen onder meer door te zorgen voor een efficiënt beheer van de radiofrequenties en de nummervoorraad.

               (9)

               Overeenkomstig Richtlijn 2002/20/EG moet een zo licht mogelijk machtigingssysteem worden gehanteerd om het aanbieden van elektronische-communicatienetwerken en -diensten mogelijk te maken, teneinde de ontwikkeling van nieuwe elektronische-communicatiediensten alsmede transnationale communicatienetwerken en -diensten te bevorderen en dienstenaanbieders en consumenten te laten profiteren van de schaalvoordelen van de interne markt.

               (10)

               Overeenkomstig artikel 3, lid 2, van Richtlijn 2002/20/EG kan het aanbieden van elektronische-communicatienetwerken of van elektronische-communicatiediensten, onverminderd de specifieke verplichtingen van artikel 6, lid 2, en de gebruiksrechten van artikel 5, alleen worden onderworpen aan een algemene machtiging.

               (11)

               Overeenkomstig artikel 5, lid 1, van Richtlijn 2002/20/EG onderwerpen de lidstaten waar mogelijk, in het bijzonder indien het gevaar van schadelijke interferentie te verwaarlozen is, het gebruik van radiofrequenties niet aan het verlenen van individuele gebruiksrechten, maar nemen zij de voorwaarden voor het gebruik van dergelijke radiofrequenties op in de algemene machtiging.

               (12)

               Mits is voldaan aan de technische voorwaarden die zijn vastgesteld in Besluit 2010/166/EU van de Commissie (3), zal het risico van door MCV-diensten veroorzaakte schadelijke interferentie te verwaarlozen zijn, zodat de lidstaten doorgaans algemene machtigingen kunnen verlenen voor spectrumgebruik voor het leveren van deze diensten.

               (13)

               In sommige lidstaten is het gebruik van spectrum voor de exploitatie van MCV-diensten onderworpen aan individuele rechten. Deze aanpak moet in het licht van de opgedane ervaringen met het leveren van MCV-diensten in de territoriale wateren van de lidstaten opnieuw worden onderzocht.

               (14)

               Overeenkomstig artikel 1 van Richtlijn 2009/114/EG van het Europees Parlement en de Raad van 16 september 2009 tot wijziging van Richtlijn 87/372/EEG van de Raad inzake de voor een gecoördineerde invoering van openbare pan-Europese digitale cellulaire mobiele communicatie te land in de Gemeenschap beschikbaar te stellen frequentiebanden (4), onderzoeken de lidstaten bij de tenuitvoerlegging van deze richtlijn of de bestaande toewijzing van de 900 MHz-band aan de concurrerende exploitanten van een mobiel netwerk binnen hun grondgebied, de concurrentie in de desbetreffende mobiele markten wellicht kan verstoren en pakken zij dergelijke verstoringen aan overeenkomstig artikel 14 van Richtlijn 2002/20/EG. De lidstaten moeten eventueel gebruikmaken van deze gelegenheid om bestaande exclusieve rechten die aan exploitanten van terrestrische mobiele netwerken zijn verleend te wijzigen zodat het leveren van MCV-diensten in de desbetreffende frequenties niet wordt uitgesloten.

               (15)

               De lidstaten dienen zowel onderling als met de Commissie informatie uit te wisselen om een oplossing te vinden voor eventuele schadelijke interferentie die veroorzaakt wordt door MCV-diensten. Wanneer het oplossen van dergelijke kwesties kan worden vergemakkelijkt door het Communicatiecomité en het Radiospectrumcomité erbij te betrekken, dienen deze comités door de Commissie te worden geïnformeerd.

               (16)

               Overeenkomstig Richtlijn 2002/22/EG van het Europees Parlement en de Raad van 7 maart 2002 inzake de universele dienst en gebruikersrechten met betrekking tot elektronische-communicatienetwerken en -diensten (universeledienstrichtlijn) (5) zorgen de lidstaten ervoor dat transparante en bijgewerkte informatie over de geldende prijzen en tarieven alsmede over de algemene voorwaarden met betrekking tot de toegang tot en het gebruik van openbare telefoondiensten voor eindgebruikers en consumenten beschikbaar is. Op grond van de richtlijn dienen de lidstaten er tevens voor te zorgen dat de consumenten die zich abonneren op diensten waarbij een aansluiting en/of toegang tot het openbare telefoonnetwerk wordt aangeboden, recht hebben op een contract met een onderneming of ondernemingen die dergelijke diensten aanbieden, waarbij onder meer de prijzen en tarieven gespecificeerd worden en de middelen voor het verkrijgen van actuele informatie over alle geldende tarieven en onderhoudskosten.

               (17)

               De exploitatie van MCV-diensten mag geen afbreuk doen aan internationale overeenkomsten op het gebied van maritieme veiligheid en/of openbare veiligheid.

               (18)

               Op de regelgevings- en technische elementen van de gemeenschappelijke aanpak van machtigingen voor MCV-diensten in de Europese Unie moet nauwlettend toezicht worden gehouden om ervoor te zorgen dat deze voldoen aan de algemene doelstelling om schadelijke interferentie te vermijden omdat anders passende corrigerende maatregelen moeten worden overwogen.

               (19)

               De in deze aanbeveling vervatte maatregelen zijn in overeenstemming met het advies van het Communicatiecomité,

         HEEFT DE VOLGENDE AANBEVELING VASTGESTELD:

               1.

               Deze aanbeveling beoogt nationale voorwaarden voor machtigingen en procedures in verband met het gebruik van radiospectrum voor mobiele communicatiediensten aan boord van vaartuigen (MCV-diensten) in de territoriale wateren van lidstaten te coördineren om de invoering ervan in de Europese Unie te vergemakkelijken en schadelijke interferentie die wordt veroorzaakt door MCV-diensten voor terrestrische mobiele elektronische communicatiediensten te vermijden.
               De in deze aanbeveling vermelde nationale voorwaarden en voorschriften met betrekking tot machtigingen gelden onverminderd de wettelijke verplichtingen in verband met de maritieme veiligheid en de openbare veiligheid en de reglementering en/of administratieve bepalingen inzake apparatuur voor MCV-diensten van de lidstaten, in overeenstemming met de wetgeving van de Europese Unie, met name Richtlijn 1999/5/EG van het Europees Parlement en de Raad van 9 maart 1999 betreffende radioapparatuur en telecommunicatie-eindapparatuur en de wederzijdse erkenning van hun conformiteit (6) en alle toepasselijke EU- en internationale instrumenten met betrekking tot maritieme uitrusting.

               2.

               „Mobiele communicatiediensten aan boord van vaartuigen (MCV-diensten)” zijn elektronische-communicatiediensten zoals gedefinieerd in artikel 2, onder c), van Richtlijn 2002/21/EG die worden verricht door een onderneming om personen aan boord van een vaartuig in staat te stellen te communiceren via openbare communicatienetwerken door gebruik te maken van een gsm-systeem zonder rechtstreekse verbindingen met terrestrische mobiele netwerken.

               3.

               Deze aanbeveling is van toepassing op de machtiging voor het gebruik van radiospectrum in de in Besluit 2010/166/EU gedefinieerde frequentiebanden voor het leveren van MCV-diensten in de territoriale wateren van de lidstaten, zoals gedefinieerd in het Verdrag inzake het recht van de zee van de Verenigde Naties. Het leveren van MCV-diensten op volle zee, satellietcommunicaties tussen vaartuigen en ruimtestations en het leveren van mobiele satellietdiensten (MSS) aan eindgebruikers aan boord van vaartuigen vallen niet onder het toepassingsgebied van deze aanbeveling.

               4.

               Uiterlijk twaalf maanden na goedkeuring van deze aanbeveling nemen de lidstaten alle maatregelen die nodig zijn om in de overeenkomstig Besluit 2010/166/EU beschikbaar gekomen frequentiebanden of subbanden, machtigingen te verlenen voor het leveren van MCV-diensten in hun territoriale wateren aan boord van vaartuigen die onder hun vlag varen en eventueel het gebruik van spectrum voor het leveren van MCV-diensten in hun territoriale wateren.

               5.

               De lidstaten mogen alleen een machtiging verlenen voor het gebruik van spectrum voor het leveren van MCV-diensten mits deze voldoen aan de technische voorwaarden zoals vastgesteld in Besluit 2010/166/EU.

               6.

               De lidstaten kunnen voorschrijven dat MCV-systemen alleen gebruikmaken van de specifieke frequentiebanden of subbanden die beschikbaar zijn gesteld overeenkomstig Besluit 2010/166/EU, voor de exploitatie van MCV-diensten in hun territoriale wateren.

               7.

               De lidstaten moeten een algemene machtiging verplicht stellen voor spectrumgebruik voor het leveren van MCV-diensten. Onverminderd artikel 5, lid 1, van Richtlijn 2002/20/EG moeten de lidstaten, wanneer het gebruik van spectrum voor de exploitatie van MCV-diensten onderworpen is aan individuele rechten, de noodzaak van dergelijke individuele rechten, in het licht van de opgedane ervaringen, zo snel mogelijk en uiterlijk drie jaar na de vaststelling van deze aanbeveling onderzoeken om de voorwaarden die aan dergelijke rechten verbonden zijn op te nemen in een algemene machtiging.

               8.

               Uiterlijk twaalf maanden na de vaststelling van deze aanbeveling verlangen de lidstaten geen aanvullende machtiging meer voor het gebruik van spectrum dat beschikbaar is gekomen voor het leveren van MCV-diensten in hun territoriale wateren indien een andere lidstaat reeds een machtiging heeft verleend voor het gebruik van spectrum, in overeenstemming met de daar geldende machtigingsregeling en conform deze aanbeveling.

               9.

               De lidstaten moeten overwegen geen aanvullende machtiging te verlangen voor het gebruik van spectrum in hun territoriale wateren voor het leveren van MCV-diensten aan boord van vaartuigen die onder de vlag van derde landen varen, mits reeds een machtiging is verleend voor het gebruik van spectrum voor het leveren van MCV-diensten aan boord van dergelijke vaartuigen door de dienovereenkomstige landen en onder dezelfde voorwaarden als die welke uiteengezet zijn in Besluit 2010/166/EU.

               10.

               De lidstaten die voor de vaststelling van deze aanbeveling in de frequentiebanden of subbanden die beschikbaar zijn gesteld voor de exploitatie van MCV-systemen exclusieve individuele rechten hebben verleend voor het leveren van terrestrische mobiele elektronische communicatienetwerken en/of -diensten die ook hun territoriale wateren bestrijken, moeten bij de eerste evaluatie, wijziging, uitbreiding of verlenging van dergelijke exclusieve gebruiksrechten, uitgaande van hetzij de EU-wetgeving hetzij een nationale wetgeving, dergelijke rechten wijzigen om de exploitatie van MCV-systemen in hun territoriale wateren mogelijk te maken. In afwachting van een dergelijke eerste evaluatie, wijziging, uitbreiding of verlenging, bevorderen de lidstaten het leveren van MCV-diensten in hun territoriale wateren op basis van spectrumhandel, gemeenschappelijk gebruik van het spectrum of vergelijkbare regelingen met de terrestrische exploitanten die de relevante exclusieve rechten genieten.

               11.

               De lidstaten werken actief, constructief en in een geest van solidariteit samen, eventueel gebruikmakend van de bestaande procedures, om vraagstukken met betrekking tot schadelijke interferentie die zou worden veroorzaakt door het gebruik van MCV-diensten, op te lossen.

               12.

               De lidstaten brengen vraagstukken in verband met schadelijke interferentie die veroorzaakt zou worden door MCV-diensten welke in een andere lidstaat zijn toegestaan, onmiddellijk ter kennis van de lidstaat die verantwoordelijk is voor het verlenen van de machtiging voor de desbetreffende MCV-diensten evenals van de Commissie. In voorkomend geval stelt de Commissie het Communicatiecomité en het Radiospectrumcomité op de hoogte van bovengenoemde vraagstukken om oplossingen te zoeken voor eventuele problemen.

               13.

               De lidstaten die jurisdictie hebben over MCV-systemen waarvan vermoed wordt dat zij schadelijke interferentie veroorzaken bij diensten op het grondgebied van een andere lidstaat, moeten reageren en onmiddellijk een oplossing zoeken voor dergelijke interferentie.

               14.

               De lidstaten nemen passende maatregelen om ervoor te zorgen dat consumenten en andere eindgebruikers adequaat op de hoogte worden gebracht van de voorwaarden voor het gebruik van MCV-diensten.

               15.

               De lidstaten moeten nauwlettend toezicht houden op het gebruik van spectrum door MCV-diensten, met name met het oog op bestaande of mogelijke schadelijke interferentie en moeten bij de Commissie verslag uitbrengen van hun bevindingen zodat deze de aanbeveling indien nodig tijdig kan aanpassen.

      Gedaan te Brussel, 19 maart 2010.

            Voor de Commissie

         Neelie KROES

            Vicevoorzitster

      (1)  PB L 108 van 24.4.2002, blz. 33.

      (2)  PB L 108 van 24.4.2002, blz. 21.

      (3)  Zie bladzijde 38 van dit Publicatieblad.

      (4)  PB L 274 van 20.10.2009, blz. 25.

      (5)  PB L 108 van 24.4.2002, blz. 51.

      (6)  PB L 91 van 7.4.1999, blz. 10.