title: Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Italië en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Italië 2020/C 282/12

text:
               26.8.2020

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               C 282/74

      AANBEVELING VAN DE RAAD
      van 20 juli 2020
      over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Italië en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Italië
      (2020/C 282/12)
      DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
      Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,
      Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 5, lid 2,
      Gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (2), en met name artikel 6, lid 1,
      Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,
      Gezien de resoluties van het Europees Parlement,
      Gezien de conclusies van de Europese Raad,
      Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,
      Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,
      Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,
      Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,
      Overwegende hetgeen volgt:

                  (1)

                  Op 17 december 2019 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse strategie voor duurzame groei en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2020 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarbij is terdege rekening gehouden met de op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie geproclameerde Europese pijler van sociale rechten. Op 17 december 2019 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwings-mechanismeverslag aangenomen, waarin zij Italië heeft genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen. Tevens heeft de Commissie op die datum een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen.

                  (2)

                  Op 26 februari 2020 is het landverslag 2020 voor Italië gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Italië bij de uitvoering van de op 9 juli 2019 door de Raad aangenomen landspecifieke aanbevelingen (3) (“de landspecifieke aanbevelingen 2019”) heeft gemaakt, alsmede het gevolg dat is gegeven aan de landspecifieke aanbevelingen die in eerdere jaren werden aangenomen, en de vooruitgang die Italië bij het nastreven van zijn nationale Europa 2020-doelstellingen heeft geboekt. Het landverslag besteedde ook aandacht aan de in het kader van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 uitgevoerde diepgaande evaluatie, waarvan de uitkomsten eveneens op 26 februari 2020 zijn bekendgemaakt. Op basis van haar analyse concludeert de Commissie dat Italië wordt geconfronteerd met buitensporige macro-economische onevenwichtigheden. Met name de hoge overheidsschuld en de aanhoudend zwakke productiviteitsdynamiek houden grensoverschrijdende risico’s in, in een context van hoge werkloosheid en een voortdurend hoog percentage niet-renderende leningen.

                  (3)

                  Op 11 maart 2020 heeft de Wereldgezondheidsorganisatie de uitbraak van COVID‐19 officieel uitgeroepen tot een wereldwijde pandemie. Deze pandemie vormt een ernstige bedreiging voor de volksgezondheid en treft burgers, samenlevingen en economieën. Zij zet de nationale zorgstelsels onder zware druk, verstoort de mondiale toeleveringsketens, veroorzaakt volatiliteit op de financiële markten en sterke schommelingen in de consumentenvraag, en heeft negatieve gevolgen voor meerdere sectoren. Zij vormt een bedreiging voor de banen en het inkomen van mensen, alsmede voor ondernemingen. De pandemie heeft geleid tot een grote economische schok die nu al ernstige gevolgen heeft in de Unie. Op 13 maart 2020 heeft de Commissie een mededeling aangenomen waarin wordt opgeroepen tot een gecoördineerde economische aanpak van de crisis door alle actoren op nationaal en Unieniveau.

                  (4)

                  Meerdere lidstaten hebben een noodtoestand uitgeroepen of noodmaatregelen getroffen. Elke noodmaatregel moet strikt proportioneel, noodzakelijk en beperkt in de tijd zijn, en moet overeenstemmen met de Europese en internationale normen. Ze moeten onderworpen zijn aan democratisch toezicht en onafhankelijke rechterlijke controle.

                  (5)

                  Op 20 maart 2020 heeft de Commissie een mededeling aangenomen over de activering van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact. De algemene ontsnappingsclausule, die in artikel 5, lid 1, artikel 6, lid 3, artikel 9, lid 1, en artikel 10, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97 en in artikel 3, lid 5, en artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad (4) is neergelegd, vergemakkelijkt de coördinatie van het begrotingsbeleid in tijden van ernstige economische neergang. In haar mededeling van 20 maart 2020 was de Commissie van mening dat, gelet op de verwachte ernstige economische neergang ten gevolge van de COVID‐19-pandemie, aan de voorwaarden om de algemene ontsnappingsclausule te activeren voldaan is en heeft zij de Raad verzocht deze conclusie te bekrachtigen. Op 23 maart 2020 stemden de ministers van Financiën van de lidstaten in met de beoordeling van de Commissie. Zij waren het erover eens dat de ernstige economische neergang een resoluut, ambitieus en gecoördineerd antwoord vergt. De activering van de algemene ontsnappingsclausule maakt het mogelijk tijdelijk af te wijken van het aanpassingstraject in de richting van de begrotingsdoelstelling op middellange termijn, op voorwaarde dat daardoor de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn niet in gevaar komt. Voor het correctieve deel kan de Raad, op aanbeveling van de Commissie, ook besluiten een herzien begrotingstraject vast te stellen. De algemene ontsnappingsclausule schorst de procedures van het stabiliteits- en groeipact niet. Deze clausule staat lidstaten toe af te wijken van de budgettaire verplichtingen die normaliter van toepassing zijn en stelt de Commissie en de Raad in staat om de nodige maatregelen op het gebied van beleidscoördinatie binnen het kader van het pact te nemen.

                  (6)

                  Er is voortdurende actie nodig om de verspreiding van de COVID‐19-pandemie te beperken en te beheersen, de veerkracht van de nationale zorgstelsels te versterken, de sociaal-economische gevolgen van de pandemie te verzachten door middel van ondersteunende maatregelen voor bedrijven en huishoudens, alsmede om te zorgen voor adequate gezondheids- en veiligheidsomstandigheden op de werkplek met het oog op de hervatting van de economische activiteit. De Unie moet ten volle gebruikmaken van de verschillende instrumenten waarover zij beschikt om de lidstaten op die gebieden te ondersteunen. Tegelijkertijd moeten de lidstaten en de Unie samenwerken om de maatregelen voor te bereiden die nodig zijn voor het bewerkstelligen van een terugkeer naar de normale werking van onze samenlevingen en economieën en naar duurzame groei, waarin zij onder meer de groene transitie en de digitale transformatie moeten integreren, en waarbij lessen uit de crisis worden getrokken.

                  (7)

                  De COVID‐19-crisis toont aan hoe flexibel de interne markt zich kan aanpassen aan buitengewone omstandigheden. Om een vlotte en soepele overgang naar de herstelfase en het vrije verkeer van goederen, diensten en werknemers te waarborgen, moeten uitzonderlijke maatregelen die de werking van de interne markt belemmeren, evenwel worden geschrapt zodra zij niet langer onmisbaar zijn. De huidige crisis toont aan dat er behoefte is aan crisisparaatheidsplannen in de zorgsector. Verbeterde aankoopstrategieën, gediversifieerde toeleveringsketens en strategische reserves van essentiële goederen zijn enkele van de cruciale elementen voor de ontwikkeling van uitgebreidere crisisparaatheidsplannen.

                  (8)

                  De Uniewetgever heeft de relevante wetgeving reeds door middel van Verordeningen (EU) 2020/460 (5) en (EU) 2020/558 (6) van het Europees Parlement en de Raad gewijzigd om de lidstaten in staat te stellen gebruik te maken van alle niet-benutte middelen uit de Europese structuur- en investeringsfondsen, zodat zij de uitzonderlijke effecten van de COVID‐19-pandemie kunnen aanpakken. Die wijzigingen leiden tot meer flexibiliteit en vereenvoudigde en gestroomlijnde procedures. Om de druk op de kasstroom te verlichten, kunnen lidstaten in het boekjaar 2020‐2021 ook gebruikmaken van een medefinancierings-percentage van 100 % uit de begroting van de Unie. Italië wordt aangemoedigd ten volle gebruik te maken van die mogelijkheden om bijstand te bieden aan de mensen en sectoren die het zwaarst worden getroffen.

                  (9)

                  Als gevolg van de reeds lang bestaande economische en sociale verschillen, het uiteenlopende concurrentiepotentieel en de afhankelijkheid van het toerisme zullen de sociaal-economische gevolgen van de pandemie waarschijnlijk ongelijk verdeeld zijn over de Italiaanse regio’s en gebieden. Dit brengt het risico mee dat de regionale en territoriale verschillen groter worden en dat de divergerende trends tussen minder ontwikkelde en meer ontwikkelde regio’s, tussen maatschappelijke randgebieden en overige stedelijke gebieden en tussen bepaalde stedelijke en plattelandsgebieden nog sterker worden. De huidige situatie gaat ook gepaard met het gevaar dat het convergentieproces tussen de lidstaten tijdelijk stilvalt, hetgeen gerichte beleidsacties noodzakelijk maakt.

                  (10)

                  Op 30 april 2020 heeft Italië zijn stabiliteitsprogramma 2020 ingediend.

                  (11)

                  Italië valt momenteel onder het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact en is aan de schuldregel onderworpen.

                  (12)

                  In haar stabiliteitsprogramma 2020 voorziet de regering dat het overheidssaldo zal verslechteren van een tekort van 1,6 % van het bruto binnenlands product (bbp) in 2019 tot een tekort van 10,4 % van het bbp in 2020. Verwacht wordt dat het tekort zal dalen tot 5,7 % van het bbp in 2021. Na gestabiliseerd te zijn op 134,8 % in 2019 wordt verwacht dat de schuldquote volgens het stabiliteitsprogramma 2020 zal stijgen tot 155,7 % van het bbp in 2020. De macro-economische en budgettaire vooruitzichten worden beïnvloed door de grote onzekerheid vanwege de COVID‐19-pandemie. Er zijn risico’s die aan de begrotingsprognoses ten grondslag liggen, namelijk de aanzienlijke omvang van overheidsgaranties en de volatiliteit van de rendementen op overheidsobligaties.

                  (13)

                  Als reactie op de COVID‐19-pandemie en als onderdeel van een gecoördineerde Unieaanpak heeft Italië tijdige begrotingsmaatregelen vastgesteld om de capaciteit van het zorgstelsel te vergroten, de pandemie in te dammen en bijstand te verlenen aan personen en sectoren die bijzonder getroffen zijn. Volgens het stabiliteitsprogramma 2020 bedragen deze begrotingsmaatregelen in 2020 4,5 % van het bbp. De maatregelen omvatten onder meer een versterking van de gezondheidszorg en de civiele bescherming, een uitbreiding van de loonsuppletieregelingen en financiële steun voor zelfstandigen en ondernemingen. Daarnaast heeft Italië maatregelen ingevoerd die, ook al hebben zij geen rechtstreekse gevolgen voor de begroting, toch zullen bijdragen tot het verlenen van liquiditeitssteun aan ondernemingen, onder meer door belastinguitstel en leninggaranties. Over het algemeen zijn de door Italië genomen maatregelen in overeenstemming met de richtsnoeren uit de mededeling van de Commissie van 13 maart 2020. De volledige uitvoering van de noodmaatregelen en van ondersteunende begrotingsmaatregelen, gevolgd door een heroriëntering van het begrotingsbeleid naar het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties als de economische omstandigheden dat toelaten, zal bijdragen tot het behoud van budgettaire houdbaarheid op middellange termijn.

                  (14)

                  Op basis van de voorjaarsprognoses 2020 van de Commissie bij ongewijzigd beleid wordt het overheidssaldo van Italië geraamd op –11,1 % van het bbp in 2020 en –5,6 % van het bbp in 2021. De overheidsschuldratio zal volgens de prognoses 158,9 % van het bbp in 2020 bereiken, en 153,6 % in 2021.

                  (15)

                  Op 20 mei 2020 heeft de Commissie overeenkomstig artikel 126, lid 3, van het Verdrag een verslag opgesteld omdat Italië zich in 2019 niet aan de schuldregel heeft gehouden, en wegens de verwachte overschrijding door Italië van de tekortdrempel van 3 % van het bbp in 2020. In het algemeen blijkt uit de analyse van de Commissie dat er onvoldoende bewijs is om te concluderen dat het schuldcriterium in de zin van het Verdrag en van Verordening (EG) nr. 1467/97 niet in acht is genomen, terwijl niet is voldaan aan het tekortcriterium.

                  (16)

                  De COVID‐19-pandemie heeft het nationale zorgstelsel onder ongekende druk gezet, hetgeen aantoont dat er sprake is van structurele zwakheden en dat de paraatheid om op crisissituaties te reageren, moet worden vergroot. Hoewel de zorguitgaven onder het Uniegemiddelde liggen, wordt het Italiaanse zorgstelsel gekenmerkt door sterk gespecialiseerde universele diensten van goede kwaliteit, en kon het over het algemeen toegankelijke zorg bieden. De uitvoering van bepaalde inperkingsmaatregelen liep echter met name aan het begin van de pandemie vertraging op door het versnipperde beheer van het zorgstelsel en de coördinatie tussen de centrale en regionale autoriteiten. De respons van de regionale zorgstelsels op de crisis nam voornamelijk de vorm aan van een grootschalige inzet van met name zorgpersoneel en lokale sociale diensten. Dit compenseerde de beperkingen van de fysieke infrastructuur, de beperkte aantallen zorgwerkers en de beperkte investeringen van de voorgaande jaren in het verbeteren van de structuren en diensten. De regering heeft grote inspanningen geleverd om de verspreiding van het COVID‐19-virus tegen te gaan, de druk op ziekenhuizen te verlichten en extra zorgcapaciteit te genereren. Momenteel wordt een beperkingsstrategie voor de lange termijn ontwikkeld om een veilige terugkeer naar productieve activiteiten te garanderen. Naast de verbetering van de governanceprocessen en de crisisparaatheidsplannen moet het post-COVID‐19-beleid erop gericht zijn de investeringskloof in de gezondheidszorg te verkleinen. Op de middellange tot lange termijn moet een strategisch investeringsplan worden ontwikkeld om de veerkracht van het zorgstelsel te verbeteren en de permanente beschikbaarheid van toegankelijke zorg te garanderen. Gelet op de huidige prognoses met betrekking tot zorgpersoneel moet prioriteit worden verleend aan de ontwikkeling van beleidsmaatregelen om knelpunten aan te pakken bij het opleiden, aanwerven en in dienst houden van zorgpersoneel.

                  (17)

                  De inperkingsmaatregelen in antwoord op de COVID‐19-crisis hebben een zware negatieve impact op de arbeidsmarkt en de maatschappelijke omstandigheden. Vóór de crisis was de maatschappelijke situatie langzaam aan het verbeteren, ook al bleef het risico op armoede of sociale uitsluiting, armoede onder werkenden en inkomensongelijkheid hoog en bleven er grote regionale verschillen bestaan. Gelet op de gevolgen van de COVID‐19-uitbraak en de nasleep daarvan moeten de sociale vangnetten worden versterkt om te zorgen voor passende vervangingsinkomens, ongeacht arbeidsstatus, onder meer voor hen die de kloof inzake toegang tot sociale bescherming ondervinden. Met name voor atypische werknemers en mensen in kwetsbare situaties is versterking van inkomensvervanging en ‐ondersteuning van belang. Ook diensten die gericht zijn op integratie in de maatschappij en op de arbeidsmarkt, zijn belangrijk. De nieuwe regeling voor minimuminkomens, waardoor het voorbije jaar uitkeringen konden worden verleend aan meer dan één miljoen huishoudens (gemiddeld 513 EUR), kan de effecten van de COVID‐19-crisis verzachten. De regeling kan echter worden verbeterd om meer kwetsbare groepen te bereiken. Op tijdelijke basis heeft de regering een extra “noodinkomen” ingevoerd om huishoudens te ondersteunen die tot nu toe niet in aanmerking kwamen voor het minimuminkomen. Mensen die in de schaduweconomie werken, met name in sectoren als landbouw, voeding en woningbouw, krijgen ook te maken met de kloof in de toegang tot sociale bescherming en inkomenssteun. Om deze problemen aan te pakken, heeft de regering onlangs de regels versoepeld om de arbeidsstatus van zwartwerkers te legaliseren en verblijfsvergunningen aan te vragen of te verlengen voor migrerende werknemers. De groeivooruitzichten worden eveneens bedreigd door negatieve demografische trends en braindrain. Naast de moeilijkere arbeidsmarktomstandigheden is het gebrek aan kwaliteitsdiensten een van de oorzaken achter de ontvolking van de zuidelijke regio’s en van het platteland. Vooral in geval van beperkte mobiliteit is een betere toegang tot e‐diensten van belang.

                  (18)

                  Sinds het uitbreken van de COVID‐19-crisis onderneemt Italië stappen om de gevolgen voor de werkgelegenheid te verzachten. Regelingen voor werktijdverkorting (Cassa integrazione) hebben een grote rol gespeeld en zullen dat in de toekomst naar verwachting blijven. De regels om hiervoor in aanmerking te komen zijn uitgebreid tot kleine en micro-ondernemingen en tot alle economische sectoren en werknemers. Daarnaast is een afzonderlijke (tijdelijke) regeling ingevoerd voor zelfstandigen. Vóór de COVID‐19-crisis was de situatie op de arbeidsmarkt verder verbeterd. In 2019 bereikte de arbeidsparticipatie 64 %, het hoogst opgetekende cijfer ooit. Toch lag dit percentage nog steeds ruim onder het Uniegemiddelde. Het werkloosheidspercentage bleef hoog, evenals andere indicatoren van de slapte op de arbeidsmarkt. Volgens de voorjaarsprognoses van de Commissie zal het werkloosheidspercentage in 2020 stijgen tot 11,8 % en in 2021 terugvallen tot 10,7 %. Ook het aandeel tijdelijke contracten was hoog, hoewel vooral vaste banen verantwoordelijk waren voor de werkgelegenheidsverruiming sinds medio 2018. Voor de toekomst is de integratie van inactieve jongeren en vrouwen op de arbeidsmarkt essentieel om een duurzaam en inclusief herstel te bevorderen. Er zijn een aantal stappen ondernomen om de openbare diensten voor arbeidsvoorziening te versterken en deze beter te integreren in de sociale diensten, de volwasseneneducatie en de beroepsopleiding. De capaciteit in arbeidsvoorziening blijft echter zwak en verschilt sterk van regio tot regio. Ook de betrokkenheid van werkgevers blijft marginaal. Nu de inperkingsmaatregelen geleidelijk worden opgeheven, kunnen flexibele arbeidsregelingen en telewerkregelingen ondernemingen en werknemers ondersteunen. In reactie op de COVID‐19-crisis heeft de regering tijdelijke maatregelen genomen om werk en privéleven beter op elkaar af te stemmen, onder meer door slim werken en bijzondere verlofregelingen te bevorderen en vouchers voor babysitten te verstrekken. Ondanks recente inspanningen blijven maatregelen ter bevordering van gelijke kansen en beleid om tot een goede balans tussen werk en privéleven te komen, alsook de verstrekking van betaalbare kinderopvang en langdurige zorg, zwak en slecht op elkaar afgestemd.

                  (19)

                  De huidige noodsituatie toont ook dat het noodzakelijk is meer te zorgen voor digitaal leren en digitale vaardigheden, onder meer voor volwassenen op arbeidsgeschikte leeftijd en voor het leren op afstand. Het is belangrijk te investeren in opleiding en vaardigheden om een slim en inclusief herstel te bevorderen en om de groene en digitale transitie waar te maken. In dit verband blijven de resultaten op het gebied van onderwijs en opleiding voor Italië een groot probleem vormen. Er zijn grote regionale verschillen in basisvaardigheden en het percentage voortijdige schoolverlaters ligt ver boven het Uniegemiddelde (13,5 % tegenover 10,3 % in 2019), met name bij niet in de Unie geboren leerlingen (33 %). In een context van beperkingen van de mobiliteit dreigen de regionale en territoriale verschillen nog groter te worden. In dat licht is het uiterst belangrijk dat geïnvesteerd wordt in leren op afstand alsook in de digitale infrastructuur en vaardigheden van leerkrachten en leerlingen. Italië heeft ook een lager aandeel afgestudeerden in wetenschappen en engineering in vergelijking met het Uniegemiddelde en het afstudeerpercentage in het tertiair onderwijs blijft zeer laag (27,6 % in 2019). Voorts investeren Italiaanse ondernemingen ten opzichte van vergelijkbare landen minder in opleiding op het gebied van informatie- en communicatietechnologieën voor hun werknemers. De lage participatiegraad van laaggekwalificeerde volwassenen in opleiding is ook een punt van zorg, gezien het afnemende aantal banen waarvoor lage kwalificaties gevraagd worden. Bijscholing en omscholing blijven cruciaal om werknemers te voorzien van relevante vaardigheden op de arbeidsmarkt en om een rechtvaardige transitie naar een meer digitale en duurzame economie te bevorderen.

                  (20)

                  Door de COVID‐19-crisis is het meer dan ooit noodzakelijk geworden de toegang tot financiering voor ondernemingen te ondersteunen. Italië heeft een aantal regelingen vastgesteld ter ondersteuning van de liquiditeit van ondernemingen, onder meer in het raam van de tijdelijke kaderregeling inzake staatssteun ter ondersteuning van de economie vanwege de huidige COVID‐19-uitbraak (7). Een daadwerkelijke uitvoering van deze regelingen, onder meer met garanties die via het kanaal van de banken worden doorgegeven, moet ervoor zorgen dat alle ondernemingen, en in het bijzonder kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) en ondernemingen in de meest getroffen sectoren en geografische gebieden alsmede innovatieve bedrijven daarvan gebruikmaken. Bij het ontwerpen en uitvoeren van deze maatregelen moet rekening worden gehouden met de veerkracht van de banksector. Directe subsidies en stimulansen voor marktgebaseerde financiering kunnen ook de liquiditeit van kmo’s en innovatieve bedrijven ondersteunen. Innovatieve ondernemingen (die vaak geen zekerheden bieden) hebben moeilijker toegang tot krediet, en de huidige crisis kan de situatie nog verergeren. Uitgestelde betaling van belastingen en sociale bijdragen aan de Staat heeft geleid tot een verbetering in de kasstromen van ondernemingen. Uitstel in goedgekeurde betalingen, van overheden aan ondernemingen of door ondernemingen onderling, dient echter te worden vermeden aangezien dit een rem zet op de liquiditeit van alle ondernemingen en vooral de kleinere ondernemingen.

                  (21)

                  Om het economisch herstel te bevorderen, zal het van belang zijn om mature publieke investeringsprojecten te vervroegen en particuliere investeringen te bevorderen, onder meer door relevante hervormingen. Voor de ondersteuning van het herstel en om te komen tot een sterkere veerkracht in de toekomst, zullen investeringen voor de ondersteuning van de groene transitie van uiterst belang zijn. Italië is zeer kwetsbaar voor extreme weersomstandigheden en hydrogeologische rampen, zoals droogtes en bosbranden. Om Italië om te vormen tot een klimaatneutrale economie, zullen gedurende een langere periode aanzienlijke private en publieke investeringen nodig zijn in onder meer hernieuwbare energiebronnen, elektriciteitsinfrastructuur en energie-efficiëntie. De investeringen in het kader van de Green Deal ter bestrijding van klimaatverandering zijn beschreven in het nationale energie- en klimaatplan. Deze investeringen zijn van essentieel belang om de dreiging van de klimaatverandering aan te pakken en spelen een fundamentele rol in het herstel van het land en de versterking van zijn veerkracht. Groene investeringen zijn ook van cruciaal belang om de effecten van luchtverontreiniging op de menselijke gezondheid te temperen in Italiaanse steden, met name in het Po-bekken. Een voorbeeld om zowel verkeerscongestie als luchtvervuiling aan te pakken zijn de initiatieven op het gebied van duurzame mobiliteit, zoals de vernieuwing van het lokale openbare busvervoer. Ontoereikende infrastructuur voor water- en afvalbeheer, met name in de zuidelijke regio’s, heeft gevolgen voor het milieu en de gezondheid en brengt aanzienlijke kosten en inkomstenverliezen mee voor de economie. Meer in het algemeen is de weerbaarheid tegen klimaatverandering van belang voor alle infrastructuur, onder meer voor de gezondheidsinfrastructuur. Daarvoor zijn aanpassingsstrategieën vereist. Door problemen op het gebied van milieu en klimaatverandering aan te pakken, zoals hydrologische risico’s, duurzame stedelijke mobiliteit, energie-efficiëntie, circulaire economie en industriële transformatie, ontstaan kansen om de productiviteit te verbeteren en weinig duurzame praktijken tegen te gaan. Tegelijkertijd kunnen investeringen in dergelijke projecten bijdragen tot het scheppen van banen en het herstel na de crisis ondersteunen. De programmering voor de periode 2021‐2027 van het Fonds voor een rechtvaardige transitie, dat het voorwerp uitmaakt van een Commissievoorstel, zou Italië kunnen helpen bij een aantal uitdagingen van de transitie naar een klimaatneutrale economie, met name in de gebieden die in bijlage D bij het landverslag 2020 worden vermeld. Zo kan Italië optimaal gebruik kunnen maken van dat fonds.

                  (22)

                  De lockdown ten gevolge van de COVID‐19-uitbraak heeft onderstreept hoe belangrijk het is te investeren in de digitalisering van de economie en heeft de relevantie van digitale infrastructuur aangetoond. Door de lage digitale intensiteit en de beperkte digitale kennis in Italiaanse ondernemingen, met name kleine en middelgrote ondernemingen en micro-ondernemingen, konden deze tijdens de periode van de inperkingsmaatregelen geen regelingen voor digitale handel en telewerken aanbieden en geen digitale instrumenten aanbieden of gebruiken. Om elektronische bedrijfsmodellen te versterken en ondernemingen te ondersteunen in hun aanpassing alsmede om de productiviteit en het concurrentievermogen te stimuleren, is het cruciaal om in digitalisering en vaardigheden te investeren via een volgehouden en tijdige invoering van doelgerichte nationale beleidsmaatregelen. Toegang tot snelle en betrouwbare digitale infrastructuur is primordiaal gebleken om essentiële diensten aan te bieden op het gebied van bestuur, onderwijs, gezondheidszorg en geneeskunde, en om te kunnen voorzien in toezicht op en beheersing van de epidemie. Italië heeft nog steeds een achterstand qua dekking van plattelandsgebieden voor glasvezel naar ondernemingen. Er moeten specifieke maatregelen worden genomen om deze kloof te dichten, en ook het gebruik moet verder worden aangemoedigd.

                  (23)

                  Een goed functionerend onderzoeks- en innovatiesysteem, vergezeld van investeringen en passend menselijk kapitaal, vloeit voort uit een voortdurende, coherente en empirisch onderbouwde beleidsondersteuning. In de huidige COVID‐19-crisis is duidelijk gebleken dat verder moet worden gewerkt aan een snelle uitwisseling van gegevens tussen onderzoekers, onder meer door toegang tot resultaten en bewijsmateriaal zonder kosten voor de gebruiker, en open wetenschap. Dit laatste is, samen met samenwerking tussen wetenschappers en bedrijven, van wezenlijk belang om onderzoeksresultaten, onder meer wanneer deze nodig zijn voor vaccins en therapieën, op de markt te brengen, voortbouwend op de sterke positie die Italië bekleedt in de medisch-industriële en onderzoekssector.

                  (24)

                  Een doeltreffende overheid is van wezenlijk belang om ervoor te zorgen dat de maatregelen voor de aanpak van de noodtoestand en de ondersteuning van het economisch herstel niet vertraagd worden in hun uitvoering. De sociale uitkeringen, de liquiditeitsmaatregelen en de prioritaire financiering van investeringen kunnen hun doel missen als zij worden belemmerd door knelpunten in de publieke sector. Zwakke punten zijn onder meer de aanslepende procedures, ook in de civiele rechtbanken, de lage graad van digitalisering en de beperkte administratieve capaciteit. Procedures en controles moeten snel worden afgehandeld, in een context waarin aanzienlijk meer overheidsmiddelen worden uitgetrokken om de economische activiteit te ondersteunen. In alle overheidsdiensten verliep de digitalisering niet overal gelijk vóór de COVID‐19-crisis. Er was beperkt onlineverkeer tussen de autoriteiten en het algemene publiek. Slechts een beperkt aandeel administratieve procedures van regio’s en gemeenten kan volledig digitaal worden opgestart en afgewerkt. Uit de COVID‐19-crisis is ook het gebrek aan interoperabiliteit van digitale overheidsdiensten naar voren gekomen. Om de operationele reactiviteit van de overheid te bevorderen, moet sectorale regelgeving worden verbeterd en vereenvoudigd en moeten resterende belemmeringen voor de concurrentie worden weggenomen. Ten slotte is een doeltreffend gerechtelijk apparaat van belang voor een aantrekkelijk investeringsklimaat en een ondernemingsvriendelijke economie, en dat zal ook zo zijn in het herstelproces, onder meer door doeltreffende reddings- en herstelregelingen mogelijk te maken.

                  (25)

                  Terwijl de in deze aanbeveling opgenomen landspecifieke aanbevelingen (“de landspecifieke aanbevelingen 2020”) gericht zijn op het aanpakken van de sociaal-economische gevolgen van de COVID‐19-pandemie en het vergemakkelijken van het economisch herstel, hadden de landspecifieke aanbevelingen 2019 ook betrekking op hervormingen die essentieel zijn om uitdagingen op middellange tot lange termijn aan te pakken. De landspecifieke aanbevelingen 2019 zijn nog steeds relevant en zullen gedurende het Europees Semester van volgend jaar gemonitord blijven worden. Dat geldt ook voor de landspecifieke aanbevelingen 2019 betreffende investeringsgerelateerd economisch beleid. Met alle landspecifieke aanbevelingen 2019 moet rekening worden gehouden bij de strategische programmering van de financiering van het cohesiebeleid na 2020, ook wat betreft de maatregelen ter verzachting van de huidige crisis en de exitstrategieën.

                  (26)

                  De maatregelen van de regering om huishoudens en ondernemingen te steunen zijn ook gunstig om de kapitalisatie en de veerkracht van de banksector te behouden in de huidige moeilijke operationele omgeving. Ondanks de genomen verzachtende maatregelen, waaronder de prudentiële flexibiliteit die door de bankentoezichthouders is verleend, zet de COVID‐19-pandemie ook de kwaliteit van de bankactiva in heel de Unie onder druk. Naar verwachting zal dat het geval blijven in de komende weken en maanden, ook in Italië. De gevolgen daarvan zijn te voelen bij de inspanningen om het aantal niet-renderende leningen terug te brengen, hetgeen ook te wijten is aan vertragingen in de gerechtelijke afhandeling en de aanzuivering van probleemactiva. In dit verband is het, om de kwaliteit van activa te waarborgen, een belangrijke voorafgaande voorwaarde om duurzame oplossingen te bevorderen voor levensvatbare kredietnemers die door de crisis zijn getroffen, onder meer door de automatische toepassing van rechtsregels te vermijden. In de tussentijd kunnen nauwkeurige rapportage over verslechtering van kwaliteit van activa en prudente kredietnormen ook bijdragen tot de ondersteuning van de werking van de secundaire markt voor niet-renderende leningen, hetgeen de negatieve gevolgen zou kunnen afremmen die daardoor zouden ontstaan voor bestaande initiatieven voor afwikkeling van niet-renderende leningen.

                  (27)

                  Voor het herstel na de COVID‐19-crisis kunnen doeltreffende preventie en bestraffing van corruptie een belangrijke rol spelen. Door transparantie in de overheidssector en met name versterkte controles op corruptie kan worden voorkomen dat de georganiseerde misdaad pogingen onderneemt om het economische en financiële leven te infiltreren, aanbestedingsprocedures te verstoren en meer in het algemeen openbare middelen weg te sluizen die noodzakelijk zijn voor investeringen. Tegelijkertijd moeten aanbestedingsprocedures efficiënt blijven en zorgen voor een evenwicht tussen de behoefte aan nauwgezette monitoring en tijdige afwikkeling. De beslissingstermijnen in geval van hoger beroep in strafzaken blijven een punt van zorg maar de brede hervormingen waarmee strafprocedures gestroomlijnd zullen worden, zijn in behandeling in het Parlement. Het Italiaanse kader voor corruptiebestrijding is onlangs versterkt maar moet nog worden aangevuld, onder meer met sancties voor gekozen functionarissen in geval van belangenconflicten.

                  (28)

                  Het Europees Semester biedt het kader voor de voortdurende coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in de Unie, dat kan bijdragen tot een duurzame economie. Door de landspecifieke aanbevelingen 2020 volledig uit te voeren, zal Italië bijdragen aan de vooruitgang in de richting van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties en aan de gemeenschappelijke inspanning om in de Unie te komen tot concurrerende duurzaamheid.

                  (29)

                  Nauwe coördinatie tussen de economieën van de economische en monetaire unie is essentieel voor een snel herstel van de economische impact van de COVID‐19-pandemie. Als lidstaat die de euro als munt heeft, en rekening houdend met de politieke richtsnoeren van de Eurogroep, moet Italië ervoor zorgen dat zijn beleid in overeenstemming blijft met de eurozoneaanbevelingen van 2020 en wordt afgestemd op het beleid van de andere lidstaten die de euro als munt hebben.

                  (30)

                  In de context van het Europees Semester 2020 heeft de Commissie een brede analyse van het economische beleid van Italië verricht en in het landverslag 2020 gepubliceerd. Voorts heeft de Commissie het stabiliteitsprogramma 2020 doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de landspecifieke aanbevelingen die in eerdere jaren tot Italië zijn gericht. Daarbij heeft de Commissie niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar begrotings- en sociaal-economisch beleid in Italië, maar heeft zij ook getoetst of de Unieregels en ‐richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak het algeheel economisch bestuur van de Unie te versterken door middel van een inbreng op Unieniveau in toekomstige nationale besluiten.

                  (31)

                  In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2020 onderzocht, en zijn advies daarover (8) is met name in de onderstaande aanbeveling 1 weergegeven.

                  (32)

                  In het licht van de diepgaande evaluatie door de Commissie en van deze beoordeling heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2020 onderzocht. In de landspecifieke aanbevelingen 2020 wordt rekening gehouden met de noodzaak om de COVID‐19-pandemie aan te pakken en het economisch herstel te vergemakkelijken als noodzakelijke eerste stap om een aanpassing van de onevenwichtigheden mogelijk te maken. De landspecifieke aanbevelingen 2020 die rechtstreeks betrekking hebben op de aanpak van de macro-economische onevenwichtigheden die de Commissie in het kader van artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 heeft vastgesteld, zijn weergegeven in aanbevelingen 1 tot en met 4,

            BEVEELT AAN dat Italië in 2020 en 2021 de volgende acties onderneemt:

                  1.

                  Overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact alle nodige maatregelen nemen om de COVID‐19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Als de economische omstandigheden dit toelaten, begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, waarbij de investeringen worden verhoogd. De veerkracht en de capaciteit van het zorgstelsel versterken wat betreft personeel, kritieke medische producten en infrastructuur. De coördinatie tussen nationale en regionale autoriteiten verbeteren.

                  2.

                  Voorzien in passende vervangingsinkomens en toegang tot sociale bescherming, met name voor atypische werknemers. De gevolgen van de COVID‐19-crisis voor de werkgelegenheid beperken, onder meer via flexibele werkregelingen en actieve ondersteuning van de werkgelegenheid. Leren op afstand en de vaardigheden daarvoor versterken, onder meer digitale vaardigheden.

                  3.

                  Maatregelen voor verschaffing van liquiditeit aan de reële economie, onder meer aan kleine en middelgrote ondernemingen, innovatieve ondernemingen en zelfstandigen op doeltreffende wijze ten uitvoer leggen, en late betalingen vermijden. Mature publieke investeringsprojecten vervroegen en private investeringen aanmoedigen om het economisch herstel te bevorderen. De investeringen toespitsen op de groene en de digitale transitie, met name op het schoon en efficiënt opwekken en gebruiken van energie, onderzoek en ontwikkeling, duurzaam openbaar vervoer, water- en afvalbeheer en op krachtigere digitale infrastructuur, om de levering van essentiële diensten te verzekeren.

                  4.

                  De efficiëntie van het gerechtelijk apparaat en de doeltreffendheid van de overheidsdiensten verbeteren.

         Gedaan te Brussel, 20 juli 2020.

               Voor de Raad

               De voorzitter

            J. KLOECKNER

         (1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

         (2)  PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25.

         (3)  PB C 301 van 5.9.2019, blz. 69.

         (4)  Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad van 7 juli 1997 over de bespoediging en verduidelijking van de tenuitvoerlegging van de procedure bij buitensporige tekorten (PB L 209 van 2.8.1997, blz. 6).

         (5)  Verordening (EU) 2020/460 van het Europees Parlement en de Raad van 30 maart 2020 tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013 en (EU) nr. 508/2014 wat betreft specifieke maatregelen om investeringen in de gezondheidszorgstelsels van de lidstaten en in andere sectoren van hun economieën vrij te maken als antwoord op de COVID‐19-uitbraak (Investeringsinitiatief Coronavirusrespons) (PB L 99 van 31.3.2020, blz. 5).

         (6)  Verordening (EU) 2020/558 van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2020 tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1301/2013 en (EU) nr. 1303/2013 wat betreft specifieke maatregelen met het oog op uitzonderlijke flexibiliteit bij het gebruik van de Europese structuur- en investeringsfondsen naar aanleiding van de uitbraak van COVID‐19 (PB L 130 van 24.4.2020, blz. 1).

         (7)  PB C 91I van 20.3.2020, blz. 1.

         (8)  In het kader van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.


title: Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Cyprus en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Cyprus 2020/C 282/13

text:
               26.8.2020

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               C 282/82

      AANBEVELING VAN DE RAAD
      van 20 juli 2020
      over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Cyprus en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Cyprus
      (2020/C 282/13)
      DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
      Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,
      Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 5, lid 2,
      Gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (2), en met name artikel 6, lid 1,
      Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,
      Gezien de resoluties van het Europees Parlement,
      Gezien de conclusies van de Europese Raad,
      Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,
      Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,
      Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,
      Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,
      Overwegende hetgeen volgt:

                  (1)

                  Op 17 december 2019 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse strategie voor duurzame groei en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2020 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarbij is terdege rekening gehouden met de op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie geproclameerde Europese pijler van sociale rechten. Op 17 december 2019 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Cyprus heeft genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen. Tevens heeft de Commissie op die datum een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen.

                  (2)

                  Op 26 februari 2020 is het landverslag 2020 voor Cyprus gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Cyprus bij de uitvoering van de op 9 juli 2019 door de Raad aangenomen landspecifieke aanbevelingen (3) (“de landspecifieke aanbevelingen 2019”) heeft gemaakt, alsmede het gevolg dat is gegeven aan de landspecifieke aanbevelingen die in eerdere jaren werden aangenomen, en de vooruitgang die Cyprus bij het nastreven van zijn nationale Europa 2020-doelstellingen heeft geboekt. Het landverslag besteedde ook aandacht aan de in het kader van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 uitgevoerde diepgaande evaluatie, waarvan de uitkomsten eveneens op 26 februari 2020 zijn bekendgemaakt. Op basis van haar analyse concludeert de Commissie dat Cyprus buitensporige macro-economische onevenwichtigheden ondervindt. Met name gaat de financiële sector gebukt onder een zeer groot aandeel niet-renderende leningen en wegen grote volumes particuliere, publieke en externe schulden op de economie, in een context van bescheiden potentiële groei.

                  (3)

                  Op 11 maart 2020 heeft de Wereldgezondheidsorganisatie de uitbraak van COVID-19 officieel uitgeroepen tot een wereldwijde pandemie. Deze pandemie vormt een ernstige bedreiging voor de volksgezondheid en treft burgers, samenlevingen en economieën. Zij zet de nationale zorgstelsels onder zware druk, verstoort de mondiale toeleveringsketens, veroorzaakt volatiliteit op de financiële markten en sterke schommelingen in de consumentenvraag, en heeft negatieve gevolgen voor meerdere sectoren. Zij vormt een bedreiging voor de banen en het inkomen van mensen, alsmede voor ondernemingen. De pandemie heeft geleid tot een grote economische schok die nu al ernstige gevolgen heeft in de Unie. Op 13 maart 2020 heeft de Commissie een mededeling aangenomen waarin wordt opgeroepen tot een gecoördineerde economische aanpak van de crisis door alle actoren op nationaal en Unieniveau.

                  (4)

                  Meerdere lidstaten hebben een noodtoestand uitgeroepen of noodmaatregelen getroffen. Elke noodmaatregel moet strikt proportioneel, noodzakelijk en beperkt in de tijd zijn, en moet overeenstemmen met de Europese en internationale normen. Ze moeten onderworpen zijn aan democratisch toezicht en onafhankelijke rechterlijke controle.

                  (5)

                  Op 20 maart 2020 heeft de Commissie een mededeling aangenomen over de activering van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact. De algemene ontsnappingsclausule, die in artikel 5, lid 1, artikel 6, lid 3, artikel 9, lid 1, en artikel 10, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97 en in artikel 3, lid 5, en artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad (4) is neergelegd, vergemakkelijkt de coördinatie van het begrotingsbeleid in tijden van ernstige economische neergang. In haar mededeling van 20 maart 2020 was de Commissie van mening dat, gelet op de verwachte ernstige economische neergang ten gevolge van de COVID-19-pandemie, aan de voorwaarden om de algemene ontsnappingsclausule te activeren voldaan is en heeft zij de Raad verzocht deze conclusie te bekrachtigen. Op 23 maart 2020 stemden de ministers van Financiën van de lidstaten in met de beoordeling van de Commissie. Zij waren het erover eens dat de ernstige economische neergang een resoluut, ambitieus en gecoördineerd antwoord vergt. De activering van de algemene ontsnappingsclausule maakt het mogelijk tijdelijk af te wijken van het aanpassingstraject in de richting van de begrotingsdoelstelling op middellange termijn, op voorwaarde dat daardoor de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn niet in gevaar komt. Voor het correctieve deel kan de Raad, op aanbeveling van de Commissie, ook besluiten een herzien begrotingstraject vast te stellen. De algemene ontsnappingsclausule schorst de procedures van het stabiliteits- en groeipact niet. Deze clausule staat lidstaten toe af te wijken van de budgettaire verplichtingen die normaliter van toepassing zijn en stelt de Commissie en de Raad in staat om de nodige maatregelen op het gebied van beleidscoördinatie binnen het kader van het pact te nemen.

                  (6)

                  Er is voortdurende actie nodig om de verspreiding van de COVID-19-pandemie te beperken en te beheersen, de veerkracht van de nationale zorgstelsels te versterken, de sociaal-economische gevolgen van de pandemie te verzachten door middel van ondersteunende maatregelen voor bedrijven en huishoudens, alsmede om te zorgen voor adequate gezondheids- en veiligheidsomstandigheden op de werkplek met het oog op de hervatting van de economische activiteit. De Unie moet ten volle gebruikmaken van de verschillende instrumenten waarover zij beschikt om de lidstaten op die gebieden te ondersteunen. Tegelijkertijd moeten de lidstaten en de Unie samenwerken om de maatregelen voor te bereiden die nodig zijn voor het bewerkstelligen van een terugkeer naar de normale werking van onze samenlevingen en economieën en naar duurzame groei, waarin zij onder meer de groene transitie en de digitale transformatie moeten integreren, en waarbij lessen uit de crisis worden getrokken.

                  (7)

                  De COVID-19-crisis toont aan hoe flexibel de interne markt zich kan aanpassen aan buitengewone omstandigheden. Om een vlotte en soepele overgang naar de herstelfase en het vrije verkeer van goederen, diensten en werknemers te waarborgen, moeten uitzonderlijke maatregelen die de werking van de interne markt belemmeren, evenwel worden geschrapt zodra zij niet langer onmisbaar zijn. De huidige crisis toont aan dat er behoefte is aan crisisparaatheidsplannen in de zorgsector. Verbeterde aankoopstrategieën, gediversifieerde toeleveringsketens en strategische reserves van essentiële goederen zijn enkele van de cruciale elementen voor de ontwikkeling van uitgebreidere crisisparaatheidsplannen.

                  (8)

                  De Uniewetgever heeft de relevante wetgeving reeds door middel van Verordeningen (EU) 2020/460 (5) en (EU) 2020/558 (6) van het Europees Parlement en de Raad gewijzigd om de lidstaten in staat te stellen gebruik te maken van alle niet-benutte middelen uit de Europese structuur- en investeringsfondsen, zodat zij de uitzonderlijke effecten van de COVID-19-pandemie kunnen aanpakken. Die wijzigingen leiden tot meer flexibiliteit en vereenvoudigde en gestroomlijnde procedures. Om de druk op de kasstroom te verlichten, kunnen lidstaten in het boekjaar 2020-2021 ook gebruikmaken van een medefinancieringspercentage van 100 % uit de begroting van de Unie. Cyprus wordt aangemoedigd ten volle gebruik te maken van die mogelijkheden om bijstand te bieden aan de mensen en sectoren die het zwaarst worden getroffen.

                  (9)

                  Als gevolg van de uiteenlopende specialisatiepatronen zullen de sociaal-economische gevolgen van de COVID-19-pandemie waarschijnlijk ongelijk verdeeld zijn over het land, met name in sectoren die sterk afhankelijk zijn van het toerisme en, meer algemeen, van direct contact met consumenten. Risico hierbij is dat de territoriale verschillen binnen Cyprus groter worden. De huidige situatie gaat ook gepaard met het gevaar dat het convergentieproces tussen de lidstaten tijdelijk uiteenvalt, hetgeen gerichte beleidsacties noodzakelijk maakt.

                  (10)

                  Op 7 mei 2020 heeft Cyprus zijn nationale hervormingsprogramma 2020 en zijn stabiliteitsprogramma 2020 ingediend. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma’s rekening te houden, zijn deze tegelijkertijd geëvalueerd.

                  (11)

                  Cyprus valt momenteel onder het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact en onder de schuldregel.

                  (12)

                  In haar stabiliteitsprogramma 2020 voorziet de regering dat het overheidssaldo zal verslechteren van een overschot van 1,7 % van het bruto binnenlands product (bbp) in 2019 tot een tekort van 4,3 % van het bbp in 2020. Verwacht wordt dat het tekort zal dalen tot 0,4 % van het bbp in 2021. Volgens het stabiliteitsprogramma 2020 zal de overheidsschuldquote na een daling tot 95,5 % van het bbp in 2019 in 2020 naar verwachting stijgen tot 116,8 %. De macro-economische en budgettaire vooruitzichten worden beïnvloed door de grote onzekerheid vanwege de COVID-19-pandemie. Daarnaast is er een aantal onderliggende risico’s van de begrotingsprognoses, met name expliciete voorwaardelijke verplichtingen en potentiële financieringsbehoeften van publieke ziekenhuizen tijdens de eerste jaren van de invoering van het nationale zorgstelsel (GeSY).

                  (13)

                  Als reactie op de COVID-19-pandemie en als onderdeel van een gecoördineerde Unieaanpak heeft Cyprus tijdige begrotingsmaatregelen vastgesteld om de capaciteit van zijn zorgstelsel te vergroten, de pandemie in te dammen en bijstand te verlenen aan personen en sectoren die bijzonder getroffen zijn. Volgens het stabiliteitsprogramma 2020 belopen die begrotingsmaatregelen 4,4 % van het bbp. Bij deze maatregelen gaat het om het versterken van de gezondheidszorgdiensten met een extra budget tot 0,5 % van het bbp, loonsubsidies om werknemers in dienst te houden wanneer een bedrijf zijn activiteiten stillegt (2,7 % van het bbp) en inkomenssteun voor de kleine bedrijven en zelfstandigen (0,3 % van het bbp). Daarnaast heeft Cyprus maatregelen aangekondigd die, ook al hebben zij geen rechtstreekse gevolgen voor de begroting, toch zullen bijdragen tot het verlenen van liquiditeitssteun aan ondernemingen, zoals betalingsuitstel met twee maanden voor de btw. Over het algemeen zijn de door Cyprus genomen maatregelen in overeenstemming met de richtsnoeren uit de mededeling van de Commissie van 13 maart 2020. De volledige uitvoering van de noodmaatregelen en van ondersteunende begrotingsmaatregelen, gevolgd door een heroriëntering van het begrotingsbeleid naar het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties als de economische omstandigheden dat toelaten, zal bijdragen tot het behoud van budgettaire houdbaarheid op middellange termijn.

                  (14)

                  Op basis van de voorjaarsprognoses 2020 van de Commissie bij ongewijzigd beleid wordt het overheidssaldo van Cyprus geraamd op – 7 % van het bbp in 2020 en –1,8 % van het bbp in 2021. De overheidsschuldquote zal naar verwachting uitkomen op 115,7 % van het bbp in 2020 en 105 % van het bbp in 2021.

                  (15)

                  Op 20 mei 2020 heeft de Commissie overeenkomstig artikel 126, lid 3, VWEU een verslag opgesteld omdat Cyprus zich in 2019 niet aan de schuldregel heeft gehouden, en gelet op de geplande overschrijding van de tekortdrempel van 3 % van het bbp in 2020. In het algemeen blijkt uit de analyse van de Commissie dat het schuldcriterium in de zin van het Verdrag en van Verordening (EG) nr. 1467/97 in acht is genomen, terwijl het tekortcriterium niet is nageleefd.

                  (16)

                  Cyprus heeft op de COVID-19-uitbraak gereageerd met een reeks maatregelen die de economische impact van de crisis moeten mitigeren. Op 15 maart 2020 is de regering met een financieel steunprogramma gekomen dat de volksgezondheid moet veilig stellen en dat bedrijven en werkgevers economisch moet laten overleven. Het programma trekt 100 miljoen EUR uit voor financiële steun aan de zorgsector om de pandemie te bestrijden, onder meer voor de indienstneming van extra medisch, verzorgend en ondersteunend personeel en voor uitrusting en infrastructuur. Het bevat een reeks maatregelen om ondernemingen te ondersteunen door voor meer liquiditeit te zorgen, zoals bijvoorbeeld steunregelingen voor bedrijven en zelfstandigen en een tijdelijke opschorting van btw-betalingen voor ondernemingen. Voorts bevat het pakket voor 11 miljoen EUR steun die specifiek bedoeld is om bij te dragen aan het herstel van de toerismesector.

                  (17)

                  De COVID-19-crisis maakt duidelijk dat bij investeringen de aandacht moet gaan naar het verbeteren en moderniseren van de openbare gezondheidszorg, het herstel van de capaciteit en de uitvoering van de hervorming van de gezondheidszorg. Het nieuwe stelsel biedt betere toegang tot eerstelijnszorg, passende sturing en behandelingen op basis van klinische protocollen. Ook omvat het een universeel recht op betaalbare gezondheidsdiensten in de context van de COVID-19-uitbraak. Cyprus beschikt over een uitgewerkt noodplan voor pandemieën en heeft extra middelen uitgetrokken om de impact van infecties en besmettingen te voorkomen en te beheren. Voor de middellange termijn moet Cyprus bij investeringen meer de klemtoon leggen op het verbeteren van de doelmatigheid, toegankelijkheid en algemene veerkracht van het zorgstelsel. Extra middelen voor het zorgstelsel zouden moeten voorkomen dat er in de toekomst tekorten ontstaan aan medisch personeel, kritieke medische voorraden en infrastructuur. Dat de hervorming van de gezondheidszorg soepel volgens plan wordt uitgevoerd, is van cruciaal belang om de toegang tot zorg en de universele dekking te verzekeren. Digitale gezondheidsoplossingen en nieuwe toepassingen kunnen helpen om de uitrol van e-gezondheidsdiensten te versnellen en om teleconsultaties en waarschuwingsmechanismen te verbeteren. Van vitaal belang zijn beleidsmaatregelen om de capaciteit van ziekenhuizen te verbeteren, werk te maken van de arbeidsomstandigheden van zorgwerkers en te zorgen voor het inzetten van persoonlijke beschermingsmiddelen, tests, geneesmiddelen en medische apparatuur. De integratie van de langdurige zorg en eerstelijns- en wijkzorg is van cruciaal belang in het licht van demografische veranderingen en van de noodzaak om de meest kwetsbare groepen, zoals mensen met een handicap, te ondersteunen.

                  (18)

                  Als gevolg van de gezondheidscrisis, zal Cyprus nu, na volgehouden positieve ontwikkelingen op de arbeidsmarkt de voorbije jaren, met uitdagingen te maken krijgen in termen van het werkgelegenheidspeil. Verdere inspanningen zijn nodig om de sociaal-economische impact van de crisis zo beperkt mogelijk te houden. Cyprus heeft al noodmaatregelen genomen, zoals regelingen voor werktijdverkorting en de verruiming van werkloosheidsuitkeringen naar zelfstandigen. Het zal belangrijk zijn om banen te behouden en de aangekondigde maatregelen uitgevoerd te krijgen, in nauw overleg met de sociale partners. De versterking van de capaciteit van de publieke arbeidsbemiddelingsdiensten met vaste medewerkers zal van cruciaal belang zijn, met name om ervoor te zorgen dat de dienstverlening van arbeidsbemiddelaars met een tijdelijk contract dat in de tweede helft van 2020 afloopt, te kunnen voortzetten. Zo wordt vermeden dat deze diensten verder onder druk komen te staan en wordt ervoor gezorgd dat zij doeltreffende ondersteuning kunnen bieden aan nieuwe werklozen en andere kwetsbare groepen, zoals jongeren die geen werk hebben en geen onderwijs of opleiding volgen, langdurig werklozen en mensen met een handicap. Met name moet meer aandacht gaan naar ondersteuning bij de overgang van school naar werk en naar het benaderen en begeleiden van jongeren, nu pas afgestudeerden het waarschijnlijk moeilijker zullen krijgen om een baan te vinden.

                  (19)

                  De COVID-19-uitbraak vergt passende maatregelen om de sociale gevolgen te mitigeren en het inkomen van huishoudens te ondersteunen en om een snel herstel van de economie te schragen. Volgens de voorjaarsprognoses 2020 van de Commissie zal de werkloosheid naar verwachting toenemen tot 8,6 % in 2020, en dalen tot 7,5 % in 2021. De externe vraag naar diensten zal sterk teruglopen, aangezien de toerismesector bijzonder hard door de crisis zal worden getroffen. Voor alle getroffen werknemers en zelfstandigen moet voor een toereikend vervangend inkomen worden gezorgd, ook voor mensen bij wie er lacunes zijn in termen van toegang tot sociale bescherming. Regelingen voor sociale bescherming moeten mensen in loondienst, zelfstandigen en werklozen beschermen. Er is nog ruimte om het algemene stelsel voor sociale bescherming te versterken en zo een toename van armoede en ongelijkheid te voorkomen, met name door het opzoeken van mensen in de meest kwetsbare situaties, zoals kinderen, inactieven, zwartwerkers en mensen met een migratieachtergrond.

                  (20)

                  Het bevorderen van flexibele arbeidsregelingen in overleg met de sociale partners, met name in de vorm van telewerken, is van groot belang. Op de korte termijn worden zo werknemers ondersteund die onverwacht zorgtaken voor kinderen en andere personen ten laste moeten opnemen, terwijl het op lange termijn zal helpen bij de herintrede op de arbeidsmarkt van het hoge percentage vrouwen dat niet actief is vanwege zorgtaken. Aangezien ouderen en mensen met een chronische ziekte een verhoogd risico op ernstige ziekten lopen als gevolg van het virus, is het van groot belang om te investeren in kwalitatieve diensten voor langdurige zorg, zodat die ook op korte en middellange termijn op efficiënte wijze verder kunnen worden geleverd.

                  (21)

                  In deze crisissituatie is het van cruciaal belang om de kwaliteit, doelmatigheid en relevantie voor de arbeidsmarkt van onderwijs en opleiding te verbeteren en een snel herstel van de arbeidsmarkt te verzekeren. Mensen toerusten met de juiste vaardigheden is des te belangrijker in tijden waarin een toenemend aantal mensen misschien zijn baan verliest en klaar moet staan om daarna over te stappen naar een andere baan. De mobiliteitsbeperkingen maakten duidelijk welke uitdagingen het geringe niveau van digitale vaardigheden in Cyprus meebrengen. Dat geringe niveau werkt negatief uit op onlineactiviteiten, zoals telewerken, afstandsleren en het gebruik van e-gezondheidsdiensten. Gelijke toegang tot IT-infrastructuur en het internet, ook voor lerenden uit achterstandsgroepen, in combinatie met goed opgeleide leraren, is van vitaal belang voor kwalitatief digitaal onderwijs en afstandsleren. Om iets te doen aan de geringe algemene onderwijs- en opleidingsuitkomsten en om, meer algemeen, de vaardigheden te verbeteren, is het van essentieel belang om door te gaan met de onderwijshervorming en tegelijk te investeren in oplossingen voor digitaal onderwijs, werkplekleren en het leerlingenstelsel, en om de vaardigheden van leraren en opleiders te ontwikkelen wat betreft het doeltreffende gebruik van IT-tools. Er is nog ruimte om te werken aan de zwakke prestaties voor basisvaardigheden en om de participatie in de volwasseneneducatie op te voeren. Om herscholingsprogramma’s sneller ingang te laten vinden, zouden deze, voor zover mogelijk, kunnen worden ontworpen voor onlinegebruik en kan dan, wanneer de pandemie onder controle is, fysieke aanwezigheid waar mogelijk worden ingepast.

                  (22)

                  Tijdens de crisis, maar ook in de periode nadien, zijn aanzienlijke financiële middelen nodig — en zullen zij nodig blijven — om bedrijven te ondersteunen. Het is van essentieel belang om adequate toegang tot financiering en liquiditeit veilig te stellen, met name voor kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s), om ervoor te zorgen dat ondernemingen blijven draaien en om mensen aan het werk te houden. Bij de vormgeving en uitrol van deze maatregelen moet de veerkracht van de banksector in aanmerking worden genomen. Cyprus heeft een specifieke steunregeling voor kleine ondernemingen opgezet waarbij de salarisbetalingen van ondernemingen met maximaal vijf werknemers worden gesubsidieerd. Daarnaast zal de opschorting van de verhoogde bijdragen voor het nationale zorgstelsel en het uitstel van belastingen (bv. btw) de directe druk verlichten. Soepele administratieve coördinatie, praktische ondersteuning en doeltreffende communicatie over de steun die beschikbaar is voor de kmo’s, in samenwerking met ondersteunende structuren en bedrijfsorganisaties voor kmo’s, zijn daarbij van essentieel belang. Ook het versnellen van contractuele betalingen door overheden kan mede de cashflow van kmo’s verbeteren. Nieuw opgerichte start-ups en scale-ups hebben misschien specifieke steun nodig, in de vorm van bijvoorbeeld een aandelenbelang van overheidsinstanties en prikkels voor durfkapitaalfondsen om hun investeringen in deze bedrijven te verhogen. Het blijft belangrijk dat de financiële instrumenten die vóór de crisis werden voorbereid (Cyprus Energy Fund of Funds), worden uitgevoerd.

                  (23)

                  Om het economisch herstel te bevorderen, zal het van belang zijn om mature publieke investeringsprojecten te vervroegen en particuliere investeringen te bevorderen, onder meer door relevante hervormingen. De natuurlijke hulpbronnen van het land beschermen en doelmatig benutten is van kapitaal belang om het duurzame economische herstel en de toekomstige groei veilig te stellen. Om het land aantrekkelijk te houden voor toeristen, moeten er oplossingen komen voor de uitdagingen wat betreft de groene energietransitie, doelmatig afval- en waterbeheer en de bescherming van natuur en biodiversiteit. Hoewel al aanzienlijke investeringen van start zijn gegaan, moeten op deze gebieden nog meer investeringen naar voren worden gehaald. Cyprus staat voor stevige uitdagingen wil het zijn 2030-doelstelling halen voor broeikasgasemissies die niet onder het EU-emissiehandelssysteem vallen. Aan deze uitdagingen moet worden gewerkt door tijdig aanvullende maatregelen te plannen en goed te keuren, in overeenstemming met het nationale energie- en klimaatplan van het land. Dergelijke maatregelen zullen investeringen vergen, met name in sectoren zoals hernieuwbare energie, energie-efficiëntie en duurzaam vervoer, die ook kunnen helpen om de groene transitie een krachtige impuls te geven. Ook moet Cyprus zijn systeem voor afvalbeheer en de circulaire economie aanzienlijk verbeteren. De afvalproductie ligt nog steeds ver boven het Uniegemiddelde, terwijl de recyclingpercentages ver onder het Uniegemiddelde blijven. Ook het percentage afval dat wordt gestort, is zeer hoog. Het water- en afvalwaterbeheer, vooral in stedelijke gebieden, wordt gekenmerkt door inefficiënties. Droogte en waterschaarste zijn belangrijke punten van zorg en een ontoereikende beleidsreactie kan gevolgen hebben voor de plattelandseconomie en het toerisme in Cyprus. De programmering voor de periode 2021-2027 van het Fonds voor een rechtvaardige transitie, dat het voorwerp uitmaakt van een Commissievoorstel, zou Cyprus kunnen helpen bij een aantal uitdagingen van de transitie naar een klimaatneutrale economie, met name in de gebieden die in bijlage D bij het landverslag 2020 worden vermeld. Zo zou Cyprus optimaal gebruik kunnen maken van dat fonds.

                  (24)

                  Het belang van moderne digitale infrastructuur, universele internettoegang en beschikbaarheid van digitale diensten werd duidelijk gemaakt door de mobiliteitsbeperkingen in verband met COVID-19. Investeringen in de digitale economie zijn van essentieel belang voor het verhogen van de productiviteit en het stimuleren van het economische herstel na de crisis. Cyprus scoort laag op de index van de digitale economie en samenleving (DESI) 2020 van de Commissie. Slechts 45 % van de Cyprioten tussen 16 en 74 jaar heeft ten minste digitale basisvaardigheden en het aandeel ICT-specialisten in de beroepsbevolking ligt nog steeds onder het Uniegemiddelde (2,7 % tegenover 3,9 %), hetgeen het potentieel van de digitale economie belemmert. De online-interactie tussen overheidsinstanties en burgers is gering: slechts 51 % van de Cyprioten heeft online contact met de overheid. Het aandeel van de e-commerce (d.w.z. kmo’s die online verkopen, omzet e-commerce en online grensoverschrijdende verkopen) verbetert (31,8 % in 2019, tegenover 29,4 %in 2018), maar ligt nog steeds onder het Uniegemiddelde van 40,1 %.

                  (25)

                  Cyprus kan zijn onderzoeks- en innovatiestelsel verder verbeteren, om de productiviteitsgroei en de vereiste digitale en ecologische transitie in een post-pandemiescenario te ondersteunen. De geringe absorptiecapaciteit van bedrijven wat betreft onderzoek en innovatie zijn een rem op het concurrentievermogen van Cyprus. Betere samenwerking tussen de onderzoekswereld en het bedrijfsleven en een betere commercialisering van onderzoeksresultaten blijven belangrijke knelpunten en vergen dringend actie. Toch zijn er veelbelovende stappen gezet met recente maatregelen zoals de oprichting van een nieuw Viceministerie van Onderzoek, Innovatie en Digitaal Beleid, de benoeming van een nieuwe viceminister van Onderzoek, Innovatie en Digitaal Beleid, alsmede het nieuwe Cypriotische kader voor de strategie voor onderzoek en innovatie 2019-2023 (“Innovate Cyprus”), waarin voor onderzoek en ontwikkeling tegen 2023 een hoger streefcijfer van 1,5 % van het bbp wordt bepaald (tegenover thans 0,56 %).

                  (26)

                  Het aanpakken van agressieve fiscale planning is van cruciaal belang om belastingstelsels doelmatiger en rechtvaardiger te maken, zoals in de aanbeveling 2020 over het economisch beleid van de eurozone wordt erkend. De overloopeffecten van de agressieve fiscale planningstrategieën van belastingplichtigen vergen een gecoördineerd optreden van het nationale beleid ter aanvulling van Uniewetgeving. Economische gegevens wijzen erop dat de Cypriotische belastingregels worden gebruikt voor agressieve fiscale planning. Cyprus heeft stappen gezet om hiervoor een oplossing te bieden door uitvoering te geven aan internationale en Europese initiatieven en door daarnaast een aantal nationale maatregelen te nemen. Kenmerken van het stelsel zoals het ontbreken van bronbelasting op uitgaande dividenden, rente- en royaltybetalingen van Cypriotische vennootschappen aan ingezetenen van derde landen, en de regels inzake de fiscale woonplaats van vennootschappen, kunnen die agressieve fiscale planning evenwel verder in de hand werken. De regeling inzake notionele renteaftrek moet nauwlettend worden gemonitord. Ten slotte zijn de uitzonderingsregeling voor de naturalisatie van investeerders in Cyprus en de regeling inzake verblijfsvergunningen voor investeerders door de OESO aangemerkt als regelingen met een potentieel hoog risico op misbruik. Cyprus heeft ontwerpwetten voorbereid inzake bronbelasting op dividenden en inzake rente- en royaltybetalingen aan landen die zijn opgenomen in bijlage I bij de EU-lijst van jurisdicties die niet-coöperatief zijn op belastinggebied, en het heeft deze ontwerpwetten voor juridische toetsing voorgelegd. Voorts heeft Cyprus voorbereidingen getroffen voor de invoering van een test inzake de fiscale woonplaats van ondernemingen op basis van oprichting, die naast het bestaande beheers- en controlesysteem zou bestaan. Ook deze test is voor juridische toetsing voorgelegd. De doeltreffendheid van deze maatregelen tegen agressieve fiscale planning moet worden beoordeeld.

                  (27)

                  Een doeltreffende rechtspraak blijft een sleutelfactor voor een aantrekkelijke, investerings- en ondernemersvriendelijke economie en zal een cruciale rol spelen in het herstelproces. Ernstige inefficiënties in de rechtspraak blijven nadelig voor het doen naleven van overeenkomsten en staan in de weg aan een snelle beslechting van burgerrechtelijke en handelsrechtelijke zaken. Een reeks hervormingen is aangekondigd die de meest kritieke problemen in het rechtsstelsel in Cyprus moeten aanpakken, met name de achterhaalde bepalingen van burgerlijke rechtsvordering, de digitaliseringsgraad van rechtbanken, de grote achterstand bij de behandeling van zaken en het ontbreken van permanente opleiding voor rechters, maar de vooruitgang verloopt traag.

                  (28)

                  Om de maatregelen voor het herstel van COVID-19 in Cyprus snel en doeltreffend te kunnen doorvoeren, is het van cruciaal belang dat de veerkracht en de doelmatigheid van de overheidsdiensten worden versterkt. Een betere coördinatie tussen centrale en lokale overheden en het tegengaan van de fragmentering en inefficiënties op lokaal niveau zijn noodzakelijk om de knelpunten voor coherente uitvoering, investeringen en dienstverlening in het land weg te werken. Een verder doorgedreven digitalisering van overheidsdiensten is van vitaal belang om de eigen bedrijfscontinuïteit te verzekeren, maar ook om burgers en bedrijven zonder onderbreking daadwerkelijke toegang tot overheidsdiensten te bieden.

                  (29)

                  Terwijl de in deze aanbeveling opgenomen landspecifieke aanbevelingen (“de landspecifieke aanbevelingen 2020”) gericht zijn op het aanpakken van de sociaal-economische gevolgen van de COVID-19-pandemie en het vergemakkelijken van het economisch herstel, hadden de landspecifieke aanbevelingen 2019 ook betrekking op hervormingen die essentieel zijn om uitdagingen op middellange tot lange termijn aan te pakken. De landspecifieke aanbevelingen 2019 zijn nog steeds relevant en zullen gedurende het Europees Semester van volgend jaar gemonitord blijven worden. Dat geldt ook voor de landspecifieke aanbevelingen 2019 betreffende investeringsgerelateerd economisch beleid. Met alle landspecifieke aanbevelingen 2019 moet rekening worden gehouden bij de strategische programmering van de financiering van het cohesiebeleid na 2020, ook wat betreft de maatregelen ter verzachting van de huidige crisis en de exitstrategieën.

                  (30)

                  De algemene robuustheid van het bankbestel veilig stellen en de risico’s voor de financiële stabiliteit beheersen zijn van essentieel belang om de COVID-19-crisis door te komen en de economie te ondersteunen. Hoewel de stabiliteit van de banksector de afgelopen jaren sterk is verbeterd, komen banken door de pandemie onder spanning te staan, door een toename van het kredietrisico en druk op de winstgevendheid en kapitalisatie. Kwetsbare punten en uitdagingen zijn terug te voeren op een particuliere sector die te veel schulden torst en een hoog volume niet-renderende leningen, hetgeen de mogelijkheid voor ondersteuning met kredieten beperkt. De Cypriotische banksector heeft het op één na hoogste aandeel niet-renderende leningen in de eurozone. Daarom blijven inspanningen om de niet-renderende leningen af te bouwen een prioriteit, met name het wegwerken van oude niet-renderende leningen die nog vóór de uitbraak van de COVID-19-crisis al lang hadden moeten zijn afgelost. Om deze doelstelling waar te maken, is het van essentieel belang dat progressie wordt gemaakt met het staatsbedrijf voor activabeheer (KEDIPES), onder meer wat betreft zijn organisatiemodel en strategie. De ESTIA-regeling probeert op passende wijze kwetsbare kredietnemers te ondersteunen en te beschermen, maar het blijft belangrijk om een evenwicht te vinden tussen deze doelstelling en het verbeteren van de betalingscultuur. In dit verband zou het versterken van het afdwingen van vorderingen en het bevorderen van het gebruik van het insolventieraamwerk mede als basis kunnen dienen voor een duurzame oplossing voor probleemkredieten. Voorts is er nog veel werk wat betreft het terugdringen van de achterstand bij de afgifte van eigendomsbewijzen door middel van het uitvoeren van een structurele oplossing voor de tekortkomingen in het systeem voor eigendomstransacties (d.w.z. de afgifte en de overdracht van eigendomsbewijzen).

                  (31)

                  Volgehouden inspanningen om het raamwerk ter voorkoming en bestraffing van corruptie te versterken, zijn van essentieel belang om het herstel in de nasleep van de COVID-19-crisis veilig te stellen en om gelden en middelen doelmatig, verantwoord en transparant te kunnen toewijzen en verdelen. Hoewel momenteel een actieplan tegen corruptie in uitvoering is, wachten cruciale maatregelen en wetgeving nog op goedkeuring, met name wetsvoorstellen over de volgende thema’s: verbetering van de transparantie in de publieke besluitvorming, oprichting van de onafhankelijke anticorruptieautoriteit, het melden van corruptie en de bescherming van klokkenluiders. Wat het Openbaar Ministerie betreft, moet nog steeds de laatste hand worden gelegd aan de bepalingen met betrekking tot de scheiding van functies en de aanwervingsprocedures.

                  (32)

                  Het Europees Semester biedt het kader voor de voortdurende coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in de Unie, dat kan bijdragen tot een duurzame economie. De lidstaten hebben in hun nationale hervormingsprogramma’s voor 2020 de stand van zaken opgemaakt over de voortgang die werd gemaakt met de uitvoering van de duurzameontwikkelingsdoelen (SDG’s)van de Verenigde Naties. Door de landspecifieke aanbevelingen 2020 volledig uit te voeren, zal Cyprus bijdragen aan de vooruitgang in de richting van de SDG’s en aan de gemeenschappelijke inspanning om in de Unie te komen tot concurrerende duurzaamheid.

                  (33)

                  Nauwe coördinatie tussen de economieën van de economische en monetaire unie is essentieel voor een snel herstel van de economische impact van de COVID-19-pandemie. Als lidstaat die de euro als munt heeft, en rekening houdend met de politieke richtsnoeren van de Eurogroep, moet Cyprus ervoor zorgen dat zijn beleid in overeenstemming blijft met de eurozoneaanbevelingen van 2020 en wordt afgestemd op het beleid van de andere lidstaten die de euro als munt hebben.

                  (34)

                  In de context van het Europees Semester 2020 heeft de Commissie een brede analyse van het economische beleid van Cyprus verricht en in het landverslag 2020 gepubliceerd. Voorts heeft de Commissie het stabiliteitsprogramma 2020 en het nationale hervormingsprogramma 2020 doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de landspecifieke aanbevelingen die in eerdere jaren tot Cyprus zijn gericht. Daarbij heeft de Commissie niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar begrotings- en sociaal-economisch beleid in Cyprus, maar heeft zij ook getoetst of de Unieregels en -richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak het algeheel economisch bestuur van de Unie te versterken door middel van een inbreng op Unieniveau in toekomstige nationale besluiten.

                  (35)

                  In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2020 onderzocht, en zijn advies daarover (7) is met name in de onderstaande aanbeveling 1 weergegeven.

                  (36)

                  In het licht van de diepgaande evaluatie door de Commissie en van deze beoordeling heeft de Raad het nationale hervormingsprogramma 2020 en het stabiliteitsprogramma 2020 onderzocht. In de landspecifieke aanbevelingen 2020 wordt rekening gehouden met de noodzaak om de COVID-19-pandemie aan te pakken en het economisch herstel te vergemakkelijken als noodzakelijke eerste stap om een aanpassing van de onevenwichtigheden mogelijk te maken. De landspecifieke aanbevelingen 2020 die rechtstreeks betrekking hebben op de aanpak van de macro-economische onevenwichtigheden die de Commissie in het kader van artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 heeft vastgesteld, zijn weergegeven in aanbeveling 1, 3 en 4,

            BEVEELT AAN dat Cyprus in 2020 en 2021 de volgende acties onderneemt:

                  1.

                  Overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact alle nodige maatregelen nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Wanneer de economische omstandigheden het toelaten, een begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het bereiken van prudente begrotingsposities op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuldpositie, en tegelijkertijd de investeringen bevorderen. De weerbaarheid en de capaciteit van het zorgstelsel versterken om kwalitatieve en betaalbare diensten te verzekeren, onder meer door werk te maken van de arbeidsomstandigheden van zorgwerkers.

                  2.

                  In een toereikend vervangend inkomen en adequate toegang tot sociale bescherming voor iedereen voorzien. De publieke arbeidsbemiddelingsdiensten versterken, flexibele arbeidsregelingen bevorderen en de relevantie van onderwijs en opleiding voor de arbeidsmarkt verbeteren.

                  3.

                  Zorgen voor adequate toegang tot financiering en liquiditeit, met name voor kmo’s. Mature publieke investeringsprojecten vervroegen en private investeringen aanmoedigen om het economisch herstel te bevorderen. De investeringen toespitsen op de groene en digitale transitie, met name op het schoon en efficiënt opwekken en gebruiken van energie, afval- en waterbeheer, duurzaam vervoer, digitalisering, onderzoek en innovatie.

                  4.

                  Meer actie ondernemen om aspecten van het belastingstelsel aan te pakken die agressieve fiscale planning van particulieren en multinationals in de hand werken. De doelmatigheid en digitalisering van de rechtspraak en de overheidsdiensten verbeteren.

         Gedaan te Brussel, 20 juli 2020.

               Voor de Raad

               De voorzitter

            J. KLOECKNER

         (1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

         (2)  PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25.

         (3)  PB C 301 van 5.9.2019, blz. 80.

         (4)  Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad van 7 juli 1997 over de bespoediging en verduidelijking van de tenuitvoerlegging van de procedure bij buitensporige tekorten (PB L 209 van 2.8.1997, blz. 6).

         (5)  Verordening (EU) 2020/460 van het Europees Parlement en de Raad van 30 maart 2020 tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013 en (EU) nr. 508/2014 wat betreft specifieke maatregelen om investeringen in de gezondheidszorgstelsels van de lidstaten en in andere sectoren van hun economieën vrij te maken als antwoord op de COVID-19-uitbraak (Investeringsinitiatief Coronavirusrespons) (PB L 99 van 31.3.2020, blz. 5).

         (6)  Verordening (EU) 2020/558 van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2020 tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1301/2013 en (EU) nr. 1303/2013 wat betreft specifieke maatregelen met het oog op uitzonderlijke flexibiliteit bij het gebruik van de Europese structuur- en investeringsfondsen naar aanleiding van de uitbraak van Covid‐19 (PB L 130 van 24.4.2020, blz. 1).

         (7)  In het kader van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.