title: Aanbeveling (EU) 2020/518 van de Commissie van 8 april 2020 over een gemeenschappelijke toolbox voor het gebruik van technologie en gegevens om de Covid-19-crisis te bestrijden en te boven te komen, met name wat mobiele applicaties en het gebruik van geanonimiseerde mobiliteitsgegevens betreft

text:
               14.4.2020

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               L 114/7

      AANBEVELING (EU) 2020/518 VAN DE COMMISSIE
      van 8 april 2020
      over een gemeenschappelijke toolbox voor het gebruik van technologie en gegevens om de Covid-19-crisis te bestrijden en te boven te komen, met name wat mobiele applicaties en het gebruik van geanonimiseerde mobiliteitsgegevens betreft
      DE EUROPESE COMMISSIE,
      Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 292,
      Overwegende hetgeen volgt:

                  (1)

                  De door de huidige Covid-19-pandemie veroorzaakte volksgezondheidscrisis (hierna “Covid-19-crisis”) dwingt de Unie en de lidstaten een uitdaging aan te gaan die ongekend is voor hun gezondheidszorgstelsels, hun levenswijze, hun economische stabiliteit en hun waarden. Geen enkele lidstaat kan alleen slagen in het bestrijden van de Covid-19-crisis. Om een uitzonderlijke crisis van een dergelijke omvang aan te pakken moeten alle lidstaten en alle instellingen en organen van de Unie vastberaden optreden en samenwerken in een echte geest van solidariteit.

                  (2)

                  Digitale technologieën en gegevens spelen een waardevolle rol in de bestrijding van de Covid-19-crisis omdat veel mensen in Europa via mobiele toestellen op het internet zijn aangesloten. Die technologieën en gegevens kunnen een belangrijk instrument vormen om het publiek te informeren en de betrokken overheidsinstanties te ondersteunen in hun inspanningen om de verspreiding van het virus tegen te gaan. Gezondheidsinstanties kunnen er ook gebruik van maken om gezondheidsgegevens uit te wisselen. Het risico bestaat echter dat een versnipperde en ongecoördineerde aanpak de doeltreffendheid van de bestrijdingsmaatregelen in de Covid-19-crisis belemmert alsook dat de eengemaakte markt en de fundamentele rechten en vrijheden ernstig worden geschaad.

                  (3)

                  Daarom moet een gemeenschappelijke aanpak worden ontwikkeld voor het gebruik van technologieën en gegevens als reactie op de huidige crisis. Die aanpak moet doeltreffend zijn om de bevoegde nationale autoriteiten, en met name de gezondheidsinstanties en beleidsmakers, te ondersteunen, door hen voldoende en nauwkeurige gegevens te verstrekken om de ontwikkeling en verspreiding van het Covid-19-virus en de effecten daarvan te begrijpen. Op dezelfde wijze kunnen deze technologieën burgers in staat stellen om doeltreffende en meer doelgerichte socialeonthoudingsmaatregelen te nemen. Tegelijkertijd beoogt de voorgestelde aanpak de integriteit van de eengemaakte markt te handhaven en de fundamentele rechten en vrijheden, met name het recht op privacy en de bescherming van persoonsgegevens, te beschermen.

                  (4)

                  Mobiele applicaties kunnen gezondheidsinstanties op nationaal en EU-niveau ondersteunen om de huidige Covid-19-pandemie in het oog te houden en in te perken. Zij kunnen dienen om burgers te begeleiden en de organisatie van de medische follow-up van patiënten vergemakkelijken. Waarschuwings- en traceringsapplicaties kunnen een belangrijke rol spelen in het traceren van contacten, om de verspreiding van de ziekte te beperken en de besmettingsketen te doorbreken. In combinatie met passende teststrategieën en contacttracering kunnen de applicaties daarom bijzonder nuttig zijn om informatie te verstrekken over de omvang van de viruscirculatie, om de doeltreffendheid van de maatregelen inzake bewaring van fysieke onthouding en afzondering te beoordelen en om strategieën voor het afbouwen van deze maatregelen te ondersteunen.

                  (5)

                  In Besluit nr. 1082/2013/EU van het Europees Parlement en de Raad (1) worden specifieke regels vastgesteld inzake epidemiologische surveillance, controle, vroegtijdige waarschuwing en bestrijding in het geval van ernstige grensoverschrijdende bedreigingen van de gezondheid. Krachtens artikel 2, lid 5, van het besluit moet de Commissie in verbinding met de lidstaten zorgen voor de coördinatie en wederzijdse informatieverstrekking tussen de bij dit besluit ingestelde mechanismen en structuren en soortgelijke mechanismen en structuren op het niveau van de Unie of uit hoofde van het Euratom-Verdrag waarvan het optreden van belang is voor paraatheids- en reactieplanning, controle, vroegtijdige waarschuwing en bestrijding in het geval van ernstige grensoverschrijdende bedreigingen van de gezondheid. Het forum om de inspanningen in de context van ernstige grensoverschrijdende bedreigingen van de gezondheid te coördineren is het Gezondheidsbeveiligingscomité, dat is opgericht bij artikel 17 van bovengenoemd besluit. Tegelijkertijd wordt bij artikel 6, lid 1, van het besluit een netwerk voor epidemiologische surveillance van overdraagbare ziekten ingesteld, dat door het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding wordt beheerd en gecoördineerd.

                  (6)

                  Volgens Richtlijn 2011/24/EU van het Europees Parlement en de Raad (2) betreffende de toepassing van de rechten van patiënten bij grensoverschrijdende gezondheidszorg heeft het e-gezondheidsnetwerk tot doel te streven naar duurzame economische en sociale voordelen uit Europese e-gezondheidsstelsels en -diensten en interoperabele toepassingen te halen, teneinde een hoog vertrouwens- en veiligheidsniveau te bereiken, de zorgcontinuïteit beter te garanderen en toegang tot veilige en kwalitatief hoogwaardige gezondheidszorg te waarborgen.

                  (7)

                  In Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad (3) betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van Richtlijn 95/46/EG worden de voorwaarden voor de verwerking van persoonsgegevens waaronder gezondheidsgegevens vastgesteld. Deze gegevens kunnen onder meer worden verwerkt wanneer een betrokkene uitdrukkelijke toestemming verleent of wanneer de verwerking in het algemeen belang is, zoals bepaald in de wetgeving van de lidstaat of van de Unie, met name voor monitoring en alarmering, de preventie of de bestrijding van overdraagbare ziekten en andere ernstige bedreigingen van de gezondheid.

                  (8)

                  Verschillende lidstaten hebben specifieke wetgeving ingevoerd die hen in staat stelt gezondheidsgegevens te verwerken die gebaseerd zijn op het algemeen belang (artikel 6, lid 1, onder c) of e), en artikel 9, lid 2, onder i) , van Verordening (EU) 2016/679). In elk geval moeten de doeleinden en de middelen van de gegevensverwerking, welke gegevens moeten worden verwerkt en door wie, duidelijk en specifiek zijn.

                  (9)

                  De Commissie kan de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming en het Europees Comité voor gegevensbescherming raadplegen overeenkomstig artikel 42 van Verordening (EU) 2018/1725 van het Europees Parlement en de Raad (4) en artikel 70 van Verordening (EU) 2016/679.

                  (10)

                  In Richtlijn 2002/58/EG van het Europees Parlement en de Raad (5) worden de regels vastgesteld die van toepassing zijn op verkeers- en locatiegegevens en op de opslag van informatie en het verkrijgen van toegang tot informatie die is opgeslagen in eindapparatuur, zoals een mobiel toestel, van een gebruiker of abonnee. Overeenkomstig artikel 5, lid 3, van de richtlijn wordt deze opslag of het verkrijgen van toegang alleen toegestaan in nauw omschreven omstandigheden of op basis van toestemming van de gebruiker of abonnee, nadat deze duidelijke en volledige informatie heeft ontvangen overeenkomstig de vereisten van Verordening (EU) 2016/679. Daarnaast kunnen de lidstaten op basis van artikel 15, lid 1, van de richtlijn wettelijke maatregelen treffen ter beperking van de reikwijdte van de bij de richtlijn vastgestelde rechten en verplichtingen, waaronder die waarin artikel 5 voorziet, indien dat in een democratische samenleving noodzakelijk, redelijk en proportioneel is om bepaalde doelstellingen te bereiken.

                  (11)

                  De Europese Commissie heeft in haar mededeling “Een Europese datastrategie” (6) aangekondigd dat de EU een eengemaakte markt zal oprichten waarin ongehinderd dataverkeer binnen de EU en tussen sectoren mogelijk is ten behoeve van iedereen, waar de Europese regels, met name op het gebied van privacy en gegevensbescherming, volledig in acht worden genomen en de regels voor de toegang tot en het gebruik van gegevens eerlijk, praktisch en duidelijk zijn. De Commissie heeft met name verklaard te zullen nagaan of er behoefte is aan wetgeving om datadeling van bedrijven naar overheden (“business-to-government”) te stimuleren in het algemeen belang.

                  (12)

                  Sinds het begin van de Covid-19-crisis zijn uiteenlopende mobiele applicaties ontwikkeld, in sommige gevallen door de overheid, en zijn oproepen uitgegaan van de lidstaten en de particuliere sector om te komen tot coördinatie op het niveau van de Unie, onder meer om problemen op het gebied van cyberbeveiliging, beveiliging en privacy aan te pakken. Deze applicaties blijken drie algemene functies te dienen: (i) burgers informeren en adviseren alsmede de organisatie van de medische follow-up van personen met symptomen vergemakkelijken, vaak in combinatie met een vragenlijst voor zelfdiagnose; (ii) mensen waarschuwen die in de nabijheid van een besmette persoon zijn geweest, met als doel de besmettingsketen te doorbreken en een nieuwe opflakkering van infecties in de fase van heropstart van het sociale leven te voorkomen; en (iii) toezicht op en handhaving van quarantainemaatregelen voor besmette personen, eventueel in combinatie met functionaliteiten die een beoordeling van hun gezondheidstoestand tijdens de quarantaineperiode mogelijk maken. Bepaalde applicaties zijn beschikbaar voor het grote publiek, terwijl andere alleen gericht zijn op gesloten gebruikersgroepen voor het traceren van contacten op de werkplek. De doeltreffendheid van deze applicaties is over het algemeen niet geëvalueerd. Applicaties op het gebied van informatie en symptoomcontrole kunnen nuttig zijn voor de bewustmaking van burgers. Uit adviezen van deskundigen blijkt echter dat applicaties die bedoeld zijn om gebruikers te informeren en te waarschuwen, veelbelovend lijken om de verspreiding van het virus tegen te gaan, ook rekening houdend met de beperktere impact op de persoonlijke levenssfeer. Verschillende lidstaten zijn momenteel het gebruik ervan aan het onderzoeken.

                  (13)

                  Sommige van deze mobiele applicaties zouden kunnen worden beschouwd als medische hulpmiddelen wanneer zij door de fabrikant bestemd zijn om onder meer te worden gebruikt voor diagnose, preventie, monitoring, voorspelling, prognose, behandeling of verlichting van ziekten. Zij zouden dan ook binnen het toepassingsgebied vallen van Verordening (EU) 2017/745 van het Europees Parlement en de Raad betreffende medische hulpmiddelen (7) of van Richtlijn 93/42/EEG van de Raad (8). Voor applicaties op het gebied van zelfdiagnose en symptoomcontrole, in gevallen waarin informatie wordt verstrekt die betrekking heeft op diagnose, preventie, monitoring, voorspelling of prognose, moet de mogelijke kwalificatie daarvan als medische hulpmiddelen worden beoordeeld overeenkomstig het regelgevingskader voor medische hulpmiddelen (Richtlijn 93/42/EEG of Verordening (EU) 2017/745).

                  (14)

                  De doeltreffendheid van deze mobiele applicaties hangt af van een aantal factoren. Een van deze factoren is de penetratiegraad van de gebruikers, dat wil zeggen het percentage van de bevolking dat een mobiel apparaat gebruikt en het percentage mensen die de applicatie hebben gedownload en hebben ingestemd met de verwerking van de hen betreffende persoonsgegevens en deze toestemming niet hebben ingetrokken. Andere belangrijke factoren zijn het vertrouwen van het publiek dat de gegevens zullen worden beschermd door passende veiligheidsmaatregelen en dat die uitsluitend worden gebruikt om personen te waarschuwen die aan het virus werden blootgesteld, de goedkeuring door de autoriteit voor de volksgezondheid, de capaciteit van de gezondheidsautoriteiten om actie te ondernemen op basis van de door de applicatie gegenereerde gegevens, de integratie van gegevens in en de uitwisseling daarvan met andere systemen en applicaties, en de grens- en regio-overschrijdende interoperabiliteit met andere systemen.

                  (15)

                  Waarschuwings- en traceringsapplicaties zijn voor de lidstaten van nut bij het traceren van contacten en kunnen een belangrijke rol spelen in het geval van inperkingsmaatregelen tijdens het afbouwscenario. Zij kunnen voor burgers ook een waardevol instrument zijn om een daadwerkelijke en meer doelgerichte sociale onthouding toe te passen. De impact ervan kan worden versterkt door een strategie om ruimer te testen. Contacttracering impliceert dat de autoriteiten voor de volksgezondheid snel alle contacten van een bevestigde Covid-19-patiënt identificeren, deze vragen om zichzelf te isoleren en snel overgaan tot testen en isoleren van mensen die symptomen ontwikkelen. Bovendien kunnen geanonimiseerde en geaggregeerde gegevens die uit dergelijke applicaties afkomstig zijn, in combinatie met informatie over de ziekte-incidentie, worden gebruikt voor de beoordeling van de doeltreffendheid van maatregelen inzake bewaring van fysieke onthouding en afzondering. Deze applicaties hebben voor de lidstaten een voor de hand liggend nut maar kunnen ook toegevoegde waarde bieden voor de werkzaamheden van het ECDC.

                  (16)

                  Applicaties op het gebied van zelfdiagnose en symptoomcontrole kunnen relevante informatie opleveren over het aantal gevallen die met Covid-19 compatibele symptomen vertonen, volgens leeftijd en week, uit duidelijk afgebakende gebieden waar de applicatie een hoge dekking heeft. Indien de applicatie succes heeft, kunnen de nationale instanties voor volksgezondheid beslissen de gegevens van de applicatie te gebruiken voor Covid-19-syndroomsurveillance in het kader van de eerstelijnszorg. Deze gegevens kunnen wekelijks aan het ECDC worden doorgegeven, in geaggregeerde vorm (bv. aantal influenza-achtige ziekten (ILI) of acute respiratoire infecties (ARI) per week, volgens leeftijdsgroep, uit de totale populatie die door de sentinelartsen wordt gedekt). Dit zou de nationale autoriteiten en het ECDC in staat stellen de positieve prognostische waarde van respiratoire symptomen in een bepaalde gemeenschap te ramen en aldus op basis van de gegevens uit de applicatie informatie te verstrekken over het niveau van de viruscirculatie.

                  (17)

                  Gelet op de hierboven beschreven functies van smartphoneapplicaties kan het gebruik ervan afbreuk doen aan de uitoefening van bepaalde grondrechten, zoals het recht op eerbiediging van het privéleven en het familie- en gezinsleven. Aangezien elke aantasting van deze rechten in overeenstemming met de wet moet, dienen wetten van de lidstaten die de uitoefening van bepaalde fundamentele rechten zouden beperken of mogelijk maken, in overeenstemming te zijn met de algemene beginselen van het recht van de Unie zoals neergelegd in artikel 6 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, hun constitutionele tradities en hun verplichtingen uit hoofde van het internationaal recht.

                  (18)

                  Om ervoor te zorgen dat de verschillende soorten applicaties (en de onderliggende informatiesystemen over infectieketens) op aanvaarding kunnen rekenen en voldoen aan het gestelde doel van epidemiologische surveillance, moeten de onderliggende beleidskeuzen, verplichtingen en controles worden afgestemd en op gecoördineerde wijze worden uitgevoerd door de bevoegde nationale gezondheidsautoriteiten. Uit de ervaring die in verschillende lidstaten is opgedaan met contacttraceringsapplicaties blijkt dat, om de aanvaarding van applicaties te vergroten, een geïntegreerd beheer ter voorbereiding en uitvoering van de maatregelen nuttig is waarbij niet alleen de gezondheidsautoriteiten maar ook andere autoriteiten (onder meer de gegevensbeschermingsautoriteiten) moeten worden betrokken alsmede de particuliere sector, deskundigen, academici en belanghebbenden zoals patiëntengroepen. Om een applicatie ingang te doen vinden en succesvol te laten worden, is het ook van groot belang dat daarover ruim wordt gecommuniceerd.

                  (19)

                  Om nabije ontmoetingen tussen gebruikers van verschillende contacttracerende applicaties op te sporen (dit scenario komt waarschijnlijk het meest voor onder mensen die de nationale/regionale grenzen passeren), moet interoperabiliteit tussen de applicaties worden voorzien. De nationale gezondheidsinstanties die toezicht houden op besmettingsoverdrachtketens moeten interoperabele informatie over gebruikers die positief hebben getest met andere lidstaten of regio’s kunnen uitwisselen om grensoverschrijdende overdrachtketens aan te pakken.

                  (20)

                  Bepaalde ondernemingen zoals telecomproviders en belangrijke technologieplatformen hebben geanonimiseerde en geaggregeerde locatiegegevens bekendgemaakt of aan de overheidsinstanties ter beschikking gesteld. Deze data zijn noodzakelijk voor onderzoek om het virus te bestrijden, en om de verspreiding van het virus en de economische gevolgen van de crisis te modelleren. Met behulp van deze gegevens kunnen we met name de epidemie beter begrijpen, de ruimtelijke dynamiek ervan modelleren, en de gevolgen van socialeonthoudingsmaatregelen (reisbeperkingen, sluiting van niet-essentiële activiteiten, totale lockdown enz.) op de mobiliteit beoordelen. Dit is van essentieel belang, in de eerste plaats om de gevolgen van het virus te beperken en de behoeften, met name op het gebied van persoonlijk beschermingsmiddelen en intensivecareafdelingen in kaart te brengen, en in de tweede plaats ter ondersteuning van de exitstrategie middels gegevensgestuurde modellen die de mogelijke gevolgen van de versoepeling van de socialeonthoudingsmaatregelen laten zien.

                  (21)

                  De huidige crisis heeft aangetoond dat volksgezondheidsinstanties en onderzoeksinstellingen gebaat zouden zijn bij verdere toegang tot essentiële informatie om de evolutie van het virus te analyseren en de doeltreffendheid van volksgezondheidsmaatregelen te beoordelen.

                  (22)

                  Bepaalde lidstaten hebben maatregelen getroffen om de toegang tot noodzakelijke gegevens te vereenvoudigen. De gemeenschappelijke inspanningen van de EU ter bestrijding van het virus worden echter gehinderd door de huidige versnippering van de benaderingen.

                  (23)

                  Een gemeenschappelijke Unie-aanpak van de Covid-19-crisis is ook noodzakelijk geworden, omdat de maatregelen die in sommige landen zijn getroffen, zoals het locatiegebaseerd volgen van individuen, het gebruik van technologie om mensen een score te geven op basis van hun gezondheidsrisico, en de centralisatie van gevoelige gegevens, vragen doen rijzen vanuit het oogpunt van verscheidene in de rechtsorde van de EU gewaarborgde grondrechten en fundamentele vrijheden, waaronder het recht op privacy en het recht op bescherming van persoonsgegevens. In ieder geval moeten, krachtens het Handvest van de grondrechten van de Unie, beperkingen van de uitoefening van de daarin vastgelegde grondrechten en fundamentele vrijheden gerechtvaardigd en evenredig zijn. In het bijzonder moeten dergelijke beperkingen tijdelijk zijn, dat wil zeggen dat zij strikt beperkt blijven tot hetgeen noodzakelijk is om de crisis te bestrijden, en niet zonder passende rechtvaardiging blijven bestaan nadat de crisis voorbij is.

                  (24)

                  Bovendien hebben de Wereldgezondheidsorganisatie en andere instanties gewaarschuwd voor het risico dat applicaties en onzorgvuldige gegevens kunnen leiden tot de stigmatisering van personen die bepaalde kenmerken hebben, vanwege het vermeende verband met de ziekte.

                  (25)

                  Overeenkomstig het beginsel van gegevensminimalisatie moeten volksgezondheidsautoriteiten en onderzoeksinstellingen persoonsgegevens alleen verwerken waar dat geschikt, relevant en tot het noodzakelijke beperkt is, en passende waarborgen zoals pseudonimisering, aggregatie, versleuteling en decentralisatie toepassen.

                  (26)

                  Doeltreffende maatregelen op het gebied van cyberbeveiliging en gegevensbescherming zijn van essentieel belang om de beschikbaarheid, authenticiteit, integriteit en vertrouwelijkheid van de data te beschermen.

                  (27)

                  Overleg met de gegevensbeschermingsautoriteiten, overeenkomstig de bepalingen van het Unierecht inzake de bescherming van persoonsgegevens, is van essentieel belang om ervoor te zorgen dat persoonsgegevens rechtmatig worden verwerkt en de rechten van de betrokkenen worden geëerbiedigd.

                  (28)

                  In artikel 14 van Richtlijn 2011/24/EU is bepaald dat de Unie de samenwerking en de uitwisseling van informatie tussen de lidstaten steunt en bevordert in het kader van een vrijwillig netwerk waarin de door de lidstaten aangewezen nationale autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor e-gezondheid met elkaar worden verbonden (“het e-gezondheidsnetwerk”). De doelstellingen omvatten het streven om duurzame economische en sociale voordelen uit Europese e-gezondheidsstelsels en -diensten en interoperabele toepassingen te halen, teneinde een hoog vertrouwens- en veiligheidsniveau te bereiken, de zorgcontinuïteit beter te garanderen en toegang tot veilige en kwalitatief hoogwaardige gezondheidszorg te waarborgen. Uitvoeringsbesluit (EU) 2019/1765 van de Commissie (9) bevat voorschriften voor de oprichting, het beheer en de transparante werking van het e-gezondheidsnetwerk. Gezien de samenstelling en de deskundigheid ervan moet het e-gezondheidsnetwerk het belangrijkste forum zijn voor besprekingen over de gegevensbehoefte van de volksgezondheidsautoriteiten en onderzoeksinstellingen, en tegelijkertijd medewerkers van nationale regelgevende instanties inzake elektronische telecommunicatie, de voor digitale aangelegenheden bevoegde ministeries en de gegevensbeschermingsautoriteiten erbij betrekken.

                  (29)

                  Het e-gezondheidsnetwerk en de Commissie moeten ook nauw samenwerken met andere organen en netwerken die de nodige input kunnen leveren om uitvoering te geven aan deze aanbeveling, inclusief het Gezondheidsbeveiligingscomité, het netwerk voor epidemiologische surveillance en beheersing van overdraagbare ziekten, het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding, het Europees Comité voor gegevensbescherming, het Orgaan van Europese regulerende instanties voor elektronische communicatie en de Groep voor samenwerking op het gebied van de beveiliging van netwerk- en informatiesystemen.

                  (30)

                  Transparantie en duidelijke en regelmatige communicatie, met de mogelijkheid van input voor de zwaarst getroffen personen en gemeenschappen, is van het grootste belang om het publiek vertrouwen in te boezemen bij de bestrijding van de Covid-19-crisis.

                  (31)

                  Met het oog op de snelle ontwikkeling van de situatie in de verschillende lidstaten met betrekking tot de Covid-19-crisis is het van essentieel belang dat de lidstaten verslag uitbrengen en dat de Commissie de in deze aanbeveling vervatte aanpak snel en regelmatig herziet, voor de gehele duur van de crisis.

                  (32)

                  Deze aanbeveling moet, waar nodig, worden aangevuld met aanvullende richtsnoeren van de Commissie, inclusief op het gebied van gegevensbescherming en de gevolgen voor de privacy van het gebruik van mobiele applicaties voor waarschuwingen en voorkoming,

            HEEFT DE VOLGENDE AANBEVELING VASTGESTELD:

         DOEL VAN DE AANBEVELING

                  1)

                  Bij deze aanbeveling wordt een proces opgezet voor een gemeenschappelijke aanpak, de zogenaamde toolbox, om de crisis met behulp van digitale middelen te bestrijden. De toolbox zal bestaan uit praktische maatregelen om doeltreffend gebruik te maken van technologieën en gegevens, met de nadruk op twee gebieden in het bijzonder:

                              1)

                              een pan-Europese en op Unieniveau gecoördineerde aanpak voor het gebruik van mobiele applicaties, om burgers in staat te stellen doeltreffende en meer doelgerichte socialeonthoudingsmaatregelen te treffen, en om te waarschuwen, te voorkomen en contacten te traceren ter beperking van de verspreiding van de Covid-19-ziekte. Deze aanpak zal een methodologie omvatten voor het monitoren en het delen van de beoordeling van de doeltreffendheid van deze applicaties, de interoperabiliteit en de grensoverschrijdende gevolgen ervan, alsook hun eerbiediging van de beveiliging, privacy en gegevensbescherming; en

                              2)

                              een gemeenschappelijke regeling voor het gebruik van geanonimiseerde en geaggregeerde gegevens over de mobiliteit van populaties om i) de ontwikkeling van de ziekte te modelleren en te voorspellen, ii) de doeltreffendheid van de besluitvorming van de autoriteiten van de lidstaten inzake maatregelen zoals sociale onthouding en afzondering te monitoren, en iii) informatie te bieden over een gecoördineerde exitstrategie uit de Covid-19-crisis.

                  2)

                  De lidstaten moeten deze maatregelen met spoed en in nauwe coördinatie met de andere lidstaten, de Commissie en andere belanghebbenden treffen, onverminderd de bevoegdheden van de lidstaten op het gebied van de volksgezondheid. Zij moeten ervoor zorgen dat alle maatregelen worden getroffen conform het Unierecht, met name het recht inzake medische hulpmiddelen en het recht op privacy en de bescherming van persoonsgegevens, samen met de andere rechten en vrijheden die in het Handvest van de grondrechten van de Unie zijn verankerd. De toolbox zal worden aangevuld met richtsnoeren van de Commissie, onder meer inzake gegevensbescherming en de gevolgen voor de privacy van het gebruik van mobiele applicaties voor waarschuwingen en voorkoming.

         DEFINITIES

                  3)

                  Voor de toepassing van deze aanbeveling wordt verstaan onder:

                              a)

                              “Mobiele applicaties”: softwareapplicaties die draaien op slimme toestellen, met name smartphones, die doorgaans zijn ontworpen voor een brede en gerichte interactie met internetbronnen, en die nabijheidsgegevens en andere contextuele informatie uit de vele sensoren in een slim toestel verwerken en via een groot aantal netwerkinterfaces informatie kunnen uitwisselen met andere aangesloten toestellen;

                              b)

                              “e-gezondheidsnetwerk”: het krachtens artikel 14 van Richtlijn 2011/24/EU opgerichte netwerk, waarvan de taken zijn verduidelijkt bij Uitvoeringsbesluit (EU) 2019/1765;

                              c)

                              “Gezondheidsbeveiligingscomité”: het orgaan dat is samengesteld uit vertegenwoordigers van de lidstaten, opgericht krachtens artikel 17 van Besluit nr. 1082/2013/EU;

                              d)

                              “Netwerk voor epidemiologische surveillance”: het netwerk voor epidemiologische surveillance van overdraagbare ziekten en gerelateerde bijzondere gezondheidsvraagstukken dat door het ECDC wordt beheerd en gecoördineerd, en dat permanente communicatie mogelijk maakt tussen de Commissie, het ECDC en de bevoegde autoriteiten die op nationaal niveau verantwoordelijk zijn voor epidemiologische surveillance, opgericht krachtens artikel 6 van Besluit nr. 1082/2013/EU.

         PROCES VOOR DE ONTWIKKELING VAN EEN TOOLBOX VOOR HET GEBRUIK VAN TECHNOLOGIE EN DATA

                  4)

                  Dit proces moet de spoedige ontwikkeling en vaststelling door de lidstaten en de Commissie van een toolbox van praktische maatregelen bevorderen, inclusief een Europese aanpak voor mobiele Covid-19-applicaties en voor het gebruik van mobiliteitsdata om de evolutie van het virus te modelleren en te voorspellen.

                  5)

                  Voor de ontwikkeling van de toolbox moeten de in het e-gezondheidsnetwerk vertegenwoordigde lidstaten onmiddellijk en vervolgens regelmatig bijeenkomen met de vertegenwoordigers van de Commissie en het Europees Centrum voor ziektebestrijding. Zij moeten van gedachten wisselen over de vraag hoe ze het beste de gegevens uit verschillende bronnen kunnen gebruiken om de Covid-19-crisis aan te pakken en tegelijkertijd een hoog niveau van vertrouwen en veiligheid te bereiken op een wijze die verenigbaar is met het Unierecht, met name inzake de bescherming van persoonsgegevens en de privacy, en om beste praktijken uit te wisselen en gemeenschappelijke benaderingen ter zake te bevorderen.

                  6)

                  Het e-gezondheidsnetwerk moet onmiddellijk bijeenkomen om deze aanbeveling operationeel te maken.

                  7)

                  Bij het uitvoering geven aan deze aanbeveling moeten de in het e-gezondheidsnetwerk vertegenwoordigde lidstaten, waar van toepassing, inlichtingen geven aan en input vragen van het Gezondheidsbeveiligingscomité, het Orgaan van Europese regulerende instanties voor elektronische communicatie, de Groep voor samenwerking op het gebied van de beveiliging van netwerk- en informatiesystemen en de relevante agentschappen van de Commissie, inclusief het Agentschap van de Europese Unie voor cyberbeveiliging, Europol, en de Raadsgroepen.

                  8)

                  Het Europees Comité voor gegevensbescherming en de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming moeten ook nauw betrokken worden om ervoor te zorgen dat de toolbox de beginselen van gegevensbescherming en privacy door ontwerp integreert.

                  9)

                  De autoriteiten van de lidstaten en de Commissie moeten zorgen voor een regelmatige, duidelijke en alomvattende mededeling aan het publiek over de maatregelen die zij uit hoofde van deze aanbeveling treffen, en het publiek de gelegenheid bieden om te reageren en aan de besprekingen deel te nemen.

                  10)

                  De eerbiediging van alle grondrechten, met name het recht op privacy en gegevensbescherming, alsmede het voorkomen van bewaking en stigmatisering, moet gedurende het hele proces voorop staan. Wat betreft deze specifieke kwesties moet de toolbox daarom:

                              1)

                              de verwerking van persoonsgegevens strikt beperken tot de bestrijding van de Covid-19-crisis en ervoor zorgen dat de persoonsgegevens niet worden gebruikt voor andere doeleinden, zoals rechtshandhaving of commerciële doeleinden;

                              2)

                              zorgen voor een regelmatige evaluatie van de aanhoudende noodzaak van de verwerking van persoonsgegevens met het oog op de bestrijding van de Covid-19-crisis en passende vervalbepalingen vaststellen, om ervoor te zorgen dat de verwerking niet verder gaat dan wat strikt noodzakelijk is voor die doeleinden;

                              3)

                              maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat, zodra de verwerking niet langer strikt noodzakelijk is, de verwerking daadwerkelijk wordt beëindigd en de betrokken persoonsgegevens onherroepelijk worden vernietigd, tenzij, op advies van ethische commissies en autoriteiten voor gegevensbescherming, de wetenschappelijke waarde ervan met het oog op het openbaar belang zwaarder weegt dan de gevolgen voor de betrokken rechten, mits passende waarborgen worden ingesteld.

                  11)

                  De toolbox moet geleidelijk worden ontwikkeld in het licht van besprekingen met alle betrokken partijen en de monitoring van de situatie, beste praktijken, vraagstukken en oplossingen met betrekking tot de bronnen van gegevens en de soorten gegevens die nodig en beschikbaar zijn voor volksgezondheidsautoriteiten en instellingen voor onderzoek op het gebied van volksgezondheid, ter bestrijding van de Covid-19-pandemie.

                  12)

                  De toolbox moet worden gedeeld met de internationale partners van de Europese Unie om beste praktijken uit te wisselen en de wereldwijde verspreiding van het virus aan te pakken.

         EEN PAN-EUROPESE AANPAK VOOR MOBIELE COVID-19-APPLICATIES

                  13)

                  De eerste prioriteit voor de toolbox moet een pan-Europese aanpak voor mobiele Covid-19-applicaties zijn die de lidstaten en de Commissie gezamenlijk uiterlijk op 15 april 2020 ontwikkelen. Het Europees Comité voor gegevensbescherming en de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming worden bij dat proces betrokken. Deze aanpak moet bestaan uit:

                              1)

                              specificaties ter waarborging van de doeltreffendheid van mobiele informatie-, waarschuwings- en traceringsapplicaties voor de bestrijding van Covid-19 uit medisch en technisch oogpunt;

                              2)

                              maatregelen ter voorkoming van wildgroei van toepassingen die niet met het recht van de Unie verenigbaar zijn, ter ondersteuning van vereisten inzake toegankelijkheid voor personen met een beperking, en met het oog op de interoperabiliteit en de bevordering van gemeenschappelijke oplossingen, waarbij een eventuele pan-Europese applicatie niet wordt uitgesloten;

                              3)

                              door de volksgezondheidsautoriteiten toe te passen governancemechanismen, en samenwerking met het ECDC;

                              4)

                              de vaststelling van goede praktijken en mechanismen voor de uitwisseling van informatie over de werking van de applicaties, en

                              5)

                              het delen van gegevens met relevante publieke organen op het gebied van epidemiologie en instellingen voor onderzoek op het gebied van de volksgezondheid, met inbegrip van het delen van geaggregeerde gegevens met het ECDC.

                  14)

                  De autoriteiten van de lidstaten, vertegenwoordigd in het e-gezondheidsnetwerk, moeten een proces opzetten voor het uitwisselen van informatie en het waarborgen van de interoperabiliteit van applicaties wanneer grensoverschrijdende scenario’s worden verwacht.

         PRIVACY- EN GEGEVENSBESCHERMINGSASPECTEN VAN HET GEBRUIK VAN MOBIELE APPLICATIES

                  15)

                  Bij de ontwikkeling van de toolbox moet worden uitgegaan van de beginselen van privacy en gegevensbescherming.

                  16)

                  Met bijzondere aandacht voor het gebruik van mobiele waarschuwings- en preventieapplicaties inzake Covid-19, moeten de volgende beginselen in acht worden genomen:

                              1)

                              waarborgen die zorgen voor eerbiediging van de grondrechten en voorkoming van stigmatisering, met name toepasselijke regels inzake de bescherming van persoonsgegevens en de vertrouwelijkheid van communicatie;

                              2)

                              voorkeur voor de minst ingrijpende maatregelen die toch nog doeltreffend zijn, met inbegrip van het gebruik van nabijheidsgegevens en het vermijden van de verwerking van gegevens over de locatie of bewegingen van personen, en het gebruik van geanonimiseerde en geaggregeerde gegevens indien mogelijk;

                              3)

                              technische eisen met betrekking tot geschikte technologieën (bv. Bluetooth Low Energy) voor het vaststellen van de nabijheid van toestellen, encryptie, gegevensbeveiliging, opslag van gegevens op het mobiele toestel, mogelijke toegang door gezondheidsautoriteiten en gegevensopslag;

                              4)

                              doeltreffende eisen op het gebied van cyberbeveiliging om de beschikbaarheid, authenticiteit, integriteit en vertrouwelijkheid van gegevens te beschermen;

                              5)

                              het verstrijken van getroffen maatregelen en de verwijdering van door middel van deze maatregelen verkregen persoonsgegevens uiterlijk wanneer wordt verklaard dat de pandemie onder controle is;

                              6)

                              het uploaden van nabijheidsgegevens in geval van een bevestigde besmetting en geschikte methoden voor het waarschuwen van personen die nauw contact hebben gehad met de besmette persoon die anoniem blijft, en

                              7)

                              transparantievereisten voor de privacyinstellingen om het vertrouwen in de applicaties te waarborgen.

                  17)

                  De Commissie zal in het licht van praktische overwegingen die voortvloeien uit de ontwikkeling en uitvoering van de toolbox, richtsnoeren publiceren waarin de beginselen inzake privacy en gegevensbescherming nader worden gespecificeerd.

         HET GEBRUIK VAN MOBILITEITSGEGEVENS TEN BEHOEVE VAN MAATREGELEN EN EEN EXITSTRATEGIE

                  18)

                  De tweede prioriteit voor de toolbox moet een gemeenschappelijke aanpak zijn voor het gebruik van geanonimiseerde en geaggregeerde mobiliteitsgegevens die nodig zijn voor:

                              1)

                              modellering voor het in kaart brengen en voorspellen van de verspreiding van de ziekte en het effect op de behoeften van de gezondheidsstelsels in de lidstaten, zoals, maar niet beperkt tot, de intensivecareafdelingen van ziekenhuizen en persoonlijke beschermingsmiddelen, en

                              2)

                              het optimaliseren van de doeltreffendheid van maatregelen ten aanzien van de beperking van de verspreiding van het Covid-19-virus en ten aanzien van het aanpakken van de gevolgen ervan, met inbegrip van afzondering (en de opheffing van afzondering), en het verkrijgen en gebruiken van die gegevens.

                  19)

                  Bij het ontwikkelen van deze aanpak moeten de lidstaten (vertegenwoordigd in het e-gezondheidsnetwerk, dat overlegt met het Gezondheidsbeveiligingscomité, het epidemiologisch netwerk, het ECDC en indien nodig Enisa) beste praktijken uitwisselen over het gebruik van mobiliteitsgegevens, modellen en voorspellingen over de verspreiding van het virus uitwisselen en vergelijken, en toezicht houden op het effect van maatregelen om de verspreiding van het virus te beperken.

                  20)

                  Deze prestatie moet het volgende omvatten:

                              1)

                              het passende gebruik van anonieme en geaggregeerde mobiliteitsgegevens ten behoeve van modellen die inzicht geven in de wijze waarop het virus zich verspreidt en modellen van de economische gevolgen van de crisis;

                              2)

                              advies aan overheidsinstanties om verstrekker van gegevens te vragen naar de methode die zij hebben toegepast voor het anonimiseren van de gegevens en voor het uitvoeren van een aannemelijkheidstoets van de toegepaste methode;

                              3)

                              te treffen waarborgen ter voorkoming van de-anonimisering en heridentificatie van personen, met inbegrip van garanties voor een adequaat niveau van gegevens- en IT-beveiliging, en beoordeling van de heridentificatierisico’s wanneer geanonimiseerde gegevens in verband worden gebracht met andere gegevens;

                              4)

                              onmiddellijke en onherroepelijke verwijdering van alle onopzettelijk verwerkte gegevens aan de hand waarvan personen kunnen worden geïdentificeerd, en kennisgeving betreffende de onopzettelijke verwerking en de verwijdering aan de verstrekkers van de gegevens en de bevoegde autoriteiten;

                              5)

                              verwijdering van de gegevens in principe na een periode van 90 dagen of in elk geval uiterlijk wanneer wordt verklaard dat de pandemie onder controle is, en

                              6)

                              verwerking van de gegevens uitsluitend voor de hierboven vermelde doeleinden, waarbij wordt uitgesloten dat de gegevens worden gedeeld met derde partijen.

         VERSLAGLEGGING EN EVALUATIE

                  21)

                  De pan-Europese aanpak betreffende mobiele Covid-19-applicaties wordt op 15 april gepubliceerd en zal worden aangevuld met richtsnoeren van de Commissie inzake privacy en gegevensbescherming.

                  22)

                  De lidstaten moeten uiterlijk op 31 mei 2020 aan de Commissie verslag uitbrengen over de maatregelen die uit hoofde van deze aanbeveling zijn genomen. Dergelijke verslagen moeten regelmatig worden ingediend zolang de Covid-19-crisis voortduurt.

                  23)

                  Met ingang van 8 april 2020 moeten de lidstaten de maatregelen die op de door deze aanbeveling bestreken gebieden worden toegepast, voor andere lidstaten en voor de Commissie ter beschikking stellen voor intercollegiale toetsing. De lidstaten en de Commissie kunnen binnen een week opmerkingen over deze maatregelen maken. De betrokken lidstaat dient zoveel mogelijk rekening te houden met dergelijke opmerkingen.

                  24)

                  De Commissie zal met ingang van juni 2020 op basis van deze verslagen van de lidstaten de geboekte vooruitgang en het effect van deze aanbeveling beoordelen. De Commissie kan verdere aanbevelingen aan de lidstaten doen, onder meer over de tijdschema’s van de maatregelen die op de door deze aanbeveling bestreken gebieden worden toegepast.

         Gedaan te Brussel, 8 april 2020.

               Voor de Commissie

            Thierry BRETON

               Lid van de Commissie

         (1)  Besluit nr. 1082/2013/EU van het Europees Parlement en de Raad van 22 oktober 2013 over ernstige grensoverschrijdende bedreigingen van de gezondheid en houdende intrekking van Beschikking nr. 2119/98/EG (PB L 293 van 5.11.2013, blz. 1).

         (2)  Richtlijn 2011/24/EU van het Europees Parlement en de Raad van 9 maart 2011 betreffende de toepassing van de rechten van patiënten bij grensoverschrijdende gezondheidszorg (PB L 88 van 4.4.2011, blz. 45).

         (3)  Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van Richtlijn 95/46/EG (algemene verordening gegevensbescherming) (PB L 119 van 4.5.2016, blz. 1).

         (4)  Verordening (EU) 2018/1725 van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2018 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door de instellingen, organen en instanties van de Unie en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 45/2001 en Besluit nr. 1247/2002/EG (PB L 295 van 21.11.2018, blz. 39).

         (5)  Richtlijn 2002/58/EG van het Europees Parlement en de Raad van 12 juli 2002 betreffende de verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de sector elektronische communicatie (richtlijn betreffende privacy en elektronische communicatie) (PB L 201 van 31.7.2002, blz. 37).

         (6)  Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's, “Een Europese datastrategie” (COM(2020) 66 final).

         (7)  Verordening (EU) 2017/745 van het Europees Parlement en de Raad van 5 april 2017 betreffende medische hulpmiddelen, tot wijziging van Richtlijn 2001/83/EG, Verordening (EG) nr. 178/2002 en Verordening (EG) nr. 1223/2009, en tot intrekking van Richtlijnen 90/385/EEG en 93/42/EEG van de Raad (PB L 117 van 5.5.2017, blz. 1).

         (8)  Richtlijn 93/42/EEG van de Raad van 14 juni 1993 betreffende medische hulpmiddelen (PB L 169 van 12.7.1993, blz. 1).

         (9)  Uitvoeringsbesluit (EU) 2019/1765 van de Commissie van 22 oktober 2019 tot vaststelling van de voorschriften voor de oprichting, het beheer en de werking van het netwerk van nationale autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor e-gezondheid, en tot intrekking van Uitvoeringsbesluit 2011/890/EU (PB L 270 van 24.10.2019, blz. 83).


title: Aanbeveling (EU) 2020/1186 van de Raad van 7 augustus 2020 tot wijziging van Aanbeveling (EU) 2020/912 van de Raad over de tijdelijke beperking van niet-essentiële reizen naar de EU en de mogelijke opheffing van die beperking

text:
                  11.8.2020

                  NL

                  Publicatieblad van de Europese Unie

                  L 261/83

         AANBEVELING (EU) 2020/1186 VAN DE RAAD
         van 7 augustus 2020
         tot wijziging van Aanbeveling (EU) 2020/912 van de Raad over de tijdelijke beperking van niet-essentiële reizen naar de EU en de mogelijke opheffing van die beperking
         DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
         Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 77, lid 2, onder b) en e), en artikel 292, eerste en tweede zin,
         Overwegende hetgeen volgt:

                     (1)

                     De Raad heeft op 30 juni 2020 een aanbeveling aangenomen over de tijdelijke beperking van niet-essentiële reizen naar de EU en de mogelijke opheffing van die beperking (1) (“Aanbeveling van de Raad”). Op 16 juli 2020 heeft de Raad Aanbeveling (EU) 2020/1052 tot wijziging van Aanbeveling (EU) 2020/912 van de Raad over de tijdelijke beperking van niet-essentiële reizen naar de EU en de mogelijke opheffing van die beperking (2) aangenomen. Op 30 juli 2020 heeft de Raad Aanbeveling (EU) 2020/1144 tot wijziging van Aanbeveling (EU) 2020/912 van de Raad over de tijdelijke beperking van niet-essentiële reizen naar de EU en de mogelijke opheffing van die beperking (3) aangenomen.

                     (2)

                     De aanbeveling van de Raad stelt dat de lidstaten voor de ingezetenen van de in bijlage I bij de aanbeveling van de Raad genoemde derde landen de tijdelijke beperking van niet-essentiële reizen naar de EU vanaf 1 juli 2020 op gecoördineerde wijze geleidelijk zouden moeten opheffen. Voorts zou de Raad de lijst van derde landen in bijlage I om de twee weken na nauw overleg met de Commissie en de ter zake bevoegde EU-agentschappen en -diensten moeten evalueren — en zo nodig actualiseren — aan de hand van een algehele beoordeling op basis van de in de aanbeveling van de Raad bedoelde methodiek, criteria en informatie.

                     (3)

                     Sindsdien heeft de Raad, in nauw overleg met de Commissie en de ter zake bevoegde EU-agentschappen en -diensten, besprekingen gehouden over de evaluatie van de lijst van derde landen in bijlage I bij de aanbeveling van de Raad, met toepassing van de in de aanbeveling van de Raad vastgelegde criteria en methodiek. De lijst van derde landen in bijlage I zou derhalve moeten worden gewijzigd. Met name zou Marokko van de lijst moeten worden geschrapt.

                     (4)

                     Grenstoezicht is niet alleen in het belang van de lidstaat aan de buitengrenzen waarvan het wordt uitgeoefend, maar ook in het belang van alle lidstaten die het grenstoezicht aan hun binnengrenzen hebben afgeschaft. De lidstaten zouden er derhalve voor moeten zorgen dat de aan de buitengrenzen genomen maatregelen worden gecoördineerd om de goede werking van het Schengengebied te garanderen. Daartoe zouden de lidstaten vanaf 8 augustus 2020 voor de ingezetenen van de derde landen die worden genoemd in bijlage I bij de aanbeveling van de Raad, als gewijzigd bij deze aanbeveling, de tijdelijke beperking van niet-essentiële reizen naar de EU op gecoördineerde wijze moeten blijven opheffen.

                     (5)

                     Overeenkomstig de artikelen 1 en 2 van Protocol nr. 22 betreffende de positie van Denemarken, gehecht aan het Verdrag betreffende de Europese Unie en aan het VWEU, neemt Denemarken niet deel aan de aanneming van deze aanbeveling; deze is bijgevolg niet bindend voor, noch van toepassing op deze lidstaat. Aangezien deze aanbeveling voortbouwt op het Schengenacquis, beslist Denemarken overeenkomstig artikel 4 van het bovengenoemde protocol binnen een termijn van zes maanden nadat de Raad heeft beslist over deze aanbeveling of het deze zal opvolgen.

                     (6)

                     Deze aanbeveling vormt een ontwikkeling van de bepalingen van het Schengenacquis waaraan Ierland niet deelneemt, overeenkomstig Besluit 2002/192/EG van de Raad (4); Ierland neemt derhalve niet deel aan de aanneming van deze aanbeveling en deze is niet bindend voor, noch van toepassing in Ierland.

                     (7)

                     Wat IJsland en Noorwegen betreft, vormt deze aanbeveling een ontwikkeling van de bepalingen van het Schengenacquis in de zin van de Overeenkomst tussen de Raad van de Europese Unie en de Republiek IJsland en het Koninkrijk Noorwegen inzake de wijze waarop IJsland en Noorwegen worden betrokken bij de uitvoering, de toepassing en de ontwikkeling van het Schengenacquis die vallen onder het gebied bedoeld in artikel 1, onder A, van Besluit 1999/437/EG van de Raad (5).

                     (8)

                     Wat Zwitserland betreft, vormt deze aanbeveling een ontwikkeling van de bepalingen van het Schengenacquis in de zin van de Overeenkomst tussen de Europese Unie, de Europese Gemeenschap en de Zwitserse Bondsstaat inzake de wijze waarop Zwitserland wordt betrokken bij de uitvoering, de toepassing en de ontwikkeling van het Schengenacquis die vallen onder het gebied bedoeld in artikel 1, onder A, van Besluit 1999/437/EG van de Raad (6), in samenhang met artikel 3 van Besluit 2008/146/EG van de Raad (7).

                     (9)

                     Wat Liechtenstein betreft, vormt deze aanbeveling een ontwikkeling van de bepalingen van het Schengenacquis in de zin van het Protocol tussen de Europese Unie, de Europese Gemeenschap, de Zwitserse Bondsstaat en het Vorstendom Liechtenstein betreffende de toetreding van het Vorstendom Liechtenstein tot de Overeenkomst tussen de Europese Unie, de Europese Gemeenschap en de Zwitserse Bondsstaat inzake de wijze waarop Zwitserland wordt betrokken bij de uitvoering, de toepassing en de ontwikkeling van het Schengenacquis die vallen onder het gebied bedoeld in artikel 1, onder A, van Besluit 1999/437/EG van de Raad (8), in samenhang met artikel 3 van Besluit 2011/350/EU van de Raad (9),

               HEEFT DE VOLGENDE AANBEVELING AANGENOMEN:
         Aanbeveling (EU) 2020/912 van de Raad, zoals gewijzigd bij Aanbeveling (EU) 2020/1052 en Aanbeveling (EU) 2020/1144, over de tijdelijke beperking van niet-essentiële reizen naar de EU en de mogelijke opheffing van die beperking wordt als volgt gewijzigd:

                     1)

                     Punt 1, eerste alinea, van de aanbeveling van de Raad wordt vervangen door:

                                 “1.

                                 Vanaf 8 augustus 2020 zouden de lidstaten voor de ingezetenen van de in bijlage I genoemde derde landen de tijdelijke beperking van niet-essentiële reizen naar de EU op gecoördineerde wijze geleidelijk moeten opheffen.”

                     2)

                     Bijlage I bij de aanbeveling wordt vervangen door:

                           “BIJLAGE I
                           Derde landen waarvan de ingezetenen niet zouden mogen vallen onder de tijdelijke beperking van niet-essentiële reizen naar de EU aan de buitengrenzen

                                       1.

                                       AUSTRALIË

                                       2.

                                       CANADA

                                       3.

                                       GEORGIË

                                       4.

                                       JAPAN

                                       5.

                                       NIEUW-ZEELAND

                                       6.

                                       RWANDA

                                       7.

                                       ZUID-KOREA

                                       8.

                                       THAILAND

                                       9.

                                       TUNESIË

                                       10.

                                       URUGUAY

                                       11.

                                       CHINA (*1)

                        (*1)  Onder voorbehoud van bevestiging van wederkerigheid."

            Gedaan te Brussel, 7 augustus 2020.

                  Voor de Raad

                  De voorzitter

               M. ROTH

            (1)  PB L 208I van 1.7.2020, blz. 1.

            (2)  PB L 230 van 17.7.2020, blz. 26.

            (3)  PB L 248 van 31.7.2020, blz. 26.

            (4)  Besluit 2002/192/EG van de Raad van 28 februari 2002 betreffende het verzoek van Ierland deel te mogen nemen aan bepalingen van het Schengenacquis (PB L 64 van 7.3.2002, blz. 20).

            (5)  PB L 176 van 10.7.1999, blz. 36.

            (6)  PB L 53 van 27.2.2008, blz. 52.

            (7)  Besluit 2008/146/EG van de Raad van 28 januari 2008 betreffende de sluiting namens de Europese Gemeenschap van de Overeenkomst tussen de Europese Unie, de Europese Gemeenschap en de Zwitserse Bondsstaat inzake de wijze waarop Zwitserland wordt betrokken bij de uitvoering, de toepassing en de ontwikkeling van het Schengenacquis (PB L 53 van 27.2.2008, blz. 1).

            (8)  PB L 160 van 18.6.2011, blz. 21.

            (9)  Besluit 2011/350/EU van de Raad van 7 maart 2011 betreffende de sluiting namens de Europese Unie van het Protocol tussen de Europese Unie, de Europese Gemeenschap, de Zwitserse Bondsstaat en het Vorstendom Liechtenstein betreffende de toetreding van het Vorstendom Liechtenstein tot de Overeenkomst tussen de Europese Unie, de Europese Gemeenschap en de Zwitserse Bondsstaat inzake de wijze waarop Zwitserland wordt betrokken bij de uitvoering, de toepassing en de ontwikkeling van het Schengenacquis betreffende de afschaffing van controles aan de binnengrenzen en het verkeer van personen (PB L 160 van 18.6.2011, blz. 19).


title: Aanbeveling van het Europees Comité voor systeemrisico’s van 27 mei 2020 betreffende de monitoring van de gevolgen van schuldenmoratoria voor de financiële stabiliteit en overheidsgarantieregelingen en andere maatregelen van fiscale aard ter bescherming van de reële economie in respons op de COVID-19-pandemie (ESRB/2020/8) 2020/C 249/01

text:
               29.7.2020

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               C 249/1

      AANBEVELING VAN HET EUROPEES COMITÉ VOOR SYSTEEMRISICO’S
      van 27 mei 2020
      betreffende de monitoring van de gevolgen van schuldenmoratoria voor de financiële stabiliteit en overheidsgarantieregelingen en andere maatregelen van fiscale aard ter bescherming van de reële economie in respons op de COVID-19-pandemie
      (ESRB/2020/8)
      (2020/C 249/01)
      DE ALGEMENE RAAD VAN HET EUROPEES COMITÉ VOOR SYSTEEMRISICO’S
      Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,
      Gezien Verordening (EU) nr. 1092/2010 van het Europees Parlement en de Raad van 24 november 2010 betreffende macroprudentieel toezicht van de Europese Unie op het financiële stelsel en tot oprichting van een Europees Comité voor systeemrisico’s (1), met name artikel 3, lid 2, onder b), d) en f), en de artikelen 16 tot en met 18,
      Gelet op Besluit ESB/2011/1 van het Europees Comité voor systeemrisico’s van 20 januari 2011 houdende goedkeuring van het reglement van orde van het Europees Comité voor systeemrisico’s (2), met name artikel 15, lid 3, onder e), en de artikelen 18 tot en met 20,
      Overwegende hetgeen volgt:

                  (1)

                  De uitbraak van de door coronapandemie (COVID-19) en de daaropvolgende introductie van beheersingsmaatregelen vormen een ernstige schok voor de Europese economieën. De lidstaten voeren schuldenmoratoria en overheidsgarantieregelingen en andere maatregelen van fiscale aard in om niet-financiële vennootschappen en huishoudens te beschermen tegen de gevolgen van de pandemie. Hoewel deze maatregelen weliswaar gericht zijn op de niet-financiële sector, hebben zij niettemin gevolgen voor de financiële stabiliteit.

                  (2)

                  De doeltreffendheid van deze maatregelen voor het behoud van de financiële stabiliteit zal afhangen van hun omvang en ontwerpkenmerken. Deze moeten zorgvuldig op nationaal niveau worden gemonitord, opdat aanpassingen tijdig kunnen worden doorgevoerd en van de door de tijdelijke kaderregeling inzake staatssteun van de Unie ter ondersteuning van de economie vanwege de uitbraak van COVID-19 (3) geboden flexibiliteit gebruik kan worden gemaakt.

                  (3)

                  Gezien de hoge mate van integratie van de economieën van de lidstaten zullen de verschillende maatregelen die door één lidstaat ten uitvoer worden gelegd, gevolgen hebben voor andere lidstaten vanwege positieve of negatieve overloopeffecten. Met deze overloopeffecten moet rekening worden gehouden in een algehele beoordeling van de gevolgen die de door de nationale autoriteiten genomen maatregelen ter bescherming van de reële economie in respons op de COVID-19-pandemie hebben voor de financiële stabiliteit in de gehele Unie.

                  (4)

                  Het verzekeren van de doeltreffendheid van nationale maatregelen ter waarborging van de financiële stabiliteit vereist nauw toezicht en nauwe samenwerking tussen de nationale macroprudentiële autoriteiten en de nationale begrotings- en toezichthoudende autoriteiten, overeenkomstig hun respectieve bevoegdheden. Op 14 mei 2020 heeft het Europees Comité voor systeemrisico’s (ESRB) een brief gericht aan de nationale belastingautoriteiten van de Unie, waarin het ESRB opriep de dialoog tussen de bevoegde autoriteiten op nationaal niveau in een vroegtijdig stadium te intensiveren (4).

                  (5)

                  Het ESRB is verantwoordelijk voor het macroprudentieel toezicht op het financiële stelsel in de Unie en draagt bij tot het beperken en voorkomen van systeemrisico’s. Daartoe is het ESRB voornemens de gevolgen van de door de nationale autoriteiten genomen maatregelen ter bescherming van de reële economie in respons op de COVID-19-pandemie voor de financiële stabiliteit in de gehele Unie te monitoren en regelmatig te bespreken. Het ESRB is voornemens zich met name te richten op grensoverschrijdende en sectoroverschrijdende gevolgen. Deze monitoring moet alleen worden voortgezet zolang deze maatregelen gevolgen zouden kunnen hebben voor de financiële stabiliteit in de Unie.

                  (6)

                  Het monitoren van de gevolgen van dergelijke maatregelen voor de financiële stabiliteit in de gehele Unie vereist de rapportage van relevante nationale informatie door de nationale macroprudentiële autoriteiten. Verzoeken van het ESRB om relevante informatie van die autoriteiten moeten rekening houden met het evenredigheidsbeginsel en dubbele rapportageverplichtingen vermijden door zich te concentreren op informatie die niet uit andere bronnen beschikbaar is.

                  (7)

                  Het ESRB is voornemens de monitoring en beoordeling die op nationaal niveau wordt uitgevoerd aan te vullen en te versterken. Het ESRB heeft ten doel de uitwisseling van ervaringen en de vroegtijdige identificatie van grensoverschrijdende en sectoroverschrijdende kwesties te bevorderen. In een latere fase zal het ESRB ook een gecoördineerd standpunt innemen over de aanpak van de geleidelijke afschaffing van de maatregelen. Daartoe is het ESRB voornemens een feedbackkanaal op te zetten om informatie-uitwisseling tussen de rapporterende autoriteiten mogelijk te maken.

                  (8)

                  Deze aanbeveling schept geen nieuwe rapportagevereisten voor de financiëledienstverleningssector. Om informatie te verkrijgen moet het ESRB zich baseren op de rapportage van informatie die door de nationale macroprudentiële autoriteiten is verzameld met het oog op hun nationale monitoring, welke rapportage op haar beurt zou berusten op de rapportage door de nationale belastingautoriteiten en overheidsinstanties die betrokken zijn bij de uitvoering van de maatregelen. Het ESRB moet ook vertrouwen op gegevens die zijn verzameld door de aangesloten instellingen, met name de Europese Bankautoriteit, de Europese Autoriteit voor verzekeringen en bedrijfspensioenen, de Europese Centrale Bank en de gemeenschappelijke afwikkelingsraad.

                  (9)

                  Deze aanbeveling laat de monetairbeleidmandaten van de centrale banken in de Unie onverlet.

                  (10)

                  De aanbevelingen van het ESRB worden bekendgemaakt nadat de geadresseerden op de hoogte zijn gebracht en nadat de algemene raad de Raad van de Europese Unie in kennis heeft gesteld van zijn voornemen dit te doen en de Raad in de gelegenheid heeft gesteld te reageren,

            HEEFT DE VOLGENDE AANBEVELING VASTGESTELD:
      AFDELING 1

         AANBEVELINGEN

         Aanbeveling A — Nationale monitoring van de gevolgen voor de financiële stabiliteit van de maatregelen die de nationale autoriteiten hebben genomen ter bescherming van de reële economie in respons op de COVID-19-pandemie

      Nationale macroprudentiële autoriteiten wordt aanbevolen de gevolgen voor de financiële stabiliteit van de door de nationale autoriteiten in verband met COVID-19 genomen maatregelen, zoals schuldmoratoria, overheidsgarantieregelingen en andere maatregelen van fiscale aard, te monitoren en te beoordelen. Te dien einde wordt aanbevolen dat de nationale macroprudentiële autoriteiten de ontwerpkenmerken en de toepassing van deze maatregelen, alsook de mogelijke gevolgen voor de financiële stabiliteit monitoren door gebruik te maken van sleutelindicatoren monitoren, zoals:

                  a)

                  Ontwerpkenmerken en toepassing van maatregelen: in het bijzonder het volume, typen financiële steun (zoals schuldenmoratoria, loongaranties, gesubsidieerde leningen of deelnemingen in het eigen vermogen), begunstigden en subsidiabiliteitsvoorwaarden, looptijd en informatie over het gebruik van de maatregel (bijv. het volume van en het aantal ontvangen en geaccepteerde aanvragen).

                  b)

                  Gevolgen voor de financiële stabiliteit: met name de kredietstroom naar de reële economie, de liquiditeit, de solvabiliteit en de schuldenlast van de niet-financiële sector, alsmede de financiële soliditeit van de financiële instellingen, met inbegrip van de waargenomen en verwachte trends in niet-rendeerbare leningen en het vermogen om aan liquiditeits- en kapitaalvereisten te voldoen.

         Aanbeveling B — Rapportage door de nationale macroprudentiële autoriteiten aan het ESRB

      De nationale macroprudentiële autoriteiten wordt aanbevolen regelmatig de informatie aan het ESRB te rapporteren die het ESRB nodig heeft om de gevolgen van de in aanbeveling A bedoelde nationale maatregelen voor de financiële stabiliteit in de Unie te monitoren en te beoordelen. Deze rapportage dient informatie te omvatten die nodig is voor het toezicht op en de beoordeling van de grensoverschrijdende en sectoroverschrijdende gevolgen, zoals deze beschikbaar is gesteld aan de nationale macroprudentiële autoriteiten door middel van de bestaande rapportageregelingen met financiële instellingen en alle aanvullende informatie die beschikbaar wordt gesteld door de belastingautoriteiten en andere overheidsinstanties die betrokken zijn bij de uitvoering van de maatregelen.
      AFDELING 2

         UITVOERING

      1.   Definities

      Voor de toepassing van deze aanbeveling geldt de volgende definitie:

                  a)

                  “nationale macroprudentiële autoriteit”: een nationale autoriteit met de doelstellingen, regelingen, taken, bevoegdheden, instrumenten, verantwoordingsvereisten en andere kenmerken zoals uiteengezet in Aanbeveling ESRB/2011/3 van het Europees Comité voor systeemrisico’s (5) of, indien een dergelijke autoriteit niet is opgericht, een overeenkomstig titel VII, hoofdstuk 4, van Richtlijn 2013/36/EU van het Europees Parlement en de Raad (6) of artikel 458, lid 1, van Verordening (EU) nr. 575/2013 van het Europees Parlement en de Raad (7) aangewezen autoriteit.

            2.   Uitvoeringscriteria

                  1.

                  Het volgende criterium is van toepassing op de uitvoering van Aanbevelingen A en B:

                              a)

                              Het evenredigheidsbeginsel moet genoegzaam in acht worden genomen, rekening houdend met de doelstelling en de inhoud van elke aanbeveling.

                  2.

                  Het volgende criterium is van toepassing op de uitvoering van Aanbeveling B:

                              a)

                              Het eerste verslag moet uiterlijk 31 juli 2020 worden ingediend.

            3.   Rapportagetemplates

      Om de coördinatie van de rapportage uit hoofde van Aanbeveling B te waarborgen, zal het ESRB uiterlijk 30 juni 2020 de relevante templates publiceren.
      4.   Tijdschema voor de opvolging van de aanbevelingen

      Overeenkomstig artikel 17, lid 1, van Verordening (EU) nr. 1092/2010 moeten de geadresseerden aan het Europees Parlement, de Raad, de Commissie en het ESRB mededeling doen van de maatregelen die zij naar aanleiding van deze aanbeveling hebben genomen of nagelaten actie motiveren. De mededelingen dienen met inachtneming van de volgende termijnen te geschieden:
      1.   Aanbeveling A

      De geadresseerden wordt verzocht uiterlijk 31 juli 2020 het in de bijlage aangehechte formulier betreffende de uitvoering van Aanbeveling A bij het Europees Parlement, de Raad, de Commissie en het ESRB in te dienen.
      2.   Aanbeveling B

      De bevoegde autoriteiten wordt verzocht uiterlijk 31 december 2020 het in de bijlage aangehechte formulier betreffende de uitvoering van Aanbeveling B bij het Europees Parlement, de Raad, de Commissie en het ESRB in te dienen.
      5.   Wijziging van de aanbeveling

      De algemene raad zal besluiten wanneer wijziging van deze aanbeveling noodzakelijk is. Deze wijzigingen omvatten met name de duur van de monitoring en rapportage in de Aanbevelingen A en B.
      6.   Monitoring en beoordeling

                  1.

                  De algemene raad zal de door de geadresseerden meegedeelde acties en rechtvaardigingen beoordelen en besluit, in voorkomend geval, dat deze aanbeveling niet is opgevolgd en dat de geadresseerde er niet in is geslaagd het niet-ondernemen van actie genoegzaam te rechtvaardigen.

                  2.

                  De in het Handboek inzake de beoordeling van de naleving van de aanbevelingen van het ESRB (8) neergelegde methodologie, waarin de procedure voor de beoordeling van de naleving van de aanbevelingen van het ESRB wordt beschreven, is niet van toepassing.

         Gedaan te Frankfurt am Main, 27 mei 2020.

               Hoofd van het ESRB-secretariaat,

               namens de algemene raad van het ESRB

            Francesco MAZZAFERRO

         (1)  PB L 331 van 15.12.2010, blz. 1
         .

         (2)  PB C 58 van 24.2.2011, blz. 4
         .

         (3)  Mededeling van de Commissie, Tijdelijke kaderregeling inzake staatssteun ter ondersteuning van de economie vanwege de huidige COVID-19-uitbraak (2020/C 91 I/01) (PB C 91 I van 20.3.2020, blz. 1) en de bijbehorende documenten over de staatssteunregels en het coronavirus zijn beschikbaar onder https://ec.europa.eu/competition/state_aid/what_is_new/covid_19.html

         (4)  Zie de brief d.d. 14 mei 2020 van de voorzitter van het ESRB aan de voorzitter en de leden van de Raad Economische en Financiële Zaken, beschikbaar op:
      https://www.esrb.europa.eu/pub/pdf/other/esrb.letter200514_ESRB_work_on_implications_to_protect_the_real_economy~e67a9f48ca.en.pdf

         (5)  Aanbeveling ESRB/2011/3 van het Europees Comité voor systeemrisico’s van 22 december 2011 inzake het macroprudentieel mandaat van nationale autoriteiten (PB C 41 van 14.2.2012, blz. 1).

         (6)  Richtlijn 2013/36/EU van het Europees Parlement en de Raad van 26 juni 2013 betreffende toegang tot het bedrijf van kredietinstellingen en het prudentieel toezicht op kredietinstellingen en beleggingsondernemingen, tot wijziging van Richtlijn 2002/87/EG en tot intrekking van de Richtlijnen 2006/48/EG en 2006/49/EG (PB L 176 van 27.6.2013, blz. 338).

         (7)  Verordening (EU) Nr. 575/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 26 juni 2013 betreffende prudentiële vereisten voor kredietinstellingen en beleggingsondernemingen en tot wijziging van Verordening (EU) Nr. 648/2012 (PB L 176 van 27.6.2013, blz. 1).

         (8)  Handbook on the assessment of compliance with ESRB recommendations, April 2016, beschikbaar onder https://www.esrb.europa.eu/pub/pdf/recommendations/160502_handbook.en.pdf

         BIJLAGE

            Mededeling inzake de acties die in respons op de aanbeveling zijn genomen

         1.   Gegevens van de geadresseerde

                     Aanbeveling

                     Land van de geadresseerde

                     Instelling

                     Naam en contactgegevens van de respondent

                     Datum van de mededeling

               2.   Mededeling van acties

                     Aanbeveling:

                     Voldoet u aan de aanbeveling? (ja/nee/niet van toepassing)

                     Beschrijving van de ondernomen acties om naleving te waarborgen

                     Rechtvaardiging voor gedeeltelijke naleving of niet-naleving

                     Aanbeveling A

                     Aanbeveling B

               3.   Opmerkingen

                     1.

                     Dit formulier wordt gebruikt voor de krachtens artikel 17, lid 1, van Verordening (EU) nr. 1092/2010 vereiste mededeling.

                     2.

                     Elke geadresseerde dient het ingevulde formulier in door middel van uploading in de specifieke map in DARWIN of door verzending per e-mail aan het Secretariaat van het ESRB aan notifications@esrb.europa. (Het secretariaat van het ESRB zorgt voor de toezending van de mededelingen aan het Europees Parlement, de Raad en de Commissie op geaggregeerde basis.)

                     3.

                     De geadresseerden wordt geacht alle relevante informatie en documentatie te verstrekken met betrekking tot de uitvoering van de aanbevelingen en de uitvoeringscriteria, met inbegrip van informatie over de inhoud en het tijdschema van de ondernomen acties.

                     4.

                     Indien een geadresseerde slechts gedeeltelijk voldoet, dient hij een volledige verklaring betreffende de mate van de niet-naleving verstrekken, tezamen met andere gegevens inzake gedeeltelijke naleving. In de toelichting moet duidelijk worden aangegeven welke delen van de aanbeveling door de geadresseerden niet worden nageleefd.


title: Aanbeveling (EU) 2021/119 van de Raad van 1 februari 2021 tot wijziging van Aanbeveling (EU) 2020/1475 betreffende een gecoördineerde aanpak van de beperking van het vrije verkeer in reactie op de COVID-19-pandemie (Voor de EER relevante tekst)

text:
               2.2.2021

               NL

               Publicatieblad van de Europese Unie

               LI 36/1

      AANBEVELING (EU) 2021/119 VAN DE RAAD
      van 1 februari 2021
      tot wijziging van Aanbeveling (EU) 2020/1475 betreffende een gecoördineerde aanpak van de beperking van het vrije verkeer in reactie op de COVID-19-pandemie
      (Voor de EER relevante tekst)
      DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
      Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 21, lid 2, artikel 168, lid 6, en artikel 292, eerste en tweede zin,
      Gezien het voorstel van de Europese Commissie,
      Overwegende hetgeen volgt:

                  (1)

                  Op 13 oktober 2020 heeft de Raad Aanbeveling (EU) 2020/1475 van de Raad betreffende een gecoördineerde aanpak van de beperking van het vrije verkeer in reactie op de COVID-19-pandemie (1) vastgesteld. De aanbeveling voorzag in een gecoördineerde aanpak ten aanzien van de volgende kernpunten: de toepassing van gemeenschappelijke criteria en drempelwaarden bij beslissingen over het al dan niet instellen van beperkingen van het vrije verkeer, het in kaart brengen van het risico op COVID-19-overdracht met een afgesproken kleurcode, en een gecoördineerde aanpak van eventuele maatregelen die geschikt zijn voor personen die tussen gebieden reizen, afhankelijk van het risico op overdracht in die gebieden.

                  (2)

                  Op basis van de in die aanbeveling vastgestelde criteria en drempelwaarden publiceert het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) eenmaal per week een kaart van de lidstaten, onderverdeeld in regio’s, ter onderbouwing van de besluitvorming door de lidstaten (2).

                  (3)

                  Overeenkomstig overweging 15 van die aanbeveling zou de Commissie, met de steun van het ECDC, in het licht van de evolutie van de epidemiologische situatie, regelmatig de in deze aanbeveling geschetste criteria, databehoeften en drempelwaarden moeten beoordelen, en daarbij moeten nagaan of andere criteria moeten worden overwogen en of de drempelwaarden moeten worden aangepast. Zij zou haar bevindingen ter overweging moeten voorleggen aan de Raad, samen met een voorstel om de aanbeveling te wijzigen.

                  (4)

                  Twee factoren zijn van invloed op de huidige ontwikkeling van de pandemie. Enerzijds wordt er sinds begin 2021 op grote schaal gevaccineerd, waardoor er inmiddels miljoenen Europeanen tegen COVID-19 zijn gevaccineerd. Anderzijds is het, zoals is opgemerkt in de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Europese Raad en de Raad over een eengemaakt front tegen COVID-19 (3), zolang het aantal besmettingen nog toeneemt en nog niet genoeg mensen gevaccineerd zijn om het tij van de pandemie te keren, zaak waakzaam te blijven en vast te houden aan de inperkingsmaatregelen en volksgezondheidscontroles. De EU en de lidstaten moeten met name actie ondernemen om het risico van een potentieel agressievere volgende golf van besmettingen — met reeds in Europa aanwezige, sneller overdraagbare nieuwe varianten van het SARS-CoV-2-virus — in te dammen.

                  (5)

                  De recente opkomst van nieuwe varianten van het virus is bijzonder zorgwekkend. Deze varianten zouden volgens de huidige aanwijzingen geen ernstiger ziekteverloop veroorzaken, maar blijken wel 50 tot 70 % gemakkelijker overdraagbaar te zijn (4). Dit betekent dat het virus zich gemakkelijker en sneller kan verspreiden, waardoor de druk op de overbelaste zorgstelsels toeneemt. Dit is waarschijnlijk een oorzaak van de aanzienlijke stijging van het aantal gevallen in de meeste lidstaten de afgelopen weken.

                  (6)

                  In zijn meest recente risicobeoordeling over de verspreiding van de nieuwe zorgwekkende SARS-CoV-2-varianten in de EU/EER (5) verklaart het ECDC dat het risico in verband met de introductie en de lokale verspreiding van zorgwekkende varianten is toegenomen tot hoog/zeer hoog.

                  (7)

                  Om de invoer en verspreiding van de nieuwe zorgwekkende SARS-CoV-2-varianten te vertragen, heeft het ECDC als een van de responsopties in verband met dit risico aanbevolen niet-essentiële reizen te vermijden. Naast aanbevelingen tegen niet-essentiële reizen en reisbeperkingen voor besmette personen zouden reismaatregelen zoals het testen en in quarantaine houden van reizigers moeten worden gehandhaafd, met name voor reizigers uit gebieden waar de nieuwe varianten vaker voorkomen. Als sequentieanalyses nog niet volstaan om uit te sluiten dat de nieuwe varianten vaker kunnen voorkomen, zouden volgens de richtsnoeren van het ECDC inzake genoomsequentieanalyse evenredige reismaatregelen ook moeten worden overwogen ten aanzien van reizigers uit gebieden waar het niveau van lokale overdracht aanhoudend hoog is.

                  (8)

                  Gezien de aanbevelingen van het ECDC moet Aanbeveling (EU) 2020/1475 dienovereenkomstig worden gewijzigd.

                  (9)

                  Om rekening te houden met het zeer hoge niveau van lokale overdracht, mogelijk in verband met de toegenomen overdraagbaarheid van de nieuwe zorgwekkende varianten, zou een nieuwe kleur, donkerrood, moeten worden toegevoegd aan de kaart die wekelijks door het ECDC wordt gepubliceerd. Deze kleur moet aangeven in welke gebieden het virus zeer snel circuleert, ook vanwege de aanwezigheid van meer besmettelijke zorgwekkende varianten.

                  (10)

                  De lidstaten zouden ook rekening moeten houden met de prevalentie van nieuwe zorgwekkende SARS-CoV-2-varianten, en met het niveau van genoomsequentieanalyse in andere lidstaten. In de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Europese Raad en de Raad over een eengemaakt front tegen COVID-19 wordt benadrukt dat de lidstaten het percentage genoomsequentieanalyses dringend tot 5-10 % van de positieve testresultaten moeten verhogen – zo nodig door gebruik te maken van de capaciteit van het ECDC – om de voortgang van de varianten vast te stellen of nieuwe te detecteren.

                  (11)

                  Het hoge niveau van lokale overdracht in de meeste lidstaten betekent dat reizen een bijzondere uitdaging zal blijven. Alle niet-essentiële reizen, met name naar en vanuit hoogrisicogebieden, zou sterk moeten worden ontmoedigd totdat de epidemiologische situatie aanzienlijk is verbeterd, met name in het licht van de uitbraak van nieuwe varianten. Aangezien het risico van besmetting of overdracht vergelijkbaar is voor binnenlandse en grensoverschrijdende reizen, zouden de lidstaten moeten zorgen voor samenhang tussen de maatregelen die op beide soorten niet-essentiële reizen worden toegepast.

                  (12)

                  In de mondelinge conclusies van de videoconferentie met de leden van de Europese Raad van 21 januari 2021 (6) heeft de voorzitter van de Europese Raad erop gewezen dat de grenzen open moeten blijven voor het functioneren van de eengemaakte markt, waaronder het leveren van essentiële goederen en diensten. Er zouden geen willekeurige reisverboden mogen worden opgelegd. Wel kunnen maatregelen om niet-essentiële reizen in de EU te beperken nodig zijn om de verspreiding van het virus tegen te gaan. In verband met de risico’s van de nieuwe virusvarianten zal de Raad mogelijk — zonder zijn beginselen uit het oog te verliezen — de aanbevelingen over reizen binnen de EU en niet-essentiële reizen naar de EU moeten herzien.

                  (13)

                  Een gecoördineerde aanpak heeft tot doel de herinvoering van controles aan de binnengrenzen te voorkomen. Grenssluitingen of algemene reisverboden, alsook de opschorting van lucht-, land- of watervervoer zijn niet gerechtvaardigd, aangezien gerichtere maatregelen, zoals verplichte quarantaine of tests, voldoende effectief en bovendien minder verstorend zijn. Het systeem van “green lanes” (7) moet de vervoersstromen in beweging houden, met name om het vrije verkeer van goederen en diensten te waarborgen en verstoringen van de toeleveringsketen te voorkomen.

                  (14)

                  Alle beperkingen van het vrije verkeer van personen moeten verder worden toegepast met inachtneming van de algemene beginselen van het Unierecht, met name evenredigheid en non-discriminatie, onder meer op grond van nationaliteit. Maatregelen die worden genomen, zouden dus niet verder mogen gaan dan hetgeen strikt noodzakelijk is om de volksgezondheid te beschermen. Duidelijke, snelle en omvattende informatie voor het publiek blijft van cruciaal belang om de voorspelbaarheid, rechtszekerheid en naleving door de burgers te garanderen. De beperkingen moeten adequaat worden gehandhaafd en eventuele sancties moeten doeltreffend en evenredig zijn.

                  (15)

                  Op 11 januari 2021 heeft het Gezondheidsbeveiligingscomité een akkoord bereikt over aanbevelingen voor een gemeenschappelijke EU-aanpak met betrekking tot isolatiemaatregelen voor COVID-19-patiënten en quarantainemaatregelen voor contacten en reizigers. Lidstaten die voor reizen quarantaine opleggen, zouden daarbij de aanbevelingen van het Gezondheidsbeveiligingscomité (8) met betrekking tot quarantainemaatregelen voor reizigers moeten toepassen. Met name wanneer voor reizigers uit hoogrisicogebieden een quarantaineplicht geldt, zou moeten worden overwogen de vereiste quarantaineperiode in te korten indien de reiziger 5 tot 7 dagen na binnenkomst negatief test, tenzij hij symptomen ontwikkelt.

                  (16)

                  Gezien de toename van de testcapaciteit voor COVID-19 zou Aanbeveling (EU) 2020/1475 moeten worden gewijzigd om de lidstaten de mogelijkheid te bieden om reizigers uit andere dan “groen” ingekleurde gebieden te verplichten zich vóór vertrek te laten testen.

                  (17)

                  Gezien het hoge niveau van lokale overdracht in “donkerrood” ingekleurde gebieden zouden personen die voor niet-essentiële doeleinden vanuit dergelijke gebieden reizen, moeten worden verplicht zich vóór vertrek te laten testen en, overeenkomstig de aanbevelingen van het Gezondheidsbeveiligingscomité, na aankomst op hun bestemming in quarantaine te gaan. Wanneer reizigers niet in quarantaine gaan in hun verblijfplaats, zou moeten worden voorzien in passende fysieke omstandigheden voor quarantaineruimten en in de bescherming van en zorg voor kinderen in quarantaine overeenkomstig de richtsnoeren van de WHO (9).

                  (18)

                  Personen die naar hun lidstaat van verblijf terugkeren en zich vóór vertrek niet konden laten testen, zou moeten worden toegestaan zich na aankomst te laten testen, zodat wordt voorkomen dat zij niet naar hun woonplaats kunnen terugkeren.

                  (19)

                  Gezien het hoge besmettingsniveau in “donkerrood” ingekleurde gebieden zouden essentiële reizigers ook moeten worden verplicht een COVID-19-test te laten afnemen en in quarantaine te gaan, mits dit geen onevenredige gevolgen heeft voor de uitoefening van hun essentiële functie of behoefte, bijvoorbeeld omdat de blootstelling van de reiziger aan de algemene bevolking op de plaats van bestemming zeer beperkt is. Wanneer een lidstaat, rekening houdend met de specifieke epidemiologische situatie, toch een testplicht voor transportwerkers en vervoeraanbieders oplegt, mag dit niet tot verstoringen van het vervoer leiden (10). Om de toeleveringsketens in stand te houden, mogen quarantainevoorschriften niet van toepassing zijn op vervoerspersoneel tijdens de uitoefening van deze essentiële functie.

                  (20)

                  Beperkingen in verband met grensoverschrijdende reizen zijn bijzonder verstorend voor personen die de grens dagelijks of vaak oversteken om naar het werk of naar school te gaan, om naaste familie te bezoeken, om medische zorg te krijgen of om voor hun dierbaren te zorgen. Personen die voor dergelijke essentiële doeleinden de grens oversteken, zouden niet verplicht mogen worden om in quarantaine te gaan, aangezien dit een ernstig verstorend effect heeft op hun leven en hun inkomen en op de economie als geheel. Zolang de epidemiologische situatie aan weerszijden van de grens vergelijkbaar is, lijkt het onnodig dergelijke personen te verplichten zich frequent te laten testen louter en alleen omdat zij een grens oversteken. Nauwe coördinatie tussen lidstaten en grensoverschrijdende regio’s blijft van bijzonder belang.

                  (21)

                  Gezien de evolutie van de epidemiologische situatie zou de Commissie, met de steun van het ECDC, regelmatig de in deze aanbeveling geschetste criteria, databehoeften en drempelwaarden moeten blijven beoordelen, en daarbij moeten nagaan of andere criteria moeten worden overwogen en of de drempelwaarden moeten worden aangepast. Zij zou haar bevindingen ter overweging moeten voorleggen aan de Raad, in voorkomend geval samen met een voorstel om de aanbeveling te wijzigen,

            HEEFT DE VOLGENDE AANBEVELING VASTGESTELD:Aanbeveling (EU) 2020/1475 van de Raad betreffende een gecoördineerde aanpak van de beperking van het vrije verkeer in reactie op de COVID-19-pandemie wordt als volgt gewijzigd.
                  1)

                  In punt 10 wordt punt c) vervangen door:

                              “c)

                              rood: indien het totale aantal COVID-19-meldingen over een periode van 14 dagen 50 tot 150 bedraagt en het percentage positieve tests voor COVID-19-besmetting 4 % of meer is, dan wel indien het totale aantal COVID-19-meldingen over een periode van 14 dagen meer dan 150 maar minder dan 500 bedraagt,”.

                  2)

                  In punt 10 wordt het volgende punt c bis) ingevoegd:

                              “c

                              bis) donkerrood: indien het totale aantal COVID-19-meldingen over een periode van 14 dagen 500 of meer bedraagt;”.

                  3)

                  In punt 13 wordt punt a) vervangen door:

                              “a)

                              zouden de lidstaten de verschillen op het vlak van de epidemiologische situatie tussen “oranje”, “rood” of “donkerrood” ingekleurde gebieden moeten respecteren en proportioneel moeten handelen;”.

                  4)

                  In punt 13 wordt punt d) vervangen door:

                              “d)

                              zouden de lidstaten rekening moeten houden met teststrategieën en bijzondere aandacht moeten besteden aan de situatie van gebieden met hoge testaantallen;”.

                  5)

                  In punt 13 wordt het volgende punt e) toegevoegd:

                              “e)

                              zouden de lidstaten rekening moeten houden met de prevalentie van zorgwekkende SARS-CoV-2-varianten, vooral varianten die gemakkelijker overdraagbaar en dodelijker zijn, en met het niveau van de uitgevoerde genoomsequentieanalyse, ongeacht hoe het betrokken gebied is ingekleurd.”.

                  6)

                  Na de titel “Gemeenschappelijk raamwerk voor mogelijke maatregelen ten aanzien van reizigers uit gebieden met een groter risico” wordt het volgende punt 16 bis ingevoegd:

                              “16

                              bis De lidstaten zouden alle niet-essentiële reizen naar en vanuit overeenkomstig punt 10 “donkerrood” ingekleurde gebieden sterk moeten ontmoedigen en zouden alle niet-essentiële reizen naar en vanuit overeenkomstig punt 10 “rood” ingekleurde gebieden moeten ontmoedigen.
                              Tegelijkertijd zouden de lidstaten ernaar moeten streven verstoringen van essentiële reizen te voorkomen, de vervoersstromen volgens het systeem van “green lanes” in beweging te houden en verstoringen van de toeleveringsketens en van het verkeer van werknemers en zelfstandigen die om professionele of zakelijke redenen reizen, te voorkomen.”.

                  7)

                  In punt 17 worden de punten a) en b) vervangen door:

                              “a)

                              in quarantaine/zelfisolatie gaan, zoals aanbevolen door het Gezondheidsbeveiligingscomité (11), en/of

                              b)

                              zich vóór en/of na aankomst op COVID-19-besmetting laten testen. Het kan gaan om een RT-PCR-test of een snelle antigeentest als opgenomen in de gemeenschappelijke en bijgewerkte lijst van snelle COVID-19-antigeentests die is opgesteld op basis van de Aanbeveling van de Raad van 21 januari 2021 betreffende een gemeenschappelijk kader voor het gebruik en de validering van snelle antigeentests en de wederzijdse erkenning van COVID-19-testresultaten in de EU (12), zoals bepaald door de nationale volksgezondheidsinstanties.”.

                  8)

                  In punt 17 wordt de volgende alinea geschrapt:
                  “De lidstaten kunnen reizigers de optie bieden om, in plaats van de in punt b) vermelde test te ondergaan, zich vóór aankomst te laten testen op COVID-19-besmetting.”.

                  9)

                  In punt 17 wordt de volgende alinea toegevoegd:
                  “De lidstaten zouden voldoende testcapaciteit moeten aanbieden en digitale testcertificaten moeten aanvaarden, waarbij zij er tegelijkertijd voor moeten zorgen dat dit geen afbreuk doet aan de verlening van essentiële gezondheidsdiensten, met name wat de laboratoriumcapaciteit betreft.”.

                  10)

                  Het volgende punt 17 bis wordt ingevoegd:

                              “17

                              bis De lidstaten zouden personen die vanuit een overeenkomstig punt 10, onder c bis), “donkerrood” ingekleurd gebied reizen, moeten verplichten om zowel vóór aankomst een COVID-19-test te laten afnemen als in quarantaine/zelfisolatie te gaan zoals aanbevolen door het Gezondheidsbeveiligingscomité. Soortgelijke maatregelen zouden kunnen worden toegepast voor gebieden met een hoge prevalentie van zorgwekkende varianten.
                              De lidstaten zouden niet-farmaceutische interventies moeten invoeren, handhaven of versterken, met name in “donkerrood” ingekleurde gebieden, de inspanningen op het gebied van testen en contactopsporing moeten versterken en het niveau van bewaking en sequentieanalyse van een representatieve steekproef van binnen een gemeenschap geconstateerde COVID-19-gevallen moeten verhogen, teneinde de verspreiding en de impact van opkomende, gemakkelijker overdraagbare SARS-CoV-2-varianten onder controle te houden.”.

                  11)

                  Het volgende punt 17 ter wordt ingevoegd:

                              “17

                              ter De lidstaten zouden personen die op hun grondgebied verblijven, de mogelijkheid moeten bieden om zich, in aanvulling op de eventuele toepasselijke quarantaine-/zelfisolatievoorschriften, na aankomst op COVID-19-besmetting te laten testen in plaats van vóór aankomst een test als bedoeld in punt 17, onder b), en punt 17 bis te ondergaan.”.

                  12)

                  Het volgende punt 19 bis wordt ingevoegd:

                              “19

                              bis Overeenkomstig punt 17 bis zouden reizigers met een essentiële functie of behoefte die vanuit een “donkerrood” ingekleurd gebied reizen, aan de testvoorschriften moeten voldoen en in quarantaine/zelfisolatie moeten gaan, mits dit geen onevenredige gevolgen heeft voor de uitoefening van hun functie of behoefte.
                              Bij wijze van afwijking zouden transportwerkers en vervoeraanbieders op grond van punt 19, onder b), in beginsel niet mogen worden verplicht zich op COVID-19-besmetting te laten testen overeenkomstig punt 17, onder b), en punt 17 bis. Wanneer een lidstaat van transportwerkers en vervoeraanbieders eist dat zij zich op COVID-19-besmetting laten testen, zouden daarvoor snelle antigeentests moeten worden gebruikt en zou dit niet tot verstoringen van het vervoer mogen leiden. Indien zich verstoringen van het vervoer of van de toeleveringsketen voordoen, zouden de lidstaten dergelijke systematische testvoorschriften onmiddellijk moeten opheffen of intrekken zodat de “green lanes” kunnen blijven functioneren. Transportwerkers en vervoeraanbieders zouden niet mogen worden verplicht om bij de uitoefening van deze essentiële functie in quarantaine te gaan overeenkomstig punt 17, onder a), en punt 17 bis.”.

                  13)

                  Het volgende punt 19 ter wordt ingevoegd:

                              “19

                              ter In aanvulling op de vrijstellingen in punt 19 bis zouden de lidstaten personen die in grensregio’s wonen en dagelijks of vaak de grens oversteken voor werk, zaken, onderwijs, familie, medische zorg of mantelzorg, niet mogen verplichten zich te laten testen of in quarantaine/zelfisolatie te gaan, en met name geen personen die kritieke functies vervullen of van essentieel belang zijn voor kritieke infrastructuur. Indien in deze regio’s een testplicht voor grensoverschrijdende reizen wordt ingevoerd, zou de frequentie van de tests op dergelijke personen evenredig moeten zijn. Indien de epidemiologische situatie aan weerszijden van de grens vergelijkbaar is, zou er voor reizen geen testplicht mogen worden opgelegd. Personen die beweren dat hun situatie onder dit punt valt, kunnen worden verplicht bewijsstukken of een verklaring in die zin over te leggen.”.

                  14)

                  Punt 21 wordt vervangen door:

                              “21.

                              Maatregelen die worden toegepast op personen die aankomen uit gebieden die overeenkomstig punt 10 “donkerrood”, “rood”, “oranje” of “grijs” zijn ingekleurd, mogen niet discriminerend zijn, d.w.z. deze moeten evenzeer gelden voor onderdanen van de betrokken lidstaat die terugkeren.”.

         Gedaan te Brussel, 1 februari 2021.

               Voor de Raad

               De voorzitter

            A.P. ZACARIAS

         (1)  PB L 337 van 14.10.2020, blz. 3.

         (2)  Beschikbaar op: https://www.ecdc.europa.eu/en/covid-19/situation-updates/weekly-maps-coordinated-restriction-free-movement

         (3)  COM(2021) 35 final.

         (4)  ECDC Risk Assessment: Risk related to spread of new SARS-CoV-2 variants of concern in the EU/EEA”, beschikbaar via: https://www.ecdc.europa.eu/en/publications-data/covid-19-risk-assessment-spread-new-sars-cov-2-variants-eueea

         (5)  Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding. Risk related to spread of new SARS-CoV-2 variants of concern in the EU/EEA, first update — 21 januari 2021. ECDC: Stockholm; 2021. Beschikbaar via: https://www.ecdc.europa.eu/sites/default/files/documents/COVID-19-risk-related-to-spread-of-new-SARS-CoV-2-variants-EU-EEA-first-update.pdf

         (6)  Mondelinge conclusies van voorzitter Charles Michel na de videoconferentie met de leden van de Europese Raad van 21 januari 2021, beschikbaar op: https://www.consilium.europa.eu/nl/press/press-releases/2021/01/21/oral-conclusions-by-president-charles-michel-following-the-video-conference-of-the-members-of-the-european-council-on-21-january-2021/

         (7)  Zie Mededeling van de Commissie “De green lanes versterken om de economie tijdens de COVID-19-pandemie op gang te houden” (COM(2020) 685 final) en Aanbeveling (EU) 2020/2243 van de Commissie van 22 december 2020 over een gecoördineerde aanpak van reizen en vervoer in reactie op de in het Verenigd Koninkrijk waargenomen variant van SARS-CoV-2 (PB L 436 van 28.12.2020, blz. 72).

         (8)  Door het Gezondheidsbeveiligingscomité op 11 januari 2021 aangenomen aanbevelingen voor een gemeenschappelijke EU-aanpak met betrekking tot isolatie voor COVID-19-patiënten en quarantaine voor contacten en reizigers, https://ec.europa.eu/health/sites/health/files/preparedness_response/docs/hsc_quarantine-isolation_recomm_en.pdf

         (9)  WHO-referentie: WHO/2019-nCoV/IHR_Quarantine/2020.3. Beschikbaar op: https://www.who.int/publications/i/item/considerations-for-quarantine-of-individuals-in-the-context-of-containment-for-coronavirus-disease-(covid-19)

         (10)  Zie Aanbeveling (EU) 2020/2243 van de Commissie van 22 december 2020 over een gecoördineerde aanpak van reizen en vervoer in reactie op de in het Verenigd Koninkrijk waargenomen variant van SARS-CoV-2 (PB L 436 van 28.12.2020, blz. 72).

         (11)  Door het Gezondheidsbeveiligingscomité op 11 januari 2021 aangenomen aanbevelingen voor een gemeenschappelijke EU-aanpak met betrekking tot isolatie voor COVID-19-patiënten en quarantaine voor contacten en reizigers, https://ec.europa.eu/health/sites/health/files/preparedness_response/docs/hsc_quarantine-isolation_recomm_en.pdf

         (12)  https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-5451-2021-INIT/nl/pdf