title: Richtlijn 2004/40/EG van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2004 betreffende de minimumvoorschriften inzake gezondheid en veiligheid met betrekking tot de blootstelling van werknemers aan de risico's van fysische agentia (elektromagnetische velden) (18de bijzondere richtlijn in de zin van artikel 16, lid l, van Richtlijn 89/391/EEG)

text:
30.4.2004          NL         Publicatieblad van de Europese Unie                       L 159/ 1
_______________________________________________________________________________
                                                     I
                 (Besluiten waarvan de publicatie voorwaarde is voor de toepassing)
        RICHTLIJN 2004/40/EG VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD
                                            van 29 april 2004
       betreffende de minimumvoorschriften inzake gezondheid en veiligheid met betrekking
               tot de blootstelling van werknemers aan de risico's van fysische agentia
                 (elektromagnetische velden) (18de bijzondere richtlijn in de zin van
                              artikel 16, lid 1, van Richtlijn 89/391/EEG)
HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, met name artikel 137, lid 2,
Gezien het voorstel van de Commissie 1, ingediend na raadpleging van het Raadgevend Comité
voor de veiligheid, de hygiëne en de gezondheidsbescherming op de arbeidsplaats,
Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité 2,
Na raadpleging van het Comité van de Regio's,
Handelend volgens de procedure van artikel 251 van het Verdrag 3,
1
      PB C 77 van 18.3.1993, blz. 12 en PB C 230 van 19.8.1994, blz. 3.
2
      PB C 249 van 13.9.1993, blz. 28.
3
      Advies van het Europees Parlement van 20 april 1994 (PB C 128 van 9.5.1994, blz. 146),
      bevestigd op 16 september 1999 (PB C 54 van 25.2.2000, blz. 75), gemeenschappelijk
      standpunt van de Raad van 18 december 2003 (PB C 66 E van 16.3.2004, blz. 1) en standpunt
      van het Europees Parlement van 30 maart 2004 (nog niet verschenen in het Publicatieblad).
      Besluit van de Raad van 7 april 2004.
 ---pagebreak--- 30.4.2004         NL         Publicatieblad van de Europese Unie                             L 159/ 2
_______________________________________________________________________________
Overwegende hetgeen volgt:
(1)   Ingevolge het Verdrag kan de Raad door middel van richtlijnen minimumvoorschriften vast-
      stellen om de verbetering van met name het arbeidsmilieu te bevorderen, teneinde een betere
      bescherming van de gezondheid en de veiligheid van werknemers te waarborgen.
      Administratieve, financiële en juridische verplichtingen die de oprichting en ontwikkeling van
      kleine en middelgrote ondernemingen zouden kunnen hinderen moeten in die richtlijnen
      vermeden worden.
(2)   In de mededeling van de Commissie over haar actieprogramma tot uitvoering van het
      Gemeenschapshandvest van de sociale grondrechten van de werknemers worden minimum-
      voorschriften inzake gezondheid en veiligheid met betrekking tot de blootstelling van werk-
      nemers aan de risico's van fysische agentia in het vooruitzicht gesteld. In september 1990
      heeft het Europees Parlement een resolutie over dat actieprogramma 1 aangenomen, waarin de
      Commissie in het bijzonder wordt verzocht voor met lawaai, trillingen en andere fysische
      agentia op de arbeidsplaats verbonden risico's een specifieke richtlijn op te stellen.
(3)   Als eerste stap hebben het Europees Parlement en de Raad op 25 juni 2002 Richtlijn
      2002/44/EG betreffende de minimumvoorschriften inzake gezondheid en veiligheid met
      betrekking tot de blootstelling van werknemers aan de risico's van fysische agentia (trillingen)
      (zestiende bijzondere richtlijn in de zin van artikel 16, lid 1, van Richtlijn 89/391/EEG) 2 aan-
      genomen. Vervolgens hebben het Europees Parlement en de Raad op 6 februari 2003 Richtlijn
      2003/10/EG betreffende de minimumvoorschriften inzake gezondheid en veiligheid met
      betrekking tot de blootstelling van werknemers aan de risico's van fysische agentia (lawaai)
      (zeventiende bijzondere richtlijn in de zin van artikel 16, lid 1, van Richtlijn 89/391/EEG) 3
      aangenomen.
1
      PB C 260 van 15.10.1990, blz. 167.
2
      PB L 177 van 6.7.2002, blz. 13.
3
      PB L 42 van 15.2.2003, blz. 38.
 ---pagebreak--- 30.4.2004          NL         Publicatieblad van de Europese Unie                           L 159/ 3
_______________________________________________________________________________
(4)   Het wordt nu noodzakelijk geacht maatregelen in te voeren ter bescherming van werknemers
      tegen de risico's die verbonden zijn aan elektromagnetische velden door de effecten daarvan
      op de gezondheid en de veiligheid van werknemers. De effecten op de lange termijn, waar-
      onder mogelijke kankerverwekkende gevolgen tengevolge van de blootstelling aan tijds-
      afhankelijke elektrische, magnetische en elektromagnetische velden waarvoor geen sluitend
      wetenschappelijk bewijs bestaat dat er een causaal verband bestaat, komen in deze richtlijn
      echter niet aan de orde. Met deze maatregelen wordt niet alleen beoogd de gezondheid en de
      veiligheid van elke werknemer afzonderlijk te waarborgen, maar ook om alle werknemers van
      de Gemeenschap een als minimum te beschouwen basisbescherming te bieden, waarmee
      eventuele concurrentievervalsing wordt vermeden.
(5)   Deze richtlijn stelt minimumvoorschriften vast en laat de lidstaten daarmee de keuze
      gunstiger bepalingen voor de bescherming van werknemers te handhaven of aan te nemen,
      met name waar het de vaststelling betreft van lagere waarden voor de actiewaarden of de
      grenswaarden voor blootstelling aan elektromagnetische velden; de uitvoering van deze richt-
      lijn mag niet dienen als rechtvaardiging voor enigerlei achteruitgang ten opzichte van de in de
      lidstaten reeds bestaande situatie.
(6)   Een systeem ter bescherming tegen elektromagnetische velden moet beperkt blijven tot een
      omschrijving, zonder overbodige details, van de te bereiken doeleinden, de in acht te nemen
      beginselen en de te gebruiken basisgrootheden, teneinde de lidstaten in staat te stellen de
      minimumvoorschriften op equivalente wijze toe te passen.
(7)   De blootstelling aan elektromagnetische velden kan doeltreffender worden verminderd door
      reeds bij het ontwerpen van werkplekken voor preventie te zorgen en arbeidsmiddelen,
      -procédés en -methoden zodanig te kiezen dat risico's bij voorrang aan de bron worden
      bestreden. Maatregelen met betrekking tot arbeidsmiddelen en -methoden leveren derhalve
      een bijdrage aan de bescherming van de betrokken werknemers.
 ---pagebreak--- 30.4.2004         NL          Publicatieblad van de Europese Unie                             L 159/ 4
_______________________________________________________________________________
(8)   Het is van belang dat werkgevers zich aanpassen aan de technische vooruitgang en de weten-
      schappelijke kennis inzake risico's in verband met blootstelling aan elektromagnetische
      velden teneinde de bescherming van de veiligheid en de gezondheid van werknemers te
      verbeteren.
(9)   De onderhavige richtlijn is een bijzondere richtlijn in de zin van artikel 16, lid 1, van Richtlijn
      89/391/EEG van de Raad van 12 juni 1989 betreffende de tenuitvoerlegging van maatregelen
      ter bevordering van de verbetering van de veiligheid en de gezondheid van de werknemers op
      het werk 1. Richtlijn 89/391/EEG is derhalve onverminderd meer stringente en/of meer
      specifieke bepalingen in deze richtlijn onverkort van toepassing op het gebied van de
      blootstelling van werknemers aan elektromagnetische velden.
(10) Deze richtlijn vormt een concrete bijdrage tot de verwezenlijking van de sociale dimensie van
      de interne markt.
(11) De voor de uitvoering van deze richtlijn vereiste maatregelen dienen te worden vastgesteld
      overeenkomstig Besluit 1999/468/EEG van 28 juni 1999 tot vaststelling van de voorwaarden
      voor de uitoefening van de aan de Commissie verleende uitvoeringsbevoegdheden 2.
(12) Inachtneming van de grenswaarden voor blootstelling en de actiewaarden dient een hoog
      beschermingsniveau ten aanzien van de bewezen gezondheidseffecten van blootstelling aan
      elektromagnetische straling te bieden, maar storingen van of effecten op het functioneren van
      medische hulpmiddelen, zoals metalen prothesen, pacemakers en defibrillators, cochlea-
      implantaten en andere implantaten, kunnen daardoor niet zonder meer worden vermeden; met
      name storingen met pacemakers kunnen optreden bij niveaus onder de actiewaarden en hier-
      voor moeten passende voorzorgen en beschermende maatregelen worden genomen,
HEBBEN DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:
1
      PB L 183 van 29.6.1989, blz. 1. Richtlijn gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1882/2003 van
      het Europees Parlement en de Raad (PB L 284 van 31.10.2003, blz. 1).
2
      PB L 184 van 17.7.1999, blz. 23.
 ---pagebreak--- 30.4.2004          NL          Publicatieblad van de Europese Unie                             L 159/ 5
_______________________________________________________________________________
                                                AFDELING I
                                       ALGEMENE BEPALINGEN
                                                  Artikel 1
                                        Doel en toepassingsgebied
1. Bij deze richtlijn, die de 18de bijzondere richtlijn in de zin van artikel 16, lid 1, van Richtlijn
89/391/EEG is, worden minimumvoorschriften vastgesteld voor de bescherming van werknemers
tegen risico's voor hun gezondheid en veiligheid die zich voordoen of kunnen voordoen door bloot-
stelling aan elektromagnetische velden (0 Hz - 300 GHz) tijdens het werk.
2. Deze richtlijn heeft betrekking op de risico's voor de gezondheid en de veiligheid van werk-
nemers door bekende negatieve effecten op korte termijn, veroorzaakt door het circuleren van
geïnduceerde stroom in het menselijk lichaam en door energieabsorptie, alsmede door contact-
stroom.
3. Deze richtlijn betreft niet de veronderstelde effecten op lange termijn.
4. Deze richtlijn betreft niet de risico's die verbonden zijn aan het contact met stroomvoerende
geleiders.
5. Richtlijn 89/391/EEG is onverkort van toepassing op het gehele gebied, bedoeld in lid 1,
onverminderd meer stringente en/of meer specifieke bepalingen van deze richtlijn.
 ---pagebreak--- 30.4.2004         NL          Publicatieblad van de Europese Unie                        L 159/ 6
_______________________________________________________________________________
                                               Artikel 2
                                              Definities
Voor de toepassing van deze richtlijn gelden onderstaande definities:
a)    "elektromagnetische velden": statische magnetische en tijdsafhankelijke elektrische,
      magnetische en elektromagnetische velden met frequenties tot 300 GHz;
b)    "grenswaarden voor blootstelling": grenzen aan de blootstelling aan elektromagnetische
      velden, die direct gebaseerd zijn op bewezen gezondheidseffecten en biologische gegevens.
      Inachtneming van deze grenzen waarborgt dat aan elektromagnetische velden blootgestelde
      werknemers worden beschermd tegen alle bekende negatieve gevolgen voor de gezondheid;
c)    "actiewaarden": de grootte van rechtstreeks meetbare parameters, uitgedrukt als elektrische
      veldsterkte (E), magnetische veldsterkte (H), magnetische fluxdichtheid (B) en vermogens-
      dichtheid (S), bij het bereiken waarvan een of meer van de gespecificeerde metingen van deze
      richtlijn moeten worden uitgevoerd. Naleving van deze waarden waarborgt dat de
      toepasselijke grenswaarden voor blootstelling niet worden overschreden.
                                               Artikel 3
                         Grenswaarden en actiewaarden voor de blootstelling
1. De grenswaarden voor blootstelling zijn vermeld in de bijlage, tabel 1.
 ---pagebreak--- 30.4.2004         NL         Publicatieblad van de Europese Unie                               L 159/ 7
_______________________________________________________________________________
2. De actiewaarden zijn vermeld in de bijlage, tabel 2.
3. Voor de beoordeling, de meting en/of de berekening van de blootstelling van een werknemer aan
elektromagnetische velden mogen de lidstaten gebruik maken van andere wetenschappelijke
normen of richtsnoeren totdat er geharmoniseerde Europese normen van het Europees Comité voor
elektrotechnische normalisatie beschikbaar zijn voor alle situaties die moeten worden beoordeeld,
gemeten en berekend. De lidstaten kunnen andere wetenschappelijke normen of richtsnoeren
gebruiken.
                                           AFDELING II
                           VERPLICHTINGEN VAN DE WERKGEVER
                                              Artikel 4
                     Bepaling van de blootstelling en beoordeling van de risico's
1. Bij de uitvoering van de voorschriften van artikel 6, lid 3, en artikel 9, lid 1, van Richtlijn
89/391/EEG beoordeelt en, indien nodig, meet en berekent de werkgever de niveaus van de
elektromagnetische velden waaraan de werknemers zijn blootgesteld. Beoordeling, meting en
berekening kunnen geschieden overeenkomstig de in artikel 3 bedoelde wetenschappelijke normen
en richtsnoeren totdat er geharmoniseerde Europese normen van het Europees Comité voor
elektrotechnische normalisatie beschikbaar zijn voor alle situaties die moeten worden beoordeeld,
gemeten en berekend en, in voorkomend geval, met inachtneming van de door de producent van de
arbeidsmiddelen opgegeven emissieniveaus, wanneer die arbeidsmiddelen onder de desbetreffende
communautaire richtlijnen vallen.
 ---pagebreak--- 30.4.2004          NL         Publicatieblad van de Europese Unie                          L 159/ 8
_______________________________________________________________________________
2. Indien de in artikel 3 bedoelde actiewaarden overschreden zijn, bepaalt en, zo nodig, berekent de
werkgever op basis van de beoordeling van de niveaus van de elektromagnetische velden overeen-
komstig lid 1 of de grenswaarden voor blootstelling overschreden worden.
3. De in de leden 1 en 2 bedoelde beoordeling, meting en/of berekening behoeven niet te gebeuren
voor een voor het publiek toegankelijke arbeidsplaats mits reeds een evaluatie is verricht overeen-
komstig Aanbeveling 1999/519/EG van de Raad van 12 juli 1999 betreffende de beperking van
blootstelling van de bevolking aan elektromagnetische velden van OHz - 300 GHz1, en met inacht-
neming van de daarin bepaalde restricties voor werknemers en met uitsluiting van
veiligheidsrisico's.
4. De in lid 1 en lid 2 bedoelde beoordeling, meting en/of berekening worden op deskundige wijze
gepland en met passende frequentie uitgevoerd door deskundige bevoegde diensten of personen,
met name rekening houdend met het bepaalde in artikel 7 en artikel 11 van Richtlijn 89/391/EEG
inzake de vereiste deskundige diensten of personen en de raadpleging en deelneming van
werknemers). De gegevens die door middel van de beoordeling, meting en/of berekening van het
niveau van blootstelling zijn verkregen, worden in een passende vorm bewaard om latere raad-
pleging mogelijk te maken.
5. Overeenkomstig artikel 6, lid 3, van Richtlijn 89/391/EEG besteedt de werkgever bij de
risicobeoordeling met name aandacht aan:
a)    het niveau, het frequentiespectrum, de duur en de aard van de blootstelling;
b)    de in artikel 3 van deze richtlijn bedoelde grenswaarden voor blootstelling en actiewaarden;
1
      PB L 199 van 30.7.1999, blz. 59.
 ---pagebreak--- 30.4.2004           NL         Publicatieblad van de Europese Unie                        L 159/ 9
_______________________________________________________________________________
c)    de mogelijke gevolgen voor de gezondheid en veiligheid van werknemers die een bijzonder
      risico lopen;
d)    indirecte effecten zoals
      i)     interferentie met medische elektronische apparatuur en hulpmiddelen (inclusief
             pacemakers en andere implantaten);
      ii)    het risico van rondvliegend ferromagnetisch materiaal in een statisch magnetisch veld
             met een magnetische fluxdichtheid van meer dan 3 mT;
      iii)   de activering van elektrische ontstekingsmiddelen (detonatoren);
      iv)    branden en explosies ingevolge de ontbranding van ontvlambaar materiaal door vonken
             tengevolge van inductievelden, contactstroom of vonkontladingen;
e)    het bestaan van vervangende arbeidsmiddelen die ontworpen zijn om de niveaus van bloot-
      stelling aan elektromagnetische velden te verminderen;
f)    via het gezondheidstoezicht verkregen relevante informatie, met inbegrip van gepubliceerde
      informatie, voorzover dat mogelijk is;
g)    blootstelling aan verscheidene bronnen ;
h)    gelijktijdige blootstelling aan velden van verschillende frequentie.
 ---pagebreak--- 30.4.2004          NL           Publicatieblad van de Europese Unie                        L 159/ 10
_______________________________________________________________________________
6. De werkgever is in het bezit van een risicobeoordeling, overeenkomstig artikel 9, lid 1, punt a),
van Richtlijn 89/391/EEG, en vermeldt welke maatregelen overeenkomstig de artikelen 5 en 6 van
de onderhavige richtlijn moeten worden getroffen. De risicobeoordeling wordt op een geschikte
drager vastgelegd, overeenkomstig de nationale wetgeving en praktijk; de werkgever kan daarbij
argumenten aandragen om aan te tonen dat de aard en de omvang van de aan elektromagnetische
velden verbonden risico's een meer uitvoerige beoordeling overbodig maken. De risicobeoordeling
wordt regelmatig bijgewerkt, met name indien ingrijpende veranderingen hebben plaatsgevonden
waardoor zij achterhaald is, of wanneer uit de resultaten van het medisch toezicht blijkt dat
aanpassing nodig is.
                                                 Artikel 5
                       Maatregelen ter voorkoming of vermindering van risico's
1. De risico's van blootstelling aan elektromagnetische velden worden geëlimineerd of tot een
minimum beperkt, waarbij rekening wordt gehouden met de technische vooruitgang en de
mogelijkheid om maatregelen te nemen om het risico aan de bron te beheersen.
De verkleining van risico's van blootstelling aan elektromagnetische velden geschiedt met inacht-
neming van de in artikel 6, lid 2, van Richtlijn 89/391/EEG vermelde algemene preventieprincipes.
2. Tenzij de in artikel 4, lid 2, bedoelde beoordeling blijkt dat de grenswaarden voor blootstelling
niet zijn overschreden en dat veiligheidsrisico's kunnen worden uitgesloten gaat de werkgever, bij
overschrijding van de in artikel 3 bedoelde actiewaarden, op basis van de in artikel 4 bedoelde
risicobeoordeling over tot de opstelling en uitvoering van een actieplan dat technische en/of
organisatorische maatregelen omvat om blootstelling die de grenswaarden voor blootstelling
overschrijdt, te voorkomen, met inachtneming van met name:
a)     alternatieve werkmethoden die leiden tot minder blootstelling aan elektromagnetische velden;
 ---pagebreak--- 30.4.2004          NL          Publicatieblad van de Europese Unie                          L 159/ 11
_______________________________________________________________________________
b)    de keuze van arbeidsmiddelen die minder elektromagnetische velden uitzenden, rekening
      houdend met het te verrichten werk;
c)    technische maatregelen om de emissie van elektromagnetische velden te beperken, waar
      nodig ook door het gebruik van blokkering, afscherming of soortgelijke mechanismen ter
      bescherming van de gezondheid;
d)    passende onderhoudsprogramma's voor de arbeidsmiddelen, de werkplek en de systemen op
      de arbeidsplaats;
e)    het ontwerp en de indeling van de werkplek en de arbeidsplaats;
f)    beperking van de duur en intensiteit van de blootstelling;
g)    de beschikbaarheid van passende persoonlijke beschermingsmiddelen.
3. Op basis van de risicobeoordeling bedoeld in artikel 4 worden werkplekken waar werknemers
zouden kunnen worden blootgesteld aan elektromagnetische velden die de actiewaarden
overschrijden, overeenkomstig Richtlijn 92/58/EEG van de Raad van 24 juni 1992 betreffende de
minimumvoorschriften voor de veiligheids- en/of gezondheidssignalering op het werk (negende
bijzondere richtlijn in de zin van artikel 16, lid 1, van Richtlijn 89/391/EEG) 1 aangegeven door
middel van passende signaleringen, tenzij uit de in artikel 4, lid 2, bedoelde beoordeling blijkt dat
de grenswaarden voor blootstelling niet zijn overschreden en dat veiligheidsrisico's kunnen worden
uitgesloten. De betrokken zones worden afgebakend en de toegang ertoe wordt beperkt indien dit
technisch mogelijk is en indien het risico bestaat dat de grenswaarden voor blootstelling worden
overschreden.
4. Werknemers worden in geen geval blootgesteld aan elektromagnetische velden boven de
grenswaarden voor blootstelling.
1
      PB L 245 van 26.8.1992, blz. 23.
 ---pagebreak--- 30.4.2004         NL         Publicatieblad van de Europese Unie                             L 159/ 12
_______________________________________________________________________________
Worden de grenswaarden voor blootstelling overschreden ondanks de maatregelen die de werk-
gever uit hoofde van deze richtlijn heeft genomen, dan neemt de werkgever onmiddellijk maat-
regelen om de blootstelling terug te brengen tot onder de grenswaarden. Hij gaat na waarom de
grenswaarden zijn overschreden en past de beschermings- en preventiemaatregelen dienovereen-
komstig aan om te voorkomen dat overschrijding opnieuw plaatsvindt.
5. Overeenkomstig artikel 15 van Richtlijn 89/391/EEG stemt de werkgever de in dit artikel
bedoelde maatregelen af op de vereisten voor werknemers die een bijzonder risico lopen.
                                                Artikel 6
                            Voorlichting en opleiding van de werknemers
Onverminderd de artikelen 10 en 12 van Richtlijn 89/391/EEG zorgt de werkgever ervoor dat
werknemers die aan risico's in verband met elektromagnetische velden op het werk worden bloot-
gesteld, en/of hun vertegenwoordigers, alle noodzakelijke voorlichting en opleiding ontvangen in
verband met het resultaat van de in artikel 4, lid 1, van deze richtlijn bedoelde risicobeoordeling, in
het bijzonder betreffende:
a)    maatregelen die ter uitvoering van deze richtlijn zijn genomen;
b)    de waarden en concepten van de grenswaarden voor blootstelling en actiewaarden en de
      gerelateerde potentiële gevaren;
c)    de resultaten van de overeenkomstig artikel 4 van deze richtlijn verrichte beoordeling, meting
      en/of berekening van de mate van blootstelling aan elektromagnetische velden;
 ---pagebreak--- 30.4.2004         NL         Publicatieblad van de Europese Unie                       L 159/ 13
_______________________________________________________________________________
d)    de wijze waarop schadelijke effecten van de blootstelling op de gezondheid moeten worden
      opgespoord en gemeld;
e)    de omstandigheden waarin werknemers recht hebben op gezondheidstoezicht;
f)    veilige werkmethoden om de risico's van blootstelling tot een minimum te beperken.
                                              Artikel 7
                           Raadpleging en deelneming van de werknemers
Bij de behandeling van de onderwerpen die onder deze richtlijn vallen, wordt overeenkomstig
artikel 11 van Richtlijn 89/391/EEG voorzien in raadpleging en deelneming van werknemers en/of
hun vertegenwoordigers.
                                          AFDELING III
                                     DIVERSE BEPALINGEN
                                              Artikel 8
                                        Gezondheidstoezicht
 ---pagebreak--- 30.4.2004          NL         Publicatieblad van de Europese Unie                        L 159/ 14
_______________________________________________________________________________
1. Ter preventie en voor een vroege diagnose van eventuele nadelige effecten voor de gezondheid
van blootstelling aan elektromagnetische velden wordt voorzien in een passend gezondheidstoezicht
overeenkomstig het bepaalde in artikel 14 van Richtlijn 89/391/EEG.
Voor elk geval waarin blootstelling van een werknemer boven de grenswaarden wordt
geconstateerd, wordt aan de betrokken werknemer(s) een medisch onderzoek overeenkomstig de
nationale wetgeving en gebruiken beschikbaar gesteld. Indien schade aan de gezondheid wordt
geconstateerd wordt door de werkgever overeenkomstig artikel 4 een nieuwe risico-evaluatie
uitgevoerd.
2. De werkgever neemt passende maatregelen om te waarborgen dat de arts en/of de voor de
medische controle verantwoordelijke medische instantie toegang heeft tot de resultaten van de
risico-evaluatie als bedoeld in artikel 4.
3. De resultaten van de medische controle blijven in een geschikte vorm bewaard om latere raad-
pleging mogelijk te maken, waarbij met de vereisten inzake het vertrouwelijke karakter ervan
rekening gehouden wordt. De individuele werknemers hebben desgevraagd toegang tot hun
persoonlijke medische gegevens.
                                               Artikel 9
                                               Sancties
De lidstaten voorzien in adequate sancties op inbreuken op de ingevolge deze richtlijn vastgestelde
nationale wetgeving. De sancties zijn doeltreffend, evenredig en afschrikwekkend.
 ---pagebreak--- 30.4.2004          NL         Publicatieblad van de Europese Unie                        L 159/ 15
_______________________________________________________________________________
                                               Artikel 10
                                        Technische wijzigingen
1. Wijzigingen van de grenswaarden voor blootstelling en de actiewaarden van de bijlage worden
door het Europees Parlement en de Raad gewijzigd volgens de procedure van artikel 137, lid 2, van
het Verdrag.
2. Zuiver technische wijzigingen van de bijlage in verband met
a)    de vaststelling van richtlijnen op het gebied van de technische harmonisatie en normalisatie
      met betrekking tot het ontwerp, de bouw, de vervaardiging of de constructie van arbeids-
      middelen en/of werkplekken; of
b)    de technische vooruitgang, wijzigingen in de meest toepasselijke geharmoniseerde Europese
      normen of specificaties, en nieuwe wetenschappelijke inzichten op het gebied van elektro-
      magnetische velden
worden vastgesteld volgens de regelgevingsprocedure van artikel 11, lid 2.
                                               Artikel 11
                                                Comité
1. De Commissie wordt bijgestaan door het in artikel 17 van Richtlijn 89/391/EEG bedoelde
comité.
 ---pagebreak--- 30.4.2004          NL         Publicatieblad van de Europese Unie                        L 159/ 16
_______________________________________________________________________________
2. Wanneer naar dit lid wordt verwezen, zijn de artikelen 5 en 7 van Besluit 1999/468/EG van
toepassing, met inachtneming van het bepaalde in artikel 8 van dat besluit.
De in artikel 5, lid 6, van Besluit 1999/468/EG bedoelde termijn wordt vastgesteld op drie maanden.
3. Het comité stelt zijn reglement van orde vast.
                                            AFDELING IV
                                         SLOTBEPALINGEN
                                              Artikel 12
                                              Verslagen
De lidstaten brengen om de vijf jaar aan de Commissie verslag uit over de praktische toepassing van
deze richtlijn, met vermelding van de standpunten van de sociale partners.
 De Commissie stelt om de vijf jaar het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en
Sociaal Comité en het Raadgevend Comité voor veiligheid en gezondheid op de arbeidsplaats in
kennis van de inhoud van deze verslagen, alsmede van haar evaluatie van de ontwikkelingen
terzake en van initiatieven, met name inzake blootstelling aan statische magnetische velden, die in
het licht van de nieuwe wetenschappelijke kennis gerechtvaardigd kunnen zijn.
 ---pagebreak--- 30.4.2004             NL          Publicatieblad van de Europese Unie                         L 159/ 17
_______________________________________________________________________________
                                                   Artikel 13
                                                   Omzetting
1. De lidstaten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking treden om
uiterlijk .......1 aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen de Commissie daarvan onverwijld in kennis.
Wanneer de lidstaten die bepalingen aannemen, wordt in de bepalingen zelf of bij de officiële
bekendmaking daarvan naar deze richtlijn verwezen. De regels voor deze verwijzing worden
vastgesteld door de lidstaten.
2. De lidstaten delen de Commissie de bepalingen van intern recht mee die zij op het onder deze
richtlijn vallende gebied vaststellen of reeds hebben vastgesteld.
                                                   Artikel 14
                                               Inwerkingtreding
Deze richtlijn treedt in werking op de dag van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de
Europese Unie.
1
       4 jaar na de datum van inwerkingtreding van deze richtlijn.
 ---pagebreak--- 30.4.2004          NL          Publicatieblad van de Europese Unie                L 159/ 18
_______________________________________________________________________________
                                               Artikel 15
                                               Adressaten
Deze richtlijn is gericht tot de lidstaten.
Gedaan te Straatsburg, 29 april 2004.
   Voor het Europees Parlement                                      Voor de Raad
           De voorzitter                                            De voorzitter
            P. COX                                                 M. McDOWELL
 ---pagebreak--- 30.4.2004         NL          Publicatieblad van de Europese Unie                          L 159/ 19
_______________________________________________________________________________
                                                                                BIJLAGE
         GRENSWAARDEN VOOR BLOOTSTELLING EN ACTIEWAARDEN VOOR
                               ELEKTROMAGNETISCHE VELDEN
De volgende fysische grootheden worden gebruikt als beschrijving van de blootstelling aan
elektromagnetische velden:
De contactstroom (IC) tussen een persoon en een voorwerp wordt uitgedrukt in ampère (A). Een
geleidend voorwerp in een elektrisch veld kan door dat veld worden geladen.
De stroomdichtheid (J) is de stroom die in een geleidend lichaam, zoals het menselijk lichaam of
een deel daarvan, door een eenheidsdoorsnede loopt welke loodrecht op de stroomrichting staat; zij
wordt uitgedrukt in ampère per vierkante meter (A/m2).
De elektrische veldsterkte is een vectorgrootheid (E), die overeenkomt met de kracht die op een
geladen deeltje, ongeacht de beweging daarvan in de ruimte, wordt uitgeoefend. Zij wordt
uitgedrukt in volt per meter (V/m).
De magnetische veldsterkte is een vectorgrootheid (H) die, samen met de magnetische fluxdicht-
heid, een magnetisch veld beschrijft op elk punt in de ruimte. Zij wordt uitgedrukt in ampère per
meter (A/m).
De magnetische fluxdichtheid is een vectorgrootheid (B), die een op bewegende ladingen
inwerkende kracht veroorzaakt; zij wordt uitgedrukt in tesla (T). In de lege ruimte en in biologische
materialen kunnen de magnetische fluxdichtheid en de magnetische veldsterkte in elkaar worden
omgerekend met de equivalentie 1 A/m = 4p 10-7 T.
 ---pagebreak--- 30.4.2004          NL         Publicatieblad van de Europese Unie                           L 159/ 20
_______________________________________________________________________________
De vermogensdichtheid (S) is de passende grootheid voor gebruik bij zeer hoge frequenties,
wanneer de doordringdiepte in het lichaam gering is. Zij is de loodrecht op een oppervlak vallende
energiestroom, gedeeld door de grootte van het oppervlak; zij wordt uitgedrukt in watt per vierkante
meter (W/m2).
De specifieke energieabsorptie (SA) is de energie die wordt geabsorbeerd per massaeenheid
biologisch weefsel, uitgedrukt in joule per kilogram (J/kg). In deze richtlijn wordt deze grootheid
gebruikt voor het beperken van de niet-thermische effecten van gepulseerde microgolfstraling.
Het specifieke energieabsorptietempo (SAR) gemiddeld over het gehele lichaam of over lichaams-
delen, is het tempo waarin de energie per massaeenheid lichaamsweefsel wordt geabsorbeerd; het
wordt uitgedrukt in watt per kilogram (W/kg). Het lichaams-SAR is een algemeen aanvaarde maat-
staf voor het relateren van schadelijke thermische effecten door de blootstelling aan radiofrequentie
(RF). Naast het gemiddelde lichaams-SAR zijn lokale SAR-waarden noodzakelijk voor het
evalueren en beperken van te grote energieconcentraties in kleine delen van het lichaam als gevolg
van bijzondere blootstellingomstandigheden. Voorbeelden van dergelijke omstandigheden zijn:
geaarde personen die aan RF in het lage MHz-gebied worden blootgesteld en personen die aan het
nabije veld van een antenne worden blootgesteld.
Van deze grootheden kunnen de magnetische fluxdichtheid, de contactstroom, de elektrische en
magnetische veldsterkte en de vermogensdichtheid direct worden gemeten.
A.    GRENSWAARDEN VOOR BLOOTSTELLING
Afhankelijk van de frequentie worden de volgende fysische grootheden gebruikt om de grens-
waarden voor blootstelling aan elektromagnetische velden te specificeren:
-     Er worden grenswaarden voor blootstelling gegeven voor de stroomdichtheid voor tijds-
      afhankelijke velden tot 1 Hz, teneinde gevolgen voor het cardiovasculaire systeem en het
      centrale zenuwstelsel te voorkomen.
 ---pagebreak--- 30.4.2004            NL          Publicatieblad van de Europese Unie                           L 159/ 21
_______________________________________________________________________________
-       Tussen 1 Hz en 10 MHz worden grenswaarden voor blootstelling gegeven voor de stroom-
        dichtheid om gevolgen voor functies van het zenuwstelsel te voorkomen.
-       Tussen 100 kHz en 10 GHz worden grenswaarden voor blootstelling gegeven voor het SAR
        om thermische belasting van het gehele lichaam en excessieve plaatselijke verwarming van
        weefsels te voorkomen. In het gebied van 100 kHz tot 10 MHz worden grenswaarden voor
        blootstelling voor zowel de stroomdichtheid als het SAR gegeven.
-       Tussen 10 GHz en 300 GHz wordt een grenswaarde voor blootstelling voor de vermogens-
        dichtheid gegeven om bovenmatige verwarming van weefsel aan of bij het lichaamsoppervlak
        te voorkomen.
Tabel 1:       Grenswaarden voor blootstelling (artikel 3, lid 1) (aan alle voorwaarden moet
               worden voldaan)
     Frequentiegebied      Stroomdicht-   Lichaams-    Plaatselijk     Plaatselijk     Vermogens-
                             heid voor       SAR      SAR (hoofd          SAR       dichtheid (W/m2)
                             hoofd en       (W/kg)      en romp)     (extremiteiten
                               romp                      (W/kg)             )
                                  J                                      (W/kg)
                             (mA/m2)
                               (rms)
   tot 1 Hz                      40            -            -               -               -
   1 – 4 Hz                     40/f           -            -               -               -
   4 – 1000 Hz                   10            -            -               -               -
   1000 Hz - 100 kHz           f/100           -            -               -               -
   100 kHz – 10 MHz            f/100          0.4          10              20               -
   10 MHz –10 GHz                 -           0.4          10              20               -
   10 GHz – 300 GHz               -            -            -               -              50
Opmerkingen:
1.      f is de frequentie in hertz.
 ---pagebreak--- 30.4.2004         NL          Publicatieblad van de Europese Unie                         L 159/ 22
_______________________________________________________________________________
2.    De grenswaarden voor blootstelling voor de stroomdichtheid zijn bedoeld om te beschermen
      tegen acute blootstellingeffecten op weefsel van het centraal zenuwstelsel in hoofd en romp.
      De grenswaarden voor blootstelling in het frequentiegebied 1 Hz tot 10 MHz zijn gebaseerd
      op vastgestelde schadelijke effecten op het centrale zenuwstelsel. Dergelijke acute effecten
      treden in wezen onmiddellijk op en er zijn geen wetenschappelijke redenen om de grens-
      waarden voor blootstellingen van korte duur te wijzigen. Aangezien de grenswaarden voor
      blootstelling betrekking hebben op schadelijke effecten op het centrale zenuwstelsel, kunnen
      evenwel hogere stroomdichtheden in ander lichaamsweefsel dan het centrale zenuwstelsel
      onder dezelfde blootstellingomstandigheden worden toegestaan.
3.    Vanwege de elektrische inhomogeniteit van het lichaam dienen de waarden van de stroom-
      dichtheid te worden berekend als gemiddelden over een doorsnee van 1 cm2 loodrecht op de
      stroomrichting.
4.    Voor frequenties tot 100 kHz kunnen de piekwaarden voor de stroomdichtheid worden
      verkregen door de rms-waarden met (2)½ te vermenigvuldigen.
5.    Voor frequenties tot 100 kHz en voor gepulseerde magnetische velden kan de maximale
      stroomdichtheid als gevolg van de pulsen worden berekend uit de stijg-/valtijden en de maxi-
      male veranderingssnelheid van de magnetische fluxdichtheid. De inductiestroomdichtheid kan
      dan worden vergeleken met de bijbehorende grenswaarde voor blootstelling. Voor pulsen met
      een duur van tp dient de equivalente frequentie die in de grenswaarden moet worden
      toegepast, te worden berekend als f=1/(2tp).
6.    Alle SAR-waarden moeten worden berekend als gemiddelden over een periode van zes
      minuten.
 ---pagebreak--- 30.4.2004          NL          Publicatieblad van de Europese Unie                         L 159/ 23
_______________________________________________________________________________
7.    De plaatselijke SAR-middelingsmassa is 10 g aangrenzend weefsel; het aldus verkregen
      maximale SAR dient de waarde te zijn die voor de raming van de blootstelling wordt
      gebruikt. Met deze 10 g weefsel wordt een massa van 10 g aangrenzend weefsel met vrijwel
      homogene elektrische eigenschappen bedoeld. Hierbij valt op te merken dat een massa aan-
      grenzend weefsel te gebruiken is in de computerdosimetrie, maar moeilijkheden kan
      opleveren bij directe fysieke metingen. Er kan een eenvoudige geometrische vorm zoals een
      kubusvormige weefselmassa worden gebruikt, op voorwaarde dat de berekende dosimetrische
      hoeveelheden waarden hebben die ten opzichte van de blootstellingrichtsnoeren aan de veilige
      kant zijn.
8.    Voor gepulseerde blootstellingen in het frequentiegebied van 0,3 – 10 GHz en voor
      plaatselijke blootstelling van het hoofd, ter vermijding en beperking van effecten op het
      gehoor die veroorzaakt worden door thermo-elastische uitzetting, wordt een aanvullende
      grenswaarde aanbevolen. De SA mag niet meer dan 10 mJ/kg gemiddeld over 10 g weefsel
      bedragen.
9.    Vermogensdichtheden moeten worden gemiddeld over 20cm2 van het blootgestelde oppervlak
      en over een willekeurige periode van 68/f 1,05 min (f in GHz), ter compensatie van de
      geleidelijk kortere penetratiediepte naarmate de frequentie stijgt. Ruimtelijke maximale
      vermogensdichtheden, herleid tot een gemiddelde over 1 cm2, mogen niet meer bedragen dan
      20 maal de waarde van 50 W/m2.
10.   Met betrekking tot gepulseerde of transiënte elektromagnetische velden, of in het algemeen
      gelijktijdige blootstelling aan velden van verschillende frequentie moeten passende
      beoordelings-, metings- en/of berekeningsmethoden worden toegepast, die het mogelijk
      maken de kenmerken van de golfvormen en de aard van de biologische wisselwerking te
      analyseren, met inachtneming van de geharmoniseerde Europese normen van het Europees
      Comité voor elektrotechnische normalisatie.
 ---pagebreak--- 30.4.2004        NL          Publicatieblad van de Europese Unie                         L 159/ 24
_______________________________________________________________________________
B.     ACTIEWAARDEN
De in tabel 2 bedoelde actiewaarden worden verkregen volgens de methode die de International
Commission on Non-Ionizing Radiation Protection (ICNIRP) gebruikt in zijn richtsnoeren
betreffende de beperking van de blootstelling aan niet-ioniserende straling (ICNIRP 7/99).
Tabel 2: Actiewaarden (artikel 3, lid 2) (ongestoorde middelbare waarden)
 Frequentie-      Elektrische Magnetische      Magnetische Equivalente            Contact Extremiteiten-
 gebied           veldsterkte veldsterkte H    fluxdicht-   vermogens-dichtheid   -stroom stroom IL
                  E           (A/m)            heid B (µT) vlakke golf, Seq       IC       (mA)
                  (V/m)                                     (W/m2)                (m/A)
 0 -1Hz           -           1,63 x 105       2 x 105      -                     1.0      -
 1-8 Hz           20000       1,63 x 105/f2    2 x 105/f2   -                     1.0      -
 8-25 Hz          20000       2 x 104/f        2,5 x 104/f  -                     1.0      -
 0.025- 0.82 kHz 500/f        20/f             25/f         -                     1.0      -
 0,82 - 2,5 kHz   610         24,4             30,7         -                     1,0      -
 2,5 - 65 kHz     610         24,4             30,7         -                     0,4 f    -
 65 - 100 kHz     610         1600/f           2000/f       -                     0,4 f    -
 0,1 - 1 MHz      610         1,6/f            2/f          -                     40
 1-10 MHz         610/f       1,6/f            20/f         -                     40       -
 10-110 MHz       61          0,16             0,2          10                    40       100
 110 - 400 MHz 61             0,16             0,2          10                    -        -
 400-2000 MHz 3f½             0,008f½          0,01f½       f/40                  -        -
 2-300 GHz        137         0,36             0,45         50                    -        -
 ---pagebreak--- 30.4.2004          NL         Publicatieblad van de Europese Unie                        L 159/ 25
_______________________________________________________________________________
Opmerkingen:
1.    f is de frequentie die wordt aangewend in de onderverdelingen van de kolom frequentie-
      gebied.
2.    Voor frequenties tussen 100 kHz en 10 GHz moeten Seq, E2, H2 , B2 en IL2 berekend worden
      als gemiddelden over een periode van zes minuten.
3.    Voor frequenties boven 10 GHz moeten Seq, E2, H2 en B2 berekend worden als gemiddelden
      over een periode van 68/f1,05 minuten (f in GHz).
4.    Voor frequenties tot 100 kHz kunnen de piekactiewaarden voor de veldsterktes worden
      verkregen door de rms-waarde met (2)1/2 te vermenigvuldigen. Voor pulsen met een duur
      van tp dient de equivalente frequentie die met betrekking tot de actiewaarden moet worden
      toegepast, te worden berekend als f = 1/(2tp).
      Voor frequenties tussen 100 kHz en 10 MHz worden de piekactiewaarden voor de veld-
      sterktes berekend door de desbetreffende rms-waarden te vermenigvuldigen met 10a, waarin
      a = (0,665 log (f/105) + 0,176), f in Hz.
      Voor frequenties tussen 10 MHz en 300 GHz worden de piekactiewaarden berekend door de
      desbetreffende rms-waarden te vermenigvuldigen met 32 wat de veldsterktes betreft en met
      1000 wat de equivalente vermogensdichtheid van de vlakke golf betreft.
 ---pagebreak--- 30.4.2004          NL          Publicatieblad van de Europese Unie                         L 159/ 26
_______________________________________________________________________________
5.    Met betrekking tot gepulseerde of transiënte elektromagnetische velden, of in het algemeen
      met betrekking tot gelijktijdige blootstelling aan velden van verschillende frequentie moeten
      passende beoordelings-, metings- en/of berekeningsmethoden worden toegepast, die het
      mogelijk maken de kenmerken van de golfvormen en de aard van de biologische wissel-
      werking te analyseren, met inachtneming van de geharmoniseerde Europese normen van het
      Europees Comité voor elektrotechnische normalisatie.
6.    Wat de piekwaarden van gepulseerde gemoduleerde elektromagnetische velden betreft, wordt
      tevens voorgesteld om voor draaggolven van meer dan 10 MHz de Seq als gemiddeld over de
      pulsbreedte niet meer te laten bedragen dan 1000 maal de Seq-actiewaarden of de veldsterktes
      niet groter te laten zijn dan 32 maal de actiewaarden voor de draaggolven.
                                           _______________


Avis juridique important

|

31986L0562

Richtlijn 86/562/EEG van de Commissie van 6 november 1986 houdende aanpassing aan de vooruitgang van de techniek van Richtlijn 71/127/EEG van de Raad inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de Lid- Staten betreffende achteruitkijkspiegels van motorvoertuigen

Publicatieblad Nr. L 327 van 22/11/1986 blz. 0049 - 0049 Bijzondere uitgave in het Fins: Hoofdstuk 13 Deel 16 blz. 0046  Bijzondere uitgave in het Zweeds: Hoofdstuk 13 Deel 16 blz. 0046

*****RICHTLIJN  VAN DE COMMISSIE  van 6 november 1986  houdende aanpassing aan de vooruitgang van de techniek van Richtlijn 71/127/EEG van de Raad inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de Lid-Staten betreffende achteruitkijkspiegels van motorvoertuigen  (86/562/EEG)  DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE  GEMEENSCHAPPEN,  Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap,  Gelet op Richtlijn 70/156/EEG van de Raad van 6 februari 1970 inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de Lid-Staten betreffende de goedkeuring van motorvoertuigen en aanhangwagens daarvan (1), laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 80/1267/EEG (2), met name op artikel 11,  Gelet op Richtlijn 71/127/EEG van de Raad van 1 maart 1971 inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de Lid-Staten betreffende achteruitkijkspiegels van motorvoertuigen (3), laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 85/205/EEG van de Commissie (4),  Overwegende dat met ingang van 1 oktober 1986 alle EEG-goedgekeurde achteruitkijkspiegels moeten zijn voorzien van het EEG-goedkeuringsmerk met volgnummer 02; dat voor achteruitkijkspiegels van de klassen I, II en III volgnummer 01 nog mag worden gebruikt zolang de voorschriften voor deze drie klassen achteruitkijkspiegels niet worden gewijzigd;  Overwegende dat een groot gedeelte van de achteruitkijkspiegels voorzien zijn van een spiegelhuis van kunststof; dat de wijziging van een enkel teken van het goedkeuringsmerk een omvangrijke of zelfs totale verandering met zich zou brengen van het persvormgereedschap; dat de uit een dergelijke verandering voortvloeiende kosten in verhouding tot het nagestreefde doel niet gerechtvaardigd zijn;  Overwegende dat de in deze richtlijn vervatte maatregelen in overeenstemming zijn met het advies van het Comité voor aanpassing aan de stand van de techniek van richtlijnen tot opheffing van de technische handelsbelemmeringen in de sector motorvoertuigen,  HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:  Artikel 1  Richtlijn 71/127/EEG wordt als volgt gewijzigd:  1. In bijlage II, aanhangsel 2, wordt aan het einde van punt 4.2 de volgende tekst toegevoegd:  »Het volgnummer 01 kan echter gehandhaafd blijven bij achteruitkijkspiegels van de klassen I, II en III zolang de voorschriften voor deze drie klassen achteruitkijkspiegels niet worden gewijzigd.".  2. In bijlage III wordt het volgende punt 1.3 toegevoegd:  »1.3. Typen motorvoertuigen voor welke, wat de installatie van de achteruitkijkspiegels betreft een EEG-goedkeuring overeenkomstig de voorschriften van deze richtlijn is verleend, mogen geheel of gedeeltelijk van achteruitkijkspiegels van de klassen I, II en III zijn voorzien waarbij in het EEG-goedkeuringsmerk het volgnummer 01 is opgenomen en wel zolang de voorschriften voor deze drie klassen achteruitkijkspiegels niet worden gewijzigd.".  Artikel 2  De Lid-Staten voeren uiterlijk op 31 december 1986 de nodige maatregelen in om aan het bepaalde in deze richtlijn te voldoen. Zij stellen de Commissie hiervan onverwijld in kennis.  Artikel 3  Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten.  Gedaan te Brussel, 6 november 1986.  Voor de Commissie  COCKFIELD  Vice-Voorzitter  (1) PB nr. L 42 van 23. 2. 1970, blz. 1.  (2) PB nr. L 375 van 31. 12. 1980, blz. 34.  (3) PB nr. L 68 van 22. 3. 1971, blz. 1.  (4) PB nr. L 90 van 29. 3. 1985, blz. 1.