title: Richtlijn 83/228/EEG van de Raad van 18 april 1983 tot vaststelling van richtsnoeren voor de beoordeling van bepaalde produkten die worden gebruikt in de diervoeding

text:
 13 . 5 . 83                               Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen                                     Nr . L 126 / 23
                                                     RICHTLIJN VAN DE RAAD
                                                         van 18 april 1983
                tot vaststelling van richtsnoeren voor de beoordeling van bepaalde produkten die worden
                                                       gebruikt in de diervoeding
                                                             ( 83 / 228 / EEG )
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN ,                                    produkt te kunnen beoordelen , kan verschillen naar
                                                                            gelang van de aard of de gebruikswijze ervan ;
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese
Economische Gemeenschap ,                                                   Overwegende dat de richtsnoeren zijn opgesteld op grond
                                                                            van de huidige wetenschappelijke en technische kennis en
Gelet op Richtlijn 82 / 471 / EEG van de Raad van 30 juni                   zo nodig aan de ontwikkelingen op dit gebied kunnen
1982 betreffende bepaalde in diervoeding gebruikte                          worden aangepast ,
produkten ( J ), inzonderheid op artikel 7 ,
Gezien het voorstel van de Commissie ,                                     HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD :
                                                                                Artikel 1
Overwegende dat krachtens Richtlijn 82 / 471 / EEG het
onderzoek inzake de produkten die tot bepaalde groepen
behoren , dient te geschieden op basis van een dossier dat                 De Lid-Staten schrijven voor dat de dossiers over de
officieel bij de Lid-Staten en bij de Commissie is inge                   produkten die worden genoemd in de punten 1.1 en 1.2
diend ;                                                                    van de bijlage van Richtlijn 82 / 471 / EEG worden samen
                                                                           gesteld overeenkomstig de in de bijlage van de onderha
Overwegende dat deze dossiers het mogelijk moeten                          vige richtlijn opgenomen richtsnoeren .
maken zich ervan te vergewissen dat de betrokken
produkten beantwoorden aan de algepiene beginselen die
                                                                                Artikel 2
bij genoemde richtlijn zijn vastgesteld voor de opneming
van nieuwe produkten in de bijlage ;
                                                                           De Lid-Staten doen de wettelijke en bestuursrechtelijke
Overwegende dat dient te worden voorgeschreven dat                         bepalingen in werking treden die nodig zijn om uiterlijk
deze dossiers worden samengesteld overeenkomstig                           op 1 3 juli 1 9 84 aan deze richtlijn te voldoen . Zij stellen de
gemeenschappelijke richtsnoeren waarbij , voor elk van                     Commissie daarvan onverwijld in kennis .
die beginselen , de wetenschappelijke gegevens worden
omschreven waarmee de betrokken produkten kunnen
                                                                                Artikel 3
worden geïdentificeerd en gekarakteriseerd , alsmede de
onderzoekingen die nodig zijn om de voedingseigen
schappen en de biologische gevolgen ervan te kunnen                        Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten .
beoordelen ; dat deze richtsnoeren van toepassing dienen
te worden op de datum waarop Richtlijn 82 / 471 / EEG                      Gedaan te Luxemburg , 18 april 1983 .
zelf van toepassing wordt ;
                                                                                Voor de Raad
Overwegende dat de richtsnoeren in de eerste plaats een
                                                                                De Voorzitter
algemene leidraad vormen ; dat de hoeveelheid onderzoek
die nodig is om de eigenschappen of de gevolgen van een                                                        I. KIECHLE
P ) PB nr . L 213 van 21 . 7 . 1982 , blz . 8 .
 ---pagebreak--- Nr . L 126 / 24                          Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen                                     13 . 5 . 83
                                                                  BIJLAGE
              RICHTSNOEREN VOOR DE BEOORDELING VAN BEPAALDE PRODUKTEN DIE WORDEN
                                                   GEBRUIKT IN DE DIERVOEDING
                                                                  Algemeen
              Deze richtsnoeren zijn bedoeld als leidraad voor de samenstelling van de dossiers over de in de punten 1 . 1
              en 1 .2 van de bijlage bij Richtlijn 82 / 471 / EEG bedoelde produkten die zijn verkregen door het kweken
              van micro-organismen en waarvan de toelaatbaarheid als nieuwe eiwitbron in de diervoeding aan de orde
              is . Deze dossiers moeten het mogelijk maken de betrokken produkten op grond van de huidige kennis te
              beoordelen en moeten de zekerheid geven dat zij voldoen aan de fundamentele toelatingsvoorwaarden die
              zijn vastgesteld bij artikel 6 , lid 2 , van genoemde richtlijn .
              Alle in deze richtsnoeren aangegeven onderzoekingen kunnen worden verlangd en zo nodig kan om
              aanvullende informatie worden verzocht . In de regel moeten de nodige gegevens worden verstrekt over de
              identiteit van het micro-organisme , over de samenstelling van het kweekmedium en over produktieproces ,
              kenmerken , presentatievorm , gebruikswijze , bepalingsmethoden en voedingseigenschappen van het
              produkt . Tevens dient de nodige informatie te worden verschaft om de tolerantie van de beoogde
              diersoorten voor het produkt en de eventueel aan het gebruik van het produkt verbonden directe of
              indirecte gevaren voor mens en milieu te kunnen beoordelen . Welke toxicologische onderzoekingen
              daartoe moeten worden uitgevoerd , zal afhangen van de aard van het produkt , van de betrokken
              diersoorten en van de stofwisseling van het produkt in laboratoriumproefdieren .
              De verstrekte documentatie moet gedetailleerde rapporten omvatten in de volgorde en volgens de
              nummering die in deze richtsnoeren staan aangegeven , en dient vergezeld te gaan van een samenvatting .
              Indien gevraagde onderzoekingen ontbreken , moet dit worden gemotiveerd . De publikaties waarnaar
              wordt verwezen , moeten worden bijgevoegd .
                                                                 Opmerkingen
              In deze richtsnoeren heeft de term „proteïneprodukt" betrekking op het produkt in de staat waarin het als
              diervoeder of als diervoederbestanddeel zal worden aangeboden .
              Elke verandering in het produktieproces of in de gebruikswijze van een produkt moet worden gemeld ; zo
              nodig moet daarover aanvullende documentatie worden bezorgd ten behoeve van een nieuwe beoorde
              ling .
                                                       Overzicht van de onderzoekingen
                 I. Micro-organisme , kweekmedium en produktieproces , kenmerken van het produkt , presentatievorm
                     en gebruikswijze , bepalingsmethoden
                II . Onderzoek naar de voedingseigenschappen van het produkt
               III . Onderzoek naar de biologische gevolgen van het gebruik van het produkt in de diervoeding
               IV . Andere relevante onderzoekingen
                                                                    DEEL I
               MICRO-ORGANISME , KWEEKMEDIUM EN PRODUKTIEPROCES , KENMERKEN VAN HET
                        PRODUKT , PRESENTATIEVORM EN GEBRUIKSWIJZE , BEPALINGSMETHODEN
               1.        MICRO-ORGANISME
               1.1 .     Indeling , herkomst , morfologie , biologische eigenschappen , eventuele genetische manipulatie .
               1.2 .     Onschadelijkheid , kans op en gevolgen voor het milieu van overleving buiten de fermentor .
               1.3 .     Stabiliteit en zuiverheid van de gekweekte stammen . Voor de controle daarop gebruikte
                         methoden .
               2.        KWEEKMEDIUM EN PRODUKTIEPROCES
               2.1 .     Samenstelling van het substraat , toegevoegde stoffen , enz .
               2.2 .     Produktie-, drogings- en zuiveringsprocessen . Devitalisatieproces van het micro-organisme .
                         Gebruikte methoden voor de controle op een constante samenstelling van het gekweekte produkt en
                         op eventuele chemische , fysische en biologische verontreiniging tijdens de produktie .
               2.3 .     Bij de bereiding voor het gebruik toegepaste technische processen .
 ---pagebreak--- 13 . 5 . 83                             Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen                                    Nr . L 126 / 25
            3.      KENMERKEN VAN HET PRODUKT
            3.1 .   Fysische en fysisch-chemische eigenschappen : macro- en micromorfologie , deeltjesgrootte ,
                    dichtheid, soortelijk gewicht , hygroscopische eigenschappen , oplosbaarheid , elektrostatische
                    eigenschappen , enz .
            3.2 .   Chemische samenstelling en kenmerken :
            3.2.1 . Vochtgehalte , gehalte aan ruw eiwit , ruw vet , ruwe celstof, ruwe as en koolstofhydraten . Grenzen
                    waarbinnen deze gehalten variëren .
            3.2.2 . Totaal stikstofgehalte , gehalte aan stikstof in de vorm van ammoniumverbindingen , amiden ,
                    nitraat en nitriet, gehalte aan nucleïnezuren en eiwit. Kwalitatieve en kwantitatieve samenstelling
                    van de aminozuren ( in totaal en vrij ) en van de purine en pyrimidinebasen .
            3.2.3 . Kwalitatieve en kwantitatieve samenstelling van de lipiden : vetzuren , niet-verzeepbare stoffen , in
                    vet oplosbare pigmenten , fosforlipiden .
            3.2.4 . Samenstelling van het gedeelte koolhydraten en daaraan verwante stoffen .
            3.2.5 . Kwalitatieve en kwantitatieve samenstelling van de anorganische bestanddelen .
            3.2.6 . Kwalitatieve en kwantitatieve samenstelling van de vitaminen .
            3.2.7 . Kwalitatieve en kwantitatieve samenstelling van de overige bestanddelen : additieven , residuen van
                    substraat en oplosmiddelen , ander potentieel schadelijke residuen van de stofwisseling , van het
                    substraat , van het kweekmedium , van het produktieproces .
            3.3 .   Microbiologische verontreiniging van het produkt .
            3.4 .   Gedrag en stabiliteit bij opslag van het produkt als zodanig en van het produkt na vermenging met
                    in de praktijk gebruikelijke diervoeders .
            4.      PRESENTATIEVORM EN GEBRUIKSWIJZE
            4.1 .   Voorgestelde handelsbenamingen voor het produkt .
            4.2 .   Voorgestelde presentatievormen voor het in de handel brengen van het produkt .
            4.3 .   Beoogd gebruik van het produkt in de diervoeding . Beoogde concentraties in volledig voeder en
                    beoogde hoeveelheden in de dagrantsoenen voor de betrokken diersoorten .
            5.      BEPALINGSMETHODEN
                    Kwalitatieve en kwantitatieve methoden voor de bepaling van het produkt in volledige en
                    aanvullende diervoeders .
                    NB : Bij de beschrijving van deze methoden dienen gegevens te worden verstrekt over specificiteit ,
                          gevoeligheid , detectiegrenzen , foutenmarge en mogelijke storende invloeden van andere
                          stoffen . Er dienen monsters van het produkt in de verschillende voorgestelde presentatievor
                          men beschikbaar te zijn .
                                                                DEEL II
                      ONDERZOEK NAAR DE VOEDINGSEIGENSCHAPPEN VAN HET PRODUKT
            1.      BEOORDELING VAN DE EIWITWAARDE
            1.1 .   Chemisch , biochemisch en microbiologisch onderzoek .
            1.2 .   Onderzoek aan laboratoriumproefdieren in vergelijking met controle-eiwit .
            2.      ONDERZOEK AAN DE BEOOGDE DIERSOORTEN
                    De volgende onderzoekingen moeten worden uitgevoerd aan elke beoogde diersoort , waarbij dient
                    te worden vergeleken met een controlegroep waaraan onder dezelfde omstandigheden ten aanzien
                    van de voedingsbalans een in de praktijk gebruikelijk rantsoen wordt verstrekt dat een equivalente
                    hoeveelheid eiwitstikstof - voor herkauwers equivalente hoeveelheden totaal stikstof - bevat .
            2.1 .   Aanvullende eiwit- en energiewaarde van het produkt in de rantsoenen bij gebruik op de
                    voorgestelde wijze in de verschillende fysiologische stadia van de dieren ( bij voorbeeld groei ,
                    drachtigheid , legtijd ).
            2.2 .   Invloed van het produkt bij gebruik op de voorgestelde wijze op groeitempo , voederconversie , het
                    optreden van ziekten , sterfte .
            2.3 .   Voor voedingswaarde optimale doseringen van het produkt in de rantsoenen .
            2.4 .   Effect van het produkt bij gebruik op de voorgestelde wijze op de technologische , organoleptische
                    of andere eigenschappen van eetbare produkten van dierlijke oorsprong .
            3.      OMSTANDIGHEDEN WAARONDER DE PROEVEN MET DE BEOOGDE DIERSOORTEN
                    HEBBEN PLAATSGEVONDEN
                    Beschrijf uitvoerig de genomen proeven en verstrek de volgende gegevens :
            3.1 .   Soort , ras , leeftijd en geslacht van de dieren , identificatiemethode .
 ---pagebreak--- Nr . L 126 / 26                          Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen                                     13 . 5 . 83
              3.2 .    Aantal proef- en controlegroepen ; aantal dieren in elke groep (het aantal moet groot genoeg zijn
                       voor een statistische analyse aan de hand van geschikte statistische parameters ).
              3.3 .    Doseringen van het produkt , kwalitatieve en kwantitatieve samenstelling van het rantsoen en
                       analyse daarvan .
              3.4 .    Plaats waar elke proef is genomen , fysiologische toestand en gezondheidstoestand van de dieren ,
                       wijze waarop de dieren werden gehouden (deze dient te zijn afgestemd op de praktijkomstandig
                       heden in de Gemeenschap ).
              3.5 .    Precieze duur van de proeven en datum van de analyses .
              3.6 .    Tijdens de proeven gebleken nadelige gevolgen en tijdstip waarop deze zich hebben voorge
                       daan .
                                                                 DEEL III
              ONDERZOEK NAAR DE BIOLOGISCHE GEVOLGEN VAN HET GEBRUIK VAN HET PRODUKT
                                                         IN DE DIERVOEDING
              De in dit deel genoemde onderzoekingen moeten het mogelijk maken te beoordelen in hoeverre het produkt
              bij de beoogde diersoorten veilig kan worden gebruikt en welke directe of indirecte gevaren voor mens en
              milieu aan dit gebruik verbonden kunnen zijn . Welke toxicologische onderzoekingen daartoe nodig zijn ,
              zal afhangen van de aard van het produkt , van de betrokken diersoorten en van de stofwisseling van het
              produkt in laboratoriumproefdieren .
               1.       ONDERZOEK AAN DE BEOOGDE DIERSOORTEN
                        De volgende onderzoekingen moeten worden uitgevoerd aan elke beoogde diersoort , waarbij dient
                        te worden vergeleken met een controlegroep waaraan onder dezelfde omstandigheden ten aanzien
                        van de voedingsbalans een in de praktijk gebruikelijk rantsoen wordt verstrekt dat een equivalente
                        hoeveelheid eiwitstikstof - voor herkauwers equivalente hoeveelheden totaal stikstof - bevat .
               1.1 .    Maximale doseringen van het produkt in het dagrantsoen waarbij geen nadelige gevolgen
                        optreden .
               1.2 .    Mogelijke effecten van het produkt op vruchtbaarheid en voortplanting , wanneer zulks dienstig
                        is .
               1 .3.    Effecten van ingestie van het produkt bij gebruik op de voorgestelde wijze op de micro-organismen
                        van de flora van het maagdarmkanaal en op de vorming van pathogene kolonies in het
                       maagdarmkanaal .
               1.4 .    Onderzoek naar mogelijke residuen van het produkt ( substraat , kweekmedium , oplosmiddelen ,
                        contaminanten ) in eetbare dierlijke produkten bij gebruik op de voorgestelde wijze .
               1.5 .    Onderzoek naar mogelijke residuen van het produkt ( substraat , kweekmedium , oplosmiddelen ,
                        contaminanten ) in uitscheidingsprodukten bij gebruik op de voorgestelde wijze .
              2.       ONDERZOEK AAN LABORATORIUMPROEFDIEREN
               2.1 .   Stofwisseling
                       Gedrag van het produkt in het dier : absorptie , accumulatie , biotransformatie en uitscheiding.
              2.2 .    Mutageniteit
                       Onderzoek naar de potentiële mutageniteit van contaminanten ( in het bijzonder mycotoxinen en
                       bacteriën ) of residuen van het produkt ( substraat , kweekmedium , oplosmiddelen ), inclusief
                       screenings in vitro met metabolische activering .
               2.3 .   Toxicologisch onderzoek
                       De volgende onderzoekingen moeten worden uitgevoerd, waarbij dient te worden vergeleken met
                       controlegroepen waaraan onder dezelfde omstandigheden ten aanzien van de voedingsbalans een in
                       de praktijk gebruikelijk rantsoen wordt verstrekt dat een equivalente hoeveelheid eiwitstikstof
                       bevat . Toxische effecten moeten nader worden onderzocht om inzicht te krijgen in de oorzaak en
                       het mechanisme ervan en om na te gaan of zij niet te wijten zijn aan een onevenwichtige voeding of
                       aan overdosering van het produkt in het rantsoen .
               2.3.1 . Semi-chronische toxiciteit (ten minste 90 dagen)
                        In het algemeen dient onderzoek naar de semi-chronische toxiciteit te worden verricht aan twee
                       diersoorten , waaronder een knaagdiersoort . Het produkt moet in het dagrantsoen worden
                        verstrekt in ten minste twee verschillende doseringen . Indien mogelijk , moet de keuze van deze
                        doseringen worden afgestemd op de bepaling van een no-effect level en van een niveau waarbij in
                        zekere mate nadelige gevolgen optreden . De proefgroepen moeten een voldoende groot aantal
                        dieren van elk geslacht omvatten . Er dient altijd een controlegroep te zijn .
                        Alle relevante biologische gegevens moeten met passende tussenpozen worden opgetekend , in het
                        bijzonder de gegevens over groeitempo , voederverbruik , hematologisch onderzoek , urineanalyses ,
 ---pagebreak--- 13 . 5 . 83                              Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen                                    Nr . L 126 / 27
                       biochemische parameters , sterfte , orgaangewichten en macro- en histopathologisch onderzoek van
                       de belangrijkste organen en weefsels . De resultaten dienen uitvoerig te worden beschreven en zoveel
                       mogelijk statistisch te worden verwerkt .
             2.3.2 . Chronische toxiciteit
                      In het algemeen dient onderzoek naar de chronische toxiciteit te worden verricht aan twee
                      diersoorten , waaronder een knaagdiersoort . Het produkt moet in het dagrantsoen worden
                      verstrekt in ten minste twee verschillende doseringen . De minimumduur van de proeven is twee jaar
                      voor ratten en 80 weken voor muizen . De proefgroepen moeten een voldoende groot aantal dieren
                      van elk geslacht omvatten . Er dient altijd een controlegroep te zijn .
                      Gedurende de gehele proef dienen de in punt 2.3.1 bedoelde biologische onderzoekingen met
                      passende tussenpozen te worden verricht, bij voorkeur aan een kleine parallelle groep dieren
                      ( afgescheiden groep die afhangt van de hoofdgroep ) en aan het eind van de proef moeten zij tevens
                      aan de overlevende dieren worden uitgevoerd .
            2.3.3 . Carcinogeniteit
                      Bij de beoordeling van de carcinogeniteit dient bijzondere aandacht te worden besteed aan het
                      tijdstip waarop een tumor verschijnt , aan het histologische type van de waargenomen tumoren en
                      aan de tumorincidentie . De in punt 2.3 bedoelde controlegroepen dienen in de beoordeling van
                      eventuele effecten op de incidentie van tumoren en / of de incidentie of het verloop van ziekten te
                      worden betrokken . De resultaten dienen uitvoerig te worden beschreven en zoveel mogelijk
                      statistisch te worden verwerkt .
            2.4 .     Andere onderzoekingen
                      Reproduktieonderzoek dient zich over ten minste twee generaties nakomelingen uit te strekken en
                      kan worden gecombineerd met embryotoxiciteits- en teratogeniteitsonderzoek . Bijzondere aan
                      dacht moet worden besteed aan de vruchtbaarheid en aan de postnatale ontwikkeling van de jonge
                      dieren . Elke andere methode die wetenschappelijk gerechtvaardigd is en meetbare resultaten kan
                      opleveren ( bij voorbeeld ,,relais"-toxiciteit ) kan worden verstrekt .
            2.5 .    Omstandigheden waaronder de proeven met laboratoriumproefdieren hebben plaatsgevonden
                     Beschrijf uitvoerig de genomen proeven en verstrek de volgende gegevens :
            2.5.1 .   Soort , ras , stam en geslacht van de dieren .
            2.5.2 .   Aantal proef- en controlegroepen , aantal dieren in elke groep (het aantal moet groot genoeg zijn
                      voor een statistische analyse aan de hand van geschikte statistische parameters ).
            2.5.3 .  Doseringen van het produkt , kwalitatieve en kwantitatieve samenstelling van het rantsoen en
                     analyse daarvan .
            2.5.4 .  Wijze waarop de dieren tijdens de gehele duur van de proeven werden gehouden .
            2.5.5 .  Precieze duur van de proeven en datum van de verrichte onderzoekingen .
            2.5.6 .  Sterfte binnen de verschillende proefgroepen en tijdstip waarop elk dier is gestorven .
            2.5.7 .  Tijdens de proeven waargenomen klinische symptomen en pathologische wijzigingen en tijdstip
                     waarop deze zich hebben voorgedaan .
            3.       MILIEUONDERZOEK
                     Afhankelijk van de aard van mogelijke residuen van het produkt ( substraat , kweekmedium ,
                     oplosmiddelen , contaminanten ) in de uitscheidingsprodukten van de beoogde diersoorten , kunnen
                     gegevens worden verlangd over het gedrag van deze residuen in mest , bodem en water alsmede over
                     de effecten ervan op de levensgemeenschappen in bodem en water en op de plantengroei .
                                                                 DEEL IV
                                           ANDERE RELEVANTE ONDERZOEKINGEN
            Afhankelijk van aard en gebruikswijze van het produkt , kunnen gegevens over allergische reacties en over
            irritatie van de huid en van de slijmvliezen van ogen , luchtwegen en maagdarmkanaal worden verlangd om
            de eventueel aan de behandeling van het produkt verbonden gevaren te kunnen beoordelen en
            wegnemen .


title: Richtlijn 87/601/EEG van de Raad van 14 december 1987 betreffende de tarieven voor geregelde luchtdiensten tussen de Lid-Staten

text:
Nr. L 374 / 12                                  Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen                                    31 . 12 . 87
                                                                          II
                                 (Besluiten waarvan de publikatie niet voorwaarde is voor de toepassing)
                                                                    RAAD
                                                          RICHTLIJN VAN DE RAAD
                                                             van 14 december 1987
                                 betreffende de tarieven voor geregelde luchtdiensten tussen de Lid-Staten
                                                                 ( 87 / 601 / EEG )
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN ,                                       Overwegende dat krachtens artikel 189 van het Verdrag de
                                                                               Lid-Staten de meest geschikte middelen mogen kiezen om
                                                                               de bepalingen van deze richtlijn ten uitvoer te leggen en dat
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese                            zij meer bepaald de in artikel 3 neergelegde criteria nauw
Economische Gemeenschap , inzonderheid op artikel 84 ,                         keuriger mogen toepassen ;
lid 2 , en artikel 227 , lid 2 ,
                                                                               Overwegende dat er procedures dienen te worden ingesteld
Gezien het voorstel van de Commissie ( 1 ),                                    voor het indienen door de luchtvaartmaatschappijen van de
                                                                               voorgestelde tarieven en de uitdrukkelijke of automatische
                                                                               goedkeuring door de betrokken Lid-Staten ; dat de lucht
Gezien de adviezen van het Europese Parlement ( 2 ),                           vaartmaatschappijen individueel luchtvaarttarieven moeten
                                                                               kunnen voorstellen of na overleg met andere luchtvaart
Gezien       het  advies    van     het    Economisch     en   Sociaal
                                                                               maatschappijen , om met name de voorwaarden van interli
                                                                               ning-overeenkomsten te bepalen , gezien de grote voordelen
Comité ( 3 ),
                                                                               van interlining;
Overwegende dat soepeler procedures voor het goedkeuren                        Overwegende dat dient te worden voorzien in snel overleg
van de tarieven voor geregeld luchtvervoer van passagiers                      tussen de Lid-Staten in geval van geschil , alsmede in
tussen Lid-Staten meer ruimte zullen laten aan de lucht
                                                                               procedures voor de regeling van geschillen over de goed
vaartmaatschappijen om markten te ontwikkelen en beter                         keuring van tarieven , die niet door overleg worden opge
in de behoeften van de consumenten te voorzien ;
                                                                               lost ;
Overwegende dat de luchtvaartmaatschappijen dienen te                          Overwegende dat de consumentengroeperingen geregeld
worden aangemoedigd hun kosten te beheersen , hun pro                         dienen te worden geraadpleegd over zaken die verband
duktiviteit op te voeren en efficiënte diensten tegen een                      houden met de luchtvaarttarieven ;
aantrekkelijke prijs te verlenen ;
                                                                               Overwegende dat de Staatshoofden en Regeringsleiders op
Overwegende dat er gemeenschappelijke regels dienen te                         hun bijeenkomst in juni 1986 zijn overeengekomen dat de
worden vastgesteld met criteria voor de goedkeuring van de                     interne markt voor luchtvervoer in 1992 voltooid moet zijn
luchtvaarttarieven ;                                                           uit hoofde van de acties van de Gemeenschap die leiden tot
                                                                               versterking van de economische en sociale samenhang van
                                                                               de Gemeenschap ; dat de bepalingen van deze richtlijn
                                                                               inzake tarieven een eerste stap in deze richting zijn en dat
(») PB nr . C 78 van 30 . 3 . 1982 , blz . 6 .                                 de Raad daarom om het door de Staatshoofden en Rege
( 2 ) PB nr . C 322 van 28 . 11 . 1983 , blz . 10 , en                         ringsleiders gestelde doel te bereiken verdere liberalisatie
      PB nr . C 345 van 21 . 12 . 1987 .                                       maatregelen inzake tarieven zal treffen aan het einde van
( 3 ) PB nr . C 77 van 21 . 3 . 1983 , blz . 26 .                              een aanvangsperiode van drie jaar,
 ---pagebreak--- 31 . 12 . 87                             Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen                                 Nr . L 374 / 13
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD :                                      Gemeenschap heeft, waarvan de meerderheid van
                                                                               de aandelen in handen is van onderdanen van
                                                                               Lid-Staten en / of van Lid-Staten en die daadwerke
                   Werkingssfeer en definities
                                                                               lijk wordt bestuurd door die personen of Staten , of
                                                                               wel
                            Artikel 1
                                                                        ii ) een luchtvaartmaatschappij die , hoewel zij op het
Deze richtlijn is van toepassing op procedures en criteria                     tijdstip van vaststelling van deze richtlijn niet beant
voor het vaststellen van tarieven voor geregeld luchtvervoer
                                                                               woordt aan de onder i ) gegeven definitie :
die worden berekend voor trajecten tussen een luchthaven
in een Lid-Staat en een luchthaven in een andere                               A ) ofwel haar hoofdzetel en haar voornaamste
Lid-Staat .                                                                         plaats van bedrijvigheid in de Gemeenschap
                                                                                heeft en gedurende de twaalf maanden vooraf
Deze richtlijn is niet van toepassing op de overzeese depar                        gaande aan de vaststelling van deze richtlijn
tementen bedoeld in artikel 227 , lid 2 , van het Verdrag.                          geregelde of niet-geregelde luchtdiensten in de
                                                                                Gemeenschap heeft uitgevoerd;
                            Artikel 2                                          B ) ofwel gedurende de twaalf maanden vooraf
                                                                                gaande aan de vaststelling van deze richtlijn in
In deze richtlijn wordt verstaan onder :                                            geregelde diensten krachtens de derde of vierde
a) tarieven voor geregeld luchtvervoer: de prijzen die in de                        vrijheid tussen de Lid-Staten heeft voorzien .
     van toepassing zijnde nationale valuta moeten worden                      De ondernemingen die voldoen aan de bovenge
     betaald voor het vervoer van passagiers en bagage met                     noemde criteria , worden in bijlage I vermeld;
     geregelde luchtdiensten , en de voorwaarden waaronder
     deze prijzen gelden , met inbegrip van aan agentschap         g) betrokken Staten : de Lid-Staten waartussen de des
     pen en andere bijkomende diensten aangeboden vergoe               betreffende geregelde luchtdienst wordt onderhouden ;
     ding en voorwaarden ;
 b ) flexibiliteitszone: een prijszone als bedoeld in artikel 5 ,   h ) geregelde luchtdienst : een reeks vluchten die elk alle
     waarbinnen luchtvaarttarieven die voldoen aan de in                volgende kenmerken bezitten :
     bijlage II omschreven voorwaarden voor automatische
     goedkeuring door de luchtvaartautoriteiten van de                     i ) zij verlopen door het luchtruim boven het grondge
                                                                                bied van meer dan één Lid-Staat;
     Lid-Staten in aanmerking komen . De bandbreedte van
     een zone wordt uitgedrukt in procenten van het referen             ii ) zij worden uitgevoerd door vliegtuigen voor het
     tietarief;                                                                vervoer van passagiers of van passagiers en vracht
                                                                               en / of post tegen betaling, op zodanige wijze dat
 c) referentietarief: het normale economy luchtvaarttarief
                                                                               door het publiek voor elke vlucht plaatsen kunnen
     dat op de betrokken route wordt berekend door een                         worden gekocht ( rechtstreeks van de luchtvaart
     luchtvaartmaatschappij met de derde of de vierde
                                                                               maatschappij of via haar erkende agenten);
     luchtvrijheid ; indien er meer dan een van dergelijke
     tarieven bestaan , wordt het gemiddelde genomen , tenzij           iii ) zij worden uitgevoerd om het vervoer tussen dezelf
     bilateraal anders is overeengekomen ; als er geen nor                    de twee of meer plaatsen te verzorgen :
     maal economy-tarief is , wordt het laagste volledig flexi                1 ) hetzij volgens een gepubliceerde geregelde
     bele tarief genomen ;                                                          dienst;
d ) luchtvaartmaatschappij : een luchtvervoeronderneming                       2 ) hetzij met een zodanige regelmaat of frequentie
     met een geldige exploitatievergunning om geregelde                             dat zij duidelijk een systematische reeks vor
     luchtdiensten te exploiteren ;                                                 men ;
 e ) luchtvaartmaatschappij met de derde luchtvrijheid : een
     luchtvaartmaatschappij die het recht heeft om op het           i ) vlucht: vertrek van een bepaalde luchthaven met
                                                                        bestemming naar een bepaalde andere luchthaven .
     grondgebied van een andere Staat passagiers , vracht en
     post af te zetten , aan boord genomen in de Staat waarin
     zij is geregistreerd ;
     luchtvaartmaatschappij met de vierde luchtvrijheid : een
     luchtvaartmaatschappij die het recht heeft om in een
     andere Staat passagiers, vracht en post aan boord te                                          Criteria
     nemen met de Staat waarin zij is geregistreerd als
     bestemming;
                                                                                Artikel 3
     luchtvaartmaatschappij met de vijfde luchtvrijheid : een
     luchtvaartmaatschappij die het recht heeft om commer
     cieel luchtvervoer van passagiers, vracht en post te           Onverminderd het bepaalde in artikel 5 , lid 2 , keuren de
     verrichten tussen twee andere Staten dan de Staat              Lid-Staten de luchtvaarttarieven goed indien deze in een
     waarin zij is geregistreerd ;                                  redelijke verhouding staan tot de volledig toegerekende
                                                                    kosten op lange termijn van de aanvragende luchtvaart
 f) communautaire luchtvaartmaatschappij :                          maatschappij , met inachtneming van andere relevante fac
      i ) een luchtvaartmaatschappij die haar hoofdzetel en         toren . Zij houden in dit verband rekening met de behoeften
          haar voornaamste plaats van bedrijvigheid in de           van de consumenten , de noodzaak van een bevredigende
 ---pagebreak--- Nr . L 374 / 14                            Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen                                31 . 12 . 87
opbrengst van de investering, de concurrentie op de markt,            5 . Alleen luchtvaartmaatschappijen met de derde of de
inclusief' de tarieven van de andere luchtvaartmaatschap             vierde luchtvrijheid mogen als prijsleiders optreden .
pijen die dezelfde route bedienen en de noodzaak om
dumping te voorkomen . Het feit dat een voorgesteld tarief
lager is dan de tarieven van andere luchtvaartmaatschap
                                                                                Artikel 5
pijen die dezelfde route bedienen , is evenwel geen voldoen
de reden om de goedkeuring te weigeren .
                                                                      1 . Voor iedere geregelde luchtdienst gelden twee flexibili
                                                                      teitszones , en wel :
                                                                      — de discountzone : van 90 % tot meer dan 65 % van het
                           Procedures                                      referentietarief;
                                                                      — de deep-discountzone : van 65 % tót 45 % van het
                            Artikel 4                                      referentietarief.
1.   Luchtvaarttarieven moeten door de luchtvaartautoritei           2 . De betrokken Staten staan luchtvaartmaatschappijen
ten van de betrokken Staten worden goedgekeurd . Te dien              met de derde of vierde luchtvrijheid toe, binnen de flexibi
einde moet een luchtvaartmaatschappij haar tarieven in de             liteitszones onder de in bijlage II aangegeven onderscheiden
door die Staten voorgeschreven vorm voorleggen .                      voorwaarden discount en deep-discount luchttarieven
                                                                      van hun keuze te berekenen , mits die tarieven ten minste
Zulks dient te geschieden :                                           21 dagen voor de overwogen datum voor het van kracht
                                                                      worden daarvan bij de betrokken Staten zijn aangemeld .
a) hetzij individueel ,                                               3 . Indien een tarief dat krachtens de bilaterale goedkeu
                                                                      ringsregeling is of wordt goedgekeurd en dat , wat de
b) hetzij na overleg met andere luchtvaartmaatschappijen ,            voorwaarden ervan betreft , in aanmerking komt voor
     mits dat overleg strookt met de voorschriften van de             automatische goedkeuring in de deep-discountzone, onder
     verordeningen vastgesteld krachtens Verordening                  de drempel van die zone ligt, geldt een extra flexibiliteit
     (EEG ) nr . 3976 / 87 van de Raad van 14 december                met betrekking tot het niveau van dat tarief. Een dergelijke
     1987 betreffende de toepassing van artikel 85 , lid 3 ,          extra flexibiliteit strekt zich uit van 10 % onder het bilate
     van het Verdrag op bepaalde groepen overeenkomsten               raal goedgekeurde niveau van dat tarief tot het plafond van
     en onderling afgestemde feitelijke gedragingen in de             de deep-discountzone .
     sector van het luchtvervoer ( 1 ).
                                                                      Een luchtvaarttarief dat in aanmerking komt voor de in dit
De luchtvaartautoriteiten mogen niet eisen dat luchtvaart            lid bedoelde extra flexibiliteit wordt in de daaropvolgende
maatschappijen hun tarieven meer dan 60 dagen voordat                 tariefseizoenen op verzoek van de betrokken luchtvaart
zij van kracht worden ter goedkeuring voorleggen .                    maatschappij voor een nieuwe periode vastgesteld op een
                                                                      niveau dat niet lager mag liggen dan het als percentage van
                                                                      het referentietarief uitgedrukte niveau dat aan het einde van
2 . Behoudens artikel 5 en onverminderd artikel 6 , is voor           het voorgaande tariefseizoen voor dat luchtvaarttarief gold ,
de tarieven de goedkeuring van de twee betrokken Lid-Sta             waarbij naar behoren rekening wordt gehouden met even
ten vereist . Indien geen van beide luchtvaartautoriteiten            tuele wijzigingen in het niveau van het referentietarief.
binnen 30 dagen na de datum van indiening van een tarief              Voor de toepassing van het bepaalde in dit lid worden
haar afkeuring te kennen heeft gegeven , wordt het tarief             zomer- en wintertariefseizoenen afzonderlijk beschouwd .
geacht te zijn goedgekeurd .
3 . Zodra een luchtvaarttarief is goedgekeurd , blijft het                                        Artikel 6
van kracht totdat het verstrijkt of wordt vervangen . Een
luchtvaarttarief mag echter voor een periode van ten hoog            Deze richtlijn belet de Lid-Staten niet regelingen te treffen
ste twaalf maanden na de oorspronkelijke datum van                    die soepeler zijn dan het bepaalde in artikel 4 of artikel 5 ,
verstrijken verlengd worden .                                         of zulke regelingen te handhaven .
4 . Een Lid-Staat verleent een luchtvaartmaatschappij van
een andere Lid-Staat die een rechtstreekse of indirecte
                                                                                Artikel 7
geregelde luchtdienst exploiteert , toestemming om , met
gepaste kennisgeving, haar tarief aan te passen aan een               1 . Wanneer een betrokken Staat (de „eerste Staat") over
reeds tussen dezelfde twee steden goedgekeurd tarief. Deze            eenkomstig de voorgaande artikelen besluit een tarief voor
bepaling geldt niet voor indirecte luchtdiensten waarvan              geregeld luchtvervoer niet goed te keuren , stelt hij de
het traject meer dan 20 % langer is dan het traject van de            andere betrokken Staat („de tweede Staat") hiervan met
kortste rechtstreekse luchtdienst .
                                                                      opgave van redenen schriftelijk in kennis binnen 21 dagen
                                                                      nadat het tarief is aangemeld .
                                                                      2.   Indien de tweede Staat het niet eens is met het besluit
(') Zie bladzijde 9 van dit Publikatieblad .                          van de eerste Staat, stelt hij de eerste Staat binnen zeven
 ---pagebreak--- 31 . 12 . 87                              Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen                            Nr . L 374 / 15
dagen na de kennisgeving daarvan in kennis, met verstrek            stelde procedure, of de uitspraak in andere opzichten niet
king van de informatie waarop dit besluit is gebaseerd, en           strookt met het Gemeenschapsrecht .
verzoekt hij om overleg. Beide Staten verstrekken alle door
de andere Staat gevraagde relevante gegevens. Elk van de             Indien binnen de in de voorgaande alinea genoemde perio
twee betrokken Staten kan de Commissie verzoeken bij het             de geen beslissing is genomen, wordt de uitspraak als
overleg aanwezig te zijn .                                           bevestigd door de Commissie beschouwd. Een door de
                                                                     Commissie bevestigde uitspraak wordt bindend voor de
                                                                     betrokken Staten .
3 . Indien de eerste Staat over onvoldoende gegevens
beschikt om een besluit over het tarief te nemen , kan hij de        9 . Gedurende de overleg- en de arbitrageprocedure blijven
tweede Staat verzoeken om overleg vóór het verstrijken van           de bestaande luchtvaarttarieven waar het geschil om gaat ,
de in lid 1 voorgeschreven periode van 21 dagen .                    van kracht totdat de procedure is afgewikkeld en een nieuw
                                                                     tarief van kracht is geworden .
 4 . Het overleg moet worden voltooid binnen 21 dagen
 nadat het is aangevraagd . Indien ook na verloop van deze                                Algemene bepalingen
 periode geen overeenstemming is bereikt , wordt het geschil
 op verzoek van een van de betrokken Staten aan arbitrage
 onderworpen . De twee betrokken Staten kunnen overeen                                          Artikel 8
 komen het overleg voort te zetten of zonder overleg recht
 streeks tot arbitrage over te gaan .                                Ten minste eenmaal per jaar pleegt de Commissie met
                                                                     vertegenwoordigers van organisaties van luchtvaartgebrui
                                                                     kers in de Gemeenschap overleg over luchtvaarttarieven en
 5 . De arbitrage wordt aan een groep van drie arbiters              daarmee samenhangende aangelegenheden ; de Commissie
 opgedragen , tenzij de betrokken Staten overeenkomen de             verstrekt de deelnemers daartoe de nodige informatie.
 zaak aan één enkele arbiter voor te leggen . De betrokken
 Staten benoemen elk een lid van de groep en streven naar
overeenstemming over de benoeming van het derde lid ( dat
                                                                                Artikel 9
 een onderdaan van een derde Lid-Staat is en de groep
 voorzit). Zij kunnen ook één enkele arbiter benoemen . De
 benoeming van de groep dient binnen zeven dagen te zijn              1 . Vóór 1 november 1989 publiceert de Commissie een
voltooid . De uitspraak van de groep wordt bij meerderheid           rapport over de toepassing van deze richtlijn , met vermel
 van stemmen gedaan .                                                ding van statistische gegevens over de gevallen waarin
                                                                     artikel 7 is ingeroepen .
                                                                     2 . De Lid-Staten en de Commissie werken samen bij de
6 . Bij gebreke van de benoeming van een lid van de groep            toepassing van deze richtlijn , in het bijzonder bij het
door een van de betrokken Staten of bij gebreke van                  verzamelen van de in lid 1 bedoelde gegevens .
overeenstemming omtrent de aanwijzing van het derde lid ,
wordt de Raad hiervan onverwijld op de hoogte gesteld en             3 . Krachtens deze richtlijn verkregen vertrouwelijke infor
maakt zijn Voorzitter de groep binnen drie dagen voltallig.          matie valt onder het beroepsgeheim .
Indien het voorzitterschap wordt waargenomen door een
Lid-Staat die partij is bij het geschil , verzoekt de Voorzitter
van de Raad de Regering van de Lid-Staat die daarna het
voorzitterschap zal waarnemen en die geen partij is bij het                                    Artikel 10
geschil , om de groep voltallig te maken .
                                                                     Indien een Lid-Staat met een of meer niet-Lid-Staten een
                                                                     overeenkomst heeft gesloten waarbij aan een luchtvaart
7 . Binnen 21 dagen na de samenstelling van de groep of              maatschappij van een niet-Lid-Staat voor een route tussen
de benoeming van één enkele arbiter wordt uitspraak                  Lid-Staten de rechten van de vijfde luchtvrijheid worden
gedaan . De betrokken Staten kunnen echter overeenkomen              toegekend en er in die overeenkomst bepalingen voorko
deze periode te verlengen . De Commissie heeft het recht als         men die in dit opzicht met deze richtlijn onverenigbaar zijn ,
waarnemer aanwezig te zijn . De arbiters geven aan in                neemt de Lid-Staat bij de eerste gelegenheid alle passende
hoeverre de uitspraak gebaseerd is op de in artikel 3                maatregelen om deze onverenigbaarheden op te heffen .
genoemde criteria .                                                  Totdat de onverenigbaarheden zijn opgeheven , laat deze
                                                                     richtlijn de uit een dergelijke overeenkomst voortvloeiende
                                                                     rechten en verplichtingen jegens niet-Lid-Staten onverlet.
8 . Van de uitspraak wordt onmiddellijk kennis gegeven
aan de Commissie .
                                                                                Artikel 11
Binnen tien dagen bevestigt de Commissie de uitspraak ,              1 . Na overleg met de Commissie treffen de Lid-Staten de
tenzij de arbiters zich niet hebben gehouden aan de in               nodige maatregelen om uiterlijk op 31 december 1987 aan
artikel 3 genoemde criteria of de bij deze richtlijn vastge         deze richtlijn te voldoen .
 ---pagebreak---                                            Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen                                      31 . 12 . 87
Nr . L 374 / 16
2 . De Lid-Staten delen de Commissie alle wettelijke en                                              Artikel 13
bestuursrechtelijke bepalingen mede die zij ter uitvoering
van deze richtlijn vaststellen .                                        Deze richtlijn is gericht tot de Lid-Staten .
                                                                        Gedaan te Brussel , 14 december 1987 .
                            Artikel 12
                                                                                Voor de Raad
Uiterlijk 30 juni 1990 besluit de Raad over de herziening                                                     De Voorzitter
van deze richtlijn op basis van een voorstel van de Commis
sie, dat vóór 1 november 1989 moet worden ingediend.                                                      U. ELLEMANN-JENSEN
                                                               BIJLAGE I
                                       Luchtvaartmaatschappijen als bedoeld in artikel 2, onder f), ii)
               De volgende luchtvaartmaatschappijen beantwoorden aan de in artikel 2, onder f) ii ), vermelde criteria zolang
               zij als nationale luchtvaartmaatschappij worden erkend door de Lid-Staat die hen als zodanig erkent op de
               datum van vaststelling van deze richtlijn :
               — Scandinavian Airlines System ,
               — Britannia Airways ,
               — Monarch Airlines.
 ---pagebreak--- 31 . 12 . 87                              Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen                                      Nr . L 374 / 17
                                                                BIJLAGE II
                                          Voorwaarden voor discount- en deep-discounttarieven
             DISCOUNTZONE
             1 . Om voor de discountzone in aanmerking te komen moet aan alle volgende voorwaarden worden
                 voldaan :
                 a) round-trip of circle-trip;
                 b) maximumverblijf van zes maanden;
                    en hetzij
                 c) minimumverblijf van ten minste zaterdagnacht of zes nachten
                    hetzij
                 d) indien „off-peak" zoals omschreven in het aanhangsel , moet het biljet ten minste veertien dagen vooraf
                    worden gekocht; boeking voor de gehele reis, afgifte van het biljet en betaling moeten op hetzelfde
                    tijdstip plaatsvinden; annulering of wijziging van de boeking is alleen mogelijk vóór het vertrek voor de
                    heenreis en tegen betaling van ten minste 20 % van de prijs van het biljet.
             DEEP-DISCOUNTZONE
             2. Om voor de deep-discountzone in aanmerking te komen moet een tarief voldoen aan :
                 — hetzij de voorwaarden 1 a ), b) en c) en een van de volgende voorwaarden :
                    a ) boeking voor de gehele reis, afgifte van het biljet en betaling moeten op hetzelfde tijdstip
                        plaatsvinden ; annulering of wijziging van de boeking is alleen mogelijk vóór het vertrek voor de
                        heenreis en tegen betaling van ten minste 20 % van de prijs van het biljet;
                    b) het biljet moet ten minste veertien dagen vooraf worden gekocht; boeking voor de gehele reis , afgifte
                        van het biljet en betaling moeten op hetzelfde tijdstip plaatsvinden; annulering of wijziging van de
                        boeking is alleen mogelijk vóór het vertrek voor de heenreis en tegen betaling van ten minste 20 %
                        van de prijs van het biljet;
                    c) het biljet mag pas de dag vóór het vertrek voor de heenreis worden gekocht; de boekingen voor de
                        heenreis en de terugreis moeten afzonderlijk geschieden en kunnen alleen in het land van vertrek
                        daags vóór de betrokken reis gebeuren ;
                    d) passagiers mogen niet ouder zijn dan 25 jaar of niet jonger dan 60 jaar;
                 — hetzij , indien „off-peak" als omschreven in het aanhangsel , de voorwaarden 1 a) en b ) samen met:
                    — ofwel voorwaarde 2 b) en een van de volgende voorwaarden :
                        e) passagiers mogen niet ouder zijn dan 25 jaar of niet jonger dan 60 jaar;
                        f) vader en / of moeder met kinderen die niet ouder zijn dan 25 jaar moeten te zamen reizen (ten
                             minste drie personen );
                        g) zes of meer passagiers moeten samen reizen met „cross-referenced"-biljetten ;
                    — ofwel
                        h ) het biljet moet ten minste 28 dagen vooraf worden gekocht; boeking voor de gehele reis, afgifte
                            van het biljet en betaling moeten op hetzelfde tijdstip plaatsvinden ; annulering of wijziging van
                            de boeking zijn alleen mogelijk :
                            — tegen betaling van minimaal 20 % van de prijs van het biljet, indien dit meer dan 28 dagen
                                vóór de heenreis geschiedt , of
                            — tegen betaling van minimaal 50 % van de prijs van het biljet, indien dit minder dan 28 dagen
                                vóór de heenreis geschiedt .
 ---pagebreak--- Nr . L 374 / 18                           Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen                                       31 . 12 . 87
                                                                 Aanhangsel
                                                            Definitie van off-peak
              Een luchtvaartmaatschappij kan bepaalde vluchten om Commerciële overwegingen als „off-peak" bestempe
              len .
               Wanneer een luchtvaartmaatschappij voorwaarde 1 d) of een van de voorwaarden 2 e) tot en met h ) wil
               gebruiken, stellen de luchtvaartautoriteiten van de betrokken Lid-Staten in onderling overleg op basis van het
               door die luchtvaartmaatschappij ingediende voorstel voor elk traject de off-peak-vluchten vast.
               Op elk traject waar de totale activiteit van luchtvaartmaatschappijen die de derde of vierde luchtvrijheid
               genieten , een wekelijks gemiddelde van achttien terugvluchten bedraagt, krijgt de betrokken luchtvaartmaat
               schappij ten minste toestemming om voorwaarde 1 d) of de voorwaarden 2 e) tot en met h), op maximaal 50 %
               van haar totale dagelijkse vluchten toe te passen , mits de vluchten waarop deze voorwaarden mogen worden
               toegepast, vertrekken tussen 10.00 uur en 16.00 uur of tussen 21.00 uur en 6.00 uur .